Skip to main content

Full text of "Opera omnia"

See other formats 


Digitized  by  the  Internet  Archive 

in  2011  with  funding  from 

University  of  Toronto 


http://www.archive.org/details/operaomni01duns 


SCOTl 


DOCTORIS  SUBTIJLIS,  ORDINIS    MINORUM 


OPERA    OMNIA 


EDITIO  NOVA 

.IIIXTA  KDITIONEM  WADDlNfn  Xll    lOMos  CONTINENTEM  A  l'ATKim  s    IRANCISCAMS 

DE    OBSEKVANTIA    ACCl  UA  lE    RECOGNITA 


TOMUS  PHLMUS 


i)i:  Mouis  Mi<;^ii  iCiMii,  .Hi\i:  4;niKMAii<  %  srfic  imii\  i 

QLMiSiioNES    ^UP»-''"  Univcrsalia  • 
Siiper  PniNlicamenla 
Super  lih.  I  iVrilit>riiionias  Aridlulelis 
In  II  liltruni  Perihennonins 
Secundi  Operi.<i  Periheriuenias. 


PAKISIIS 

APUD    LUDOVICU.M    \  1\  r.S.  lUHLlODDLAM   KDITOREM 

VIA      VULC.O    DICTA    DEI.AMnilE,    13 


.M  Dcc  c  .\  <;  I 


THE  INSTITUTE  OF  WEDlAfVAL  SIUOIES 

10  ELMSLEY   PLACE 

TORONTO  6.   CANADA. 

DCT23  iS3t 

763 


F.    JOAXXIS 


DUNS    SCOTI 

DOCTORIS  SUBTILIS 

ORDINIS  MINORLM,  01-ERA  OMNIA 


AD  LEGTOREM 


(1) 


Quanla  pnevaluit  auclorilale  inler  noslri  Insliluti  Magislros  Joannes  Scolus,  lanto 
ferebanlur  oinnes  desiderio  universas  ejus  lucubratione.s  habendi.  Idera  mihi  cum  reli- 
quis  ardor  ab  eo  lempore,  quo  primum  pedcm  in  Urbem  inluli,  et  paluitaditusad  Biblio- 
thecain  Vaticanam,  tolius  Europae  instruclissimam.  Anle  annos  ferme  viginti  aliud 
agens,  incidi  in  aliquot  Doctorls  opera,  anlehac  minime  excusa,  quae  raagis  animura 
acuerunl  el  flrmarunl,  ul  aliquid  in  hac  re  lentarem.  Ad  alia  studiadistractus,  et  moles- 
tis  CurijK,  Ueligionisq  le  exercitationibus  frequenler  in  diversa  raptus,  defluentibus  an- 
nis,  prrctcr  bonum  conalum  nihil  promebam.  Consilium  aperui  primariis  nostri  Instiluti 
viris  :  laudabant,  non  pro.novebaiit.  Ardua  ha3c  provincia,  el  vasta  moles,  qualera  animo 
concipiebam,  ne  ipsi  aggrederentur,  neque  aggredienti  opiluIarentur,omnes  j)erterrebal. 
Unus  occ.irrit  Doctoris  disciplina  apprime  imbutus,  in  Magistrum  summe  propensus 
Ueverendiss.  Fater,  Fr.  Joannes  Uaplisla,  Campanea,  vetusta  Uegni  Neapolitani  urbe, 
oriundus,  vir  religiosissimus,  noslri  Ordinis  Prijnirerius;  cujusstudium,  uli  perpetuum 
in  doetrina  explicanda,  ita  summum  erat  in  viro  ipso  extollendo.  Dicentein  avide  exce- 
pit,  conantem  iinpigre  laudavit,  facLuro  prumpte  auxilium  promisit.  Ut  primum  ad  api 
co.u  nostri  regiminis  a.scondil,  de  his  cogitare,  loqui,  agore,  nihil  illi  frequentius. 
Demum  se  totum  j)aral  operi;  qui  tieri  possit,  coelus  cogit  gravissimorum  virorura,  el 
postremo,  ul  ego,  dimissis  rcliqui-!  studiis,  etsi  rei  nostne  nei-essariis,  huic  soli  incura- 
berein,  injunxit.  Qui  Commenlarios,  ubi  opus  erant,  adhiberent  nobilissimaj  oporis  par- 
li,  designavit  primarios  hujus  nostri  CoIIogii  Professores,  qui  scriberont,  qui  edilioni 
ot  correctioni  pru3-;idercnl,  alios  prajscripsit;  in  nccessarioi  suraptus  coUoclis,  el  abunde 
coUatis  subsidiis. 

ilis  auxiliis  operam  anle  quadriennium  aggressus,congrogatis  omnibus  operibus  huc- 
usfjuc  editis,  pcrlustratis  Urbis  Uibliolhocis,  pravsertim  Vaticana;  consullis  in  longin- 
quis  regionibus  amicis,  id  laiidcm  otTcci,  ut  opera  onmia  scliolastica  citnsoquoromur. 
Quiu  j)rius  erant  im[)rc.ssa,  sod  fasdisorroribus  rcsporsa,  cura  MSS.  codicibus  conferri 
curavi,  Notis  ct  Scholiis,  ubi  dccrant,  a  Ijunctis,  cadcm  adhibita  diligontia  in  roI;quis 
0[)cribus,  qua-  nuiic  priiuum  ab  oblivione  vindicamus.  Sacno  Soriptunc,  Sanclorura  Pa- 
trum,  cl  Doclorum  lora,  amaiiucnsium  .socordia  mulila,  vcl  viiio  oorrupla,  sux  verilali 

^l)  Prii>nutt(>ri>  lir««at  \Vr  '(iii)|;i  |>ra<ratii)iu>m  g0ii«ralfiii  .ipprobati<<i)ftqu<< 


restituimus,  et  juxta  recentiores  editiones  cilavimus.  Aristotelis,  Commentatorisque 
Averrois  textus,  Doctori  familiares,  breviori  compendio  indicavimus,  depravatos  corre- 
ximus,  et  qucestionum  omnium  principiis  alios  praemisimus  discussores,  Ad  singulos 
libros,  et  minuLissimos  quosque  tractaLus,  censuram  el  judicium  nostrum  adhibuiraus 
circa  aucLorem,  enarratis,  ex  quibus  accepimus,  Bibliothecis. 

Duo  Archiepiscopi  liiberni  plurimum  illustrarunt  potiora  DocLoris  opera.  Primus, 
Mauritius  a  PorLu  Archiepiscopus  Tuamensis,  in  PaLavina  universitate  celebris  per  mul- 
los  annos  Professor.  Secundus,  Ilugo  Cavellus  Archiepiscopus  '  Armacanus,  Iliberni 
Primas,  prius  Lovaniensis,  mox  Romanus  Professor,  Generalis  sui  Ordinis  Definitor,vir 
notse  pietatis,  et  ingenui  candoris,  quem  ego  peramanLer  suspiciebam.  Ille  in  omnes  fer- 
me  Scoti  elucubrationes,  slricliores,  vel  largiores,  uti  ferebat  occasio,  notas  edidit,  sed 
qusestiones  dumtaxal  in  opus  Scoti  Porphyrianum,  et  adnotationes  in  tractatum  de  primo 
Principio,  in  Theoremata,  et  in  Metaphysicam  nobis  licuit  habere.  Hic  libros  de  Anima 
Scholiis,  varioque  ornatu  illuslravit,  et  supplemenLo  perfecit,  ulrumque  opus  Metaphy- 
sica3,  scriplum  Oxoniense,  et  Parisiense,  Quodlibeta,  et  Collationes  sirailibus  notis,  eL 
cura  dilucidavit.  Nihil  horum  prsetermittendum  duximus,  ne  tantos  viros  sua  laude 
fraudare,  aut  lectori  percipiendse  doctrinse  subsidia  videamur  invidere. 

Commentarios  Oxonienses  in  Magistrum  SentenLiarum,  DoctorisopuspoLissimum,etab 
asseclismagis  receptum,  amplissime,  sednon  integre  interpretaLus  es'  Franciscus  Ly- 
chetus  Brixiensis,  olimtoLius  Ordinis  generalis  MinisLer,  Thomse  Cajetano  cosevus  :atque 
uti  ille  quatuor  partibus  Summse  Theologicse  D.  Thomse  commentarios  adhibuit,  ita  hic 
conatus  est  quatuor  libros  Scoti  dilucidare.  At  commisso  sibi  Ordinis  regimine  impedi- 
tus,  et  immatura  morte  prseventus,  magnam  partem  libri  tertii,  el  quarLum  inLegre  in- 
tacta  reliquit.  Visum  est  quse  in  hos  libros,  et  Quodlibeta  scripsit,  simul  emitlere  :  ne- 
que  enim  alius  quispiam  accuratius  perpetuos  commenLarios  ad  singula  feriie  verba 
Scoti  edidit,  neque  fidelius  ad  litterse  sensum,  ejus  menlem  percepil. 

Ne  vero  reliquis  partibus  suse  commenLationes  deessent,  injuncLum  est  R.  P.  Fr. 
Joanni  Poncio  Corcagiensi,  S.  Theologise  primario  Professori,  viro  non  minus  erudilo, 
quam  religioso,  ut  qusestiones  omnes,  quas  in  tribus  prioribus  libris  Lychetus  non  ex- 
plicavit,  et  postremam  Lertii  partem  commentareLur.  Id  prsesLitiL  ingeniose  quidem  el 
prompLe,  breviori  quam  sperabatur,  tempore,  diffuse  saLis,eL  juxLa  recentiorum  Theolo- 
gorum  melhodum   DocLoris  stabiliens  senLenLias,   eL  adversariorum   refellens  objec- 

tiones. 

Librum  quartum  docLissime,  eL  gravissime  interprelatus  est  R.  P.  Fr.  Antonius  Hi- 
quseus  Tuomoniensis,  sacrse  Theologioe  LecLor  emeritus,  vir  specLabilis,  virtuLe  et  doc- 
trina  maxime  commendabilis,  aliisque  editis  operibus  noLissimus.  Brevius  et  minori  li- 
brorum  mole  id  se  prsestiturum  judicabat,  sed  immensum  hoc  Theologise  moralis,  et 
Sacramenlorum  pelagus  ingresso,  non  adeo  facile  licuiL  cymbam  reducere.  Produxisse 
opus  longius,  quam  oporteret,  fortasse  scioli  aliqui,  vel  brevitatis  studiosi,  judicabunt  : 
sed  varia,  diffusa,  et  conLroversa  rerum  materia,  per  quam  latissime  alii  exspatiati  sunt 
Doctori  in  plurimis  adversantes,  totam  hanc  scripLionem  exposLulabanL.  Syrtes  in  terra 
Africana  esse  dicunlur,  in  quibus  homines  obruuntur  sesLu  reciprocanlium  arenarum; 
illse  hic  sunL,  et  scholasticum  hunc  pulverem  qui  semel  ingressus,  cum  poLerit,  exibit, 
non  cum  volet. 

Plura  hic  circa  singulos  Tomos,  peculiares  tractatus,  et  novam  Commentariorum, 
sive  Reporlatorum  Parisiensium  editionem^prselibanda  essent,  nisi  opportunius  ea  dicen- 
da  furent  in  limine  cujusque.  Utomnia  correcLa,  et  emaculato  prodirent  prselo,  diligen- 
ter  curarunL  P.  F.  Ludovicus  Cavalli  Gallus  Boloniensis,  vir  doctus,  et  humanioris  litle- 


lOANNIS  DUNS  SCOTI 

DOCTORIS     SUBTILIS,     ORDINIS     MINORUM 

OPEUA  O.IIMA. 


i 


—  iri    - 


raturfe  erudiLiis  Frofe.ssor,  el  P.  F.  Joanrif.s  Tyrellus  Hibernus  Weslmediensi.H,  Theolo- 

gus,  ex  hoc  Collegio  in  i'i  munusLugrlununi  atnan-Iali,  quibus  vel  hoc  grililudinis  ali- 

quale  specimcn,  cldiuturiii,  molcslirjue  laboris  memoria  del^eljalur. 

Illu'l  in  vastissiino  conatu  nos  ritale  habuit,  qiiod  intogrurn  non  fuerit  omn*^  viri 

tissimi  olucubrationes  una  liac  oditifjne  produf^f-ro.  Qurc  ad  rom  sporulalivam,  .sou  au- 

serlaliones  scholaslicas  specl;int,  hicdamus  univorsa.  Positiva,  .scu  Srriptunc  .SarnB  rom- 

mcnlarii  adhuc  dosiderantur.  Ad  hanr  classom  reducunl  aliqui  Iraclatum  dn  Perferimne 

slatuum^  ita  iiiscriptum,  qnod  totus  in  oo  vorsolur  oxamino:  An  slaliis  Pnrdatorum  prr' 

fcrendus  sit  Kogularium?  Opusculum  hoc  ox  Anglia  amici  ope  suinmo  gaiulio  ro<-  j... 

sod  diim   l<'go,  haTCO,   ot  judicium  suspondo  an  Scoto  sit  assorendus,  Aliqua  ronlin*>l, 

qufB  inultorum  conflent  invidiam,  prudonlisslmi  viri  doctrinrc,  el  raodosliai    peniliis 

advor.sa.  Si  aliquando,  F)oo  propitianto,  licuoril  secundam  hanc  clas.sein  Scoti  operuin  in 

liicein  proferre,  tunc  inlcgrum  de  hoc  opusculo  judicium  adjiingam.  Quai  vero  adhuc 

desuiit  imjus  genoris  Scoti  elucubraliones,   in  illa  clas.so  sub  hunc    ordinem    redi- 

geiitur. 

LecUtra  in  Geneaim. 

Commentnrii  in  Emngelia. 

Commentarii  in  Epistolas  Pauli. 

Sermows  dc  Tcmiiore. 

Sermonm  de  Sanclis. 

Tractatus de  pcrfectione  statuum... 
Distributis  ita  por  duas  classes  univorsis  operibus,  postremus  Tomus  dabi'.  totius  ope- 
ris  Indicos  varios,  et  tabulas  copio.sas.  Inlorim,  mi  lector,  placuit  in  lui  gratiam  e  leno- 
bris  isllKcc  eruero,  el  res  morluas  sopultasque  in  lucem  prolrahore.  Kruere,  et  noslri 
conatibus  benignus  adspira,  dum  plura  tibi  paramus  nostra,  alienaque  monuraenta. 
QuJE  nunc  exhibomus  terlia  abhinc  dicol  pagella.  V.m.e.  Koma?  ox  CoUegio  S.  Isidori 
Ordinis  Minorum  Fralrum  llibcrnorum.    Kalcndis  Soptfmbris  anno  M.I^C.XXXVIII. 


—  IV  — 


Facultas  Reverendissiml  Patris  Genera  is 

Frater  Joannes  Baplista  a  Campanea  tolius  Ordinis  Minorum  Minisler  Generalis  et  ser- 
vus,  P.  Fr.  Lucoe  Waddingo  Leclori  emerito,  Ordinis  PaLri,  et  S.  llomanse,  universalis- 
que  Inquisilionis  Censori,  Salulem, 

Est  cur  gratulemur  Tuae  PalernitaLi  quod  omnia  opera  Scholastica  nostri  Magistri  Doc- 
toris  Sublilis,  Joannis  Scoti,  ingenti  studio,  et  assiduo  labore  coUegerit,  et  ad  noslrum 
votum  simul  cum  Professoribus,  et  viris  nostri  Collegii  Romani  S.  Isidori,  Notis,Sclioliis, 
amplissimis  Commenlariis  illusLrata  ad  eum  slaLum  perduxerit,  ul  in  omnium  conspec- 
tum,  et  ad  conimunem  rei  Pliilosopliicoe,  et  Tlieologicae  uLiliLaLem  possinL  prodire.  Ut 
auLem  nosLrum  desiderium  sil  plenum,  eL  gaudium  nosLrum  perfeclum,  horLamur,  ut 
quaiiprimum  Lypis  omnia  commiLLal,  eL  quae  Doclor  omnibus  scripsiL,  Tua  PaLernitas 
omnibus  exhibeat.  Ul  ita  faciat,  per  has  nosLras  pa  enLes  litLeras  facultatem  concedimus, 
el  ad  meriLi  cumulum  salutaris  obedienLiae  virtute  jubemus,  servatis  semper  Sacro- 
sancti  TridenLini  (]oncilii,  AposLolicis,  el  noslrisconstitutionibus.  Romse  ad  Arani-coeli, 
III.  Idus  Februarii,  anno  1638. 

Fr.  JoANNES  Baptista  a  Campanka, 
Minister  Generalis. 


APPROBATIONES 

Nos  infra  signati  Doctores  Almae  Facultatis  Parisiensis  fidem  facimus  adaraussim  exa- 
minasse  Commentaria  et  Scholia  in  opera  Scoti,  in  quibus  non  nisi  sufficientem  fide  et 
laude  dignam  doctrinam  vidimus,  in  quorum  LesLimonium  subsignavimus.  Lugduni  die 

decima  quinLa  Martii  1639. 

Fr.  StephanisMolin,  Carme^^Ya. 


Joannis  Duns  Scoti  Doctoris  Subtilis,  Doctorum  insLiLuloris  opera  quisnon  probet  ?  imo 
ipsa  tot  annorum  centuriis  probata,  qiiis  approbet,  ac  examinare  jam  audeat?  nam  ad 
huju»  /iri  doctrinam  velut  ad  Lydium  lapidem  recenLiorum  Doctorum  doctrina  proban- 
da  est.  Quidquid  ergo  dixit,  ratum  esto,  ejusque  dictorum  ratio  sit  Av-Tbs  2q«.  Docto- 
rum  autem  virorum  CommenLaria  eL  Scholia  in  hac  editione  jussu  Reverendissimi  Patris 
Fratris  Joannis  Baptistae  a  Campanea  Ordinis  nostri  merito  Primicerii  apposita,  et  quae  a 
Scoto  noslro  tou  aKornvov  dicterium  ablatura  sint,  proelo  dignissima,  (utpote  doctrinse 
Scoti  consona,)  judicamus.  Datum  Lugduni  die  vicesima  Martii  1639. 

Fr,  MiGHAEL  MiGARD,  Docior  F'arisiens's,  et  Guardianus 

Conventus  S.  Bonaventurx. 


—  V  — 


INDICULUS  OPEULM  QU.K  SIXGULIS  TiJ.MIS 

WADDINGI  GONTINENTUR 

TOMO  PRIMOHAHKNTl  R   ' 

rirannmali  ;a  speculaliva  Scoli. 

In  uiiiver-fjni  I^o.,Mcan  qiiosliones. 

Mauiilii  a  rorlu  oxpojitio  super  qu  osiiones  Scoli  in  Purphyiiafn. 

TOMO  SECUNDO 

CommonlTria  in  o?to  libro^  Phy^iicorum  cim  ;  dnotaiionibus  Krinci-sci  a  Piiigjani»  .\relini.  '» 

Qiiaislion      in  libros  de  Aniina  imperfecl^e  cum  S^holiis,  el  supplemenlo  H:igonis  Cavelli. 

TOMO  TRHTIO 

TraciaLns  de  rerum  principio,  cuni  Scholiis  ei  nolis  Lucae  Wad-lin)?i. 
Traclatiis  de  primo  principio,  cumScholiifl  Cavelli.ei  a'laotationibuH  .V(a:iri(e 
Tractatiis  Theorematum  cum  eorumdern  Scholiis,  el  adnolaiionibus. 
Collali  )iies  lri^'inla  quinque,  cum  Scholiis  CaTelli. 
Gollaliones  qualuur  n  tviier  addila).   i 

Tractaius  de  cogiiilione  Dei.  \  Cum  Scholiis     n  )li  i    Waldingi. 

Qiijostionoi  Miscellanea;.  i 

Metoorologicoruin  libri  qualu  >r. 

TOMO  QIAHTO  I 

Eipositio  in  .Melaphysicam,  cum  Summ.iriis,  elnotis  Gavolli. 

conclusiones  .Metaphysicae  cum  notis  ejusdem. 

Qucostiones  in  Metaphyiicam,  cum  adnolationibu-?  Maiirilii,  Scholiis,  el  nolis  Carelli. 

TOVOQUlNTi),  PARTKPUIMA 

Libri  primi  sontontianim  dislinclioiios  soptom.c  im  ojmmentil  )rii-<  Lyohely,supplenoenlo  R.  P.  Fr. 

Joaimis  I'oncii,  Scholiis,  ei  nolis  Cavelli. 

PARTr  SnCUNDA 

RoIiqiia>  disiincliones  ejusdom  libri  piimi  Sonlonlonliarum,  cuin  oi:kiom  commonlanis,     ScboliU, 
ot  notis. 

TOMO  SKXTO,  PARTE  PRIMA 

Llbri    .'ocundi    .Sonliarum   disiinclion"»  aex,  cum  ti^dora  comn*niirih  mppleiiioat ) .    .ncIwU»», 
et  notis. 

PARTE  SECUNDA 

Reliqii:»)  dislincliono.^  ojusdom  libri  iwcundi  cumei.sd  Mn  cominenlariit,  «lo. 

TOMOSKPTIM"»,  PARTK  PRIMA 

Libri  teriii  Senlenliarum  distinclione<t  viginU  quin<|ue,  cura  «ladem  oomro«nianit,  «ic. 

PARTK  SKCUNDA 

Reliquf  disiincliones  ejii.sdoin  IiIti  'iiin  .'i^lom  oio.  ei  intogns  c  wnmeoianit  H.  P.  Pooeii  •  «li>- 
liiuniono  M.  usquo  ad  flnoni. 


—  VI  — 

TOMO  OGTAVO 

Libri  quarli  Sentenliaruradistinctioneg  tredecim  cum  Scholiis,  et  notis  Gavelli,  et  inlegris  com- 
menlariis  R.  P.  Fr.  Antonii  Iliquaei. 

TOMO  NONO 

Ejusdem  libri  quarli  disiinctio  24.  cum  reliquis  usqu®  ad  42.  inclusive,  cum  Scholii?,  e'c.  et  com- 
mentariis  Hiqusei. 

TOMO  DEGIMO 

A  distinctione  43.  usque  ad  finem  ejusdem   libri   quarii,  cum   Scholiis,   etc.  et  commenlariis 
Hiqusei. 

TOMO  UNDEGIMO,  PARTE  PRIMA 

Reportatorum  Parisiensium  libri  tres,  cum  Scholiis,  et  Notis  Gavelli,  et  Waddingi. 

PARTE  SEGUNDA 
Eorumdem  Reportatorum  Parisiensium  liber  quartus,  cum  eisdem  Scholiis,  et  notis. 

TOMO  DUODEGIMO 
Quaestiones  Quodlibelales,  cum  commentariis  Lycheti,  Scholiis,  et  notis  Gavelli. 


X 

1 


F.  JOANNIS 

DUNS    SCOTI 

DOCTORIS    SUBTILIS 

TRAGTATUS 

l)K  MODIS  SIG.MIICAM)!,  Sl\i;  (iliAMM  \IIi:a 


PIlOCHMnJM  AUCTOKIS 


CAPLT  l, 


1.  Qi-oMAM  ^,ui>hm  inlelligereet  sdre  <^«'^'^"^'''^ -'^>^"*'  siffnificanct.  dipidatur,  et 

ronftn(/U  m  omni  scienda,  ex  co(jni-  ncsinoutur . 

tione  principiorinn.  iit  scribilur  priiuo 

IMiysicoruui  /e.r/.  commcnt.  I.  uos  er-  '  .  i  •/'•.lu^iu.  3 

.     ,       ,    ,  •     .■      r.  siL'ui(i<'.ni<li  (luo  iiuporlal   .i-quivoce.    Dici-    i»^  *^9^- 

tro,   volcules  iKibere  scieulia'  Gniiniua-  .  .       ,  ■  ..       ,.  '^l.*^  ■•* 

^  ...  lureiuiu  «le   inoiio  siguihr.uidi  aclivo,  el    f^Jf 

ti.a.  uoliliaiu,  circ;.  oiiiuu.  ejus    priiKi-  ^.^^^-^.^^  .}f  odas  siffni/icaud,  ari,vus,vsl  mo-  ' 

pi;..   cuju.siuodi  suul    .Mo.li    si.truilicau.li  ,iu.s.  .slve  proprielas  voci^.  ab  inleileclu  si- 

per  se  priiuo  oportel  iusislcrr.  Sed  aiite-  ^y^  ooncessa,  inefliaule  qua.   vox  propriela- 

(piaiii  corum  iu.piiralur  uotilia    in  .spe-  Iimii  rei  .si^uiHcal.  .l/fWi*<  significand,  pa»- 

ciiili.     piaMuilt.Mida     suiil    (iiiaMJain     iu  sims,   <\si  niodus.  sivp  pnipriolas  rei,  proul 

pmerali,  siiie  .piihiis  pleiiarius  ij)soruiu  esl  p<'r  vmvni  significala.  Kl  qui.i   si^niifi- 

iutcllccliis  li;il»cii  uou  j)ol«'sl.  nuoiuiii  care,  el  consi^Miincare  ps(, 'quiHiaminodo  .^ 

o  Uuui.i  el  prii.iuiiiesl..pi..iiio<lo  M.»dus  a^MTe  :  el  .si^^rnificari.  elcou  ari.  «r.,,., 

?u"""'^'""  siiruili.audi  partialur.  .-1  .|»..scril>alur.  .s,.-  q«i<'damiu.Klo   (wiii  ;  iu.Ieesl.  qu.Ki  m...lus. 

cuu.luiu  esl,  a  .pi.»  .M..dus   siKuilicaii.li  ^•••'  ^'•'•PnHas  vtK-i.s.   nu.lianle  qua.   vox 

,.     ,  ,  .   ,        ...     ,.  ,  pr(»pri«'lalem  rei   aclive  si.  •%% 

ra.li.'aliler  oriatur.   I.'rliuiu  est,   u  «  uo  ... 

,.   .  .  s.L'uih.'an<li  aclivus  nominaim  .  Mi^iiu  vo- 

Modus  siirnilicaudi  iiiiiiie.liate  suiiialur.  , 

n»,  v«'l  pi"oprn'las  lei.  proul    \>  <<  pM- 

Ouartuu.    cst.  «pi.uu.»«lo   M..«lus  si-uili-  ,ive  .siKuiticalur.   Mo«Ius  signu........   pas- 

cau.li.   a  luii.l.i  iiitt'llij.r''iidi.  ct    a    iii.ul.»  sivus  nuurup.ilur. 

esseiuli,  disliu'Mialur.    nuiiiluiu  «»st.  iu  .      .  ,      .      , 

'^  Juxla  ({iumI  notaniluiii.   .pio«i  cmu  iiuel-  4. 

«pi..  M...1US  si.riiili..aii«li.  laii.piaiu  i.i  s.i..  ,,,,i,„  „„.,.,„  ,,.,   siLMuli.-aiidum,   ol  .-oiiai-  T'  •"'- 

.sul.jeclo    iii\.iii;it.ir.    .S-\t.iui    csl.  .,.i..  p,i|i,...„„|,„„  i,np..nil.   .i..-'    :    -^«:  ■    ' 

lciii  ordineiii  lii.beaut  ad  iiivic.'iu  isli  t..r-  ,„.,„  i,-iiuhi  ;  sciti.-.f    •         ^ .,..     ,„.,.  ^,*,., 

niiui,  Sitfnum,  tHrfio.  Pttrs  orn/ionis.  di.  qu;r  vo.'alur    ...         ■.  per  qunni  ef- 
et  lcrmtnu.^i.  firilur  si^rnum.  vel  .Hi^nificans.  el   sic  fbr 


GRAMMATICA  SPECULATIVA 


malUer  est  Dictio  ;  et  rationem  consignifi- 

candi,  qxiud  vocatur  Modis  significandi  ac- 

timis,  por  quam  vox  significans,   fit  consi- 

gnum,  vol  consignificans  ;  et  sic  formali- 

ter  est  pars  orationis;    ita   quod  pars  est 

pars  secundum  se,  per  hanc  rationem  con- 

significandi,  seu  modum  significandi  acti- 

vum,  tanquam  perprincipiumformale,  sed 

est  pars  rolata  ad  aliam  per  eamdcm   ra- 

lionem  consignificandi  activam,    tanquam 

per  principium  efficiens  inlrinsecum. 

5.  Ex  hoc  patet,  quod  rationes  consignifi- 

^f  nc/fjr^jel^^se  candi  active,  seu  modi  significandi  activi, 

matk.am    perli-  por  se,  ot  primo,  ad  Grammaticam  perti- 

Passioi  >u,n  iiisi  nenl,    tanquam  principia    considerata    in 

peracciens.      Qrammatica.   Sed  rationes  consignificandi 

passivse,  seu  modi  significandi  passivi,   ad 

Grammaticam  non  pertinent,  nisi  per  ac- 

cidens,  quia  non  sunt  principium  partis 

orationis,  nec  formale,  nec  efficiens,   cum 

sint  rerum  proprietates,  nisi  quantum  ad 

illud,  quod  est  formale  in  eis,  cum  in  hoc 

etiam  forte  a  modis  significandi    activis 

non  discrepent. 

CAPUT  II 

A   quo  modus  significandi  radicaliler 
orialur 

g_  CincA  secundum  notandum,  quod  cura 

omnis  modiis  si-  iiuiusmodi  rationos,  sive  modi  significandi 

gniprnnai  artivus         0  '  o 

propriemT."  '!'  ^ctivi  nou  sint  figmenta,  oporlet  omnem 
modum  significandi  activum,  ab  aliqua 
rei  proprietate  radicaliter  oriri  ;  quod  sic 
patet ;  quia  cum  intellectus  vocem  ad  si- 
gnificandum  sub  aliquo  modo  significandi 
activo  imponit,  ad  ipsam  rei  proprietatem 
aspicit,  a  qua  modum  significandi  activum 
originaliter  traliit ;  quia  intellectus  cum 
sit  virtus  passiva,  de  se  indeterminata,  ad 
actum  determinatum  non  vadit,  nisi  aliun- 
de  determinetur  :  unde  cum  imponit  vo- 
cem  ad  significandum  sub  determinato 
modo  significandi  activo,  a  determinata 
rei  proprielate  necessario  movetur  :  ergo 
cuilibet  modo  significandi  activo  corres- 
pondet  aliqua  proprietas  rei,  seumoduses- 
sendirei. 


Sed  si  contra  lioc  objiciatur  quia  hnec 
vox  significativa,  scilicet  deitas,  habet  fe- 
mininum  genus,  quod  est  modus  signifi- 
candi*;  tamen  in  re  significatasibiproprie- 
tas  non  correspondet,  quia  est  proprietas 
patientis,  aqua  sumiturfemininumgenus. 

Item  privationes,  et  figmenta  sub  nullis 
proprietatibus  cadunt,  cum  non  sint  en- 
tia,  et  tamen  voces  significativfE  privatio- 
num  et  figmentorum  modos  significandi 
activos  habent,  ut  caecilas,  Chimas?'a,  et  si- 
milia. 

Dicendum,  quod  non  oportel,  quod  sem- 
per  modus  significandi  activus  dictionis 
trahatur  a  proprietate  rei  illius  dictionis, 
cujus  est  modus  significandi,  sed  potest 
accipi  a  proprietate  rei  alterius  dictionis, 
et  rei  illius  dictionis  tribui,  et  sufficitquod 
ipsi  non  repugnet  :  et  quia  substantias  se- 
paratas  non  intelligimus,  nisi  ex  istis  sen- 
sibilibus,  ideo  sub  proprietatibus  sensibi- 
lium  eis  nomina  imponimus :  et  nomini- 
bus  eorum  modos  significandi  activos  at- 
tribuimus.  Unde  licet  in  Deo,  secundum 
veritatem,  non  sit  proprielas  passiva,  ta- 
men  imaginamur  ipsum  tanquam  patien- 
tem  a  nostris  precibus. 

Similiter  privationes  intelligimus,  ex 
suis  habitibus,  ideo  sub  proprietatibus  ha- 
bituum  eis  nomina  imponimus,  et  nomini- 
bus  eorum  modos  significandi  activos  at- 
tribuimus.  Similiter  in  nominibus  figmen- 
torum,  sumuntur  modi  significandi  acti- 
vi  ex  proprietatibus  partium,  ex  quibus 
imaginamur  Chimseram  componi,  quam 
imaginamur  ex  capite  Leoms,  cauia  Dra- 
conis,  et  sic  de  aliis. 

Et  si  instetur  ;  si  modi  significandi  ac- 
tivi,  in  nominibus  privationum,  sumuntur 
a  modis  essendi  habituum,  !unc  nomina 
privationum  essendi  habitus,  et  non  priva- 
tionis  designabunt,  et  hoc  posito  nomina 
privationum  per  suos  modos  significandi 
activos  erunt '  consignificativa  falsa. 

Dicendum,  quod  non  est  verum  ;  imo 
nomina  privationum,  per  suos  modos  si- 
gniticandi  activos  designant  circa  pri- 
vationes  modos  intelligendi  privationum 


7. 

Objectio . 


passivus. 


Sohdio, 


Subslanlias 

paratas  ex 

hilibus    int( 

mus. 

In  Deo    no 

proprietas  j 

va. 


10. 

Privation 
suis     hab 

iiitvlligiui, 


tl. 

Instantia. 


consignn 

12. 

Solulio. 


OIJAMMATKIA   SI-KCll.ATIVA 


B  Docl.   1. 


qui  sunt  noruin  niodi  essenrli,  Juxla  quod 
scienduni,  quod  licel  privaliones  non  sint 
enlia  posiliva  exlra  aniniam,  sunl   lamen 

^  "'•',='•{•  enlia  posiliva  in  aniina,*  ul  palet    1.   Mri. 

'"''"'•'■'♦• //?.r/,  9,  et  sunt  enlia  secundum  animain, 

alionfi    in  ' 

"""•  et  qiiia  eorum  intelligi  est  eorum  esse, 
ideo  eorum  modi  inlelli^endi  erunt  eo- 
ruiii  niodi  essondi  :  uiide  nomina  priva- 
tionum,  per  suos  modos  si^nilicandi  arli- 
vos,  non  eruiit-|'  consi^^nificativa  falsa.quia 
cum  modi  inlelligendi  privationum  redu- 
canliir  ad  modos  iiilelligendi  hal)itus(nam 
privatio  non  cognoscitur  nisi  per  habilung 
ideo  modi  esscndi  privationum,  tandfiu 
ad  modos  essendi  liahitiis  reduciintur. 


CAIM  T  III 

.(  qun  modus  nif/niflrandi  immedialc 
atimnltiv 


llcnn . 


13. 

IM    *'i/iiifl 
rt    iiiiflli 

'uplrr . 


Ilis      viiln 

.   <!•    87- 
tr.  nil    4. 

Ipnlc. 


14. 

iu»  yir..- 
titiU.t  iU- 
r  iiiiidi  ni- 
inili  iirli 


)oct .    1 . 

.I.  ■.'. 

imrinn 
in  Mi- 
Ullilll  I. 

iiiii' .   ■,'. 

lll.   rt 
ii'iini.  i|, 

.  .1.  .':i. 

.'i.  01  .1. 
I.  In  i. 
1  in  \. 


Circa  lertiuin  notniiduni,  quod  modi  si- 
gniticandi  activi  immediiiU^  a  modis  intel- 
iigciidi  [)assivis  sumiiiitur,  .luxla  quod 
sciendiiin  est,  qiiod  siciit  diiplex  est  mo- 
diis  signiticandi  ;  sciiicct  activus  et  pas- 
sivus  :  ita  diiplex  est  modus  intelligen- 
di  :  scilicet  aclivus  et  passivus,  .Modtia  tini- 
versa/is  inlrlliycndi  actiim^  csl  ratio  con- 
cipieiidi,  qiio  mediantc,  inlelleetus  rei 
proprielales  signilical,  concipil,  vel  appre- 
hendit  :  Mndna  iinh-in  inleUifiniH  juis.^ii- 
t)//.s- est  proprielas  roi,  proiit  ab  inlelleclu 
ap[)reli(Mis;i. 

Dicatur  ergo,  quod  modi  signiMcandi  ac- 
tivi  siiminitiir  iiiiiuediale  a  moflis  inUd- 
ligeiidi  [)a.ssivis  ;  qiiia  modi  signiljcaiidi 
aclivi  noii  sumiiiilur  a  nitMlis  es.scinli  :  nisi 
iit  lii  modi  cs.scndi  ah  iiilcllcclu  api)rchen- 
duiitur  :  moili  aiilcm  es.scndi,  proul  ah  iii- 
lcllcc  u  .ipprclicnsi,  dicuntiir  nuvli  inlcl- 
lipMnli  passivi  ;  tM-go  modi  siurniMcandi  ac- 
livi  sumunlur  a  modis  e.>;stMidi,  mt»dianli- 
hiis  iiKiilis  iiilcllipMult  [)assivis  ;  ct  iilco 
iiiimcdialc  luodi  sj^nilicandi  aclivi  a  mo- 
dis   iiilclllLrtMidi  [lassjvis  siimunlnr. 


CAPLT  IV 

Qnomodo  mo«litn  si//n>/lran'fi  u  modo  in- 

ttdligfndi  et  a  modo  rssenW 

dixtingiialHr 

(lirca  quarlum    nolanduin,  quo»I   moli  • 

e-iscntli,   et  mtMli   intcljijrcndi  fni.viivi,   elfrn.,*_..     .^ 
mo'li  significantli  passivi,  siinl  idom  nialc-  ■*^*^'t"'^ 
rialiler,  el  reallter  ;  sed   diflcrunl   forma- 
lilcr  :  quia  modus  essendi  esl  rei  proprio- 
tas  ah.solute  ;  mfxlu.s  in'elligendi  p;i.ssivui», 
est  ipsa  propriela.s  rei,  proiil  ab   intpilcclu 
apprehen.sa.    Modus  signiticandi   pa.ssivus 
esl  ejusdem  rei   proprielns  prout   per  vo- 
cein  *  consignilicaliir,  el  sunl  cadem  ma-  *  •if»ifc«i»f. 
terialiter,  et  realiler  fquia  quo  1  dicil  mo- 

lu    haM    MS. 

dus  essentli  absolulo  dicil   modus  intclli-  c«d.Tr 
gendi  passiviis  proul  referlur  ad   inlellcc- 
tum,  ct  qiUKl  dicit  modus  inlelligpndi  pas- 
siviis,  dicit  mofliis  signitican<li   pa.Hslviis, 
proiit  rcftM"lur  atl  vocein.)  crgo  sunteatlcm 
malcrialiler,  .seddifforuntfonnaliler,  qiio'! 
sic  patt4,  qiiia  qui   dicit   mtxliim  c.-i.sendi, 
dicilpro|)rielaltMn  rei  ab.solute  sive  siibra- 
tione  *  exislenlisr  ;  sed  qui  dlcil  modum  • 
intclligendi  pa.ssivum,   dicil  eamdcm   rei 
proprietatem,   ut  materialo,  el   ralionem 
intclligendi,  slve  concipiemli.  itl  formnlc  : 
.sed  qiii  dicit  modumsigniticandl  pa.s.sivum 
dicit  camdcm  rci  proprictalem.    iil  malc- 
riale,  el  rationcm   intcllig»MuIi,   sivo  con- 
cipitMidi.  ut  formale  ;  se<I  «pii  dicil  modtim 
signilicaiuli   pa.ssivttm.   dicit  camdcm  dm 
prt)prielatem  iil  maleriale  ;  cl  dicil   r  . 
iicin  consigniticaniii,  ut  formalc.    Kl  «ntia 
alia  sil  ratio  csscntli,  alla  inlelligiMuii,  alia 
signillc.indi.  ilitTcriinl  .stHMindtim   formales 
ralioncs, 

Nam  lUDdiis  c-is»Midi  tlirit  nhsnliilr  r—. 
prielaleiu  hm.  el  mi)dus  inlelli^cnd-  • 

viis  dicil   |>ropriclalem   rci   sub  m ., 

tcIligiMuli  :  el  motlus  siiniifl'- >" 'I  fnwUijH 
tlicll  proprielalem  hm  siib 
gnitlcaiuli.  •'^etl  eadem  esl  pr  .         .s  rei  iil 
absoliilc  nccipiltir.   el  suh  mo»1n  inl-  1, 
g<Miill.  el  sul>  im>»lo  c. 

Ilem  scientliiin.  i|iii>d  miiilus  •  H 

mt).|us  inicl  mnivus,  et 


ti>. 


GRAMMATICA   SPEGULATIVA 


gnificandi  activus  diffiMninl  formaliler,  el 
malprialiler  :  quia  niodus  essendi  dicit 
proprielalom  rei  absolule  sive  sub  raliono 
exislenlirt\  ul  dicluni  esl  supra  :  sed  nio- 
dus  inlelligendi  aclivus  diciL  proprielateni 
intellectus,  q\w  ost  ralio  intelligendi,  sive 
concipiendi.  Modus  significandi  activus 
dicit  proprielatom  vocis,  qna3  est  ratio 
consignificandi,  sed  alia  esl  proprietas  rei 
ad  extra  animam,  etaliaintollectus,  etalia 
vocis;  ita  alia  cst  ratioessendi,  alia  intel- 
ligondi,  alia  consignificandi  :  ergo  modus 
essendi,  ot  modus  intcUigendi  activus  dif- 
ferunt  in  utroque. 

Item  scicndum,  quod  modus  intelligendi 
activus,  et  modus  intcUigondi  passivus 
differunl  materialiter,  et  conveniunt  for- 
maliter.  Nam  modus  intelligendi  passivus 
dicit  rei  proprictatem  sub  ratione  intelli- 
gendi  passiva  :  sed  modus  intelligendi  ac- 
tivus,  dicit  proprietatem  inlelleclus,  qua3 
est  ratio  intelligendi  activa  :  sed  eademest 
ratio  intelligendi,  per  quam  intellectus 
proprietatem  lei  intelligit  active,  et  per 
quam  rei  proprietas  intelligitur  passive; 
ergo  proprietates  sunt  diversoe,  et  ratio  esl 
eadem ;  ergo  materialitcr  differunt,  et  sunt 
formaliter  idem. 

5.  llem  sciendum,  quod  modus  signifi- 
candi  activus,  et  passivus  differunt  mate- 
rialiler,  et  sunt  idem  formuliter,  quia  mo- 
dus  significandi  passivus,  dicit  proprieta- 
tem  rei  sub  ratione  consignificandi  passi- 
va;  sed  modus  significandi  activus  dicit 
proprielatem  vocis,  quae  esl  ratio  consigni- 
ficandi  activa,  sed  eadem  est  ratio,  per 
quam  vox  est  significans  activc ;  et  per 
quam  prjprietas  rei  significatur  passive  : 
ergo  materialiter  sunt  differentes,  sed  sunt 
ideni  formaliter. 

CAPUT  V 

In  quo  modus  significanii,  lanquam  in 
snbjecto  invenialur 

6.  Circa  quinlum  est  notandum,  quod  mo- 
rfipflis/Jw ',n7''o  ^^^  significandi  passivus  materialiter  est 

in  re,  ut  in  subjecto  :  quia  materialiter  est 


rus     I! 


At 


proprietas  rei ;  Roi  autem  proprietas  est  in 
eo,   cujus  ost,   ut  in  snl)jocto;  formaliter 
autem  est  in  eo  subjecto,  in  quo  est  modus 
significandi    aclivus,    quia    formaliter    a  ^^^.^.^ 
modo  significandi  activo  nondiscrepat.Mo-  «*'• 
dus  autem  significandi  activus,    cum  sit 
proprietas  vocis  significativiB,  materialiter 
est  in  voce  significativa,  ut  insubjecto"  :     ,  ,^g^ 
in  proprielate  autem  rei,  sicut  causatum  pjl^l^^\ 
incausa  cfficienti  radicali,  et  remota  ;  ei^- ^'<^<=oni 
in  inlellectu  sicut  causatum  in   sua  causa 
efficienti  proxima  ;  et  in  constructione,   ut 
causa  efficiens  in  suo  effectu  proprio. 

CAPUT  VI 

Qualem  ordhiem  habeanl  ai  invicem  isli 

lermini,  scilicel,  Signum    Dictio,  Pars 

orationis,  et  Terminus 

Est  notandum,  quod  signum,  dictio,pars  j^ 

oration  s  el  terminus  conveniunt,  et  diffe- 
runt  :  conveniunt  enim  in  subjecto,  et  in 
objecto;  quia  ineodem  subjecto  reperiri  pos- 
sunt,  sicut  signum,  et  signatum.  Ditferunt 
lamen  penes  rationes  ;  quia  dicitur  signum 
per  rationom  signandi,  vel  repraesentandi 
aliquid  absolute  :  sed  dicitur  dictio  forma- 
liter  per  rationem  signandi,  voci  superad- 
dilam,  quia  dictio  est  vox  significativa,  sed 
pars  orationis  formaliter  est  per  modum 
significandiactivum,dictionisuperadditum, 
quia  pars  orationis  est  dictio,  ut  habet 
modum  significandi  activum,  Terminus 
vero  dicit  rationem  terminandi  resolutio- 
nes  Syllogismi,  quia  dialecticus  resolvit 
Syllogismum  in  Propositiones,  et  Propo- 
sitiones  in  Subjcctum,  et  Praedicatum ; 
quse  dicuntur  termini  secundum  Logicum. 

Item  sciendum  est,  quod  vox  inquan- 
tum  vox,  non  consideratur  a  Grammatico ; 
sed  inquantum  signum,  quia  Grammatica 
est  de  signis  rerum ;  et  quia  vox  est  habi- 
lissimum  signum  inter  alia  signa,  ideo 
mx  inquantum  signum*  priusconsideratur 
a  Graramatico,  quam  alia  signa  rerum.Sed 
quia  esse  signum  accidit  voci  :  ideo  Gram- 
maticus  considerans  vocem,  considerateam 
per  accidens. 


'  al.  potii 


GUAMMATICA   SPKCI  I.AIIVA 


CAITT  VII 

l)c  rnoilis  sifjnilicnndi  (iclinis  in  sprfiuii 

1.  Ilis  visis,  dicoiKlnm  osl  dc   modis  si^ni- 

fimrKli  activis  iii  sjx-cjali.  Jiixla  qiKxI  rio- 
landum  osl,  qiiod  modiis  si;,'nificandi  udi- 
vus,  (jiii  csl  pr-incipiiim  in   (ir-arninalica, 
dividiLiu"  iii  moduin  sij^nificaiidi  essenlia- 
tHde^aii"'"  '^"''  ^*-  Jiccidonlalom.  Morius  sigui/icanii 
esseuliaiis  osl,    por  (fiiom  pars    orationis 
f/eJ^f"'""' lialiot  simplicilor  osso,  vol  socnndiim  go- 
nus,  vol  sociindum  spocioin.  Modus  xif/ni- 
/irundi  arcidenlalis  eM.,  qui  advonit  parti 
post  ojus  os.so  completum,   non  dans  e.sso 
simplicitor  parti,  nec  secundum  genus.noc 
.seciindum    speciom.     Modus    signiticandi 
e.s.sentialis  subdividitur  in  inodum  si.irnifi- 
candi  essentialem  {^'enei-ali.ssimum,  subal- 
ternum,  el  specialissimum.  Moius  sir/ni/i- 
cundi  essentialis  yeneralissinnts  est,   qui 
ost  (lo    os.sentia    parlis   orationis,    et  cu- 
o"-  Jiislib(;l  supposili   sub*    se  coiitenli.    Mo- 

dus  siyni/icanii  essrntiilis  specialtssi- 
uius  ost,  ((11  i  osl  de  e.ssentia  (|uorumdain 
supposilorum  illius  parlis,  Modus  siyni- 
/icauiii  fssentiaiis  subaiiemus  esi,  qui  osl 
de  essentia  suppositorum  illius  partis, 
noc  ;^onoralissimo,  nec  spociali.ssimo,  sed 
modio  modo  .so  habons;  ol  possumus  ima- 
giiiari  in  islis  modis  siyniticandi  ossenlia- 
libiiscoordinationom  siinikMiicoordinalioni 
priodicamonlali.  Nam  sicut  in  linea  [ii-odi- 
camontali  ost  dare  gonus  gonerali.ssimum, 
cujus  pitodicalio  ^^.Mioralissime  .se  oxlon- 
nii  re8  II-  j^'  jj,i  oiniiia,  (Huo  suiit  illius  ctxjrdinatio- 
nis ;  et  specialissimnm,  cujus  pnudicatio 
modio  inodo  sc  liabet  :  sicest  in  islis  inodis 
si^Miiticandi  (\ssontialibus.  Kst  onim  daro 
(|uoindam  modiim  .Lrcnoralissimum,  cujus 
nalura  pMioiali.ssime  pai-lici()alur  ab  om- 
nibiis  sii()()ositis  illius  (larlis;  (»1  modum 
s()ocialissimum,  imiJus  naliira  s()ivialis- 
siino,  ot  (^arcissimc  (lartictfiatur  a  sn(i- 
(lositis  illiiis  ()arlis  ;  cl  qiiomdam  sub.il- 
tornuin,  ciijus  natura  mo(lio  modo  ()arlici- 

iiatur. 
2. 
i»iy,ii/i.n»i.      Itom  modus  si.miilicandi  aciMdiMilalis  di- 

iirciilrnliilii      ...  ... 

loiuius,  rt  viditurin  modum  bignilicandt  accidenlalem 

H-CtlVUt, 


absoluluni,  el  rosfjeclivum,  M-xlus  giyni/l- 
can di  acriden  falis  ahsolulus  d  ici lu r  il le,  per 
({uoiJi  unum  (^oaslruclibile  iiuu  habel  res- 
(>('clum  ad  alloriiiii,  se<l  solum  a<i  rei  pro- 
priol;ileTn,  MimIus  signi/icandi  aecidentali» 
rrs/tertirus  est,  pi-v  ((iiem  unum  coitslruc- 
libilo  iialx'l  rosfx-clum  non  soluiu  ad  rei 
pioprioLalom,  sed  oliam  (kt  ((U(Mu  uiium 
conslruclibilc  liabel  rosfKrluiu  ad  aUorum, 
et  h(jc  dupliciler,  vel  lanqiiam  ad  if)sum 
dependens,  vel  Imquain  nd  ( iii>  dependeu- 
liain*  terminans,  '  «i 

MM. 

1)0  his  (Mgo  modis  omnibiis  videamus,  el  3. 

primo  prout  sunl  principium  ftjniiale  par- 
tis  oralionis  ab.solul;i',  secundum  queiii 
modum  f)ertinentad  elymologiam  :  deiii(Je 
prout  sunt  i)rinci()ium  inlrin.s(vum  cons- 
tructionis  unius  ()arliscum  alia,  .secundum 
quom  ()ortinont  ad  Diasynlholicam.  I)eler- 
minanlos  aul  m  de  his  proul  sunl  foniia 
partis,  primo  vidoamus  de  modo  signin- 
candi  Nominis,  .Sccundo  de  modo  signifl- 
candi  Pronoininis,  el  sic  de  cu;leris  secun- 
duin  or'din(Mn  Dorrali*,  ,  p^  „^_  ^ 

•ctopvUkMar» 
UMOt  la   prlM. 

rAIMT  VIII 

De  uiodo  signi/lrandi  essmtiaii  genera- 
lissimo  Sominis 

Modus  si^nilicandi  o.vs«Milialis  ^'Mioralis-  4 

simus  Nominis,  osl  inodus  .siju'niticandi  per  "'**'"' "T/i^ 
moiluin  onti-J,   dotorminata'    a|)(»rolnMi.sio-  ■,.«.     " 
nis.  .lu.Kta*  ((uod  nolandum  esl,  ((uod  licel  •  ^.  ^. 
utoiY(uo  islorum  modoriim  .sivrnilicandi,  sit 
forina    Nominis  ab.solulo   sumpti,    Liiiumi 
com()aran(lo  Noiikmi  ad  alias  (virles  onilio- 
nis,  modus  iMilis  habet  ralioiKMU  niatoria.'. 
((luo  ost  fac(MVC(Mivenirt»:  facil  emm  Noiiieti 
coiiveniro  cum  Pi-onoiiiino.  S41I  iiuhIus  de* 
dotorminala'  ap()ivhon8ioiiis  liiilM'l   ralio- 
ncm  forni:i',  ((itia  facit  Noiucn  ah  aliis  [Kir* 
bibus  oralionis  dilTorro,  el  ideo  oo()ulaiiijo 
hos  moilos  signiHcandi  ad    invitvui.    ox 
ulrtM(ut'  iinus   rt>sullal  iiuxlus  per  viiuu 
com()ositioiiis. 

Kt  ut  s4Maiiius  a  ((ua  rei  propriel.ile  iiile         5, 
modus  signiticandi  sumatur,  iiot;induin  ettl, 
i{uo«l  in  n>bus  inveiiimus  quaitdau)  pro* 


6 


(JIJAMM.vriCA   SPECIJLATIVA 


priolatos  coiinmiiiissinias,  sive  modos  es- 
soiKJi  ooininuiiissiinos,  scilicel  i/i(i(Ii(//i  c/i- 
lis,  el  //io(li///i  cssr.  Mo(/us  c/il/s  esl  modus 

Moaus  enlis. 

liabilus,  o[  poniianenlis,  rei  inluerens,  ex 
•  ai.  esse.  Iku'  (IU0(1  lial)pt  esseiitiani*.  Modtis  essc,  cst 

niodus  fluxus,  et  successionis,  rci  inlijv- 
rens  ex  lioc  (juod  liabet  tieri. 

Tunc  dico,  (juod  modus  significandi  ac- 
livus  per  moduui  (>ntis,  qui  esl  modus  ge- 
neralissimus  Nominis,  traliitur  a  modo 
e.ssendi  cnlis,  qui  est  modus  habitus,  et 
i;ermanenlis.  .Sed  modus  signiticaiidi  acti- 
vus  per  modum  esse,  qui  est  modus  essen- 
lialis  generalissimus  Verbi,  trahilur  a 
,  ,.  modo*  essendi  ipsius  esse,  qui  est  modus 

*   conse>)uenui  ^  ^ 

ipsius  qui.      fiuxus,  et  successionis,  ut  postea   patebit. 

7.  Ad  hanc  intenlionem  Commentalor  4. 
Phi/s.  ciip.  U.  dicit  quod  duo  sunt  modi 
principales  entium,  scilicet  //lodus  e/it/s,  et 
i/W(/t(s  esse,  a  quibus  sumpserunt  Gram- 
matici  duas  partes  orationis  principales, 
scilicet  N'o//ie/i,  et  Ve)-bu//i.  Sub  Nomine 
comprehenditur  Pronomen,  sub  Verbo  par- 
ticipium.  Item  modus  delerminatse  ap- 
prehensionis  accipitur  a  proprielate  formae, 
et  qualitalis,  qua^  est  proprielas  deler- 
miiiaiitis  ;  quoniam  forma  determinat,  et 
distinguit. 

8.  11  os  modos  significandi  expresserunt 
Grammalici  antiqui  in  definitione  Nominis, 
cum  dixerunt  No//ie/i  sig/ii/ica/'e  substa/i- 
iia//i,  cu/n  qualilate,  dantes  intelligere  per 
si(j/iifica/-e  substa/ilia//i  modum  substantitr, 
qui  est  modus  entis  sumpLus  a  proprietate 
rei,  quye  est  proprietas  habilus,  et  perma- 
nentis,  qute  primo,et  principaliter  insubs- 
lanlia  reperitur.  Per  qualitale//i  vero,   mo- 

pioplicias'.  dum  qualitatis,qui  cst  modus*  determinalai 
apprehensionis,  sumptus  a  proprietale  for- 
nue,  el  qualitatis,  qui  est  modus  determi- 
nationis.  Nomen  ergo  esl  pa/'s  o/^alio/iis , 
sig/ii/ica/is  /;<?;•  '//lodur/i  e/itis,  vel  deler//ii- 
naUe  app/v/ie/isionis, 

Et  si  dical  aliquis  ;  multa  sunt  nomina, 
qua3  privationes  significant,  ut  ni/iil,  aeci- 
tas,  et  hujusmodi ;  cum  ergo  omnes  priva- 
tiones,  et  negationes,  nonsintentia,videtur 
quod  sub  proprietate  stare  non  possinl,  el 


Nomen  quvl  ? 


oljeciio. 


ideo  modus  significandi  activus  per  mo- 
dum  entis,  in  talibus  a  proprietate  rei 
significata',  oriri  non  potest. 

Dicendum,  ut  dictum  est  prius',  quod  ^O- 

licet  privationes,  et  negaliones  non  sint  '"''o- 
entia  positiva  extra  animain  posita ;  sunt 
tamen  entia  positiva  secundum  animam,ut 
patet  ex  intentione  Philosophi  4.  Meta. 
text.  9.  ubi  dicil  quod  opi/tio/ies  cont/'adic- 
toriorum  su/it  co/itrariae,  hoc  est,  duo  con- 
tradictoria  extra  animam,  sunt  duo  con- 
tr.n'ia  secundum  ani  i  am;  et  quia  priva- 
tiones,  et  negationes,  et  figmenta  sunt 
entia  secundum  animam  :  ideo  cadunt  sub 
proprietate  entis,  qua3  est  proprietas  habi- 
tus,  et  permanenlis  ;  a  qua  proprietale 
trahitur  modus  significandi  generalissi- 
mus. 

CAPUT  IX 

De  modis  sig/iificandi  esse/ilialibus  subal- 
ternis  ge/ieralibus  Nominis 

Sub  modo  essenliali  generalissimi  Nomi-  1- 

nis  ad  modum  significandi  subalternorum 
descendamus.  Sunt  autem  duo  modi  signi- 
ficandi,  qui  immediate  sub  hoc  modo  con- 
tinenlur  :  scilicet  modus  communis,  et 
modus  appropriati  :  qui  sunt  modi  specia- 
les  respectu  generalissimi,  et  sunt  genera- 
les  respectu  aliorum  modorum,  de  quibus 
poslea  determinabitur. 

Modus  significandi  per  modum  commu-  ± 

Modiissignifici 

nis,   sumitur  a  proprietate  rei,  quae  est    di  per  mod 

.         .  ccntmuiiii  U7 

propnetas  divisibilis   in  plura  supposita,     sumatur. 

vel  communicabilis  pluribus  suppositis,  a 

qua  proprietate  secundum  Logicum,  sumi- 

tur  intentio  universalis   :   et  hic  modus 

constiluit  Nomen  commune,  et  appellati- 

vum,  ct  hunc  modum  vocat  Donatus»  «»- '  ^°"'"-  <=• 

^      Noraine. 

pellativam  qualitatem.  Nomen  ergo  com- 
mune,    vel    appellativum    significat    per 
modum  communicabilis  pluribus  suppo- 
sitis,  ut  u/'bs,/lu//ie/i,  eLc. 
Modus  significandi  per  inodum  appro-       ,    3.    1 

^  Modussiynifict 

priati,  sumiLur  a  proprieLale  rei,  quse  est  «^' ?«'" '«^''"'"*' 

propnaliundei 

propnetas  indivisibilis  per  plura  supposita  ""'""'■ 
a  qua  eliain  sumitur  apud  Logicuin  inten- 


r;i!  \\r\f\ri(:ASPE(:ri,.\TivA 


I.  individuuiu.  tio  *  iiulivifliuilioiiis  :  <'l    liic  modus   facil 

)oii.  ciiaius,    Nomcri  propriiim.ct  liurif    mo<lum  '■  Dona- 

lus   voraf,  j)ri)]irinm    <jiiulilitlf-m.     Ncjmcn 

crj^jo  propriuiii  significat  rcm,  pcr  mo(Jtim 

indivisihilis   pcr  plura  supposita,    ul  sul) 

pm  mini  'SHc  proprictatil)Us  individuationis,  J-  (}ua'  sunt 

lo(.«  ilficrriii- 

0,  v(.i  iii  ttTii-  li[i  cl,  ninic,  \\\  lioinn,  Tifjfrts. 

e  (lcKTiniim- 
lU  /iic,  nuiic, 
fl.m.r,  (7  Ilif 

CATM  T   \, 

Dc    inwJis    sitjitifirnn  li  siiOn/feruis    iiiiiins 
gcyurrnlihus   ;\i)miiiis  rommuuis 

4  Dciiidc  sub  liis  modis  dcsccndainus  ad 

alios  modos  signiticaiidi  sul)allci"nosminus 
gcncrales  istis,  ct  primo  sub  modo  signiti- 
candi  pcr  modum  communis;  secundosub 
modo  signilicandi  pcr  modum  appropriati, 
;  Circa  primum  notandum,   quod   modus 

significandi  pcr  modum  cominunis,  habcl 
duos  modos  sul)  se,  qui  sunt  minus  gcne- 
ralcs  co,   scilicct  modum  pcr  sc  stantis,  et 
lun  per    te  moduni  adjaccntis.  Modus  signiticandi  pcr 

I  uiiuf  sumn- 

modum  pcr  sc  stantis  sumitur  a  propiMctalc 
rei,  qu!i3  est  propriclas  essenlia;  dclcrmi- 
natic.  .Sicut  cnim  modus  signiticandi  gcnc- 
ralissimus  sumitur  a  i^roprictale  cs.scnlisu 
ab.solutie  :  sic  modus  signiticandi  pcr  mo- 
(lum  pcr  se  stantis  sumitur  a  propriclale 
ipsiusesscntiiedeterminaUc  :  ct  hic  modus 
constituit  Nomcn  substantivum,  Nomcn 
crgo  subst  iiilivum  significal  pcr  modum 
dctci-miiiati  .sccundum  csscntiam, 
*'•  Modus  signilicandi  ficr  modum  adjaccn- 

lus  ndjarrii-  •     .     .  •  . 

niie lumatur.  tis  sumilur  a  pi-»)[)i-iclalc  rci,  (jiKC  cst  i)ro- 
I^riclas  allcri  adha-rcnlis  scciindum  cssc. 
.Sicut  ciiim  modus  gcncralissimus  Vcrbi 
sumilur  a  propriclalc  ipsius  cs-c  absolutc, 

•  '"■^f"  <^"i'-  ut  [lostca  iiatciiit,'  sic   modus  adjact-ntis  in 

icniiii).  nominc  sumilur  a  propriclalc-J-  ipsius  cs.st», 
inlKcrcnlis  allcri  ,sccunduiu  c.vsc  :  ct  hic 
modiis  constiluit  Nomcn  adjcctivum,  No- 
lucu  crgo  adjccliviim  signiflcat  pcnjuxlum 
iiilia'rcnlis  alleri  sccundiim  cssc,  ut  Alhus, 
lajiidcus,  ctc, 
£t  si  inslctur,'  iiomina  dilTcrcnliarum  iii 
do  iioniiiii-  g(Micrc  subslaiitiic.siout  cf)rjM}reum,vl  nni- 

'"'"'•  inntum,  srusihHe,  rnliiuuilr,  adjecliva  «|ui 

dcm  siAil,  congrut»  cnim  subslantivis  ad- 


8 


i  al   cuMian». 

(•crapytMiliMes. 
rt  qaud  ilU  Oia" 
jaoCilo  ••!  tiiw 
•  i!ira,  «1  «•!  la- 
runnrvM,  Uiar* 
rjitooe  a^pakili^ 
nu  eu  ptrmntai- 
*•  profiUr    sfc- 

ciSoUMHB     U- 

ctearfaa. 


9. 


junguiitiir,  dicendo  rorjiux  auimnluni,  ani' 
innl  rntionnle,  cl  tatncri  noii  sigiuficanl  f»tT 
modiim  iiiha-rcntis  altcri  secundum  eMsc  ; 
({iiia  sigiiiticanl  .subslaiiliani,  qiUL>  secun- 
diim  cs.se  alleri  non  iiilKcrel. 

I)ic(>ndum,  quorl  hu.ju,smodi  notiiinasunl 
sub,slanliva,  quia  signiHcanl  sulistanlinm, 
et  probatur  ;  nam  idem  signiHcal  rnlimafe 
qiiod  homo  :  cl  nnimalum  quod  nnimal,  cl 
ciim  dicitur  (jiiod  congruc  cum  sulistanli- 
visconjungiiiitur,diccn(loa/*/mi/rfl//oM/i/f. 
corjius  nuimntum;  dicendum  qiiodf  ibi  csl 
conslructio  apjMjsitoria,  ct  (»sl  iiicongina(Je 
sc,  tamcn  pcr  apposilioncm  adnii.ssivn,  hoc 
est ,  pfoplcr  spccific.ilioiicin  spivifiraii- 
dam, 

CAI-I   T   \I 

De  moflis  sjjccialissimis,fjui  continenlur  sub 
moiio  i)€r  se  slantis 

ITtcriussub  modo  per  ,sc  stanlis,clallcri 
adjacentis  ad  modos  speciali.ssiinosdesccn- 
damus,cl  primo  sub  iier  se  stanlis,el<leindc 
sub  modo  adj.icentis.    M(jdus  signiticandi 
pcr  modiim  pcr  se  slanlis,  conlincl  sub  .se 
quinquc   iiiodos   .Ntuninis    .siHviali.-isimos, 
quorum  primus  cst  modus  ,signiticandi  inT    ',.  , 
modum  gcncralis,  sumptus  a   proprielale    ^*" 
rci    communicabilis    pluribus    supposilis 
spccic  ditTcrcnlibus  ;  sicul  ctiim  a  propric- 
t.ilc  rci  (puc  est  communicabilis  pluribus. 
ab  olule  sumilur  modiis  signiHraiuIi  piT 
modiitii  communis  absulule,  .sic  ub  eadcin 
proprictatc  slriclius  sumpta,  .vilicel  a  ]«.■■ 
priclalccommunicabili  pluribus  - 
fcrcnlibiis,  sumilur  tiiodus  geii.  i.iu'».  \b 
hac  aulcm  propriclale,  npud  l.ogiciim  ^'! 
milur  .sicunda  inlctilNi   '.iuilv  oi  sir 
nuHlus  constituil  Nuiii  .aivuni  . 

lu-raU».  ul  animnl,  cuior.  el  sic  de  a. 
gcncribus.  NonuMi  crgo  substanlitum  gent'  y,,^ 
rafe  est,  fjuoil  Sfi/nifiral  per  mkWiiim  '  ro»M-  •t/^^.^ 
munirabili.^  piunbus,  huh  soinm    Hiiment, 
seil  sjtciie  lii/fcj-entibiis. 

."<»vutidus  nuMlus  per  !«e  .slanlis.  i>sl  ma-  •»>• 

dus  sigtiilic.tndi  fx  r  nuxliiin  spi 
sumplus  a  propriclale  rei.qiue  csi  propru'- 


f  "B  »*•* 


8 


OKAMMATICA   SPECIJLATIVA 


Ttilius. 


las  communicabilis  pliiril)iis  noii  absolule, 
sed  suluni  numero  clitTtMTenlibus. 
11.  Terlius   niodus  per  se  slanlis,  esl  modus 

signiticandi  por  niodum  descendenlis  ab 
altero  ;  ul  al)  avo,  vel  a  patre  :  et  hic  nio- 
dus  constituit  nomen  substantivum  patro- 
nymicuin,  ut  Pritimides.  Et  quia  nomen 
patronymicum  a  prui^riis  nominibus  pa- 
trum,  vel  avorum  derivatur,  ideo  merito 
Xomen  patrony  pafroni/niicum  nouien  nuncupatur.  Nomen 

t/iirum. 

ergo  patronymicum  est,  qiiod  a  propriis 
nominibus  jjatrum,  vel  avorwn  derivatur, 
signiflans  per  modum  descendentis  ab  al- 
tero,  ut  a  palre,  vel  ab  avo. 


Quartus. 


13. 

Quintus . 


(}uartus  modus  per  se  stantis,  est  modus 
significandi  per  modum  diminuti  ab  alio, 
sumptus  a  proprielate  diminutionis  in  re  ; 
et  hic  modus  constituit  Nomen  substanli- 
vum  dimiimtivum,   ut  flosculus,   lapillus. 

Diminutaum.      Nomeu  crgo  substantivum  diminutivum  est, 

'  ai.primitAi.     quod  a  voce  *  primitiva  derivatur,  signifi- 
cans  per  modum  diminuti  ab  altero. 

Quintus  modus  per  se  slantis,  est  modus 
significandi  per  modum  coUectionis  plu- 
rium  in  uno  loco,  sumptus  a  proprietate 
coUectionis  in  re  :  et  hic  modus  constituit 
Nomen  substantivum  collectivum,  ut  po- 
pulus,  gens,  turba.  Nomen  ergo  substanti- 

Coiuctivum.       vum    collectivum   est,   quod  significat  per 
modum    collectionis    plurium,    secunium 

rum:  ''''P''*'"'-  unum  locum;  ' 

CAPUTXII. 

De  modis  specialissimis  qui  continentur  sub 
modo  adjacenlis 


1. 


Ueinde  sub  modo  adjacentis  alteri    ad 
yigjnii  fjuatuor  modos  specialissimos  descendamus  :  qui 

moai  spccKtlissi-  ' 

mi  adjaceniis.     coutinet  sub  so  vigonli  quatuor  modos  ; 

quorum 

Prinms  est  modus  significandi  per  mo- 

ai.  in  subjecio.  dum  adjaconlis  alleri, '  seu  denominantis 

ipsum  simpliciter,  et  absolute,  speciali  ra- 

tione  non  superaddita,  et  hic  modus  cons- 

liluit  nomen  'adjoctivum  denominativum, 

Xomen   ndjecti-  ut  albus,  uigcr,  croceus.  Nomen  ergo  Ad- 

vum  denominati- 

"um.  jectivum  denominativum  signiftcat  per  mo- 


terum  simpliciter,  etabsolute.  Et  istemodus 
est  generalior  onmibus  modis  sequentibus, 
qui  dicuntur  modi  adjacentis  alteri,  sive 
dononiinantis  alterum,  superaddita  rationc 
speciali,  ut  postea   patebit. 

Secundus  modus  adjacentis,  est  modus  2. 

significandi  permodum  denominanlis  alte-  ^fJaiT"""'    * 
rum,  sub  ralione  communicabilis  pluribus  ' 

specie  differentibus,et  iste  modusconstituit 
nomenadjectivumgenerale  significans  sub 
ratione  communicabilis  pluribus  specie 
differentibus,  ut  coloralus.  Nomen  ergo 
A  Ijectivum  generale  est,  quod  significal  per 
modum  denominantis  sub  ratione  communi- 
cabilis  pluribus  specie  diffcrenlibus. 

Tertius  modus  adjacentis,  est  modus  si-  3^ 

gnificandi  per  modura  denominantis  alte-  ^aief '""'"  *^ 
rum,  sub  ratione  communicabilis  pluribus 
solo  numero  ditlerentibus.  EL  hic  modus 
constituit  nomen  adjectivum  speciale,  ut 
humanus,  albus,  niger.  Nomen  ergo  Adjecti- 
vum  speciale  significat  per  modum  denomi- 
nantis  alterum,  sub  ratione  communicabilis 
pluribus  solo  numero  differentibus.  Nec 
prohibet  aliquid,  eadem  nomina  de  diversis 
speciebus  Nominis  collocari,  propler  modos 
significandidifferentes.  Namsi  consideren- 
tur  in  his  YiOxn.h\\h\x'S.sc\\ice[albus,humanus, 
coloratus,  et  hujusmodi  modi  significandi 
denominantis  alterum  sinipliciter,jratione 
speciali  non  superaddita,  sic  sunt  sUb  no- 
mine  adjectivo  denominativo.     Si  autem  ' 

considerentur  secundum  quod  eis  competit 
modus  denominantis  alterum,  sub  ratione 
communicabilis  pluribus,  specie,  vel  nu- 
mero  differentibus,  sic  sunt  sub  nomine 
adjectivo  generali,  vel  speciali. 

Quartus  modus  adjacentis,  est  modus  si-  4. 

gnificandi  per  modum  denominantis  alte-  sesZum!\  ^" 
rum,  sub  ratione  possidentis  ipsum,  et  hic 
modus  constituit  nomen  adjectivum  pos- 
sessivum,  ut  aureus,  lapideus.  Nomen  ergo 
Adjectivum  possessivum  est,  quod  significat 
per  modum  denominantis  alterum,  sub  ra- 
iione  possidentis  ipsum.  ^ 

Quintus  modus  adjacentis,  est  modus  si-  ,  ,      ^- 

Adjecliviim  dili 

gnificandi  per  modum  denominantis  alte-  nutum. 


dum  adjacenlis  alteri,  sive  denoininantis  al-     rum,  sub  ralione  diminuti  ab  alio  ;  et  hic 


GUAMMATMA   SPKCCf.ATIVA 


niodus  conslitiiit  noTmm  a(Jj«'clivuni  dinii- 
nutivuin,  ut  nov/il/ns,  jKirvnlns.  Nfiineii 
CT^O  Adjcrtivnin  ili)ninntiiunii  fst,f/nnf/signi- 
(lcaljxw  inodnni  drnominnntis  (iltenini,  snh 
ratione  diniinuti  alt  nlio. 
..  ,  ''•        ,       Scxtus  niodus  ;jdj;ic<'ntis,  (.'st  modus  si- 

i\tctioum     ciil-  •' 

uivum.  gnidcundi    |)or  njoduni  d('noniin;intis  alle- 

L  rum,  sub  nilione  collcctionis  pluriuin  sup- 

positoruni  socunduni  kjcuin  :  cl  liic  modus 
(^onslituit  noincn  adjcctivum  collcctivuin, 
nl  gfntilis,  nrhnnus,  /xtjnihiris.^imww  erj;o 
Adjectivnin  collrctivnin  vst,  quod  sifjni/icat 
per  moduin  dcnoiniiuintis  altrrnm  snh  rn- 
tione  coUertionis  jilnriuin  su/t/>ositoruin  se- 
cnnduin  lomni. 


Ar.. 


il. 


tl 


12. 


/. 


,.  ,.       ,.  .       Scptiinus  niodus  ;idjacentis,  (;st   iiiodus 
"^"  signillcandi  pcr  inodum  dciioininantis  altc- 

rum,sub  rationc  dividcntis  ipsum  in  p;ir- 
les  ;  ct  liic  modus  constituil  iioincn  ;idjcc- 
tivum  divisivum,  nl  oinnis,  totns.  Nomcn 
eT\^o  Adjectivuni  diviaivuni  est,i/nod  signi/irat 
per  inodum  denoininantis  ulteruin,  snh  ra- 
lione  dividenlis  i/isum  in  jnirtes. 
,.     «•  Ocl.ivus  modus  adj;ic(Milis,  est  modus  si- 

^jerlivunx   geii' 

'•  gnificandi   pcr  modum  dcnomin;nitis  allc- 

rum,  sub  iMlione  gciitis,  vcl  palriiu  :  ct  hic 
modus  constituit  nomcii  ;idjcctivuiii  genti- 
le,  ul  Groicus,  Italns.  Barharus.  Noincn 
ergo  Adjectivuin  i/entilr,  rst  (/und  si{jni/irat 
per  moduin  drnoinintintisaltrrniii  snh  ratin- 
ne  grntis,  vel  jiatriir. 
'.'•  Nonus   modus  ;idj;iccntis,  cst  modus  si- 

ierliriim     pa-         ....  ,'  .         , 

«11.  gintic;uidi    [xm*  luoduin  dcnoniiiKinlis  ;iltc- 

ruin  sub  rationc  civitatis,  vcloppidi  :  ctliic 
modus  conslituit  nomcn  ;idj(vtivum  p;i- 
trium,  ut  /'adnanns,  Huniensis,  /'arisirn- 
sis.  Nomcii  crgo  Adjrctivum  /latrinin  rst, 
i/nod  derivatur  a  /iro/iriis  nominihus  civi- 
latnm,  vel  o/i/ndoruin,  sii/ni/icans  /irr  inn- 
duiii  drnominantis  alternm  suh  ralione  civi- 
talis,  vrl  o/)/tidi . 
10.  Dccinuis  modiis  ;idj;ic('nlis.(\sl  modiis  si- 

trrogntiviim .  .   ,  '  .  • . 

gnilic;indi  pcr  luodum  d(Mioiuin:uilis  altc- 
rum,  sub  nilionc  intcrrog;ilionis  dc  ipso  : 
ol  hic  modus  conslituit  nomcii  ;idjcctivuiu 
interrogiilivuin,  ut  quis,  i/ualis,  i/uantua. 
Noincn  ergo  .{djrctivum  interrogativum  esl, 
quod  siyni/irnt  /ler   modum    drnominantis 


altfrnin,suh  ratione  intfrrogfjtionis  de  i/jto. 

tndcciinus  niodus  adjareiiliM,  vsl  moduK 
signiticandi  ]h-v  modum  dciioiiuiiaulis  alle- 
ruiii,  sub  ralioiic  rcspuiideiili.s  *  ad  iiiLer- 
rogalivuin  :  el  hic  mo«ius  coiisliUiil  nomcn 
adjectivum  responsivuin.ul  tol,talis,tanlus. 
Nomcn  (M'gG  .idjeclivum  renjtonsirum  e$l, 
quod  signi/icat  />er  modum  dmominantinal- 
trrnin,  snh  ratione  '  res/ninsiunis  de  i/ttu. 

Diiodecimus  niodus  ;idj;iccnlis,i>.^liii(xius  '*"' 
sigiiitic;indi  jH/r  moduiu  *hMiomiiiajili.s  alle-  ^'^****^ 
riiiii  indclerminale,  el  iiidclinilive  :  el  liic 
iiiodus  constiluil  iioincii  ;idjccttvuiii  inlini- 
tuni,  ut  quicuinque,  qualisLumque.  Nouiuii 
ergo  Adjectivum  in/initum  esl,  qnotl  signiji- 
cat  /ter  inodnin  '  denominantis  altei  um,sub  •  nfij«rrr,H%  «v*. 
ratione  in/initatis,  el  indeterminationis.  d, 

Decimus   terliiis   niodus  adj.iceiilis,  esl  13. 

inodussigniticandi  p<'r  luodunideiioniiiian-  '^'•^'•^- 
lis  altcrum,  sub  ralioiK*  neganlis  ipsuui  : 
et  hic  modiis  consliluil  noiucn  a(ijtrlivuiu 
iicgaliviim,  ul  nnllus,  neino.  Nonicn  ergo 
Adjectivum  negativum  est,  quott  sigm/icat 
/ler  moduin  fienoininantis  alterum  sub  ratio- 
ne  negantis  ijisum. 

Deciinus  (|uartus  mo<lus  ;idj;»cciiUs,  esl 
niodus  signitic;indi  por  iiio(iuiii  dcnomi- 
ii;iiilis  nltcriiiu,  sub  ralione  deiuonslranli.s* 
ipsuiii  :  cl  liic  niodus  conslituil  noiiien  ad- 
Jcclivuin  dcnionslralivum.  .Noiiumi  ergo 
Afljectivum  firmonstrativum  est,  quott  si- 
gni/irat  jier  inoduin  lienominantis  atterum 
siih  riitione  demonstrantis  t/tsum. 

Dccimus  (luinlus  modus  ut^nccnUs.  esl  ^ 

niodus  sigiiincandi  p«'r  iiiotlum  '   «hMiouii-  ^*^^"  " 
iiaiilis  ;dlcruin,  slaiis  sub  priiua   nolitia, 
r»»r(M*cndo,  el  rcileriMido  ifisum  suh  .stvuiula 
iiolilia  :  el  liic  iiiodus  cunsliliiil  iiomen  re- 
l;ilivuiu.   ul  qni,  quatis,  quaMtns.   Nuiiien 
ergo   Adjrclivum  iftativum  esl.  qHutl  s< ,  .^ 
/lcat   /ter    nautum   dniomiMantis    < 
slans  sub  prima  nulitia,  r  fo,  el   1 

rando  ijKium  sub  secuMda  hi< 

I  Hrimu.sscxlus  nuMlus  a«ljacr:  mo- 

diis  signilicaiidi  pi>r  mo«lum  di  > 

;illcruiu  simpliciler.  .sine  oxct^u  1 
no  :  cl  liic  modus 
vum  iHjsiUvuiu.  ul«//iw.<.i*#j/*'* .  N 


U. 


•I.  4 

tioau. 


alivrt  «fetMl. 


1«. 


10 


CUAMMATICA  SPECIJLATIVA 


18. 
Superlalivum 


Adjeclirum  /losilfrifin  rs/,f/uo(l  aiguifical  per 
moduin   a((J(icculis  aHcri,  ccl  (icuoitiiuaulis 
allcruvi    sittiji/icitcr,    siuc  cj'cessu  iti    ler- 
mitw. 
17.  Deciiims  scplimus  inodus  adjacenlis,  esl 

Canipariitivuni.  '  ■' 

•  ai.   u.ijiiccniis  luodus  siguilicandi  por  nioduni  *  dcnonii- 

•  teri,  >eu.         ujinfiv,  alterum,   sub  raliono  compiranlis 

ipsum.secundumexcessum  citra  lerminum 
et  isle  modus  constituit  nomen  adjectivum 
comparativum,  ut  aWior,  tiigrior.  Nomen 
ergo  .{(Ijcctivutn  coinparaticuiti  est,  quod 
sigui/icat  pcr  inoduin  adjacetitis  alleri,  vel 
denoinitiautis  alterutn,  sub  ratione  compa- 
rantis  cum  excessti  citra  tertnitmm. 

Decimus  octavus  modus  adjacentis,  est 
modus  signiticandi  per  modum  denominan- 
tis  alterum,sub  ratione  comparantis  ipsum, 
secundum  excessum  in  termino  :  et  liic 
modus  constituit  Nomen  adjectivum  super- 
lativum  ;  ut  albissiitms.^^omeneTgo  Adjec- 
tivum  svperlalivum  est,  quod  sigtiificat  per 
modwn  denominantis  allerum,  sub  ratione 
cotnpat^autis  ipsum,  secutidum  excessutn  in 
termino. 

Decimus  nonus  modus  adjacentis,  est 
modussignificandi  per  modum  denominan- 
lis  alterum,  sub  ratione  referentis  ipsum 
ad  terminum  :  et  liic  modus  constituit 
Nomen  adjectivum  ad  aliquid  secundum 
Logicum  nuncupatum ,  ut  pater,  filius, 
xqualis,  simiiis,  et  similia,  quae  relationcm 
important  in  concreto.  Nomen  ergo  Adjec- 
tivum  ad  aliquid  diclum,  est  quod  significat 
per  modutn  detiotninantis alterum,  sub  ratio- 
ne  referentis  ipsum  ad  termitmm. 

Vigesimus  modus  adjacentis  est  mo- 
dus  significandi  per  modum  denomina- 
nantis  alterum,sub  ratione  actus  in  ha- 
bitum  Iransmutati :  et  liic  modus  cons- 
tituit  Nomen  adjectivura  verbale,  ut 
amabilis,  nmabundus.  Nomen  ergo  Ad- 
jeclivum  verbale  est,  quod  descQtidit  a  voce 
Verbi,  signifi^ans  per  modum  denominantis 
alterum,  suh  ratione  actus  transmutati  iu 
habitutn.  Et  notandum,  quod  Nomen  adjec- 
livum  participiale,  ut  amans,  ethujusmodi 

•  ai.  umie  suh  sub  voco  participii,  cumdum  modum  signi- 
co°Sur.'"'^"  ficandi  activum  habet :  *  et  ideo  specifice  a 


lt». 

.4  d  aliquid 


20. 

\erbale. 


nomine  verbali  discrepare  non  potost,  et 
ideo  sub  divisione  generali  coUocatur. 

Vigesimus  prinms  modus  adjacentis,  est  y.^„,^^J:j,; 
modus  significandi  per  modum  denorai- 
nantis  alterura,  sub  ralione  temporis  :  et 
hic  modus  constituit  Nomen  adjectivum 
temporale  ;  ut  diurnus,  nocturnus,  atmuus. 
Nomen  ergo  Adjeclivum  temporale  est,  quod 
siguificalper  modum  denominantisalterum, 
sub  ratione  temporis.  Et  quia  quaedam 
hujusmodi  nomina  ab  Adverbiis  secundum 
vocera  derivantur,  ut  hodierims,  craslt- 
nus,  ideo  adi^erbialia  nuncupantur. 

Vigesimus  secundus  modus  adjacentis,  i^caie 
est  modus  significandi  per  modura  deno- 
minanlis  alterum,  sub  ratione  loci,  et  hic 
raodus  constituit  Nomen  adjectivum  locale, 
ut  vicitms,  propitiqmcs,  jjroximus.  Nomen 
ergo  A  djectivum  locale  est,  quod  significat 
per  modum  denominatilis  alterutn  sub  ralio- 
ne  loci. 

Vigesimus  tertius  modus  adiacentis,  est         23. 

"^  Numeiale 

modus  significandi  per  modumdenominan- 
tis  alterum  sub  ratione  numeri  :  ethicmo- 
dus  constituit  Nomen  adjectivum  numerale, 
ut  utms,  duo,  binarius,  te  narius,  et  simi- 
lia.  Nomen  ergo  Adjectivum  numerale  est, 
quod  sigtiificat  per  modum  denotnmantis  al- 
terum,  sub  ratione  numeri. 

Vigesimus  quartus  raodus  adjaccntis,  est  o^^,„|^* 
raodus  significandi  per  raodum  denominan-     . 
tis  alterura,  sub  ratione  ordinis  :  et  hic  mo- 
dus  contituit  Nomen  adjectivura  ordinale, 
utprimus,  secundiis,  tertius.  Noraen  ergo 
adjectivum  ordinale  est,  quod  significalper 
modum  denominantis  alterum,  sub  ratione 
ordinis.   Et  sic  patent   modi   significandi 
coraraunis  per  se  stantis,  et  adjacentis,  ab 
his  diversi :  *qui  taraen  suntraagis  usitati,  *  '''•.  ""'.^  ^'■^T 
sunt  hi  primitus  recitati. 


111  € 

itati^ui 
quam  lii  qiii  dii 
ti  sutit. 


CAPUT  XIII 

De  modis  specialissimis,  qui cotitinentur 
sub  modo  approjjriati 

Consequenter  sub  raodo  appropriati,  qui   D.viJ^Appr 
ex  opposito  dividebatur  contra  modum  si-Sol'" ''"""" 


r:UA\|\f  ATK  A   SN-.Crf.ATIVA 


II 


.sigriificmdi  comniuiiis,  ad  modos.s[K;ciali.s- 
simos,  ffiionim 

rimu»  iniiilui . 

■I.  .Hi  |.ro(<ri(.-      I'rimiis  •  f.sl  modus  pro[)na;  dciiomina- 

irofiriii.H  ni>i(lu8 

jgiiiricnndi.      lioius,  suriiptus  a  proprit!tal(,'  iiidividuatio- 

nis  absolutf.'  :  et  hic  inodus  coiistituit  No- 

Bi.|.ro|.rie|.ro.  mcii  f  propriuin  individui,  ct  .ilj.solule  iin- 

firiiiiii  rfHpfciii  '    ' 

iidi.iividui  iiii-  positum,   ut  Socralos,  Pl/ito.  Noincn  ergo 

Hl.lllK.'    illipo.sili 

projjfit'  pro/irinm  pnt,   quod  ainnillcnl  r<m 

suh  propricl/itifjtis  initii^iduatiunis  a/jsolutr. 

,,  Secuiidus  modus  .'ipf^ropriali,  ost  moilus 

■cunhii  modun.  si giii (icaudi  poi' iiioduiii  '  praMioniiiiatioiiis, 

il.  duiioniiimn- 

•  sumptus  ;i  propriet  de  dittVrcnlia',  qua'  cst 

facere  differn!  :  et  liic  modusconslituitNo- 
men  proprium  pru'iiomen,  ut  .Warrus  Tul- 

anomeii.         //,,^.    ^lonicn  ci";,'0  jtrojjriu/u  jirwnomen  cst, 
quod  iiHjJosituin  fst  rri  indiriduie,  sub  ui- 
tione  differentiir. 
•*•  ,  Tertius  modus  appropriati,  est  modus  si- 

rtius  miiiiut. 

gnificandi  per  modiim  cognominis,  vel  co- 
,     trnalionis,  sumplus  a  proi)riet.ite  *  i);iren- 

il.    imrcnlula'.  "  >  i  i       i  i 

l;ili,  quac  est  unum  nomcn  pluribus  com- 

mune;  et  hic  modus  constituit  Nomcnpro- 

prium  cognomen,  ul  omiies  do  parcntela 

RHimini  v,.ia-  KomuH  f  dicunlur  Lomuti :  ct  dicitur  co- 

ritiir,  i|uiii   VI-  • 

iiaiii.ir  (OMVL-  rrnomeii,  quia  pluribus  cotjnatis  esl  iioincn 

•e  iioininc  Ro-  °  j    i  i 

'■'■  commune.  Nomen  crgo  projirium  cotjno- 

i  riitioii,'  ,111.  mrn  rst,  quod  imjjositumrst  rriindiriduw 
sufj  jtroprirtntr  jxirentiili. 
■*•  niiartus  modiis  apr)roi)ri;ili,   cst  modus 

artm    molun.         "^  i  i        « 

'""""■"•  sigiiilic^indi  por  inodum  agnominis,  suinp- 

tus  a  I  roprietato  eventus  :  et  hic  inodus 
constituil  Nomcn  proprimii  agnomcn,  ut 
Scipio  .ifricdiius  nomiiiatus  csl,  (iui;i  c.\ 
eveiitu  dcvicil  .Vfricam.  .Nomcn  crgo,  jiro- 
jiriuin  fif/noinrn  rst,  i/uod  iin/iositum  rst  rri 
initiridiiir,  siih  jtro/irirttitr  rrrnlus.  l';ilot 
orgo,  (pii,  cl  (juot  suiil  iiiodi  signilicandi 
Nominis  cs.scnti^ilcs,  gcncralissimi,  si)ocia- 
lissimi,  cl  sul);iltcrni,  ot  (iu:o,  i^t  ([uot  sunl 
spocios  Nominis  i)or  oosdom  modos  consli- 
lul;c. 

^.  ,  ^v.    .        Kt  not;iiidum,  (luod  siciil  modus  gcnora- 

ruio    i\  rminin 

gnieri-,it  ..;»•-  lissiiuus  Nomiiiis,  (jui  (»st  modus  ontis,  di- 
viditiir  iii  modoss[)ocialos.  (hrscondondo  ad 
modos  spociali.ssimos,  sic  noinon  sim|)licilor 
suiiiplum  iii  su;i  priiiia  divisione.  dividilur 
in  nomcii  rommunr,  ot  nomcii  /iroprium. 
Nomon  voro  rommunr,  vol  ap/irllaliruiniU- 


viditur  in  adjrrlirum,  et  KuhsUtntii-um.  No- 
men  subslanliviim  dividilur  in  nonien  tub- 
stantirum  ijrnr.ale,  el  in  iionion  ttjp^ciale^ 
jtiitronymirum,cn>lrrtivum,ftdiminutiouin. 
Nomen  adjcctiviim  dividilur  in  nomen 
adjectivum  drnominatirum  fjrnerale,  spe- 
ciale,  colirctirum,  j>osseMivum,  diminu- 
lirum,  divisivum,  genttlr,  jtalrium,  intrrro- 
f/ntiium,  rrs/xjnsivum,  in/lmtum,  nt-gati- 
vum ,  f/rinonstrntirum ,  rrlnlnum ,  jMtsitivum , 
cotnj/nrntirum,  rt  su/trrlfitirum,  fid  aiif/uid 
diclum,  trin/)f)ialr,  vrrljfilr,  Iftcaie,  nume- 
rulr,  ordinale.  Iiern  profirium  dividilur  in 
nomen  proprir  prop  ium,  pra^nomen,  co- 
gnomrn ,  et  agiifmien . 

El  cst  .sciendum,  qiujd  pni*lor  nomina.  ,  *• 
do  quorum  modis  signiticandi  dolonnina-  ^- 
tuin  esl,  sunt  otalia  plura  noinina  usilala, 
qu;r  difforontiam  .specialoin  non  1i;iIk'IiI  .se- 
cundum  modos  significandi,  discropanles, 
inagis  secundum  divorsiliitoin  vocis,  quani 
significati.  Idoo  sub  spocialibus  modis  si- 
gniticandi  n  »ncadunt  :  .s<»dcompre}»ondun- 
tur  sub  modis  signilicandi  supradiclis,  si- 
ciit  Univftcum,  .{nnlogiim,  .Tquiviy-um^xyno- 
nymum,  absoiutum,  /Irlum,  et  Iiis  similia, 
quorum  qu;odam  sunl  sub  nominibus  sub- 
stantivis,  qii.Tdani  voro  sub  noininibus  ad- 
joctivis  comprolionduiitur. 


r..VIM  T  \IV 

I)r  iMndi.K  accidmtalihus  .\omiHt* 
in  commnHi 

holcrminalo  do  nuKlis  signiH.-.inli   Nu  , 

iniiiis,  coii.soi|uonler  do  m»Mlis  - .iiMli    J^'^^ 

accidont;ilibus  ojus  videainus.  Juxln  quoil 
esl  nolandum,  iiuinI  quniitai,  quam  a»ii- 
gii;il '  Donalus  pro  accidonle  Nominis,  di-    _^ 
vidons  eam  in  i/uaiitatem  piitpnttm,  elttp- 
jtriiativam,  nominal  duos  nuxIose>-  ■•?! 

.Nominis  suballornos;  .soilicel  niodura  coin- 
inuiiis,  ol  appropriali.  u(  fwjlel  ex  pratlic- 
lis;  i|u;i'  dicunlur  accidon*  Nomini.  quia 
suiil  pr.oler  intolliH*lum  ejwt»nUalom  Nomi- 
nis  >implicilor.  el  alisolule  surapli. 


12 


r.nWIMATICA    SPKCll.ATIVA 


nu  sex. 


-2,  Itom  *  coinparalit);  (luam ''  Donalus  di- 

.'.ii.Vu.'"'""'"'"'''  vidil  in  livs  ^M-atius,  nominal  Li-t^s  f  modos 

(lo  NoinmV."'  "  siy:nifit'andi  constiLutMilcs  fiostliriini,  coin- 

^'''''Rpt-cmiis^sil  jifinifiruni,  cl  sitpcr/iUioinn  de  tiuibus  tlic- 

"'Bni&r''"ui  tiini  cst  :  (M  (|uia  sub  liis  Iribus  modis  si- 

itli'vVm''t^i'c  ''"'  .iriiilicJHidi  liLcom[)aratio  rtn'um,  ideo  f/ra- 

(lus    rotii/xirulious   nominatur.    (H    dicitur 

comparaliont>m  accidere  Nomini,  tiuia  hi 

tres  modi  sunt  extra  inlellectura  Nominis, 

ab.solule  sumpti.  Et  sic  universaliler  omnis 

modus  siynificandi  partis,  qui  non  est  mo- 

dus  (\ssentialis  <^eneralissimus,  potest  dici 

accidens  Nt)minis  absolute.  Et  licet  sit  mo- 

dus  accidentalis  partis  simpliciler  suraptiu, 

polerittamen  esse  essentialis  secundumali- 

quam  ejus  speciem.  Dicamus  ergo  do  mo- 

.   .,  ,.  dis  pure  accidentalibus  Nominis,etsuntsex 

Aecidentia  nomi-  i  ' 

?ecundum  Grammalicos;  scilicet  Species, 
Geiius,  .Sumerus,  Figiira,  Persona,  elCasus, 
do  liis  ergo  dicamus,  et  primo  de  specie. 


CAPUT  XV 

De  specie  accidenlali  nominis 

3.  Juxta  dicta  noLandum  esL,  quod  Species 
^r/um.VHr."^""  secundum  quod  est  modus  significandi  ac- 

cidentalis  Nominis,  non  attenditurex  parte 
•  vocis,   uL  quidam  dicunl,   iLa  quod  illud 

nomen  sit  primitivae  speciei,  cujus  vox 
esl  prirao  ad  significand  ura  iraposita ; 
et  illud  derivativae  speciei,  cujus  vox 
est  sccundario  iraposita,  a  voce  primi- 
tiva  descendens,  ut  albus  descendit  aLhalbe- 
dine,  quia  jam  modus  significandi  activus 
a  voce  traheretur,  eL  nonaproprieLaLe  rei : 
quod  esL  conLra  posita. 

4.  Uicendura  esL  ergo  quod  iS^ec^essumiLur 
iw"ur',,  modo  a  pi-opi-ieLaLe  rei,  quyc  esl  modus  *  exisLen- 
exxstendi.          jj  primarie,  vel  secundarie.  EL  voco  mo- 

dum  signiticandi  primarie,  raoduni  exis- 
Lendi  absoluLe;  eL  modura  significandi  se- 
cundarie,  modum  exisLendi  comparaLe. 
5-  Species  ergo  esl  modus  significandi  acci- 

lle/initur.  i       i    #  •      »r 

Divisiu  pjus.        denlalis  ^ominis,  medtanle  qiio  modum  si- 

i'rimilic(i.  ...  ,. 

giu/tcandi  primarmm,  vel  secundarium  si- 
y/<///crt;,  eL  dividiLur  in  speciera  jjrimiti- 
vam,  el  derivalivam.  Species  primitiva  cst 


modussignillcandi  remsiib  esse  primario,vel 
ul  cst  csscnlia  prima.  SpQciea  derivativa  est 
modiis  significandi  remsub  essesecundario,  Derivai.va 
vel  ut  essentia  sc.cundaria,  unde  mons  pri- 
miLiv{X3  specioi  est,  quia  significat  rera  sub 
ossentia  priraaria,  qu;o  est  es.sentia  abso- 
luLa;  sed  J/oy</rty<?w  derivativae  speciei  esL, 
(juia  significaL  veiix  sub  esse  secundario, 
sive  sub  essentia  secundaria,qmeesLessen- 
Lia  coraparaLa.  Nam  Montanus  non  signifi- 
caL  montem  absoluLe,  sed  in  coraparaLione 
ad  habitalorera  raonLis,  et  sic  in  aliis,  qua3 
sunL  primiLivai,  auL  derivaLivse  speciei. 


CAPUT  XVI 
De  genere  accideiUali  Nominis 

DicLo  de  Specie,   dicendura  esL  de  Ge-  i. 

nere,  juxLa  quod  nolandura  esL,  quod  in 
rebus  inveniunLur  duse  proprieLaLes  gene- 
rales,  scilicet  proprietas  agentis,  et  pro- 
prieLas  paLienLis,  quse  licel  in  omnibus 
rebus  ex  maLeria,  eL  forma  compositis  in- 
veniantur  :  tamen  in  rebus*  separatis  ma-  '  sensatis. 
gis  prbmpLe,  eL  disLincLe  videnLur  inesse  : 
quorum  unura  esL  deterrainaLe  generans,eL 
alLerum  deLerminaLe  paLiens  ;  aliis  auLem 
rebus  insunL  sub  quadam  indifferenLia,  et 
indisLincte,  sive  indeterminate,  et  hoc  an- 
tiqui  attendentes  definierunt  Genus,  dicen- 
tes  :  Genus  est  discretio  sexus,  hoc  est,Genus 
est  modus  significandi  nominis,  sumptus  a 
proprietate  activa,  vel  jjassiva,  quse  in  re- 
bus'  separatis  magis  promple,  et  determi-  'sensatis. 
nate  invenitur.  Ab  hujusmodi  enim  pro- 
prieLaLibus  IrahiLur  Genus  in  nominibus, 
uL  dicLum  esL.  Unde  Genus  simpliciLer  esL 
modus  significandi  activus,  quo  mediante, 
nomen  proprieLaLem  agentis,  vel  paLientis, 
vel  utrumque  significaL.  EL  secundum  di- 
versiLatera  harum  proprieLaLura  diversifi- 
caLur  genus  in  Nomine,  per  Masculinum, 
Femininum,  Neutrum,  Commune,  eLc. 

Genus  masculinum  est    modus  signifi-  2. 

candi  rem  sub  proprieLateJagenLis,  uL  vir,  ^««"'''««'"' 
lapis.  Genus  Femininum  esl  modus  signi-  Fcminimum. 
ticandi  rem  sub  proprieLaLe  paLienLis,  ut 


Definitur. 


I 


OKAMNf  \th:a  si>i:«:!'i.ativ\ 


18 


Sfiilrum 


'  niilliiis. 


poAra,  midior.  Gontis  Cfmmnne  cst,  inodus 
sii^riifir-iirifli  roin*  sub  uliviauo   proprifl.-ilf 

•  iiili  propricime      '^ 

iiiriiis<i.io  Hjve  cJ(;torTnin;ilo,   ut,  homo,  lin/o.  Alitor  dici- 

iiiiliir<rrr-niia. 

Commune.  lur,  ol  niolius,  qiiod  (Jonus  Co//jm"///' ost, 

fjiiod  nof  'lilTort  a  .Masculino,  iioc  Foini- 
\\[]]().Cf'nus  nriftrum  csl.  moflxs  sif/ni/icfinfii 
rcm  suh  jtroprietnlc  ncutrfi,  qu;i>  cst  iwlc- 
tcnninatn,  ct  iwliffcrentcr  fifi  utrunif/uc,  ut 
lifjnum,animnl. 

Qiiidain  lainon  dicunt,  quod  iioulnnn 
genus  sit  modus  sij;iiiticandi  rom  sub  pri- 
vationo  iitriusquo  propriolatis;  quo  posilo, 
vel  genus  noutruin  non  orit  modiis  signi- 
ficandi,  sod  (Igrnoiitum  ;  vel  a  privationo 
accipictur,  quu'  nullins  esl  cinsa  :  qu:i' 
aml)0  sunl  inconvoniontia  ;  nisi  lunc  intol- 
Ii;,Mlur,  <[u;o(Jani  noiniii;i  essc  sul)  [)riv;i- 
liono  ulrius([ue  propriotalis  iinposita,  ot 
sic  ipsa  ossot'  noutrins  gonoris,  ol  lioc  osl 
boiie  possibilo  :  sicut  ;ili(|ua  sunt  vorba, 
qua;  possunt  imf)oni.  ad  signiticariduTn 
privationem  goneris,  porsoii:o,  vol  :illorius 
accidontis,  quam  gonoris,  quod  tainon 
imponiliir  aliquod  nomon  sub  proprioLito 

A.ijcruva  ommi  ^"""•''  U''ncris.  Kt  sic  possol  osso  omnis 
gonoris,  lioc  tantum  convonit  adj(>ctivis, 
([Uiu  gonus  non  li;ibont  ox  propriolalo  sujo 
rei  subjoct:o,  sod  ox  pro[)riol;»lo  hm  subs- 
tintivi  noininis.  (iidu  dicitur  :idj(>clivum 
esse  omnis  genoris,  ({ui^i  [lotosl  :iltril)ui 
subsl;intivo  in;isculiiii  gonoris,  fominini, 
vel  noutrius.  ut  fdi.r. 

Ilriii  illud  iioiuon  dicitur  £■/>/>//•/</ gono- 
ris,  ([iiod  li;ibot  ni:is(*uliiiuin,  ot  t'oiiiiiiiiiuiii 
goiiiis  sub  niio  ;iiticuio  (losigii;ituiu.  iit  hic 
pnsscr,  vl  hivc  fiquiln. 

Ilcm  illiid  iiomon  dicilur  /)«///V  giMioris, 
(|U()d  '  iiull;i  c;ius;i  cogonlo  Poot.Tsub  ulro- 

Dubiumqema.      q,„,    «rpuoro    prol  ulorUIlt,    (|U:iIld(M[U('    siib 

m;isculiii()  ([u;in(lo  [uo  sub  fomiiiino.nl  hic, 
rcl  h.vc  tlics,  hir,  rct  h.rr  corlc.r. 


CATt  r   .Wll 
Ih'  numcro  ncriilciUtili  .Sominis 


grnei  is. 


/Cpicrnum . 


*  Ali<|iin. 


dum,  quod  numcru»  \n  rebuji  exlra  ani- 
mam,  .s<'ciinflum  lk>otium*  ,  /•»/  muililudo 
e.r  unitfttihus  nggrcgnta,  et  pr.}fUM.  .StfJ 
duplex  osl  unilas,  qu:L-dam  osl  indivisn 
roi  onlitas,  a  qua  ons  dicilurunum  ,id  es'., 
indivisuni,  al)  ista  unilato  inullolies  ile- 
rala  profunditur  inultiludo,  qici'  esl  unuin 
do  lran.scondoiilibu.s,  ul e/i<, el i//<i<m  :elquia 
cum  ente  converlilur  hujusinodi  inulti- 
ludo,  vocalur  numcrus  cssenliarum,  el  se- 
cunduni  istiim  nunioruin  essenliarum,  .spe- 
cies  rerum  iiumer.intur. 

,\lia  osl  unit;is,  qw.v  esl  rei  indivisa  ron- 
linuilis,  a  qua  continuuin  diciiur  uiium, 
id  est,  indivisum  :  ol  ab  isla  unilate  raul- 
toliosreiloMta.profundilurmulliludo.qua; 
numeruft*  mnlcrifilis  vocalur,  id  esl  f  in- 
dividuoriim  .socundiim  diflforenliam  male- 
rialom  (lifToroiitium.  Isle  eliam  numorus 
dicitur  accidenlJilis,  quia  p<»r  hunc  nume- 
riiin  nuinor;intur  individua,  quw  per  acci- 
dens  tanlnm  difTorunf. 

Est  .sciondum,  quod  in  ulnKjiu»  numero 
du:o  propriolalosinvoniunlur,  .scilicel  pro- 
priotas  indivisibilitatis,  qua»  esl  in  re  ra- 
lione  unitatis;  ot  propriolas  divi.sibililnlis, 
qu:o  ost  iii  ro  rationo  mulliludinis  qu.x» 
;ib  unilatis  roplicaliono  profnndilur  : 
ot  ox  liis  [tropriol:ilibus  jam  diclis  suinilur 
numerus  in  nomino,  qui  osl  modus  acri- 
donUilis  signilicandi  noininis.  Numerus 
ergo/»*/ /;j) 'ms-  signi/iranii  accidenUiiiter 
niminis.  mciiianle  i/no,  nomen  pt'^i.r,'.'ta- 
tem    infiicisihiiil'itis,    qu.r    ctf  i,fs 

uniwi,  vel  pro])rii*la'rin  il  :<  .j>,.,- 

est  propnelai  muHiludinis  significal,  Pl 
dividilur  In  singul:irt»m.  ol  pluralem.  Nu- 
inorus  singniarin  e.tt  mofius  sigm/iriHtii 
rem  suh  propnclalc  iHtiirisf,  qux  esl  pro- 
prictas  uniui,  ut  animai,  knmo.  Numerus 
pturfiiiicsl  uuHius  iigni/hnn'ii  rem  stuh  pro- 
prietate  dirisi,  quv  est  proprielas  tntiiiitn- 
dinis,  ul  hominrs,  aHimaiia^  el". 


cap.  i. 
Dmpln  mfl 


,V.».-  . 


fmiHi 


frnlm 


t4ra«r« 


.VMMft 

nmtu. 


.Vi 
ra/M 


ntHmitt». 


tn» 


rtmr^U. 


Sum»ru$ . 


Ibibilo   ili'  (ioiioro,  coii.so([uciil«»r   dicon- 
duiu  csl  ilc  NuiniTo;    juxl;i   quod   notan- 


11 


GKAMMATICA  SPKCIILATIVA 


Fiyuni . 


CAIMIT  WIII 

De/lf/nra  arriff<'ii/(i/i,  sru  gmmmdlicdli 
yn))iini!i 

Diclo  flo  Niiincro,  (licoiKliun  osl  do  Ki- 
sumitiir  n  pro- iryiy-i  juxUinuod  noliindum  est,  quod  Fi- 
"'"''''  gura,  proul  osl  niodus  significandi  Nomi- 

nis,  non  accipilur  a  propriotale  vocis,  ut 
quidam  dicunl,  ita  quod  illud  nomen  sit 
simplicis  figunr,  cujus  vox  est  simplcx, 
ul  dorlKs:;  et  illud  compositir  figunt,  cu- 
jus  vox  est  composita,  ut  iiidocliis;  illud 
vero  decomposita^  cujusvoxest  decompo- 
sila,  ut  vicjrptiff)ia/jilis,  quia  lioc  poslto, 
modi  significandi  traherentur  a  voce,  et 
non  a  rei  propriotate,  quod  est  contra 
dicta. 
^O-  Sed  dicondum  ost,  (fuod  figura  sumitur  a 

Tres  rrrum  pio- 

nrietates.  proprielato  rei,  juxta  quod  nolandum,  quod 

in  roi)Us  inveniuntur  tres  proprietates  com- 

munos,  scilicet  proprietas  si))iplicis,  pro- 

prielas  co))ipos!li,  et  proprietas  deco))iposili. 

Et  voco  proprietatem  deco)))posili  proprie- 

tatem  coUectionis  ex  pluribus,  quam  duo- 

bus.  .\.b  his  tribus  proprietatibus  rerum 

sumitur  figura,  qune  est  modus  significandi 

nominis.  Ab  his  eliam  proprielatibus  impo- 

nitLogicus  Iresvoces,  ad  significandumsci- 

...  ,     UcelTe)')ni)ii()Ji,  P)'oposilio)ie))iel  SylloQis- 
lomposUioLo-  ^  a      n 

jica,  a  Gram-  mu))i  licet  alitor  sumatur  simplicilas,  com,- 

naticali    di-  .  .        ,      ,  ■.  ■     ■  ■         n 

Versa.  posilio,  el  deco)))posilio  m  nomme  ngurse 

simplicis  compositae  et  decomposilaD,  quam 
in  Termino,  Propositione,  et  Syllogismo. 
In  Propositione  enim,  et  Syllogismo  su- 
mitur  compositio  secundum  distantiam 
circa  diversa  significata  diversarum  vo- 
cum  cadens.  Sed  in  nomine  compositaj, 
et  decomposit;e  figurae,  sumitur  compo- 
sitio  secundum  distantiam  vocum  circa 
idem  significatum  ejusdem  dictionis  ca- 
^em  simp  ici-  ^^^^^  Similiter  in  termino  sumitur  simpli- 
proutcomiw)- citas*  prout  opponilur  compositioni,    se- 

II  l      composi- 

um.  cundum  distantuim  circa  diversa  signifi- 

cata  diver.sarum  diclionum  cadens  ;  sed  in 
definitione  simplicis  figurm  sumitur  sim- 
plicitas,  proutopponiturcompositioni,  qua3 


iJcfiniliir. 

'   ximpliccm 
composilionis 
vel  decomposi- 
lionis . 


Dividitur   t 
ires  species 
Simplex. 


Composila. 
Decomposila. 


\ 


11. 
Earum    difje- 
rentia  ct  cau- 
sa 


est  socundum  dislantiam  circa  idem  signi- 
ficatum  ojusdem  dictionis  cadens.  Figura 
orgo  es7  modiis  si'j)iilira)idi  accidojilalis  A'o- 
))ii)iis,  ))iedianle  quo,  no))ie)i  pi^ojmelalon  ' 
simp/icis  co)npositi,  ve/  decomposili  signifi- 
ral.  Et  secundum  lianc  triplicem  proprie- 
talcm  rei,  variatur  figura  per  triplicem 
difforentiam,  qu;e  est  ^^wv^simplex,  co)n- 
posi/a,  el  decomposila.  Figura  si)npiex  esl 
modiis  sigaificandi  rem,  sub  prop7'ielale 
si))ip/icis,  ut  dives,  paiiper.  Figura  compo- 
sita  est  jnodus  significaiidi  composiii,  ut 
prpedives,  prxclarus.Deco)nposila  est  modus 
significa)idi  sub  proprietate  decomposili,  id 
est,  sub  proprietale  cotteclionis,  ul  inexpu- 
gnabiiis. 

Et  hoc  est,  quod  solet  dici,  quodilla  dic- 
tio  est  simpiicis  flgurae,  qu.ne  est  imposita  a 
simplici  conceptu  ad  significandum  :  et 
illa  est  compositx  figurpe  qxidd  est  imposita 
ad  significandum  a  conceptu  composito. 
Illa  autem  est  fijurae  decojnpositae ,  qua3  est 
imposita  a  pluribus  conceptibus  ad  signi- 
ficandum,  quam  ex  duobus  aggregatis.  Li- 
cet  hoc  verum  sit,  tamen  quia  hujusmodi 
conceptus  non  sunt  ficti,  oporte*t  correi^pon- 
dere  ipsis  proprietates  in  re :  et  hae  proprie- 
tates  sunt  lur,  quae  dictae  sunt,  quas  no- 
men  conceptibus  memoratis  mediantibus, 
significat. 

CAPUT  XIX 
De  casu  g)'a))i)nalicaii  Nominis 


Consequenter    de  casu   dicamus,  juxta  l. 

quod  nolandum,  quod  in  rebus  inveniun-  Casus. 

tur  qusedam  proprietates  communes,  scili- 

cet  proprietales  principii  et  proprietas  ter- 

Proprietales 
mini.  Item  mveniuntur  qusedam  proprie-  rei  ex  quibus 

tates  generales  m  rebus,  scilicet,  proprie- 

tas,  ut  quid  esl  aliquid  in  se,  quod  est  a/le- 

rum;  et  proprietas  cujus  est  a/iud;  et  pro- 

prietas,  ut  cui  e^l,  et  cui  aWquid  datur;   et 

sic  de  consimilibus,  quae  ropr;T)sentanlur 

per  inflexionem  Imjus  nominis  quod,  cu- 

Jus,  el  ciii,  etc.  et  a  primis  proprietatibus 

oritur  casus,  qui  est  modus  significandi 

Nominis.  Sed  a  secundis  proprietatibus  su- 


r.KAMMATICA  SPECLI.ATIVA 


peradrlilis  primi.s  onuritur  dilTorcnliac  Ca- 
sus,  vel  (^'isiiuiri. 

»  CnaKs  f'gilKr  esl  modus  sif//u'/lcrinfli  acci- 

efiniiur.        dc.iitnlis  yonii/iis,  tnndin/Ui' qun,  /lot/if/i  pro- 

pri('lnle//i  i/ri/irii/ii,   vel  te/'ini/ii  consigniH- 

cnt,  et  socuudum  liarum  propriotalum  <li- 

versitalom,  cum  aliis  propriolaliljus  supo- 

Unudiiur  in  ^3^^'^''^'    ''3''"^   '"    •'<^''    spories   parlitur, 
IX  species.      scilicct   iu   .\o//iinn(irK/n,  Ofnitiruin,  Dnti- 

vu/n,  Accusalivu/n,    Vocatiruni,   cl  Ablati- 

vurn. 

'.\.  Noniina/irns    cnsns,    rst   tno/lKs    signi/i- 

'ominativut .  ...  ,.  ,,  .  ,    , 

cn/ifft  i/i  rntionr  iiri/iripi/,  /Un  ///'ojir/ctntc 

rei,    ut  quod  ost  alloiuim,  sKjjc/'nf/flitn,  ut 

dicendo  Soc/'ntcs  ciirril,  vol  ainnt.  Iste  iio- 

miiialivus  Soc/'ntcs    sigiiilioat   iu    i'alione 

priucipii,  respoctu  hujus  aclus  n/nn/'c  suh 

proprielate,  ut  quoilcstnltrru/n,  id  cst,  sub 

propi-ielatc^  ut   iiuofl  cst  nlii/uiil  in   .sc,  altc- 

runi   artu/n    re/'bi  sibi  mllncrcntis  j/rinci- 

pians  avtire.   Simililor   «licoudo,    Soc/'alcs 

a//uitur,  Sf)c/'alcs  sigiiiMcat  sub  propriotate 

ut  f/uoil  cst  al/f/uii/  in    sc  tiltcru/n  //ri/iri- 

pians  /in.tsivc  :   utrobique  enim  stat   sub 

propriotate   principii.    respoclu   vorbi   de- 

peiidoutis,  propriolato,  ut  </uoff  csf  nltcru/n, 

superaddita, 

j  Ex  hoc  patet  orror  dicoiilium,  Nomiua- 

tivum  esso  niodum  de  quo  ost  alterum 

enuiitiabile,  vol  modum,  in  i\\\o  esl  alte- 

ox.  runi,  ut  in  subjoclo,  licct  oiiim  *  ros  Nomi- 

nativi  rospoclu  Vorbi,  possit  subslaro  pro- 

/ni/inn    ut  pi"iolali,  k/  i/r  tjuo,    vol  propriolati.  k/  in 

"''•","'',  ;'.!  V""   et  sic  do  aliis  :  lamou  vox  nominalivi 

non  sigiiilicnt   i-os   sub   pi-opriolatf.  ut  i/r 

quo,  \i'\    iii  iiKn\    (|iii;i    luiic    .Nomiuativus 

non  o.s.sot  casus  ab  aliquo  distin<'tus.  Ilom 

sl  conslruclio  Nominalivi  cum  Verl)o  Me- 

rel  modiante  p!'a'positiono,  de  quo,  vol   in 

quo,   lunc  [)ra'i)osilio  (hvscrviiot   Nomina- 

tivo,  qiiod  ost  talsum. 

.\oininiitirKS  c/'i/o  cst  moilus  sii/ni/lctimli, 

K/ ifKod  cs/  altcrinn  \    ol    hoc   probalur  ra- 

liono,   ct  aucloritato.   U.iLiono    sic    :     lllo 

modus  c>st  inodiis  siirnitic.iudi  Nominalivi, 

p)M-  ((utMii    Nominalivus  ab  omnibus  aliis 

disliiiguilur.  sod  por  modum  '//  qnod  esl 

a//tvv/m,  (»st  distinclus  ab  aliis   :   orgo  No- 


0. 


minativus  est  modus  si^^nificandi,  ut  qwxi 

est  allerK/n.   I»rol>alur  etiaiii  auclorilale*  *  A  Ri. 

Fetri    Melix.,  qui  vull  qu(Ml  sp^ries,  sive  ST^i^iT*' 

modi  casuum,  sumanlur  pones  inflexio- 

iHMii  hujus  nominis  quoil,  rujux,  cui,  elc. 

Si  orgo(;enilivus,  (^st  inodus  significandi, 

Kt  riijus  cst  altc/-u/n,  Dalivus  esl  mrnlus  si- 

gnificandi,  ul  cui  entaltrru/n,  \el  cuiacqui- 

ritur,   \e\ilalur  alti'/um,  Nominalivus  eril 

modus  signiMcandi  ut  fpiol  cst  allerum.  El 

dicitur  isle  modus  significandi  .SominaU- 

vKs,  quia  sub  islo  modo,  noinin.i  rebusim- 

ponimus  :  et  huic  modo  proporlirmalur  in 

verljo,  modus,  ut  ijisutn  esl  alteru/n,  scili- 

cel  principiatum,  el  causalum  a  re  Norai- 

nativi  active,  vel  pa.ssive. 

Grni/iru.f  rs/  modKs  signi/lca/ifli  rem  in 
/'ationc  pnnci/ni,  rel  ler/nini  i/idifferenler,''"*' 
j)roji/'ir/a/c,  ut  cujus  esl  altorum,  sujterad- 
ditn  :  ut  dicendo,  Socralis  inleresl  ;  iste 
Genitivus  Socratis  significal  rcin  in  ra- 
tiono  principii,  rospectu  *  hujus  verbi  inle.  .  ,^,„ 
rest,  propriolale,  ///  cujus  esl  alteru/n,  supe- 
radclita.  Simililer  dicendo,  //lisereor  So- 
c/'atis;  vel  /ilius  Sorrntis  est,  i.sle  (^enilivus 
Soc/'alis  significat  hmu  in  ralione  lormini, 
rospoclu  hujus  verbi  mi.tereor,  vel  hiyus 
nominis  /llius,  propri(»tale,  ut  cujus  esi  ai- 
tcrum,  supor.iddila.|)icitur/7r/i»y/Vf«,qu;,si 
primo  a  voce  Noininalivi  gi^nilus,  el  huic 
modo  proportionalur,  in  verlx),  raodus  ut 
i/isK/n  cst  allcrius. 

Dalirus  ctisus  csl  mixliis  signi/lcaniii  rem 
in  /'atifnic  jtrincij/ii,  fW  lermini  indifferrH- 
trr.  /o-ojtriclalc  ul  cui  allorum   acquirilur, 
suj>c/'addda  ;  ul  dicendo.  Socnili  acndit  : 
in  hnc  cunslrucliono.  iste  Dalivus  SiKrtUi 
significal  |)er  modum  principii,  superad- 
dilosibi  modo,  ut  ciii  a/tfnim  acquintur. 
Similil(M-  dic(Mido.  /inro Sorrttti,  vel  .<iiniiis 
Sorrati :  in  hac  conslruclioiu»,  islo  liiKivus 
.Vor/7i/;  significal  rem   in   rH>iono  U>ni 
pi-oprielalo.  ///  cui  uitrrMm   aajutntur,  tW 
daiur,  su|M>ra(|ilila  :  el  dicihir  islo  mudiu 
signilicandi  Dalirus,  qiiia  i^t  iihhIu^ 
th'niit\i,  ut  cui  allerum  actfu/ntur,    la  ua- 
/'//•  :  et    huic    imxlo    proporlionaliir    in 


Dativtis. 


16 


r.KAMMATICA    SPECUF.ATIVA 


s. 

Accusativus. 


'  dependentia^ 


'  id  est,  non 
speciali  casui 
confornii  con- 
formatu?  nec 
conforniabilis. 


*  Cod.  MS.  et 
tunc  propor- 
tionaliter  est 
modus  si!,'nili- 
candi  corres- 
pondens  Pne- 
positioni  ex- 
trahendus,  vel 
contrahendus. 

10. 
Vocativus. 
I-  respcclu  de- 
■oendenlice. 


'  se    habet    in 
uatioue  termi- 
ni  taiitum  res- 
pectu   depon- 
dentiie. 


Aclus  exerci- 
lus,  et  signa- 
lus. 


verlx),   mofliis   iff  //isinn   ^'.sV,   r/no^/  filtrr/ 
(fnfur. 

Accunfifivn.^t  cdsn.f,  scoundiiiu  diclaui  iu- 
ncxioueni,  ofil  wodn.^i  aignilicaiKli  rcni   iii 
rafoiic  fcrwiiii,  prnpriefaic  ut  qiioin,  a^ipc- 
rathlifd  :  ul  dicoudo,  aino  Dcinii  :  isle  Ac- 
cusativus  Dcinn  siguilicat  suh  pi'opriotato 
lenuinaudi  actuni,  ot  dopond(>utiuni  hujus 
verhi  aino,  pi-opriotale,  tU  qnein,  suporad- 
dila.  El  dicilur  .[ccnmfivus  quasi  terminus 
aclus.    Et    huic    niodo  proportionatur   in 
vorho  nio(his  *  dopondontis,   suli  modo  ad 
alteruin.  Aliquaudo  tamc^n  Accusativus  ca- 
sus  est  modus  significandi  rem,  sub  ra- 
tione  principii  simpliciter,  id  est,  proprie- 
late    speciali    non    superaddita,    scilicet 
quando  actus  conslruitur  intrinsece  cum 
Infinitivo,    vel  cuni  verbo  impersonali,  ut 
dicendo  me  legere,  me  oporlet  :  liic  signifi- 
cat  Accusativus  rom,  sub  ratione  princi- 
pii  a  nulla  proprietate  speciali  contracta, 
nec  conLrahibili,  cui  proportionaturmodus 
verhi  simplicitor*.  Et  liic  modus  non  vide- 
tur  sihi   accidore,  nisi   tuuc  ponatur  quod 
actus  sit  modus  significandi  ?equiv6cus,  ad 
significanduin    sul)    ratione    termini,    ut 
quem  ;  et  ad  modum  suh  ratione  principii 
simpliciter, 

Et  esl  sciendum,  quod  ratio  termini,  ut 
quem,  aliquando  sumitur  simpliciter,  id 
est,non  contracte  :  ut  dicendo,/e(70  librum  . 
aliquando  contracte,  ut  quando  contrahi- 
tur  por  Pra>positiunem  Accusativo  deser- 
vi(>nt(^m,  ut  dicendo,  Vado  ad  plateam, 
ctirro  ad  cainpum,  et  sic  modus  sihi  cor- 
respondens  simpliciter  est  contrahendus  *. 

Vocatirm  casus  cst  modus  sigiiificandi 
rcm  sub  ratione  lermini  -J-  dependentis  ac- 
lus  cxerciti ,  vel  exercitali,  uulla  differen- 
lia  dictaiinn  j-iroprietatum  superaddita  : 
ut  dicendo,  o  Ilenrice  :  iste  Vocativus  *  ha- 
bet  in  se  rem  in  ratione  termini,  tantum 
in  ratione  depondentis  illius  actus  exer- 
citi,  vel  exercitati.  IJnde  notanduin  est, 
quod  duplex  esl  actus,  scilicet  signatus, 
et  exercilus.  Actiis  signatus  est,  qui  per 
verbum,  vel  participium  importatur,  ut 
lego,  legens.  Actus  exercitus  est,  qui  per 


CJUO. 


12. 


prolatioiiom  hujus  Advorbii  6,  exercilatur, 
qiiasi  in  (^jus  modum  significandi  cadens, 
ot  hujus  proprius  torminus  est  vocativus; 
ideo  iste  modus  significandi  Vocativus  no- 
minatur,  qiiia  ost  proprius  terminus  voca- 
lionis,  sou  actus  vocandi.  Et  huic  modo  si- 
gniiicandi  Vocativi,  vel  exercitati  propor- 
tionatur  in  Adverhio  6,  modus  significandi 

,  ,  , .  ,  •.       .■  *  vocationisv 

por  modum    vocanlis,  vel  exercitantis.        exercitationii 

Ahlatiims   casus  est  modus  significandi  n. 

rcin,  in  ratione  principii,  vel  termini,  in-  "  *""*■ 
differenter,proprietate  ut  quo,  superad- 
dita  ;  ut  dicendo  ulorpane,  iste  ablativus 
significat  in  ratione  termini  proprietate, 
ut  quo,  superaddita  ;  et  huic  modo  pro- 
portionatur  modus  *  dependentis  sub  mo- .  dependenti 
do,  utallero.  Similiter  dicendo  a  Socrate  le-  ^"b  modo 
gitur,  iste  ablativus  significat  in  ratione 
principii,  proprietate,  rit  quo  superaddita. 
Et  dicitur  iste  modus  Ablativus,  quia  est 
modus  significandi,  ut  a  quo  aliquid  aufe- 
rimus. 

Et  est  sciendum  quod  ratio  termini,  vel 
principii  lU  quo,  aliquando  sumitur  non 
contracLe,  ul  dicendo,  \ilor  pane  ;  aliquan- 
do  contracte  Proepositionibus  adjectis,  ut 
dicendo,  a  Socrate  legitur  in  Ecclesia, 
vel  in  domo,et  sic  de  aliis,  et  sic  modus  si- 
gnificandi  sibi  corre.spondens,  et  propor- 
tionabilis,  est  contrahendus. 

Ex  istis  patet  sufficientia  istorum  sex 
casuiim,  per  hunc  modum  ;  Omnis  casus 
aut  est  modus  significandi  principii  tan- 
tum,  vel  termini  tantum,  vel  utriusque 
indifferenter.  Si   casus  sit   niodus   signifi-     Sufficientii 

,  •  •  , .  ....  3       divisionis  col 

candi  m  ratione  principii  tantum,  modo,  lujHur. 
ut  quod  est  alterum,  superaddito,  sic  est 
Nominativus  casus.  Si  tantum  in  ratione 
termini,  nuUa  speciali  proprietate  supe- 
raddita,  sic  est  Vocalivus  casus.  Si  autem 
sit  modus  significandi  rem  sub  ratione 
utriusque  indifferenter,  vel  hoc  est  modo 
superaddito  ut  cujus  ;  et  sic  ost  Genitivus 
casus  ;  vel  modo  ut  cui,  et  sic  est  Dativus 
casus  ;  vel  niodo  ut  quem,  et  sic  est  Accu- 
sativus  casus ;  vel  modo«  quo,  et  sic  est 
Ablativus  casus.  Et  esl  sciendum  quod  — 
sicut  species,  et  differentiae  casuum  atten- 


13. 


(;i{amm\th:a  spK<:uLvriv\ 


r 


dunlur  penes  infloxionem  liujus  nominis 
qiiod,  cHjuH,  cui,  elc.  sir.  modi  in  verlwj 
proporlioM  ibililer  casibus,  allen'lunlur 
prMios  inncxioneni  hujus  nominis  aller, 
aUer/ifs,   nlteri,  <'lc. 


sequonli»  haKj  ralio  a  parlp  vocLh  ri 
lur  :  et  sic  palel  qui,  el  quol  siuil  mo^ii  i.i- 
gnifirandi  Nominis,  tam  e.ssenliales,  q' 
acciUenlales. 


rsimu. 


fiuitur . 
iyjiificut. 

vitlilxiy. 

■) 
•imn    perso- 


C.VIMJT   X.\ 

De  persona  el  Declinatioue. 
Gramynaticali 

1.  Ilabito  du  casu,  nunc  dicendum  de  pre- 

sona.  Juxla  quod  notandum  est,  quod  in 
rebus  rationabilibus  reperitur  qu;i'(lam 
proprietas  casus  ;  scilicet  proprietas  lo- 
qurndi,  a  qua  trahilur  persona,  qute  esl 
accidens  Noniinis  ;  E^it  erg^  persona  mo- 
dn.s  signilirandi  Soudnix,  mediante  quo, 
Nomen  projtrielntem  loquen  li  *  consigni- 
flcal ;  et  secundum  diversitit''m  lo(jiien- 
di,  de  .se,  ad  alium,  vel  de  alio  variatur 
per.sona  pcr  triplicem  ditTcrenliaiu,  scili- 
cel  primam,  secundam,  cl  lcrtiam. 

Prima  pcrsona  est  modns  signifkanli 
rem  suh  jtropriCate  loquendi  d"  se,  ut  d^ 
se. 
cuudd  per-  S(;cunda  persona  est  modus  sig:i'fl- 
canii  rem  si/h  proprietale  loquendi  ad 
a/ium,  ut  ad  alium. 
riia  perto-  Tcrtia  persona  est  mndu<  significandi 
rem  suh  jir  >prirlale  liiqu>'ndi  de  atio,  ul 
de  a'io.  El  (juia  modus  hKjuendi  dc  sc, 
non  est  sine  modo  signilicandi  de  se,  id«'() 
ipse  modus  dicitur  jfcrsona  a  jier  se  so- 
nando  nominala. 

Nolandum  (juod  Dectinatio,  quain  Dona- 
tus  sub  casu  compr«'hcndil.  a  propriela- 
liiius  casuum  oiilur.  Declinalio  ergo  esl 
mndus  signi/tcandi  rem  nominis  per  queni 
tnflectilur.  Kl  varialur  fici-  diver.sas  ca- 
suuiu  propriclalcs.  dc  (luibus  dicluni  <'sl. 
El  (|uia  ad  istim  innexionem  [iropriela- 
tuiii,  se«iuitur  iii  pluribus  inllcxio  vo- 
cum  ;  idco  «juidam  dix«'runt  l>c«dinalio- 
ncm  «vs.se  vocis  in  vocem  inn«'xioiicm. 

Ouo(l  autcm  ali«iuod  nomcii  sil  prim  c, 
s«'cund;e,  l«'rli;e.  quiirlje.  v«'I  «luinUe  l>c- 
clin:itionis.    vcl  con.s^-quenlis,    vi'I    incon- 

Tviuc  1. 


nal.    |>iu-tit 

du   llOIIIMie. 

cliuutii). 


U.1  sprrics 


CAPUT  X.\I 

De  mfxlo  signiflcnnii  essentiatiter 
generalissimo  Pronominis 

Modus  siguilicandi  es.senlialis  genera- 
lissinnis  Pronominis  est  modu^  signifl-an- 
di  })er  modum  entis,  ct  '  indet'.'rminale  ap- 
jirehensionis  ;  a  qua  vero  propriel  ile  mo- 
dus  significandi  per  mo-Jum  enlis  sumi- 
mitur,  i)rius  diclum  esl  *  ,  nam  in  h«jc 
m(jdo  Pronomen  a  NomiiH'  nnn  disfinu^ui- 
lur,  ut  diclum  esl. 

Modus  vcro  inrictcrminala;    appn.'hen- 
sionis  orilur  a   pr«»prielale,   seu   modo  es- 
.sendi  maleri;e   primx'.    .Materia  enim  pri- 
m;i   in   se,   exlra   indelcrminala  esl,  rca- 
perlu   cujuslibet    fornKU     nalur:ilis,   qiut* 
inest  de  se,   ila  quod  *   nec   includil   for- 
mam,    nec    determinalionem  fonna*.    .\ 
isla  ergo  proprielat»'  maleriae  prima*,  qu.i* 
est  proprielas  de  se  indelerminalii,  deler- 
minabilis   lamen   per    formam,    sumilur 
modiis  signilicanili    pt>r  modum   indeler- 
minali,    qui    esl   modus    signiticandi   Co- 
senli:dis  generalissimus  Pronominis;  i;ou 
qucxl  Pronomen  maleriam  primam  .signifi- 
ccl  lanluni,  sed  ex  mt)doess<.«nd»  n^perlo  in 
matcria  prima.  inlelk^clus  movci  ;r   d  iMn 
si«lcr:indiini  :di«iuamessi>nliam 
min;it:im,  el  ad  imi^onendum  sibi    v-v,  :ti 
sub  modo  signiticaiidi,  piTmoilum 
inin:ili.   Kl  Iiunc  moduui  generali.ssimuin 
essenliah'mPrunoniinis(ininiina(tcii>xi 
.s«»runl,  di«'enles,  Pronomen  > 
slantiam  meram,  tr/  suftslanluim  $me 
lilal';  «lanles  inlelligi  per  .< 
dum  enlis,  qui  in  sn  i  pnn  r 

nqierilur,  ul  dicluni  i*»!  ;  jtcrnirntm,  vel 
sinequalilalr,  nuKlum  indelerni: 
hensi«itiis. 

S«'il  f«i  ol'"  ii 

IMirlis  tlebei  ii>,m.'  pu»iu\uj.,  ti  uuu  yi, 

i 


5. 
Pronomen . 

'  hahitu»  el 
qui€tu . 


'  •apra  c«p.  R. 


6. 
.itoJut  nynifi» 
canJi    e/ua   * 
materia  «wMi 
tur. 


n^  in<-|«4i| 


aeiD  lomua. 


tm    nm* 

410. 


7. 

''^ftKmM» 


18 


ClKAMM.VnCA  SPECULATIVA 


8. 
Solvitur 


Modtis  sigtti- 
ficanJi  privn- 
(ivtis,  cl  posi- 
tivu)!. 


'  positivuni. 


9. 

Alodiis  sigtiifi- 
camli  conimti 
nis  duplex. 


Priscian.   lib. 

13.  de  prono- 

inine. 

-f  significalum 

Pronominis 

ad   onme  sig- 

nifiralum  pcr- 

linet. 

10. 


supra  c.  2. 


vus,  sicul  pars  osl  quid  posilivum;  sed 
modus  in(h>Lermin;iUc  approhonsionis  csl 
modus  privalivus  :  crgo  non  polosl  esse 
modus  signilicandi  Prononiinis. 

Dicondum,  quod  illud,  quod  esl  ilaindc- 
tcrminalum,  quodoxcludal  formam,cl  for- 
m;cdolorminationcm,  oslprivalivum;  lamen 
illud,  quod  sic  esl  indolorminalum,  quod 
nonexcludit,  nec  includitformam,  nec  for- 
mse  dcterminationem,  non  ost  privativum, 
ct  sic  se  habet  modus  significandi  Prono- 
minis,  qui  esL  modusindeterminati  de  se, 
dcLcrminaljilis  tamen.  Vel  dicendum,  quod 
per  modum  istum  privativum  Grammatici 
circumloquuntur  modumsignificandi  'par- 
tium,  qui  est  modus  significandi  commu- 
nis  simpliciter. 

Et  si  dicatur,  quod  iste  modus  signifi- 
candi  communis  simplicitcr  invenitur  in 
hoc  nomine  ens;  \e\  crgo  ens  esl  Pronomcn, 
vcl  Pronomcn  non  eril  distinctum  a  Nomi- 
ne.  Dicendum,  quod  licet  hoc  nomen  e7is 
habeat  modum  significandi  communem, 
respectu  significatorum  specialium,  scili- 
cel  subslan/i<v,  vel  accidenlis ;  hominis,  vel 
Uonis  :  tamen  ejus  significatum  non  est 
conunune  respectu  aliorum  transcendcn- 
tium,  qua3  sunt  unum,  res,  et  aliquid,  et 
respectu  privationum,  ct  negationum,  ut 
7vhil  est  non  cns;  ergo  non  habet  modum 
significandi  communis  simpliciter;  sed 
Pronomen  habet  modum  significandi  com- 
munis  simpliciter,  respectu  omnium  signi- 
ficatorum  specialium,  et  transcendenlium 
privaLionum,  et  negationum,  teste  Priscia- 
no,  qui  dicit  quod  j  Pronomen  ad  omne 
suppositum  pertinet,  id  cst,  ad  omne  signi- 
ficatum  se  extendit;   ergo  instantia  nulla. 

Juxta  quod  est  notandum,  quod  omnis 
pars  orationis,  est  ens  secundum  animam. 
Item  sciendumest,  quod  omnesprivationes 
el  negationes  in  se  sunt  enlia  positiva  in 
anima;  ut  dictum  est  prius  *.  Dicendum 
est  ergo,  quod  licet  modus  indeterminati, 
nou  sit  posiLivus  realiLer;  esL  Lamen  positi- 
vus  in  anima  :  et  hoc  sufficit  ad  distinctio- 
nom  piuiium  oraLionis,  quic  sunt  entia  se- 
cunduni  animam.  Pronomen  ergo  est  pars 


oralionis  signilicans  per  modum  entis,  et  in- 
determinatoL'  apprehensionis. 


CAPUT  XXII 

De  modis  significandi  essentialibus 

Pronominis,  tam  suballernis , 

quam  specialissimis 

Sub  hoc  auLem  generalissimo  modo  signi- 
ficandi  Pronominisad  modos  essentiales,  et 
subalternos,  et  spccialissimos  descenda- 
mus,  qui  sunt  modi  relationis,  et  demons- 
trationis,  modus  primitim,  et  modus  deri- 
mtivi,  modus  substanlialis ,  vel  substantivi, 
et  modus  adjectivi. 

Modus  ergo  significandi,  qui  vocatur  de- 
ynonstratio,  sumitur  a  proprietate  rci,  quse 
est  proprietas  certitudinis,  et  prsesenlise, 
seu  notitise  primse  intellectus,  et  hunc  mo- 
dumDonatus  "  vocat  qualitatem  finitam  :  ct 
hic  modus  constituit  Pronomen  demonstra- 
tivum. 

Pronomen  ergo  demonstrativum  significat 
rem  sub  ratione,  vel  proprietate  prsesentise, 
seu  notitits primse .  Semper  enim  Pronomini 
sex  demonstrationes  correspondent  prsesen- 
tiae,  sive  sit  ad  sensum,  sive  ad  intellec- 
tum,  differenter  tamen,  quia  Pronomen  de- 
monsLrativum  ad  sensum  hocquod  demons- 
trat,  significat,  ut  ille  currit.  Sed  Pro- 
nomen  demonstrativum  ad  intellectum, 
hoc  quod  demonstrat,  non  significat,  sed 
aliud  :  ut  si  dicam  de  herba  demonstrata 
in  manu  mea,  hxc  herha  crescit  in  horto 
meo,  hic  unum  demonstratur,  et  aliud  si- 
gnificatur  :  ct  hunc  modum  demonstrandi 
habent  propria  nomina  :  ul  si  dicam  de- 
monstralo  Joannc,  isle  fiiil  Joannes ,  liic 
unum  dcmonstratur,  et  aliudin  numerosi- 
gnificalur.  Et  sic  contingit  darc  diversos 
modos  certitudinis,  et  prsesentiae  :  et  se- 
cundum  hoc  crunt  diversi  modi  demons- 
trationum  :  cl  ex  consequenti  diversa  Pro- 
noniina  adjecLiva  *.  Contingitenirarem  esse 
prsesentcm,  et  certam,  et  maxime  certam, 
vel  pricsenLcm,  cl  sic  demonstraturperhoc 
Pronomen  ego,  vel  non  maxime  esse  cer- 


1. 

Modi  esseni 
les  subalte: 
et  specia' 
sex. 


2. 
Demonstrm 
modus. 


a  Donat.  c. 
Pronomine. 


Demonstra 
mun. 

Demonstrc 
vi  ad  sensh 
velintellect 
sex  modi. 


*  deinonst 
tiva. 


fiHAMMATICA  SPKCII.ativa 


10 


i. 


tain,  ol  pm!.s(Mitom,  ol  sicdfiiuiii.slralur  pcr 
liof;  Pronoinori  iu,  el  alia  similia. 

Modii.s  sif,Tiifi('nnrli,  qiii  vocilur  rr/a(io, 

siiinitiir  a  propriolato  roi,  qiiro  ost  proprio- 

las  ahsontiu^,  ot  inrortilufliiiis,  soii  nolitirr 

t.  nit.    .s(;ciiii(lfp.   (Indo    Donaliis '' appollat   istum 

inoduin  qiinhlntnn  Prntifnninis  in/lnilnni  : 

et  liic  niodiis  conslituit  Pi'onotnon  Hclali- 

vum.    Prnnomcn  crgo  relnlimm   nii/inliml 

rcm  snh  j>  opnetnln  nhsmtiir,  et  ince  litinU- 

nis,  sen  notiti;r  secinrl.T.  Sempor  cnim  pro- 

vtrnini  noinon  rolaliviitn  vi  rolalionis  roprasonlat 

n'/<i\c'(  r(*m,  ut  ost  al).sons,  ot  iiK^orla,  sive  sit  ro.s 

'"•        prcO-ions,  sivo  ahsons,  qiiji' refortur,  iil  di- 

condo,  Socrntes  currit;  et  ille  disputnt,   hoc 

rolalivum  ille  rofert  hoc  antecodon.s  Socra- 

tes  stans  suh  actu  primo,  seu  sub  notitia 

prima,  roitorando  ipsiimsuhactu  socundo, 

sivo  suh   nolilia  socunda;  et  sic  notiticat 

if)sutii,  taiiqiiaiii  incortiim,  ol  ah.sens,  fa- 

cions  rocordalioiiom  do  ipso  suh  actu  se- 

ciindo,  Uocordatio  onim  som[)or  o4  [irjole- 

tiaiiii    ritorum,  ot  ah.sontiiim.  Uocordatioonim  ni- 

hil  aliud  ost,  (juam  ('o;^iiilio  socutida,  ul  si 

ali(|ui(l    sit  pritiio  co.L^uilum,   [^ostca  ohli- 

lum,  ot  itcrutn  ad  mcnioriam  rcductiim, 

uiido  dicitiir  Ixelnlio,  quasi  nnle  tnliv  rei  rc- 

""  '"'■  cordntio.  Et  sicut  contiiiL^il  daro   divor.sos 
)/i. 

j^radiis  ah.sontia',  .socundiim  hoc  sunt  di- 

vor.-;i  modi  rolationis,  cl  ox  con.so(jucnli  di- 

vor.sa  Pronomina  rclaliva.  (jiiia  ad  divorsi- 

latom  in  causa,  so(jiiilur  divorsitasin  clToc- 

tii. 

Modus   si;;iiilicaiidi.  (jui  ost  primitirus, 
uni.  -11 

i<ii;/(.  c/ ^/<'/'/crt//)'/^s-,  sumiliir  alt  c.nlciii  pr()|)rio- 

lalc  iii   Pronominc,  a  (jiio  siiniitiir  s|)ocios 

primitirn,  rl  ileriiHitirii  '\\\    Noininc  ;   siinl 

onini  iidom  modi  si^^niilicandi  liic.  cl  ihi  : 

iiaiii  /irimitio  in  [•ronomino  idom  osl,  (juod 

s[)ccics   /irimitirn'\\\  Nomino  ;  ol  ilrrirnlio 

iii  Pronomiiic  idciii  osl,(|uods|)«»cics  ilerirn- 

tirn  in  Nomino.  .Sod  liahoul  .so  difl*crciitcr, 

(\\\'\i\  lirimilio.  rl  ilrrirntio  consliluuiil   di- 

vcrsas  spocios  in   Pronoinino,  scijic»»!   I'ro 

iioinon  primitirnm,  et  ilrrirntirum  :  ."^od  in 

Nominc.    s[)ccios  primit-m,    rl  ilrrirnlirn 

iiiodi  simiilicandi  accidontalos  Noniinis  no- 

minaiilur 


Ilorn  nio  lus  nitjncrnli.<,ptppr  xealanlis  ab  0. 

oisdcm  propriotalihus  sumilur,  a  qmhuaAdj^Unwr 
sumohalur  in  Noinino,  .scilicet  modus  per 
se  stantis  a  propriclate  o.s.sonli.'i*  di^liii"  '  ' 
ot  inodus  ni/jncentis  a  propriel;ile  inlia:i«u 
lis  alteri  .secunduin  csse. 

Et  eslsciondum,quodarjrammallr|.«i  po-  7. 

nunlur  Iria  1'ronomin  i  suhslanliva..scilicel  ^■"*"'""""''" 
eipi,  tn,  .Kui,  quia  liujusrnodi  usi  sunl  Pot*- 
to  virtulc  doin(jnstiMti(jnis,  ol  relaliuni.s  in 
sorinono  porfecto,  .sino  adjunclionoalloriu.s 
siihstantivi,  aliis  autom  iisi  suiil  adjcclivo, 
idoo  firammatici  oinnia  alia  Prjiioininaati- 
joctiva  posuorunl. 

.Suh  modo  si;,'nitican(Ii,  qui  osl  mjjdus de-  » . 

rivativi,  ad  modos  spociali.ssimos  descen-  /v  .." 

dainus.  Continotautem  suh  .se  duosmodos. 
Primus  ostmodus  signiticandi  por  modum 
adjacontis    allori,  suh  raliono  possidonlis 
ipsuin  :  ot  liic  modus  constiluil  Pronomon 
derivativiim  posse.ssivum:   Pronomnt  ergo 
derirntivum  possessivum  e.sl,  qund  signifi-  l'o$$e$»ivum. 
cnl  per  moditm  adjnrentiA  af.teri  per  moilum 
jiossidrnlis  ijisum,  ut  meus,  luus,  sum,  elc. 
Sociindus  modus  dorivalivi  e«l  mo  lus  si- 
gnilicaiidi  [««r  nioduin  adjaconlisallori,  suh 
ralioiio  ;:ctilis,  vol  palrite;  el   hic  modus 
constituit  Pronomon  dorivalivum  penlilo. 
Pronomen  crgo  deriralirum  genlileesl,quod  iintile. 
signi/lcat  jier  modum  adjacentis  alleri,  su'j 
ralione  gentis,  vol  palria',  ut  noslras,  rrs- 
trns. 

Sic  er;;o  palol,  quo  I  modus  sipniflcandi  ^. 

P'noralissimus     Pwnominis   dividiliir  In  .'.,*""**"  *** 
ino  los  sp<vialissimos.  el  sulKiilornos.  s; 
Pronomon  sinipliciler  sumpliiin.  primnsui 
divisione  dividilur  iii   Pmnomon  d^moHS- 
tralirum,  el  relalivum  prim  livum,  ti*n- 
vativum,  subslanlivum,  cl '  "mi.  Iloin 

Pronomon  ad.j(rlivum  derivulivum  divi- 
diUir  in  Proiio:non  deriMlivum  poase$ti'' 
vum.  ri  Ui  derii^ilivum  geHlile,  cl  liiW  do 
nio  lis  os.s(MiliaIihus  pr.>iiominiH  dicln  siif- 
ticianl. 


20 


(IHAMMATICA  SPECULATIVA 


1. 


Donat.  citat. 

Acciiiinlia 

Pnmomiinis. 


Donal.  cilat. 
Qualilns  finila 
al)    accidenti- 
bus   ceriis,   et 
dcmonstratis. 


Infinita  ab  in- 
certis  dicitur 


CAPUTXXlll 

De  moilis  si<jin'(kandi  accidentalihiis 
Pronominis 

Diclo  (lo  nuxlis  essenlialibus  significandi, 
dicendum  esl  de  modis  significandi  acci- 
denlalibus.  Juxta  quod  noLandum  cst, 
quod  Donalus  assignal  Pronomini  sex 
accidenlia,  i^cilicei  Qaalitatem,  Genus,Nu- 
merion,  Figuram,  Personam,  el  casum. 

Nolandum,  quod  Qualitatem  quam  Do- 
natus  assignat  pro  accidenle  Pronominis, 
dividil  in  qualitatem  finitam,  el  infinitam : 
el  vocat  illos  duos  modos  significandi  es- 
sentiales  speciales  Pronominis,  scilicet  de- 
monslrationem,  et  relationem,  de  quibus 
dictum  est ;  ita  quod  per  Qualilalem  finilam 
dat  intelligere  demonstrationem,  quae  rem 
finitam,  et  certam  significat,  et  reprsesen- 
tat,  scilicet  sub  accidenlibus  realibus,  quse 
oculis  conspici  possunt.  Per  qualitatem  ve- 
ro  infinitam  dat  iniQWi^eve  relationem,  quse 
rem  incertam,  et  infinitam  repraesentat, 
scilicet  sub  notitia  secundaper  recordatio- 
nem,  quae  esl  incerta  respectu  notitise  pri- 
inse,  ut  dictum  est.  De  Genere  autem,  et 
Ntimero,  Persona,  Figura,  et  casti  in  Pro- 
nomine  idein  intelligalur,  quod  de  ipsis 
dictum  est  de  Nomine  *  :  nam  ista  acci- 
denlia  eadem  sunt  hic,  et  ibi,  et  ab  iisdem 
proprietatibus  sumuntur. 

CAPUT  XXIV 
Dc  signiflcatione  propria  Pronominis 

Habito  de  modis  significandi  Pronomi- 
nis,  consequenter  de  ejus  significatione  vi- 
deamus.  Quidam  dicunt,  quod  Pronomen 
de  se  et  absolule  nihil  significat,  sed  tan- 
tilm  habet  habilitatem  ad  significandum, 
et  talis  habilitas  reducitur  ad  actum  per 
demonstrationem,  et  relationem,  quod  per- 
suadont  per  Priscianum,  qui  dicit  Prono- 
men  sine  demonstratione  etrelationecassum 
essc,  rt  vanum. 

Ista  opinio  est  erronea,   el  falsa  ;   quia 
ficandi  suppo-  modus  siguificandi  supponil  significatum. 

ntt    sirjmfica-  i  i  o 

tuin. 


supra  c. 
et  seq. 


14. 


Opinio  alio- 

rum . 


Priscian 


lil). 


Jiejicilur. 
Modus    siifiii- 


sicut  propriotas  roi  prajsupponit  ipsam 
rem,  sed  Pronomen  liabot  modum  signifi- 
candi  ;  ergo  necessario  habet  significatum. 

Ad  auctoritatom,  quam  adducunl,  di- 
cendum,  quod  Pronomen  sine  demonstra- 
tione,  et  relatione,  non  est  cassum,  et 
vanum,  quia,  ul  dicitur.  2.  Phys.  text.  62. 
Illud  est  cassum,  et  vanum,  quod  est  ordina- 
tum  in  aliquem  fmem,  et  illum  non  attingit 
sed  Pronomen  simpliciter  ordinatumestad 
significandum  essentiam  indeterminatam 
sub  modo  indeterminati,  et  ull,erius  ad 
constructionem ;  et  hunc  finem  sine  demons- 
tratione,  aut  relatione  potest  attingere  ;  er- 
go  non  est  frustra. 

Notandum  ergo  est,  quod  aliquid  dupli- 
citer  dicitur  cassum,  et  vanum  ;  uno  mo- 
do  quod  nihil  significat,  alib  modo,  quia 
nihil  determinate  significat.  Pronomen  si- 
gnificat  aliquid,  licet  non  aliquid  dcter- 
minate,  et  sic  attingit  finem,  et  sic  non  est 
frustra. 

Alii  dicunt  quod  Pronomen  significat 
conceptum  entis  determinatum,  applicabi- 
lem  unicuique  enti,  tam  in  anima,  quam 
extra  animam,  sicut  intenliones  secundee, 
ut  Genus,  Species,  Subjectum,  Prxdicatum, 
et  quoe  significant  conceptum  determina- 
tum  applicabilem  cuicumque  enti  :  quo- 
rum  moLivum  est,  quia  si  Pronomen  si- 
gnificaret  aliquid  indeterminatum,  tunc 
ejus  significatum  non  esset  intelligibile. 

Ista  opinio  similiter  non  valet,  est  enim 
erronea  ;  quia  si  Pronomen  significaret 
conceptum  entis,  nunquam  prsedicatum 
reale  posset  verificari  de  Pronomine,  et  sic 
hsec  esset  falsa,  Ego  sum  homo,  quia  prse- 
dicatum  de  eo  verificatur,  quod  per  sub- 
jectum  intelligitur,  et  significatur  ;  unde 
sicut  hsec  est  falsa,  Conceptus  hominis  est 
animal,  sic  haec  erit  falsa,  Ego  sicm  animal, 
quod  est  inconveniens. 

Ad  aliud,  quod  adductum  fuit  ad 
confirmationem  dicti  sui,  quod  si  Pro- 
nomen  significaret  aliquid  indetermina- 
tum,  ojus  significatum  non  posset  intel- 
ligi.  Dicendum  quod  sicut  videmus  in 
re,    quod     totum    compositum    intelligi- 


Quit 
num. 

Prono 

nifical 
ram  \ 
minate 


I 
Non 
cod. 
Trai 
ber. 


Opii 

rum, 

care 

lum 

appli 

aliis. 


I 

1 


Rejici 


Conce 
dicitu 


i 


Modi 
ger. 
ria 


r;i(AMM.\Tn:A  si'K<.rLAriVA 


21 


lere. 


lur     pcr   forin.-irn,    el  posleu   per    Aiialo- 
giaiu  ad  tbriiiain  rognoscilur  inulcria,  qnm 
esl  in  polenlia  aU  lorinaui,  ul  dicitur  pri- 
mo  Pliysi(rorum  loxl.  22.  el  deinccps  ;   sic 
inU'lieclus  poU.-sl  prius  aliquani  esienliam 
inlelligere  indelerniinalam,  el  po.slea  con- 
siderare,  el  *  considerare  es.senliam  aliam 
in  respectu  ad  illam.  vel  aliam  indetermi- 
nalain,  tamen   per  aliquod  determinabile  : 
caium    cl  illud  est  significatum   Pronominis,   sci- 
"'""■     lioet  essentiam  de  .se  indeicrminalam,   de- 
lerminabilcm  lamen.  Kt  sic  patelquod  F'ro- 
rens  esi  nomcii  sipiidcat  essentiam,    liccl   indeler- 
'"*•       minalam  :  significatum  enim    Pronominis 
non  solum  se  exlendil  ad  signiticala  s{)ecia- 
lia;sedeliam  ad  significala  transccnden- 
tia,  privationum,  el  ncgalionum,    ut  patet 
ex  dictis.  Quod  enim  Pronomcn   significal 
in  gonerali,  illud    refert,  et  dcmonslral  in 
speciali  :  sed  Pronomcninspeciali  demons- 
trare,  et  referre  potest,  (luoil  cst  ens,   sive 
sil  in  anima,  sivx»  extra  animam;   sive  lic- 
lum,  sive  vcrum  ;  sive  ens  in  actu  siveens 
in  potcnlia  ;  el  sic  in  uno  sunt  duo  conlra- 
ria,  scilicet   ens,  el  non   cns  ;    lamen  non 
ens  refert  et  dcmonslrat   prout    est  ali- 
quod  ens  secundum  aniinam  :  qm.iconlra- 
(iirlorin  extra animnm,  siinl conlraria secitn- 
diimanimam,  ut  palel4.  Melapli.  tcxt.  9. 

(:api't  x\v 

Dc  moilo  sifjni/irantli  esscnliali  goteralissi- 
mo  Verbi 

!•.  Modus   significandi   gcncrali.ssinuis  cs- 

'y^-iJo!!- s(«nlialis  Vcrhi.  cst  modus  signilicandi 
"«"•'^'' PP„,  p,.,.  inoduni ''.s-.sT,  el  (iistanlis  a  sub- 
tanlia.  Ad  ciijus  intidlcclumesl  notandum, 
quod  licct  ulcrquc  iiiodus.  scilicct  essf,  oi 
(lislantis,  sit  forma  Verbi  absolulc  sumpti, 
lamcncomparandoVerbum  ad  Parlicipium, 
uthrium  inodiis  cssc  liabcl  ratioiicm  malcria',  rcs- 
»0»'.!'/'/""  p(M-lu  Vcrbi.  ((uia  facil  Vcrbuiu  cum  P.ir- 
licipio  convenirc  ;  sed  faccrc  conveniiv, 
ost  proprietas  mal(>rijc  :  moilus  aulcm  flis 
tiiiitis,  li.ibct  r.ilioncm  formie,  (piia  facil 
Vcibuin  ab  oiiiiiibus  aliis  dislare,  cl  dif- 
fcrc.  Kt  quia  alia  esl  ralio  n»aloria\  ol  ulia 


jaiio  formao,  ideo  conponcndo  uDum  cum 
altero,  ex  utrociuc  resullal  unus  modujs, 
per  naturam  composilionis. 

Nolandum  esl,  quod  modus  «ignifif.-.r.  l 
aclivus  per  moduin  csse  orilur  a   proj . 
tate  rei,  qua.'  esl  proprielasip.-$ius  esse,  nc\ 
licet  proprietas//M../w.<  et  successionis,  qua 
opponitur  proprielati  enlis,  qua;  esl  pro- 
prictas   hahitus,  et  pennanentis,    ul   prius 
diclum  csl  *, 

El  si  dicas,  osso  cujusliljel  hm  vorljalilor 
signilicatur,  non  lann-n  onine  cns  habel 
csse  successivuin  :  nam  cssc  Dci,  cl  Inlel- 
ligontiarum,  non  esl  in  fluxu,  elsucce- 
ne,  et  lanu  n  dicinms,  Deus  est,  cl,  Intdli- 
gcnlia  csl.  Itcin  goncratio,  el  corruptio,  el 
illuminatio  aeris,  non  habenl  esse  in  suc- 
cossiono  ;  el  lamen  osso  illorum  vcrbaliler 
signilicalur,  ul  dicendo,  gncralio,  et  cor- 
rujttio,  ct  illuminatio  acris  sunt,  sire  fue- 
runt. 

I)i(X'nduni,  (juod  licel  esse  Pei,  el  Inlel- 
ligontiarum,  non  sil  successivum  succes- 
sioiK^  tciii[)oris,  ostfamensuccossivuni  suc- 
ce.ssioiu;a'lornitalis  :  el  licel  xlernilas  sii 
totiisimut,  ct  j)crfcctajto>iscssi'^,  secundum 
Hoctium  :  lamon,  qnia  inlolligimus  ex  si- 
lis  inferioribus.  idco  imaginamur  ibi  sur- 
cossionom,  et  durationem  a'lornilalis  per 
divorsa  spalia  tomporis. 

Simililer  in  genoralione,  el  corruplionip, 
licel  non  sit  successio,  qua*  esl  inler  leui- 
pora  :  osl  tamon  ibi  su«  qua^  esl  in- 

ler  tompu.s.  cl  lorminuin  loinporis  ;  quia 
impossibilo  osl,  quod  in  eo<lom  inslanli 
alif|iUMl  halH'ai  c.ss«',  el  non  osse  ;  8od  in 
loto  lomporo  pnolorilo  fuit  uou  on-t,  noc 
o4  darc  uUimum  insl  nis,  in  ({uo  fuil  noii 
ens,  si'd  lM'no  osl  daro  priiuum  inslan<t,  in 
quo  est  ons,  ul  pald  cx  inionliono  l*hilo- 
<ophi  f.  Phijs.  t'j-1.  10.  rt  11.  etchfHC^ps. 
Itom  itluminaiio  ncris,  luvl  non  ail  suc- 
I   siva,  proui  si.  nrex  resis- 

lcnlia  nicdli,  lanu  ;i  ui  i  ^i  >u 
saUi  cx  n'-iisii»niia  lorminoriuu  iu;urar.o- 
rum,  scilicol  a  quo.  oi  ud  quoro.  Iluic  au- 
lcm  mt»do  Vorbi,  qui  esl  nuKius  ■■<-■-    cl 
sucrcssmnis   prnporljoiiaiur   ^"    - 


llO 


hubt' 


*  «upra  e.  $. 


ohjiclio. 


Sotvitur. 
S 

gntana. 


..I. 


1.  ad  3. 

.■ 
<>. 

Suetmt"  <*■ 

mrm   ■— 
«w/>f  ^ 


22 


C.UAMMAriCA  Sl»E(UiLATIVA 


el  iii  obliquo  modus  entis,  id  osl,  modus 
habilus  porniantMilis.  Ilonun)lan(luni,  quod 
nioilus  riislo n fis  in  Vorlx)  sumilural)  oa- 
diMU  propriotalo  roi,  a  ([ua  uiodus  per  se 
slaiifis  suniilur  in  Noniino,  scilicel  a  pro- 
prielalo  essonliio  dolorniinalye. 
El  si  inslos,  si  a  proprietate  essentit«  de- 
Objeciio.  lenninatiu  trahitur  in  Verbo  modus dislan- 
lis  ;  cuni  ovgo  Participium  oamdem  i-em 
Vorbi  signilicel,  quiE  secundum  essenliam 
est  distincta  ;  ergo  Participium  modum 
(liskuilis  habel,  quod  est  falsum. 

8.  Ad  hujussolutionemestnotandum,  quod 
Soliuiur.         ij^  jjijj^^  pI^  eadem  re,  possunt  reperiri   di- 

versjE  proprietates  rei,  non  repugnantes,  a 
quibus  sumi  possunt  diversi  modi  signifi- 
candi  activi,  licet  una  vox  non  imponatur 
ei,  ut  stat  sub  omnibus  illis  proprietati- 
Varii  moi/i  ^^1«,  scd  quaudoque  imponatur  una  vox, 
sifjiii/icawii  ^i^  j<^;^  sub  uua  propriotato  ;   quandoque 

eamdem  for-  ^      ^  ^ 

mam.  alia  vox,  ut  stat  sub  alia  propriotate.   Ver- 

bi  gralia,  htec  res,  albedo,  habet  diversas 
proprietates,  sub  quibus  possunt  ei  imponi 
diversce  voces.  Nam  si  ^consideretur  in  ea 
modus  entis,  qui  est  modus  liabitus,  et 
permanentis  ;  sic  significatur  per  vocem 
nominis  absolute.  Si  autem  considere- 
tur  in  ea  raodus  enlis,  et  cum  hoc  modus 
essenlise  determinalDc  ;  sic  significalur  vo- 
ce  nominis  Substantivi  ut  albedo.  Si  autem 
consideretur  in  ea  modus  enlis,  et  cum  hoc 
modus  inhserentiae  alteri,  secundum  essen- 
tiam  ;  sic  significatur  in  voce  nominis  Ad- 
jectivi,  ut  albus. 

9.  Item  si  consideretur  in  ea  modus  esse, 
qui  est  modus  fluxus,  et  successionis,  et 
cum  hoc  modus  essenlise  distinctoe  ;  sic  si- 
gnificatur  verbaliter,  ut  dealbo.  Item  si 
consideretur  in  ea  modus  inhserentis  se- 
cundum  esse  ;  sic  significatur  participali- 
ler,  uXdealbans.  Et  sic  patet,  quod  quam- 

Di/Jcrenlia     .      ^       .    .    .  .       -n 

Verii,  ei  Par-  vis  Participium  siguincet  eamdem  rerii, 
/kalido!^"'^"^'  quam  Verbum  significat,  quce  secundum 
essenliam  est  distincta,  tamen  Participium 
non  significat  eam,  ut  distinctam,  sed  ut 
alteri  unitam,  et  ideo  modum distanlis  non 
habet. 
Instatiiia.  ^^  ^^  instes,  a  proprietate  essentiye  dis- 


linctET,  oritur   modus  dislantis    in  Verbo, 

vidotur  quod  modus  distantis  in  Verljo  non 

possit  convoniro  onnii  Vorbo  ;   quia  dicen- 

do  ens  est,  esse  nonconsignificalaliquides- 

sentialiter  distinctum  ab  omni  ente,   quia 

quod  est  essentialiter  distinctum  ab  enle, 

est  non  ens. 

Dicendum  est,  quod   licet  hoc   verbum  ')• 

esl,  non  significet  aliquid  essontialiter  ab 

ente  distinctum  ;  attamen  in  ista  proposi- 

tione,  subjectum  accipitur  ut  materia,   et 

pra3dicalum  ut  forma  ;  qua?  essentialiter 

differunt. 

Vel  dicendum  est,  quod  licet  non  sitda-    ^.  ^2. 
'   ^  Signt/ic 

re  ens  proeler  hoc,  vel  illud  :  etcum  om-  eniis. 
ne  quod  est,  sit  Iioc,  vel  illud,  quia  ens 
est  concretum,  et  significat  duo,  scilicet 
rem  et  esse,  et  illud  esse  non  est  ens  ;  ideo 
hoc  Verbum  est  significat  aliquid  essentia- 
liter  distans  ab  ente. 

Vel  aliter,  licet  in  istapropositionc  signi-  '3. 

ficatum  Verbi  non  differat'essentialiter,  et 
secundum  rem  a  significato  suppositi,  dif- 
fert  tamen  ab  eo 'secundum  rationem  :  et 
hoc  sufficit  ad  distantiam,  et  diversitatem 
Verbi  a  supposilo,*quae  sunt  entia  secun- » qngg  ess 
dum  rationem  ;  Verbum  ergo  estpars  ora-  ^^^\  . 
tionis  significans  per  modum  esse  disianlis, 
a  snbslantia. 

CAPUT  XXVI 

De  modis  significandi  essentialibus,   subal- 
ternis,  el  specialissimis  Verbi 

{ 

Sub  hoc  modo  essentiali  generalissimo  l. 

Verbi,  ad  modos  significandi  essentiales 
subalternos,  per  quamdam  divisionem  des- 
cendamus.  Iste  ergo  modus  csse  cum  dis- 
tantia,  vel  sumitur  generaliter,  tanquani 
aliquid  specificabile  per  esse  speciale,  et 
sic  modus  esse  cum  dislanlia  constituit 
Verbum  Subslantivum.  Verbum  ergo  Sub-  Verbam, 
tantivum  est,  quod  significat  per  modum 
esse  generaliler  specificabile,  per  quodlibel 
essc  speciale.  Unde  etiam  dicitur  subslan- 
tivum  non  est  modo  per  se  stantis,  sed  quia 
significat  esse  generale  specificabile  ;  ideo 
potest  stare   specificativum   cujuscumque 


slanlim 


GHAMMATICA  SPKCLLATIVA 


2:« 


specificanlis  ipsurri.  Vfj  islo  iiKjdus  essf 
cuin  (lislfinlift,  sumilur  gcnei-aiiloi'  ros[K,'c- 
lu  rei  propriii;  nominalionis  lanluin  ;  el 
sic  consliluil  VcrljUMi  Vo<'alivuiii.  Verbuin 
er^f)  Vocftlivum  sif/ni/lcal  nominntionem 
in  fjeuftrfili  sjiecilicfihilfm ,  perfjuamcumfjue 

cuiionem.  •  nominalionem  propriam  in  speciali.  Vel 
isle  luodus  esse  cum  ilislanlin  sumilur  spe- 
cialiler,  prout  slat  in  speciali,  pro  esse,  ac- 
tionis,  vel  passicmis,  et  sic  iste  modus 
conslituit  V^erhum  Adjectivum.  Verbum  er- 

ectivum.     (To  Adjeclivum  est,  fjuod  Actioncm,  el  jjus- 

sionem  signi/lcat. 

'■i-,  Isle  modus,  esse  .tpccialis,   subdividitur 

Mixli,    scic  .... 

ru.  in   qualuor  modos  essentiales  specialissi- 

mos,  scilicet  in  modum  ^e//o/j/'.s%  in  rnodiim 

passionis,  in  moduiii  neutri,  el  in  modum 

utriti.sf/ur.  Modus  significaiidi  per  iiiodiim 

esse  dislantis  sub  inodo  actionis  tanlum, 

buiii  acti-  constituil   Verbum   Adjeclivum    aclivum. 

Verldiin  ergo  Ailjeclirum  ariirum  rst,  ijuod 

sif/ni/irat  tfintum  actionem,  ut,  amo,  docco. 

w.  Modus  signilicandi  per  moduin  esse  dis- 

tantis  per  modum  passionis  lanlum,  con-i- 

rjnMwi.       liiuil  Verl)um  Adjoctivuin  passivum.  Ver- 
bum  er;,'o  Adjectieum  passivum  cst,   quoil 
signi/lral  j)assionem  tantu)n,  ut,  amor,  do- 
ccor. 
'*•  Modus  significandi  per  modum  esse  sub 

modo  iieutrl,  sivcsub  privatiorie  ulrius(iue 
constiluit  Verbum  Ncutrum.  Verbuni  ergo 

\rum.  Neuhmn  esl,  tjuod  nev  avtionem ,  nrc  jnissio- 
iirui  sii/nf/lvat,  ul,  iu'vo,slo,  elc,  Sicut  eniin 

'pt'''"-         alifjua  neutra  dicuntur  ab.soluta,  non*  jM-r 

opi'"''-  ali(|ucm  iiHxhiin  si^i,'uilicandi,  sed  f  per 
I)rivali()in'm  transilioiiis ;  sic  aliciuod  Ver- 
bum  dicilur  Neutrum,  non  i)or  ali^iuom 
mo(bim  si^niiHcaiidi,  sod   pcr  privatiuiiem 

[jauii.-o.     adiouis.  vol  passionis,*  vel  all(»rius. 

''•      ...       Juxtafiuod  nolandume.sl.  (luod  Verbuin 

l/.t  sii/nin-  '  • 

'(  \'iroi  Noulrum  osl  ab  aliis  specilico  distinclum, 
iioii  por  i^rivationem  aclioiiis,  ol  pasMionis, 
sod  por  modum  si;.^iiilicaii(li  specialom,qui 
esl  luodiis  siLrnillcandi  \x'V  modum  c.<,\-c,  ui 
est  contractum  c.nsv  spevifili,  non  essv  aclio- 
nis,  vol  pa.ssionis,  sod  ''V".'' v'"'<''Vi//ulicujus 
altorius  diclionis. 
^'-  1,1  si  dicas,  iicii  csl  contruclum  '  .H>"c  spe' 


1  .VuA. 


n . 


ciali  actioniH,  vcl  pa.ssionis  ;  ':v^<}  nam-hiL 

iiiodum  fssf  fjrnfralis  :  el  sic  Vorbuni  Neu- 

Iriim  orit  Vorbum  .Subslanlivum,  qiujd  esl 

falsum,    Dicendum,    quod    licel    V«-'f'i:"> 

Neulruin  non  halx?al  nKjdum  sit.Tr 

modo  aclionis,  vel  passionis  tuj  .;ii, 

noii    laiiien    significal   esse   generalc,   ul 

Substantivuiu :  nain  VerbumSul>sl;jnlivum 

significal  es.se  generale  non  conti-aclum  de 

se,  sed   conlraliibile.  Verbuin  neulraie  si- 

f/ni/lcat  esse  contractum  dc  se,noncontrahi- 

hilc,  ut  vivo  significal  esse  absolule  socuii- 

duin  csse  vilac  ;  et  .sic  de  aliis. 

Modus  si;,'nificandi  per  modum  ?«««</«-  7. 

lantis  sub  mwlo  utriusque,   sciiiccl  aclio-    ^****^- 

nis,  et  passionis,  constiluil  Vcrbum  Com- 

mune.  Vorbum  crgo  Commune  est,   quod 

sign/lcat    jter    moflum   utriusque,  sciliccl 

actionis,  et  passionis,  ul  criminor  te,  el  a 

te.  Vorbum  ergo  De/fonens  non  polesl  cssc     o^pon^  in 

distincta  spocios  ab  Aclivo  el  Passivo,  nisi   *"jy/ff«t*om4 

reuucUur  md 

por  terminalionem  vocum,  qiiod  in»n  csl  fn-tma  gtmt- 
specie  difTorre,  cum  pluros  pjirtcs  oratio- 
nis  po.ssint  in  una  \oqo,  ot   terinin.itiMTir» 
conveiiire. 

Kt  iiotitndum,  quod  quidam  socundum  a 

hos  modos,  scilicot  nvliunis,  el  jMAiionis,  ^JjJ  ,    ,,     '*• 
neulri,  el  Comtnunis,  dislinguunt  gencra  in  *P^'^*'  <'  ••■ 

c  <-■  getktra. 

verbo,  quod  falsum  est  :  sed  pones  hos 
modos  speciales,  species  in  Verlx)  dislin- 
guuntiir,  cum  non  sit  Idcni  dicere,VVrfti*wi 
.ivtivum,  et  Aclivi  generis ;  Piissiruni,  el 
Passivigeneris,  etc.  ul  p  »stea  palobil.  Palrt 
ergo,  (iiiod  sicut  modus  esstmtialis  giMiera- 
li.ssimus  Verbi,  «lividitur  in  mo  los  csseii- 
tiales  spocialos ;  sic  Vorbuin  absiilulo 
suuiptum  dividilur  in  vcrUisfMvialia.  Ver- 
buiu  orgo  ab.sohite  sumpliim  [prima  siii 
divisiime  dividilur  in   Vorbuni  ^  )//• 

»'«»/1,  Vocalivum,  ol  .idjfytivum.  vi-iauin 
,\djoclivum  subdividitur  in  v  - '  i  Aett' 
vum,  Piissiviim,  yentruin,  viCumniuHe. 


24 


r.UAMMATICA  SPKCILATIVA 


I. 


\'crl>i. 


•  imporlat. 


'  ponunt. 
Est  (iifferenlia 
acciilenlalis. 


CArLTXXVIl 

Ih;  modo  aigniftcandi  accidi-ntali  Coinmu- 
nissimo  Vcrbi 

Coiisoquoiiler  do  modi.s  significandi  acci- 
donlalilms  Vorbi  videamus.  Juxta  quod 
nolandum  osl,  quod  Vorbum  liabet  quem- 
dam  moduni  signiticandi,  qui  vocatur 
Composiiio  componil/u,  de  quo  antiqui  Grammatici 
mentioiiom  cxpresse  non  fecerunt,  quem 
lamon  modum  moderni  Verbo  attribuunt, 
moti  ex  dicto  Pliilosoplii  1.  Poriliermenias, 
cap.  3.  ubi  dicit  quod  hoc  Verbum  cst,* 
signi/l.ai  quamdam  composilioncm,  qiiam 
sine  extremis  non  est  intellige?'e ;  el  ISLmen 
f  inteliigitur.  hoc  Verbum,  est,  in  omni  verbo  f  includi- 
lur,  tauquam  radix  omnium,  ideo  compo- 
sitio  omni  Verbo  inhseret,  per  quam  Ver- 
bum  distans  a  supposito,  ad  suppositum 
principaliter  inclinatur  :  et  hunc  modum 
quidam*  vocant  essentialem  Verbo,  quod 
non  est  verum,  quia  non  est  modus  essen- 
tialis  generalissimus,  cum  Verbo  non  det 
esse  simpliciter,  sed  sit  pra3ter  ejus  intel- 
lectum  essenlialem.  Nec  etiam  est  essen- 
tialisspecialis,  cumnonconstituat  aliquam 
speciom  Verbi,  ut  de  se  patet. 

Item  Verbum  de  se  significat  per  modum 
distantis  :  sed  Compositio  non,  quia  modus 
esse  inliperentis  alteri,  modo  distantis  quasi 
opponitur;  ergo  Verbum  Iiabet  Composi- 
tionem  per  accidens.  Ilic  autem  modus 
sumitur  a  proprietale  accidentali  Verbi, 
qua?  est  proprietas  inhaereniis  alteri  secun- 
dum  esse. 

Compositio  ergo  est  modus  significandi 
accilentalis  Verbi,  mediante  quo,  Verbitm 
consign  'ficat  proprielatem  inhoerentis  secun- 
dum  esse,  ei  quo  mediante,  Verbum  distans 
a  supposilo,primo,  eiprincipaliler  ad  sup- 
positum  inclinatur.  Licet  enim  Verbum,per 
alios  modos  accidentales,  ad  suppositum 
inclinetur,  hoc  tamen  est  ex  consequenti, 
et  specialitor,  in  quantum  supra  Composi- 
tionem  fundantur  modi  illi  ipsam  con- 
trahentes;  sicut  modus  numet  i,ei  personx, 
et  sic  de  aliis.  Et  huic  modo  Verbi,  qui  est 


Quid  sil  Vei 
bum  esse  d\ 
stans. 


Vide  4.  capil 
nltima. 


4. 


2. 


3. 

Definilur  com- 
positio. 


compositio,  proporlionatur  ex  parte  suppo- 
siti  modus  per  sc  staniis.  Et  iste  modus 
conscquitur  Vorljum  ratione  modi  dicti 
stantis,  quia  cum  Verbum  sit  allerum  ex- 
tremum  in  orationo,  dislans  a  .supposito,et 
inclinetur  ad  supposiLum,  hujusinclinatio- 
nis  principale,  et  communissimum  princi- 
pium  intor  caUeros  modos  accidenlales 
Verbi  est  composiiio.  Et  dico  accidentales, 
quia  Verbum  prius,  per  modum  esse  incli- 
natur  ad  idom,  quod  habet  modum  entis, 
sed  ille  modus  est  essentialis,  ut  dictum 
est. 

Nec  obslat,  si  compositio,  quse  est  modus 
inhxrentis,  simul  stet  cum  modo  dislantis 
inVerbo;  quia  iicet  eidom  insint,  el  res- 
peclu  ejusdem,  non  tamen  eodem  modo,  et 
secundum  idem  :  nam  modus  distantis 
inest  Verbo  a  proprietate  essentias  distinclae, 
sed  composilio  a  proprietate  inhperentis  al- 
teri  secundum  esse.  Nec  eodem  modo,  * 
quia  modus  distantis,  inest  Verbo  per  se, 
compositio  vero  per  accidens. 

CAPUT  XXVIII 

De  modis  accidentalibus  specialioribus 
Verbi,  et  in  particulari  de  Qualitale 

De  aliis  modis  significandi  accidentalibus  ^  • 

Verbi,  qui  sunt,  el  quot,  videamus,  et  se- 

cundum  Donatum  sunt  septem,    scilicet,  Donat.   c 

Qualilas,  Conjugatio,Genus,  Numerus,  Fi-  ^^  ^"' 

Accidentia 
gura,  Tempus,  Persona,  de  quibus  secun-  verbisepiei 

dum  ordinem  vidcamus,  et  primo  de  Qua- 

litate. 

Juxta  quod  notandum   est,    quod   per 

Qualitatem  Donatus  intelligit,  et  dat  inlel-  ^^      ,     ., 

°    '  Donat.  cita 

ligere  duos  modos  accidentales  Verbi,  sci-  QuaUias  V 
\[Q,el  modum,  el  formam;  sicnl  in  Nomine     ' 
per  Qualitateni  dat  intelligere  duos  modos 
significandi,  scilicet  appellatimim,  et  pro- 
prium,  et  in  Pronomine  per  Qualitaiem,  de- 
monstrationem,  et  relaiionem, 

Modus  aulem,  ut  est  accidens  Verbi,  su-  % 

mitur  a  proprietaLe  rei  Verbi,    quoe  Q^i  luri^^prTpr 
proprietas  qualificationis,  dispositionis,  et'"'^''^'- 
inclinaLionis  rei  Verbi   ad  suppositionem, 


•  Cod.  M> 
Sed  insunt  i 
cundum  d 
tantiam  act 
et  secundt 
discrepantia 
Verbi  cum 
supijosito 
eumdem  sl 
tum. 


filtWfMATICA    SPKCILVnVA 


25 


te   Vcrbi. 


si^iiificiiiis  (|uaiilaU'i(i  iiKJicii,  im^x-rii, 
Iniiur.  voli,  (liiljii,  vel  irifinili.  Mo'his  rrf/o  Vrrhi 
nihil  nliud  fst  quajn  tnodus  sif/ni/ir/i/ifh  ac- 
cidmlnlis  Verbi  :  inrdinnle  t/no,  itro/irifln- 
trm  Verhi  prr  inodnni  indicii,  itnjfrii,  voli, 
dubii,vii  infinili  circn'  Verbi dcpcndrntinni 
ad  su/tjjosilu)n  consi(/ni/irntnt/i.  Kl  ex  liis 
quaiiiicali(;iiiljus,  cl  disposiliuiiibU';  aiiiiua 
prius  afficilur,  (luarido  ;i(l  ('miiifi  iiiduin 
acluin  (1(;  suhstarilia  iiicliiialur. 

3.  Indo  est  quod   1'otrus  llclias   diffiiiiciis 
rii8    H.-lins  ]■    •.       ,,     /  i  ..... 
5t.  do  Ver-  inoduui  dixit  :  Modus  rst  vnrui  nnuni  incli- 

nalio,  varios  rjus  rff  clus  denumstrnns ;  sed 

iioii,  quod  modus  sit  ip.sa  iiicliiiatio,  .scd 

qualitas  iiicliiialioiiis,  iioii  ea,  qua  aiiiina 

inclinatur  ad  oiiunliandum  aclu.s  de  subs- 

taiilia.  Sed  modus  ut  est  accidons  Verbi,osl 

lii\i  compo-  qiialilas  compositionis,  qua  V(^rbuiii  incli- 

ouem.         natur  ad  suppositum. 

4.  Quicdam  qualitas  osl  aiiimiT,  \\or.  est, 
causata  ab  aniiiia,  sicul  el  cietera  Verlii 
accidenlia,  repiivsentiins  diversos  affeclus, 
hoc  esl,  dispositiones  iniiiuie,  id  cst,  prius 
exislonles  in  anima.  Et  isle  modus  signili- 
candi,qui  vocatur//?or/j/.s  continens  Verbum 
ratione  comjmsitionis,  compositio  se^juilur 
Verbuui  ratione  esse  dislnnlis  :  et  secuii- 
duiii  diversitiitciii  liiirum  qualitatum  di- 

}di  quinque.  versiliciitiir  modus  per  quiiKjue  dilTeren- 

lias,  scilicct  por  Indicntivuin,//njterntivum, 

Optulivum,   Conjunctivum,   el    In/inilivitm. 

rminux  rr-      Dicitur  aulcm  ///A'/</7tt)j^s,  quia  omiiibus 

fiuitivus.      cominunis,  cum  omncs  modi  in  ipsum  ro- 

solviintur  :  ut  dicendo,  lctjo,  id  esl,  indico 

mc  Iri/crr,  lcgc,  id  esl,  imjtcro  tr  lctjere,  el 

sic  dc  aliis. 

8.  Nolandum    .secuiidum    quosdam,    (|uod 

modo  finilo  in  Verbo,  corresiH)ndel  casus 

sim[ilicilcr  in   suf»|)(Hilo  :  «luie  esl    ralio 

principii,  vcl  lcnuini  ^'»iicralilcr  sumpli, 

(piod  non  est  vcruin,  quiii  cum  i*alio  prin- 

cipii  sit  tiintuin  ii  piirle  unlc.  liiiKiuiim  in 

sitpixLsito;   cl   liilio  lcrmini   sil  liintum  a 

partc   posl,  laiKiuam  in  ol)li(iuo;  si   modo 

fiiiito  in  Verbo.corrcspondcrcl  casussimpli- 

citer  in  supiM)silo.  lunc  vcl  nilio  lermiiii 

essel  in  snpposilo,  vel  modus  delormiiiiircl 

depcndenliiim   Vcrbi  pusl  .se  in  obliquo  : 


qiio  posilo,  iiKjdus  non  soliim  e.vsclquntitn<< 
composilionis,    qua    Verbum    defx  '.  f^rrttj^m-u»' 

anl(?  se  ad  suppo.silum,8e<l  eliam  e.iscl  qun 
litiis  (lciK'iidcnli:e  Verbi  posl  se  ad  obli 
quuin  :  s(n1  ulrumque  e.sl  falsuin.  Unde 
di  endiim,  qucxl  modo  finilo  in  Verbu,  cor- 
respondet  in  supposilo  lalio  principii.Sicul 
enim  Verbuin  fxT  modum  ow*?  exigil  in 
supp(jsilo  modiim  enlia  per  srxtantis;  sic 
pcr  modiun,  qui  esl  nunUUs coin/xjstttonis, 
exigit  iii  supposito,  inodum  jter  te  slanlis, 
in  ralione  principii,  se  halieiilis 

Formn,  qua*  esl  accidens    Verbi,    idem  6. 

est,  quod  sjiecies  in  Nomine,  el  ab  eadem 
proprielale  sumpla,  scilicel  a  modoessendi 
primarie,  el  .secundarie.  Fonim  ergo  esl 
tnodu.^  signiflcandi  accidentalis  Verbi,   me- 
diaiitc  quo,  Verbum  nmdum  exislendi  pri- 
marium,  et  secundarium  si^nifical ;  el  di- 
\'u\\i\\v '\i\{ov\n:m\  jterfectam,  meditativam,  p.      . 
frequentimm,  inchonl  vam ,iiminutivam ,tV  •  dtftttit«m. 
drsidrrntivam.  Per  formam  j)erfectam  de- 
bel  intelli^'i  species  primiliva;   quia  quaj 
sunt  perfeclir  forina».   sunl  primiliva'  spe- 
ciei  ;  quia  significant  rem  Verbi  absolule  : 
ut  lego,  sorbeo,  volo,  el  sutn.  Sed  qua'  sunl 
iiiclioaliva»  fornuT,  .cl  sic  de  caneris  sunl 
derivativa^  speciei;  qua»  non  .significanlrem 
Verbi  ab.>oIuto,scd  cum  quadiim  additione, 
scilicel  sub  inchoalione.  fmiucnlalione,  el 
sic  de  CTleris,  ul frn^sco,  lecturio.jMitrisso, 
sorbillo,  elc. 

CAIM  r  \\!\ 

De  Conjugalione,  et  signtficattvn- 
accidentali  Verbi 


rileriuavldcndum  cst  uc  i.onjt. 

Ksl  aulein   Co>; ' .»  modus  v  ' 

rrin  Vrrbi  prui,> ,',_      '■'••■■  ■"-rdt" 
pnelates  lrmjtf>rum,H,...,'  .../mwi,  m.-."  »iH, 
cl  jtrrsonarutn.  l  ndo  habct  se  •ii.  "i  ■f.''fi' 
ntllio  in  Nomilie  •   iTuin  sirnl   .'  .n 

Nomine  esl  iiiimIu       _  >      t- 

iiis.  proul  inlleclilur  i>or  di . 
I;i!is  rasuuin  ;  .sic  C-  :>o  in  \  sl 

modus  signilicandi  rein  Vorbi.  p^»ul   in* 
flivlilur  |K'r  diversas  ;  ,  >- 


I. 


2(i 


(IKAMMAriCA  SPECCLATIVA 


l  'er/iti . 


(1(> 


3. 


nmi.  iiuiiKTDrinii,  inodonnn,  ol  persoiia- 
ruiii  :  s('(l  (lilTcruul,,  ([uoil  (lcclinalio  allou- 
dilur  iK'iR's  iunoxioueni  uuius  accidcuUs, 
qui  esl  (lasus, 

Ideo  DouaLus  declinaliunon  sub  Gasu 
coiuprolioudobal.  Conjugatio  aulein  alten- 
dilur  pouos  inlloxionem  plurium  acciden- 
tium  :  ideo  sub  nullo  proprio,  et  detenni- 
mato  polost  comproliondi ;  et  idoo  inter 
alia  accidonlia  Verbi  numeratur.  Quod  au- 
tem  Conjugatio  sit  Prima,  Secunda,  Ter- 
tia,  vol  Quarta,  consequens,  vel  inconse- 
quens,  lioc  tolum  a  parte  vocis  attenditur. 
El  ex  hoc  patet  quod  sum  et  volo  habent 
Conjugalionem,  licet  non  Primam,  Se  un- 
dam,  Tertiam,  vel  Qtiarlam. 

De  significatione  accidentali,  quam  Pris- 

Priscian.  lib.  cianus,  ct  Uonatus  comprehenduntsub  ge- 

Donaius  cit.     nere  Verbi,  videamus.   Juxta  quod  scien- 

Signi/icaiio  dum,  quod  significatio  sumitur  a  proprie- 

accutenialis.    ^^^^^  ^^^  Verbi,  quoe  est  proprietas  depon- 

denti  ad  quemlibet    obliquum    post    se, 

habentem  se  in  ratione  per  se  standi,  Si- 

Definiiur.        gnificatio    ergo    accidentalis,    est    modus 

significandi  accidentalis    Ve7'bi,    mediante 

quo,  Verbum  significai  proprietatem  depen- 

Diffcri  a  com-  dentix  a  l  quemlibet  obMquum  post  se.  Sicut 

posiuone.        enim  compositio  est  modus  significandi, 

mediante  quo,  Verbum  primo,  et  principa- 

liter  dependet  ad  quodlibet   suppositum 

ante  se  ;  ita  significatio  est  modus  signifi- 

candi,   mediante  quo,  Verbum  primo,  et 

principaliler  dependet  ad  quemlibet  obli- 

quum  post  se, 

Petrnt'Helias  ^^  hoc  patot  por  Petrum  Ileliam,  qui  per 
supra  citatus.  significationem  accidentalem  vult  inlelli- 
•  i-espectu  de-  grere  modum  transeuntis,*  id  est,  modum 

pendente. 

dependontis  ad  quemlibet  obliquum  post 
se.  Et  huic  modo  significandi,  proportiona- 
tur  modu-;  entis  per  se  stantis  a  parte  post 
in  obliquo.  Nam  sicut  Verbum  per  compo- 
sitionem  exigit  modum  entis  per  se  stanlis 
in  quolibet  supposito  a  parte  ante;  sic  Ver- 
bum  per  significationem  accidentalem  exi- 
^iimoOiWTCi  entis  per  sestantis  in  quolibet 
obliquo.  Vocatur  autem  iste  modus  signifi- 

rnldSte!^'"^''  ^^^^°  •  ^^^''^'  ^^^^  mediante,  Verbum  repre- 
sentat  proprietatem,  immediate  supra  si- 


gnificatum  Verbi  fundatam.  Etdicitur  ac- 
cidentalis  ;  quia  non  est  essentialis,  gene- 
ralis,  nec  specialis,  ut  diclum  osl  do  com- 
posilione. 

CAPUT  XXX 
De  Genere  accidentali  Verbi 

Consequenter  de  Genere  videamus.Cm^^.s 
in  Verbo  sumitur  a  proprietate  rei  Verbi, 
qu;ieesl  proprietas  dopendentiae  rei  Verbi, 
post  se  ad  obliquum,sub  ratione  termini 
non  conlracti,  sed  contractibilis.  Genus 
ergo  in  Verbo  esl  modus  significandi  acci- 
dentalis  Verbi,  mediante  quo  proprietalem 
dependentia  rei  Ve7'bi post  se  ad  obliquum, 
sub  ratione  termini,  '  significat.  Et  hoc  pa- 
tet  per  Petrum  Heliam,  qui  diffinit  Genus 
per  significationem  a  cidentalem,  sic  di- 
cens ;  Genus  esl  significatio  accidentalis  cum 
determijiatione  in  o,  vel  in  or  :  dans  intelli- 
gere  per  significationem  accidentalem,  mo- 
dum  significalivum  Lranseuntis,  ut  dictum 
est,  id  est,  dependentise  ad  quemlibet  obli- 
quum  post  se.  Per  terminationem  in  o,  vel 
in  or,  dat  intelligere  species  generis,  qua- 
rum  diversitas  maxime  atLenditur  penes 
vocis  Lerminationem,  secundum  Gramma- 
ticos,  ut  paLebit. 

Notandum  quod  haec  definitio  Generis, 
non  est  formalis,  sed  matorialis.6?<?;«<s  enim 
non  est  formaliter  significatio,  quia  unus 
modus  non  est  alius,  sed  Genus  esj,  quasi 
qualitas  significationis  determinans,  sive 
specificans  significatioiiem.  Sicut  enim  se 
habet  modus  Verbi  ad  compositionem,  sic 
se  habet  Genus  ad  significationem.  Sed  mo- 
dus  Verbi  non  est  formaliter  compositio,\e\ 
inclinatio  :  sed  qualitas  compositionis,  vel 
inclinationis,  ut  dictum  est.  Sic  Genus  non 
est  formaliter  significaVo,  sed  *  qualitas 
significationis  ipsam  contrahens,  et  dispo- 
nens. 

Item  sicut  modus  consequitur  Verbum 
compositionis  ,  sic  Genus  consequitur  Ver- 
bum  ratione  significationis.  Et  vocatur  iste 
modus  significandi,  Genus  d.generando  dic- 
tum,  quia  vox  unius  generis  generatur  a 


1. 


Genus  Verai 


l 


Definilur. 


*  consignificai 

Petr.  Hel.  ci 

tatus. 


Qualis  illa  de- 
finitio . 


Modus  cornpe 
^ilionem,  Gei 
nus  sequilur 
significalio- 
nem. 


*  quasi  signifi- 
cans,vel  signi- 
ficationem . 


voce  alUiriiis  gcncris  :  iil  vox  Fassiva  jr<!- 

noiala  a  voce  Acliva. 

.  i-  Ouod  aulcHi  aliquod  Vcrbum  sil  *  f^cne- 

•  Acliviiin   vr,'l 

Pahsiviiiii,        ris  Aclivi,  vt'i  Passivi,  V(d  nculri,  ol  sic  de 

■faccidit.         cjfteris  ;  lioc  niaxiino  a  f)arU;  vocis  •{-  alU-n- 

Doiiat.  caj).  (lo  diliir.  VA  h(jc  eliain  [)alPl  por  Donaluin.qui 

'  "^"'  lali  niodo  doflinil  (icniis  .\clivuni,  diccns 

quod  GfiiUK  Actirum  rst  f/uixi  tfr/luit  in  o,  ct 

potest  acciiiern  v,  auftcr  o,   ft  fucrre  ex  se 

Passivuui.  Klfjuia  Vorhuni  pcr  vo<'is  U^nni- 

naliononi,  non  nia^^is  deUM-niinal  sibi  aclio- 

ncra,  quam  passionein  :  idco  duhiuni  c.sl, 

quaro  Vcrbuinsuh  UM-minalione  vocis  in  o, 

mayis  dcljct  e^^o  A(Uivi  generis,quam  Pas- 

sivi,  el  sic  de  cJCleris, 

li.  Lnde  diccndum  est,  qiio  l    cum   ;,'cims 

Verbi,  .sil  ratio  significaiidi  (lc[)cndciilijnn 

rei  Vcrlji  post  .sc  ad  obli(|uum,  sub  rationc 

lerinini,  ut  dictum  cst  ;  ct  cum  hiijusmodi 

depcndcntia  sit  Jili(|u;ui(io  Jictionc  conjunc- 

li,   ut  auu)  te ;  et  jdi(iujindo  passiuiuM-on- 

junclu,  ut  auior  a  te  ;  ali(jujuido  tam  Jiclio- 

i  ne,  qujim  [^assionc  coiijuncta,  ut  criminur, 

auiplrrlor:  Jiliquando  nculro,  ut  spiro,oivo; 

ali(]uaiido  Jictione  conjuncta,  deposila  [)a.s- 

sionc,  aut  c  convcr.«<o,  ut  hiquor,  irascor, 

indf  csl,  ([uod  ([uoddjiin   (icnus  cst   Acli 

vum,  ([uoddjim  l*assivum  :  et  sic  de  ca-te- 

ris.  Sed  o[)ortcl  [^rictcr  hoc  ad  vocis  U'rmi- 

nationcm  atlcndcrc,si  vclimus  genera  Vcr- 

burum  scrvaie. 

^    .   ^»-  Diccndum  ers^o  quod  illud  ViThuni  esl 

\ctivitm.  , 

Actiruui,  scu  artivi  f/ciu'  is,  quud  sub  tr  >ni- 
natioue  vocis  iu  o,  iiolrst  uiut/iri  in  r,  rt  frc- 
qucutius  actiourtu  siifnilirut,  u(  auu),  trijo. 
]Li  ^WcWxw  frcqucntius  [)ro|)lcr  ista  vcrbji, 
tiinco,  licro,  uwtuo,  cl  hujusmodi,  (iu;c  sub 
voce  Activji  niodum  [Kissionis  .vignilicjuil, 

n     .  ^-  Vcrbuin  Passiri  qrncris  cst,  qutu/  suh  trr- 

uunutinnr  vocis  in  v,  jtolcst  iiiutari  in  o,  ct 
frcqu  -ntius  pa.^isioneui  sii/ni/icat,  iit  amor, 
ic(/nr.  VA  dico  frcqurntius  [)ro[)ler  liceor,  el 
hujusmo  li,  ((u;c  sub  voco  l'a.Hsiva  acUoncm 
signilicjiiil. 

Verbum  Seulri  gcnrris  cst,  quml  sulj  lcr- 

Vcuirum.  uiinatione  vocis  in  o,  non  ihiIcsI  iiiulari  in  r 
cl  sul)  imU/fcrcntia,  vcl  inilcterminulionr, 
actioncm,vcl  juissioncm  sif/nt/ical;  ul  curn), 


r.llAMMATICA   .SPECim-IVA  ^ 

feioeo,vivo  :  il;i  quud  rospiciendo  ■'■!  "'nnia 


verbji   iiculri   >^eneri.s,  (|uu'ilain  - 


Ull  moj       -  , 
actioneiii  lanlitm,  iil  ctirro  ;  quutlaiii   jkw-  ^*"*** 
sionem  Uintuiii,  ul  /erveij  :  quatlaiii  neu- 
trum,  ut  sto,  vivo. 

Ncrbum  Dejtonenti»  r/enerix  eg(,  qiujd  »uh 
terminalione  iHfcis  in  r,  wm  jmlesi  muUiri  ,n  O*pon€tu 
o,  et  ctmsif/w/lcal  actionem  fiejMj»ila  paxsio- 
nc:  ut  luctor,lof/uor,sequor,veref)r,  /itcror, 
lirtor,  fruor,  el  ulia  mull  i  ejus  geiieris.Vel 
pa.ssionem(le[x)silaaclione :  quoruiii  solum 
duo  inveniuntur,  jMtlior  scilicel,  el  luixcor, 
ct  non  dilTerunl  a  pnediclis  gcneribus,  nisi 
pcncs  v(x'is   lerminalioncm. 

Verbum  Cffmmunis  f/eneris  esl,  quod  suh  9. 

,Commun4. 
terminatuine  vocis  in  r,  non  jjotest  mutan 

in  o,  et  cousigni/lcal  aclionem,  et  jmssifmem 
simul  :  (|uorumnovem  iiiveniuiilur,scilicel 
criminor,  amplector,  oscuior,  inhrjtrelor, 
moro  ,  veneror,  lart/ior,  ea^jierior,  iiortor, 
et  alia  nonnulla(h>]M>nenlia,qu:e;ipu(l  Auc- 
tores  elium  inveniunlur  in  [^ji.ssiva  sijL,'nifi- 
calione,  ut  comitor,  elc.  El  nolandum^quod 
sicul  modo  linilo  Verbi,  correspondel  ralio 
principii  in  sup[)Osilo  :  sic  generi  in  Vcrbo 
corres[)ondel  ralio  lerinini  in  obliquo. 

l!x  diclis  concludo,  quod  Verbum  pnrler  lo. 

numerum,  et  persoiiam,  habel  lol  nio<los 
siguiticandi  respeclivos,  quibus  def)t»ndel 
[Kjsl  se  ad  obti(iuum,  (luol  halK>l,  (|uibus 
dependel  anle  se  ad  sup[)osituin,.s(HMiiulum 
similitudinein  sc  h  ibcnles.(^uod  paU>l.quia 
sicut  Verbum  jkt  moilum  f.>\«r  n^iiuiril  mo- 
dum  entis  in  sup[>osilo  :  sic  per  euuulom 
nu)duin  c.s.sc  exi^^ii  mo<luinr;i/i.sinobIi(iuo. 
El  .Nicut  Verbum  jmt  cunq-  cin  exigil 

modum  jierse  sUintis  \n  mi  >  ;  sic  per 

signiticalioncmjiccidcnUiK  J>.i  A.^ilmodum 
j)cr  se  sttMli»  in  obliquo. 

llem  sicut  Verbum  |M'r  nuxlum  ditkmH»          li- 

exigil  nioduni  jter  se  stanlis  pt-  -   •■-^^Mo; 

ilji  [M»r  euindcin  "•'"'"•♦'  •  .uiu 

enlis  in  nMufi!..  p«»r  m«- 

dum  <      .  '■'»''<  /'"'* 

.sf  slanlis  iii  nilione  ; 

sic    por    nioiluin  *    <,  .lU  *  f«mmumi$. 

entis  jter  se  stnHtis,  in  ralione  i  m 

obliquo.    hem  sicul   Vfrbiini   per    mu«loi 


2ft 


("lUAMMATICA   SPECIII.ATIVA 


-1-  roalibus  mo-  proporlionalcs  7  casllnis  inocio  Verbi  supe- 
ratldilos,  i'xigiL  in  supposilo  raliononi  prin- 
cipii,  alilor,  ol  alilor  conjunclani,  el  ox 
conso(iuonli  aliud  el  aliud  supposiluni;  sic 
oLiani  Vorbuni  por  niodos  proporLionalcs 
casibus  ^^onori  Verbi  superaddiLos  Verbuni 
exigiL  in  obliquo  raLionom  Lorniini,  aliLer 
eL  alilor  conjuncLam  :  eL  ex  lonsequonli 
alium,  el  alium  obliquum. 
!-•  Nolandum  ei-go,  quod  sicuL  inLer  modos 

significandi  Verbi,  quibus  dependeL  anLe  se 
ad  supposiLum,  modus  dependendi  ad  No- 

sirucifo  /I^a"!niiiiidivum  videLur  osse  principalis.  Unde 

siiiva.  consirucLio  inLransiLiva  Verbi  cum  Nomi- 

nalivo,  a  parLe  anLe,  maxime  videtur  esse 

■  V""*'-  intransiliva,  quie  potior  esl  aliis  :  et  *  quia 
sola  perfecta  sit  inter  alios  modos  Lranse- 
uhdi,  et  dopendendi  :  et  a  parLe  posL,  ad 
obliquum  modus  dependendi,  eL  transeun- 
di  ad  Aclivum,  videLur  esse  principalis. 

•  inu-ansitiva.  Unde  Qt  consLrucLio  *  Iransitiva  Verbi,  el 
ParLicipii  cum  AcLivomaxime  videtur  csjO 
transitiva  :  quaj  maxime  est  evidens  inter 
alias  construcLiones  Lransitivas.  EL  hoc  at- 
lendentes  Grammatici,  posuerunt  qusedam 
verba  transitiva  dicLum  modum  transeuntis 
habentia,  ut  amo,  lego.  Quaedam  autem 
absoluLa,  id  esL,  hujusmodi  dependentia,  et 
transiLione  privaLa,  ut  slo,  curro,  vivo, 
ambulo,  sedeo,  spiro,  et  hujusmodi. 

CAPUT  XXXI. 
De  persona,  Numero,  et  Figura  Verbi 

l^  De  persona,  Numero,ei  Figura,  in  Verbo 

dicendum  est  sicut  inNomine.  Nam  ab  eis- 

dem  proprietatibus  sumunLur  uLrobique, 

licet  differenler,quia  Numerus,el  Persona 

Verbum  mu-  insunL  Verbo,  non  ex  proprieLate  sua3  rei 

tuat   perso-  per  se  loquendo,  sed  ex  proprietate  rei  sup- 

,    7iam,   et    nu-  r  ^  ' 

!   »jer«»i  a  sw2>  posiLi,  quod  patel  de  Perso^a.  Nam  jPerso- 

na  esl  modus  significandi,  qiio  mediante, 

I  V erbum  proprietalem  loquendi  consignificat 

•  «.,..  e<,  ,.„/  non  inhaerealem  '  de  se  :  sed  ut  res    Verbi 

\'croi.  applicabilis  esl  rei  suppositi  subsistentis per 

se  secundum  proprietates  loquendi.   Unde 

Persona  inesL  Verbo,  ex  apLiLuJine  aLLri- 


buondi  supposiLo,  .secundum  variam  aLLri- 
bulionem. 

Pcrsona  auLom  \'erbi  disLinguiLur  V^"'^  pg,.sQ^a  t,i- 
triplicom  differentiam,  scilicet  Primam,  plex. 
Secundam,  et  Tertiam,  Unde  illud  Verbum 
dicimus  esse  primse  personse  attribuLum 
quod  ost  applicabile  supposito,  prout  stat 
sub  proprietate  loquendi  de  se,  et  sic  de 
aliis.  Et  ex  hoc  sequitur,  quod  illud  Ver- 
bum  est  nuUius  personse,  quod  supposito 
sub  certo  modo  loquendi  non  est  applicabi- 
le.  Et  eodem  modo  dicendum  est  de  Nu- 
mero,  et  Figura,  etc. 

CAPUT  XXXI I. 

De  Tempore  Verbi 

Ultimo  de  Tempore  dicendum  est,  Juxta  3. 

quod  est  sciendum,  quod  sicut  in  re  extra,  *'"■''"*' 
tempus  consequitur  ipsum  modum  esse,  si- 
cut  mensura  mensuratum ;  sic  modus  tem- 
poris  secundum  esse  rationis,  consequitur 
inodum  esse,  qui  est  modus  fluxus,  et  suc- 
cessionis. 

Tempus  ergo,  ut  est  accidens  Verbi,   est         .^- 
7nodus  significandi  accidenlalis  Verbi,   quo 
mediante,    Verbum  citra  rem,  modum   tem- 
poris  consignificat.  Et  secundum  diversita-  ' 

tem  hujusmodi,  vel  proprietaLis,  Tempus 
per   Lres  differenLias  distinguitur,  scilicet  ^ 

Tperprsesens,pr,vteritum,etfuiurum.'YempusPrcEsens.  ' 
praesens  est  modus  significandi  rem  Verbi, 
prout  cadit  sub  differentiam  prsesentis  lem- 
por^s.  Tempus  prseterilum  est  modus  signi-  Prceieritum. 
ficandi  rem  Verbi,  prout  cadit  sub  differen- 
tiam  prseterili  temjoor/s.Teaipus  futumm  est  /.^uturum. ' 
modus  significandi  rem  Verbi,  prout  cadit 
sub  differentiam  fituri  temporis. 

Et  si  instetur,  Deus  est ;  Deus  intelligit :  '6. 

tamen  esse,  et  intelliqere  Dei  non  cadit  sub 
aliquam  differentiam  Lemporis  ;  ergo  non 
semper  Verbum  modum,  eL  difterenLiam 
Lemporis  requiriL.  RespondeLur  quod  licet 
esse  et  intelligere  Dei,  non  cadant  sub  ali- 
quamdifferentiam  temporis,  tamen  cadunt 
sub  aliquam  differentiam  aeternitatis,  se- 
cundumnostramapprehensionem,ut  dictum 
est  sunerius  *.  .  o- 

^  supra  cap.2o. 


6. 


(;UAMMATI(:\  SIM-ClLVnVA 

Notan'liini,quofl  tnnpua  non  osl  acciflpns 


y» 


Non  e»t   ncci-  ,.  .r     i  •  i 

d/;nx  respecu-  resp<'ctiviim  Vorhi,  riim  socunaum  ipsum 

'^"'"-  non  deponflf»at.int(?  se  ad  suppf)situni  :  ncc 

postsead  ol)liquum.  I*otest  tamen  rrspoctu 

Adverhiorum    temporalium  dici   arcidens 

respectivum  ;  quia  incongrue  dicilur,  for- 

tnsse  Soerafrs  ciirrit  rra.s-,vel  ftalo  disputal 

heri.  Et  sic  patent  modi  signifirandi  Vcrbi 

essentiales,  et  accidcntales  declarativi,  qiii 

sunt,  et  quot  sunt,  et  a  quihus  proprieliJti- 

bus  oriunlur. 


CAPUr  XXXIII 

f)o   inodo  sif/ui/lranffi  genrralissimo 
Advcrbii 


1. 


Adverhium. 


Modus  sii,'nificandi  essontialis  generalis- 

simus  Adverbii.est  modus  significandi  per 

modiim  adjacentia  alleri,  per  modum  mv, 

significans  ipsum  simpliciU'r,  id  est,  et  ab- 

solulo  delerininins.    El.  quia    Participium 

signilicat  per  niodum  essc,   sicut  Vei-bum, 

idco  .\dverbium  dctcrminat   Participiuuj, 

•  Partici|.ium.  sicul  Vcrftum  :  licet  *  Advcrbium  dii-alur 

ivisciaii.  lih.  Adjeclivum  Vcrbi,  .secundum  Priscianum. 

Ho-  est  idco,   quia  .\dverbium  .sccundum 

•  esi  natiim  omnos  spccics  cjus  •  dctorminal  Verbum 

(Iclerminarc. 

sed  non  Participium  :  qiiia  Advorbia  deler- 

minanlia   Verba  genora  composilionis,  cl 

gencra  sui  modi,  qui  ost  qualilas  composi- 

tionis,  Participia  dclorminare  non  possunt, 

cum  Participium  compositionem.el  modum 

Vorbi   iinii  liaboat.  Et  sumilur  isto  modus 

detorminanlis  a  propriclalc  tcrminaiilis  in 

rc. 

Advcrbium  crgo  osl    jmrs   oralionis,  si- 

gnifhfin.^  pcr  tnoduin  adjaccntis  allrri,f/unft 

jMT  moiluin  es.so  si;/ni/ical,  ipsum  o.sse  af)- 

solulc  ffctrrmiiifins. 

Qunmoito  ni-      Kl  nolaiidum,  (|uo<l  .Vdvcrltium   dc  suo 

i/ni/ivtit.  ....  ,.  ...  ... 

modo  sigiiiticandi  (vsseiitiali  gciicialissimo, 
tanrum  dclcrminal  (»a,  qw.v  p(M'  niodum 
esse  signilical  :  lici't  (\c  ali(|uo  modo  es.s(>n- 
liali.  spcciali,  cl  accidonlali.  p().ssil  alin  i\o- 
lerminarc.ul  palol  do  Advorbiisoxclusivis, 
quJP  sunt  tanlummndn,  sftinmmfxfn,  ol  ?iu- 
ju.smodi  :  <\\v>v  prof)lcr  mo  lum  signiti(\'(ndi 


per  mo^luTn  excludentis.  possunl  ■''•• -— ni- 
nare  omne  illud.quod  haJxU  se  pti  ....  ..im 

exclusibilis. 

Se<l  mwJum  excluNibilis  non  lialjent  «o- 
lum  Verba,  vel  Participia.sed  eliam  Nomi- 
na,  et  aliaj  partes  oralionis  halx>nt  ipHuni  : 
idoo  isia  .Vdverbia,  per  huju-smo^ii  mo<lum 
e.s.sontialom  specialem,  hal)enl  eliam  alia  a 
Vorl)0,  et  a  Parlicipio  delerminare  :  u(  di- 
cendo  l/omn  Inntuinmndn  legit.  Simililer  di- 
cendo;  tunclemj^oris,  hoc  Adverbium,  tnnc 
propter  mwlum  significandi  accidentalem, 
qiii  est  modus  ut  atterius,  conslruilur  cum 
Oonilivo  habenle  sc  per  mo  lum,  ut  cujiu, 
et  sic  de  aliis. 

CAPLT  XXXIV 

De  mf>dis  signi/i  andi  essentutUbu» 
subftlt''rnis  .idverbii. 

Sub  modo  es.sentiali  gt^noralissimo  Ad- 
vcrbii  diio  modi  o,ss<.'nliale.s  sukillernicon- 
tincntur.  <^)uorum  primus  est  niodus  signi- 
ficandi  por  modum  dclerminanlis  Vcrbum, 
vol  Participium  ralione  siLviiH.  .i(i.  .NTun- 


3- 


diis  modiis,  est  modus  sign. 


peruio-  /,. 


J 


2. 

De/inilur. 


(liim  detenninanlis  Verbum,  vel  I^arlici- 
piiim  ralionc  modi  significandi.  El  ho:i 
duos  modos  Donalus  apfMdlnl  signi/icaliO'  Dbaai.  « 
ncm  Adverbii.  Nam  sicul  per  quaUttilnn  in  * 
Nomino,  dat  inlcUigcrc  modumcummuuis, 
ot  appn)priali  :  p(»r  quatitatcm  \i\  PrDUO- 
niiiio,  (lcrnonstralionem,  el  relaiionem:  por 
qualitatcm  in  VerlM),  modum.  el  formam : 
.sic  p«!r  signifi<'alionem  in  .\dverbio,  dal  in- 
lelligere  duos  modos  essenliali^  sulxdler- 
nos*  medialov 

Et  notandum  c.si,  quoii  duplex  csl  > 
/lcatin,  una  t\\u\  vox  n-fcrlur  ad  f  esM\  ci  ^ 
p<'r  qiiam  vox  fonnaliler  fil    '  -•      ■;'  —  ms 
diclum  t»sl  :  el  hor  esl  --  ••l 

parli.  Nam  qurrlil»el  pa;  -  <•• 

gal  in  .sc  iria,  .scili.Nf  '  .    »11         .      ..  ..|. 

ncm.  ol   mndum     _ \     i   i>s|   si- 

gnificalio.  qua^  idcm  esl.  quo*|  ni^vlK  ni- 
gnificnndi :   el  h.iv  osl  alin   in    V 
nli.i  in  P.irlicipin,  tM  alia   in   lt 


30 


GUAMMATICA  SPECULATIVA 


qtii   modi   significandi   siinl.  Quis  aulem 

modm^  sil  sifftii/icdfio   in  Parlicipio,  ol   In- 

terjcclione,  poslea  p;ilcl)il. 

Moi/us  si^iii/i-      Signipcalio   in  Adverbio,  ul  tliclum  est., 

ciiikH    Ailvcr-  '  ...         ,. 

bii.  eal  mot/us  sif/Ni/iC(/nai;  guo  med/anle,  Ad- 

verbinm  rep)'Xsentalspecialemmodumdeler- 

minandi  Verbum,  vel  Parlicipium,  aiU  ra- 

fione  sif/ni/icafi,  aut  ralione  modi  signifi- 

candi.  rntlo  signi//calio  non  est  modus  ac- 

cidenlalis  Adverbio,  sed  essentialis  .specia- 

livS,   nisi   pro   lanlo  dicatur  accidontalis ; 

quia  est  exlra  ralionem  Advorbii  absolute, 

ut  prius  dictum  est  de  qualitate  Pronomi- 

nis  in  Pronomine. 


CAPIJT  XXXV 

De  modis  essentialibus  specialissimis  Ad- 
verbii  ex  parte  reisignif/catas,  et  ex  parte 
modi  signi/icandi 

7.  Sub  liis  duobus  modis  subalternis  Ad- 
verbii,  ad  modos  ossentiales  specialissi- 
mos  descendamus.  Primus  est  modus  si- 
gnificandi,  per  modum  determinantis  Ver- 
biim,  vel  Participium  rationo  rei  signifi- 
catse  :  et  dividitur  in  quatuor  species  es- 
sentiales,  quatuor  species  Adverbiorum 
conslituenles,qua3  sunt  Adverbia  loci,qua- 
litatis,  quanlitalis,  vocandi. 

8.  Advorbium  loci,  est  quod  determinat 
rem  Verbi  ralione  loci.  Et  hoc  duplicilor, 
vel  per  modum  roquirentis  locum,  vel  res- 
pondontis  ad  locum.  Si  per  modum  roqui- 
renlis,  lioc  est  quadrupliciter  :  vel  est  in 
quo,  ol  sic  ost  ul)i ;  vel  a  quo,  ot  sic  est 
unde;  vel  ad  quem,  et  sic  esl  quo;  vel  per 
quem,  et  sic  est  qua.  Si  per  modum  res- 
pondontis  ad  locum,  sic  sunl  ista  Adver- 
bia,  hic,  ibi,  illic,  inde,  intus  et  hujus- 
modi. 

()  Adverbium  qvantitatis  significatper  mo- 

[umui.i/is.     dum  doterminantis  rem  Verbi,  vel  Parti- 

I  cipii  ratione  mcnsurae  continua^   vel  di- 

I  screl;^\  El  sub  hac  specie  comprehendun- 

tur  Advorbia   separandi,  ut  se.orsi/m,  re- 

trorsum,  ct  hujusmodi.  El  hoc  vol  per  mo- 

dum  requirenlis  mensuram,  ut   quoties. 


dverbia  loci 


Qualitatis . 


q//di/tum\    vol    por  modum  rospondontis 
monsuram,  ot  sic  sunt  isla  Adverbia  ?«?<^ 
i//m,  parum,  modicum,  minimitm,  minime, 
semel,  bis,  fer,  qi/ater. 
Et  nolandum,  quodDonatus  appellatAd-  10. 

,  .  .       .       ,.  .  ,        ,  .         Donat.    c.    de 

verbium  quantitatis  discretae,   Adverbmm  Adverlno. 

nu77ie?i,  non  quod  delerminet  Verbuni,  vel 

Parlicipium  ratione  m/meri;    cuiii  elia.m  cur  ^iiqua  di- 

possit  determinare  aliquod  Vorbum,  quod  ^*?"'"''  ''^utne- 

nullius  est  numeri,   ut  dicendo  legere  se- 

mel,  vel  amare  bis,   ter,  q//ater.  Sod   idoo 

dicitur  delerminare  Verbum  ratione  nu- 

meri;  quia  delerminat  rem  Vorbi  ratione 

monsurjB  discretse,  cujus  species  est  nu- 

merus  ;   vel  ideo,  quia  reprsesentat  rem 

Verbi  esse  iteralam   :   et  sic  sunt  ista  Ad- 

verbia,  bis,  ter,  quater ;   vel  reprsesentat 

rem  Verbi  esse  iteratione  privatam,  ut  se- 

mel.  Ex  unitate  enim  multoties  iterata  nu- 

merus  causatur;  propterea  a  Donato  /l^- Donat.  citat. 

verbium  m/meri  nuncupatur. 

Adverbium  (7?<a^?-to/?s  signiticat  por  mo-  11 

dum  determinanlis  rem  Verbi,  vel  Parli- 
cipii  ratione  qualitatis  ;  et  hoc  dupliciter, 
vel  per  modum  requirentis  rom  Verbi,  ut 
qualiter,  quomodo ;  vel  per  modum  res- 
pondentis  ad  qualitatem,  ut  docte,  pj-uden- 
ter. 

Adver))ium  vocandi  est  quod  Verbum 
ratione  actus  exercitandi  determinat,  prout 
ad  ipsum  *  resolvitur  substantia  vocativi 
vocata  ut,  0  Henrice  lege. 

Secundus  modus  significandi  per  modum         ,jo 
determinantis   rem  Vorbi,    vel    Participii    Determinare 

,.  ,  ■        a         T      j-    •  !•■        modum  signi- 

rationo  modorum  signmcandi,  dividitur /Zcant^i. 
in  tres  modos,  scilicot  in  modum  signifi- 
candi  per  modum  determinantis  Verbum, 
vel  ParLicipium  ratione  Compositionis  ;  et 
in  modum  significandi  per  modum  deter- 
minaiitis  Vorbum  ratione  Temporis  :  et 
in  modum  significandi  per  modum  deter- 
nantis  Verbum  ratione  Qi/alifatis  sive  mo- 
di  :  qui  dicuntur  f/tdicativum,  Optativi/m, 
Imperativum,  etc. 

Modus  significandi  per  modum  deter-  14. 

minanlis  Verbum  ratione  compositionis,  est  posu^nis^""^' 
modus  significandi  por  modum  detormi- 
nantis  inliLorentiam  Verbi  :  et  subdividitur 


12. 

Voca?idi. 


*  redditur  sub- 
stantia  v^rbi. 


Tres  species. 


OlfAMMATICA  SI»Ki:i  LATIVA 


fll 


mo<li. 


8i'r'»jandi 


bilniidi. 


Hnndiidi . 


jandi. 

'andi. 
dificnndi. 


l.i. 

etiTiiiiniinl 

llitn/iiii . 


n'  s/irrics. 
'taildi. 


aiidi. 


flrrininiiiit 
dxiir 


in  quatiionlcciju  inofJos  spocjalis.simos; 
qualuordJTJin  spccios  Aflvorhiorurn  cons- 
liluonlos,  (jua;  siinl.  A<lvorlHa////''/vo.'y'///'//, 
diibilnndi,  nHlnnantli,  iwijanili,  nioili/ir/in- 
di,  dnnonstiawJi,  ordinis,  Hiinililiciinis, 
eiynliin,  pvohihonili,  difjinvli,  conf/rrgfindi , 
rrsiihnfli,  exclulmdi.  Advorbia  interro- 
fjandi  (loUjrniinanl  inli.i'renli;iin  Vorbi,  sub 
rationo  rfviuironlis  causani,  ul  cnr,  finfirr, 
ol  iiujusniodi.  Adverbia  ilidjitandi  dolor- 
iniuanl,  inh:oronl.iani  Vorbi,  .snb  r.tliouc 
dubilalionis,  ut  forsan,  forsitan,  qU\  Ad- 
voriiia  af/irmandi  dol(U"niin.'uil  inli;oron- 
tiani  Vorbi  ratione  anirmationis,  voIas.scn- 
sus  :  ul  rtiam,  corte,  et  hujusniodi.  A*!- 
veriiia  nofjfindi  dotorminant  inlucronliam 
Verbi,  sub  ralione  negalionis  :  nt  hfind , 
non,  neijne.  Advorbiay?/;Y//K// sub  istisduo- 
bus  niodis  conlinonlur.  Adverbiuni  moli- 
/irandi  dolerininat  inluoronli.ain  Verbi,  sub 
ralione  nocossilatis,  contingonlia',  [)0.ssibi- 
lit.ilis,  vol  impossibililalis,  ot  .sic  inlolligi- 
lur  suo  modo  do  aliis,  Nam  Adverbia  ha- 
bonl  foro  idom  pro  signilicalo  :ot  [>ro  modo 
signilicandi,  sicul  hoc  Advorbiiim  firte, 
de  suo  siynificato  spociali  importal  oven- 
tum  :  olsignillc.tt  [xt  luodum  ovontus;  et 
idoo  cojjnilo  signilicato  speciali,  cognosci- 
lur  ot  modu.s  signiticandi  :  ([uia  non  dis- 
cro[);inl  nisi  [)onos  ralionom,  sicut  ;d).solii- 
turu  et  comp;ir';itivuru. 

Modus  si<.,'uilic;indi  [hm-  ruodum  dotorMui- 
n;intis  vorbuiu,  r;itiono  ;/jrW/,  (\\u  vslf/na- 
lilas  iuclin;ili()nis,  subdividitur  iu  diios 
modos  s[)oci;ilissirnos,  du;is  spocies  Adver- 
bioriim  <  oiislituoulo.s;  (ju;o  sunt  .Vdvorbi;» 
ii/)tfindi,  ol  horttindi.  Advorbi;i  hortandi 
dotoi-min;uit  inli;i'i'onli;ini  Verbi,  sub  r;i- 
lioiio  o.\horl;itionis  o.\priruorid;o,ul^/</,  ai/r. 
Advorbium  o/)tandi  dotonnin;it  irih;or'on- 
ti;iiu  Vorbi,  siib  r.itiono  voli,  vol  dosidorii, 
ut  iitinani. 

Modus  si,Li:uilic;iudi  |)or  luodiim  liolcnui- 
u;iiilis  \'orl)um,  siib  rMlionolomjioiiH,  sub 
dividitur  iii  diios  rnodos   s[)ori.il»'S,   diias 
.si)(>ri('s  .\(lvoilii(>ium   conslitiiciilos,  srili 
cot,   .\dvorbiuiu     t('ui[>(»ris   inlerntgalirnm 
ot  rr.ytonsirum.  Advorbium  tompuris  intrr 


18. 
DoMt.  eiU* 


rofjaitiHim  sij,niiii«-at  per   m(yJum  •lcu-rim-  inifrroo^ii- 
riantis  Verbiim,  sub  raliorio  leiri  •'"• 

modum  inquironlis  lempii.s,  ui  i/uannj  : 
Adverbium   lomfioris   rr^ponJdtium    HJgni-  nffpomtitmm. 
flcal  per  modum  dolorminanlis  in».  .'•■••■ 

liam  Vorbi  rationo  tcinporis,  submi> , 

pondontis,  ul  nanr,  mtper,  h<fdie. 

VA  notandum,  quod  niilla  spocios  .\dver-  IT. 

bii  (Jeterminat  Verbum  sub  ralioiio  mo*Ji 
signilicandi  ofwenliali.sgonerali.Hsimi  ipsius 
Vorbi  :  s<*(l  siib  ralionc  mo<Jorum  .specia- 
lium,  vel  accidenl.ilium,  ul  visum  esl. 

VA  iiot;iri(lum  qiiod  I)«>iiatus  po.suil  qua*- 
dam   .\dverbia  s[)ociali;i  pcrsonalia  ;   qu.T  ^„1 
t^imen  adverbia  non  sunl,  nec  Vcrbum  ra- 
tione  r^crsona;  detcrminanl  :   quia  eliam 
p(jssunt  adjungi  Vorbis,  qua^  sunl  nuUius 
personir,  ut  dicondo  :  leyHur  mecum,  amn- 
lurtecum.  rn(lo(li«;ondum,  quodsocundum 
Prisciarium,  suul   Pr-ouomina  cum  Pr.cpo-  Pri«eiaQ.  hb. 
siliono  per  .Vpostropham  prulat;i  :  cl  Iran- 
sitivecum  Vcr-bis  a  p;irtc  po-il  conslri!'*" 
Sic  cti  im  patot,  qiioJ  sicul  modus  sig..... 
candi  o.s.sorili;ilis  goncralissimus  .Vdvcrbii 
dividitur  iri   modos  suballonios  ad  modos 
spcci;ilissimos  dosccndcndo  :  sic  pari  modo 
Advorbium  siin[)liciter sumptum.dividilur 
in  .Vdvorbia  s[K'cialia. 

Dividitur  autom  Advcrbium,  primo  in  „  .  *•• 
.\dvorbium  dotorminans  Vcrbum  ralione  ni» 
sigiiilicali,  et  in  .Vdvcrbium  ralionc  mo«ii 
siguilicandi ;  Advcrbium  dolcrmin.ins  Vcr- 
burii  lationo  signiticali.  sulxiividilur  in 
.\dvorbiuru  loci,  quanltatis,  qunlilali»,  H 
rocan  li. 

Ilfiii   Advorbium  dclonninans  Vorbiim         31 
ratiouo  modi   sii:iiiti<*andi.  sulMiividilur  in 
.\dvorbium  dotormiiians  Vcrliuin   raliuno 
com/tosH;onis,  rationc  modi,  cl  nilioiio  /*»m- 
l>tiris. 

Ilciii   .Vdvorbium  dolcriuiuau.H   Vcrbum  -t. 

r-atiouc  -  itmnin  sulMlivi<iilur  iu  .\d« 

vorbiuuu/i.'-'/ v         '      '  •  ■      '       ■^ 
///.  ncf/andi,  m 
ihMts,  rifiitu.*,  /.,■.,,—  .,-.,.  . 
ijandi,  dcmOHslniH  /♦,  rrsuleH  ... 
Ilcm  A<ivcrl>iuiii  «Iclcrmiiians  Vort>um  r» 
liono  mrv/isulM|ivi(lilur  in  .V<lvcrl>ium  ^  • 


32 


GUAMMATICA  SPKCIJLATIVA 


tdndi  Q\  ojitfindiAWm  AdvcM-hiiun  (lcCr- 
ininaus  Verbum  raliouo  lempori^i,  sulxli- 
viciilur  in  A(lvprl)ium  irquirena  loinpiis  \  ct 
Advorbium  rrspondens  /nnpns,  de  quibus 
omnibus  dicluin  esl. 
»±  |)e  Comparalionc,  spfcic,  et  fiffn^yi-  dicen- 

(hini  esl  hic,  sicnil  in  Nomine.  Et  sic  pa- 
l(Mit  modi  si^nificandi  essentiales  et  acci- 
denlales  Advei'l)ii,  qui  sunt,  et  quot  sunt, 
el  a  quibus  proprielatibus  sumuntur. 

CAPUT  XXXVI 

De  modo  significanii  cssenliali  generalis- 
simo  Parlicipii 

1.  Modus  significandi  essentialis  generalis- 

cml^enu^cnm  simus  Parllcipii,  estmodus  significandi per 

Verbo.  modum  csse  indislanlis  a  substantia.  Circa 

quod  iiolandum,  quod  modus  esse  in  Par- 

ticipio,  et  in  Verbo,  ab  eadem  rei  proprie- 

tate  oritur,  qiise  est  proprietas  fluxiis,  et 

successionis ;   et  in  hoc  modo  Participium 

a  ^'erbo  non  discrepat. 

^-  Modus  autem  iniistantis  a  sublantia,  seu 

modus  unili  subtantitB,  sumitur  ab  eadem 

rei  proprietate  in   Participio,  a  qua  sumi- 

tur  modus  adjacenlis  in  Nomine  :  et  com- 

positio  in  Verbo   :   et   hsec  es!  proprietas 

inhaTentis  alteri   secundum  esse.  Et  non 

est  inconveniens  ab  eadem  rei  proprietate 

modos  significandi   diversos,  non  opposi- 

los,  oriri  :  cum  modi  significandioppositi, 

in  eadem  voce  possint  fundari.  Etper  hunc 

Ejus  differen-  modum  significandi,  Participium  a  Verbo 

lia  a  Vcrbo.  .  .  „        .    . 

disUnguitur,  et  per  ipsum  Participium  in 
suum  suppositum  in  constructione,  et  in 
situ  collocatur. 

Parlicipium  eTgo,estpars  oratioms,signi- 
ficans  per  modum  esse  indistantis  a  subs- 
tanlia,  sv-e  uniti  cum  suhstantia  quod  idem 
cs/.Et  dicilurpar^«'cipmm,quasi  partem^o- 
minis,  et  partem  Verbi  capiens,  non  partem 
essenlialem,  id  est,  modum  essentialem 
utriusque.  Et  quidam  dicunt  quod  Partici- 
pium  significatper  modum  cnlis,  et  permo- 
dumcs,sv,qu()df;ilsumest:quia  tuncPartici- 
pium  non  essetab  utroque  distinctumspe- 


.7. 
Definilur. 


cifice,quodost  inconveniens.  Sed  pro  {'Anio  Ratio  ejus. 
dicitur  Participiumcapere  partem  Nominis 
et  Verbi :  quia  habetquosdam  modos  signi- 
ficandi  accidentales  modis  accidentalibus 
Nominis,  et  Verbi  consimiles,  ut  statim 
apparebit. 

CAPUT  XXXVII 

De  modis signifcandi essentialibus subalter- 
nis  et  specialissimis  Participii 


Sub  modo  essentiali  generalissimo  Parli- 
cipii  ad  modos  subalternos  descendamus. 
Dividitur  autem  modus  esse  indistanlis,  in 
tres  modos  subalternos.  Primus  modus  est 
modus  significandi  per  modum  esse '  gene- 
raliter  respectu  cujuslibet  esse  spccialis.  Et 
hic  modus  constituit  Participium  substan- 
tivum,  ut  e7is,  existens.  Secundus  est  mo- 
dus  significandi  per  modura  esse  generalis, 
respectu  nominationis  proprix  tantum.  Et 
hic  modus  constituit  participium  vocati- 
vum;  ninominans,  vo(7«?i.s.  Tertius,  estmo- 
dus  significandi  per  modum  esse  specialis 
actionis,  velpassionis.  Et  hic  modus  cons- 
tituit  Participium  Adjectivum. 

Et  subdividitur  iste  modus  esse  specia- 
lis  actionis,  vel  passionis  in  quatuor  mo- 
dos  essentiales  specialissimos.  Primus  est 
modus  significandi  per  modum  actionis 
tantum;  cthic  modusconstituitParticipium 
ab  activo  descendens,  uUegens,amans.  Se- 
cundus  modus  est  modus  significandi  per 
mod\im  passionis  tantum;  et  hic  modus 
constituit  Participium  a  Verbo  passivo 
descendens,  ut  amatus,  lectus.  Tertius  est 
modus  significandi  per  modum  neutrius  : 
et  hujusmodi  modus  conslituitParticipium 
a  verbo  neiitro  descendens,  ut  stans,  cur- 
rens.  Quartus  est  modus  significandi  per 
modum  utriusqne  simul  :  et  hic  modus 
constituit  Participium  a  Verbo  communi 
descendens,  ut  criminans,  crimlnatus,  et 
hujusmodi. 

Et  sic  patet,  quod  sicut  modus  essentia- 
lis  generalissimus  Participii  dividitur  in 
niodos  suballcrnos,  ad  specialissimos  des- 


Ejua  (lit 
suballerna 


'  gcneralis 


Substantii 


Vocativum, 


Adjectivur 

5. 

Divisio  ad 
tivi  in  q 
tuor  modoi 


Activum. 


Passivum. 


Neulrum. 


6. 


r;i{\\i\i AiiCA  si'i:<:i  i.\ii\ A 


33 


coiirlcndo  :  sir  flijiin  P.-jrlicipiuni,  siinplici- 
Ut  sinnplirn,  flividilur  in  parlicipiuin  .</</> 
stnntivum,  et  (fljnctivitm ,  et  vocntivnm.  Ad- 
jcctiviiTn  sulxlivitur  in  nclivum,  pnssivum, 
umtinnu,  ot  commune. 

CAIMT  XXWIIl 

De  modis  sif/niflcnndi  n  ciilent/tUhus 
Pnrticipii 

1  ronsoquonlor  do  modis  significandi  acci- 

[,-,„.^,,/,.„.  (lonl.alibiis  Parlicipii  vidoamiis.   .siint  aii- 

'''"■'"■'■  tom  sccundum  Donaliim,  sox  accidontia 
lot.  c.  (le  1'arlicipii,  scilicet,  sif/niflcntio,  r/enus,  tem- 

icifio.  '  .....        .       . 

/jus,  nHmerus^flgurtt,  cnsus.  Signincalio  in 

Parlicipio,  sociindum  rframmalicos  idom 

osl,  qiiod  goniis  in  V(M"bo,  olaboadom  pro- 

f)riotalo  sumilur.  rioniis  aulom  in  Vorho, 

ut  dicluin  est,  est  morlus  si^nificandi  por 

moluin  (lopondonlia^  Vori)i  ad  obliiiuum 

po.sl  so,  iii  raliono  tormini  :  et  liocidom  ost 

sif/ni/icfitio  iii  Parlici[)i(). 

■2.  K.\  hoc  .so(iuilur  (piod  (luomcumfiuo  mo- 

diim  si,i;iiificandi  Vorbum  o.\i.L,'il  post  .se  in 

()lili(|uo,  raliono  ^onoris,  oumdoin  oxi^'il 

Parlicipium  posl  .so  in  oblifjuo,  raliono  si- 

gnificationis  ;  ot  liic  inodiis  ost  modiis  si- 

gnificandi  iii   rationo  lermiiii  ab.soluto,  ol 

noii  contracti,  tainon  contrahilur  :  ul  dic- 

rn  r.  ^").    Iiimestdc  Vorbo  *.  Qiiod  aiilom  alifiuod 

Parlicipium  sil  signifi  alionis  acliva*,  vol 

I)assiv;o,  ol  sic  do  .•iliis,  hoc  loliim  di»  parti» 

vocis  altonditur. 

H.      '  \h*  f/vnfrr,  numrrn, /It/itrfi,  cwiu,  rt  pr^rso- 

,  i/ui  uni-  >ifi,  siciit  iii  Noinino  dicluin  osl,  inloUigi- 

"'■"  *"''■  tiir  hic  :  ot  do  lrni/>oic  oodoin  modo  inlolli- 

gitur  hic,  sicul  dicluin  ost  do   Vorbo.  .Scd 

tainoniiotaiiduin,(|uod  Nomina  .\djocliva,ot 

Pronomina,  (iiia*  sunt  Adjocliva,  ot  Parlici- 

pia  .\ilJocliva   liabonl  cnsus,  numerum,  fjf- 

iius,  etpersonns,  nonox  parlosiKo  roi,  per.'0 

lixiuoiido;  S(vl  (>\  parloroi  subjoct;!*.  Nain  si- 

gnificaliiin  islornm  nonslal  porso,  sul)pro- 

priotato  ;igondi,vol  |)ationdi.a  (luaorilurpc- 

/         iiiis  ;  noc  slat  por  so,  sub  propriolato  uniiis, 

vol  pluriiim.  a  (jiia  siimiliir  numerus,  ciim 

accidonlia    iiumoronlur  .id   numoralionoin 

subjoctorum:    noc  oliain  slal   por  so.  sub 
'roMio  I . 


proprielale  leriiiini,  vol  principii,  a  qua 
oritur  ca.su.s  :  non  enim  Uili  depertdeiilia 
conslruclio  enuncialur,  el  termiiialur  ; 
nec  etiam  stat  p<*r  sc,  sub  propnelale 
loquondi,  a  qua  orilur  porsona  :  sed 
ros  subjecti  per  se  sub  islis  propriola- 
libus  consistil.  Unde  dicia  accidenlia  in- 
sunl  eis  por  altribulioneni  sui  ad  suhjec- 
lum,  ot  ifloo  eliam  huJusmodia«Ijerliva  re- 
qiiirunl  dicla  accidonlia  in  subjoclis.  non 
por  inodfjs  significandi  proporlionales,  sed 
similos  :  scilicet,  similo  genns,  similein 
nume  um,  similom  cnsum,  sitnilom  jter*o- 
nnm,  roquirunl,  ul  p(jsto,i  palebit.  Kt  »ic 
palont  modi  signiticandi  Parlicip..  lia- 

Ie.-<,  el  accidenlalos,  qiii  sunt,  ol  quol  sunl; 
et  a  quibus  propriolatibus  oriunlur. 

1)0  significato  Parlicipii   hoc  inlelligen-  ♦. 

duin  ost,  qiiod  inlolligilur  de  significalo 
cujuslibol  lorininiconci*oti  accidenlis,  qu(xl 
quidam  f)onunt  aggregatum  ex  ulnxiue, 
scilicot  ox  accidonlo,  ol  subjcCo.  El  qui- 
dam  poniint  illud  solumesso  accidens,  suh  ^'"ror. 
modo  dopondonlis  ad  ipsum  sul»jccluni. 
Alii  poiiuiit  aggrogatum  formalilor  es.sc  : 
lamen  por  rationom  accidcnlis.  Eliiuia  om- 
nes  istie  positioiios  habontfortodoftMi.son.^s; 
ideo  do  signific.ito  Parlicipii  dispulanlibus 
rcliiKiiiaiitur. 

CAPUT  \\.\l.\ 

Dc  moJo  signi/icnndi  Conjunrtionis  tnm 
esscntinli  f/encni'issimn,  quatn  suMler- 
no  specialissimo 


\ii 


Moilus  significandi  essenlialis  (loiijiinc- 


Com 


I 


lionis   gonoiMlissimus  e.sl    iiKxiits  siipiiti-  MWb.  ..,■ 

candi  por  niodum  conjwnt/ent-K  •.'»'-)  rr/rp.  *••■•  'J^ 

mn.  Kl  sumiliir  i^lo  m«»dus  .s  i  n 

propri«»lalo  (*oiijunpMilis,  ol  uniontis  iii  re- 

bus  '  oxlr.i.  Conjnneiin  erwn^  m/  pttn  nm.  .  ^^,^„, 

lionis,  ftrr  mnflum  « 

mn  sii/'n'/icnns. 

Sub  mo  lo  <  r.4>n-  <k 

Juiiiiioiiis.  ad  nHMJiis  '  Miltalii*nio<i.  per  dl-     * 
visionom   do<^  Mviiiilitr  auiein 

isti*  mo  liiH  r  >  tittn  'f.  in  i>»« 

moduni  coiyuu^fjiU.H  »liu»  exlr»  ut  m,  J"^**^' 

i 


34 


(lUAMMVnCA  SPPXULATIVA 


et  in  moduiu  conjuugeulis  duooxlrcma  per 

Donat.  ra])   ordiiirni.  VA.  lios  (luos modos  Doualus  appol- 

Uone^''"''"'"''  hd  pol^-s/frfrs.  El,  haliol  so  siniililor  pofrslas 

in  Conjunclione,  sicul  sif/ni/lcnlio  in  Ad- 

vcrliio.  Nam  sicul  signilkalio  in  Advorbio, 

consislil    iu  spociali  niodo  dolorminandi  : 

sic  po/eslr/s  in  Conjunclionc»,    consisLil   in 

speciali  modo  conjung-ondi.  El  isliusmodi 

moduseslmodusconjungondi /)^r  vim,  cl 

per  onfinem.  Ex  lioc  palet  qnod  pnteslas  in 

Conjunctione  non  est  modus  significandi 

accidentalis,  nisi  pro  tanto,  quia  est  extra 

rationemCcmjunctionis  simpliciter,  et  ab- 

solute  sumptir,  ut  dictum  est  de  signitica- 

lione  in  Adverbio. 

7.  Modus  significandi  per  modum  conjnn- 

,,fs!''"^'^'"°'  geiilis  duo  extremaper  vim,  est  modiis  si- 

'  unientis.       gnificandi,  '  nniendi  duo  exlrema,  qux  in- 

ter  se  dependentiam  non   habenl,   ut  duo 

Substantiva,  vel  duo  Adjectiva,  vel  duas 

orationes,  inter  se  ordinem  non  habentes. 

Dividiiurin  E^  dividitur  iu  duos  modos  essentiales  spe- 

cialissimos.  Quorum  pnmus  est  modus  si- 

gnificandi  per  moduin  conjungentis  duo  ex- 

trema  inter  se,  et  respectu  alicujus  tertii.  Et 

Copuiativa.     islc  modus  constituit  Conjunctiones  copula- 

tivas.  Secundus  modus  est  modus  significan- 

di,  per  modumconjungentis  duoextrema  in- 

*  disjungeniis.  tefse,*  distinguendo  en  respectu  tertii.  \Llhic 

Disjunctiva.    modus  constituit  Conjuncliones  disjuncti- 

Boet.lib.de di-  v«.s, dequibusBoeliusdicit,quod Co»;;mwc^/o 

visiouibus.       (lisjunctim  senlit  hoc,  qtiod  ea  qux  conjun- 

git,  simu/  esse  non  permittit. 

g  Item  modus  significandi    per    modum 

2.  Modus  con-  coniungentis  duo  extrema  secundum  orii- 
jnnqit  ner  or-         '  ,  .      .•      i  . 

dinem.  nem,  osl  modus  unientis  duo  exlroma  por 

ordineminclinataetdividiturinduosmodos 
essentialesspecialisoiimos  :  quorum  primus 
est  modus  significandi  per  modum  conjun- 
gentisduo  extrema  secundum  ordinem  ex 
parte  anle,  se  tenentia.  Et  hic  modus  cons- 
Conjunciio    tituit  Coujunctiones  causales,  quse  se   te- 

causaiis.  ^^^^^  ^^  parte  antecedentis,  quod  ost  causa 
consoqucntis,  dicendo  sic  :  Socrates  cur- 
rit,  ergo  movetur. 

9.  Secundus,  esl  modus  sigmficandi  per  mo- 

duin  conjviigcnlis  duo  cxti-ema,  secundum 
ordinem,  ex  pnrle  consequentis  sc  haljentia. 


Et  hic  modus  constiluit  Conjunctiones  ra- 
tionales  :  et  bone  ralionalcs  dicuntur,  quia 
mafiis  se  tenent  ad  partem  *  consequentis,    *  conjun; 

®  1  1      1-      ''•'»  CU)USt 

cujus  ratio  dependet  ab  antecedente,  uL  di- 
cendo  :  Terra  intcrponitur  inter  solem,  et 
lunnm ;  ergo  luna  eclipsatur. 
Etest  notandum,  quod  qujrdam  Conjunc-  lo. 

Kxnletivct 
tionos    dicuntur    explelivn',    qua3    secun- 

dum  veritatem   non    sunt  Conjunctiones, 

quia  non  conjungunt,    sed    tantum    con- 

juncta    ornant,    et   in    sermone    non   su- 

munLur  propter  necessitatem,  sed  propter 

ornaLum.  Si  autem  eas  Conjunctiones  exple- 

tivas  volumus  includere  in  speciebus  Con- 

juncLionis,  hoc  modo  sufficientiam  harum 

specierumsumamus  :Omnis  Conjunctio  aul  Raiio  exi 

conjungit  duo  extrema,   auL  duo  extrema  sionis. 

conjuncta  ornat.  Si  conjungiL,  hoc  est  du- 

pliciter,  d^nl  per  vim,  anl  jwr  ordinem.  Si 

p)er  vim,  hoc  esL  dupliciter,  aut  conjungit 

aliquid  inter  se  disLinguendo  respectu  ter- 

tii  :  et  sic  sunL  Conjunctiones  disjunctivse ; 

si  per  ordinem,  hoc  estdupliciter,  aut  Con- 

juncLio  se  LeneL  ex  parte  antecedentis,  et 

sic  sunt  causales  ;  autmagisadconsequens, 

et  sic  sunt  raiionales. 

Si  auLem  ConjuncLio  exLrema  non  con- 

jungi!,  sed  conjuncta  adornat,  sictuncsunt 

ConinnQXionQ?,expleliv3e;  quia  extra  plenum 

sensum  orationis  sunl  positoe.  Et  sic  paLeL, 

quod  sicuL  modus  significandi  essenLialis 

generalissimus    dividiLur  in  duos  modos 

speciales,  ad  specialissimos  descendendo  ; 

sic  dividiLurConjuncLio  simpliciter  sumpta 

in  conjuncLionem  conjungenLem  per  vim, 

et  conjunctionem  conjungentem  per  ordi- 

nem.  ConinmX^o  per  vim  conjungens  divi- 

ditur  in  conjuncLionem  co^wto^/mm,  et  dis- 

junctivam.  Item  Conjunctio  conjungens  per 

ordinem,  dividiLurin  conjuncLionem  cawsa- 

lem  et  rationalem. 

CAPUT  XL 

De  modis  significandi  accidentalibus 
Conjunctionis 

ConsequenLor  de  modis  significandi  acci-  !• 

.      .         .  ,  Modi  ac< 

denLalibus  Conjunctionis    videamus  :  qui  tales  trn 


11. 


CKAMMATICA   SPKCri.ATIVA 


.sunl  Iros,  scilicol  spcrics,  /l{/ura,   el  orrUt. 

\  \)e  specie,  nt  llf/urfi  iri   (lonjimctifino  idoin 

sicut  in  Nomino  (licfindiim  est,  ab  oisdein 

oniin  [)ropriol;ilihiis  siinmnlur  iilrobiquo. 

0/y/o  in  (lonjunciiono  siimilur  ab  ordino  in 

robus  ab  oxlra. 

-•  Esl  onini  onlf)  in  (loiijimcliono  modus  si- 

gnificaiKli  aclivus,  quo  modianto,  (lonjunc- 

lio  ordinein  o.xlroiuorum  ronsi<^nifi(rat,  ra- 

liono  cujus  ordinis  aulconjunclio  pnoponi- 

lur  lanlum,  aiil  postponilur,  aul  iiidifforon- 

lorpi-ioponilur.ol  posl[)onituroxlromis  con- 

junclis.  Et  sic  palontmodi  sij,'nificandi  ('on- 

junctioriis  qiii  s-iinl,  el  quot  suiit,  el  undo 

(jriantur. 

CAIMIT  XLI 

De  ijKxlo  sif/n/icfnu/i  ('ssentifiti  gene- 
raliss inio  Prseposilio n is 

W.  Modus  signiticandi  os-;ontiaIis  generalis- 

*duT%us  simns  Pnopositionis,  ost  inodus  significan- 

^■rt//.v  si-  (ji    T,(.|.   inodum    a'ljtirentis   fi/teri  cnsufili 

ipsum  contralions,  et  adactum  relorquens. 

Et  iste  modus  Prippositionis  sumitura  pru- 

[)riotate  dotonninationis,  et  coarctationis  in 

robus. 

i.  El  est  notandum,  qiiotl  Pneposilio  non 

(^sl  invonla  pi'oplor  veriia  volioiuentis  tran- 

silionis,  utfiuidam  diciinl;    hoc  onim  iion 

vidotur  (;rammatic('(liclum,cum(Jrainma- 

Iicu8  v(»locom,  vol  lardam  Iransilionomnon 

coiisidorol.  liciii    (ju;o(lam   vcrba  Pra^posi- 

lioiios  oxiguiil,  (|u;t>  limon  null:im  li;iboiil 

liviiisitionom,  noc  volocom,  noc  t;ird;im,  ul 

dicondo.  smn  in  f/onin,  n;iiu  iiicongriU'  di- 

citiir,  snm  i>i  t/i>nin.  Ilom  dicondo  tinnn/na 

e.r  tniro    :    illiid    iiomoii   tnntn/ns,    (»xigil 

Pnoposilioiiom,  non  l;imt'n    ulbim  Iransi- 

tioiiom  liabot,  ut  pat(«t  de  so. 

r».  Uudi»  dicondum  (vsl,  ((uod  Pnopo.silio  in- 

iiiii.  noii  vi'iil;i   ost   liii;ililor   proplor  *  c;isu;ilo,    non 

(!<lllli|Ui' ,  11.. 

ui.  qiiodcuiiKjiK»,  sod  ijikod  r<\.  Accus;ilivus,  ol 

\l)l;itivus,  N;iin,  si<'uti  dicliim  osl  «b»  No- 

rn  r,  ii».  miiK».  •[•  (|U()d  .\ccus;itivus  (»sl  mudussigni- 

.  tic.iudi.  '^/ 7'//'//<.  coiitiMliibilis  por   iiiodum 

iil  ni/  i/iieni .  in  i/nt-in,  /tm/ie  i/ufint,  e(  Jn.rltt 

7//C///,  ol  sic  do  ;iliis.  .simililer   Abhilivus 


e.st  modus  significan'!!  per  nitj<luin  m/  quo, 
ct)nlraliibilis  ul  a  f/uo^  et  in  quo,  et  »ine  quo, 
ol  liiijusmofli :  Lilisauleinco.irrUili(jcasua- 
lis  fil  ptM-  Pni'posiliones  Accu.<{alivo  casui, 
vol  .Vblativo  deservienlos, 

Inde  Pneposiiio  invenla  esl,  ul  primo  s. 

moliim  cisualom  conlrahal,  el  coarclel  :el 
deinde  casiialem  atl  aclum  mJucal,  Per 
hoc  enim  quo«l  Pneposiliocasuale  coarclil, 
et  conlraliil,  Pr.iposilio  ca.suale  ad  acliim 
reducit,  el  .sufficienter  di.sfxmil,  ut  cum 
actu  conslruatur,  el  sumalur, 

llic  sumitur  actns  pro  conslruclibili  de-  7. 

pcndonliad  casualo.nonenim  d«^p<'ndcns ad 
c;isuale,   mo<li;inlo    Pnep<jHili(ino,    si^mper 
est  actus,  licot  ut  froquonler.  Ksl  ergo /'ra*-  pf/imUu» 
positio  pars  orntioms,  sii/ni/lcniix  j)er  mo-     "^»*»'»*»"'*- 
hum  tuljaeenlis  niteri   cfixunli,  i/)snm  con- 
Irn/iens,  et  ad  ticlum  reitucens,  elc. 


CAPCT  Xl.li 

De  mof/is  signi/lrnntli  tam  subtt/lernis. 
f/nmn    s/)ecialissimis    Pra'/)Ositionis 

•Sub  h(x'  aulom  m(xlo  generalissimo  Pm»-  1 

posilionis,  ad  modos  suliallornosperquam-  4^!!^ 

d;im  tlivisitmom  descendamus.  Divitlilur  •<•  *»^- 
autom  iste  moilus  gtmorali.ssimus  Pnv- 
posilionis  in  tit»s  modt)s  sukilli»rnas,  quo- 
rum  priinus  osl  mo  lus  significandi  per 
modiMii  conlr;ihenti>,  el  ri»lorquenlis  .iccH- 
sittirinn  l;inlum.  S(»cundus  modus  esl  mo- 
tlus  signilic^indi  ptM*  nuHlum  conlrahenlis, 
ol  rotoniuonlis  .{/Uativum  lanlum.  Terlius 
modus,  ot  luodiis  signiti(MiKii  (vr  ino<lum 
conlr.ilionlis.  cit  n-loniuontis  .\t^u<nr>iii,H, 
et  .\fi'<itiiinn,  scilicot  iilrumi[Uf' i;  :i- 

lor. 

Et  hos  ln»s  uKHlostssi^iilialossukilloriKW,  2. 

vocat  Doii  itus  c/»-«K/wi  Pr.rpt^fh-mi*    F.l  ha-  J^-  «"^ 
Im>I  so  similitor  casiis  in  Pr.t  iil 

sii/nt/lcatio  iii  .\dverbio.  el  n- 

juucliono,  Nam  sicu'  \       r- 

bio,  consislil  in  iiiotlo  >|M>r<ialt  dfleriuiii.in- 
di.  el  /Kttfsla^t  iii  in  spivinli 

nitM|'i  tMi^jiiii>.;i>iidi  :  :-n*  »»11«.«  in  Pm'|K»*i- 
lioiio  C  !l- 


36 


di,  o\  rolorqiuMidi.  El  hoc  Iripliciler  varia- 
lur,  uldiclum  (>sl;  c>L  ox  lioc  palel  quod 
casuaimivsi  accidens  Pr.rpo^iLioiiis,  nisi 
spcunduni  quod  dicLuni  enldc sigiv/irnffone 
in  Adverbio,  oL  do  /nUcslale  in  Conjunc- 
liono. 
3.  itom,  priuuis  modus  significandi,  scili- 

dfs7/",nycat  coL,  por  nioaum  conLrahenLis  Arcicsaliviim, 
'I^.Prcrposiiio-  ^jj^.i^iim,.  i,i  trigiuLa  modos  specialissimos, 
IriginLa  species  specialissimas  PrseposiLio- 
nisconsLiLuenLes,qua}sunLrt;w/,  ante,  eLc. 
quie  diversos  lialDonL  modos  canLrahendi 
casuale;  liceL  in  his  non  inveniatiir  plura- 
liLas  individuorum  :  sed  quod  sunLspecies, 
loL  sunL  individua. 

4-  Socundus  modus    significandi,    sciliceL 

Secunclus  mo-  ,         .       , ,    , .  .      .  i^ 

dus.  modus  conLrahentis  ab^.atamm  LanLum,  suD- 

dividiLur  in  quindecim  species  specialissi- 

mas   PraeposiLionis    consLituenles     :  quoe 

sunt  a,  ai^,  absque,  etc.  De  quibus  idem  est 

dicendum  sicut  prius. 

fi.  Tortius  modus  significandi,  scilicet  per 

^Jertxus  mo-  jj^yj^^^^i  coutrahentis  utrumque  casuale, 
subdividitur  in  quatuor  modos  specialis- 
simos,  quatuor  species  Prjepositionis  cons- 
liLuenLes,  quiB  sunL,  in,  sub,  svper,et  subter. 
Et  sic  paLeL,  quod  sicut  modus  significandi 
essentialisgeneralissimus  Prsepositionis  di- 
viditur  in  modos  subalternos,  ad  specialis- 
simos  descendendo  :  sic  Prsepositio  simpli- 
ciler  sumpta,dividitur  in  Prsepositiones  de- 
servientes  Accusativo  tantum,  et  in  Proepo- 
sitiones  deservientes  Ablativo  tantum  :et  in 
Pnupositiones  deservientes  utrique. 

6.  Item  PriEposiLiones  deservienLes/lcmsrt^?'- 

vo  LanLum,  dividunLur  InLriginLa  species, 
EL  ProeposiLiones  deservienLes  Ablativo  idiH- 
lum  in  quindecim  species :  et  Praepositiones 
de.servienle-^  utrique,  in  quatuor  species, 
de  quibus  omnibus  visum  est. 

"•  Notandum,  quod  cum  Prsepositio  dicatur 

a  pi^aeponendo,  quod  secundum  Granmiati- 
cos  dicitur  praeponi  partibus  orationis  du- 
pliciLer.  Uno  modo  per  appositionem\  cum 
Pr.tpositio  servat  sibi  vim  divisionis  :  ot 
manot  Pnvpositio  per  ojus  modum  signifi- 
candi  essentialem  generalissimum.  Et  h.TC 
est  vera   Pruepositio,  et  ab  aliis  partibus 


r.u.vMM.viiCA  spE(:ii..vrivA 

orationis  distincLa.  Alio   modo  prie.poniLur 


Vis  ej 
composUo 


I 


compoS, 


ne. 


parLibus  oraLionis  per  compositionem  ;  et 
tunc  non  m-uiet  per  so  dictio,  nec  pars  ora- 
tionis  :  sed  cadit  in  vim  dictionis,  cumqua 
componitur  :  et  tunc  Pra)positio  non  re- 
trahit,  nec  rotorquet,  sed  complet,  aul  mu- 
tat,  aut  minuit. 

Pra3posiLio  auLem  dupliciLer  componi- 
tur  cum  partibus.  Uno  modo  separabiliter, 
ita  quod  proeter  compositionem  potest  dic- 
tionibus  adjungi,  et  a  '  dictionibus  separa- 
ri,et  subf  proprio  monstrare.  Alio  modo  ^"'prffipos 
inseparabiliter,  et  sic  non  meretur  dici  "'^- 
Prasposilio,  nisi  valde  improprie,  propter 
quamdam  similitudinem,  quam  habet  cum 
Prsepositione  jn  compositione.  Nam  sicut 
Pruopositio  in  compositione  complet,aut 
mutat,  aut  minuit  ;  sic  etiam  istse  :  ut 
distraho,  reprobo,  regredior,  et  Imjus- 
modi. 

Et    ultimo  est  notandum,   quod   Proepo-  ^- 

siliones  in  compositione,nonsuntverse  Prae- 
positiones,quia  per  seniliil  significanL,cum   ,  - 

non  sint  per  se  dictiones,  nec  etiam  per  se 
modum  significandi  habent ;  sed  adduntur 
aliis  dictionibus  tanquam  syllabicae  adjec- 
tiones  :  ut  met,  pte,  et  hujusmodi.  Quare 
autem  habiludo,  vel  circurastantia  causa- 
rum*  attribuitur  Prsepositioni,  lioc  magis  •  adjunga 
fortasse  ex  significatione  constructibilium 
extremorum  elicitur.  Nam  Praepositio  extra 
compositionem,  si  per  seproferaLur,  nulla 
circumslimLia  causarum  per  eam  exprimi- 
Lur,  nec  de  vi  vocis,  nec  de  vi  significati, 
nec  de  vialLerius  modi  significandi  :  eL  sic 
paLcnL  modi  significandi  Praepositionis,  qui 
sunL,  eL  quoLsunL,  et  a  quibus  proprietati 
bus  sumantur. 


i 


CAPUT  XLIII. 

De  modo  significandi  sssentiali  generalis- 
simo  Inlei^jectionis 


k 


Modus  significandi  essenlialis  generalis-  'O-. 

Intcrjecli 
simus  Interjectionis,  est  modus  significan- 

di  permodumdeterminantis  aIterum,quod 

est  Verbum,vel  Participium,  *  affectiones  *  cum  aff* 

■      •  .  XT  .  „    nis    repK 

animi  reprsesentans.  Nam  cum  amma  ai-  tatione. 


rillAM.MATICA  SI'K<:rLATIVA 


II. 
litur 


C\('iinr  niolii  floloris,  gaudii,  inclus,  ot  hu- 
jusmofli  :    ]\(h:  [K!r  liilpijfclifnifs  oxprinii- 
liir.  l/rifif;  Inlfrjeclio  flctf^rinin.il   Vcrimni, 
K  vcl    pjirticipium   non   simplicilcr,   sccl   in 

"  cfimpJinitionr'   .'id    .•inim.iiii,    fjus  ;iffcctum 

(.'.xprimcns. 

I /ilrfjcctio  or^o  fsf  ])iii  s  omlinnis  sif/)ii/l- 

iruns    prr    wO'lum     (Irtrrminfinlis   filtrrum, 
quoi  rst  \'rrbum,  vel  Pfirlirijiium,  fiffrrtns, 
vrl  motits  ftnimip  rrpr.Tsrntans.VA  hor\o\\iH 
'■'•/•    ''"  Doiialus  si^jrnillcarc,  cum  dixiL,  iruod  fntrr- 

'jrrlioiir.  "  '  ' 

Jrrtio  rsl  pars  o?'ationis  sif/ni/icfins  mru- 
tis  ftffrclum,vocr  incognitfi  :  id  csl,  con- 
fopluii;  monlis  sub  voco  non  dflilicrata, 
sod  (luasi  abruplf  prolala. 

CAPUT  XLIV. 

I)r  mo  tis    sif/ni/icftiifli   sjjrciatissimis,   ct 
dc  suf/irirntiti  Divisionis  /nlcrjcclumis' 

'-'  Sn\)  hoc  mfxlo  essonliali  gonoralissimo 

Inlorjorlionis,     ad    modo.-}    spociali.ssimo^ 

divisio.  ({(vscondamus,  Dividiliir  aulom  illo  mo  lus 
iii  fjuatuor  modos  spoci;ilos. 

y.i  Primus  (>sl  niodus  siirnificjindi   Inorjoc- 

lionis,  por  moduin  dflormiiuintis  allorum, 
molum  di)loris,  vol  lrisliti;v  iii  anima  ro- 
pnoscnlans.  El  isto  modus  consliluil  Inlor- 
jfclionf m  doloris,  itt  hru. 

Sfciindus  modus,  (>sl  modus  siuniilicandi 
pcr  modum  dflfrmin;inlis  ;illfrum,   mo- 

'fniis.  lum  <^r;mdii  Vfl  l:i'liti;o  in  anima  ropr.r.son- 
lans.  Kt  istf  modu-;  t  onsliliiit  lnlfrjt»ctio- 
i\ou\  /irtitiw,  ul  ccfM',  fl   hujusinndi. 

.^'•,  Tfrtiiis  modus,   osl   modus  si''nilic;ind) 

prr  modum  dftonnin;inlis  ;iIt(»rum,molun) 
;idniiralionis  in  ;inim;i  rfpr.osonL-ms.  El 
liic  modus  oonsliluit  Intorjoctionom  ad/ni- 
ratiiuiis  :   itt  l*itp;r.  ol  hujus;nodi. 

^5>-  nuarlus  modus,  osl  modus    siirnitic;indi 

\eiitis. 

pcr  modum  dot<M*min;inlis  ;illfriim,  mo- 
lum  tcrroris,  vfl  lUftuin  rcpnf^ont  ins.  Kl 
islo  modus  conslituit  Inlorjtvlionos  >/»c/i/5 
ut  ilrrh,  fit,  ol  similia.  Kt  hos  (|ualuor  mo- 
dos  spoci;ilissimos  ossontijilos  Inlorjoctio- 
,t.  riini.  nis  I)on;itus  suli  .s'/7/i///cf///o;if  comprfhfu- 
dil  :  fl  halifl  oodfm  motlo  so  siifni/irutio 
ad  Inlorjoctionom.  sicut  siijni/katio  :ul  Ad- 


37 


vorhium,  ol  jn/lrslas  ad  Coiiju: 
cajtus  ad  I'ni'fH»siliononi. 

Sirut  onim  sifjni/irati/t  iii   Advorbio  con-  it. 

sislit  in  sfx-ciali  mod'»  dotomiiirindi ;  el 
f/tilfstas  in  Conjunctioni'  in  sp('<i;ili  inoio 
conjun;^on'li;  elc//$»/.<inI'ra.'[><i-iilionoinHpe- 
liali  inodo  contrahondi  :  sic  itigni/lrat>o 
lnlorjocti(»nis  c(»nsislil  iii  s[)ccinli  modo 
dotorminandi,  sfiocialfin  moluni  in  aiii- 
m;i  repr.sonLin^.  Et  hocconsistilin  qualuor 
modis,  ul  visum  osl.  El  ideo  siijni/lalio 
non  ost  ;iccidcns  Inlorjoclionis  ;  nisi  sicul 
visum  ost  do  aliis. 

Sufilcionlia  isUirum   .spociorum  sic  po-  H. 

lost  accipi  :   Cum   intorjoclio    (lolerminat  ..i 

Vorbum,  et  cxprimil  motus,  el  aflreclio- 
nos  in  anima  ;  polesl  er^o  aniim  moveri 
cira  convenicntia,  vel  circa  noii  convenien- 
ti;i,  vel  circa  inodio  inodo  sc  hatx^nlia.  Si 
circa  convonicntia,  sic  sunl  Interjocliones 
hetitiie  ;  si  circa  non  convcriionlia,  hoc  esl 
duplicilor  ;  vol  c;idunl  sub  loniniLs  prj;- 
sons,  ol  sic  sunl  IntoijtTtitmo-  '  '  '< ;  vel 
sub  futurum,  ol  sic  sunl  lnlorj(  -  uu.io ;  me- 
lus,  quia  de  pnesenli  dolomiis,  ol  de  fulu- 
ro  timomus  ;  si  aulom  aniina  afficilur  cir- 
ca  modia  modo  so  halMMilia,  sic  sunt  liilor- 
jf c t ionos  aflmiralionis. 

Not;uidum  ergo  esl,  quo.l  Inlorjtvlioaos,  ig, 

ol  ali;v  parlos  indoclinabilos  non  lol  mo- 
dos  si;j:nilicandi  halionl,  quol  [Kirlt^s  decli- 
n;ibilos,  quia  sij^^niticatuiu  partium  indc- 
clin:ibilium  [i:iucissub^islit  propriol;ilibiis, 
sed  signiliciitio  [):irliuin  tltvlinabilium 
multis  :  idiM  [laucioivs  sunl  mudi  siirnili- 
t;andi,     |>:irlibus   intltrlin:ibilibu  >in 

doclin:ibilibus.  El  sic  [vUont  mo«ii  signiri- 
tMiidi  Inlorjoclioni.s,  qui  sunt.  elquolHiinl, 
el  unde  orianlur.  Kt  h;oc  do  motiis  sigiii- 
llc:indi  essenlialibus  ct  acc   '  to 

[);irlium  oralionis,  proul  flti  i:.umv<h^-;.mi 
s[)ootant,  dicl;)  sufiioianl. 


^l  a 


38 


niJAMMATlCA   S1>E(:LILATIVA 


Trcs  passiotws 
oralionis. 


Construclio. 
Congruilas. 
Perfectio. 


Principia 
constructionis 
quatuor. 

Materiale . 


3. 


•  Jelermina" 
tio. 


CAPIJT.    XI.V. 

Di'  frihus  pasfiionibiis  octo  partiinn  ora- 
lionis  in  generali 

llabilo  do  iiiodis  siguificandi  ocLo  par- 
lium  oralionis,  sub  ralione,  qua  sunt  prin- 
cipium  forniale  parlium  sermonis,  secun- 
dmn  quem  modum  perLinenl  ad  Etymolo- 
giam  ,consequenter  de  ipsis  dicamus  prout 
suntprincipium  efficiens  intrinsecumcons- 
Iructionis,  etaliarumpassionumsermonis  : 
secundum  quemmodum  pertinent  ad  Dia- 
syntlieticam  ;  et  hoc  niliil  aliud  est,  quam 
applicare  eos  ad  conslrucLionem,  congrui- 
talem,  et  perfectionem,  osLendendo  qui 
modisigniticandi,  quarum  constructionum, 
congruitatum,  perfectionum,  sunt  princi- 
pia.  De  his  ergo  tribus  passionibus  deter- 
minemus. 

Primo  earum  principia  in  generali  vi- 
deamus.  Sunt  autem  qualuor  principia  es- 
sentialia  construendi  sormonem  congrue, 
et  perfecte,  scilicel,  maleriale,  forniale,ef- 
fiQiens,  et  finale.  Principium  materiale 
construendi,  sunt  constructibilia  ;  quia  si- 
cut  se  habel  subjecLum  ad  accidens,  sic  !:.e 
habent  constructibilia  ad  constructionem  : 
sed  subjectum  est  materia  accidentis,  nam 
accidens  non  habet  materiam  ex  qua,  sed 
in  qiia  ;  ergo  constructibilia  sunt  materia 
constructionis.  Et  unius  constructionis  non 
sunt  plura,  vel  pauciora  duobus  ;  quia,  ut 
patebit,  constructio  causatur  ex  dependen- 
lia  uniusconstructibilisadalterum;  seduna 
dependentia  non  est  nisi  duorum,  scilicet 
dependentis,  et  determinantis  ;  ergo  unius 
constructionis  non  sunL  nisi  duo  consLruc- 
tibilia  principalia,  scilicet  dependens,  et 
terminans. 

Et  ex  hoc  palet  error  dicentium  hanc 
constructioncm  esse  unam  :  Ilomo  albus 
currit  hene.  Nam  hic  sunt  diversffi  depen- 
dentise  :  una,  qua  Adjectivum  dependet 
ad  SubsLanLivum :  aiia,  qua  Verbum  de- 
pondet  adsuppositum  :  LerLii,  qua  *  deler- 
minans  dependeL  ad  determinabile  ;  ergo 
non  erithic  una  constructio.  Simililer  cum 


dici  \x\\  ,8ocrates  percutit  Platonem :  hicprop- 
ter  diversas  dependentias  Verbi  ad  suppo- 
situmante  se,  et  ad  obliquum  postse,  non 
polest  esse  una  constructio,  ut  de  se  pa- 
tet. 

Principium  formale  construcLionis,  esL 
unioconstructibilium,  hocenim  est  forma 
rei,  per  quod  res  habet  esse  :  sed  construc- 
tio  haljet  esse  per  constructibilium  unio- 
nem  ;  ergo  constructibiliumunioest  forma 
constructionis. 

Principium  efficiens  constructionis  esl 
duplex,  sjilicet  exlrinsecum,  et  intrinse- 
cum.  Intrinsecum,  sunt  modi  significandi 
respecLivi,  ralione  quorum,  vel  unum  cons- 
tructibile  est  ad  alLerum  dependens,  vel 
alterius  dependentiam  terminans  ;  a  qui- 
bus  modis  significandi  respectivis,  abstra- 
huntur  duo  modi  significandi  generales, 
sciliceL  modus  dependendi  in  uno  cons- 
LrucLihili,  oL  modus  dependentiam  termi- 
nans  in  altero  constructibili. 

Et  hi  modi  significandi  dicuntur  efficere 
constructionem  pro  LanLo  ;  quiapraeparant, 
eL  disponunt  construclibilia,  ad  actualem 
unionem,  quse  fit  per  intellectum  :  licet 
qusedam  magis  remoLe,  eL  qua^dam  magis 
propinque,  ut  paLe])it  insequcnLibus.  Etdi- 
cunLur  modi  significandi  principium  in- 
Irinsecum,  quasi  inLer  consLrucLibilia  ma- 
nentes.  Sed  prineipium  efficiens  extrinse- 
cum,  est  inlelleclus,  qui  construcLibilia  per 
modos  significandi  disposiLa,  eL  prseparata 
actu  unit  in  constructione,  et  sermone. 
ConsLructibiliaenim  qualiLercumque  sum- 
me  disponanlur  ad  unionem,  per  suos  mo- 
dos  significandi  ;  nunqaam  Lamen  unum 
conslrucLibile  acLu  se  aUeri  uniL  :  sed  lioc 
fit  per  intellectum,  ut  dictum  est.  Et  dici- 
tur  intellectus  principium  extrlnsecum, 
quasi  extra  constructibilia  manens. 

Principium  finale,  ei;t  expressio  mentis 
conceptus  compositi.  Quia,  utdiciturS.  Me- 
taph.  tex.  21,  Finisest,  gratia  cujusaliquid 
fit ;  sed  consLrucLio  partium  oraLionis,  fit 
gralia  expressionis  mentis  conceptuscompo- 
siLi  :  ergo  expressio  menLis  concepLus  com- 
poiiLi,  est  finis  constructionis.  Unde  Philo- 


4. 

Principi 
formale. 


5. 

Principi 
efficiens    ii 
plex. 
/ntrinsecu) 


Extrinsecw 


Principiun> 
nale. 


«.UAMMATICA  .Sl*tCl  LAIIVA 


39 


f 


soplius  I,  Pcrilierinoiiias  c;ip.  1.  flirit,f(iiod 
Ea  quip  sunt  in  rore,  id  esl,  voces  signiH- 
calivaj  in  pnjlalione,  qualossunl  oralioncs 
(jrannnatica',  sunt  iint.r  jjnssionum  rarum, 
f/uv  sutit  i/i  anima;  scilicot  signaconcep- 
lus  incntis,  vel  aninia'.  Siginnn  aulcni  ost 
linalil«;r  proplor  si^MnHcaluin  :  ergo  cons- 
Iruciio,  vcl  oratio  in  (Iraniinalica,  est  fl- 
naliter  propler  expriincnduin  incntis  con- 
cepluni. 

CAMJ  r  XLVI. 

I)r  iinlura  mnstructionii  iu  sr,  via  Drfl- 
nitionis 


1-  Conscqucnler  videainus  dc   istis   Irilms 

e  coitstru-  .,  ...        .  , 

ie  in  sjie-  passionibus  in  spccudi  :  ct  priniode  rons- 

'■  trurtionr,  secundo   dc  ronnruilalr,  cl    tcr- 

lio  (\{)  f)rrfrcti(mr,(\\\\i\  con<lruclio  cst  po- 
lior  con<,'ruitalc,  ct  coiigruilas  prior  pcr- 
fcclione,  ul  palchit. 

Ad  cognosccndun»  naturain  conslruclio- 
nis  in  se,  cl  in  siiis  p:irlil)us  suhjcclivis, 
notanduni  cst,  (juod  conslructio  est  (juod- 
dani  incotnplcxuni  univocuin  ;  sccuniluni 
iiis  iii>.  ii.- autcMi  Moeliuin,  inoinplcxuin  univocuui 
iitioinh.  |,.,ijyl^  dupliccin  cognilioncin,  scilicel  per 
dcfinilioncin,  qua  le.^  cogno.scitur  secun- 
dtiin  sui  csse  ;  el  pcr  divisionein,  qua  res 
cognoscilur  sccunduin  sui  [)os.sc.  Ad  dcli- 
nilioncincrgo  conslructionis,  etad  cjus  di- 
visionciu  procedainiis.  Dclinitiir  er^'o  cons- 

%itii>  con-  Iructio  sif.  Construitio  rsl  construrtihilium 

Uiunis.  , .  ...        1  •       ,v'   ,  ,,    . 

unio,  r.r  moiiis   sii/ni/irani/i,    rt  intrlircluf 

causata,atl  ejftrimrmlum  mrntis  ronrrptum 

com/iositum  /inalilrr  ai/inrrnla. 

-.  Ad  ciijusintcllecliiincstnol  induin,  (juod 

dclinilio  dat  causain  innole.sccndi  :  el  co- 

gnosci'ndi    rcni,  nl    lial)i'tur  (i.  'ropicoruiu 

cap.  I.  .Scd  res  cognoscitiir   jMr  suas  cau- 

s;is,  cx   (luil)its   li;il)ct  essc  :  crgo  per  suas 

</iiiitio  ex  1     I     I    I   »s    ■    •    i^      1  •.  1 

i.v/i7.         c;iu.s;is  n;tl<cldenniri.  hx  nocscquitur.^iuod 

;di(iuid  sunicicnlius  cognoscitur.  cuin   pi  r 

suas    causas    oinnes    cogno.scitur.    (luain 

([u^iiido  cogtKj.scilur  pcr  (pi;i.s(lain  cjtis  cau- 

.s;t-i  t;inluin,  ut  p.ilct  ex  intcnlionc   IMiiloso- 

I)lii   (i.    Mclaph.    lext.    I.  el  dcinoeps.  .Sed 

pr;i'dict;i   dclinilio  ;iggregal   in  so  oujuos 


/ittiaiuiiit^ 


causas  conslruciionis,  inni  per  ly  eoH%- 
Iructi/titium,  tangilur  rausa  nialeriuiis  : 
per  ly  nnio,  caus;i  fonnalis  :  per  ly  ex  mo- 
dis  siijni/lrandi causn/a,  langilur  caiiHa  cf- 
ticicns  inlrinscc;!  :  jmt  ly  «ibintrU^^tu  can- 
sala,  ciiu.sa  eflicicns  exlrinspca  :  per  ly  od 
rj/frimendum  mnttis  concfj/tum ,    I.-m ■•/■•" r 

cau.sa  tin  ilis  :  ergo  diclii  detinilio  e^;  

ciens. 

CAPITXI.VI! 

fh-  construclione  ut  suis  iHirtibns  via 
divisionis 

Vi.sii  iMtura  con.structionis  in  se  via  deti- 
nitionis,  conse(iuentcr  ejus  naturani  viilea-  .  ' 

'  "*  airi'iiiuf'. 

nius  in  suis  parlil)us  via  divisionis  socun- 
duni  oinnes  (inunin;ilicos.  Prinia  divisio 
constructionis,  esl  ltu;c  :  Coiislruclionuni 
ali;i  tr.insitiv.i,  :ili:i  intr;insiliva.  El  isli  di-  Tnnuiiirm. 
visio  esl  sufticiiMis,  ({ui;!  :id  lias  du:is  difTe- 
rcnlias  rcducunlur  oinncs  con.slruclionuiu 
sptH'ies.  Nain  relr.insiliva,  el  reci[>ro«"a  ad 
tr:insitiv:iin  reducunlur,  ul  i>oslea  p:ilebil. 

.\d  inlcllccluni  nicinbroruin  liujiis  divi- 
sionis  cst  nol;induin,  ({uod  in  geiiere  esl 
dare  priinuin,  quod  esl  in«  Irum,  el  iiien- 
sura;ilioriiin,  utscribilur  10.  .Mcliph.  Com. 
7.  Kst  ergo  in  gcnere  conslruclibiliuiii  dan?  ^^, 
I)riniuin  conslruclibilc  :  el  si  esl  daro  pri- 
niuin,  eli;iin  cril  daresecuiidum  ;  «luia  pri- 
niuin.  ct  sccundum  siinl  difTen'uli;v  onli- 
nis.  Kl  illud  cst  iu  oiiini  con.slrui-lioiie, 
con>lruclibile  priinum,  quod  ftosl  se  do- 
[MMidcl  ad  obli(|Uum.  Illiid  verosivuiiduin,  K.goniime, 
«luod  anlc  se  dc[HMjdelad  >u[)[K>siUim.  Illud 
esl  eliam  seouiidum,  «luod  «le|MMiilel  ad  de- 
leriuinabile.  El  ralio  liorum  esl  ;  quia  il- 
lud,  «[uol  iM>sl  st»  dc[HMiiU'l  ad  obli«iuum, 
depcMidel  ad  i[)sum,  ul  a«l  lenninum.  cl 
uUitimm  :  «[uod  aulem  anlesi»  d»  .id 

sup[>osilum,  ■!»  u4  ail  prin- 

ci[)ium,  ol  ud  piiauiui  ' 

IH'i)dot  ad  suum  d' 

ad  aliquid   prius.sc..:  .   au.im. 

el  dis[>«)silio  roi,  ed  [k)-.i'  i  ."i 

IUmu  n«)latidum.  quod  cuin 
Iruclio  riHiuir.d  «lu"  ■•""'•'■. 


imt  , 


'lO 


(lUAMMATlCA    SPECIILATIVA 


lcl  uiiinn  osso  (lopoiulens,  ol,  alloniin  do- 
tla.  pondoiiliain  lonninans;  quod  sic  pr()l)alur  : 

quia  illa  duo  conslruclibilia,  ox  quibus  iit 
(•onslruclio,  aut  ainbo  dopondont,  aut  am- 
bo  dopondonliam  torminant  ;  aut  luium 
dopendel,  ot  altorum  dopondontiam  lor- 
minat  :  sod  non  possunt  ambo  dependere, 
quia  dopendons  accipitur  ut  quid  in  polen- 
tentia  :  sed  ox  duobus  entibus  in  potentia, 
•teriiuni.  non  tit  aliquid  *  unum,  ut  dicitur  7.  Me- 
lapli.  loxt.  Com,  56  ;  ergo  ex  duobus  de- 
pendenlibus  non  fit  constructio.  Item  si 
ambo  dependcront,  mutuo  dependerent. 
Sed  qme  muluo  dependent,  sunt  siinul  na- 
tura  :  et  talia  non  sunt  secundum  prius, 
et  posterius  ordinata.  Dictum  est  enim 
quod  constructibilium  est  ordo  secundum 
prius,  et  posLorius  ;  ergo,  etc. 

Ilem  conslructibilia  non  po3sunt  ambo 


6. 

Ex  lermina- 


tione    depen-  terminare,  quia  termmans,  ut  est  termi- 

deniis. 

nans,  est  ens  m  actu  :  sed  ex  duobus  enti- 
bus  in  actu,  non  fit  tertium  ;  ergo  non  pos- 
sunt  ambo  terminare.  Relinquitur  ergo, 
quod  construcLibiliumunum  sltdependens, 
allerum  vero  dependentiam  terminans. 
Simiiiiudo.  Nam  sicut  ex  maleria,  et  forma,  quorum 
unum  est  in  actu,  alLerum  vero  in  poten- 
tia,  fit  per  se  compositum  in  natura  ;  sic 
ex  ralione  dependendi,  el  terminandi  fit 
per  se  constructio  in  sermone  :  illud  au- 
tem  conslructibile  est  dependens,  quod  ra- 
tione  actus  modi  significandi  tantum  petit, 
vel  exigit ;  illud  vero  constructibile  est 
terminans,  quod  ralione  alicujus  modi 
significandi  tantum  dat,  vel  concedit,  etc. 

'>'  Resumo  ergo  quod  diclum  est,  quod  in 

omni  constriictione  est  primum  construc- 
tibile,  et  secundum.  Aut  ergo  secundum 
dependet  ad  primum,  aul  primum  depen- 
det  ad  secundum,  secundo  per  sui  depen- 
dentiam  a  primo  recedente.  Si  secundum 
dependet  ad  primum,  sic  est  constructio 
intransitiva.  ConsLniclio  ergo  intransilim 
est  constructio,  in  qiia  secundum  conslruc' 
tibilo^persuosmoios  significandi ,  dependet 
aJ  primum  :  ut  dicendo,  Socrates  currit, 
hoc  verbum  currit,  quod  est  construcLibile 
secundum,  in  liac  constructione,  dependet 


ad  suppositum,  quod  est  primuni  cons- 
tructibile.  Item  dicendo,  Socrates  If^gitbe.ne, 
hoc  adverbium  bvne,  quod  esL  secundum 
constructi])i]o  in  ista  conslructione,  dep(m- 
det  ad  verbum,  quod  esL  primuin  cons- 
Iructibile.  Si  autem  constructibile  depen- 
det  ad  secundum,  secundo  non  dependtmte 
ad  primum,  sed  ad  aliud  a  primo  diver- 
sum,  sic  est  transitiva. 

Constructio  ergo  transiliva,  est  in  quapri-  ^- 

mum  conslructibile,  per  suos  modos  signifi- 
candi,  depenlet  aisecundum,  secundo  per 
ejus  dependentiam  a  primo  recedente,  si  de- 
psndens  fuerit.  Etdico,  si  dependens  fuerit,  Duplexmo. 
quia  in  hac  constructione  quandoque  cons-  '^^**'  "^"^' 
trucLibile  dependenLiam  non  habet,  sed  so- 
lum  primi  construcLibilis  dependenliam 
terminaL  :  uL  sicdicendo,  perculio  Socra- 
tem.  Quandoque  auLein  secundum  cons- 
tructibile  dependentiam  habet,  uL  sic  di- 
cendo,  video  legentem  librum,  hoc  Parlici- 
pium  legentem,  in  isLa  consLrucLione  cum 
hoc,  quod  dependenLiam  verbi  terminat 
ante  se,  quod  est  primum  consLrucLilDile  in 
hac  oratione,  oLiam  dependeL  ad  obli- 
quum  posL  se,  quod  esL  diversum  a  cons- 
LrucLibili  primo. 

Ex  isLis  patet,  quod  construcLio    reci-  „    .   ^- 

^  '     ^  neciproca 

proca,  et  relransitiva,  sub  transitiva  con-  Transitiva: 
Linentur.  Nam  construclio  reciproca  tran- 
siliva  est,  ut  dicendo,  Socrates  diligit  se  ; 
quia  hoc  consLructibile  primum  dependet 
ad  secundum,  secundo  non  dependente  ad 
priinum,  sed  ad  aliud,  si  dependet.  ILem 
reLransiLiva  esL  ex  duobus  transitivis  com- 
posita,  ul  dicendo,  Soc7-ates  rogat  me,ut 
diligam  eum,  ideo  sub  transiliva  contine- 
tur. 

Et  sciendum,  quod  islae  duos  differentias,  iq. 

transitivum  et  intransitivum,  sumunLur  in 
constructionibus  metaphorice,  idest,  per 
quamdam  similiLudinem  Lransitus  realis. 
Nam  aliquis  dicitur  realiter  transire, 
quando  transit  de  uno  loco  ad  alium  a  pri- 
modiversum.  Cum  autem  quis  procedit  ad 
aliquem  terminum  primum,  et  in  isto  ma- 
net,  inde  non  divertens,  tunc  dicitur  non 
transire.  Sic  in  constructione  intransitiva, 


niLWIMATICA  SPECrLATlVA 


II 


qui.i  (lof)oii(lonli;i  uiiius,  id  fsl,  posUTioris 
conslruclibilis,  v.idil  ad  prirnuui,  indr^  non 
Iransicns,  idco  inl.i'.insiliva  dicilur,  ul,  Sn- 
Oi/jn-eniia    crali-s  rnrrit  :  iii  conslruclionc  vcro  li-ansi- 
'ra»sUiice.    tiva,  d('p(Mid('nli.'i  poslcnoris  non  vadil   ad 
prinuim,  sed  Iransil  ad  aliud   divcrsuiu   a 
priino,    idco  Iransitiva    nicrilo    nuncupa- 
lur. 
II.  Nolanduiu   ullorius,  (jiujd    in   consl.ruc- 

liono  inlr.insiliv.a  [)Oslcrius  conslrucliliilc, 
dcpcndcns  ;id  primum,  ali(|uo  niodo  nili- 
lur  idcnlidcari  cum  co.  In  conslruclione 
aulcm  lr;uisiliv.'i,  [loslcrius  conslruclibilc 
non  dcficiidcl  ;id  jtrimuiu,  .scd  iicr  su;iin 
dcpcndonli;im  ;i  piimo  recodcns,  ;ili(|uo 
modo  nililur  diversificari  ab  co.  Kl  indo 
esl  (|Uod  ;inli(jui  (tr;immalici  (linlcs  dcllni- 
lioncs  (•oiHlruclionis  Iransilivti',  cl  intnm- 
siliv.v,  d;ibant  eas  p(!r  i({cin,cl  (livcrsion, 
dicontos,  Construclionrni  intransitirtiin  esse 
ill/nn,  in  qnn  con^ttrnctibHin  pcrtincnt  ail 
iileni,  crl  Innquiun  ad  idcm  ciilcntnr  pcrti- 
ncrc. 
\-l-  (Amslruclionom  ;mlom   trnnsiticnni   csse 

illnni,  in  qnn  constrnctibilin  iicrtinrnt  iul 
diversn,  vel  ciifcntnr  ficrtincrc  ml  diversa. 
Illiid  auloin  dobcl  intolliy:i  modo,  quo 
dictuiu  ost  ;  i[nh\  pro  t;iiito  constructibilia 
in  coiistruclioiic  inlr;insiliv;i  dicuntur  \)vv- 
lincrc  ;id  idcm  ;  (|ui;i  postorius  conslrucli- 
bilo,  i)ci-  siiiim  moduiu  si^nillcandi,  do- 
pendcns  ad  primum,  ;ili(iuo  modo  nitilur 
idciitilic;iri  cum  oo.  Vni  tanto  oliaiu  cons- 
lruclibili;i  in  conslructiono  tiMUsiliva  di- 
cunlur  portinoro;id  (livors;i  ;(|ui;i  p(jslorius 
coustruclibilc,  pcr  suam  dopondoiiti;im  a 
B  primo  coiislruclibili  rocodons,  aliquo  uiodo 

P  nititur  divorsillc^iri  cum  oo,  vol  ab  oo.  Kt 

sic  pjitot,  (piid  ost  constructio  trnnsitim,  el 
intrnnsitiva,  ot  (iu;ire  sic  nomiiwilur. 

I 

CAPIT  XI.VIII 

l)c  Dirisionc  (.onslrnclionis  uitianiilnM 

pcr  actns,  vt  pcmonns,  ct  siwcinlilcr 

dc  intrnnsilivu  nrtuum 

1  \is()  dc  conslrucliono  Irausiliva,  cl  in- 

transiliva,   consccjuonler  doscondaniius  ad 


temiMD- 


suas  siMviw,  Dividilur  aulf^ni 

intransitiva,  in  coaslrurtionem  miran  iHtfmMiutm 

vnm  nctuum,  el  ronslruclioiieni  inlransiti-  "^"r  '' 

vnm  /icrsonnrum.  ('.onslrucljo  iiilr  i 

nctuum,  esl  in  qun  construclihilf  depfnii»''!*,  aftuum^  ^'^ 

l>cr  modum  nrtus  siyniflcat,  ul  d  ^ 

crntfls  currit.  (lonslruclio  inlraii.sii.va  /xr-  ^^,^  ptrtwtm' 

snnarum  ent,  in   qua  constructihde  dr/)rn-  '''"■• 

dciis,  siijnificnt  /)cr  modum   subntanlir,  »W 

qniimmloliljri  alilcr,    ul   diceinio,  Socralr* 

albns  rurril  bene.  liulc  sub  his  uUeriiis 

doscendamus. 

Juxta  quod   iiolaiidum  esl,    qiuxi  rum  j^ 

constructio  intnn-iitivn  artuum,  sil  rons- 
tructio  supposili  cum  apposilo,  el  intmnsi- 
tivn  /lersonarum  sitdelennin;ibilis  cunide- 
terminatione  ;  ideo  secunduin  diversiUilem 
suppositorum,  et  divei*sil;ilein  *  dolermi 
iiaiitium  :  divorsiticalur  construclio  in-  *«•»• 
tr;insitiv;i  actuuni,  et  i)ersonaruui. 

Juxta  quod    notanduni,  ol  priinum  de 

conslructione  intransiliva  acluuni,  quod  in 

omni  conslruclione   perfo«'l;i    i*i<«iuirunlur 

duo  extroma,   socundum  situm   disi  uilin, 

scilicet  su/jpnsilum,  el  npposilum.  El  cuiii 

;ipi)osituiu  signiticel  per  niiHlum  dislanli 

a  supposito  secunduni  silum  ;  ideo  suppo-  *'**' 

silo  *addi  non  potesl  sine  niedio.  Tale  au- , 

'  *  amn. 

toni  mediuin  osl  ips;i  coniposilio,  uldiclum 

ost  de  vorlx)  •f  ,  et  ideo  composiliu  iii  liu-  ^  •Dfvnie.  ». 

jusmodi  dopcndcnlia.    inaxiine  esl  Verbo 

nocoss.'iri;i.  Ex  ipio  palel  «luod  oinne  Ver- 

buin  ro<iuiril  supposiluni,  sive  sil  pers*>- 

nalo,  sive  iiniK'rson;de  :  sive  Hiiilum.  sive 

iiiliniluin.   Non   lainen  idoni,  s«tl  aliud  el 

;iliud,   s^NMindum    (luod    ri> ''•>   ••mmi 

modo  V<'rbi  fucril  aliler  el  a;..  .  i. 

niodo  sijkrniticandi  *  casui  pn>porli  i.  •  «Mapoiiiio^. 

Itosumo  ergo,  qiiod   .Hirfinu   mt    quod  j 

cuni    conslrurllo  inli 
conslrucliosupposili  cuiii  a\  . 
nilulsupiK>nnl,  nlsi   casu'».  vH 
suin  :  ideo  soinindiiin  «1 
supponenlis,  divoi 
Ininsiliva  ncluum.  .\ul  er|W  N 
casus  supponil.  iildicendo.  ^ 
nuKJenilivus  r.isus  supponil.  ul  • 
.^  <  iHletrsl ;  aiil  I^Uviis  c«.<Uji  si 


-1  tj,    mt 


•  in- 

iH 

CHrnt. 


i«ai 


42 


(IIIAMMATICA   SPECniATIVA 


iiil.,  iiL  (lictMiilo,  Socidli  ariidi/ ;  iml  Accu- 
saLivus  supi)uuiL,  uL  dicpudo,  Socralcm  le- 
ijctr  oporfel ;  auL  AblaLivus  c.isus  suppouiL, 
uL  diceudo,  n  Socrale  lc{/ihir.  VocaLivus 
auLem  suppouere  uori  poLesL,  cum  sibi  ra- 
Lio  priucipii  repugueL,  ut  visuui  esl  supra 
-  i\iYv&  c.  19.  tie  Nomiue-j-. 

CAPUT  XLIX. 

De  principiis  congniilalis  conslrticlionis 
inlransitivse  acluum. 

5,  Principia  congruiLaLis  circa  singulas  par- 
'p?mdpiacon-  tes  jam  diclas  assignare  possumus.  NoLan- 
ijvuitatissex.   dum  ergo  primo,  quod  congruiLaLis  prin- 

cipia  consLrucLionis  Verbi  personalis  cum 
supposiLoNominaLivi  casus,  sunL  sex  modi 
signiticandi  in  apposiLo  dependenli,  quibus 
conformantur  sex  insupposito  LerminanLi  ; 
•  fieri.  nam  in  apposiLo  esl  modus  *  esse,  cui  in 

supposiLo  correspondeL  modus  eniis.  Se- 
cundo  in  apposiLo  esL  composiLio,  cui  in 
supposilo  correspondeL  modus  per  se  slaii- 
tis.  Terlio  in  apposito  est  modus  Verbi,  cui 
insupposito  correspondeL  raLio  principii. 
EL  lii  modi  signiticandi  sunL  utrobique 
principium  remolum,  et  commune  hujus 
congruiLaLis.  QuarLo  in  apposiLo  dependen- 
ti  esL  modus,  scilicet,  ut  ipsum  esl  alterum 
cui  correspondet  in  supposito  ut  quod  est  al- 
tenim.  Quinto  est  convenientia  numeri  in 
utroque.  Sexto  convenientia  personee  in 
utroque.  Et  isLa  sunL  principia  specialia,  el 
approbaLa. 

6.  Principia  autem  congruitatis  f  intransi- 
mb^^^^intrlTnJil  tivi  suppositi  Genitivi  casus  cum  apposito, 
''^''^-               ut  dicendo,  st«  w?<eres/,  loquendo  de  prin- 

cipiis  remotis,  et  conimuuibus,  sunteadem, 
quse  erant  in  pra^dicta  constructione,  sci- 
licet  ex  parte  Vcrbi  dependenlis  ante  se 
modus  esse,  et  compositio,  et  modus  Verbi, 
quibus  conformatur  in  supposito  lermi- 
manti  modus  cntis,  et  modus^:)^?'  se  stantis, 
et  ralio  principii  simpliciter  sumpta.  Prin- 
cipia  autem  propria,  vel  propinqui!,  sunt 
duo  modi  conformes,  scilicet,  ex  parte  de- 
pendentis,  modus  ul  aiierius  ;  ex  parte 
lerminantis,  modus  ut  cujus. 


Pi-incipia  cougruitatis  constructionis  in-  7. 

transitivie,  in  (lua  Dativus  supponit  :  ut 
(licendo,  Socrati  accidit,  accipiendo  princi- 
pia  reuiota  et  communia,  sunt  eadem, 
qua.'  in  pnediclis  :  sed  propria  et'  specialia  •  specialissi 
principia,  sunt  duo  modi  conformes,  scili-  '"^- 
cet  modus  ul  alteri,  ex  parte  dependentis  : 
et  modus  ut  cui,  ex  parte  terminantis. 

Principia  autem   congruitatis,  construc-  8. 

tionis  inti-ansitivoe,  in  qua  Accusativus 
casus  supponit,  ut  dicendo,  me  legei'e,SO' 
cratem  oportet  scribere  ;  sumendo  principia 
remota,  sunt  eadem,qua3  in  pruedictis.  Sed 
principia  propria  specialissima  sunt  duo 
modi  conformes.  Nam  in  apposito  depen- 
denti,est  modus  Verbi  simpliciter  sumptus, 
id  est,  modo  speciali,  casui  conformi,  non 
contractus,  nec  contrahibilis  :  et  in  suppo- 
sito  est  ratio  principii  actus  simpliciter 
et  non  contracta,  nec  contrahibilis. 

Principia  congruitatis  constructionis  in-  ^* 

transitivse,  in  qua  Ablativus  supponit,  ut 
dicendo,  A  Socrate  legiiur,  remota  sunt 
eadem,  quoe  in  pra^dictis.  Sed  principia 
propria,  sunt  duo  modl  conformes,  scilicet, 
modus  ut  ab  aliquo,  in  apposito,  et  modus, 
ut  a  Cj[uo,  in  supposilo. 

Et  nota,  quodomnes  istae  constructiones 
Verbi  impersonalis  a  parte  ante,  cum  obli- 
quis,  fiunt  per  modos  proportionabiles,  et 
non  per  modos*  convenientes.  Non  enim  *  consimiles. 
requiritur  in  istis  constructionibus  conve- 
nientia  numeri,  et  personoe.  Unde  sub  quo- 
cumque  riumero,  pra?dicta  Verba  possunt 
respicere  sua  supposita,  ut  dicendo,  me 
oportet,  vos  oporlet.  Item  sub  quacumque  ! 

persona,\\i  dicendo,  opoi-let  me,   oportet  ie,  ;j 

oportet  illum,  el  eodem  modo  intelligatur  j 

in  aliis  :  et  per  hoc  dicuntur  impersonalia, 
quasi  numero  et  persona  privata. 

Et  sciendum,quod  licet  tam  verba  perso-         10. 
nalia,    quani    impersonalia    construantur 
cum  obliquis,  hoc  tamen  est  differenter  ; 
quia  verba  personalia  conslruuntur  cum 
obliquis  transitive  a  parte  postsolum  :*  sed  .  inipersonal 
Verba  impersonalia  construuntur  tam    a  ^*'''*;'  "t™  i\'' 

^  modo  trausit 

parte    ante    intransitive,    quam   a    parte  ve,  et  iutra: 

sitive. 

post. 


I 


(illAMMATICA  SPKCri-ATIVA 


4J 


<;api T  K. 

I)(i  Cons/ri/ctiouf;    inlransilirn  pcrsonnrmn 
in    sjjeciali,    rt    iirincipiis    conffrnitnlis 

ipsiits 

1. 

Iiilrunsitiuii 

L  Diclo  (le  con.slrurliono  inlrnnsiliva    ac- 

*(let.'rniinn-  ttuim  qiioiuodo  (livorsillcaliir,  sccimdinii 
IreiMiiratin"  '^ v^Tsila Ifin  siipposi toniTn,  con.seqiifntcr 
3mi<liini   ili-  vidondinnostdoconslruclionc  inlransiliva* 

rilililalcill| 

niiiiintio-  por.sonaruni  dolorniinali,  cum  dolormina- 
tiono  :  (fiioinodo  varialiir,  .sou  divorsilica- 
tur  secunduin  diversilatom  dolorminalio- 
niim. 

}eclinitiii  ad  .  i       •  i 

niioiicm.  .Iiixla  quod  notamlum,   ((iiod   (juidtiuid 

invonitur  in  sormono  porlocto,  vol  est  sup- 
posiliim,  vol  apposiliim,  vol  ali(|uid  ab 
ulroque  diversum,  tamon  ad  ali^piod  illo- 
rum  ordinalum,  vel  ostdelorminatioalicu- 

miiiuit.       ,\^^^  liorum  trium  :  ol  hu.-c  omnia  invoniun- 

tur  in  orationo  qiuo  suhso^iuitiir  :  Sinnfiio 

doctvinn  Tullii  Hlwtoris  '  instruil  suhlililer 
-Iriiclio 
leriiiiii.iiio-  arlem  lihetoricnni. 

inabiii.'*^*"'     Cmn  orgo  -|-  dotorminabilis  cum  dotor- 

minationo   divorsillcalur  socunduiu  diver- 

sitalom  d(;lerminationuin,  aiil  orgo  deler- 

minalio  addilur  sui)posilo,    vol   apposito, 

vol  dilToronli  ab  ulro(|iio.  ."^i  dolorminalio 

addatui  siipposilo,  hoc  ost  duplicilor  :  vol 

liiLT,   (Iel(»rminalio   ost   doclinabilis,    v<'I    * 

indeclinabilis. 

Si  doclinabilis,    hoc   ost  (luadruplicitcr, 
quia  vol  ista  dotorminatiodeclinabilis,  est 
Adjeclivum    (lenoininntiriiin  ;    vd  (\st  Ad 
jectivum  refntirinir.   vol  Adjocliviim   ////'•/- 
rof/atirum    vci  Adjoclivum    (lislnbulirum. 

Si  .Vdjocliviim  deno  nimitirum,  sic  isla 
cstconstriiclio  :Soerate<  alltus,e(fuiis  albus, 
quiu  si)(>cillcam  dilToronliam  nnii  h.diel  : 
sod  sub  una  spocio  conslructionis  conlino- 
tur.  1'rincipia  cdmmunia  islius  conslrucljo- 
nis,  ox  parlo  Adjoclivi  d(>pon(lonlis,  sunl 
modiis  dclirminantia,  ot  uwiXnnadjaceniis. 
K\  parl(>  subj(v-ti  lorminanlis  sunt  mudus 
dcterminahiliix,  ol  modus  per  se  sUintis,  ol 
convonionlia  in  «lonoro.  Numoro,  (lusu,   ol 


KletiTiiiiiia 

!i8. 


1'er.sfjiia,  .SoU  principia   pru|>ri.i  muiiI  duo 
moli   c<jnfurmes,   .scilicel,  fnudiut  drninni- 
nanlis  siniplii  itt'r,    ox    parle   «iop» 
ol    niu<Ius    di'notninnhHix    nimplicitrr    ex 
parU;  tormiiuinlis. 

Si  auloni  isla  (ielormin.»u«>  (lt'rhni»J>iln» 
sil  Adjcclivum  n-lnlirum,  .sic  e.*l  conciruc- 
lio  relalivi  cum  anlecodcnlo.  Principia  con- 
gruitatis  hujus  c«jnclruclionis  communia, 
sunl  eaticm,  qmo  in  pr;i'diclis.  Se<J  [irupria 
sunt  duo  modi  contbriiios,  ^MMJicel,  ex  par- 
lo  it  lativi  de[>eii(lenli.s,  modu.s  .signiHcandi 
per  modum  referentis  :  ex  parloanltveden- 
tis,  iiKjdus  significaiidi  per  mudum  rtferi- 
hUis. 

Si  autem  isla  dolcnninalio  declinabilis 
sil  .V(lj(Ttivum  inlerroi/alirum ,sic  esl  cons- 
tructio  inlerro^'alivi  ciim  suo  re  puiisivo. 
Principia  hujus  cungruilalis  cominunia, 
sunl  eadem,  qusein  pnodiclis,  sed  princi- 
pia  propria  sunt  duo  modi  confunncs.  Ex 
parte  inlerrogalivi  dopendenlis,  niorlus 
signiticandi  por  modum  efrli/icabiii.K  sub 
rationo  intorroganlis  :  ox  parle  auloin 
responsivi  modus  signiticandi  per  modum 
eerli/icanlis  sub  raliono  respoiisibilis. 

Si  aulem  dotorminalio  sil  Adje<'livum 
dislribulivum,  sic  csl  conslruclio  signi  dis- 
tributivi,  cum  termino  communi  :  ul  di- 
condo,  omnis  homo,  niillus  asiniis.  Vr 
f)ia  congruilalis  commiinia,  suiit  oait<  uj, 
(Iu;o  in  i^r.odictis.  .Sod  principia  pivpria 
siinl  diio  modi  signi(i(*andi  cont'orp"-    V.x 

parlo  signi  dislribulivi,  iikmIus  si., i:i- 

di  por  moduni  distribucntis.  Kx   rvirlo  ler- 
mini  communis,   modus  .>>.  i   per 

modiim  distribuihitis.   Ksl    aulem   n«»lnn- 
diim,  (|U(kI  in  liujusmo<li  c«>n.slruci  .>, 

conformiUis    omiiiun  •ruin  i- 

lium,  (fuie  suiil  principiuni  cunimuiH*  con- 
gruilatis.  non  st»mj)er  nt|mrilur.   srtl  ut 

fjHHHUMlliUS. 

8i  autem   ista  di>tonii 
IH>silo,  sit  in>l 
(lualuor  nuKli^:  qui.t  au4  < 
atil  Adverbium,  nut  I  ttul  I 

jivlio.  .Si  csl  i;- 
(luia  aul  coiuua^ii  sup{Ki.Miuia  % 


4i 


r.KAMNr.VTICA  SPKCrr.ATIVA 


per  r/)ii,  vcl  \)0v  ordliwm.  Si  p(>r  iu)ii,  lioc 
est  (lupliciUM-.  aiiL  ('()njmi.i;-il  duo  exlroina 
inlcr  sc  rcspcclu  l(M'lii  :  uL  Sorrales,elPlfi- 
fo  ciirriDil  ;  auL  (lisjuniiiL  ea  rospecLu  torlii: 
ul  Sori-ali'^,  rr/  P/if/o  riirrl/.  Si  auLom 
Conjuuctio  conjuui^iL  supposiluni  apposilo 
per  oi-ilhirm,  lioc  est  tlupliciter  :  auL  (-on- 
junctio  se  tenet  cum  anLecedontc,  autcum 
consequente.  Exempluin  do  utroquo,  ut 
dicendo,  ai  Imno  esl \er<jo (niimal rM.^i.  au- 
tem  determinatio  indoclinabilis  addita 
supposito,  sit  Prjvpositio,  sic  esl  ista  :  A 
Sorra/r  /rgi/ur.  Si  autom  detonninatio  in- 
declinaljilis  addila  supposiLo,  siL  tanLum 
AdverbiunVj  sic  est  ista  :  Tan/mn  SocrateS 
Irgi/.  Si  autem  isla  doLorminatio  indeclina- 
bilis  addiLa  supposilo,  sit  InLorjecLio,  sic 
8.  est  ista  :  lleu  mor/incs  es/. 

Et  sciondum  osL,  quod  Adverbium  in 
quantum  Advcrbium,  non  addiLurei,  quod 
est  per  se  supposilum  proprio,  sod  inqilan- 
tum  est  Adverbium  talo;  scilicet,  Adver- 
bium  exclusivum.  Et  dico,  quod  Adver- 
bium  non  additur  ei,  quod  est  proprie  sup- 
positum  ;  quia  dicendo,  cur,  ere  veloci/e?' 
est  bonum,  in  ista  oratione,  infinitivus  non 
supponit  per  se,  sed  graLia  Nominis.  ILem 
Participium  per  accidens  est  supposiLum, 
cum  onnie  ParLicipium  sit  adjecLivum. 

Idem  intelligitur  de  Interjectione,  dicen- 
do,  heu  mor/Hus  est,  et  liujusmodi.  Princi- 
piaautem  harum  construcLionum  congrui- 
tatis  generalia,  sunt  duo  modi  conformes, 
scilicet  modus  determinanLis,  et  modus 
determinabilis.  Principia  auLem  magis 
specialia  tongruilatis  conslructionis,  in 
qua  Conjunctio  additur  supposiLo,  sunt  ex 
parte  Conjunctionis,  modus  conjungen/is  : 
et  ex  parte  extremorum,  modus  conjungi- 
bilis.  Sed  principia  secundum  unamquam- 
que  speciem  appropriata,  sunt  modi  signi- 
ficandi,  quibus  una  species  Conjunctionis 
aipra  c.  30.  specificsc  ab  alia  distinguitur ;  qui  palent 
capitulo  de  Conjunetiono  *  unicuique  sub- 
u.  •        tiliter  intuenti. 

Ilem  propria  principia  islius  construclio- 
nis  :  A  Socra/e  /egi/ur,  sunt  duo  modi  signi- 
ticandi  conformes,   scilicet  modus  con/ra- 


lirii/ls,  ot  rrtorrjurn/is  a  parte  Pr.Tpositlo- 
nis,  et  modus  con/rahibilis  et  retorcfiibilis 
ex  pa]'te  casualis. 

Item  propi'ia  j)rincipia  congruitatis  hu- 
jus  construclionis,  Tantum  Socrates  legit, 
sunt  duo  modi  conformes,  scilicet  modus 
rxcluden/is  ex  parle  Adverbii  /an/um,  et 
modus  exclusibilis,  ex  parte  supposiL,  sci- 
licoL,  Sucra/es. 

ILom  Propria  principia  congruitatis  hu- 
jus  consLrucLionis,  heu  mor/uus  est,  sunt 
duo  niodi  conformes,  scilicel  modus  de/er- 
7ninan/is  sub  affecLu  doloris,  et  modus  de- 
/crininabHis,  qui  est  sibi  proporLionabilis  ; 
et  ita  intelligaLur  in  aliis  InLerjecLionibus 
Ifc/l/ix,  \el  admira/ionis,  suo  modo. 

Si  autem  determinaLio  addatur  apposito, 
hocest  duplicitor;  quia  deLerminatio  aut 
esi  declinabilis,  vol  indeclinabilis  :  si 
primo  modo,  sic  esL  isLa,  sum  albus,  vocor 
Adrianus.  EL  principia  hujus  congruiLaLis, 
sive  hujus  consLructionis  communia,  sunt 
eadem,  quis,  in  proedictis.  Sed  principia 
propria,  sunt  duo  modi  conformes,  scilicet 
ex  parLe  apposiLi,  modus  significandi  per 
modum  esse,  seu  vocaLionis  specialis  in  ra- 
Lione  specificantis.  Ex  parLe  terminanLis 
modus  significandi  per  modum  deLormi- 
nanlis  illud,  quod  per  modum  esse,  velvo- 
caLionis  specialis,  in  raLione  specificantis 
significat. 

Si  auLem  ista  dcLerminaLio  siL  pars  inde- 
clinabilis,  hoc  est  tripliciter  :  aut  est  Ad- 
verbium,  vel  conjunctio,  vel  InLerjecLio.  Si 
esL  Adverbium,hoc  est  dupliciter,  quia  vel 
Adverbium  addilur  Verbo,  raLione  dispo- 
silionis  rei  significatoe,  aut  ratione  modo- 
rum  significondi  :  etutrobique  suntmultte 
consLrucLiones  i^ecundum  multas  determi- 
naliones  adverbiales  de  quibus  omnibus 
diclum  est  capitulo  de  Adverbio*. 

Principia  autem  congruitatis  omnium 
harum  consLructionum  generalia,  sunt  duo 
modi  significandi  conformes,sciIicet  modus 
determinantis ,  ex  parte  Adverbii,et  modus 
de/erminabilis,  ex  parte  appositi.  Sed  prin- 
cipia  propria,  sunt  duo  modi  significandi, 
quibus  unaquieque  species  Adverbii  ab  alia 


10. 


11, 


supra  c. 


35. 


OHAMMAIK.A  M'lJA  KATIVA 


I' 


di.sliiijriiiliir,  qtiff  pMlorit  uriiriiifiiu»  lior  di- 
ligfiilor  iiispirMonli. 
13.  Si  ;mt,o:n  (l«'l.('rniin.'ilio  inrlfvliiiahilis  ad- 

dila  apposilo,  siL  InUTJcclio,  lioc  osl  qiia- 
(lnif)li(;il('r;  quia  aiil  illa  iiilcrjcclio  ItIi- 
ti(im  oxpriiiiil,  aut,  iliUorp^m,  aut  nrtmirn- 
tionnn,  aiit  inrtum.  1'riiicipia  aulcm  c  )n- 
gruilalisliaruinconslruclioiiutncoiuinunia, 
sunt  (;adcin,  (juju  iii  pivcdictis.  Scd  propria 
principia  siiiit  diio  iuodi  si<,'nilicandi, 
quibiis  uiia(iua?fjue  specics  Inlorjoclionis 
dislingiiitur  ah  alia. 
'   '14.  Si    autciii     dclcriniiiatii)     iiidccliiiat)ilis 

addita  apposilo  sit  (lonjiinclio,  hoc  conlin- 
gil  oodciii  inodo,  sicut  cuin  «loiijiinclio 
additur  siqiposito.  Sunt  ciiim  tot  spocios, 
ct  codciu  iiKjdo  .so  liahonl(\s,  congruo,  vol 
conslructivc. 

Si  aulem  dctorininatio  addaliir  ad  illud, 
quod  csl  divcrsuin  ah  utro({uc,  scilicot, 
supposilo,  ot  a[>p()silo,  laincn  ordiiialmu 
ad  su[)posituiu;  liiiic  oodcin  inodo  tcrc  di- 
vcrsiticiitur  :  (,'1  otiaiu  lot  s[)ccios  constriic- 
lioiiuin,  ([uot  sunl,  cuin  dclcrininalio  ad- 
ditiir  ad  su[)[)osituiii.  ol  codoiu  iiiodo  con- 
gruo. 
i;;.  Si  aulcm  dotoriniiialio  addatur  ad  illud, 

(liiod  csl  dilTcrciis  ah  utro(jiio,  .scilicct, 
su[)[)()sito;  tamciiordinatuin  ad  ap^iositum. 
divorsificalur  ul  [^riorcs  :  ot  itorum  lol 
sunt  spocios  constructionis,  ot  oodcm  luodo 
construcla',  ul  uiiicui({uc  [)atcrc  [^otcsl  di- 
ligciil.cr  iuluenti.  Kt  sic  p.itont  omnoscous- 
Inictioncs  intransitivio,  qua*  suiil,  ct  ({uot 
suiit  [)riiici[)ia  coiigruilatis  i[)sarum,  tam 
commuiiia,  ({iiaiu  propria. 

CAPIT  l.l 

l)i'  siircirbus  cnnstructionis  tninsitiv.T^prir- 
srrlim  actuum,  rt  principiis  conijmita- 
tis  ipsiua 

I.  Viso   dc  constnicliono   intninsitirn    vin 

Vonslruilio     ,.    .    .       .  .  ,  .         .• 

iinxiiini.        divisioius,    consc({uciilcr   do  construcliorio 

trnnsitvn  via  divisiouis  diliijoiitor   vidoa- 

7'iiiiisiiiva     inus.  Dividilur  auloiii   conslruc  io   trnnsi 
'I II II III,  .      .  ... 

tiva.Mi  couslruclioiKMu  transiliv.im 'ir/uff//i. 

ol    conslrucliouom     Iransilivam    ix^rsona 


rum.  floaslruclio  Iraasitiva  acluum,  e»i  in 
qun  ron^truriihHr  drprndfns,  per  mfntnm 
nrlun  si /ni/lrat,  ul  (rgo  lihnim.  Coii-structio 
transiliva  prrsonarum  esl,  in  qua  conflrue- 
tihilr  lirppnilens  jter  mrtdum  ituhitnnlio'  «i- 
ffui/lrnt,  ut  dicondo,  /Uius  Sfjcratis. 

(Ifjuslniclio  transiliva  ariuum,  (lividitur 
in  conslruclioncm  trarisitivarn  artux  signa- 
ti ;  ol  in  construclionom  Iraiisilivam  aclus 
rxrrciti.  (loiistructio  Iransitiva  arius  cxer- 
cili  non  diviflilur  in  spocios,  s»*d  (antuin  in 
individua,  ul,  oTftnna.  Principia  congrui- 
talis  liujus  conslruclionis  cornmunia,  sunl 
diio  inofli'  ox  parlo  dof)endonlis,  per  quo- 
ruiu  uiiuiu  oxigit  modum  prr  sr  xtanti»  ; 
ot  {)or  altcruin  oxigil  ralionom  trrmini  ah- 
sofuii.>^oi\  principia  propri  i  sunl  duo  inodi 
conformos,  scili(Vt  ukkIus  signilicandi  per 
modiim  rxritnntis,  seu  vocantis  a  parle 
.\dvorhii,  6:  ol  rnodus  signilicandi  per  mo- 
duiii  r  rritnti  cx  [xirle  -j-  vocativi. 

Itom  constructio  lran<iitiva  nrtu  signali, 
dividilur  .socundum  divorsilalom  roiis- 
truclihilis  liM-minanti>i.  ({uod  in  huju.smodi 
coustructioiio  ost  quadruplicilor  :  vol  quia 
csl  luMiitivi  c  isus,  ut  di  ondo,  miscrrorSO' 
crntis  ;  vol  D.itivi.  ul  fnreo  Sncrali,  vel 
AcfMisativi,  ut  prrcutin  Socralcm  ;  vol  .\b- 
lativi.  ul  utor  togn.  Principia  coiigruilalis 
coiumunia  haruiuconstructionum.sunl  (n^ 
modi  cx  {)arto  dop«Mi(lonli.s  :  ol  (n»s  ox  pnr- 
to  tcrminanli-^.  .Nam  ex  parlo  doptMidoiilis, 
modusosi  ^'{.w;  (Mii  corrosi)ondo(in  ohliquo 
{lost  se  modus*?/i//v.  .Socuiidoox  parlodop€»n- 
d(Mitis,(»slsignilicatio  accidonlalis,  qui  esil 
modus  siLniilicandi  lir/tfnit-nti.t  nd  querolio 
bot  ohli(|uum  [>osl  so  :  cui  corrosp«)iid«>(  in 
ohli({uo  modus  signiticandi  (ler  moduin 
prr  sc  slnntis.  Nnm  sicut  har  os(  incoiigrua, 
nllius  rnrrit,  pari  modo  Imvosl  in  i.i, 

prrrulionfhui.". 

'rcrtio  ox  {Kirto  d(»()eiuleiilis.  es(  m«Klus  * 
grnrris,   qul   es(  tjunsi  ((ii  ililas   -  .i- 

(ionls  nccidonlnlis  :   rui    ct^rr  U-i  in 

ohliquom«Mlu  idi  (ii»r  iiiitaiiiui  (i>r- 

mini  ahsolulc  m>>^i>>  cuutormi  «^nsuum  c«>ii- 
traliihilis.    Priiicipia    pMprin   nn> 
liujus  c«)nslrucli«tnis,    miserror    iv-,ni/is 


TrmmtUirm 
ptnommrmm. 


Aetuum  ttu» 
jUes  moduM. 


•  KaMnlial-* 

•  il^aillca  n 
olrobiqQi»    (• 

1  -•- 


f  TorantM. 

3. 
rnvnrilim 
iHf  rifmmli. 


Vmrii  modi. 


*  commmmis. 


46 


r.KAMNfATlCA  SPECIJF.ATIVA 


Transiliva 
personarum. 


'  percudo  al- 
'lUm. 


sunt  (liu)  nuxli  contbrnu-s,  sciliccl  niodus 
tlopiMulontis  sul)  nuxlo  ulaMeriuii  ex  parle 
depeiulentis,  eL  modus  Lermini  ittcujns,  ex 
parle  lerniinanlis. 

Priiu-ipia  vero  propria  hujusconsLrucLio- 
nis,  /fii^fio  Sncrali,  sunl  similiLer  duo  modi 
conFormes,  scilic(H  modus  dependentis  sub 
modo  utdUeri :  eL  modus  lerminanLis  sub  mo- 
do  ut  cui.  Principia  propria  congruiLaLis 
hujus  consLruclioiiis  percu iio Socratem  snni 
duo  modi  confornies,  scilicet,  modus  de- 
pendenlis  vel  LranseunLis,  sub  modo  ut  al- 
lerum,  eL  modus  terminantis  sub  modo 
ut  quem.  Si  autem  ille  modus  ut  quem,  slt 
Prooposilione  contractus,  tuncsimilitermo- 
dus  transeuntis  sul)  modo  ul  alterum,  pro- 
porlionabililer  estcontrahendus.  Principia 
autem  propria  congruitatis  hujus  construc- 
tionis,  iiior  toga,  sunt  similiter  duo  modi 
conformes,  scilicet  modus  transeuntis,  et 
dependentis  sul)  modo  ut  ab  altero.  Et  mo- 
dus  terminantis  sub  modo  nl  a  quo,  pro- 
portionalibiter  est  contrahendus. 

CAPIIT  LII 

De Coustruclione  tramitiva  jiersonarnm, 
et  principiis  cougrnitatis  ipsins 

Ilem  constructio  transitiva  personarum, 
dividitur  in  quatuor  species  secundum 
quadruplicem  diversitatem  construcLibilis 
terminanlis  ;  quia  vel  est  Genitivi  casus, 
ut  dicendo,  filins  Socratis  ;  vel  Dativi,  ut 
similis  Socrati  ;  vel  Accusativi,  ut  Petrus 
albus  percntit  pedem;  vel  Ablativi;  ut  celer 
pedibus,  id  est,  velox.  Principia  congrui- 
latis  communia  harum  constructioiium, 
sunt  modus  entis,  sub  modo  transeunlis  ex 
parle  dopendentis  :  et  modus  entis  sub  mo- 
do  per  se  slnntis  in  obliquo.  Nam  sicut 
hciec  est  incongrua,  '  misereor  alhi  :  sic 
hsec,  capp)a  albi.  Et  similiter,  sicut  hsece.st 
congrua,  misereor  So^ralis :  sic  IicTpc  est  con- 
grua,  capjia  Socralis.  Principia  propria 
hujus  congruitatis,  ftlixs  Socralis,  sunL 
duo  modi  signiiicandi  conformes,  sci- 
licet  modus  dependenlis,  sub   modo  nl  al- 


I 


lerius  ;  oL  modus  entis  terminantis,  sub 
moi\c)  ul  cnjus .  Et  ita  intelligatur  in  aliis 
tribus  casibus,  in  ordine  suo, 

Juxta  quod  notandum,  quod  constructio  7. 

quiXi  est  Adjectivi  cum  Accusativo,  non  est*  *Congrua,  sei 
incongrua  :  sed  figurativa.  Accusativus  *'^"* '°^  ^'^* 
enim  solum  construitur  C(3ngrue  cum  ver- 
bis  ignificantibus  actum  ;  quia  Accusati- 
vus  est  terminus  actus  signati.  Unde  de 
congruitale  hujus  constructionis  non  est 
inquirendum,  tamen  propter  Synecdochen 
congrue  admittitur  in  sermone. 

Et  sic  patet  sufficientia  specierum  cons-  «s. 
truclionis,  et  principiorumcongruilatisea- 
rumdem.  Patet  etiam  quomodo  construc- 
tio  simpliciter  sumpta  dividitur  in  cons- 
tructionem  Iransitivam,  et  intransitivam. 
Constructio  intransitiva  dividitur  in  cons- 
tructionem  intransitivamactuum,  et  per- 
sonarum.  Constructio  intransitiva  actuum 
dividitur  in  quinque  species,  secundum 
numeruni  quinque  suppositorum  specie 
differentium,  quia  aut  Nominativus  suppo- 
nit,  aut  Genitivus,  aut  Dativus,  aut  Accu- 
sativus,  aut  Ablativus. 

Item    constructio  intransitiva    persona-  9. 

rum,  quse  est  determinabilis  cum  determi- 
natione,  dividitursecundum  diversitatem*     •  terminan- 
determinationum,   quoe   multipliciter  va-  ^'^™- 
riantur,  ut  visum  est. 

Item    constructio     transitiva    dividitur  10. 

in  constructionem  Lransitivam  actuum,  et 
personarum.  (^onslructio  transitivaactuum 
dividitur  in  transitivam  actus  exerciti,  et 
acLus  signati.  ConsLructio  actus  exerciti, 
non  dividitur  nisi  secundum  individua. 
(^onslructio  transiliva  actus  signati,  divi- 
ditur  in  quatuor  speciesspecialissimasse- 
cundum  diversitatem  quatuor  obliquorum 
spccie  differentium. 

Et  notandum,  quod  sicuti  constructio  di-  \\. 

viditiir  pcr  se,  in  transitivam,  et  intransi- 
tivam  :  sic  per  accidens  dividil-ir,  in  cons- 
trucLionem  secundum  sen-sum,  el  secun- 
dum  intellectum,  qu;)e  divisio  ideo  dicitur 
per  aceidens,  quia  non  dividit  construc-  coustrnch 
tiouem  secundum  se  et  al)soluLe ;    sed  in   'T  ^-^  *^'  ' 

'  souite. 

comparatione  adf  animam  apprehensivam.    f   poieuiian 

aninice. 


fHt.WIMATICA    Sl-F.ri  |.\Trv\ 


47 


gouorn. 


Kl  dirilur   rnnslrnrtio,  xminiluin   srnnuiit, 

qiiando.         *  'I>ua  amhn  roustruclifjilia  sunl  vocn  lenus, 

L  exprrssa  ralionr  rnjus  vocis,  sn  ronfrrt  sm- 

■  sni  antliliis.  ('.uiif^VvnrWo  srcunilum    intellrr- 

liDH  rsl,nuaiiili)  altvruin  ronslrnrlihHr    iion 

rsl  voralilrr  rxjirrssuin  :  smJ  rst  in    inlrUrr- 

In,  iil  Iri/o,  cl  liiiJiisiiKHJi,  ol  liu.'C  (io   coiis- 

trurli(jnil)us  Uicla  sufliciaul. 


C.MTT  l.lll 

l)r  roniirnitalr  srrinonis  srrnivluui   sr,  rf  in 
Cominnni 

So<{uiliir(l«'('()ii.i^ruilal.o,({ua'  e.slsocunda 
[)assi(j  .sormoiiis,  do  ({ua  licol  lacluiii  sil  iii 
speciali,  circa  ({uanilil)(*t  spociomconslruc- 
tionis,  (le  ejus  tamon  nalura  soorsiiu  iii  * 
speciali  vidoaiuus. 

.lu.xta  ({uod  |)i-im()  nutandum,  ({uod  sicut 
conslructio  roquiril  constructihilium  uuio- 
nem  absolulo,  sic  congruitas  ro({uiritcons- 
tru(;lil)ilium  iinionom,    non  ({uamcum({uo, 
sed  (lol)ilam.  VA  Ikim;  dohita  unio  f)ol('slcon- 
lingoro  duplicilor  uno   modo  ox   convon- 
nionlia  signilicalorum  spocialium.    ol   [)or 
op|)osilum  unio  indohila,    o.\   ro[)U.t:iiaiilia 
tt»intitns  «?'  i[)sorum.  .\lio  modo  [)otost  conlingore   o.\ 
ra"''""''"'  «'ontormilaio  modorum  signilicandi,  cl  [)or 
op[)osituni  indohila  o.k  iii  lohila   modorum 
sigiiilicandi  discropanlia. 
■1.  Iiido  ost,  quod  ([uidam,  iion  dislingucn- 

les  intor  signilicalorum  s[)ocialium  con- 
voniontiam,  vol  ro[)ugnanliaiii.  ol  modo- 
rum  sigiiiricandi  conformitalom.  vol  dis- 
cro()anUaiu  ;  di.Korunl  omiiom  conslruc- 
tionom  o.sse  congruam,  vol  incongruam,  iii 
(|U.i  csl  signilicalorum  s|)ocialiuiu  con 
venioiilia,  vol  ro^mgn.inlia.  Sod  Imc  non 
valol.  ((iiia  coiigruilas  ost  [lassio  *  ()orso- 
n.-o  iii  (irammatica  considorala.  ('ndo  pa- 
tot,  ((uod  congruilas  sit  do  considoraliouo 
(ir.imm.ilici  ()or  .so.  Sod  convenionlia,  vol 
ro()agn:intia  signiticatoriim  spocialium.  :i 
(li-.imm:ilico  ()or  s(>  non  considonilur.  srd 
m;i.Lris  w  l.ogico  :  orgo  coiigi-uil;«s.  vrl  iii- 
coiiLri'uil;is  iii  sfnnoiii'  :ili  liis  nnii  cau^^;» 
lur. 


HM-moms  per 


Dnendiim  est  ergo,  quod  con{»Tuila.s,  d 
incongruilas,  caus;inlur  ex  coufonnilalo 
vel  disconfoniiiLale  mo<Jorum  -  !i, 

quM' por  .se  sunl  (ie  consideralioair  tiram- 
malici.  Tamon  prrjpriolas,  vel  improprie- 
tas  .senmjiiis  caus;ilur  ex  convonienlia,  vel 
ropugnanlia  .signilicalorum  spe<'ialiura. 
Indo  h.'i'c  est  congrua,  etpropha,  rapita  ni» 
(jra  :  ellia-c  esl  impropria,  cappa  catego- 
rica  ;  lamon  utraquo  istarum  osl  congrua. 

Socundo  nolandum  quocj  *  congniilas  ro- 
({uiril  di'l)ilam  unitjnem  Ci)nstruclibilium, 
et  ciim  liujusmodi  unio  non  cau.setur  per 
quosdam  modos  signiticandi  ;  irjeo  ad  con- 
gruil  ilom  requintur  confonnilas  omnium 
modorum  signiticandi  construrtibiliuro,  ad 
nliqiiam  speciem  constructionis  ro<(ui.sito- 
ruiii  :  ila  ({iiod  constructibile  dep«.'ndens, 
sit  tonninalum  per  constructibile  lenni- 
nans,  ({uantiim  ad  omnos  modo^t  signifi- 
cjindi,  .secundum  quos  (lo[MMuiot  quantura 
ad  islam  construclionom.  Et  dico,  7i/rt;i/**//i 
ad  isl'im  constructionem  ;  quia  si  hal>ealde- 
poiidi:ini  ad  divor.sas  conslruclion<»s,  non 
ro({uinlur  quod  omnes  dependontia»  sinl 
som[)or  aciu  lormin;il:r,  sed  sufticit  quod 
socundiim  un;im  constructionom  liTminen- 
tur,uldicoiido,/<?<;o///>r/o;*,ha'coslc'tngrua, 
licot  non  addalur  lin/iVi/.vei  aliquid  aliud 
quod  lorminol  dependenliam  hujiis,  quod 
vsl  librnm,  socundiim  ({uam  do[)endet  a 
[);irto  *  (K)St. 

Torlio  not;in  liim  est,  ({ikmI  cura  confor- 
mit:is  miMlorum  signiticandi  sil  principiura 
conslriiclionis,  et  congruilatis.  dislinguen- 
dum  esl  do  confonnitali',  ({uia  duplox  osl 
conformiliis,  scilicet  propttrWoni*.  el  Mimi- 
lilw/inis,  ol  i(uandiM|ue  ulra(|ue  ad  coos- 
truclioiioiii  itiiuirilur  :  (|ua!idoi|uo  aulera 
sufticit    pro|>orlionis    tanluin,   qn  le 

aulom  sufticil  similitudinis  conturmtUis 
lanlum. 

Kl  ut  sciamus  qu;inilo   uir.iquo   cno'  r 
mil:is  oxigiilur.  aulalli  ra  Uiiit   :  i 

dum,<(u«M|quandtM(tt    '";■  j-  ii- 

deiiH,  li.ilK'l;iliquiiBim. ^ *....,  non 

ex  (»n»prielalil»us  »\iv  rtM  [>i'f  -•.  !*'»l 
ex    pro(>r.i»l.ilil»us    hm    con^ilr  -  Irr 


*  euin  eoo*- 
trucUo  reqai- 
nit. 

tam  umiomrm . 


'  |>rin* 


C*imfarmUm$ 
mMdomm 


enmitnttft^ 


Attm    frftfor- 

|t. iMi.       <'.  I    ti' 


y»«  I'. 

I  il     I..  « 

t*l.     tl  ttsfflitt 


•18 


GUAMMATICA  SPECIJLATIVA 


*  depemleiis. 


-!-(,. 


*  siilijpcti. 
■f  sii|)ra  c.  17 
ot  |S. 


substauli.c. 


iiiinaiili.s  ;  (>l  luno  iiilor  illos  modos  si- 
Lriiilicandi  oxiLrilni- siniilihulo,  ol  non  pro- 
porlio  :  ila  quod  ronslriictihilo  *  ler- 
ininans  do])ol  Iiaboro  niodos  si.unificandi 
f  tiTiniiiantis.  conslniclihilis  f  dopendonli.s,  ul  palel  de 
conslniclione  Adjoclivi  cuin  Subslanlivo  : 
ol  in  constnictione  suppositi  Nominalivi 
casus,  cuni  Vorbo  personali.  Nam  Adjocti- 
vinn  liabot  iam  gonus,  quam  numerum, 
quam  porsonam  ox  proprietatibiis  rei  * 
subjocl  0  :  ul  diclum  est  supra  f. 

Tnde  ex  parfe  *  substantivi.  non  requi- 
rit  modos  proportional)iles,  sed  similes. 
Similiter  Verbum  personale  liabet  nume- 
rum,  ei  personam,  ex  proprietatibus  rei 
supposiljiD  :  ideo  hos  modos  requirit  in 
supposito,  non  proportionabiles,  sed  sinii- 
les.  Si  aulem  constructibile  dependens  lia- 
bel  aliquos  modos  significandi  ex  proprie- 
tatibus  suae  rei  per  se,  et  non  ex  proprieta- 
libus  rei  constructibilis  terminantis,  tunc 
exigilur  in  illis  modis  significandi,  pro- 
portio,  ot  non  similitudo.  Et  quia  Ad- 
jectivum  liabet  modum  adjacentis  proprie 
et  de  proprietatibus  suse  rei  :  ideo  per  hu- 
jusmodi  modum  adjacentis  requirit  in  * 
subjecto  modum  per  se  slantis,  qui  est  sibi 
proportionabilis,  et  sic  de  aliis  intelliga- 
tur. 

Quarto  notandum  est.  quod  si;  ut  con- 
gruitas  constructionis  ingenerali,causatur 
ex  conformitate  modorum  significandi  ;  ut 
patet  ex  dictis,  inspiciendo  singulas  spe- 
cies  generaliter  dictorum  :  sic  congruitas 
specialis  constructionum  specialium  cau- 
satur  ex  alia,  el  alia  conformitate  aliorum, 
et  aliorum  modorum  significandi,  ut  pa- 
tet  ex  prredictis,  inspiciendo  singulas  spe- 
cies  constructionis.  Congruftas  niliil  aliud 
est,  quam  parlium  sermonis  debitaunio,  ex 
modorum  significandi  conformitate  ad  ali- 
quam  speciem  conslructionis  reqnisitorum 
derelicla. 

rilimo  notandum  est,  quod  sicut  duplex 
est  constructio,  scilicet  secundum  sensum 
el  sccundum  intellectum  ;  sic  et  Congrui- 
tas  soruwlum  sensum  est,  quando  ambo  con- 
slructibilia  sunt  voce  tenus  expressa.   Et 


sublantivo. 


8. 


Co7if/ri(ilas 
specialis  exi- 
git  conforrni- 
tatem  in  spe- 
cie. 


Definitur 


9. 
Conslruclio 
'hiplex. 


Ail  inlelle( 
lummon 
pressa . 


i. 

Perfectio  pa» 
sio    sermonii 


(licitur  congrua  secundum  setisum,  non  Ad  sensum  d 
quia  sensus  ejus  congruitatem  percipiat  ;  ^^'"''  expret 
sed  quia  vocem  utriusque  constructibilis 
aiiditus  apprehendit,  cum  vox  sil  pnjprium 
objectum  audilus.  Congruilas  vero  secun- 
dum  intellectum,  est  quando  ambo  cons- 
tructibilia,  sccundum  vocem  non  sunl  ex- 
pressa  ;  sed  altorum  ipsorum  est  ab  intel- 
lectu  apprehensum  ;  sicut  contingit  inver- 
bis  prim;r  et  secundjv  personse,  in  quibus 
intelligitur  supposilum.  Et  sic  patel  quid 
sit  congruitas,  et  unde  causetur.Et  hsec  de 
congruitate  dicta  sufficiant. 


CAPUT  LIV 
De  Perfectione  Sermonis 

Sequitur  de  perfeclione,  qure  est  tertia 
et  ultima  passio  sermonis.  Juxta  quod  no- 
tandum,  quod  cum  Grammatica  sit  scien- 
tia  organica,  oportet  quod  illud,  quod  in 
Grammatica  est  principaliter  considera- 
tum,  sit  organicum  ;  hoc  autem  est  cons- 
tructio,  de  qua  dictum  est.  Et  quia  omne 
organicum  est  ad  aliquem  finem  ordina- 
tum  ;  est  igitur  constructionis  aliquis  fi- 
nis  necessarius.  Talis  autem  finis  est  du- 
plex,  ^zilicei propinciuus ,  etremotus. 

Finis  propiiiquus,  est  expressio  mentis 
conceptus  compositi,  secundum  distantiam. 
Et  dico,  secundum  distantiam,  qma.concep- 
tus  mentis  composilus  est  aliquando  se- 
cundum  indistanliam,  ut  componendo  ho- 
minem  cum  albo  sine  copula;  ut  dicendo, 
Homo$  a'bus.  Alioquin  conceptus  mentis 
est  compositus  secundum  distantiam,  ut 
componendo  hominem  cum  albo  :  median- 
te  copula,  dicendo,  homo  est  albus.  Circa 
quam  compositionem  consislit  veritas,  et 
falsitaSjUt  dicitur  1.  Perihermenias  cap.  1. 
Et  quia  intellectus  super  compositionem 
primam  non  quiescit,  cum  sit  incompleta, 
sed  de  prima  procedit  ad  secundam;  ideo 
constructio  non  est  ad  exprimenduni  pri- 
mum  conceptum  compositum ,  sed  ad 
exprimendum  secundum  conceplum  com- 
positum,  socunduni  distantiam  finaliter  or- 
dinata.  Finis  autem  remotus  conslructionis 


Finis  cot^ 
tructionis  dU 
plex. 


Propinquu 

finis. 


Construcli 
secundum  dis 
taniiam,  el  m 
distaniiam. 


FinisrernotUi 
et  quietalim 
intellectus. 


(illAMMArii.A  M'i:<,I.LATIVA  |U 

eat  f/onfirnre  pprfpchim   xeyxnfim    in   animo  nimn  inodoruin  siLfiiifirnrKJi,  laiiuMinull.irn 

anfliforis,f.i'cousli'Uctihiliumf/r//itu  unione.  lialx-ns  cin-a  se  (i<'p**rifipnliani,  non   lernit- 

Sccundo  est  nolandurn,  quod  sicut  cons-  nal;iin,  *  non  relralionlrni  ipnam  ab  cJilh  '  'V?"  *?[** 

tructio  siinpiirilor  acfiuirilur  ox  construc-  fi'"*.  <'sl  p<'rf<'<'la  priinoinodo:  quia  niliil 

i.rmiini.-.  libilium  •  unione  absolute;  el  congruilas  sibi  dolicit  oorum.qua' ad  ••ji 

construclionis  ex  construplibilium  uniono  quirunlur.  .S<>cun<lo  mo<io  oli.iiu  •    ■  ■/       ,^. 

r«v7,V)  *c- (lol)ita  :  sir   porfectio  acquiritur  ox   lons-  la,  (}uia  (lobile  poU*sl  siium  lifiom.   ; 

i  ro,'>V-  tniclibilium   unione  dobita,  nfm  quorum-  quP"»  ordinalur  (qui  est  oxpriinr-ro 

cumfiuo;  so<l  suppositi  cum  .ipposito.dum-  concoptum  compositum  .sccun.lum  ■. 

m<jdo  nuUa  d(>p<'n<lonti;i  doroIinqu;ilur  cir-  liam,  ut  dictum  osl)  perliiifj^oro.  Terlio  ino-  f    ^odo  ptr- 

ca  ips.im  non  lorminal.i,  rolrahons  oam  ab  '^o  fl'-'"»  (^l  f)orfocUi ;  quia  ptilesl  facere 

ojus  fino,  qui  ost  concoptiim  montis  com-  sibi  simile,  id  osl,  perf(?<-luni  .sfiisum   in 

posilum  oxprimoro,  el  perioctum  sensum  animo  auditoris  ^roncnire. 

111'  in  •  animo  auditoris  f^onorare.  Kx  his  palot,  quo*l  si^iium  perfeclionis  «^  ,J, 

f.  Ex  his  patot,  quod  Iria  roquirunlur  a<l  conslructionis  esl,  «renerare  porfeclum  .sen- ^a. 

"Zmeui'  porfectionem  sornKjnis.  i'nmum  est  suppo-  sum  in  ;inimo  audiloris,  ila  quod  omnis  il- 

osnnm  ri  silnm,  ot  ;ipposilum ;  quia  cum  construclio  la  constructio  eril  pcrfecUi,  qu:o  perferUim 

''"'"•       [MTfocta,  .Ml  ad  oxprimi'iidum  montis  con-  sensum  iii  animo  audiloris  ^'enerabil.  .Se«l 

coplum  composilum,  .socuiKJum  distantiam  l»n'<'  porfoclio  .seiisus  in  animo    audiloris 

rmalitor  ordinala  ;  oportcl,  (juod  .sicul  ost  non  est  punctualis,  .sod  liabet  ^'raduin  pi»r- 

ilistanlia  intorconcoptusmontiscompositos,  focli(mis  .socundum  m.igis.  ol  miiius  :  ol 

sic  oti;im  sil  disUmlia  in  construclibilium  secundum  hoc  construclio  diciiur  mairis, 

uiiioiK'.  SiH\  li:i'c  dislanlia  .solum  ost  intor  el  ininus  perfocUi.  Nam  ea  inauns  perf(H'Ui 

sup|)osilum,  ct  .ippositum,  ox  hoc  qucjd  so-  est.  qu:e  ina,i:is  qiiiolat  animum  audiloris  ; 

lum  Vorbum  ost  appijsilum,  quoil  por  mo-  el  qu:i3  miniis  quielal,  minus  perfeda  eril. 
dumdistantis  so  Iwibel.  .'socuikIo  ro(iuiritur         Kx   his  dlclis  etiam  palel.  qu(xl  hav  osl  **■ 

('"""'"»  ommum  modorum  sifjmticjiiKli  cont()rmil;is.  iinporfecUi  si  Sf)cratf's  curril,  quia  isUi  con-  impfrferim. 


niui . 


\}vn\d  ;iil  <'()ii^'riiiljitom  roiiuirobalur.Tcrlio  junclio,  si,  huic  conslructioni  addila,  So- 

i('(|uiritur   ox  p;irlo    construclionis,   (iikkI  cratfs  currit,  facit  in  ea  iiovam  dopenden- 

tiieniuim  i,„||;,  dcpcndciitia  sil  non  torminata,  mnv  liam.id  ali<iui<l  extra  se.  ul  :»d  aliiiuid  coii- 

rotrjihiit  ipsam  Jib  ojus  flno  :  qui  ost  monlis  seiiuens  ;  (luod  si  non  oxprimalur,  stMnfier 

conceptiim  comi)ositum  oxi)rimoro,  et  per-  imporfocUi  manobit,  ul  dicendo,  mr  Ifyrrt, 

fc<liim  .sonsum  iii  Jiiiimn  Jiuditoris  geiie-  luoc  esl  imp«»rfocla  ;  (juia  uninium  audito- 

Jaro.  risnon  (luiolal ;  et  .si  qua'  sunlsimib>s.fv»r- 

Terlio  ost  nolJindum,   (luod   conslruclio  feclio  orgo    niliil  aliud  esl,  quam 

li;iboiis  in  .si»  li:oc  triji  nicmbra,  (iu;i'   dicla  .sorinonis,  lorlia,  el  ullima,  ex  debita  coiw- 

|]'"J)'.'''|.^:  siinl,  |)crl(<l;i  ost  .socundiim  lr<'s  niodos  *  truclibilium  uiiione  •lorelicUi,  cum  sufB- 

""•  pcrfoclos  (luos  assimiJil   1'hilo.sopliiis  .'».  Mo-  cionlia  oxprimendi  menlis  conceplumcora- 

l:ipli.  Ic.\l.  iiiiii.  -Jl.  N;iiii  uno  modo:ili<iui<l  positum  s(>ciin<lum  distanliam  :  ot  ^MHTaii- 

est  porfcctum,  ciii  niliil  dotvst  eorum,  (iu:i'  di  *  porftrlam  .sentenliam  iii  animo  nudilo-     '  J^^  ■-'«v'™ 

rcfiiiirunliir  ;id  ojus  sfiociom.  Socundo  mo-  ris. 

(lo,  ;ili(iiiid  ost  pcrfoctiim,  <-um  polcsl  dv  niiarto  esl  iiotanduin.  quo»l  duplex  eal  »• 

bito  siium  liiiom.  propU'r  (|ii('m  ordin:ilur.  porftrlio  coiistrucUoiiis.  S(*ilice( 

pciliiif^cro.  Tcrlio  iiiodo  :ili(|iiid  esl  iK'rfoc-  grnsuni  ct  sivunduiii  inleif^lMin.   j«  »^ 

liini.ciini  piitcsl  sibi  siiiiili'  iii  spivio  goiio-  tccunduni  .tfniiim,  rsl  tHin  itiiitto  cohMiucu   ,^^ 

ritrc.  bilifi  conslriiclioHix  suhI  itKr  t^ •  ^rpm- 

nsir\iiiin      ConslnK-lio  ciifu   JiJibciis  siippo-iiliiiii,  ol  Sft  :  ul  ffjo  ifffo.  VvrU**'l\o   *^.  • •".   inlri       Ah*  Mvna- 

rtii    pri-  ,  ^  ....  .        •'•"*    fmteUtt 

oiio.        ;ippo>iluni,  socundiim  contornuUilom  om-  ifvluin,  cil,  ium  C0HslrHi^t4tMita  srcHmdtim  tum. 

Tuuio  1,  3 


(i. 


50 


CllAMMATKwV  SPECULATIVA 


vocem  non  c.rprimuntur,  scd  altcrum  ab  in- 
tellertu  apprehcndiiur,  ul  diceiido,  lcgo. 
Naiu  hoc  vcrhuui  lcgo,  dal  iulelligere  sup- 
posilum  quod  esl  ly  cijo,  suh  coutbruulale 
ouuiiuiu  modorum  siguificandi  requisilo- 
•  oum  luiiia  i-uni  ad  hauc  spcciem  couslrucliouis.  EL  * 

retiuirilur.  ,  .  ,,      ,        ,.  •.         i  i       i- 

tauuMi  hicuulladercluiquilurdepeudenlia, 
ex  parle  conslrucliouis  toLius,  vel  partium 
ejus,  non  lerminala,  qua3  relrahat  eam  ah 
ejus  fine,  qui  est,  mentis  conceptum  com- 
positum  secundum  dislantiam  exprimere, 
vel  perfectum  sensum  in  animo  auditoris 
generare  :  et  ita  intelligatur  in  aliis. 
10.  Quinlo,  et  ultimo  est  notandum,  quod  il- 

nis!c'm'/ruiia'  '^1'^  quod  hahet  se  per  additionem  ad  alle- 
tis,  pcrfrciio-  rmn,  poslerius  csL  eo  :  ideo  ex  dictis  patet, 
di/}'eren(i(i.  quod  cougruitas  est  posterior  constructione, 
et  perfectio  poslerior  congruitate.Nam  cons- 
tructio  non  requirit  aliquid  aliud  nisi  ah- 
solute  constructihilium  unionem,  ex  mo- 
dorum  significandi  conformitate  causalam, 
ut  dicendo,  vir  est  albus,  ita  bene  est  cons- 
Iructio,  sicut  ista,  vir  est  bonus  ;  quia  utro- 
bique  est  conformiLas  modorum  significan- 
di.  Sed  congruilas  requiril  consLructibilium 
unionem,non  quamcumque,  sed  debitam,ex 
conformitate  modorum  significandi  illius 
constructionis  tantum,  ad  illam  speciem 
cousLrucLionis  requisiLorum . 


Perfectio  requirit  constructihilium  unio-  H. 

nem,  non  quorumcumque,  sed  solum  sup- 
positi  cum  apposito,  ex  conformitale  om- 
nium  modorum  significandi  causalam,cum 
sufficientia  exprimendi  mentis  conceptum 
compositum  secundum  distantiam,  et  ge- 
nerandi  perfectum  sensum  in  animo  audi- 
toris.  Et  sic  patet,  quod  perfectio  super 
congruitatem  addit  propria  principia,  etsi- 
militer  congruiLas  super  consLrucLionem, 
eL  ideo  perfecLio  praisupponiL  congruiLaLem, 
eL  congruilas  consLrucLionem. 

ConsLrucLio  ergo,  estpassio  sermonispri- 
ma,  congruitas  sccunda,  perfeclio  lertia,  et 
ultima.  EL  uLhabeamus  dislincLum  modum 
inLerrogandi  de  ipsis  passionibusGramma- 
ticse,  sciendum  est,  quod  de  differentiis 
construcLionum,  quae  sunt  transitivum,  et 
inlransitivum,  possumus  quserere  per  hoc 
inLerrogaLivum  quaef  Sed  de  isLis  differen-  inierroi 
Liis,  quae  sunL  congruum,  et  incongruum,  "^*  f'^"' 
possumus  quserere  per  hoc  interrogativum  price,  ei 
qualis?  Sed  de  istis  differentiis,  quse  sunt 
perfectum,  et  imperfectum,  possumus  quse- 
rere  per  hoc  interrogaLivum  quanta  ?  Unde 
versus  : 

Qiae  ?  trans ;  intrans,  qualis  ?  con,  incon  : 
quanta?  per ;  imper. 


FINIS  LIBUI  DE  MODIS  SIGNIFICANDI 


F.  JOANNIS 


DUNS    SCOTI 

DOCTORIS    SUBTILIS 

OHDINIS    MINOHUM 

Sll'KI{  IMVKUSVLIA  POItrinilll  (iUESTIONES 

ACITISSIM  i; 


\  >^v 


QU.ESTIO    IM{I.MA 
Ulram  Loyicn  sil  scienlia"? 

I).  A«tJii8tinii8  in  lihello  d«  principiix  Logica\  cap. 
1.  D.  Tlioina8  4.  Melaph.  tecl.  4.  Theniist.  I.  Putt. 
cap.  24.  A;ninoniii3  /;i  Proloyo  I 'rivil t ca m.  .Kgi- 
iliuB  1.  f*ott.  (juiTiil  1.  Tarlaret.  quitst.  I. 
/'ro(vm.  .Joan.  Anglicus,  rt  Hrasavolus  tuper 
hanc  quccit.  Villalpna.  quwst.  2*j.  Proccm.  SotuK, 
\  ct  Tolet.  q.  2.  Protftn.  F^onseca  2.  .Metaph.  cap.  3 
^qwest.  1.  trct.  '.'.  Coniinbrir.  q.  4.  Proeein.  Faber 
Tkeorcm.  \.  Ilurfado  di^iif,  2.  I.oy.sect.  i.  Me. 
rincro  dispul.  proam.  ^.  3.  Hodngues  q.  1. 
Proccm.  art.  i.  Aversa  q.  1  *4Ct.  5. 

Circu  Logicalia  diligenter  inlendens, 
ut  veritate.s,  quae  in  eis  suiit  dubi»,  cla- 
rius  elucescant,  niovendo  dubia,  priino 
supru  Libruin  Porphyrii,  (iua'ro,utruni 
Lof^ica  sitscientia  ?  \i(letur  quod  iion. 
Modiis  sciendi  ni»n e.«,t  scienlia,lo.i;ica  e.^^t 
inodus  sciendi  ;  erpo,  elc.  jMajor  patet 
a  siinili,  quia  modus  videndi  non  est  vi- 
sus.  Trobo  ininorein  par  Arislolelein  '2. 
Metaph.  (lont.  L">.  Ah.snriiuni  est  simul 
qwrrere  scicnfinm,  c.t  mortum  scirniii, 
ubi  Conninenlator  exponif  mndum  sricn- 
di,  id  est,  Lo<iicnm. 

Itein,  (».  .Mctaph.  T«'.\t.  cuiu.  1.  dis- 
lin^Miit  .Vrisloteles  sci«'nlias  in  Mathe- 
inaticain,  NaliiraltMii.  •■(  l>iviiiani,  sive 
Metaphysicani,  siili  qiiitnirn  iiiilla  coiiti 
iirtiir  Logica.  Itcin,  illud  (piod  prucedit 
e.x  coinmunibus,  non  est  scientia  :   quia 


scieutia  este.xpropriis,  sicut  el  deinons- 
tratio,  per  Aristotelem  1.  INjsler.  To.xl. 
;>.  Logica  est  ex  cuminunibus  :  ergonon 
est  .srionlia. 

-\d  oppositum,  scicutia  est  elTeclu.s 
demonstrationis  :  in  Logica  auteui  uiul- 
ta  demonstrative  concluiiuutur  :  ergo, 
etc.  Item,  h.Tcestper  se  vera,  Loijicus 
cst  scicns  ;  ergo  loj^ica  csl  scienlia  : 
quia  a  cuncretis,  ubi  est  priLHliciiUo  per 
se^  teuet  consequentia  ad  abstracla. 

Dicendum,  quod  Logica  esl  scientia : 
qua'  enim  in  ea  docentur,  deiuonslra-  ^*^''»* 
tive  concluduiitiir,  sicut  iualiisscieutiis; 
ergo  sciuntur  :  (piia  Demonstrafio  est 
sf/flof/ismus  fncirns  .scire.  1.  Posterior. 
Tcx.  .j.  Sunt  etiam  in  Lotrica  omuia  re- 
quisita  ad  deiuoustrationt>iii,  u(  subjoc- 
tiiin.et  pa.<*slo  demouslrabilisde  subjVr- 
to,  per  mcdiiim,  ipiod  est  deliuitio.  In- 
telliircndum  esl  lameu,  qiiod  L<>irica 
diiplicifer  consideratur.  l'iio  iuihIo  iii- *••*• 
qiianfiim  esl  dorcns  :  et  sic  e\  nereina- 
riis.    cl'propriis  principiis,  •  'it  ad 

neccssiirias  canclusi<»n«»'«.  oi  sic  esi 
scieufia.  .Mio  inodo  iuqiiantiiin  Mlimur 
en.  applicaiido  i>aiii  ad  illa.  in  quihus 
esl  iisiis  :     '  f  «'x   pi  >.  iie«| 

e.x  commiiuiiiu.s.  ncc  .'«ic  eitt  ^cicuiia.si- 
ciit  patct  iu  ua(ur.dil»u'<.  ubi  .\i  » 


52 


SUPEll  l'NIVEHSALIA  POKIMIVKII 


3. 

Ad  nrgumenta. 


adducilraliones  Logicas,  qua>  procedunl 
ex  niodioconiniuni,  el  non  faciunt  scire, 
proprie  loquendo. 

Ad  jM"inunii  dicitur,  quod  modus 
sciendi  non  est  scientia  specialis,  potest 
tanien  esse  communis.  Conlra  hoc,  si 
hfBC  est  vera,  aiiquo  modo,  Modus 
sciendi  est  scientia,  cum  sit  prajdicatio 
in  abstracto  ;  ergo  erit  per  se  primo 
modo  :  consequens  est  falsum  ;  ergo  et 
antecedens.  Gonsequent.ia  patet,  quia 
omnispr£edicatio  inabslracto  est  essen- 
tialiter  vera.  Sed  falsitas  consequentis 
patet,  quia  in  intellectu  subjecti,  non 
includitur  prtedicatum.  Item  modus 
sciendi  est  poslerior  scire :  ergo  posterior 
quam  scientia  :  quia  scire  posterius  est, 
quam  scientia. 

Ideo  dicitur  aliter,  quod  minor  est 
Logicu  ,>on  est  falsa,  formaliter  loquendo.  Ad  ejus  pro- 
teiendi.  bationeiii  dici  potest,  quod  illaexpositio 

debet  intelligi  materialiter,  et  ita  hasc 
praedicatio,  Modus  sciendiest  scientia, 
est  vera,  quia  Logica  docet  modum  scien- 
di  pro  tanto,  quia  est  de  Syllogismo, 
vel  de  argumento  per  quod  tantum  ha- 
betur  scientia. 

Aliter  dici  polest,  ad  primam  propo- 
sitionem,quod  si  exponatur  modiis  scien- 
di  per  Logicam,  copulatio    non  debet 


4. 


cadere  interscientiam,  et  modum  scien- 
di ;  sed  inter  qua^rere  scientiam,  et  quae- 
rere  modum  sciendi :  nam  hocquasrere, 
est  illud  qua^rere,  propter  concomitan- 
tiam  ;  sicut  quasrerealiquid,  cst  quaerc- 
re  illud  quod  est  sibi  necessario  con- 
junctum,  licet  unum  non  sit  reliquum. 

Ad  secundum  dico,  quod  distinguit 
ibi  scicntias  reales,  cujusmodi  non 
est  Logica,  sed  est  etiam  scientia  ratio- 
nalis. 

Ad  tertium  patet,  quod  Logica  per 
propria  principia  ostendit  passiones,  li- 
cet  ejus  usus  sitcirca  commmunia,  etc. 

EXPOSITIO  (1) 

De  Primo.  Qusestioe^^t  dubitabilis  propo- 
sitio,  quse  aliud  quaerit,  et  aliud  supponit 

'  ^  ^  '  J^  ^  Quid   et   qut 

7.  Metaph.  ad  finem.  Supponit  enim  Logi-  piex  qua-stio 
cam  esse,  sed  quoerit  an  sit  scientia,  vel 
modus  sciendi,  ut  voluerunt  nonnuUi. 
Quseslio  est  duplex,  scilicet  generalis,  ut 
omnis  propositio  cum  nota  interrogandi ; 
specialis,  ut  propositio  necessaria  dubita- 
bilis  :  et  sic  sunt  tantum  quatuor  in  genere, 
qua3  ponuntur  2.  Posteriorum,  videlicet, 
Si  est,  quid  est,  quia  est,  et  propter  quid 
est  ,  de  quibus  aliqua  tangam  qusestione 
tertia. 
Utrum  est  nota  qusestionis  problemati- 


(I)  Anle  syiSim  exposiiioTiem  Qumtionum  Docloris  Subtilis  in  quinque  Unix)ersalia  Porphyrii,R.  P.  F. 
Maurilius  Hibernicus,  Archiepiscopus  Tuamensis  ex  Ordine  Minorum  assumptus,  hoc  tradit  prowmium  : 

«  Quia  intentio  praesentis  lucubrationis  est,  Doctoris  Subtilis  difficilium  qusestionum  in  Log-icam  Aristo- 
telis,  et  aliorum  ambiguitales  enodare,  obscuritates  declarare,  atque  ipsius  litleram  per  modum  exposi- 
tionis,  de  verbo  ad  verbum,  brevi  quodani  compendio  examinare  :  ideo  illa  octo  capitula,  seu  pneam- 
bula,  quic  recitat  Averroes  in  Procjemio  suo  in  Physicam,  duxi  non  omittenda,  qnaj  videlicet  intentio, 
libri  utilitas,  ordo,  divisio,  proportio,  via  doctrin;e,  nomeu    libri,  et  nomen  auctoris. 

Inlentio  namque  hujus  operis,  et  auctons  est  indagari  veritatem,  et  in  hac  scientia,  et  in  coeteris  aliis, 
ut  postea  clarius  dicetur.  Finis  autem  intrinsecus  ejus  est  cognitio  sui  subjecti,  et  reducibihum  ad  ipsum, 
patet  2.  Metaphysicce,  capite  illo  :  Quoniam  auteni  simpliciter  ens,  juxta  principium.  Extrinsecus  vero, 
et  immediatus,  per  applicationem  subjecti  ad  alias  scientias,  discernere  verum  a  falso.  Medialus  quoque, 
ut  Moi-ali  poslhac  habita,  sequatur  ultimata  felicitas.  Voluit  igitur  Doctor  iste  ultra  commune  ingenium 
hominum,  veritales  logicales  investigare,  ut  patet  intuenti  processum  ejus. 

UlilHas  Logicte,  et  maxime  harum  qu  estionum  est,  ut  nisi  ipsis  habitis,  et  bene  discussis,  nemo  arti- 
ficialiler  nec  Logicam,  nec  alias  scienlias  adipisci  valeat.  Nain,  ut  verum  fatear,  promplitudo  in  iis 
quajstionibus,  reddit  quemcumque  ita  habilem,  ul  fere  absque  labore,  omnem  speculativam  possit  con- 
sequi. 

Ordo  vero  hujusoperis,  ad  c.etera  istius  viri  et  aliorura,  debet  esse,  ut  statim  post  Grammaticam  positi- 


coc,  vel  gonoralius  niju.slibct  :  t-l  iiabel  lo-  bel.Vel  sic  I^jgica  eslscienlia  rai:            Ji- 

cuui  in  oppo.sili.s,ul  habcl  l'liilo.sophus,  no-  recliva  at-luuni  ralioni.s.  Velsic,  bef-unduiu 

t.inter  10.  Mct.ipli.  te.xt.  coniin.  17.  lifthnnc  lioetiuni  «ie  disciplina  .Scliolarium  :  h>giea 

prima,   nd  j/urtem    af/lnnnUvam    /jrimi  f »t  rutiodisceniendi  verum  a  fafso.  ]Ll  silia 

dubii  ibidem  diapnluti  in  texlu.  niulUi,  qua"  se<|uuntur  pulchra  ibideni.  El 

"^-               Loyica  cst<luplcx,  .scilicct  natura'is,  (jua-  .secunduni  .Viiguslinuni.  Logica  est  ars  ar- 

)tni,ipfx.   j.j^^  fj,j,,.,jj,„j  p(^,l^^j^Laj5  i„[,.||,.(^l^,j^  qnj,  ,,.^,j.  lium,  ei  scientia  scienliarum,  qua  aperta 

raliter  as.scntit  vero,  et  di.ssenlit  lal.so  :  et  omnfS  aliiv  uperiuntur:  et  qua  claus;i  om- 

sic  proccdit  dc  notitia   noli   ad  igiioti  no-  nes  alia- clauduntur.  cum  qua,qua'lilx,*l,  el 

litiam.  Alia  est  nrli/iciafis,  qiuu  est  qui-  sine  r/ua,    uulla.   Mulli   alii   diversinuxle 

dam    liabiliis    inli  llcctualis,   cominunilcr  deliiiiuMl  ip.sam.cujus  necessit;ilem,  el  uli- 

acquisitusperinvcntionem,  veldoctriiiam  :  litalcm    laiigil  Philosophus,  r.ommenlalor, 

quo  judic.imiis  dc   rcctitudine  ciijuslibct  et  alii  in  plcri>que  locis. 

ratiocinatioiiis.  Vcl   cst   illa,  qua-  data  cst  (lommunis  aiitcm   interprclalio  nominiH  ^^r"  imda 

dtetm. 

w  d,irn,,-    F"'!"  ••ortas  rcgulas  .\rtis  Logica;,  (luam  sic  esl  ijuod  Ao/y/ca   dicilur  a  Ae-jof,  (piod  esl 

'•  dcfiniunl  ali^iui    :    K>1   (jua' a   phantasiis,  Kenno,  quasi  sermocinalis  .scienlia,  el  liccl 

(|uu' videntur,  et  nonsunl,  nos  liberal,|er-  sermo  accidat  sibi,  (]uia  lanien  di^putilio 

roro.uiamnal,  falsitatcs  ostcndit.ct  inomni  Logic.ili.^  apli.s.->ime  halx-t  Ih-ri  per  sermo- 

operc  contcmpl.itionis,  lumcn  rectumprx'-  nem,  idco  .\iil(jnomaslice  dicilur  sermoci- 

vani  t.'t  nwciilativnni,  t't  jiorva  l(.gnali.i  ineiiii  a{ipriinatur  :  ••!  si  ininie«liat''  .1  jiuero,  tauio    meiiuj.  iic«t 
ail  pleniini,  nibi  a  i^rovectis,  ('(ini|ir('henili  niininie  [M>»t>e  cent-eatur. 

Dividitur  autem  hoc  opus,  secunduni  divisionem  Ix)giru>,  ({u:o  hahel  dividi  (ut    vul^fo  dicilnr)  tn  vrt« 
reni  et  novain,  ut  inlVa,  ({Uii^slione  3.  taiiLretur.  Verumtamen    apud  paucos  re|teriuutur  quxi-Alioom    huju 
in  novn  I.ogica,  pr;i'ter(]uam  in   lihris  Klcnchoruin. 

/'ropor/io  ejus  ad  alias  scientias,  generaliter  loquendo.  prjtcst  aisi^^nari  Innquam  inttrumenli,  vel  modi 

eciendi,  materialiter  intelIi^'endo,ad  illud  ciijus  est.  Si  vero  sp'cinliler  comparelur  ad  s|«culalivas  ralio- 

nales,    ut    coiivcniunt  iii  alKpio  coinmuni,  dic,   ut  dicit  Comnientator  iihi  cuprn.  (|U(hI  est  parlis  ad  totam. 

1/(1  vcro  doi-trin.i' e&t  corti8«iina,  noii  inodo,  (iiiin  omni  gcnere  denionstraiidi  {lotest  uti.  sed  '(uiaomac* 

alioH  (leiiionstrare  docet,  loquorde  I..ogica  iii  communi. 

SomcH  lihri  fst  fhtfila,  vel  QuiVKtiinirs  lo(/icah's,  de  ([uostatiin  mniris. 
I  uM    ,1      yomcn  Auctons  bpintuali  re^'eneratione,('at  Joannes,  cujub  nuineu.  et  omen  non  deaeniit.  Dicilur  vero 
«.  DuHS  cognomento,  vel  potius  a  loco  generationis  bic  dictus,  pntriu  Scotus,  sed,  ul  reor,  de  Majori  ;  Artium 

.l/dj-iwiiM   Oxonii,  et  TheoIoj,Mii«  Parisiis  di;,'nitnte  l>ictor,  Ordinis    Sornphici    Min<>riim    reii.:ion«>  :  (-i<yi«   liiuitibm» 

/,'(''    adiliilixse  (»1  in({uit  Divus  Amhro.^iiis)  alii/uitl,  decif/tiiiie  c»/.SupervnruiH  «•utr-  '•' •  '  . 

lem  facihiib  lutiliir   jiivare.  rosseiii  prolocto  pr.i'ro|;ativa>>  illn.o,  (|uas    cum  |k.>i 

Aristotcli,  loco  pncnllegato,  buic  hoinini  sanisflime,  et  mnjorn  npplicare:  bvd  facla  sat  viruiu  comuicadaot. 

Si)!(«nt  pr:i'mitti  (iiiicdnni  viM-ha  iii  principio    liiijiis    o[M'ris,  ipi  i-  aii    -     '    ' 
rclert,  .vd  noloca  pr.cterirc,  el  .Mint  isla  :  t'ir(<i  loijicnlia  ililnjcntrr  1 
sunl  iluhite,  clariu»  elucencant,  movendo  iluhia,  primo  $upra  librum  Porphtfrti. 

(!iim  dicit,  firca  loyicalia,  o^tcnilil  uuiversalilatcni  ojicris,  et   dctermin  .  iil 

iliiiijcHtcr,  nniii  dilij,'enlia  cujuolihct    ii|)eriit  iihtiibiUis  |ierinolliliir,    ut  «/«  ,....,/,  ■..„  nl 

l!oetin.H,    Sciiuitnr  intcHilcnt.  InlcHiUrc  csl  in  aliud  toiidere,  sive  a  se,  •ivc  al>  alm  h<>«-  >»  r 

et  conveiiit  lihero  arhitrio,  iit  includit  inlellectum,  ct  voIuulal«*iii. 

Diini  nddit  ul  verilates,  1/11,1'  in  cis  »unt  itubiiv,  <»l. 11(111  flneni  f  ■ 

liirile  vcrilntihiiH  inconiplexdnim,  in  ordincml  int<'lleiluiii  :  ««t  •l.' 

tionem  hnbcs  nh  ipso  (*>.   Mutnphysictit  sute.    l)ul>iir,  non  sihi,  s««l  aliis  :  quia  qui  dul>il«l.   i^norsrt  «td^ 
tur,I.  MelnphyH.  .Wor(»i(/o  dulnii    Incslrnim  0'»'|"''   A  "  jr# 

volcnlifiusopciw  prctium  hcnc  dulnlare:  /lOilerwr  cnu.. .  »/»  , 

vrrt' fi(iwi(/ut' »10«  c»<  iijHorantit  ri/iru/uHi,  »lc    Soquilur.  tunr  .ae  f 

pcrfcotionis,  doctrinip  (ameu  primus  eid. 

Sod  llt  I.crtor  ordillOIII  (ill  ((Uo  non   lll<xlo    lliiiiniiiM 'iin   i. 
lionit*  coiiisi^lit,  iSf.  M.'lnpli.  lcxL   C(itiiiii<'iiL    5if.)  uiiiioriu< 

tilulum  (]uii>»liouis  cujiislihot  dcclnrnl>o,  quirstionis  divisionem,  «*t  raltont^m  ordiai>  .  Ja 

liltcrnni  cxponnni,  i't  tcrtiodul>ia  nli^inn  iiiov.-l  o,  •  >.  iil    'ic  nuinero  t«rMriu    omuium    i«;;«clia- 

sitno,  cliam  seciiiiduiii  PliildMiphos,  (u'  I.Cu<li,  i<',  -'    halK-turi  coalentas.  diviB»  TriutUtti  jutiho 

frelus,  rcm  prtncipalciu  aggrcdiar.  • 


54 


SrTER  IINIVERSALIA  rORPIIYRII 


iialis,  non  (Irnoininalioneobjectiva,  sedpo- 
lius  instruinoiilali. 

Logica  V(M'o  artiticialis  potcst  ciividi  in 
doc(Mit('ni  cl  utontcm,  ut  statim  dicetur; 
(locens  vero  quotics  sumitur  quantum  ad 
partos  subjectivas,  et  alias  sui,  et  subjecti 
ipsius,  patobit  qua^stione  tertia. 

Scientia  potest  sumi  quadrupliciter,  ut 
accipitur  a  Linconiensi,  super  primum 
Posteriorum  :  sod  in  proposito  fit  sermo 
de  ipsa,  ut  definitur  dupliciter  primo  Pos- 
teriorum,  ab  Aristotele  :  qu?e  sic  describi 


Videtur  qnod  non.  Ubi  nota  quod  triplex 
est  videre,  scilicet  Elenchum,  Topicum,  et 
Posterioristicum.  Primum  includit  nega- 
tionem,  quia  illud  quod  sic  videtur,  non 
est.  In  proposito  sic  sumitur,  vel  saltom  .,  ,  ., 
topice,  non  autem  posterioristice.  Sequitur,  '»''"'•• 
modus  sciendi  non  est  scientia,  et  probat  a 
simili,  quia  modus  videndi  non  est  visus, 
Ubi  advertendum  quod  7nodus  accipitur 
uno  modo  pro  naturali  dispositione  cujus- 
libet  rei.  Secundo  ut  est  rei  detenninatio 
accidentalis,   ut  in    Modalibus  accipitur. 


potest  (ut  primo  Reportationum,  qu;ostione     Tertio  pro  dispositione  syllogistica.  Quarto 


Sc.'entia  quid 


EJus  conditio 
nes. 


1.  in  principio  .;olutionis,  habetur  ab  isto 
Doctoro,  et  in  tertio  24.  distinct.)  Scientia 
est  conclusionis  necessarise,  per  causam, 
vel  principia,  et  per  demonstratwnem  ap- 
plicata,  certn,  et  evidens  notilia. 

In  qua  descripcione  quatuor  conditiones 
tanguntur,  videlicet  necessitas  objecti,  evi- 
dentia,  certitudo,  applicatio  syllogistica. 
Prima  excludithabitum  contingentium,  ut 
puta  artem,  secundum  aliquos,  et  pruden- 
tiam.  Secunda  excludit  fidem.  Tertia  vero 
opinionem.  Quarta  habitum  principiorum. 
Vel  posses  assignare  septem  condiLiones 
scientioe,  ut  ponit  Franciscus  in  Gonflatu, 
in  prologo,  qusestione  14.  quas  omitto  gra- 
tia  brevitatis. 

Haec  quiEstio,  sicul  alioe  communiter,  di- 
viditur  in  tres  partes  principales.  In  prima 
arguit  :  ad  utramque  partem  quaesiti.  Et 
primo  comnmniter  pro  parte  lalsa  :  in  se- 
cunda  solvit  quaestionem  :  in  tertia  res- 
pondet  ad  argumenta  principalia. 

Ordo  hujus  quajstionis  ad  sequeiltes,  pa- 
tet  :  quia  prius  est  scire  Logicam  esse 
scientiam,  quam  scientiam  communem, 
vel  propriam,  et  quam  assignare  ejus  sub- 
jectum.  Ilas  vero  tres  qurestiones  circa 
Logicam  in  communi,  non  abs  re  proemisit 
Doctor,  doctrinam  Aristotelis  1.  Physico- 
rum,  text.  comment.  4.  Et  alibi  ssepe  se- 
cutus,  ex  universalioribus  ad  minus  uni- 
versalia  procedens,  deinde  descendit  ad 
specialia,  ut  postea  dicetur. 

De  secundo.  Arguit  tripliciter  quod  Lo- 
\idere  tripiex.  gica  nou  est  scientia  :  dicit  igitur  primo. 


0. 


pro  accidentali  modo  ipsius  verbi.  Quinto 
pro  consignificato  partis  orationis,  qui 
modus  signiftcandi  appellatur.  In  proposi- 
to  sumitur  primo,  vel  secundo  modo,  licet 
universaliter  quomodocumque  capiatur, 
modus  non  sit  id  cujus  est  modus,  modus 
namque  videndi  est,  clare,  vel  obscure, 
vel  pudice  (et  sic  de  aliis)  videre.  Gum 
igitur  dicitur  modus  sciendi,  contrahilur 
determinatio  per  determinabile. 

Sequitur  minor,  Logica  est  modus 
sciendi,  quod  probatur  per  Aristotelem  et 
Gommentatorem  2.  Metaphysic.  text.  com- 
ment.  8.  Pro  ipsius  radicali  declaratione, 
notandum,  quod  Aristoteles  ibid.  in  2. 
text.  comment.  15.  postquam  pra^misit  fa- 
cilitatem  et  difficultatem,  quoe  accidunt 
circa  considerationem  veritatis,  et  quod  ad 
Metaphysicum  spectat  inquisitio  veritatis, 
ostendit  modum  acquirendi  veritatem  : 
prsemittens  primo  virtutem  consuetudinis, 
dicens,  quod,  ut  consuevimus,  ita  digna- 
mur  dici,  text.  comment.  14.  deinde  addu- 
cit  quinque  modos,  quos  diversi  observant 
in  acquisitione  scientiae. 

Primus  est,  quia  aliqui  nihil  recipiunt, 
nisi  dicatur  eis  Mathematice,  et   hoc  vel  ^  . 

'  Qumque  modi 

propter  consuetudinem  in  Mathematicis,  discendi. 
vel  fortitudinem  imaginationis.  Secundus, 
quia  aliqui  nihil  recipiunt,  nisi  per  exem- 
pla  sensibilia  :  et  hoc  vel  propter  consue- 
tudinem,  vel  propter  debilitatem  intellec- 
tus.  Tertius,  quia  aliqui  nihil  recipiunt, 
nisi  per  auctoritatem  Poetarum,  vel  alio- 
rum  :  et  hoc  vel  propter  consuetudinem, 


Of.ESTIO  I 


56 


vel  defectuTn  judirii  inlelleclu.s.  Quarlus, 
quia  aliqui  per  corlitudinem,  ct  diligenlein 
inqui.silionoin,  volunt  omnia  dici  :  el  hoc 
vel  propter  consueludinein,  vel  sublilila- 
tem  inlellectus.  Quintus,  quia  aliqui  niliil 
per  certiludinem  inquirunl,  el  vocat  Aris- 
toteles  hunc  moduni  tristabilem  :  et  hoc 
eis  conlin^Mt,  vel  propler  impotontiain 
complectcndi,  vel  micrologiam,  id  est  par- 
vorum  ratiocinationcin,  .secundum  ipsos 
inopportunam  :  ct  exomplifirat  de  illibera- 
libus  computantibus  parva  inconviviis.  Ex 
quibus  infort  rhilo.sophus  regulam  et  ino- 
dum  convcniontom  acquirendi  vorilatem, 
vel  scientiam,  dicens  :  1'ropter  qnod  opor 
tet  erudiri,  quomodo  singula  $u>U  reci- 
pienda  :  et  absurduin  esl   sii/tul  quscrere 


aul  speculativa  :  sorl  Logira  non  esl  Dnc- 
tica,   nec    speculaliva;    ergo,    el-  ir 

patel  ex  illa  communi  divisione,  licel  ali- 
qui  fK>nant  lerliam,  ut  infra,  arliculo  3. 
lani^ain.  Minor  pro  parle  prolxibilur  ibi- 
dein.  .S<,'d  pro  secunda,  probat  eani  Uoclor 
in  liltora,  quia  nec  est  Physicj,  nec  Malhe- 
matica,  nec  Metaphysici 

Tertium  ar^imentum  pnncipale  esl, 
quia  scientia  procodit  rx  propriis,  Logira 
autem  ex  coinmunibus ;  ergo,  elc.  Major 
patet,  quia  demonsiralio  osl  ex  propriis  I. 
Posteriorum,  toxl.  commcnl.5.  el  22.  Cum 
igitur  sciontia  sit  effectus  denionslralioni^, 
et  demonslralio  sit  ex  propriis  principiiit; 
igitur  el  scientia.  Minor  vero  palel,  quia 
illa  de  quibus  c>sl  Logica,  sunt  comiuunia 


scietitiam,  et  modum  scieudi  :  est  autem  omnibus  aliis,  ut  poslea  dicelur. 

neutrum  fucile  accipere.\}h\  CommenUiiov  Advorte  quod  licel  texlus  Logic«  coin- 

exponit  expresse  per  modum  scienii  Logi-  muniter  dividatur  per  capitula,  cl  non  per 

cam  debere  intolligi,  quia  est  via  in  alias  cominonta  :  ul  tamcn  facilius  in  libris  im- 


I. 

tlfX 


scientias  :  ideo  debet  acquiri,  non  simul 
cum  aliis  scientiis,  sed  prius.  Et  oxompU- 
ficat  de  docente  viam  cum  addiscit  eam  : 
vel  de  medente  cum  addiscit  medicinaiu  : 
sicutquidamfocit.quiaccossitadiogrolum, 
el  volens  propinare  medocinam,  inspoxil 
poslea  libruin,  el  mortuus  est  jcgrotus.  Si- 
militor  orrabit  in  acquisitione  aliarum 
scientiarum,  qui  ignural  Logicam,  vel 
etiam  tuiic  simul  cum  aliis  oam  quieril. 
Secundum  arguinenlum  principalo  fun- 
.,,„.  dalur  suporilladivisiono  trimeinbri  specu- 
b'Uiva5  0.  Motaphy.sic.  lext.  commenl.  2. 
qu.T  potest  reduci  ad  bimembrom,  per  hoc 
quod  ost  soparabile  a  malcria  sonsibili,  vol 
non;  osse  mobilo,  vel  non.  Scienlia  onim 
omnis  spoculativa  rcalis,  aut  est  dein.sepa- 
rabililius,  ol  mobilibus,  cl  sic  est  Physica  ; 
aut  do  insoparabilibus,  el  innnobilibus.  et 


(    riui.-rflii    «i 


pressis  invenianlur  loca,  nolavi  semper 
commenla  :  quare  Lector  non  sjne  causa 
atlendal,  et  delractores  casligcl. 

i'rimum    argumeiitum    ad    uppo.siium, 
palet,   cl  magis  in  solutione  qux^slionis. 

Secundum  argumcnlum  fundalur  super  ^^J^^  ***** 
illa  regula,  A  concretis  ait  abstracta  tenet 
consequentia,  ubi  in  oncreiis  est  prartici- 
lio  per  se.  nuu'  esl  famosn  apud  Si*olum. 
Vide  quavstionoin  13.  QutKilibeli.  el  quaj 
ibi  nolavi.  Quain  proposilionem  infra  cap. 
de  (a^nore  qusestione  3.  n.  rfnri.iho  :  sod 
pro  nunc  inlelligatur  in  ■  »- 

lalibus,  el  abslraclis  non  ultJ?Tvilis  :  de 
({uibus  plciiius  in  loropi  F.t  quiii 

aliqui  prolorviondo,  :  illud  a 

tum,  scilicet  quod  Logicu*  est  Mcien*,  pro- 
batur  sic.  Primu  ex  conimuni  u.su    A 
rum  :  secumlo  p«^r  r;i  i.  quia  l 


I 


sicest  Malhcmalica;  auldosof)arabilibus,el      dcmonstralivo 


immobilibus,  et  sic  esl  Molaphysica.  qua- 
rum  ulterior  prose<"ulio  non  hic,  scd  alibi. 
Dicerel  tamon  advorsarius,  pom^ns  Logi- 
cam  cssc»  praclicam.  ul  .Vuroolus.  el  alii 
plurcs,  quod  argumonlum  Hoctoris  com- 
miltit  con.scqucns.Kormoturcrgoargumen- 
lum  sic  :  Ouniis  scit  ntia  aul  esl  practioa, 


cus  ost  hujustuiiiji :  ri.:tt,  oic.  .Mi^nr  palel. 
Minor  pro'alur  in  soluiione  qunMlionb,  el 

intra  d- 

lloin.  ;   JK  r 

lectum 

dinc.  aui  <  .....  .   , 

'»'""" 'ioluni  li fldel  :  i^ «. 


I 
I 


56 


SUPEU  rNIVERSAIJA  PORPIIVRII 


1.^ 


per  sapionliam,  aul  per  inlellccluTn,  aul 
prudenliani,  aul  arleni,  aul  scicnliam  :  non 
priniis  qualuor  modis,  ut  patet;  igitur 
quinlo  modo.  Si  vero  cum  formidine  ;  igi- 
lur  erit  opinio,  et  per  consequens  erit  non 
modus  sciendi,  sed  potius  opinandi,  quod 
est  contrJ»  te;  si  ulterius  proterviatur,  pro- 
cede  consequenter. 
Consequenter  respondet  ad  quaestionem 

Logica  e,t  scicn-  aftirmative,  dicens  quod  Logica  est  scienlia, 
quam  conclusionem  probat  dupliciter. 
Primo,  quia  sicul  veritates  Metaphysicales, 
vel  GeometriciB  ostenduntur  demonstra- 
tive,  ila  veritates  Logicales.  Sicut  enim  de 
enle  in  communi,  vel  de  substantia,  seu 
quantitate,  et  sic  de  aliis,ostenditur  passio 
aliqua  demonstralive;  ita  de  Syllogismo  in 
connnuni,  vol  do  aliqua  ejus  parte  subjec- 
tiva,  vel  inlegrali  ostenditur  passio  in  Lo- 
gica,  eliam  demonstrative.  Sed  quia  forte 
aliquis  diceret  quod  requisitaad  demons- 
trationem  non  habentur  in  Logica,  ideo 
secundo  adjungit  quod  cum  demonstratio 
sit  Syllogismus  faciens  scire  1.  Post.  text. 

Ad demonstraiio-  com.  5.  ad  domonstrationem  autem  requi- 
runtur  tria,  scilicet  subjectum,  passio,  et 
medium  I.  Post.  text.  comm.  22.  quod  est 
definitio  subjecti  in  habentibus  definitio- 
nem,  vel  passio  prior  respectu  alterius,  et 
hoc  in  demonstratione  quid  ;  vel  effectus, 
sive  signum  in  demonstratione  quia, 
omnia  illa  reperiuntur  in  Logica,  ut  patet 
discurrendo;  de  his  in  quoestione  3.  se- 
quenti  clarius  dicam. 

Deindecumdicit,  I nielligendum  est,  etc. 
Ad  majorem  declarationem  dictorum,  et 
ut  omnis  cavillatio  toUatur,  et  ne  in  sequi- 
vocis  videatur  laborare,distinguit  Logicam 
in  docenlem  et  utenlem.  Ilanc  distinctionem 
videtur  Gommentator  tangere  2.  Metaph. 
com.  15.  ad  finem,  dicens  quod  ars  Logicse 
qusedam  est  universalis  omnibus  scientiis : 
et  qusedam  propria  unicuique  scientise,  et 
homo  non  potest  esse  instructus  in  quali- 
bel  arte,  nisi  sciendo  universalia,  et  pro- 
pria  de  eis.  Similem  etiam  distinctionem 
habet  iste  Doctor  super  primum  Elencho- 
rum  quaest.   I.  et  2.  ponens  differentiam 


ncin    tria   requi 
runtur. 


inter  Demonstrativam  et  Dialecticam,  et 
comparans  Logicam,  et  Sophisticam  ad  ra- 
lionem  scientifc,  et  volunt  aliqui  sequaces 
hujus  exponentes  Commentatorem  ubi  su- 
pra,  quod  Logica  utens  sit  modus  sciendi, 
docens  vero  scientia. 

Sed  posset  probabiliter  dici,  quod  ista 
non  est  intentio  Doctoris,  si  bene  adverta- 
tur.  Vult  ergo  Doctor  ponere  differentiam 
inter  Dialecticam,  et  Demonstrativam  Lo- 
gicam,  nec  conclusio  illa  generalis  potest 
reprehendi,  cum  dixit,  quod  Logica  est 
scientia  absolute  :  procedit  enim  demons- 
trator  ex  propriis,  et  Dialecticus  ex  com- 
munibus  :  ideo  Syllogismus  Demonstrati- 
vus  generat  scientiam,  et  Dialecticus  opi- 
nionem,  et  adducit  Doctor  probationem 
hujus  distinctionis,  quantum  ad  secundam 
parlem,  ex  Aristotele,  in  Naturalibus,  ubi 
vocat  rationes  Logicas,  rationes  communes ; 
hoc  enim  facit  Aristoteles  in  plerisque  locis, 
ut  puta  4.  Physicorum  text.  comm.  87.  et6. 
Physicorum  text.  com.  1  et  8.  Physic.  text. 
com.  70.  et  76.  et  1.  Coeli  text.  com.  70.  et 
alibi  sa^pe.  Et  super  primum  Physicorum, 
com.  35.  dicit  Commentator,  quod  Logica 
usitatur  dupliciter.  Uno  modo  secundum 
quod  est  ens  instrumentum  dividens  verum 
a  falso  :  et  iste  modus  est  proprius.  Alio 
modo  secundum  quod  illa,  quse  sunt  de- 
clarata  in  Logica,  accipiuntur  pro  Maximis 
in  destruendo,  aut  construendo  aliquid.  Et 
ista  consideratio  cum  usitatur  in  artibus 
particularibus,  non  est  propria  :  in  arte 
vero  universali,  scilicet  in  prima  Philoso- 
phia,  est  propria  :  et  eamdem  sententiam 
habel  7.  Metaph.  com.  2.  Quaere  eum, 
et  alios  exponentes  illud  4 .  Metaph . 
Circa  item  laboi^ant,  etc.  Quaere  etiam 
Boetium,  in  secunda  edilione  super  Por- 
phyrium,  in  Prooemio,  ubi  expresse  habet 
quod  Logica  est  scientia,  et  pars  Philoso- 
phise,  et  cum  hoc  instrumentum,  supellex, 
vel  modus  sciendi  aliarum,  et  declarat 
oplime.  Nota  tamen,  pro  majori  decla- 
ratione  dictorum ,  ea  quae  tangam  in 
tertio  articulo  de  Dialectica,  et  Demons- 
trativa. 


14. 


Or.RSTIO  I 


57 


r,. 

Aii     l.iiijicn    mV 
ientlil.    rl     illil- 

U  tcicidi . 


Hi. 


r.oiisoquenlfr  rospoiKlcl  ad  argiunenla 
principali.i  :  cl  ad  priinmn  p(jnil  n^spon- 
sioiiom  aliornm,  ul  puln  .K^'i(iii.  vfl  fKjlius 
eorum,  qui  conccdunl  I.oj^icam  o.sse  scien- 
tiam,  ct  modum  .sciondi,  dicens,  Diriiur 
quod  modus  sciendi,   etc.  uhi  ridverteiKium 


«lens.    iotiucndo  de  pnediraliorv'  formali 

Ul   [f.ltcl. 

I  lUino  h(M>lor  (Njnil  resfioM.HionfMn  pro- 
priain.  primo  nfj^^iindo  minori'm  principu- 
U'111  :  «'l  hoc  funnaliter  loquerido,  seil  iiia- 
leri.iliter  [N^to.sl  conc4^1i  :   el  sic  procedil 


quod  communiter  Doctor  in  responsionil)us  oxfMKsiliu  (loiiimenlatoris.  .Secundo   poMei 

propriis  ulilur  lii.s  verbis  :  Dico,  vel  potesl  dici  ad  ar^irumcntum,  quod  major  fsl  faln 

dtc/,  vol  rfi'cen'/»<m;  in  responsionibus  vero  maltii.ilitor,   ut    JjaJjenl  quidam    iibri,  et 

aliorum  hoc  verbo  dicilur.  Vult  ergo  hajc  licol  aliqui  volinl  quod  non  sil  litlera  iJoc- 

responsio  qu(jd  Ikoc  priudicalio  .sil  vera  :  toris,    t;imon   .salis  conconlal  dicli.s  ejus. 

Modus    sciendi  est  scientia,  formaliter  lo-  Nam  si  vorum  ost  ({ulhI  I^igira  esl  nicxltu 

quendo.  Contra  quam  responsionem  arguit  sciendi.  matoraliler,  vorumo.^t^iuod  «tcien- 

Doctor  dupliciter.    1'rimo   per    quanidam  tia  ost  modu.s  .sciendi,  cum  !.o»:ica  sil  scien- 

Ma.xiinam,    apud   ipsum,     vidolicot    quod  tia,  et  uitra.so^iuitur.  <? /70  i/io(/tt»«ri>«f/i>j/ 

Omnis  vera  pr.-edicatio  in  abstniclo  est  per  scinUia,  fH-r  c(jnvorsionom  sininlii-uin.  Ter- 

se  primo  mo  lo,  quia  essentialiter  vera;  tiodicit  num.  .">.  (luod  .sip.\|. 


sed  modus  .sciendi  esl  abslractum,  et  scien- 
tia  eliam.  Quod  modus  sit  abstractum  pa- 
let,  quia  sibi  correspondel  concreluiu,  ul 
nKjdale,  vel  moditicatuiu  :  voritasi  autom 
hujus  reguke,  et  limitatio,  patobil  in  lerlio 
articulo.  yuod  aulom  nulla  pradicalio  iion 
sil  in  primo  modo,  o.stondit.^/fa  in  intd- 
lectu  suhjecti,  olc.  ll:o(;  probatio  palet  o.\ 
delinitiono  primi  modidicondi  per  so,  (iu;i^ 
habelur  1.  l*ost.  toxt.  coin.  U.  quod  vidoli- 
cet  illa  pnedicantur  in  primo  modo,  (iua>- 
cumque  ponunlur  in  r.itione,  dicente  quod 
quii  cst  subjecti. 

Secunda  ralio,  (lu.im  adciucil  Doclor 
coiilra  illain  ros[)onsionom,  i»ioc(;dil  o.\ 
ordine  scientia*,  sciro,  el  modi  .sciondi. 
Scientia    enim    o.st    aclus    priinus,    scin' 


•.oiiiiueu- 

tatoiis  vaUt,  copula,  id  esl,  ly  et,  in  illaauc- 
loritate,  Absurdum  est,  elc.  dfU'l  caderein- 
U^T  qmrrere  scirnliam,  et  qiuerere  modum 
siendi.  Et  ratio  esl,  quia  frusira  fil  per 
plura.  (iimd  polest  Heri  por  paiicioni.  rnde 
pnolortur  rariuonidos  cu'leris  anti^iuorum 
in  positiono  principiorum,  primo  Physitx)- 
rum,  toxt.  com.  41.  Ciim  ifitur  unico^Ma»- 
n-re  possit  Logica  ((pia'  esl  vere  scienlia. 
ut  lciict  D(Mi(»r:  ol  modus  .s4Mendi,  fjer  lo 
siiltoni)  at(iuiri.  |)ro  (iiiaiito  if>s;i  IjOfsU^n  esl 
foriualitor,  ot  essonlialitor  .scifiilia  :  ol  raa- 
ttMi.ililor,  altiuo  accid«Mitalilor  m«N|ii<$ 
sciondi.  ut  diclum  »'st;  ideo  licel  unnm 
nonsiL.torm.ililtM'roli(iuum.  fruslra  nihilo- 
minus  diversis  (lu.-estionibus  simiil  qu:e- 
runtur.  Kx(  mplum  doqiuorenlo  .'virniliMn, 


vero    esL    aclus    setuindus   :    .sod    modus      et  albodiiuMii  ojii.s.  .Sed  advort»'  (|ii.vt  n,i 


sciem/i  osl  .•iccidons  if)sius  .<</''•  ;  pt»iit> 
ex(Mni>lum  ox  dictis  ojus  I.  Eloncli.  qua-st. 
i.">.  di'  rsie,  intelliqere  ct  signt/irarc,  olmo- 
dis  oorum  corresfiondonltM'.  (lum  ( iiiin 
quid(|ui(l  ost  postorius  postoriore,  sil  f>os- 
terius  prioic.  uL  habol  in  Thooromalibus, 
se^iuitur  (luod  modus  sciendi  sil  f^ostcrior 
scienlia,  quia  posterior  esl  ifi.^o  scire,  ol 
.s-cire  scionlia,  ul  f^atot.  Ibi  advorloiidum 
quod  non  arguit  Doctor  ox   ratione  posto- 


tor  in  hoc  noii  comnuMidal  o\fN.~  ni 

.Vverrois.  nw  illa  fiiil  inlenlin  ipsiii.i  Aver* 
rois.  ut  fH>stea  t;ingolur.  Vull  ijnlur  Doclor 
bivviter  illam  aKiunlilatom  reforno.  piuii.T 
vorilalo  suii'  solutionis  ad  >imulUiti*in 
qua  non  aulfMiia 

sitoruni,  cum  in  \ 
malitor.  iiec  nNililei  .  el  id< 

^'''■•'  '4       IIOll     tttlllUi 

|)luribu.s  ij  ^miu^.    j)n>plor    cau.«im 


riorilalis,  ab.solulo  UM|uond().  ul  infra  lan-      jaiu  assigii.n.ini 

gam;  alitor  non  valorolargumontum.  l'ro  i^)ui  noUoI   n^curn^n^  ad   l.<if?irani   prt>- 

cedil  oliam  lioc  argumenlum.    ol   fir.oco       priam    oi  cimimunom  •'oiijuncUim   unini 


n. 


58 


SIJPER  UNIVERSAMA  POHPllYRII 


IS. 


scientiae,  ut  dictum  esl  supra  de  mente 
Conimeiilaloris,  possel  aliler  exponere,  et 
forte  magis  ad  menlom  ipsius  :  nam  ante 
alias  debet  haberi,  sed  quterendo  alias, 
concomilanler  qua^itur,  licel  non  addis- 
cendo,  sed  dividendo,  et  modificando.  Po- 
test  igilur  copula  poni  inter  ipsa  conve- 
nienter,  lanquam  inter  diversa  :  sed  non 
inter  ipsorum  quierere  simul  sine  absur- 
ditate;  sed  bene  seorsum,  quoad  Logicam, 
tenendo  ipsam  esse  in  se  scientiam,  quod 
Ibrte  non  poneret  Commentator.  Sed  adhuc 
quffirendo  ipsammet  Logicam  scientifice, 
qua^ritur  simul  Logica  modificative,  ut  ali- 
cui  videretur,  quod  tamen  non  assero, 
quia  respectu  aliarum  potest  poni  quo  et 
quod ;  sed  respectu  sui  ipsius  est  tan- 
tum  quod,  nisi  recurrendo  ad  Logicam  na- 
luralem. 
Argumentum  ergo  principale  varie  po- 


tus  est  duplex,  scilicet  intrinseca,  et  for- 
malis  :  alia  est  extrinseca,  et  materialis. 
Voco  uniLatem  intrinsecam,  et  formalem 
cujuslibet,  illam  qu^  consequitur  ens,  in- 
quanlum  ens,  reductive  loquendo.  Sicut 
enim  unum,  vel  unilas  est  passio  entis,  ita 
hic,  hujus.  Materialem  vero  unitatem  ap- 
pello,  qua^  maxime  reperitur  in  accidenti- 
bus,  illam  quam  participant  ratione  mate- 
rise.  Et  cum  materia  scientise  sit  duplex, 
videlicet  in  qua,  et  circaquam,  vel  de  qua, 
ideo  unitas  materialis  scientise  potest  poni 
duplex,  scilicet  subjectiva,  el  objecliva.  Ob- 
jectiva  vero  duplex,  scilicet  specifica,  etge- 
nerica.  Et  generica  adhuc  duplex,  scilicet 
propinqua,  et  remota.  Voco  unitatem  spe- 
cificam  objectivam  scienlise,  quce  sumitur 
ab  objecto  complexo,  vel  incomplexo,  for- 
maliter  in  se,  et  per  se,  considerato.  Gene- 
ricam  vero  propinquam  appello,  quae  res- 


Unitas   maleria' 
lis  duplex. 


test  solvi  ad  rem,  et  ad  formam,  ut  patet  picit  objectum  complexum,  vel  incomple- 

practicanti.  Elige  expositionem  quae  magis  xum  virtualiter  actualiter  consideratum, 

gustabit,  bene  masticando,  et  applica  ad  yel  contentum.  Genericam  autem  remotam 

propositum,  ea,   quae  infra,  solvendo  pri-  dico,  quse  concernit  objectum  complexum, 

mum  principale  qusestione  tertia,   habet  vel  incomplexum,  permissive,  vel  potentia- 

Doctor,   et  quae  ibi  notabo  de  Syllogismo.  liter  apprehensum.  Ethic  snmo  specificum, 

Sed  illa  expositio  jam  dicla  satis  patet  :  et  et  genericum,  non  ex  modo  entitatis  objec- 

juxta  hoc  patet  ad  instantiam  de  subjecLo,  tivae,  sed  ex  modo  considerandi.  Nam  de 

et  passione,  de  quibus  diversse  qua^stiones  objecto  in  se  singulari,  vel  saltem  specifico, 

quseruntur  i.   Posteriorum  :  ibi  enim  est  polest  esse  scienLia  generica  :  et  de  objecto 


sermo  de  rationibus  formalibus  qusesito- 
rum,  hic  loquitur  de  reali  investigatione 
existentiae ,  et  concomitantia  accidenLali, 
licet  necessaria  solutio  secundi  argumenti 
satis  clara  est,  et  magis  infra  clarescet.  Sol- 
vendo  tertium  principale  recurrit  ad  illam 
distinctionem  de  Logica  docente,  et  utente, 
et  hsec  tantum  de  secundo. 
De  Tertio  principali,  circa    dicta  Docto- 


generalissimo  specifico,  ut  nunc  probabili- 
ter  suppono. 

Ex  his  respondetur  ad  difficullatem. 
Primo  dico,  quod  Logica  est  una  scienlia 
unitaLe  inLrinseca,  eL  numero,  ut  est  habi- 
tus  unius  conclusionis;  etspecie,  utalbedo 
respectu  liujus  et  illius  :  el  forte  genere, 
ut  color.  Secundo  dico,  quod  est  scientia 
una,  uniLale  exLrinseca,  eL  maLeriali  sub- 


19. 


ris  in  hac  qua^sLione,  occurrunL  qusedam     jecliva,  numero  tantum,  in  unico  intellec- 


difficultates.  Et  primo  circa  solutionem 
qusestionis  :  deinde  circa  argumenta,  et  so- 
lutiones  eorum.  TenetnamqueDoctorquod 
Logica  est  scientia;  utrum  autem  sit  una, 
vel  qualiter,  non  determinat.  Prima  ergo 
difficulLas  est,  de  unitate  Logicee.  Circa 
hanc  difficultatem  diversimode  opinati 
vniiat  habitus  suut.  Scd  brcviter  dico,  quod  unitas  habi- 

duplex. 


tu  :  et  specie  in  pluribus,  etforle  generein 
aliis.  TerLio  dico,  quod  esL  una  specie, 
uniLaLe  maLeriali  objecLiva,  uL  respicit  Syl- 
logismum  in  se,  genere  propinquo,  ut  res- 
picit  alia  per  rationem  Syllogismi;  et  gene- 
re  remoto,  ut  respicit  alia  per  rationes 
eorum.  Et  hoc  dico  supponendo  Syllogis- 
mum  esse  subjectum  Logicse,  ut  quaestione 


Logiea    est    una 
triplictter. 


QV.VST]0  I 


60 


tertia  sequenti  ostendetur.  Pioiixior  sermo  enlis,  sive  a  nobis,  sive  a  nnlura  caujiali. 

praediclorum  in  aliis.  licet  amor  .sapienliaB,  vel  amor  fabularum 

NoUi   ulterius,   quo<J    pnuter    uniliitem  posset  app<'liari,  ut  i.  .Melaph.  in  prologo, 

illam,  quam  a.ssignavi  ex  p.irte  objecti,  el  de  Phiiosopho  inquit  Arisloteles,  lunc  po- 


suljjecti,  pos.sel  poni  unitiis  ljai)itus  ex 
parle  actus  generativi  ipsius  :  sed  de  hoc 
esset  videnduni,  an  actussitcau.sahubilus, 
virtule  propria,  an  virtule  objecti  :  et  si 
sic,  a  quo  principalius  sumi  dfbet  unitas 
habitus,  et  an  pracise  habcbit  unilatem 
aggregalionis  px  parte  actus  :  alias  quia 
Iranscrndit  proposituni,  quiere  lertiani  dis- 
tincliononi  priiui,  ad  finem,  et  decimam 
scptimam  <«jusd('m  :  el  in  tertio.  in  malo- 
ria  de  virtutibus  :  et  in  qua'stione  (lol- 
lationum,  et  alibi,  et  alios  bene  ponde- 
rando. 


lest  dividi  in  sermocinalem,  vel  raliuna- 
lem,  et  realem  :  licel  Flalo,  (  ul  dicit  Au- 
^stinus  8.  de  civit.  cap.  4. )  dividat  ipsam 
in  (^ontemplalivam,  Activam.  et  Ualiona- 
lem.  Lnde  pos.s*»t  arjjrumentum  .sumi  ad 
ponendum  lx)gicam  essi»  tcrtiam  a  sp^^cula- 
tivn,  et  practira:duoUim«'n  prima  roemhra 
continenlur  sub  reali  1'hilosophin:  ideo  di- 
visio  bimembris  placet.  .Serm(jcinniis  vero, 
qujT  trivium  npp«'llatur,diviriiiur  in  (Iram- 
malicam,  Khcloricnm,  et  Logicam.  (^onsi- 
derant  enim  principaliter  modos  .signiti- 
candi,   el  moflos  inlelligcndi  et  colores. 


^*  ml. 


20. 


iitia     dicilur 
i$  duplieiler. 


Secunda    difticultas  est,   utrutn  Logica     qui  sunt  respeclus  rationis.  Sed  dicuntur 


sit  scientia  rcalisl 

/  Ad  quod  breviter  respondeo.  quod  scicn- 
tiam  appcUari  rcalcm.  polest  intelligi 
dupliciter,  aut  dcnouiinatione  intrinsecn, 
aut  denominatione  extrin.seca.  Voco  fte- 
noininattonem  intrinsfcam,  qua;  appcllal 
formani  denominato  inexistentem.  Extrin- 
secam  vero  dico  illani,  qua*  appellat  for- 
niam  alleria  denominatoinexislentem.  Ex 


sermocinales  proptercau.sam  superius  assi- 
gnatam.  Dicunturetiamorgnnicii",  vel  modi 
sciendi,  ad  sensum  tactum  :  et  .sic  patel 
ad  dubium.  Ilterior  divisio  habituum 
alibi,   et   Logicie  infra  quo^slione  tertia. 

(^)uarla  difticultas  est,  An  Logica  fil  prac- 
tica,  vel  speculativat 

Dicunt  quidam  (ut  (3iraldus  (.Klonis  po- 
nit,    in  prologo  suo  in  libros  Etiiicorum. 


quibus  ad   propositum  dico,  quod  Loijica     quiustione   terlia  )  qumi  nec  est  praclica. 


n. 


'oio/iAid  di- 
fnr  in  tfrnio- 
Irm    il    rrii- 


est  srientia  realis,  denominatione  intrin- 
sera,  cum  sit  vera  res  pi-ima'  inlcnlionis, 
rci)oniI)ilis  in  pra*dicanicnlo  Qualilalis. 
Secundo  dico,  (piod  (»st  scicntia  rati  nialis, 
vel  rationis,  denominationerxtnnscca,  non 
niodo  subjcctiva.  quia  sic  omnis  scientia 
est  ralionis;  sed  objectiva.  .\dverte  tamcn, 
(}uo(l  absoluti!  (licilur  .scicnlia  rationis, 
quia  scicnlia  imporUil  habiludineni  ad 
objccluni.  licet  in  veritate  sil  hubilus  rca- 
lis.  Tangc  igilur  dilTcrcntiam  intcr  habi- 
tuni,  et  scienliam.  .Scd  (lualiter  scientia 
reulis  polest  e.sse  de  enle  rationis,  et  plura 
alia,  (jujL'  faciunt  diflicultalem  circa  Logi- 
(\nn,  videbilur  infra  (j[ua'stione  3.  se- 
qu(>nli. 

Tcrlia  difticullns  est,  Cui  parti  fhiloso- 
phiir  supponilurl 

1'olcst  dici.  (]Uod  capicndo  l'hilo.st)phianj 
pro  apprchcnsionc  verilntis  cuju.scuuKjue 


nec  speculaliva  ;  dicit  enim  quod  aliquis 
habilus  est  pt^rticiens  inlclleclum,  ut  spe- 
culativus  est,  ut  Metnphysi(\i.  Alius  ul 
praclicus  ejt,  ut  moralis  1'hilo.sophia.  .\lius 
ul  factivu-s  est,  ut  .Mechnnica'.  .\lius  vero 
ul  inlellwtus  est.  indilTer^nlt»r  se  halxMW 
ad  omnes  alios  habilu.<<.  et  hic  esl  Ix)g.  .t 
(^^uidanj  vero  alii,  (ul  Aureolus.  el  itckam. 
(juaslione  peimllimn  prologi  .'senlenlia- 
rum)  volunt  quo<l  Logica  sil  praclica.  quia 
dividilur  in  docenlem  el  ulentem,  elesldi- 
rectivn  alinrum  .scienliarum.  elc.  Sedquid> 
quidsit  de  islis  opinionibu-i,  el  cunsimi- 
libus.  se<iuendo  lamen  viaiu  Ducloris  Sub- 
Ulis  (qui.  in  primoS(>ti!  itltooe 

de  rractica.  et  Praxi.  in:cri  pru  iaooQV»> 
nienti  Logicnm  ess«»  prnciicnin  :  tbidom 
elinm.suslineiuiodivisionem :!'  '■"  ^tinoMm 

5ii'ienlia'  in  praclicam.  el  spiH  , ,.»m.  ha- 

bet  pro  inconvcnieiUi  poncre  lerliam )  dico 


ZL 


60 


Sl^PER  (INFVERSALIA  POUPIIYRd 


I.oijiiii  i'^t  srifii 
tia    sjiicutativd . 


23. 

1'rauismulliplej- 


Praxis  qiiid. 


qiiod  Lofiica  e.f/  speculatim ,  quia  nuUa 
scMMiliaest  praclicji,  ((ua'  uon  esL  dirpctiva 
praxis  proprio  dicta'  ni(>(lialo,  \o\  iinmo- 
diat(^ 

Pro  cujus  ulloriori  doclarationo  adver- 
tenduni,  uthal)et  Eustatliius  i.  Etliic.  com- 
mont.  I.  ({uod  pra.xis  potost  sumi  quadru- 
plicitor.  Ihio  niodo  pro  operatione  cujusli- 
bet  potentia\  Alio  modo  pro  operatione 
agentis  per  cognitionem  tantum.  Tertio 
modo  pro  oporatione  existente  in  nostra 
potestato.  i)uarto  modo  pro  operatione 
elicita  conformitor  dictamini  rationis,  et 
electioni  voluntatis  :  ad  quam  communi- 
ter  concurrunt  quatuor.  Primo  intellectus 
ostensivus  tinis  ipsi  voluntati.  Secundo  vo- 
litio  tinis,  et  consilium  de  liis,  quae  sunt  ad 
finem.  Tertio  scntentia  dictativa.  Quarto 
electio.  Et  praxim  illo  modo  sumptamdes- 
cribit  Commontator  ubi  supra,  quod  est 
operatio  secundum  electionem.  Et  Uoctor 
Subtilis  ubi  prius,  quod  est  actus  alterius 
potentitK  quam  inlellectus.  Exquosequitur 
quod  nullus  aclus  inlellectus  etiam  a  vo- 
luntato  imperatus,  est  vere  praxis  natura- 
liler  posterior  intellectione.  Ex  quo  se- 
quitur  quod  solum  actus  elicitus,  vel  im- 
peratus  a  voluntate,  est  vere  praxis,  natus 
elici  conformitor  intellectui  recto,  ut  sit 
reclus.  Ex  quo  sequitur  quod  actus  elicitus 
est  primo,  et  per  se  praxis.  Sequitur  etiam 


syllogizandi,  ot  arguendi  voluntas  vult 
syllogizaro,  et  arguoro,  et  imperatpotontia^ 
inferiori  organica^  :  igitur  Logica  liabet 
i-ationeui  practicte  scientijo.  Considera  ut 
scis.  Alia  argumenta  aliorum  pro  illa  parte 
faciliter  solvunturox  dictis.  Sequitur  ergo 
quodLogicaestspecuIativa,  si  divisio  illa 
Aritotelis  sitper  immediata,  sive  dividatur 
perdifferentias  essentiales  scienti.ne,  sive  per 
passiones,  ut  numerus  per  par  et  impar, 
nam  nullus  est  tertius.  Sed  sicut  scientia 
dividitur  in  realem,  et  rationalem,  itaspe- 
culativa.  De  speculativa  reali  loquiturAris- 
loleles  6.  Metaphysica^,  et  stricte  sumpta, 
et  acquisibili  via  sensus.  Logica  vero  est 
speculativa  rationis.  Ad  hoc  est  sentenlia 
Commentatoris  7.  Metaph.  comment.  2. 

Sed  occurrit  tuiic  dubium,  cum  realis 
scientia  dividatur  in  practicam,  et  specu- 
lativam,  quare  rationis  scientia  non  sic  di- 
viditur  ? 

Potest  dici,  quod  non  inconvenit  unum 
dividentium  scientise  realis,  reperiri  in 
scienlia  rationis,  et  alterum  non  :  sicutens 
reale  dividitur  in  substantiam,  et  accidens 
licet  omne  ens  rationis  sit  accidens  tantum, 
et  nuUum  substantia. 

Circa  illud  dictum  Doctoris  in  primo  ar- 
gumento,  post  oppositum,  et  in  solutione 
principalis,  quod  in  Logica  multa  demons- 
tralive  concluduntur,  et  cum  demonstratio 


Aetus  elirilus  et 
iinperalrs. 


quod  praxis  est  actus,  qui  potest  recte,  et  sit  Syllogismus  faciensscire,sequiturquod 

non  recte  elici.  Actum  elicitum  voluntatis  Logica  sit  scientia.  Occurrit  dubium,  et  est 

voco  velle  et  noUe  ;  imperatum  vero  alte-  quintum  principale,  cum  praemissre  sunt 

rius  polentice,  sive  cognitivse,  vSive  non  :  causa  conclusionis,  et  nullus  respectus,nec 

licet  semper  praesupponat  actum  imperan-  realis,  nec  rationis,    sit  de  gonere  activo- 

lem,  qui  esl  elicitus,  vel  tertius  si  posset  rum,  quomodo  igitur  secundae  intentiones 

assignari.  Dixi  vero  supra  mediate,  et  im-  possunt   in  genere  causye  efiicientis    esse 


25. 


24. 

Logie  i  csl  spe- 
nilntiva,uonprac- 
tica. 


7ne(//a<e,propterquasdamscientiaspracticas 
quaj  comnmniter  dividuntur  in  Theoricam, 
el  practicam  :  licet  in  veritate  sint  simpli- 
citer  practicai. 

Cum  ergo  Logica  non  sit  directiva  praxis, 
nec  mediale,  nec  immediate,  relinquitur 
quod  non  est  practica.  Et  non  obstat  quod 
sit  directiva  aliarum  scientiarum,  cum  in- 
lellectus  in  tali  directione    non  extra  se 


causa  conclusionis  ?  Item,  ex  fundamentis 
hujus  Doctoris,  ponitur  distinctio,  saltem 
ex  natura  rei,  inter  illud  quod  est  medium 
in  demonstratione,  et  illud,  quod  conclu- 
ditur,  vel  de  quo  aliquid  concluditur  :  sed 
in  secundis  intentionibus  non  est  distinctio 
ex  natura  rei,  sed  praecise  rationis  :  ergo 
ibi  non  potest  assignari  demonstratio.  Sed 
illa,  de  quibus  est  per  se  consideratio  Lo- 


Dubium. 


tendat.  El  si  objicias  quod  cognito  modo     gici,  sunt  secundae  intentiones.  Multa  alia 


gr'.t.s'rio  i 


61 


20. 


jicn    de    qui' 


omitiUi  itrirmii 

diriiiiliir   rnii 

riini  lusiiinii 


larigaiii   iii   (jiwsUoik'  U!i-li;i  s«*<|iH'iili.  ;wl 
hoc  proposiliim  conferonli.i. 

F'i-0  soliilioiie  liujus  (lubii  pr.i:iniltoqii;i;- 
(laiu   (lic^a. 

I'riimnu,  quod  considcralio  lof^i(;alisiion 
esl  pr.uciso  de  .secundis  inlcnlionihus  quid- 
dit:iliv(j  suiuptis ,  ({uia  sic  perlincnl  ad 
Mcl.a[)liysicum. 

.Secundum,  (|Uod  consideralio  logicalis 
non  cst  pnucise  de  primis  intentionibus, 
quia  sic  es.st^l  realis. 

'rcrlium,(iuodcon«;ider.itioli)gic;ilise.>>tdc 
s(H',iindis  intenlioniljus  su[)poiiil)iIil)Us  pro 
primis,  (!t  lioc  concretivc  sumplis  :  ut  id(?o 
omncs  dcfinitiones,  el  demoiHlralioncs  lo- 
gic;ilcs  vcrilicantur  in  primis  :  uikIc  rccle 
auctorilJis  vu1j,mL;i  li;ilx't  ([uod  Logicji  csl 
de  sccundis  intentionibusa[)[)licatis  [irimis. 
El  si  dic;is,  ([\un\  considc.rat  tunc  ens  per 
accid(;ns.  .Non  se([uitur,  sicut  nec  de  Natu- 
rali  considcrante  oiiiiii;i  ut  conjuncta  ma- 
leriiu  .sen.sibili.  Non  cnim  fiotest  rclalio 
considorari,  nisi  in  ultim;ita  abslractione, 
vel  iii  .\It't;if)liysica  concrclione,  ut  fiertinct 
ad  Mct;i[)liysicum,  iiisi  iii  ordine  ad  fiinda- 
mentum,  et  lerminum  :  el  simililcr  deuio- 
do  inl(;llijL,'endi  resf)eclu  illiiis,  cujus  e.^t 
iiiodus.  (lonsideratio  vcro  Logici  de  secun- 
dis  intenlionibus  cst  ul  rcspcctus  sunl,  et 
ul  UKJdi  inlclli^'cndi,  de  ([iio  infr;i  c;if).  de 
(icncrc  difl'us(*  crit  scrmo. 

(Jii;irlum  diclum  csl.  ([uod  ill;i  f)ro[)osilio 
communis.videlicet,  l*i\i'unssii'  sutil  rausa 
conclusiunis,  non  debcl  inlcUigi  |)rof)ric. 
comf)ar;indo  incomf)lex;i  |»ra'niis.sarum  ;id 
incom[)lc.\;i  coiicliisionis  ;  (jui;i  sic  idcm 
e.s.sel  c;iusa  sui  i[)sius  :  .sed  com[);ir;indo 
com|)ic.\a  ad  com[)lcxum,  vel  vcritales  ;i(l 
verit;itciu,  sic  conccditur  pra'mi.s.s«»s  e.s.sc 
ciius;is.  iioii  [)ro[)ric  ctTcctivas.  (|ui;i  luiic 
distincti()es.sel(?.s.senlialis  ;  uec  proprie  pi"0- 
ductiviis.  ({ui;i  liinc  dislinctio  realis.  ca- 
piendo  scm[)cr  coiu[)lex;i  siguiliciilive.  se«l 
lantum  clicitiv;is  ;  el  tunc  [K)nilur  (  ul  ar- 
gutiim  luil  )  dislinclio  ex   n;ilurarci. 

(..►uinlum  dictuiu  csl.    (|uimI  liccl  dislinc 
lio  ex  nalur;i  rei,  cl  formalis.  |)n)prie  rc|M'- 
rianlur  iii  |)rimis  inleulionibus,  suo  lamen 


'«/•». 


•'/< 


nio^lo  non  inconvenit  ips<'u(  allribni  »%aii- 
dis  intcntionibuH.  Nam  licol  s;  vel 

(fenu.s  non  lialjoanl  cs.s/*,  mi:\u<\  ofx 
coUaliva  inlolUfrlu.H,  ipsi.s  tamcii  posilis  in 
eH.se,  ronvcnil  diHliiirtiu  ex  iialura  rei,  el 
formalis,  ct  roalis,  et  o.<«onlinlis  :  capiendo 
rrm  pro  re  rationiH,  sicut  Doclor  .Siiblilis 
ca[)it  /-«m  in  divepsis  locin.  .\litor  non  vi- 
dco  (fuomodo  f)o.s.senl  dofiniri,  nec  a<l  invi- 
cem  refotri,  inic  unum  [x)iii  accidon.s,  vel 
f)a.ssio;ilterius.  .Nisi  forle  dicasqiiml  omniM 
distinctiu  iii  if)His,  lialM>t  rcduci  ad  funda- 
mciiUi  :  et  si  Ikm'  sil  veruiii  ori^iiialiler,ta- 
mcii  form:ililer  iiitor  .s«' pos.suiit  ronifwrari, 
ut  li;ibeiit  enliUiles  lales  ({u;iles,  ol  cons*'- 
({uciiler  idenliUUein.  ot  dislinrtioncin.  llaN* 
Unnen  ({Uic  dico  orunl  ali({tiihus  mird:  vide 
Utmcn  notaiUcr  istiiin  ((ii:ostiono  siTunda 
(jiio(ililM'lic;i,  ;i(l  tinein.  otalibi  plcrumiiue. 

.Sextum  diclum  e.st,  ({iumI  loj^ica  potesl 
accipi  iit  liabilus  inlellcctualis,   in  anima  ^'^**'" 
subjoclive  oxisten.s.  hat)ons  iiniUttos  suf)e. 
riiis  ;issi^n;ilas.   .Vlio  niodo  instrum(>ntali- 
ter.  iit  tnidilur  in  libris  lo^Mcalibiis. 

Scplimum  diclum  ost.  quod  aclio  qu;iv 
dam  osl  cum  tninsmiitaliono.  el  qu:e<|am 
sino  transmul;itionc. 

Ex  his  dictis  p;ilot  .solntio  ad  dubiuin.  n 

Sivo  eiiim  suiu;ilur  lo^'ica  pro  Ii:ibilu  qiio- 
dam  jjcnorico,  sive  pm  ({uodani  a^^reirilO 
ex  omnibus  libris  lopicalibiis.  fvitol  qiiorl 
in  Lo^'ic;i  iiiulUi  dcinoiisiniiivo  ostonittiii- 
liir,  ut  [luUi  do  Syltoj^isino.el  fwrtiJMv  ..mis 

subjcctivis.  ot  iiUe^raiibus,  ol    re  .  .  i- 

t»us  ad  ifwiiin  :  ut  fKilel  disiuirrondo  per 
omne.i  libros  l.o,i;i(Vi>.  Illa  ntiteni  qn.i*  sic 
demonslranlur  f^r.itiicaliono  Hi^nnki  in  ;«• 
ciindis  inUMitioiiiluis.  verihcanliir  in  pri- 
iiiis  :  el  ibi  [wtl(*st  a&sii:;iari  (lo  pm*» 

mi.<vs;irum,  ol  cuncliisiuniH.  suo  nMMlo,  ulin 
priiuis  inlentioiiibus  :  e(  ihi  licet  non  inve- 
iiialur  principiiiin  nrtivnin  nciione  (rin»* 
iiitilativ;i.  pol(>sl  iiihilonnir  'io 

siiio  Iransmii'  .cr  e\  {urU» 

iiilolhH'tus..iiilc\  p.iiu'  'U|wirli«- 

liU'r.  ;iul  rtHMirnMido  .nl  m;  ■•  ;n 

qii;i's(ioiio  lertin  lnn^>(iir.  .h.ki^  .  -.i^i  i«»< 
raiido. 


-•■  "/• 


62 


SUPEH  UNIVERSALIA  POUPHYRII 


29. 


Logica  docent  et 
utens  quid. 


Ex  his  patel  ad  inslantias  inductas.  Sunt 
eniin  pnKmissue  causa  conclusionis  in  co- 
gnoscendo.licel  non  in  essendo  :  et  ita  sub- 
jectum  quodcumque  liabel  principia,quan- 
tumcumquesimplex,  el  sic  secundum  ali- 
quos,  subjectum  est  causa  suae  passionis. 
Sed  quidquid  sit  de  hoc,  praedicta  tamen 
habet  iste  in  prologo  primi,  quaestione  ter- 
tia,  et  super  libros  Elenchorum,  quaest.  4. 
et  alibi.  Aliud  quod  tangitur  ibi  de  his, 
quse  requiruntur  ad  demonstrationem,  sci- 
licet  subjectum,  passio,  et  medium,  quali- 
tcr  in  secundis  intenlionibus  invenianlur, 
tangetur  quaestione  prsedicta. 

Sexta  difficultas  est,  circa  illam  distinc- 
tionem,  quam  ponit  Doctor  de  Logica,  Do- 
cente ,  el  Utente,  quid  intelligit  his  nomi- 
nibus,  an  eamdem,  an  diversam  Logicam  ? 

Pro  cujus  declaratione  advertendum,  di- 
missis  multis  modis  dicendi,  et  prolixiori- 
bus  circa  hanc  materiam,quod  per  Logicam 
Docente)n  intelligit  DocLor  illam  partem 
Logicoe,  quae  docet  demonslrare  ex  propriis 
principiis  proprias  conclusiones,  quae  Ira- 
ditur  maxime  in  libris  Posteriorum,  qua 
aggeneratur  vera  scientia.  Per  Logicam 
vero  utentem  intelligit  illam  partem  Logi- 
cae,  quae  tradilur  in  libris  Topicorum,  quae 
procedit  ex  principiiscommunibus  ad  pro- 
prias  conclusiones,  in  omni  scientia  ;  et  se- 
cundum  alios,  illam  partem,  quae  traditur 
in  libris  Elenchorum.  Unde  per  hoc  me- 
dium,  Contraria  habent  fieri  circa  idem, 
quod  locum  Dialecticum  differentiam  Ma- 
ximae  dicimus,  et  Maximam  sibi  corres- 
pondentem,  tam  Philosophus  naturalis, 
quam  Metaphysicus,  quam  etiam  Logicus, 
ostendunt  conclusionem  sibi  propriam.  Sed 
praeter  talia  media,quaelibet  scientia  habet 
media  propria  ad  conclusiones  proprias,  ex 
quibus  vera  scientia  generatur.  Ideo  Doc- 
tor  Subtilis,  quaestione  tertia  primi  Elen- 
chorum,  dicit  quod  scientia  traditur  per 
demonstrationem,  usus  vero  in  probabili- 
busconsistit.  Docet  igitur  demonstrator  in 

Onomodo       qund     .        . 

continetur  inprx-  libns  Posteriorum  in  praedicatione  signala, 

dicalione  sigiiala  . 

exerceiur  in  xer-  quod  lu  propnis  tcrmiuis  in  qualibet  scien- 

/•■'/1  ■* 

tia,   imo  in  ipsamet    Logica    exercetur. 


ct'a. 


Cum  enim  dicit  quod  demonstratio  proce- 
dit  ex  prio7ibus  notioribus,  etc.  exercetur 
in  Metaphysica,  sic  :  Omne  unum  est  ve- 
rum  :  omne  ens  est  unum  ;  ergo  etc.  Item, 
Omne  animal  rationale  est  risibile  :  omnis 
homo  est  animal  rationale  ;  ergo,  etc.  Item 
in  Logica,  Omnis  oratio,  in  qua  quibusdam 
positis,  etc.  concludit  in  aliqua  trium  figu- 
rarum  :  Syllogismus  est  hujusmodi  ;  ergo 
concludit  in  aliqua  trium  figurarum.  Vel 
sic  :  Omnis  argumentatio  constans  ex  pro- 
positioni''US,  ubi  vere  salvatur  dici  de 
omni,  et  dici  de  nullo,  est  vere  illativa  : 
sed  Syllogismus  est  hujusmodi  ;  ergo,   etc. 

In  hac  demonstratione  est  principium, 
subjectum,  et  passio,  et  sic  de  aliis.  Ex 
doctrina  igitur  tradita  in  demonstrativa 
scientia  scit  demonstrator  demonstrare,  et 
syllogizare,  etc. 

Sed  dices,  videtur  ergo  quod  Logica  non 
sit  scientia,  generaliter  capiendo  ipsam. 
Dicendum  quod  Logica  in  communi  est 
scientia,  et  quaelibet  pars  Logicae  est  scien- 
tia,  cum  procedat  ex  principiis  propriis  ad 
conclusiones  proprias,  et  ita  Dialectica  est 
Scientia,  et  Sophistica,  de  qua  minus  vide- 
tur,  est  scientia,ut  habet  Doctor  Subtilis  I. 
Elenchorum  quaestionc  tertia  :  ita  enim 
probabilitas  de  Syllogismo  Dialectico,  et 
apparentia  de  Sophistico,  et  necessitas 
Ulalionis  de  Syllogismo  simpliciter  sump- 
to,  demonstranlur  per  propria  principia, 
sicut  procedere  ex  necessariis  de  Syllogis- 
mo  demonstrativo. 

Si  objicias,  quare  ergo  potius  Demons- 
trativa  dicitur  docens,  et  scientia,  quam 
Dialectica,  et  Sophistica,  cum  in  illis  aeque 
doceatur  probabiliter,  vel  deceptorie  syl- 
logizare,  sicut  hic  demonstrative  ?  Dicen- 
dum,  quod  pro  quanto  sic  docent,  et  scien- 
tiam  per  consequens  generant,  sunt  De- 
monslrativam  exercentes,  et  non  Dialecti- 
cam,  nec  Sophisticam. 

Sed  tunc  videtur,  quod  Demonstrativa 
potest  dici  utens,  sicut  Dialectica.  Dicen- 
dum,  quod  non  sequilur,  quia  pro  tanto 
dicitur  Dialectica  utens  (ubi  semper  intel- 
ligo  per  activam  passivam,  ponitur  enim 


30. 


Sophislica    qito- 
modo  icientia. 


A 
* 


OrVESTlO    I 


» 


quod  pro  qiio,  sicut  cum  dicilur  qtio<l  arii- 
ina  gaudel,  V(;l  Irislalurj  pro  quaiilo  eis- 
dem  mcdiis  formalibus,  qua-  pcjnuntur  iri 
Dialectica,  iii  i)r*obl«'matibus  scibilibus,  ad 
utrvimqiie  pait<'m  contradictionis  pro<-e- 
dentibus,  utuntur  alii  artitices,  ut  pula 
Naluivilis,  vel  Mctaphysicus,  sed  eis<iem 
mediis,  quibus  ulilur  d«;monstr-ator,  non 
utitur  aliquis  alius,  quia  semper  in  omni 
scientia  pr'ocedimus  ex  prnjpriis  ad  propria 
demonstrative. 

31 

Ex  his  igitur,  qu:e  dicti»  sunt,  breviter 
recolligendo,  patel  conlra  ((uosdam,  quod 
DemonsliMtiva  non  dividitur  in  uterjtem  et 
docentem,  sicut  Dialectica.  fnde  sanctus 
Tliomas,  super  quartum  Melapliys.  lext. 
comment.  5.  qui  o[)time  imaginatur  iiunc 
modum  dicendi  in  tine  dicit  :  FA  sic  appa- 
rel  quod  qunvlam  partes  LooicLC  habent  in 
ipsn  acinntiam,  et  florlrinam,  et  usum,  si- 
cut  Didlectica  t''ntnlirn,  et  Sophistica  ; 
qu.rdam  nufem  doctrinnm,  rt  non  usum, 
sicut  Dcmonstrativn.  (^)ua'ie  eum  ibi  el(?- 
ganter  :  gavisus  enim  eram,  dum  inveni 
illum  in  hac  phanlasia,  (post(}uam  sic  scri- 
pser-am)  concordanlem,  (^uia  Palribus  fst 
deferendum,  2.  Cadi. 

Secundo  patel  (juod  Logica  utens  non 
pra'cessit  docentem,  contra  mullos  alios  : 
nam,  ut  dicturn  esl  supra,  IvOgica  artilrcia- 
lis  dividitur  in  docentem  et  utentem  ;  ideo 
prius  fuil  artificialiter  inventa,  quam  u.sa  : 
tamen  verum  est  qu(jd  Logica  nalur^alis 
prd;ce.ssit  artilicialcm,  et  non  solum  ut  in- 
clinatio  quiedarn  est,  sed  exercitium,  et 
consuetudo  ejus.el  sicforte  accipiunl  aliqui 
Logicam  utentem,  qucxl  impi'oprie  dicitur. 
32.  Tertio  patet  (}uod  in  omni  .scienlia  potesl 

repcriri  Dialeclica.et  .Sophistica.tU  Demons- 
Iraliva,  [^ra-dicalione  excrriti»,  licct  in  sola 
b)gica  r"cpcriantur  pnedicationo  signala. 

l^)uarlo,scquitur  universalitas  Dialcclicu' 
et  Logica»  in  communi,  atque  ulilitas,  ut 
piitct  de  fme  Dialecticiv  Iriplici.  .scilicel 
exercilationc,  obvialione,  et  disciplina  :  cl 
utililale  liOgicaM}uadruplici,  scilicel  faci- 
litalv  discernendi  vcrum  a  falso;  el  pi-omp 
tiludine  ai'gucndi.  ct  iTspondendi;  el  habi 


liUilc  solvendi  PaiTiIogiginos  peccanlM  in 
materia,  el  forma  ;  alque  docilitate  defi- 
nicrjdi,  dividendi,  el  demonslraiidi. 

Oiiirilo,  siv^uitur  ejus  nwe^tsilaii,  el  de- 
IccUibiliUis,  aU|ue  Ijonilas. 

.Sexto  .Hef|uilur,contra  aIi<js,quod  eadem, 
ebi  non  omnis,  I^gica  esl  docens,  el  ulenjf, 
licel  nori  eo<Jem  raodo  :  Narn  Dialeclica  esl 
utens  quoad  me<Jia  coinmunia,  .^  est  do- 
cens(}uoa(l  pnjpria. 

Septimo  ex  his  omnibus  palel,distiiictio- 
nem  I)<x;toris  es.se  sufficienlem. 

ouamvis  pnu<liclus  m<Klus  dicendi  sit 
.salis  subtilis,  lamen  polfsi  probahiliter 
sustincri,  propler  dicU  Ducloris.quod  qiue- 
lil)ct  pars  I^gicie  potesl  .sic  dividi,  ut  alii  4Im 
volunt  :  Ix)gica  enim  ulens  polesl  duplici-  ffSuT. 
ter  accipi.  llno  modo  pro  liabitu  .srienlifico 
Ix)gico,  acquisito  per  dcmonstrali'  [uo 

ulimur  in  singulis  .scientiis  ;  dm-c  n-lo, 
detinicndo,  etc.  .Vlio  modo  pro  habitu  ac- 
quisilo  ex  frequenli  argumenlalione,  sive 
dubia,  sive  certa,  elc.  Prirno  mo<lo  pulesl 
dici,  Logicam  docentem.  et  uU>nlem.  esse 
eamdcm  :  stvundo  modo  non,  ul  iiuidam. 
el  pr-obabiIiU'r,  ponunt.  (  nde  i.sle  Doctor 
.super  libros  Elenihorum,qu;est.  I.  inquit, 
quod  licet  lx)gica.  quanlum  ad  Doctrinam. 
sit  ex  communibus,  diversus  tamen  esl 
usus  Doctrina»,  qua«  traditur  in  Dialectica, 
el  Demonstraliva.  Nam  Dialectira  ost  ex 
communibus,et  insingulis  .scientiis  ad  pro- 
prias  conclusiones  arguit  ex  communibus : 
ostendit  enirn  quod  amor.  et  oilium,  sint  in 
eodcm  susceplibili,  f>er  Imx-  medium  :  Con- 
Iraria  nntn  $unl(leri circaiirm.  Illa  tamen 
pars  Logii*ie,  qji:i'  csl  demonstmliva  in  sin- 
gulis  .scienliis,  arguit  per  proprium  rae- 
dium,  ctc.  qu:i're  ibi  valde  uolanU»r.  Vid»*- 
lur  igitur  velle.  qmxl  ulmque  pnrs  L^gicap 
eslulcns.licet  forlenon  diwns.  .Miuseliam 
esl  usus  quoad  demonslmttonem  medio- 
ruin  communium.  Aliu.t  quoad  dirpcU- 
vitalem.  l'ndo  l^gicam  dici  ulriilom.intpl- 
ligo  vel  pt*r  appluM(jon«>m  dcnominativam 
iii(en(ioiium.  vet  miMiorum  communium. 
pn)blcma(icc,  vel  }vr  viam  r»»giilanim  di- 
rtvdviUids,  el  Aibi,  et  aliis. 


64 


SUPEK  UNIVERSALIA  POUIMIYRII 


Possel  eliain,  alio  inodo  cxponoudo,  om- 
nis  alia  scienlia,  pra'U'r  l.ogicani,  appel- 
lai-i  Logica  nlens.  Viderolnr  oliani  alicni, 
qnod  Logica  nlens  essoL  vonoi-  scientia, 
cnni  pi-opLcr  ipsani  siL  docens,  .Sedhocpro- 
lixins  hic  perLracLare  non  expediL  :  videan- 
tnr  alii,qni  hoc  diffnse  dixerunL.Comparari 

(tunmndo   I.ogicn 

s,t   vn.vi^iv,  ■  «,/ breviler  potesL  Logica  ad  snbjecLnm  pro- 

xuhjectum.et  pas- 

.unneicomparaa.  prium,  ct  proprias  passionos  snas,  et  sic 
esL  vera  scienLia,  el  ex  propriis  procedens. 
Alio  modo  poLest  comparari  ad  snbjecta,  et 
passiones  aliarnm  scientiarum,  et  sic  est 
scientia  virLnaliLer,  liceL  aliquibns  videa- 
tur  quod  eLiam  formaliLer,  eL  aliiie  lanLum 
maLerialiLer,  sed  primummagissapiL  :  ad- 
minisLrat  enim  aliis  insLrnmenLum  de- 
monsLralionis,  per  quod  aggeneralur  scien- 
tia.  Terlio  modo  comparari  potest  ad  prin- 
cipia  et  conclusiones  aliarnm  scientiarnm, 
et  sic  est  tanlnm  opinio,  qnia  ex  commu- 
nibus,  et  probabilibns  procedil,  ex  qnibus 
opinio  Lantum  generaLur.  Hsec  omnia  pro- 
babiliLer,  eL  quod  magis  placebiL  eligatur. 
Prima  Lamen  exposiLio  saLis  cnrrit,  ideo 
proprie  distingnendo  utenLem  conLra  do- 
cenLem,  Dialeclica  esL  uLens,  eL  non  scien- 
tia,  et  sic  inlelligo  DocLorem  hic. 

SepLima  difficultas  est,  circa  primum 
argumentnm  anle  oppositnm,  et  primo 
circa  majorem,  in_qua  dicitur,  quod  mo- 
dus  scienii  nonest  scientia,  et  solutionem 
ejus,  utrum  illa  propositio  sil  vera  aliquo 
modo  ?  RespondeLur  enim  in  liLtera,  quod 
est  scientia  communis,  non  autem  specia- 
lis.  Sed  illa  responsio  improbatur,  et  in 
sequenti  quaestione  magis  apparebit  quali- 
ter  Logica  sit  scientia  communis,  et  spe- 
cialis.  Alii  vero  distinguunt  de  modo 
sciendi  objectivo,  et  direcLivo  :  el  utrum- 
que  subdividunL  in  universalem,  eL  parLi- 
cularem  :  eL  applicando  concedunt,  tam 
Logicam  docentem,  quam  utentem,  esse 
modum  sciendi  directivum,  primam  uni- 
versalem,  et  secundam  particularem.  Sed 
ista  non  videntur  de  mente  Doctoris,  qui 
simpliciter  tenet  istam  prsedicationem  esse 
falsam,  formaliter  loquendo. 
^  Ideo  tenendo  cum  Doctore,   dico   quod 


35. 


ista  est  falsa,  formaliter  loqnendo,    Modus  ,,       ,   , 

'  ^  Qunmndn  hne  si 

sciendiest  scicntia,  materialiter  autem  est  "/:^". """/"«''■'«. i 

'  «I    cst    sciciilin 

vera.  Pro  cuins  declaratione  videndum  est  i'r-i-dicatin  fo,- 

''  mntis  ct  matciir 

qui  esL  prtKdicatio  formalis,  et  quid   mate-  lihi^^- 
rialis.  Aliqui  sic  notificant  ipsas  :  formalis  j 

prxdicatio  est  illa,  quae  significat  idem 
esse,pro  quo  supponiL  subjecLuin,eL  pro  quo 
supponil  pnedicaLurn.  Materialis  auLem, 
sive  causalis  esl  illa,  quifi  signiticaL  illud, 
pro  quo  supponit  praedicatum,  sequi  ad  ■ 

illud,  pro  quo  supponit  subjectum. 

Sed  licet  isLa  sinL  bene  dicLa,  poLesL  ali- 
ler  dici,  quod  generaliLer  omnis  praedica-  ! 

lio  direcLa,  in  qua  verificaLur  praedicalum 
de  subjecLo  iii  recLo,  uL  Logica  est  ab  Aris- 
lotele  tradita,  sive  sit  primi  mpdi,  sive  se- 
cundi,  sive  quarti,  est  formalis.  Dico  au- 
tem,ut  Logica  est  ab  Aristotete  tradila,  ad 
differentiam  praidicationis  identica?,  de 
qua  non  LradiL  ipse  Logicam.  Non  nego 
eLiam  prsedicationem  aliquam  materialem 
esse  in  primo  modo,  uL  habeL  Linconiensis 
I.  Posteriorum,  cap.  de  Per  se.  Materialis 
vero  poLest  dici  omnis  praedicatio  indi- 
recLa,  vel  LanLum  in  obliquo  verificabilis. 

Voco  autem  communiter  prxdicationcm  „    ,.  ..  ^. 

'  Procdtcatio  dtrei 

d/rcctam,  in  qua  praedicatur  superius  de  '"•  «'  «"rf'>«( 
suo  inferiori,  vel  passio  de  subjecto ;   vel 
accidens  de  subjecLo,  vel  modus  de  quiddi-    ^ 
Late  ;  vel  Differentia  de  Genere.    Indirec- 
tam  vero  e  converso. 

Gum  igitur  ista  praedicatio, /1/oc?i<s  sciendi 
est  scientia,  non  possit  verificari  in  recto, 
sequitur  quod  non  est  formalis,  nec  habet 
se  aliquo  dicLorum  modorum  prsedicaLionis 
formalis,  sed  poLius  e  conLra,  quia  pnt^dica- 
tum  est  actus  primus  ,et  subjectum  deter- 
minatio  accidentalis  actus  secundi  ipsius. 
Estergo  materialiLer  vera  ad  hunc  intellec- 
lum  :  De  modo  sciendi  est  scientia,  id  esL,  de 
Syllogismo,  vel  ArgumenLaLione,  qui  sunt 
modus  sciendi,  pro  substrato  saltem,  ubi 
melius  dicitur  modus  sciendi,  eslSyllogis- 
ticus,  quam  Syllogismus,  propLer  praedi- 
cationem  absLracli  de  absLracLo,  quia  ibi 
possel  oriri  eadem  difficulLas,  qua?  inLer 
scienLiam,  eL  modum  sciendi. 

Sed  forLe  concedereLur  hanc  esse  per  se 


37. 


OIVESTIn   l 


or> 


priiiKj  modu,  SyUnijisinun  est  moilnx 
ncienrii.  1  Iterius  adverUMi<linn,  qu<xl  ruiii 
(licil.  Uoclor,  ((uod  illn,  Modus  scieiuii  est 
srirnlia,  iioH  cst  vera  ;ili(|uo  iiuxlo,  inl«'l- 
U^il  pr.vliralione  formati,  ista  quod  sic 
riou  cst  scicntia,  neccomuiuriis,  necspecia- 
lis,  s('(i  magis  stricle  lofjuciido  de  fopmali 
pnrdicatioiic.  OujcM-atur  istc  7.  Mclapli. 
Quicst.  4.  sinpularissirnc. 
Ortava  ditticullas  cst,  circa  illani  propf)- 

hntrnclio  Iri- 

]>i"-  sitionciu    Doctoris   fainosain,    (luol  nmnis 

pr!i"liratio  vcrn  in  abslracto,esl  pcr  sr  pri- 
mo  mo'io  el  rssenliUitrr  vrra.  libi  advci- 
tciiduiu,  quod  triplc.v  cst  ahstractio,  .scili- 
cet  a  subjecto,  a  fuiidaincnlo,  et  a  suppo- 
silo,  licet  noii  oniiics  in  oinuibus,  dc  (fui- 
l)us  iiiagis  iiifra  (piavst.  :{.  dc  (iencrc. 

Secundo  intelligcnduni,  fiuod  pnudica- 
tio  ahslracti  de  ahstracto,  polesl  e.s.se  vcl 
iii  rcclo,  vcl  in  oldi(pio.  Kxcmpluni  priiiii. 
ul  Alhrdorst  rolnr.  E.Kcinpluin  .secundi.  ut 
llnmo  rst  ex  animaHtatr. 

Tertio  notaiidum  csl,  (juod  talis  pra-di- 
catio  polest  essc  in  tcrniinis  liinilatis,  vcl 
transcendcntilius,  vel  forinalilcr  inlinilis, 
sivc  ipsis  coinpossihilibus. 

Quarlo  advcrtcndumcsl,  (|U()d  talis  pra-- 
dicatio  poLcsl  e.s.sc  aut  in  ultiinatc  abslrac- 
li ',  aul  in  non  ullim  itis.  Pono  cnim  non 
modo  tria  ^ciicra  abslraclionum,  imo  iii 
(piolii)('t  ^'radii  plurcs,  ut  magis  in  pr.e- 
dicta  ((ua>stioiic  liabct  tan^i. 

lllinio  subiiilclli.i,'ciiduiu  cst,   (juod  abs- 
Iractio  liabct  licri    ali(|uaiido   pcr   iiomina 
priiiia'  intcntionis,  ali(|uando   [)c'r  nomina 
s(>cund;i>  iiil*'iitionis. 
3^'-  llis  li;ibilis  diccnduiu    ;id    diflicull;ib'ni. 

frmilirnliitnfi  ■  i  ■        i  •         •  i 

tacfi  </'■  <i6  •  (]U()(1  iion  oiunis  ver;i   pr;i'(lic:itio   in   ;ibs 
,,     '  Iractis,  sallcm  ullim;itis,  lur   iii    tnuisccii 

Idciilibus,  sive  inter  sc,  sive  de  limit;»lis. 
ncc  forin;dilcr  iiilinilis,  sivc  inler  si',  sive 
(lc  noii  forin;ditcr  ((u;uilis;  cst  pcr  .sc  i)ri!Uo 
modo,  inu)  iiull:i  l:ilis,  .s;illcin  iii  reclo. 
.Scciiiiilo  diccndum,  ([uod  oiunis  hilis  jum'- 
(lic;ilio  cst  vcr:i  |)cr  idcn(il;ilcin.  duiunuHlo 
noii  li:it  :ibslr;)c|ii)  |)cr  iioinin;!  srcuiubc  iii- 
tcnlioiiis.  |sl;i'  cnim  ()i;cdic;ilioucs,  tnitis 
esl  riililas  :  Honitm  diviiio  est  Dntas,  eW 


essentia  :  i'aternitai  ilivinn  ^mI  etteiuia  ; 
8unl  veni',   iion  foniialil<T.   w»!   i-: 
QuodlilK't  enim  furnialiler  inHiiiluni,  idcn- 
liticiil  sibi  quidqitid  e.Hl  Mibi   roii:  \\v. 

Tninscendcnlia  voro,  aul  pmplcr  iiitinila- 
tem  rHMinissivam,  aul,  til  alii  volunl.  pp'p 
tcr  ambititm  Hu;i'  conimunilalis  (  iied   v 
niiiin  ina^Ms  plarel  )  vcriticanlitr  dc  oniiu 
bus.  |st;i'  l;micn  [inediralioin^s,   Palernilat 
(iirina  rst  fllialio  :  vc|  cOHceptut,  niffe   ra- 
tio  formafis  entitatit  ettroncrptu.n,  vcl  ra- 
tio  forma'is  unitatis,  \*;l   human-t  itii,    cl 
sic  de  aliis;  non  sunl  vera?,   nec   furinali- 
ler,  riec  idcnlice,  Prima  noii,   qiiia  «il  in 
non  quanlis  formaliler.  Secunda  venj  iion, 
qui;i  cst  in  ^ibstraclis  .secundo  inliMilionali- 
lcr  f;ictis.  Tcrtio  diro,  qiKKl   nulla    pratJi- 
calio  Uilis  esl   vera,    nec   forinaiiU*r,    ntt' 
idcnticc  iii   ultimate  abstrarlis   limilaLi.H, 
saltcrn  in  ivcU).  Licel  eniin  liaH:  .sil  vera  in 
prinio  moiUi.llumanitat  rsl  rs  inimafHate  : 
li:cc.  tamen  est  fals;«  Human'tas  est  anima 
///f/,s;  liccl  multi   tencanl   oppositum.    Ua- 
tio  aulcm  f;ilsit;itis  liujus  as^'        '   'ur   in- 
fr;i,  loco   pr.i';illci;ato.    Srio  ijuujm'  qiUHl 
[)liira    pr:i'dictorum    Iran.srcndunl    n»*u"» 
tiiim,  scd  provectis  sunt  ulilia.  cl  ad  r.id. 

c;ilcin  (lccl;ir;itioiiem    |>.».t"iii«.    i <>:ifi.i 

igitur  c;i  introduxi. 

I*o>.sct   ultcrius   difticullari  cirra  ill.iHi 
sc<Mtn(l:iiii    nitioncin   lHx'toris,    iibi    dicil. 
(juod  modwi  scen'ii  est   itosterior  tcirt,  et 
scin',  quam  .«o>/i/*Vi.  VtTunu^loiiiniquu»! 
acire  posterius  esl  Si'ientia.  .sirul  i'>  iiir*  iu' :• 
cl  univcr.s;ilitcr  arlus  stvundits  arlu   pn- 
mo,  se<l  vidctur  «|Uod  iikxIus  s«Mcndi  ruin 
(  iit  videlur  )  ca[)iatur  pro  SyllojfiHino.  vel 
.\ri;umcnl:ilione.    noii    sil    \ 
prior   csl    ip.s;i  s<Mcnlia,    qu;i'  e-'.t 
causalus  ex  Sylloirisml'»,  el  .Vnr' 
nibus.    Dironduiu    itno  in«Mto.   «{uo  i 

siiuplirilcr  nuMliis  sir  s»; '■        '   •"• 

(:imcn  ut  iiidu  il  iMlionent  <i. ..  >  • 

non  est  in''(>nv.':iicn<  ■•••''    '••(•■ 

rius.  siriil  lircl  lionioM    ,.   .     

l;imcn  riim  dlcjlur  a'hu%  hnmn    habol  «» 
Ul  [HVsltTlUs.  V»»I  d  Ml   ••«- 

pra  letigi,  (iuu<l  inoilu^ 


. ». 


Toma  I. 


66 


SUPEU  rNlVEUSALlA  rOUPIIYRlI 


pro  fonnali,  vcl  pro  connolnlo,  sou  siibs- 

Iralo.  Primo  niodo  esl  poslerior.  Secundo 

modo  polesl  esse  prior.  El  lenel  argumen- 

lum  Docloris  de  posleriorilato  accidentali, 

et  non  nalunt^,  vel  consequentii^  ut  supra 

dixi.  Alia  est  enim  posterioritas  essentialis 

coordinationis  :  alia  essentialis  entitativiB 

dependentiiB,   vel  ordinis.  I)e  prima  non 

loquitur  liic,  sed  de  secunda. 

41.  Decima  difficultas  est,  circa  illam  expo- 

sitionem  Commentatoris,  cum  dicit  quod 

ArisioteiesprrV^^Y  modiim  scieivl'  Intelligit  Aristoteles 

Tm^iclmlntem-  Lt>gip'H">  »«  videlicol  sit  ad mentem Pliilo- 

«'■'•  sophi  ? 

Potest  dici,  quod  licet  satis  authentica, 
et  communiter  accepta  sit,  littera  tamen 
Aristotelis  aliter  declarari  posset.  Postquam 
enim,  ut  supra  tetigi,  Aristoleles  posuitdi- 
versos  modos  diversorum,  in  acquirendo 
veritatem,  ponit  illam  propositionem,  Ab- 
surdum  est,  etc.  Deinde  reprobans  unum 
illorum  auctorum  dicit  :  Acribologia  (i.  e. 
cerHtudo)  vero  Mathematica  non  in  omni- 
bwi  est  expetenia.  Vult  ergo,  quod  non  in 
omni  scientia  procedendum  est  secundum 
certitudinem  Mathematicam,  sed  secundum 
matori;ie  subjectiTc  exigentiam,  ut  dicit  i. 
Ethicorum,  cap.  2.  Oportet  igitur  in  omni 
scientia  uti  modo  convenienti  sibi,  aut  vi- 
delicet  certitudine  ;  aut  testimonio  ;  aut 
persuasione.  Sed  dices  quod  Logica  docet 
hsec  omnia.  Hoc  posset  negari.  Dicit  igitur 
consequenter  aut  tenendo,  aut  contradi- 
cendo  Commentatori.Caetera  hujus  qunestio- 
nis  satis  patent  ex  his,  et  in  sequentibus 
patebunt. 


QU^STIO  II 

Utnnn  Logica  sit  scienlia  communis? 

Doclor  i,  Post.  q.  43.  et  1.  Elenchor.  q.  \.  Tart. 
qucvst.  \.  Prcjcm.  in  ftne.  .loau.  Angli.  et  Bras. 
super  hanc  qua.'slionem.  Faveutinus  Theor.  5. 
cap.  1.    Rodng.  in  cxposilione  hujus  texlus. 

Quod  non  videtur.  Quia  cornmunitas 
sclenlia?  estacomniunilate  subjecli:Sub- 
jectuni  aulem  Logica?  (listiucluni  est  a 
subjeclisaliarum  scientiarum  ;erg'0,etc. 


Adoppositum  arguitur  per  Boclium. 
Logica  est  de  secundis  intenlionibus 
applicatis  primis  :  illa3  autem  sunt  com- 
muncs,  qua3  sunt  applicabiles  omnibus 
primis. 

Dicendum,  quod  scienlia  dicitur  com- 
munis  a  subjeclo.  Potest  igitur  intelligi         2. 
communis  ;  vel  quia  subjeclum  ejus  est  J^;''^!;^,./^. 
prasdicabile  de  subjectis   aliarum  scien-  "'^'^ 
tiarum  ;  vel  quia  ejus  subjectum  cadit 
in  usum  omnium  aliarum  scientiarum. 
Primo  modo  non  est  communis  Logica 
per  se,  nisi  forte  per  accidens.  Si  autem 
subjeclum  ejus  sit  applicabile  omnibus 
aliis  scientiis,  secundo  modo  Logica  est 
communis  ;  quia  omnes  scienti;i3  utun- 
tur  Syllogismo,  et  aliis,  de    quibus   est 
Logica. 

EXPOSITK) 

De  primo,  Quid  Logica,  et  quid  Scieiitia,  „ 

et  quoties  sumautur,  quoestione  apparuit  commu»c  ». 
pra^eunte.  ''  ""^' 

Commune  \Qvo  \\cei  pos^et  sumi  toties, 
quoties  universale,  aut  videlicet  in  cau- 
sando,  ut  Deus  ;  aul  in  cognoscendo,  utin- 
tellectus  ;  aut  in  repnesentando,  utspecies 
intelligibilis  ;  aut  in  distribuenio,  utsigna 
universalia  ;  aut  in  prxdican  lo,  ut  homo, 
animal :  tamen  in  proposito  auditur  com- 
wzM;ie,  ut  distinguitur  cmtra  speciale,  ut 
in  solutione  taiigam. 

Divisio  est  communis.  Ordo  patet  :  prius 
enim  videndum  eral  an  Logica  es.set  scien- 
tia,  quam  an  communis,  an  specialis. 

De  secunuo.  Major  primi  argumenti  pa-  , 

tet  ex  hoc,  quod  entilas,  et  unitas,  et  per  commi 
consequens  communiLas  scientioe,  sumun-  «'''<^""* 
tur  ex  parte  subjecti,  tanquam  causie  ip- 
sius.  Scientia3  namque  communes,  (ut  in- 
quit  Avicenna  in  Metaphysica  sua )  secun- 
dum  quod  sunt  noliti;i3  qu:edam  universa- 
les,  differunt  per  subjecla,  dequibus  sunt: 
et  propterea  in  definitionem  scienliae  sem- 
per  cadere  debet  pro  differentia  subslan- 
tiaii,  subjecLum  de  quo  :  iicet  illaj  scien- 
tia?,  inquantum  sunl  forinae  qu'jedam,  de- 


4 


QI'/E.STI'>   II 
loniuenles  irilfllocluni,  exislenles  derebus     dialc  :  Si  sibj^jctum  ejus   $il 


unu/i  1/(1.1 


eisdeni,  ;ipu<l  (iiver.ws  lioniines  difTeranl 
indiviUualiler  fXTsuljjecla,  inf|uibussunl, 
sicut  esl  aninia,  runi  non  sinl  ni.si  indivi- 
du;i!  qux'd;ini  torm;r',  cornparalioneeoruni, 
qwdi  intornianlur  ab  eis  :  licel  sinl  univer- 
sales,  comparalione  eorum,  a  qiiibus  al>s- 
tnicUL'  sunl.  Minor  vero  palel  per  illud  .'{. 
de  Anini;i  lcxl.  commenl.  .'{8.  Secalur  scien- 
tia  quemadtiioduin  el  ns. 

Argumentum  posl  opi)ositum  sati.s  com- 
mune  esl,  ut  l;i('lum  est  supra,  ex  illa  auc- 
loritat(J  Hoetii,  el  m;igi.i  in  qiuestione  se- 
qiicnti,  declarando  e^imdcm  ;iU(Uoritatem, 
et  ill;im  1.  Met:if)li.  C/rcn  ideni,  etc.  Hes- 
pondet  Doctor,  distinguendo  de  commu- 
nitate  scienti:u,  sumpt;i  a  fi^irte  .subjecti, 
,/^.  quod  (lupliciter   polest    dici    communis  : 


f 


I 


omiiibus  aliia  gcittnti'»,  sicul   pr 
cunda  ralio,  quam  lillenim 
qui  (  el  malc  )  clau.sulir 
S^cundo  molo,  elc.  Ubi  adv' 
potesl  esse  sermo  dc  subjeclo  ; 
nis  Logicap,   cuju.smo<li  esl    ii. 
cunda.   Nam    Doctor   nondum 
subjeclum  I>ogica',idoo  loquilur 
si  subjeclum  ejus,  elc.  Eiis  enim  ; 

aliquod  (  vel  intenlio  al!': 

applicabile  subjeclo   cuj.i-i.w  i    > 
Aut  si  voluoris  referrf  ■"'  ;"-•■"   ^ 
mum  in  .se,  etiam  SvL  _ 
plicari  subjeclis  aliarum  > 
batur  eriim  aliqua  fja.vsio  sv!! 
quolilx*t  subjeclo,  el   ita   sv 
applicabilis  cuililxH  subj 
catione  materiali.   vel   formali,    ul    f> 


ibi 


aut  cornmiinitate  priedic;ilionis  ;  aut  com 

munit;ite,  vel  usii  applicationis.   Sed  ista  considcranli  Doctorera  diccFilem  :  .v 

di.stinclio  f)r;i'suf)f)()nitaliamdistiiictionem,  mnrio  Logica   est  coinmun'1,    quia 

(iu;im  stalim  a(l(l;im.  ah.T,  etc.  Vult  erjL,'o,  quod  LogiiM  sil  coiu-  '— — « 

Dicit    i^itur    ;if)f)lican(lo,    quod   L(j^'ica  munis,  communitalc  usus,  non  aulein  Per- 

aliis  .scien'iis  iioii    est  communis    prinio  scic;!'  priedicationis. 
modo,  quia  subjoctum  ejus  non   pr;edica-         !)k  Tf.rtio,  circa  dicUi,  prima  di: 

lur  de  siibjectis  ali;iruin  scienliar-um,  et  esl,  quolies  dicitur  aliqua  scienlia  commu 

liDc  siipponendo  Syllogismum  e.s.se  subjoc-  nis. 

I{esfx)nd('0  quod  duf)licil»>r,   .  . 
nilate  inlrinseca  aul  oxtrinsriM.r; 


tinii  L();,'ic:e  :  vel  ali(fuam  ;ili;im  secundam 
intcrilioricm.  qu;e  liccl  ;ipplicctur,  nori  t;i- 
mcn  es.s(Mili;iliter  prM'dic;itur  de  aliis.  Ist;e 
eriim  sunt  tals.e.  f.:iisest  Si/f/'^gismus  :  iVw- 
menis  cst  Si/f/of/ismus,  etc.  licet  forte  in 
obliquo  non  iie;,Mrctur  t;ilis  pr;edicatio  nisi 
forte  pcr  accidens.  ubi  ;ili(fui  cxponunt,  el 
satis  subtilitcr,  lioc  dcbero  referri  ad  in- 
compl('x;i,  c\  (fiiibus  liabet  tleri  Syllogis- 
mus,  vel  ;i(l  ali(fu;i  icducibilia  ad  if)sum, 
ut  put:»,  licet  noii  concedalur  quod  eiis  sil 
Syllogismus,  conce  !i  t:imcri  potesl.  quod 
ens  est  pnedicalum,  vcl  sul»jectuiii,  vel  in- 
complexum.  vcl  m:ijor  exlivmilas,  vel  mi- 
nor,  vel  medium,  vel  subjcclum,  vcl  prai- 
dic;ilum.  ctc.  Sc(l  si  volueris  illud  nMerro 
iion  ;i(l  l;ili;i.  sed  ad  ^ubjcclum  in  se,  po- 
lest  sic  exponi  (juo  l  videlicel  subj^^clum 
Lo;,'ic:e  i'st  f)r.i'dicabile  fHM*  accidens  do 
subjcctis  ;ili;irum  scicnli;irum.  id  esl  ap- 
plicabilo  eis,  et  ideoadjuiixit  Docloriuime- 


*  /*- 


r«  '!  1 


illa  est communls,  qua-  li.i!' 

sulijectivas:  el  sicLoy:ica  • 

cundo  mudo  i  1  la  csi  comm  i . 

tum  csl  pnudicabile  de  - 

^cienliarum  :  el  sic  Mcta[ 

muiiis.  .\ul  cujus  subjctun. 

bile  omnibus  aliis  scii 

esl  communis.  .Vut  lcrtio.   .:. 

ralio  esl  do  omnibus.  de  <, 

tia'  coiisiderant  :  el  sic  I.i  . 

nis.  ut  ni;iLris  qua'slio;i 

.\ul  cuju>  lum  «• 

rum  .><cieiUi.u  um  :  el  .sic  ciiam  iA>i;u'.i  «'>; 

scienlia  communis. 

S«vund:i  diftlcilUas  <-'     «~»..-.t:i..-     i:*.>. 

s<vundum  mcmbrtP" 
ris  a  priin  <   N  i:n  • 
CS.SI»  app 
in  usum  ali.irum  -> 


L 


68 


SITEK  UNIVERSALIA  PORPHYRII 


Fxne  appiicnhihf     I)uHMRliun,(iuod  poi'  cudiwe  in  usum  alici- 

aliis  srientiis,  et  ■       ,  ■  •     .     1 1  •     •  ■     i  v       ■ 

nnine  i/,  e(inim  riuii  scti'iil I (iiwon   iiiLclliyil  DocLor  accipi 

u.tum   ili/ffriiiil .     ....  ...  ,.  1      •     /• 

111  aliis  sciciiLiis,  LaiKjiiaiii  iiieum  ail  intc- 
rcMuluiu  cuuclusiouos  iu  ois  :  cL  por  essc 
apfiicabi^e  aliis,  iuLclIiy^iL  esso  douoiui- 
naLivum  accid(>uLaIo  iuLouLiouale  respecLu 
aliarum,  eo  modo,  quo  iuLeuLioues  sccuu- 
da>  praHlicauLur,  el  aLLrihuuuLur  ab  iuLel- 
lecLu  primis  iuteulionibus.  Et  cum  dicit 
DocLor,  quod  oiuues  aliie  scieuLio)  utuuLur 
Syllogismo,  et  aliis,  de  quibus  est  Logica  ; 
nomine  Sylioyismi  intelligo  non  quem- 
cuuique,  sed  Dialeclicum,  non  formali- 
ter,  sed  pro  subsLraLo,  et  maxime  quau 
tum  ad  medium.  Loci  enim  Dialectici, 
sive  Differentia^  Maximae,  sunt  communes 
omni  scientiii3.  Secus  est  de  Syllogis- 
mo  simpliciter  suinpto,  ut  est  subjec- 
tum  Logicoe  :  quia  sic  est  secunda  intentio, 
qua  nulla  alia  ulitur,  licel  his,  quibus  uLi- 
tur,  applicari  pjssit.  Usus  ergo,  ut  dixi 
prius,  circa  probabilia  est  :  applicatio  ve- 
ro  circa  omnia  intentionalia  .  Aliquando 
lamen  unum  pro  alio  ponitur.  Adde  ad 
hoc  ea,  qute  supra  quaestione  prima  no- 
tavi,  de  Demonstrativa,  et  Dialectica  et  usu 
utriusque, 

Terlia  difficultas  est,  quia  videtur  repu- 
gnantia  in  diclis  Doctoris  hic,  et  qufestione 
pnceunle,  ibi  enim  dicit,  distinguendo 
Logicam  in  docentem,  eL  utentem,  quod 
Logica  utens  non  est  scientia  ;  hic  vero 
dicit  quod  Logica  esL  scienLia  communis, 
ut  ea,  de  quibus  consideral,  cadunt  in 
usum  aliarum  scienLiarum :  sed  sic  est  Lo- 
gica  utens  ;  igitur  Logica  utens  est  scientia 
communis,  et  ultra  sequitur,  quod  si  scien- 
tia  comnmnis,  quod  scientia  a  determina- 
tione  non  diminuente,  ad  determinabile, 
vel  a  parte  in  modo  ad    totum. 

Dicendum    breviter,  ut  supra  tactum 

Lngiea   utrns    nt 

uiens    non    e.st  est,  quod  Logica  utens,  ut  utens,   non  esL 

scientij. 

scientia,  sed  ut  docens.  Diciturenimutens, 
quantum  ad  media  communia,  qme  minis- 
trat  aliis  seientiis  ;  sed  est  docens,  ut  per 
propria  media  docet  illa,  et  passiones  de 
suo  subjecto.  Ideo,  ut  dicLum  esL,  Dialec- 
tica  esL  docens,  eL  est   utens  diversimode 


8. 


loquendo.  EstergoLogicacommunis  scien-  L„,,ica  ah 

tia,  ab  alio  l-imen  scientia,  et  ab  alio  com-  l%jcom'n-mi 

miuiis  :  siciit  ars  fabrilis  est  ars   commu- 

nis,  ab  alio  autem  ars,  et  ab  alio  commu-  J 

nis.  (lommunis  namqiie  esL,   quantum  ad 

insLrumenta,  qufB  aliis  artibus  adminis- 

trat  :  sed  ars  est,  pro  quanto   talibus,    et 

talibus  principiis,  et  regulis  dirigitur,   et 

operaLur.  Vel  dic  aliter,   disLinguendo   de 

Logica  uLenLe,  ut  supra,  qua3stione  prima, 

dubio  sexto,  versus  tinem,   tetigi.   Polesl 

dici  quod  ista  propositio,   Logica  ulens  esL 

scientia  comniunis,  est  vera  in  sensu  divi- 

so,  falsa  autem  in  sensu  composito.  Consi- 

dera  altius.  Multa  alia  possenl  hic   tangi 

de  perfecLione,  et  prioritate  scientia^  com- 

munis,  et  specialis,   sed  alterius  negolii 

est. 


QU/ESTIO  III 

An  SyUogismus  sit  objectum  Logicce  ? 

D.  Thoni.  4.  Met.  lccl.  4.  el  in  Opusc.  42.  cap.  2.  cl 
Opusc.  56  anlc  medium,  et  10.  qucest.  6.  art.  1 
el  3.  ct  1.  Post.  lect  20,  Albertus  Maj,ni.  i7i  Pro- 
log.  Prccdicain.  Avicen.  1.  Metapk.cap.  2  Averro. 
in  Epilo.  prcedicam,  cap.  ullimo.  «t  4.  Met  cap. 
2.  Jaadunus  4.  Metaph.  qucesl.  4.  Aureol.  in 
Prol.  .Scnl.  q.  de  subjecto  Thcoloyia',  arl.  5. 
Ockam.  q.  2,  Log.  .Toannes  a  Magistris  q.  3. 
Prooem.  Gajet.  cap.  deGenere.  Soi.ns  q.o.  Procem. 
Tartar.  q.  3.  Proa;m.  JosLwnes  Ang,  et  Eras.  in 
hanc  qua^st.  Flandr.  4.  Metuph.  q.  5  art.  2. 
Suai'ez.  1.  Tom.  Metaph.  ditput.  1.  scct.  4.  el 
Tom.  2.  disput.  54.  in  primo.  Vasrjuez  1.  p.  disp. 
4.  cap.  1.  Fonseca  2.  Metaph.  cap.  3.  qua'st.  i. 
sect.  ^.  Tolet  q.  5.  ProoBm.  Gouimbr.  ihidcm. 
Htirtado  disp.  1.  Prowm.  Faventinus  Theor.  6. 
Meriuero  disp,  unica  proann.  qucest.  4,  Rodrig. 
q.  3.  arl.  l.Fuenteg.  o.diff.   1. 

Quod  non  videtur.  Quia  omnis  scien  , 

tia  est  per  Syllogismum  ;   si   ergo   de  Argumenti 

r      ,,        .  •  •  •         1  •  -t     I    porte  negat 

Syllogismo  sit  scientia,  hoc  erit  per  byl- 
logismum,  quod  falsum  est.  Tum  quia 
Syllogismus,  de  quo  qua^ritur  scientia, 
est  ignotus.Syllogismus  autem  per  quem 
habetur  scientia,  ost  notus  :  ergo  idem 
eritnotum  et  ignotum,  sed  per  ignotum 
nihilscitur.Tum  quia  quasro  deSyllogis- 
mo,pcr  quem  habeturscientia,autde  illo 
est  scientia,  aut  non  ;  si  non,  pari  ratio- 


ne  iiec  de  Sylluj^isciio  iii  (•oiiiiiuini,  «|uiu 
(jiiotJ  scilur  (le  communi,  scilur  <le  quu- 
libel  {ijiliculijri  ;  si  sic,  ergo  |)er  ijliiini 
Syllof^i.siiiuin,  et  sic  t-'rit  inoctnUm',  in 
inliiiitiiiii  in  Syllog-isinis,  in\  iKilx-niliini 
scienliuin,  qurjd  est  inconveniens  ;  (juiu 
tiinc  nihil  scirctiir  :  in/iniluin  rnini  csl 
/7/io/w//<,  por  Arislotelein  1.  1'osterio- 
riiin  :  igitur  ideiii  erit  notuin,  et  igno- 
r  luin. 

Iteni,  niliil  est  subjertum  tntiiis,  et 
piirtis  ;  SylNjgisinus  :iiitein  est  siibjcc- 
tuin  piirtis  Logicie,  scilici.-t  libri  I*rio- 
riim  ;  ergo. 

Iteiii,  Syllogisnius  iiiiiiqiiiiin  fuit  in 
sensu  :  erpo  nec  iii  int^dlectu.  Conse- 
quentia  piitel  per  Aristoteleni  iii  de  Sen- 
su  et  Scnsato. 

.\d   oj)posituin  :  rassiones  Sylhjgisini 
iii  Logica  prinripalitcr  de  eo   deinons- 
trantiir,    et    de   aliis    j)ioptcr    ij»siini  : 
ergo,  elc. 
2  Dicitur,  (juod  sultjecluiu  Logicje   est 

f«o/-i.iioHM.  conceptus  forinatus  ah  iiclu  ralionis  ; 
quia  illc  coinmnnis  est  oinnibus  in  L(j- 
pica  consideratis  ;  n;»ni  cuin  acius  ni- 
fiofiis  sit  hi}>le.r,  Printus  scilicet  in- 
divisibiliuni  intellijzentia  ;  Secuni/us, 
c()iiij)ositio,  vei  divisio  istorum  siiii- 
j)liciuni,  seii  indivisibiliuni  ;  Tcrfius 
i'st  discursus  forniatus  a  ikjIo  ad  Igiio- 
liim.  l)c  conccplii  formato  ii  priiiKJ  ac- 
lii  lalionis,  est  liber  Pr:cdicamento- 
tiim,  (jui  c^t  dc  incomj)Ii'Xo.  I)e  coii- 
ccj>lii  forniiito  a  sccundoactu,  cst  liber 
Pcrilicriiicnias,  (jtii  est  dc  lCniinciiilio- 
ne.  De  conceplii  fDrniiito  j>er  terlium 
aclum,  est  tota  iiDVii  L(\ixica,  (jUie  esl 
lio  Syllogisnio,  etde  ejus  j)iirtibus  sul>- 
joctivis. 

Aliter  i)oiiitur,  (juodcslde  Socuiuiis 
intontionibus  apj)licalls  j)rimis,  sicul 
dicil  Doetius,  (juia  ilbe  sunl  coinniunes 
omnibus  in  Lngicii  detorminiilis.  ior- 
tio  modo  ponilur  i'Jns  esso  subjoolum  ; 


l 


OftmU  lk*t»ri, 


rio  III  i^ 

quiu  por  .\ri-*lololcm  i  .\L 
circu  idcm  laborunt  .^lrtjqihv-ji-imjDia- 
leclious  el  S(>|»iiislu.   .\b  is   au- 

bMii  lidjoriit  circu  h'ns  ;  i^itiir.  i^uarlo 
niodo  ponitur  Orulio,  quia  ile  ip.4a,  el 
ojus  piirtibus  deloriiiinulur  in  vote- 
ri,  ot  iiova  Log-icu.cuin  sitgenus  enun- 
ciati(jnis  :  ct  j)onitur  eliiiin  in  ilefini- 
ti(jne  .Sy||n«^isnii  priino  rrioruni.  «^uinlo 
ponitur  Arf^umentiitio,  (juia  de  ejua 
sjiociobus  el  ojus  parlibu.s  csl  lola  Ijo- 
gica.  Sexlo  nnjdo  ponilur^.Syllogisinus 
(jiiia  oiniiia  iilia,  (juie  in  Logica  coDsi- 
deranliir,  j)n)j)lt.'r  ij)sum  consideran- 
liir. 

.Vd  \idendum  iiuteiii  (JU.t  istainini  3. 
jjositionum  sit  verior,  notanduin  quixi  ^  <ww.*^ 
trcssunt  coiulitiones  pra'cij»uie  subjec- 
li  iii  si  ionlia.  Priinu  vKlelicol  qu(jd  sil 
nutuiii  (/uid  05/,  et  f/uia  cst^  nain  Xvax 
duo,  ut  inquit  .Vrisloteles  1.  rosler. 
roxt.  2.  oporlet  pra^supponerc  de  omni 
subjcrto  domonstrati(jnis.  Sccuiulu  csl, 
(juodperejus7//o(/Y//it/e*7,denion8lren- 
tiir  in  scieiitiu  passionos  illius  subjec- 
li  de  eo.  Tertiu  cst,  quod  ad  ipsuni  alia 
Diiinia  in.sciontiudeterminata  reducan- 
lur,  ct  propter  ij)sum  CMUsiilorenlur  : 
iiliter  t>nim  ub  ejus  unitule  non  esset 
iiiiitiis  scientiio. 

L)u;e  primio  condili<>iiL.^  dcsiiut  tribus         4. 
jii  imis  positionibus,  qiiia  nullius  ooruin 
siibjectoruin  sccunduni  rulionein  gone- 
nilom,  ut  {Hjnuntur   subjocla,    lial>etur 
dormitio  in   Los^icu,    nec   pr;eniil(ilur, 
ut  princij>ium  scicntiio,  nec  p.issioali- 
quu  dc  cis  deinonslrulur  in  giuiemli : 
ergu  ijuodlibct  illoruin  cst  nimis  com* 
mune  subjeclum.  Ktiain   non  diT 
ist.c  tres  [>osi(ionesinler  se.  quo<l  luJiu- 
festum  esl  de   prinui,  et  s 
terliu    auteni  {^robutur :   qu.u  uul   lU* 
reale  est  subjcctum  liujUK   .«> 
ens  rulioius.  Si  priino  nt 
scientia  esl  reali»  ;  quoii  IjUuiu  iaI.   s. 


70 


SIJPEU  UMVEIJSALIA  PORIMYRH 


6. 


senindo  modo,  aut  ergo  tantum  de 
ente  rationis,  idest,  consitlerato  ab  in- 
tellectu  ;  aut  de  enle  rationis,  id  est, 
causalo  a  ratione.  Si  primo  modo,sic 
adhuc  potcritesse  realis  :  nam  nihil  est 
sul)jectum  alicujus  scicntije,  nisi  ut 
consideratum  a  ratione  ;  quianonnisi  ut 
est  universale ;  ergo  oporlet  dare,  quod 
sit  de  ente  causato  a  ratione,  quod  est 
idem  cum  aliis  duabus. 
5.  Ad  rationem  quidem  pro  prima  posi- 

Adraconesaiia-  [[qj^q    patct  argumenlum  non  valere  ; 

ruin  opimonum.  '    '  •^ 

quia  arguitur  ab  insufficienti  divisione, 
et  facit  fallaciam  Consequentis.  Patet, 
quia  dosunt  ali<i3  duic  conditiones  sub- 
jecti.  Ad  ■-'■  :^t  iritatem  Boetii  dico,  quod 
Logica  est  de  illis  :  sed  illa  non  sunt 
primum  subjectum,  sed  sunt  commu- 
niora  subjecto  ;  'sicut  dicimus,  quod 
omnis  scientia  est  de  ente,  quia  nulla 
estde  non  ente. 

Adrationem  positionis  tertige  dico, 
quod  laborant  circa  idern,  non  quod 
idem  sit  subjectum  ;  sed  quia  in  Logica 
consideratur  illud,  per  quod  circa  om- 
nia  convenit  laborare  :  nam  circa 
multa  laboratur  in  scientia,  non  tamen 
propter  hoc  quodlibet  illorum  est 
principale  subjectum  illius  scientige. 

Quarto,  scilicet  Orationi,  deficit  se- 
cunda  conditio,  et  tertia.  Et  quod  ac- 
cipitur,  quod  convenit  Syllogismo,  dico 
quod  non  convenit  nisi  aBquivoce  ei, 
et  enunciationi  :  et  a^quivocum  non  est 
subjectumin  scientia,  quia  non  potest 
definiri  ;  sumitur  enim  in  definitionc 
Syllogismi  pro  argumentatione. 

Quinto,  scilicetArgumentationi,  deest 
primum,  non  enim  ab  Aristotele  us- 
quam  definitur  Argumentatio  in  com- 
muni  ;  nec  ponitur  ejus  definitio,  ut 
principium  scientiae  ,  licet  Boetius  eam 
definiat  in  Topicis  suis.  Secundum 
etiam  deest  sibi,ut  manifestum  est  se- 
cundum  rationem  generalem.  Tertium 


7. 
Conclusio. 


etiam  probo,  quia  vel  est  aequivocum 
et  tunc  manifestum  est  quod  ab  ejus 
unitate  non  est  unitas  scientire,  nec 
.scientia  una,  cum  tunc  non  sit  unum 
scibile,  nec  unum  intelligibile  ;  vel  est 
analogum  ad  contenta  sub  ea  :  et  tunc 
scientia  non  erit  una  ab  ipso,  sed  ab 
unitate  principalis,  ad  quod  omnia  alia 
attribuunlur,  et  illud  est  Syllogismus  : 
sicut  unitas  Metaphysicaeest  ab  unitate 
subtantia3,  ad  quam  omnia  alia  entia 
attribuuntur, 

Dicendum  ergo,  quod  subjeclum  pri- 
mum  et  proprium  Logicce  est  Syllo- 
gismus  ;  habet  enim  primam  conditio- 
nem,  quia  statim  post  determinationem 
de  ejus  partibus  in  veteri  Logica,  in 
primo  Priorum  cap  1.  pra^mittit  ejus 
definitionem.  Et  secundam  habet,  quia 
in  eodem  multas  passiones  de  ipso  os- 
tendit  Aristoteles  per  illam  definitio- 
nem,  ut  modum,  et  figuram  in  illis  de 
inesse  \  et  in  modalibus,  ut  habere  tres 
terminos  in  illo  capitulo  :  Quoniam 
igitur  in  illis  figuris,  per  hoc  quod 
est  ex  necessitate,  accidere  conclusio- 
sionem,  elc.  Et  tertiam  similiter  ha- 
bet,  propter  ipsum  enim.in  veteri  Lo- 
gica  determinatur  de  ejus  partibus 
integralibus  ,  scilicet  de  Incomplexo, 
Enunciatione  ,  et  de  partibus  subjec- 
iivis  in  libro  Topicorum ,  Priorum , 
f^osteriorum  ,  et  de  aliis  speciebus 
Argumentationis  ;  quia  illa  reducun- 
tur  ad  ipsum,  sicut  imperfectum,  ad 
perfectum  st  de  Syllogismo  sophis- 
stico,  ut  de  privatione  ejus,  quia  ejus- 
dem  est  cognoscere  habitum  et  pri- 
vationem  :  sic  ergo  penes  ejus  divi- 
sionem,  et  attributa  illi,  patet  divisio 
Logicse. 

Ad  primum   argumentum    concedo, 
quod  scientia   est   de    Syllogismo   per  '^j^Jl""^""'"" 
Syllogismum  aliquem  particularem.  Ad 
prinium  contra  hoc  dico,  quod  Syllogis- 


I 


8. 


Ql.FSfU)   III 


inus  iste  per  quem  habelur  sciL;nlia,  riiulta  requirit  «leterniinuM,  prupici  ejus 
iiotu.s  esl  quoad  verilaltTii  prieniissa-  oo^iiitioneiii  :  lunc  eniui  iJe  illiti  multiii 
rurn  :  quia  sunt  [)ropositioiies   iiiiniedia-     (»j)ortet  in  illa  scieiitia    considerare,  et 


mtin  esl    ite 
1)      pi  r 


ta(  illalivfr'  conrlusioiiis,  et  quantuni  ail 
iiliilioneni  conclusioiiis  ex  pnemissis ; 
quia  illatio  est  per  se  manifesta  ;  cum 
Syllof/ismus  pcrfeclus  sit,  r/iii  nul- 
iius  iuditjct  ad  lior  ut  ft/)j)firc'ai  ncccs- 
sarius.\.  rriorum,  cap.l.  iil  est.ad  hoc, 
ut  maiiifestum  sil  Conclusionfin  .sequi 
ex  Tra^missis.  Sed  iste  .Syllogismus, 
per  (piem  liabelur  scienlia,  est  ignolus, 
quoad  passionem  ilUim,  qua;  dcmons- 
traturde  Syllogismo  in  communi,  se- 
ciindum  quam  ipse  Sylio.^ismus  in  com- 
imini  est  ifrnotus,  non  cnim  (]u<'eritur 
copnilio  de  Syllogismo  in  communi, 
nisi  quo;id  passionem  ;  ct  ita  non 
est  idein  notum,  ct  ignotum  secun- 
dum  idom. 

.\d  aliud  contra  lioc,  dico,  qu^xl 
scicnlia  o.st  de  Syllogismo,  per  quem 
estscienlia.  Et  cum  qua,'rilur  per  qucin 
Syllogismum?  dico,  qutjil  perseipsum; 
(juia  iiKpuinlum  per  ipsum    ostendilur 


cum  lioc  de  ipso  subjfctu  :  ergo  uliqua 
pars  scientia)  erit  «1»^  illo  subjeclo,  §e- 
ciindum  se  j>r<)prie,  qiioil  esl  suhjec- 
tiim  totius  :  ita  est  tiic,  ut  patet  de  oclo 
libris  1'hysicoruni  respectu  totius  scien- 
tia>  naturalis. 

.\d  tertiuni  dico,  qiiMd  illu  propo.si- 
tio.Aristotelis  A'</</7  est  in  intcltcctu^ 
i/uin  prius  fuerit  in  sensu^  vera  esl  de 
to  quod  est  primum  intelligibile.  nuo«l 
estscilicet «///()'/  i/uiit  est  rei  materia- 
lis  ;  non  autem  deomnibusper  se  intel- 
liLMbilibus,  quia  nmlta  per  se  intelligun- 
tiir,  nonqiiia  speciem  faciunt,  in  scn- 
su  ;  sed  per  rellexionem  intellectus  ; 
(;t  ita  est  de  Syllogismo  :  in  plus  imim 
est  pcr  se,  quam  primo,  utdicilur  I. 
Posteriorum,  t^^^xt.  -.  I.so.sceles  enim 
per  sehabet  Ires  angulos,  .sed  non  pri- 
mo. 

\\\  speciali  circa  librum  ror|)hyrii, 
qua^rendum  est  de  rniversuli.    Et  quia 


10. 


Adltrtk 


Im    /  «.1    til   ftr 


passio   alicpia   ile     (•(•mmimi    Syll(~>gis-     omnem  qua^stionem  praM-edit,  quid  di- 


II. 

txlrr  iwmlm. 


9. 

ftcuniiuin.Syl 

i/llO'lllJ- 

iHin  li- 
ct    lo- 

■■r. 

ini    n'>n 

■  rilicari 

''111  lon- 

miii  III  .w-i>ii- 


mo,  ostendiliir  de  seipso,  iiKjuaiilum 
est  Syllogismus,  nec  aliter  est  scientia 
dc  parliciilari. 

.Vd  sociindum  principale  argumeii- 
tuin,  dico,  (piod  Syllogi.smus  (luoad 
proprielates  formaliter  ipsum  conse- 
(picntes,  est  subjeclum  libri  rriorum  ; 
cst  aulem  subjectum  tulius  Logicie, 
(luoadomnes  passiones  in  se,vel  in  suis 


cilur  per  nomen,  ideo  notundum,   qu "d 
1,'niversale,  sicutcetera  concrela.  tripli- 
ciler  sumitur.  nuandoque  enim    sumi- 
tiir  pro  subjecto.   idest.  pro  re  prin  i 
intentionis.     cui    applicatur      intei 
univorsalis  ;  et     lioc    modo   univer- 
esl  priinum   objcctum  intelleclus.<Juan- 
dotjue     sumitur     pro    forma. 
prore  secundo)    intentionis.  causalu  nb 
intellectu.  el    applicabili  rcbus  pr; 


partibus  inlcgralibus,  et  subjectivis,  vel 

reducibilibus    ad   ii^suni :     nec   oporlet  intentionis  ;   et   sic   loquitur     I 

subjectum    pr;edicari    de    omnibus  in  proprie   de    Iniversuli.    1Vr(i<>     n. 

scienlia    consideratis;  sed  esse  id.  prop-  pro     aggregalo   ex    si.., 

ter  quod  alia  consiilerantur,  ut  patct  de  mu  ;  et  illud  est  ens  r^r  a 

subjeclo  nnturalis  .  scienti;r,   quod  esl  agprepal  diversas  n  .    ex   •. 

corpusmobile  :   ibi  agitur  de    motu  et  non   (il   unum   porw:  et  sic  n^^n  «**t 

naliira,  (lu.T  non   sunt  corpus   m«'bile.  de    consid.         ii-^     nllrniti^   ar'. 

Vcl  potcst  dici  (piod   major   cst   fnlsa  quia  ffe  ente  pcr  a  -     iii//(i 

in  scieiiliis    (juaiido    subjcclum     b.tiiis  m/' /<//<?.     pvr  Ari^^tolelpm    «»o\t  ^  \\ 


I 


7-2 


SrPKIl  IINIVEIISALIA  PORPilYHII 


phys.  quia  nec  (lifMnibile.Taiituin  igilur 
de  celero  liel  sernio  de  Universali  secun- 
do  niodo  sunipto,  non  autem  de  aliis,  etc. 

EXPOSITK) 

12.  1)E  Primo,  subjectum  solelsumi  mullipli- 

Suhjecium  muiii'  eiter,  ul  palet  per  hos  versus. 

flec. 

Objectum  verna,  posilum  sub,  cui,  guod  inhccrel, 
Quod  prius  esl  copula  proprii  logicaliter  infra  : 
Quod  simul  ars,  el  habel,  bis  sunl  subjecia  quaterna. 

In  proposito  capitur  ultimo  modo,   pro 
illo  vidolicet,  circa  quod  speculaLur  intel- 
lectus  in  scienlia,  quod  verius  objeclum, 
quam  siibjectum  dici  debet,  licet,  ut  aliis 
videtur,  id  quod  totale  est,    ut  conclusio 
scita,  objeclum,  et  propinquum  dicatur  ; 
id  vero,  quod  partiale,  ut  extremum  con- 
clusionis,   proprie  subjecLum    dicitur,   et 
remoLum.    Aliud   est    enim  quod  scitur, 
quia  conclusio ;   aliud  quo,   vel  per  quod 
quia    medium  ;   aliud    de    quo,quiacon- 
clusionis  subjectum  ;  aliud  quod  de  alio, 
quia  praedicaLum  conclusionis.   Ideo  aliud 
cst  dicere  scibile  esL,  eL  aliud  subjectum,  ul 
qua3sLione  tertia  prologi  SenLentiarum   lia- 
bet  iste.  Scibi'e  enim  esL  conclusio,  subjrc- 
tum  vero  exLremum  conclusionis.    Solet 
etiam  disLingui  in  maLeriale,   et  formale. 
Item  in  primo-intentionale,   et  secundo- 
intentionale.  Ilem  potest  dividi  in  subjec- 
tum  proedicationis,  attribuLionis,   et  prin- 
cipalitatis.   Sed  de  necessiLaLe  subjecti  non 
est,  ut  prfedicetur  de  omnibus  in  scientia 
consideratis,  prsedicalione  dicenLc  lioc  esL 
hoc.  Nec  illud,  quod  est  principalis  pars 
subjectiva  subjecti  in  scientia,   assignatur 
communiter    subjecLum  ejus,   nec  illud, 
quod  esl  formalis  ralio  subjecLiva,  dicitur 
subjecLum,  sed  poLius  ratio  subjecliva;  nec 
intentio    secunda    applicabilis    subsLraLo 
scibili  (qufE  subjeclum  diciLur)  poniLur 
subjectum  ;  nec  conclusio  scibilis  ponitur 
subjectum. 
13.  Patet  igitur  quod   in  proposito  capitur 

butwuir^ui^d.  ""  subjectum  remoLum  primo  intentionale, 
vel  secundo  intentionale  (dummodo  pro 
substrato)  maleriale,  el  atLribuLionis,  quod 
sic  describi  solet :  Kst  quod  habet  concep- 


luiii  quiddilatimnn  non  inclusum  virtuali- 
ter  in  aliquo  priori  ad  illam  scientiamper- 
tinente,  primo  notuni,  secundum  rationem 
formalem  propriam,  et  absolutam,  virlua- 
liter,  primo  continens  uoliliam  omnium  ve- 
rilatum,  adxquatum  illi  scientiie,  cujus  est 
snbjectum. 

In  qua  descripLione  ponuntur  sex  con- 
ditiones  subjecli  in  scientia,  ut  habet  iste 
in  primo  IleporLalionum,  qu;estione  pri- 
ma.  Sed  ex  dictis  ejus  ibidem,  melius  col- 
ligi  poLest  ratio  subjecti  materialis,  et  for- 
malis,  et  condiLiones  ulriusque,  sub  his 
verbis  :  Cujus  passiones,  et  proprietales 
considerantur  ,  principiis  subjicitur  pri- 
mo  occurrentis ,  alia  per  ejus  rationem 
inlellectiii  occurrunt  de  quo  considerata 
reliqua  prsedicantur,  significativum,  deter- 
minativum,  et  specificativum  ejus  exislil. 

Voco  scienLiie  subjecLum  maLeriale  pri-  suhjectumpn, 
mum,  eL  illam,  sub  qua  omnia  cognoscibi-  ll'tfonis  ^logL 
lia  de  subjecLo  infra  ambitum  scienLise 
conLinentur,  et  principiis  subjicitur  :  alia 
deipso,  et  nonecontraquoerunLur  :  ab  in- 
LellecLu  perfecLe  cousideranLe  sciLur,  et 
secundum  quam  illa  est  deipso,  et  quieli- 
bet  alia  per  parLicipaLionem,  et  imiLaLio- 
nem  iilius,  digniLaLemque  sorLiLur,  ap- 
pello  rationem  formalem  sujeclivam. 

Voco  subjecLum  prtiedicaLionis  Logica3, 
ens  raLionis,vel  iuLenLionem  secundam.  AL- 
Lributionis  Syllogismum,  sed  principali- 
ter  Syllogismum  demonstrativum,  liceL 
alii  aliLer  assignenL.  Exemplum  in  MeLa- 
physica,  praedicaLionis  ens ;  aLLribuLionis 
substanLiam,  sed  principaliter  genus  sub- 
sLanLiarum  separaLarum,  subjecLum  poni- 
mus.  Sed  leneo  probabiliLer,  quod  idem  est 
subjecLum  in  scientia,  duobus  ultimis  mo- 
dis,  cui  aliquando  conveniL,  liceL  non  ne- 
cessarioin  quantura  subjecLum  primum. 
Vide  hunc  qusestione  primasexti  MeLaphy- 
sicse.  Quid  Logica,  pateL  quaestione  prima. 

.^^^(fo.^/swMS  Graece,   ut  quibusdam  pla-         ^^ 
ceL,   dispuLaLionem    significat  Latine  :   et 
syilogizare,   dispuLare,   vel  probare.    Vel 
Syllogismus  collecLivum  posseL  dici.  Sed 
Pliilosophus  definiL  eum  per  Koyu,  quod  et 


Or.F.STIn  III 


Ti 


argiiinenlalionom,  el  (^ralionem,  et  curaiu  cei  .syilugismits  pr(M*c«lal  ex  falsiri,  uLomt' 
et  pone  omncm  coiiiplexionem  si^iificat  valis  laiiienaliisroiKlitionitius  reiiui«itis  ad 
dum  desuiil  cnim  noiiiina  Cir.iris,   dicunl      Sylloj^ismum,  drlwlrliri  Sylj.  ,. 


iit'i>  Syllogh- 
in  \  .  el  i.  in- 
tioiiit. 


^6ya,  ct  errare  nequciint.  Dividitur  aulem 
Syllogismus  in  simpliciter  talem,  et  con- 
tracte.  Scd  prius  in  primo-inlcnlionalcm, 
el  secundo- inlcnlionalciii  dividi  delxH. 
.Secundo-iiilcnlionalis  vcro  iii  illa  duo.  Vo- 
co  enim  j/rii/in-inlenlioiifiletii  Syllofjismum 


ti. 


Nam  Syllogismus  s<'  lialiol  a<i  >n  iiuginimni 
Dialfcticuin,  et  iHMiionslnilivum,  sicul  cir- 
culiis  a«l  cinMiluin  li;^ieum,  el  a-m-uui, 
(lirculus  vero  nullam  nuiteriam  .nihi  deler- 
minat:  unde  iiKiuacumqite  refierialur,  sive 
forti,  sive  debili,  dummodo  forma  ciiruli 


in  voce,  vel  in  scriplo,  vcl  in  mcnle,  ex  salvctur,  circulu.s  dicitur.  Ita  dc  .Syllogis* 
trilms  proposilioiiihus  formatum.  S'r/<n'/o-  mo  dicciKium  esl,  el  quai  scquuntur  alia.s 
inlcnlioudlem  vcro  appcllo  rcsficclum  ra-      divisione.s,  el  acceplion»?s  SyllogiHUii,  1,  el 


Sylliigiim>n 
ifuid . 


tionis  liabilus  pra>mis.saru;ii  ad  conclusio- 
nem,  vcl  sigiii  comj)lexi  di.scursivi  ad  suum 
significatuin.  Vel  .secundiimalios,  est  quaB- 
dani  rclalio  ralionis,  (jua  cx  muUis  con- 
nexif-,  ali({uid  aliud  cognoscilur  infcrri.  Fil 
dicilur  siinplicilcr  talis  ab.solulc  sumptus, 
qiii  I.  Priorum  sic  (lcHnilur. 

Ksl  Dralin,  inqnn,  ijiiihusihnn  poKilis,  ne- 
cessf  rsl  /iliiii/  arriderr'  co  qnoil  /wi'c  sunt. 
lilud  ((uod  comniunilcr  addilur  el  conrcs- 
sis,  noii  csl  ncccssarium  ad  rem,  licel  forle 
ad  li  niiiicin,  vel  ad  Dialcclicum,  polius, 
(piam  ad  Posleriorislicum  spectal.doiilralii- 
lur  aulcm  illa  iiilenlio  Sylloijismnx  pcnes 


2.  friorum  hafwnt  perlraciari,  el  aliqua  in- 
fra,  in  .secundo  articulo,  et  lerlio. 

Divisio  qua\slionis  communis  esl,  nisi 
quod  secunda  pars  sul>dividi  polrsl,  ul  sla- 
lim  dicam.  ( )rdo  vero  palel.  Posiquam  enim 
visum  esl,  (jiKjd  Logica  est  scientia,  elcoin- 
munis,  elspecialis,  diversimode  lo«juendo: 
congruum  eral  consequenter  qua-rere  de 
subjeclo  ejus.  Et  tanlum  de  primo  princi- 
pali. 

Db  Secl.nuu  ad  partcin  negalivam  argui- 
lur  tribus  rationibus.  Prima  aliquanluluni 
la'di(»sa  esl  in  forma  ;  ideo  fonnetur  sic : 
Omnis  .scienlia  est  per  Syllogisnium  :  se<l 


divcrsas  malcrias,  (luihus  .ipplicalur.  sicut  de  Syllogismo  «'Sl  scienlia  ;  igilur  .soienlia 

comiiuuiilcr.sccund:c  iiitcnliones  vari.inlur  dc  Syllogismo  cst  per  Syhogismum.   Dis- 

penes  fuiidamciilum.  Dicimus  eniiii  Syllo-  cursus   bonus.   quia  in  tertio  prinKr :  sed 

gismorum   .ilium    Tojiimrn,  scu  Dialecti-  conscqucnsesl  falsuin.igiiuraliquapnemis- 


cum,  .iliuiM  Deinonslratirum,  aliiim  v«*ri) 
F.lenrhmn  a[)par('iitcm,  scu  Sojdiislicum. 
Ou;c  divisio  cst  accidcnlis  in  subjccla.  Ma- 
leria  eiiim  prob.ibilis,  vel  nece.s.saria.  vcl 
falsa,  id  esl,  i^roposilioncs  tah^.  t\\\\v  di- 
cunlur  malcri;i  propiiKiua  Syllogismi,  acci- 
duiit  ipsi  Syllogismo,  sicut  cl  c  coiilni  : 
sicut   Ii;ibcl    Doclor  islc  supcr  I.  Klcnclio- 

ritm,  (iu;csl.    J.  Son  esl,  iiKiuil,  de  rnliitue      balur  dupliciter,  quia  daia  ...r.iaif 
Sylliujismi  qiiod  iiroreilnt   r.r  veris,    ncque     aul  cril   processus  in  intinilum,   a 
er     neres.<(nriis,    neijue    c.r  jirolxihttibus  :      j.pil  notum.  el  ignotun),  cl  per  «'•" 
quin   necrssitaa,   sru  jtriuritas,  et  t*€rilas,      nolum,  el  iion  noium    tm.vI  i«8i 
et   probnbitilas,   sunt    proprietates  ijisiu^      pnmi   pnncipil,  I  .  nrnKi 

rei.  d(>Syllogisuio  habolur  s.  ,  aul  iirilur 

Cuiii     igilur    Syllogismus.    socundiim     por  so.  aul  per  alitim.  si  |ior  aliufn.  qunru 
.suum  roriirilcsi.LTiiiricalum,,  sil  ens   ratio-      deilloalio.   nul  dc  Ipso  esl  s.  aul 

nis  ;  illic  propricLilcs  non  erunl  .Syllogis-     non  :  si  non,  Igilur  nec  de  Sy!  >  io 

iiii,  in  (luanlum   Syllngismus  esl.  liKle  li-     communi.  quia  si  illuni  alium  oioe 


.saruni  :  iioii  major.  igilur  minor.  Major 
cnim  pat»'l  fier  illtid  primi  IVjslerionini, 
lexl.  commenl.  5.  Scire  r</  effertus  liemoHS- 
trationis,  Drmonstnttto  veru  >  mns 

fariens  scire;  ibidem.  Minor  veroi-^i  |ii>i,    . 
lis  Syllogismum  cs.se  subjcoltim  U)gira',  do 
subjccto  namque  scientia    hnltetur,  el  esl 
.scictilia.  Falsilas  attlem 


I  ..., 


...U 

.1  M 


IS. 


71 


SrPEU   liNIVKRSALlA  IH)KPiIYiUI 


Syllogismum  parliculaiTin.  (lonscquerilia 
palel,  quia  oadom  csl  scicnlia  liominis,  eL 
liujus  hominis  :  quod  onim  scilur  priujO, 
ol  per  se  de  communi,  sciLur  per  se,  licel 
non  primo  do  parliculai-i  ipsius,  uLliabelur 
1.  Posleriorum,  LexL.  commenL.  10.  Si  voro 
deLur,  quod  de  illo  alio  esl  scicnLia,  quii:ro 
ul  prius,  auL  por  se,  auL  per  alium,  cL  ila 
processus  ininfiniLum./;?/?;i//?<maulem  )ion 
potesl  pertransiri.  2.  MeLapliys.  texL.  coni- 
raenL.  13.  ILem,  1.  PosLer.  LexL.  commenl. 
6.  34.35.  eL36.  eL  2.  de  GeneraLione,  Lexl. 
commenL.  36.  Et  est  ignotum,  ibidem  2. 
MeLapliys.  eL  1.  Physic.  lexL.  commenL.  ;55. 
Et  aufert  naluram  boni,  et  nemo  conatur 
ad  ipsum.  2.  MeLaph.  lexL.  commeiil.  8. 
quod  esl  conLra  raLionem  scibilis,  el  scien- 
Lice  1.  MeLaphys.  Omnes  homines,  elc. 

56.  Secundum  principale  probaLur,  sciliceL 

({xxod  tuncidem  esset  notum,  et  ignotum, 
quoe  parLicula  ponilur  communiLer  in  fine 
toLius  argumenli,  sed  debel  applicari  im- 
mediaLe  anLe  illud  secundum,  Lum,  quia 
illud,  de  quo  quaeriLur  scienLia,  esL  igno- 
tum,  anLequam  de  ipso  habeatur  scienlia  : 
igiLur  qua^rens  scienLiam  de  Syllogisnu, 
anLequam  aut  per  inventionera,  auL  per 
docLrinara,  sciaLproprieLaLes  ipsius,de  ipso 
deraonsLrative  ;  liabet  ipsum  tanquam 
ignotum.  Et  cura,  ut  prius,  oranis  scientia 
habeatur  per  Syllogisraura,  sequitur  quod 
scientia  de  Syllogismo  habeatur  per  Syllo- 
gisraum  :  aut  igitur  per  se  ipsura,  et  tunc 
idera  erit  notum,  et  ignoLum.  Erit  enim 
notura,  si  pcripsuni  acquiritur  scientia, 
quia  per  ignoLura  nihil  sciLur,  sed  seraper 
esseL  peLiLio  principii.  Si  vero  per  aliura, 
uL  puLa  parlicularem  Syllogismura,  tunc 
eliam  sequitur  idem  ;  quiasicut  scito  cora- 
muni,  scilur  quodlibet  parLicuIare,  posiLa 
constanLia  subjecLi  :  ita  per  oppositura 
ignolo  comrauni,  ignoratur  eL  particulare 
et  hoc  quantum  ad  notitiara  quidditati- 
vam,  et  passionalem  ipsius.  Ilactenus  pri- 
mura  principale. 

17.  Secunda   ratio  principalis  patet.  Major 

enira  illa,  quara  assurait,  fundaLur  super 
illud  LerLii  de  Aniraa    :    Secantur  enim 


scientiai,  cLc.  ubi  supra,  q.  2.  EL  supor  il- 
lud  prirai  PosLor.  LoxL.  corament.  43. 
Scientia  habet  genus,  subjectum,  partes, 
rt  passiones,  et  principia  habens.  Sicut 
igiLur  Lola  scienLia  ad  parLera  scienLiye, 
iLa  subjecLura  LoLius  se  videtur  habere  ad 
subjocta  partiura  scionLicC.  Minor  vero 
comrauniLer  poniLurab  oranibus. 

TerLia  raLio  clara  esL ;  eL  aucLoriLas,quae 
allogaLur  ox  libro  de  Sensu,  eLsensaLo,  est 
forraaliLer  isLa  :  Nec  o.iiim,  inquit,  intelli- 
git  intellcctusqicoe  exterius  non  cuin  sensu. 
Similis  auctoritas  in  principio  1.  Posterio- 
rum,  oL  alibi  s;ope.  Arguraenlum  post  op- 
posiLum  Langit  implicite  Lres  condiLiones 
subjecLi,  quas  infra  poniL  DocLor.  (lum 
enini  dicit,  quod  passiones  Syllogismi  in 
Logica  principaliLer  de  eo  demonsLranLur, 
osLendit  quod  Syllogismus  habet  passio- 
nes,  et  guodquidesl  Lanquamraedium,  per 
quod  de  ipso  deraonsLrantur.  Et  quod  pos- 
Lea  addit,  et  de  aliis  propter  ?psum,  deno- 
tat  attribuLionera  oraniura  aliorura  ad  Syl- 
logismura. 

In  secunda  parte  quoestionis  Lria  faciL.  is. 
Primo,  recilat  sex  opinionrs  de  subjecLo 
Logicoe.  Secundo,  reprobat  quinque  prio- 
res,  et  rationes  earura  solvit.  Tertio,  susti- 
net  ultimara,  ipsara  declarando,  el  pro- 
bando.  Prima  opinio  ponit  conceptum  for- 
raatiim  ab  actu  rationis  esse  subjectura 
Logicoe.  Ubi  advertendura,  quod  conceptus 
potesl  sumi  quadrupliciter.  Uno  modo  pro 
actu  concipiendi,  vel  specie  intelligibili, 
ut  habelur  1.  Perihermenias  in  principio, 
quod  Voces  sunt  notoe  passionum,  vel  con-  coweptus  ^u 
ceptuum  anim-je.  Secundo  modo  propoLen-  tw\  ''^'''^'  *""" 
liaconcipienLeimproprie.  TerLio  modo  pro 
quiddiLaLe  concepta,  ut  estsub  co7icipi,  aul 
moLive,  aut  terminative.Unde  referL  dicere 
objecLum  sub  concipi,  et  cum  concipi,  uL 
habet  Bonetus  1.  Metaphysicae. 

Quarto  modo  pro  respectu  rationis  cau-  conceptus  quid. 
sato,  vel  derelicLo  in  objecLo  cogniLo.  Sed 
DocLor  nosLer,  in  TheoremaLibus  suis,  sic 
describit  conceptum  :  Conceptum,  inquit, 
voco,  qui  actum  iniellectus  terminat,  hic 
objectum  dicitur,  vel  intelligible ,  vel  in- 


o(m:sti<»  III 


I 


'      lUltl 
tfClU  i . 


I'.t. 


teUeclum,  vel  intcUcclio.  Primum  cmnmu- 
nisstmum  est  quia  ad  omnci  />o(cnlias  ; 
se:unlum  ommunc  ad  objcclum  intcllec- 
tus ,  in  })ot",ntia.  vcl  in  actu  ;  terlium 
propr.ufn  ;  quarto  utuutur  ,1  rahcn,  ut  .1  vi- 
centui,  et  Averroes.  Sicut  autem  irilrnlio 
xquivoce  dicitur  de  objccto,  iiotcntia,  tt  <lc 
actu,  ila  et  conceplu.s.lja-c  ille.  In  proposito 
igilur  sumilur  qu;irl  >  niodo,  ut  (Jicil  I)oc- 
tor  infra,  improljanJo  has  opiniones.  hicil 
onim  primam,  el  sccundam  non  «litTerro, 
el  arguilur  implicile  pro  illa  opinione  sic  : 
IUud  eslsubjoclum  Logica*,  quodomnihus 
in  Lo;,'ica  con^^ideralis,  est  commune  :  scd 
conceplus  !brmalus  ah  aclu  ralionis  eslhu- 
jusmodi  :  igilur,  elc.  Vel  Enlhymematice, 
.sic  (ol  magis  ad  inlenlionem  Doctoris) 
Conceptus  lormalus  ah  actu  ralionis.  "st 
conimunis  ouuiihus  in  hogica  considera- 
lis  :  igilur  esl  suhjeclum  ejus.  Assunip- 
lum  prohat  discurren(h)  per  actus  ralio- 
nis.  Ralio  enim  esl  virlus  animu*  inlellec- 
lualis,  faciens  currere  causam  in  cau.sa- 
lum,  ut  aliquihus  placet  :  sed  in  proposilo 
rationetn,  cl  inteU  rtutti  pro  eodom  capio. 
IJnde  Augustinus  de  Spiritu  et  Anima,  in- 
quit  quod  Jialio  est  itnltni  aspeclus,  <juo 
per  sc  ipsutn  vcrutti  itiluetur.  El  hujus- 
modi  esl  intclloclus,  ul  palel.  Cujus  ac- 
lu.s  esl  tripIo.K,  .scilicet  indivisihilium  in- 
tolligcntia,  composilio,  ot  divisio,  ot  dis- 
cursus  a  nolo  ad  ignotum.  .Sfd  .\rislotelos 
3.  do  .Vnima,  text.  commont.  21.  ponil  t;in- 
tum,  (luos  piimos,  licet  ex  secundo  possit 
tcrlius  inrorri.  Tortius  vero  polost  suhdi- 
vidi  in  di.scursum  doceptivum,  opinati- 
vum,  ct  sciontilicum. 

I)e  variolalo  acluum  intdlcclus,  ol  an 
formalitor,  .sou  ohjcclivo,  an  c«'rla  ohjoc- 
tiono  distinguantur,  Iiahetvidorialias,  ((uia 
transcendil  proposilum.  Non oporlct onniia 
hic  ad  plcnuni  porlractare,  communitcr 
dicta  sui)[)()nanlur. 

Vide  ea,  qua'  alias  sup<  r  fornialitiUej» 
notavi,  hic,  ct  alihi.  (lum  autcm  dicilur 
inJivis  biliutn  inteUigcntia,  advcrlondum, 
((uod  lcnnini  iniomplcxi  ap[M  llanlur  in 
Logica   indivisibili'1,  (juia   rosolulio  I.ogici 


.sui  an  lormmo.s.  LuUe  l.  riiuruui  iii  priii- 
cipio,  definilur  lerminus  quoti  cmI  in  */" 
renolvilur  jjra'j,osili</.  Kl  tiumilur  in  i>j- 
gica,  per  simililudinem  a<l  (ieomelriam, 
in  qua  l<*rininus,  t;i<yiW>r//»«/e  dicilur  :  ul 
hahct  iJoclor  in  I.  qiwsl.  Antepridica- 
mentorum.  Sicul  enim  re>ujlulio  (iramiiia- 
lici  est  ad  Iiltei*arn,linquatn  ad  ininiiiium, 
el  ad  oralionem  composilio,  laiiquani  ad 
maximum  :  ita  Ix)gici  ad  lorininum,  ul  ad 
minimum,  el  ad  Syliogisinum,  (anquam 
ad  maximum.  El  liene  addilur  inleUiijen- 
tia,  ad  dilTerenliam  memoria*,  el  inlellec- 
tus  :  nam  inteUigentia  dicil  inielleclum 
suh  actu.  App<'Ilatur  enim  tnteUigentia, 
quoad  prinmm  actum ;  inens,  quoad  se- 
cunduni ;  ot  ratio,  quoad  lertium,  ifwe  in- 
telleclus.  l'ra.'tor  cogniti(jnein  simplicium. 
est  n(^cessarius  secundus  actus.  videlicel 
compositio,  et  divisio,  in  quo  verilas,  el 
falsitas  consislunl,  primo  Perihermenias. 
in  principio.  £t  ultra  secundumesl  adhuc 
neces.sarius  terlius,  pcr  quem  aul  scientia, 
aut  opinio,  aut  certe  deceptio  aggene- 
ratur. 

Applicando  dicit  opinionem,    quod    de 
conceplu  fortnatit  a  primo  aclu,  elc.  l'bi 
inlolligilur  ordo,  el  originalio,  el  non  cau- 
.salitas.  Vult  onimdicere,  quo<i  inienli< 
secundu',  de  quihus  esl  lilxjr  Pratiicamen- 
turuni,  ut  puta  gencralissimum,  sulktlUr- 
nvm  sjKcialissimum,  dijferentia,  el  gi  ;. 
raliter  incitmplexum,  ftuidanlur  incom; 
xis,  qua;  primo  actu  inlelligunlur.  el   lu 
de  aliis  duohus  actihus  intellige.  .Non  quod 
pt*r  illos  primos  aclus  cau.scnlur.  .ned  p«'r 
se<iuenles   collativus.    licel    possinl    poni 
modi   intelligtMidi    in   primis   aclibu.^.    ul 
(Iu:i'slionihus    se<]uenlibu.s    (anp>(ur.    Vel 
forlo  loquilur  ilu  Doclor  f^  mtvfo.  atin  :n- 
fra,  (luieslione   prima  Ai. 
rum,  videtur  p<)n<»rt»  I.  i  d»»  m»»li'».in- 

ler  rem.  <•(  v«K*em  :  quotl 
debet,  notavi  c»-  ra,  el  .lujjer  pri- 

mum  IVrihermcniaii.  ol  ahhi.  Muiii  <niim 
ibi  palpitanl.  el  varie  hKiuunlur  de  in(en- 
lionibus  .s^vundi»*.  el  -  ! 

omnia  in  .s(<\]ucn(ibu.<i  |)t>riracubo.  hi  (|uiKi 


9X 


7() 


sijPEu  i;nivkrsaija  POUIMIYIIII 


21. 


22. 


ibi  addilur  do  nom  oyiai,  el  suIjjocU)  ip- 
sius,  inlellig-cnda  esl  illa  noiHlus  niela- 
pliorice,  quia  ul  loluni  dicilur  novum,  res- 
pecLu  parliuni,  ila  scionlia  do  Lolo,  ros- 
pecLu  scienliif  parliuni,  nova  appellari  po- 
LesL,  quod  de  Syllogisnio,  ot  suis  parLibus 
inLogralibus  propinquis,  do  quibus  in  li- 
1)10  rerihermenias,  oL  remoLis  in  libro 
pnrdicamenlorum,  contbrmiLer  inLelligon- 
dum  esL.  Vel  forle  illa  novitas  proprie  pos- 
sel  inLelligi  penes  invenLionom,  eL  AucLo- 
res,  ul  aliquibusvideLur.DivisionemauLom 
Logiciio  sLaLim  Langam.  Secunda  opinio 
poniL  inLenLiones  secundas  esse  subjecLum 
Logictie,  ul  vulL  UoeLius,  el  arguiLex  com- 
nmniLaLe  earum  conlcnLis  in  Logica. 

Sod  quia  hic  fiL  sermo  de  secundis  in- 
LenLionibus,  principaliter  in  his  quaesLio- 
nibus,  ne  videamur  Lransgredi.  Pro  de- 
claraLione  eorum,  quno  sequunLur  iu 
sequentibus,  convenit  videre  intentionum 
secundarum  orLum,  originem,  causaliLa- 
Lem,  eL  onLiLaLem  :  uL  reciLaL  enim  Com- 
menLaLor  LerLio  de  Anima,  comm.  4. 
Maximus  sermo  dtbet  esse  in  principio 
secundum  PlaLonem,  quia  socundum  Aris- 
LoLelem  primo  (^ocli  lexl.  comment.  33. 
minimus  error  in  priiicipio,  fU  maxinms 
in  fine» 

Notandum  igitur  primo,  quod  inteniiu 
potest  sunii  tolies,  quotios  conceptus,  ul 
supra,  pro  specie  videlicel,  vel  actu  sensus, 
vel  inlellectus,  pro  potentia,  pro  objecto 
cognito,  vel  respeclu  rationis,  vel  compa- 
ratione  passiva  :   et  sicut  solet  distingui     reale,  sive  quidditatem  materialem. 
conceptus  in  conceptum  essentialem,  et  ac-         In  secundo  intellectum  agentem. 
cldentalem,  primarium,  oL  secundarium,         In  LerLio  operationem  ejus  abstractivam. 
elc.  ita  et  intentio.  In  quarto  opus  ejus  operaLum,  scilicel 

Secundo  adverLendum,  quod  de  secun-     quidditatem  abstractam,   vel  speciem  in- 
dis  intentionibus  diversi  diversimode  opi-      telligibilem. 

nantur.  (^uidam  enim,  uL  sanctus  Thoinas,  In  quinto  moLionem  activam  ipsius  spe- 
et  sequacos,  voluerunt  dicere,  quod  se-  ciei  intelligibilis,  respectu  intellecLus  pos- 
cunda  InLenLio  esL  secundaria  rei  objectalis     sibilis,  ut  passivi. 

consideratio,  vel  conceptus  secundarius  :         In  sexto,  ipsum  intellectum  possibilem 
sicuL  prima  intentio,  secundum  ipsos,  est     cum  sua  motione  passiva. 
rei  conceptus  primarius.  Et  alii  subtilius         In  septimo,  primum  actum  intellectus, 
indagantes,   volunt    lam    primam,   quam     qui  dicitur  productivus,  de  genere  Rela- 
secundam,  posse  considerari  in  absLracLo,      Lionis. 


vol  in  concroto.  VocanL  enini   primam  in-  ^pinio phi  t/ 

'  mx,    el    alion 

Lenlionom  in  abslracLo  concepLum  esseiiLia-  «'e  sec»<i(/..v  , 

leiit  Onibiis. 

lem  rei,  quo  videliceL  inlelligiL  intellocLus 
ossenLiam  rei  absoluLe  :  sed  ipsam  concre- 
Live  sumpLam  dicuuLobjecLum  sub  concipi. 
Secundam  auLem  inLenLionem  absLracLive 
dicLam,  appellanl  conceptum  accidentalem 
roi,  quo  vidolicet  intelligit  intellectus  ali- 
quid  superadditum  essentiae  rei,  ut  esse 
in  pluribus,  vol  csse  in  uno  solo,  et  sic  de 
aliis.  Concretive  vero  sumptam  appellant 
socundam  intentionem  objectuin  sub  sic 
co7icipi.  llunc  moduin  dicendi  reprobat 
Franciscus  xMayronis  in  Conflatu  super  pri- 
mum  sentontiarum,  dislinct.  23.  qusest.  1 
Et  posset  tangi  ex  dictis  hujus  DocLoris 
ibidem,  eL  in  4.  disLincL.  1.  qua^sL.  2.  eL  in 
isLa  Logica  ScTepe,  uL  infra  tangam.  Alii  ve- 
ro,  uL  Franciscus,  in  loco  prijedicto,  volunt 
prinuim  intentionem  nec  actum  intellcc- 
tus,  nec  speciem  inlelligibilem,  nec  quid- 
diLatem  in  esse  cognito,  nec  quidditatem 
in  esse  intelligibili,  debere  dici.  Similiter 
secundam  intentionem  negant  esse  secun- 
darium  conceptum,  seu  accidentalem,  vel 
objectuni  sub  sic  concipi,  el  (quod  magis 
absurdum  esL)  nec  respecLus  raLionis,  sed 
apLiLudines  quasdam,  ex  natura  rei  conve- 
nientes  ipsis  quidditatibus. 

Alii  vero  altius  volantes,sequentes  ves- 
tigia  Doctoris  Subtilis,  assignant  ordinem,  opinio  (lUoiv. 
et  modum  producendi,  seu  causandi  se- 
cundas  intentiones,  hoc  modo. 

Nam  in  primo  signo  ponunL  objecLum 


23. 


oi^-r.vrin  III 


77 


lii  oct.ivo,  sf('uii<lmM  .•icliiTn  irilcllprlus, 
pnj'lucliim  (MT  piirir.wu,  (jui  csl  aclus  iri- 
lolligoiidi,  niiii  siia  (lirlioijc  pfissiva,  vl  osl 
(Jo  gciior'(i  Oii.-ilil.-ili-,,  pcr  (fii*iii  njhil  i««alo 
pro'Ju<'ilur. 

Iii  iiorio,  fuii(J;ilioii('iri  ojiis  in  inlolloclu 
[Kjssibili,  fKT  aliiiiii  acLuiii,  do  gorier"e  Ac- 
liouis. 

Iri  dociiiio  acluiii  ci»iui)ai*alivuiu,  sou  col- 
lalivuiu  coinf)aiMriloin  duas,  vol  plur'os  in- 
torilioncs  f)rimas  ad  irivii^cin. 

Iii  unil(?ciino  firoduclioncin  intonlioiiis 
socunda',  consurgonloTn  o,\  conipar-aliono 
pr';p(licta. 

In  diio  locirno  ipsain  .socundam  inlontio- 
nom  causaUiin,  cum  sua  (.'au^alitato,  et  pr-o- 
ductidiic  f)assiva. 

Iii  torli(j(J(»(;imo  ojus  rocopti«i:iciii  iii  ol)- 
jocto,  sivo  in  (juiddilalo  |)rius  cognila. 

In  (]uarlodociTiio,  aliiim  actuiii  rolloxuiii, 
quo  if)sa  inl(M)tio  sic  c.iiisala  inlolligilur, 
ot  est  siiiif)Iox,  ot  noii  compai-alivus,  (juia, 
ul  vult  Honctus,  alio  actu  pr-oducilnr  ol 
alio  inlolli^'itur  socunda  intonlio. 
-•  '"•  Ex  his  inforunl.  (fuaindam  dofinitionom 
.socund:o  inlonlionis,  pr-olixani  iiirnis,  qu;o 
in  forma  brovi,  ol  absqiio  nu«;is,  osl  lalis  : 
Int"nUo  serundfi  rsf  rrlalii)  ralionia,  fnn- 
dnld  in  nliquit  iwtmno  nr/ns  intefi- 
grnili  roflntiri,  iiiqu/tnlK  ni  rot/nito,  jilnra 
ol)jfrla  ni  innireni  ronfrrcntitt,  lnrminnln 
ad  nfiitl  extr>'tnuin  rjwi  em  ac/M<,  cnnsntn 
jter  iirhiiii  iutelii/eniii  serun  /ariniti,  re- 
flr.riini,  roltntiiotin,  jtriitiilits  fiioto  ijtso 
intetlrrlii ,  nh  nli<juibus  /nnjirietntil/Wi, 
ron^eqitentibus  nnlnrnliler  tnlii  nbjrcta 
voitijuiratn. 

.Si>d  licol  [)r.i'(lictus  niodiis  dicciidi  sil, 
salis  a|)[)aroiis,  et  sublilis,  plur.i  laiinMi 
addil,  ot  i)lura  omillil,  si  cuncla  cunsidc- 
rcnlur.  .Non  oportot  eiiim  (ul  vidoo)  ad 
cau.sandum  .secundas  inlontiones,  o|M>i"i(io- 
nciii  inlcllcctus  agonli^  numiMaro.  (jiiia 
sii|)f)oiio  i|uod  iiitcllectuH  diviniis,  (|ui  st>- 
cuiidum  comniuiiiunMu  upinioiuMii,  nuii  di- 
viditur  iii  agiMiUMii,  cl  pos>ibil(Mii,  cau.sol, 
V(d  [K).ssil  causiiiv  se»  uiidas  intiMitiones,  el 
ulioM  r'espc?ctus  rationis. 


Pr-j-liMca  «Jubmrn  esl,  an  'i- 

lionos  [Kxssint  caiis-iri  [XTacmiu  .  .s. 

Ilorii,   ox   quo   illuin    p*^    ...  (^ 

quaro  omisorunl  pr-  •         u? 

sonsitiva  extoriori,  • iri   .ri.  ,- 

sariu  (.saltom  pro  hoc  slalu)  pr.t  .  ,  ar 
cugnitioni  in'.elleclivu.>.  Meo  omilleiidu  lol 
laboros  ((iii  faslidiiim  [xjlius,  el  obiceui, 
arl  littor-.im  l)uclui'is  inlelligondam,  ju- 
vonibus  inducunl. 

Ultimoid  quu*l  oxp<Hiiiiii.s,  pnjjuvenum  r. 

introluctiurio,  vidclur,  liuc  iiiuclu  do^^Iara- 
bu  :  primu  quaHdani  distincliun<>s  pra'po- 
nondu,  .seiMindo  ex  hi.s  dicla  (|u:t'dam  infe- 
roridu,  iri  quibiis  supradicli  mu<ii  diceiidi, 
in  quantum  .salvari  possuiil,  cullucalx). 
Prima  orgo  dislirictiu  sil  isla. 

Irilcntio  est  duplox,  prima  viiiuinfi,  ct  /w»  i«i.  n 
.so(Minda,  ot  utniriuc  [K)IosI  siimi   pn»  for- 
m:ili,  vol  pru  curinolalu,  s«ni  sutislralu.  Vo- 
cu  furnialitor,   ot    d(?    virlulc    sermunii, 
ipsam  inl(>ntio!iom  tain  primam,  iiuam  stv 
cundani,  id  quo   [Kjtorilia  iiileiidon.s  inlen- 
dit,  ut  li:ibet  iste  in  2.  dislincl.  3H.  Sicul 
eriirn  formalitiM'  albcdine  ali<iuid  dicilur 
albuin,  ita   inlenli(mo  inlciitlens  in  aliud 
londil.  Kt  Ikk"  ukkIo  forlo  capil  prim.i  opi- 
iiio,  su[K'rius  recilala,  ips^un  inleutiuiiom. 
I*ru  connotato  vero,  alquesubstralo,  [X)len- 
tia  tcridons,  ot  ubjivlum,   in  qiiol  l<>ndil, 
atqiic  s[Kvics,  qua  ipsum  n^pni-siMilalur. 
[K)t('St  dici  iiitontio.  hicitur  (iuip[K>i'/i/^/i/»r} 
ab  //1  el  tenilo,  tendi^ .  cui  up[H)nilur  FMiy- 
sico  /•'•mm*').Verumlam(Mi  ci>mmiini(er  Ix)- 
gici  nori  capiunl  inlciilioncm   ilb»  ukmIo. 
Irido  ivf<'rl  dicon»  tnleittiunem  primam, 
v(l  grruniam  ;  el  r^m  pniwj*,  vel  secn"^ '- 
i///<*/i//(;)iM,al'|uo/'*rr/)«Mi  ANyMt,  vel   »> 
intenliu  enim  <>st  [K)(ciit:ri  n-^ttis    vi^I  ! 
lus,  u(  supra  dixi.  !;• 
gnitiim,  vel  ali(|uid  in  ipoo  :  lerminus  vr- 
ro  hujus.  v«*l  illiusi  rei.  Miwniiuu  a<i  pl.i  . 
tum  siL  ivum.  '  <Miim  ani- 

m:e.  iiadtr 

[)i>IIu  lormiiios,  coiitra  .• 
lcrniiiiUMi  iu  luc,  vi  m  :  ;> 

l»t.  •ciiim  pr.ivi.si»  lenttti^H,  \xhx'm.  ihmi 
quamcumi|ue.  ?«e<l  qua*  chI  dictio;  d  non 


78 


SUI»KU    J'N1VHI{SALIA   P>)inMIYUlI 


26. 

Prima  inlcntio 
quid. 


Ejut  lermimis 


Secunda  intentio 
qu-d. 


Exemplo  declara- 
lur. 


oinnem  U\\om,  sed  dum  esl  pars  oralionis  : 
de  qno  alias. 

Prima  ergo  inlenlio  (ul  in  summa  dica- 
lur,  v{  ulnosLratesaculissimi  Inlenlionalye, 
communiler  de  menle  Docloris  Sublilis 
ipsam  capiunl)  Est  objeclum  cognilwn,  vel 
cognoscibHe,  actu  reclo,  vel  reflexo.,  ve\  for- 
maliler,  t^el  ipquivalenler,  quod  dico  prop- 
ler  secundas  inlenliones,  ad  modum  inlen- 
lioiHim  primarum,  acLu  simplici  cognitas, 
super  quas  aclu  collativo  appreliensas,  con- 
veniL  fundare  alias  secundas  inlenLiones, 
ut  infra  dicetur;  (enninus  vero  p}'im^  in- 
lenlionis  est,  qui  Imjusmodi  objecta  primo- 
intentionalia,  proprie  sumpta  significat, 
ut  hoino,  animal,  Socrales,  risibile,  ralio- 
nabile,  album,  et  sic  de  aliis. 

Secunda  vero  inlenlio  est  relationominis, 
pertinens  ad  extremum  actus  inlellecLus 
componentis,  vel  dividentis,  vel  saltem 
conferentis  unum  ad  alLerum.  Nam  inLen- 
tio  secunda  secundum  omnes  causaLur,  vel 
derelinquitur  in  objeclo  cognito,  per  actum 
intellectus  negocianLis,circa  rem  primge  in- 
tentionis,  qui  non  potest  causare  circa 
objecLum,  nisi  tantum  relationem  rationis, 
ut  habet  Doctor  iste  distinclione  23.  primi. 
Et  distinctione  1.  secundi  qusest.  1.  arti- 
culo  2.  dicit  quod  intentiones  secundLX?  pro- 
ducuntur  per  intellecLum,  eL  non  habent 
esse  in  memoria  prius  quam  in  intelligen- 
tia.  Sed  Aureolus,  et  alii  plures  (et  non  abs 
re  certe)  volunt  ipsas  non  causari  proprie, 
vel  effici,  vel  produci,  sed  potius  derelin- 
qui  ex  comparatione  objeclorum  cognito- 
rum.  Est  namque  secunda  intenLio  Lan- 
quam  ens  in  primo  considerato,  et  tale,  ut 
in  summa  dicatur,  non  est  nisi  relatio  ra- 
tionis  quia  nihil  habet  praecise  esse  in  con- 
siderato,  ut  considerato,  nisi  comparatio, 
qua  consideraLum  comparaLur  ad  aliud,  per 
acLum  consideranLis,  ut  vulL  isLe  in  4.  dis- 
tinct.  1.  quaest  2.  Quoere  Avicennam  I.  Me- 
taphysic.  Exemplum  in  promptuest,  intel- 
lecLus  enim  intelligens  hominem,eL  animal, 
diversis  acLibus  comparat  sic  cogniLa  ad 
invicem,  secundum  raLionem  magis  com- 
munis,  et  minus  communis,  vel  superioris. 


el  inferioris,  qua3  comparatio  passiva  est 
relatio  rationis,  ex  parte  extremorum,  se- 
cunduin  eoruni  diver^:as  proprietates  di- 
versimode  nominata.  Exemplifica  eodem 
modo  de  homine,  et  Socrate  ;  de  homine, 
eLaIbo;de  homine,  eL  raLionali ;  termini 
vero  significantes  hujusmodi  relationes  ra- 
tionis,  swnigenus,  species,  differentia,pro-  Termini  seain 

.       .  ,  .  .     „       .  , .    intent.onis. 

prium  Acciiens,  superms,  inferms,  prxdi- 
calum,  subjectum,  indimduum,  complexum, 
propositio,  Syllogismus,  et  sic  de  aliis.  Alii 
vero  conanLur  ad  tantam  abstractionem  se 
ducere,  ut  dicant  tam  primam,  quam  se- 
cundam  intentionem  esse  respectus  ratio- 
nis  :  sed  quia  illa  via  est  multum  intricata, 
loquamur  uL  plures,  et  maxime  fundati 
Doctores.  Ex  his  patet  primo,  quid  bene, 
eL  quid  sinisLre  habenL  praidictae  opinio- 
nes. 

Secundo  sequitur,  quod   requiritur  ali-  28. 

qua  proprietas  ex  parLe  rei,  a  qua  origi-  ^f^l^^Jl^^^fon^M 
naliter  movetur  intellectus  ad  causandum  *'''^""'^''*  "''*"' 

nes  quomcao. 

huju.smoii  secundas  intentiones,  et  hoc  vel 
in  objecto  immediate  cognito,  etcomparato, 
vel  saltem  mediate. 

Tertio  sequitur,  quod  in  omni  illo,  quod 
poLesL  concipi  ab  inLelleclu,  actu  simplici, 
potesL  fundari  aliqua  secunda  inLenLio,  sive 
siL  ens  reale,  sive  raLionis,  sive  positivum, 
sive  non. 

Quarto  patet,  quare  prima  intentio  (ut 
hic  loquimur  de  ipsa)  potest  esse  ens  abso- 
luLum,  formaliLer  loquendo,  licet  secunda 
intentio  sit  semper  respectus. 

Quinto  sequilur  error  dicentium,  termi- 
num  secundte  intentionis  significare  ter- 
minum,  qui  non  est  res,  quia  entia  ratio- 
nis  eo  modo,  quo  entia,  et  res  sunt. 

Sexto  sequILur  quod  primeitas  et  secun- 
deitas  possunL  compeLereinLentionibusproe- 
diclis,  auL  raLione  substrati,  vel  connolati, 
auL  etiam  raLione  formalis  significati. 

SepLimo  sequiLur  quod  secundse  inten- 
tiones  possunt  dici  es.-e  in  intellectu  objec- 
tive,  vel  subjecLive,  vel  utroque  modo,  ut 
infr.i  clarius  dicam. 

Octavo  pateL,  quod  in  secunclis  intentio-  Proccssusin  in 

tiitum  potest  €'. 

nibus  potest  fieri  processus  in  infinitum,  '»  -■  Mentio, 

bus. 


Qr.ESTH)  111 


I 


s;iUoTn  sfcunflum  nunioruni,  f|ui;i  inU-lIpc- 
lus  niillics  polrst  rofleclcrc  siip«'r  se  el  ac- 
lus  suos,  cl  object.i  cognita,  el  lolies  nego- 
ti;iri  (;onip;iralive. 

Nono   patel  quoi    lni,'ica    considcnilio 

qniv.  est  dc  secundis  inlcntionibus,  non  osl 

de  ipsis  al);tr;ilive,  sed  concrelive  suniplis 

quia  ut  siuil  rcsporlus  in  objfcti^J  ('ojjriiilis 

sulijective,  ut  infra  vidcbitur. 

omni,  trruiida     l)t>(Mmo  ct  ultimo  p;itot  qiio  I  oinnis  in- 

>■■*.         lentio  s('cund;i  ost  ens   rationis,  et  non  e 

contra.  IHrum  autcm   nilionis  por  es.sen- 

ti;im  tanlum,  vel  eliam  ralionis  per  parli- 

cip;itioncm   non  hic,  sed  alibi  perscrut:in- 

dum  est. 

2:).  Alia  distinctin  essel  liic  pondoranda,  dc 

ij.mrto^  Homr-  j,ojni,,ii„is  primrc  impo  itionis,  ot  .socun«i;e 

"'"""•         imposilionis.  Nomcn  cnim;>mn7'//n/)'>.s/Vio- 

nis  esl  nomen  roi  rcalis,  vel  rationis,  e.x- 

tondcndo  rcvi  ad  omnc  attributnm  roi,  sci- 

licet  nei,Mlionos,  privalioncs,  non  enlia.clc. 

Noincn    aulcm   primic   imjjosilionis  divi- 

dilur   in   nomcn    prinue  inlonlionis,  cl  sc- 

■  cund;L'   logic;ilis  :  cl    dico  Lofjicahs,   «|ui;i 

nomina  sccund;c   impositionis  sunl  inten- 

lionos  secund;e  Gramnjalicilcs,  rjuin   niodi 

significandi,  de  quibus  infni  magis.  K.\om- 

plum  primi,  ul  /^'j//jo  ;  soL-undi,  ul  species; 

torlii,    ut    n  inieii,   (/•nus,     iimnerKS,    olc. 

NomiiKi   l;inicn  socundaruni    iiitcntio:ium 

possont    ap[)(dlari   (luixhminio  lo     nomin;i 

socundio  imposilionis.  ul  p;ilct. 

Tcrli  I  distinctio  possol  introduci  de  aclii 
inl(dlcctus  simplici,  cl  complcxo,  ol  itorum 
simplici,  .scu  c()iii[)lcxo  :ib.soluto,  ot  colli- 
tivo.  VA  iidliuc  si!ui)lici  reclo,  (sub  qiio 
forlc  conlincliir,  ul  subdivisio  iiniiiodiale 
pr.ecodcns.  Vidc  .">.  Mclapliysic.  quiivsl,  2. 
ot  ;ilibi  in  doctrin;i  liujus)  ol  sim[)Iici  rt»- 
flcxo,  liccl  rcflcxus  [iro  collalivo.  in  do'- 
triiiJi  liiijus,  [)lcruni<[uc  [)on;ilur,  «[uod  j^o- 
toU  intclli^M  [XT  mo(luiii  ('o:ic()mi(auli;i', 
iiou  formalilcr, 
:m  (^tuariiiu    divisionum    inombra   ali;i   de 

cl;ir;ibiiiitur,  (>t  do.so  salis  [i:il«Mit.  \u  elia!M 
liujusjiiodi  subilivi  ionos  [lussiul  r«vlo  [loiii 
iii  :i«iibus  «'ouqilcxis,  considcr;i.  Ilcni,  an 
idciu  aclus  sil  rccliis  ««l  rcflexus.  el  quji* 


sil  ratio  refloxionis  in  p<jlr'i! 
vide  in   Fr.mcisco    MayroniH  i.  a. 

Connalus  primi,  qurcsl.  2.  el  alibi  :  licel 
in  doclrina  hujus  porinlur  comrnuniler  ira- 
matcrialilas,  ralio  ojus  "         j. 

nam.  .\n  aiilom  aclus  roh.ii  vu.>  .^n  u:iiiu.s, 
vcl  plurcs,  forle  infra  iMTlrarial/ilur,  Hax 
brovitor  siib  roinp<'ndio  inlerp<inii,  de  se- 
curnlis  inlenlionibus  in  goncnli,  propter 
faciliorom  intcIli;,MMiliam  dicj-inhjrum  : 
spocialius  aulftn  de  ipd.n  in  .s^HjuenlibuM 
[wrlractalK).  (Jiuorc  rjuilolinuni  <)rkam  sa- 
tis  «'opiose  in  F.oglca  sua.  Ad  lia?c  el  Nomi- 
nales,  suo  modo.  Vide  f)ckam  in  Logicali- 
bus  suis,  ct  QiujdlilKio  serundo,  qiues- 
ti(mo  12.  et  QuodIib<'lo  quarlo,  qu;isi.  io. 
Ouodlibelo  r,.  qu:esl.  2>.  el  alibi,  el  alios, 
quoriim  doliramenla  non  sunl  digna  ul 
hic  colliganlur,  s;ilva  scm^xT  meliori  sen- 
t"ntia.  .Sed  cxpcdite,  el  singuiarissime 
vide  huncsupor  I.  Metaphysicor.  qu.Tsl.  2. 
in  solutiono,  con«iusi«)ne  .socun-la,  in  quo- 
dam  n«)til)ili,  ol  dubiis  soquonlibus,  el 
alibi  s;epc.  .\d  litleram  Docloris  modo. 

Terlia  opinio  po.iit"/w  subjeclum  Ijogi- 
cae,  aucloritalo  .\risloleIis  4.  Mcla[)hysic. 
text.  coin.  5.  ubi  inquiK^oinmenlalor  quod 
goiius  scibile  Plulo.-;ophi:i\  I.o.:,'i(M\  et  So- 
phislicii»,  osl  unum  :  .sod  IMiilosophia  consj- 
deiMl  de  eo  consideratione  deinonsirala- 
tiva,  I.ogica  autom  considoralioiio  proba- 
bili.  .*v)phislica  vero  dividilur  ab  eis  per 
inlenlionc:u  inl(Mit;im  in  vila.  Sophista 
onim  inlendil  .se  videri  Phiiojophurn,  ul 
ac(]uiral  gloriam.  aul  aiiquid  gr.iliarum 
humanarum  ;  Pliiltxsophus  aule:u  lintum 
intcndit  sciiv  veruiu.  DifTcrunl  igitur  in 
1110  lo  sciendi  rhilusophus,  ol  Logicus  :  el 
lii  duo  a  S«)phisla  vilJi'  |)rx)li.rn»si. 

Qiuirla  «)[)inio  ponil  orttliiMm  e!«se  sub- 
jivtuiu  l.ogic;e,  quod  pp''  "•  ''im  qui  •  *■• 
i|)sa  cousi«loralur  iii  lota  '"'i 

prior  .SylloL'isin  I  sifut 

Quinla  ««i  runTn  ur.  o\ 

f|:iTnc'i*is  VMwHi.  1 

couiiuuuita(i'ad  ii|u;i' 
nis. 


31. 


80 


Soxta,  vl  ulliina,  quaiii  soquiUir  DocLor, 
ponil  SyUof/ismum  subjocUun  Log-ica^.  Pro 
cujus  doclaraliono  U'ia  facil.  Prinio  condi- 
lioncs  subjocU  aUribuLionis  pnrmiLlil.  Se- 
cundo  oas  a  primis  quinquo  posiLionibus 
roniovot.  Torlio  ipsi  SyUogismo  ipsas  con- 
veniro  osLondit.  Socundum  ibi,  du;p  pnm.v. 
Tertiuni  ibi,  habcl onim.  DiciL  igiLur  primo 
quod  Iros  sunL  conditionos  subjecLi  in  scien- 
Lia,  licoL  primo  ReporlaUonum,  qutBst.  1. 
sex  ponaL,  ul  supra  notavi,  qua^  lamen  im- 
plicite  conlinentur  in  liis  tribus. 
2V«  eondtiouen  Prima  esL,  quod  de  ipso  siL  noLum  quii 
um^f.'  "'"■'*""  (,^1^  Qi  q,iia  esl,  qune  sunL  prascogniLiones 
subjecU  I.  Posterior.  LexL.  comnienL.  2. 
eL  quJDsLione  2.  Poster.  lexl.  comment.  1. 
quorurn  ulterior  declaratio  in  3.  articulo. 
Secunda  conditio  est,  quod  per  suum 
qjiod  quidest  demonstrentur  passiones  de 
ipso,  ut  patet  per  Philosophum  ibideni.  Ex 
quo  sequitur  primo,  quod  loquitur  DocLor 
de  quid  rei,  el  non  nominis.  Secundo,  quod 
quid  eH  subjecti,  et  non  passionis,  est  me- 
diurn  in  demonstratione  poLissima,  de  quo 

statim. 

Tertia  condiUo  est,  attribuLio  omnium 
aliorum  ad  ipsum,  et  consideraLio  propLer 
ipsum,  lioc  pateL  4.  MeLaph.  comra.  l.et  in- 
fra  aperte,  Exemplum  de  anima,  in  libro 
deAnima,  habet  enim  ^^^^od  quid  est,  quia 
definitionem,  et  quia  esl,  quia  passionem 
inhjierentem,  vel  inhaerentiam  passionum, 
vel  saltem  non  repugnantiam  horum.  Se- 
cundo  de  ipsa  demonsU\TnLur  passionesper 
hujusmodi  quodquidest.Tevlioommtx  ibi- 
dem  considerata  habent  aLLribuLionem  ad 
ipsam. 
3*.  Deinde  removoL    praedicLas  condiliones 

a  quinque  primis  positionibus,  et  primo 
Iribus  prioribus,  sallem  duas  primas  mi- 
nime  convenire,  osiendit  inducLive,  eL  ob 
nimiam  eorum  communiLaLem.  Non  solum 
enim  Logicus,  sed  etiam  Grammaticus,  et 
llhetor  considerant  secundas  intentiones, 
el  enlia  rationis,  ul  supra  noLavi.  EL  quod 
nugatorie  ponunLur,  ut  diversye  opiniones, 
oslendil  ex  idenlitate  eorum  inler  se,  quod 
manifestum  esl  de  duabus  primis,   et  de 


SlPEIl    CNIVEUSALIA    POUPIIYKII 

tertia  probat  optime,  distinguendo  ens  in 
ens  reale,  et  raLionis  :  ot  ulLra  ens  raLionis 
in  ens  consideratum,  et  causatum,  vel  de- 
relictum.  Utraque  divisio  est  {cquivoci  in 
trquivocata,  licet  aliqui  tenoantoppositum.  fj^''/*"'^, ^'^'/'' 


Esse  enim  in  intellectu  contingit  objective,  '•''  .«•/'""W 
et  subjective.  Exemplum  secundi,  ut  spe- 
cies,  actus,  et  habitus.  Primum  conUngit 
dupliciter,  aut  utprimo  consideratum,  aut 
ut  aliquid  in  ipsoderelictum.  Primo  modo 
adhucdupliciter,  aut  scilicet  habitualiler 
consideratum,  auL  acLualiter  :  eL  neutro 
modo  est  ponendum  subjectum  Logicae, 
quia  omnis  scientia  realis,  est  de  tali  ente. 
Restat  ergo  quod  ens  rationis  derelictum, 
vel  causatum,  sit  ponendum  subjectum 
Logicse  :  et  sic  coincidit  cum  aliis  duabus 
posiUonibus,  ut  patet. 

Ad  rationes  illarum  Irium  opinionuni  33. 
consequenter  respondet,  num.  5.  Dicit  igi- 
tur  quod  prima  pro  prima  procedit  ab 
insufficienU,  et  commitUt  fallaciam  Conse- 
quentis,  quod  communiler  accidit  ar- 
guendo  affirmative  ab  una  condiUone,  vel 
ab  una  causa  verilaUs,  habentishujusmodi 
plures  ad  ipsum.  Exemplum,  ad  idendita-  Ouomodo  cont 

gat  faUacia  d 

lem  realem  requiruntur  tres  conditiones.  seguentis. 
Prima  est,  impossibiUtas  separationis  a 
causa  intrinseca.  Secunda,  negatio  origi- 
nis  unius  ab  altero  sic  eorumdem,  Tertia, 
negatio  separaLionis,  et  existentise,  in  rea- 
liter  disUnctis.  Modo  non  sequitur  unum 
istorum  (demonstrando  aliqua  duo)  non 
originaliter  ab  altero  :  ergo  sunt  eadem 
realiter.  Sed  coIIecLive  ex  omnibus  illis 
tribus  condilionibus,  sequitur  identitas  ta- 
lis.  Idem,  arguendo  ex  una  exponentium 
affirmative,  ad  expositam,  contingit,  ut 
non  sequitur,  Homo  currit,  ergo  tantum 
homo  curril. 

Sic  in  proposito,  cum  praedictfB  tres  con- 
diUones  requirantur  ad  subjectum  in  scien- 
tia,  licet  alicui  conveniat  una  illarum,  non 
sequitur  ipsum  esse  subjectum,  nisi  eidem 
convoniant  omnes  simu!,  oL  potc:U  reduci 
ad  primum  modum  illius  fallaciae,  quia 
ibi  arguitur  a  positione  consequenLis,  vel 
poLius  ad  secundum,  quia  ab  insufticienti 


QU/ESTIn   III 


81 


enumnraliono,  vol  iriducUorio,  uldicitDoc-  Logicrpesls<»cunfJumdivisionpr' ^••"'»«^sini 

tor  :  ubi  molius  dicorelur //j'/Mc//o//equam  in   partes    subjc?clivas   vei   ir.  h.    ul 

divisione,  ut  plures  libri  habent,  licot  ulro-  palot  in  appli^-atione  lertite  coji         ..s.  El 

qu(;  modo  po.s.sit  staro,  vel  sine  ulnx}ue,  ut  quia  facit  menlionem  de  veleri  I/>«ijica.  el 


alii  liabeiit. 

Ad  rationes  aliarum  duarumopjnionum, 
salis  clara  ost  responsio.  \  quarta  positio- 
ne  removol  duns  ultimas  conditiones.  Sofl 
quare  non  priiuam  etiam  (cum  sccundum 
ipsum  orntio  sit  jcquivocum,  cujus  non  est 
quii)  statim  tanj^am. 

Ad  rationem  illius  vi.r,  no«^at  assump- 
tum,  quantum  ad  dotinitionoin  Sylloj^ismi, 
quia  il)i  ponitur  oratio  pro  arf^umoiilatio- 
no,  vel  agiijrogato  ex  pluril)us  orationibus. 
OraUo  onim  socundum  aliam  ralionem 
convonit  discursivre,  ot  simplici  oralioni  : 
ideo  a?quivoce.  Ubi  nota  consequontiam, 
quam  formal  Doclor,  dicens,  .Tjuivormn 
non  est  subjeclum  in  scientia,  quia  non 
potest  ilefimri,  de  qua  dofinilione  debet  in- 
lelligi,  ulstalim  tanj^am.  Q)uint;e  posilioni 
ostendit  nullam  illarum  triuin  conditionum 
conveniro.  Kx  romotiono  priin.T  conditio- 
nis,  patel  quod  loquitur  de  l.ogica,  ut  pno- 
ciso  ost  tradita  ab  Arislotolo,  ot  non  ab 
aliis.  (prius  onim  crat  artilicialilor  Iradila) 
quain  Hootius  dofinil  ;irgumontalioncin,  ut 
patet.  1'alot  otiam  quod  capiL  ^wr/prodoli- 
nilionc  proprio  di(Ha,  ut  irifra  magis.  Tbi 
adv(^rlo,  cumdicit  I)0!'tor,  Secun  Iwn  etiarn 
deest  sihi,  ul  manifeslumest,  secunium  ra- 
tinnem  generalem,  quod  illa  ratiogonoralis 
potost  osso  talis  :  .VrgumoiiLatio  non  habct 
qi(i>  /  qniil  esl ;  orgo  por  suum  quo<l  quiil  ost 
nihil  doinonstiatur  do  ipsa.  .\ntoco(lons  pa- 
tet  ox  reinoliono  prima'  condilionis.  lionse- 
qucntia  voro  manifosta.  Kx  romotione  ter- 
tifie  condilionis.  palot  (»xprosso  (luod  inton- 
dit  Doclor  ponoro  Syllogismum  subjoclum 
altributionis.  ot  non  pr.odicationis,  ubi 
advortoqiiod  pnosupponil  non  univtx-alio- 
ncin  ojus. 

Inf''rt  Igitur  conclusionom  rrsponsivnm 


parlibus  .Syllogi.smi,  npplicaiido  primam 
conditionem,  duxi  F.ogicie  division^m  hic 
morito  intorsorendam. 

Partium  igitur  .Syllogismi  qu:edaTn  sunl  ^ 
inlograles,  quaedam  subjectiva?.  1'arles  in 
tegrales,  qu.x»  matoria  Syllogismi  appellan- 
tur,  dividiinlur  in  propinquas,  el  remotas. 
De  partibus  remolis.hoc  eslde  incomple.xis, 
ost  primus  liber  veleris  Ix)gic,'e,  scilicel  li- 
bor  Pr.Tdicamontorum,  cui  adminiculatur 
lihcr  Porphyrii.  Do  partibus  vero  propin- 
quis  ipsius  .Syllogisini,  ciijusmodi  sunl 
enunlialiones,  esl  secundus  lil)er  velcris 
Logicac,  scilicel  Perihermonias  .Vrislotelis. 
Liber  voro  divi.sionum  IJoetii  dcservit  aliis 
parlibus  Logicae. 

Nova  autem  Logica  dividilur  in  resolu-  -- 

lori.im,  et  in  invenlivam.  Kesoluloria  ilc- /»»;•.•  m 
rum  alia  .Syllogi.smi  in  proposiliones,  et'**' 
harum  in  lerminos;  quT  Iraditur  in  libris 
Prioruin,  qui  esl  de  .Syllogismosimpliciler 
sumf^to,  sive  non  conlracto,  de  quo  eliam 
est  tota  Logica  :  licel  aliler,  el  aliler,  vel 
licet  uniformilor,  ut  slalim  dicelur.  Alia 
quo<]uo  est  resoluloria  effeolus  in  causam, 
el  0  conlr.i,  quT  Iradilur  in  libris  Poslerio- 
rum.  Invontiva  aut<'m  alia  esl  veri  loci, 
qu:i'  tradilur  in  libris  Topicorum:  alia  ap- 
pir(ntis,qu:e  tnidilur  in  libri.s  Elenchoruui. 
SubdivisioiKM  horuiu  suis  in  hvis  tnneon- 
tur.  oualis  autem  divisio  sil  S>  ii 

Topicuin.  el  Elenchum.  dioilur  slnlim.   H 
quomodo  debel  inlelligi  quod  incom| 
ct  enuiiti;ilio  sinl  purlcs  inlegniles  Syllo- 
gismi. 

(lonsequonler  applicando  secundam  con-  jy 

ditionem  sulije<'li  .stMbilis.  dicil  quod  i« 
eodrm,  scilicel  primo  Priorum.  mnHas  pttS' 
aiones  oslcniil  Arisloietea  de  >  ^roo, 

ul  nuHlum.  el  Hgunim.  iii  illis  Ue  tm  e*$e 
el  de  molo,  id  i»j»l.  de  S>  iiuilo 

>.  el 


*f*r*- 


;ii|  (]u;vsli()iiom,  doiiidi'  pr;i'dictas  condilio- 

nosostonditconvonireSyllogismo  :et  primo  ex  pr.rmissis  dei»  rsie.  et 

primam,  ox  primoPriorum.toxl.  commenl.  .^«•quitur,  el hib*rr  Ire*  lertmnos  m  u; 

1.  Ubi  adverlendum.  quod  divisio  lolius  pile  (el  esl  28.  I.    Pnorum.)  Qmoiumm  tgi 


Tora.  I. 


82 


SUPEK   UNIVERSALIA   POHPHYRII 


tur  in  h/s  (Iguria,  el  quod  sequitur  uon 
est  de  lexlu  Arislolelis  ibidem  :  sed  esllit- 
lera  Uocloris  cum  dicit,  per  hoc  qiiodesi 
ex  necesfntal^  accipere  coiiclusionem,  hoc 
est  dictu,  quod  per  illain  particulam  defi- 
nitionis  Syllogisiiii  ,  deinonslrantur  pas- 
siones  pnedictae  de  ipso,  tanquam  per  me- 
dium  :  quam  litteram  multi  forte  pertran- 
seuntsiccopede.  Verumtamenaliqui  volunt 
quod  modus,  et  figura  sunt  principia  for- 
malia  Syllogismi.  Dicunt  enim  quod  Syllo- 
gismus  habel  principia  in  triplici  differen- 
lia  :  qu?edam  videlicet  materialia,  ut  ter- 
minos,  et  propositiones  :  qusedamtormalia, 
ut  modus,  et  figura;  et  quoedam  regulativa 
ut  dici  cle  omni,  et  dici  de  nullo.  Passiones 
aulem  ipsius  appellant  conslare  ex  tribus 
terminis,  constare  exduabus  propositioni- 
bus,  concludere  universaliter ,  concludere 
particulariter,  concluiere  affirmative,  vel 
negative.  Partesvero  subjectivas  ejus  di- 
cuntesseSyllogismum  factum  in  Barbara, 
et  aliis  modis.  Sed  sufficit  ad  propositum 
Doctoris  quod  habeataliquas  passiones,sive 
tanquam  passiones,  et  non  refert  an  sint 
enumerata,  vel  non. 
33  Vel  dicendum  quod  potius  credendum 

i?a/io /•o;ma/i-5  est  Doctori,  formale  enim  in  Syllogismo 
est  iUatio,  vel  evidentia  illationis,  vel  me- 
lius  Syllogismus  secundo-intentionalis,  de 
quo  hic,  non  habel  principia  formalia, 
cum  sit  forma  simplex,  nisi  ut  supponat 
personaliter,  Applicatio  tertise  conditionis 
satis  patet  ex  prsedictis,  et  quod  aliqui  hic 
ponderant,quod  scilicet  aliud  est  ponendum 
subjectum  Logicae,  ut  est  complete  tradila, 
aliud  ut  incomplele,  scilicet  ab  Aristolele 
tantum.  Secundo  modo  est  Syllogismus. 
Primo  modo  argumentatio  nihilvalet,  quia 
argumentatio  nuUo  modo  potest  esse  sub- 
jectum,  ut  patet  ex  dictis,  et  quia  falsu  n 
supponitur.Completa  enimnotilia  logicalis 
habetur  ab  Arislotele,  et  hoc  implicite,  vel 
explicite,  ut  patet  consideranti. 
39.  Demum  ad  argumenta  principalia  res- 

pondel. 

Ad  primum,   cum  dicitur  quod  omnis 
scientia  est  per  SylIogismum,concedit  con- 


40. 


sequentiam,  et  consequens.  Cum  probatur 
falsitas    consequenlis,    Primo    quia   tunc 
idem  notum,et  ignotum:  dicit  Doctor  quod 
non  inconvenit  quod  idem,   secundum  di- 
versa,  sit  notum,  et  ignotum:  nec  infertur 
contradictio  nisi  per  ignorantiam  Elenchi.  ^^^^^f^^^fX 
Verum  est  enim  quod  Syllogismus  in  co:n-  *«  *"«"' "'''« 
muni  est  ignotus,  quantum  ad   passionem 
de  ipso  demonstrabilem  antequam  demons- 
tretur  (apud  primo  addiscentem    dico)  et 
similiter  quantum  ad  hoc  etiam   Syllogis- 
mus  in  particulari,  per  quem  demonstra- 
tur,  vel  per  cujus  fundamentum  est  igno- 
tus  ,  imo  magis  ,   quia    passiones  primo 
conveniunt  communibus,et  secundario  par- 
ticularibus.  Sed  ille  nihilominus  Syllogis- 
mus  particularis  est  notus  quoad  duo,  sci- 
licet  veritatem  prsemissarum,etevidentiam 
illationis,  cum  sit  Syllogismus   perfectus 
I.  Priorum  cap.  1. 

Ad  aliam  probalionem,  negat  processum 
in  infinitum,  quia  de  SylIogismo,perquem 
acquiritur  scientia,  non  est  alia  scientia, 
prseter  scientiam  communis,  quia  eadem 
passio,  quse  per  se  primo  convenit  commu- 
ni,  per  se  (licet  non  primo)  convenit  parti- 
culari  :  non  est  igitur  inconveniens  quod 
idem  sit  quo,  et  quod  sciatur,  eadem  etiam 
scientia,  sicut  lux  in  corpore  luminoso,  est 
quo  et  qnod  videtur  eadem  visione.  Sedpro- 
feclo  licet  hsec  responsio  sit  optima,non 
esset  tamen  inconveniens  dare  illum  pro- 
cessum  in  infinitum,  maxime  in  actibus 
ratiocinationis  :  sicut  enim  alia  demons- 
tratione  demonstratur  risibilitas  de  ho- 
mine,  alia  de  Socrate,  alia  de  Platone, 
licet  non  alio  medio,  ita  posset  dici  in  pro- 
posito,  juxta  illud  1.  Postcr.  text.  com- 
ment.  29.  Augentur  deinonstrationes,  non 
per  media,  sed  in  post  assumenio,  et  in 
latus. 

Ad  secundum  principale  dupliciter  res- 
pondet.  Prirao  distinguendo  de  proprieta-  ^  ,^^  .^ 
tibus  Syllogismi.  Nam  qusedam  sunt  pro- '''  «"""''' 
prielales  formaliter  ipsum  consequentes  ; 
qucEdain  potentialiLer  :  vel  sic,  quaedam 
proprielates  continentur  virtualiter  actua- 
liter  in  Syllogismo   ;  quaedam  virtualiter 


41. 

smi 


QU.^STIO  III 


S3 


I 


potfiritialilcr.  Quoad  priinain,  sil  sermo  de  qui  vellel  aliler  resporKJere  ad  r - 

ipso  iii  libri.s  1'riorum.  Quoad  aliasiii  tota  tum,   dicere  p^jvsol,  quod  non  ....*.. -.4. i 

Logica.  Consideralio  eiiitn  de  Syllogismo  idcm  esse  subjwtum  adiE^ualUM.    '..rii.s 

in  librisPriorum  est  prxMiise  de  ipso,   non  sfienlitE.el  atlributioni.s  lotius.  K  »tii 


contraclo  ad  inatoriam  deterininalam,  sod 
absolule  suinpto.et  de  suis  p.irlibussubjec- 
livis,  siiiipliciter  ipsius  nomiiie  noiiiinatis, 
ot  do  proprictJitibus  sibi  priino  convenien- 
libus,  et  per  ralioiKMU  illius  suis  parlibus 
subjectivis.ln  lota  vero  I.oj,'ica  ponilursub- 


desubstantia  in  MeUiphysica,  cl         .   aa, 
in  libro  do  Aniina,  el  pan'is  naluralibus. 
.\'l  ultimum  glossal  illam  vul^iftm  nro- 
positionom  .VrisUjlelis,  in  libro  d  i  el 

Sensalo.  yihit  eat    in  inttlhctu,  elc.   Sed 
texlus  hal>etsic  SonenimiiUelligit  inteUec- 


jectumallribuliQnis,  in  qua   non  modo  de     luaqu.v  exteriui  non  cum  fteniu.   El  dicil 


•i2. 

rlum  jtlri- 
liJ  i'Olr»t  rt,- 
miil  tot  U.1 
!»  ttparlis, 
modi) . 


proprictalibus  ipsius,  imo  suarurn  par- 
lium  dcteriniiialur,  ut  supra  diclum  est, 
el  sic  idem,  divcr.^imode  consideratum, 
potesl  poni  siibjectum  lotius,  ct  parlis. 
Kxcinplum  dccorporc  inobili  non  tc  pcrlur- 
bcL,  ({uia  cousueludo  .Scotica  estde  malcriis 
cxlraordinariis  loqui  sccundumcominuiiio- 
rcm  opiiii(mein,  ct  inaximc  in  excmpliti- 
cando,  juxta  doclrinam  Peripateticain.  I. 
Priorum  text.  commenl.  10.  Ilxempln  pnni- 
mus  non  ijuod  itn  .fit,  etc.  cl  2.  Topico- 
rum  cap.  2.  Loqucwlnm  i^at  xt  plures, 
aapicnlum  vero  ut  pauciorea.  .Vo/<  enim, 
inquit  istc,  in  nuolibclo  qu;i\st.  1.  juxta 
principium,  oinnin  nportet  in  duhiuin  re- 
vornre,  uhi  suppoaitis  dirtis  communihus, 
jirnpositum  jiotest  i/erlnrnri.U\vun  rc^rulam 
iiota  vald(!  in  his({UiKstionibus  ubique. 

Sccunda  responsio  esl.ncgando  inajorem, 
quia  non  inconvenit  ({uod  idcm  sit  subjec- 
lum  lolius,  cl  parlis,  quaiido  csl  Uilc.  ad 
quod  plura  allributioiicm  habciil,  dc  qui- 
bus  iii  divcrsis  illius  scicnti;c  p;irlibus, 
oporlct  considcnirc  :  dc  ipso  vcro.  ad  quod 
attril)uuiilur  in  dcterminala  cjusdem.scicn- 
ti;i!  |)arU'.  convenit  dcU'rminaro  :  et  tunc 
sicut  subj(HMa  ad  subjcclum,  sic  .scienti.i? 
ad  scionti;im.  Hoc  idciu  li;il)cl  iiifra  ({u;rst. 
l.scu  in  ProuMuio  in  libruiii  Pcrihcrmciiias, 
et  maximc  dc  subjirlo  composiU).  cujus- 
iiiodi  esl  Syllogismus.  Kxcmplilical  de  li- 
bris  Physicorum.  rcspcclu  l'hilos()phi;e  na- 
turalis,  qui  pcculiarilcr,  ct  non  absrclilK^r 
Physicorum,  vclauditus  Physicus  nomina 
tur,  liccl  tota  1'hilo.sophia  ii;itur.ilis  1'hysi- 
ca,  vel  auditus  1'liy.sicus  dicatur,  ul  halnH 
Commciilalor  in  I'ro<PTnio  1'hvsicorum.  St'd 


quod  vcrum  esl  de  primo  intcllij;,nbili,  sci- 
licet  molivo,  pro  sUilu  islo,  quod  esl  quiddi- 
las  rei  materialis.vel  .sensibilis.  .\ihil  enim 
primo  naluraliter  movel  intcllcclum  nos- 
lrum,proslalui>;to,nisicujusspcciesreripia- 
turinsensu:quiaquand'x;umqueinlclleclus 
inlelli;;,'it,  phanlasia  phantasialur,  juxla  ii- 
lud3.  dc  .Viiima.tcxl.  comment.  :tt)..V<r/ua- 
'/am  sinc  phantasmatc  intelligit  anima.  el 
text.  commcnt.  39.  fnteHigentetn  necesse 
est  phanlasmata  speculari.  .\clu  vero  re- 
flexo,  et  .secundario  multa  por  se  intelli- 
guiilur,  qu.Tiion  cadunl  sub  .sensum,  sai- 
temfonnalitcr,  ul  spccies,  aclus,  habilus, 
ct  sub>tanli;i  forte.  Ila  in  proposiU)  de  Syl- 
logismo,  et  aliis  secundis  intenlionibus  esl 
dicendum.  .\ddidit  in  (inc  ad  confirmalio- 
nem  dictorum  quod  in  plus  est  p^r  sf, 
quam  ;)nmo,  ut  I.  PosUriorum.  lcxl.com- 
mcnl.  2.  ci  scqucntibus,  halxUur.  omne 
enim  quod  inest  alicui.  primo.  (non  ul  ca- 
pitur.5.  Phy.sicorum  lexl.  commenl.  i.  el 
.scqucntibus,  ul  .scilicel  dislinuuilur  conlr* 
.sccundam  partcm.  sod  ul  donotal  ralio- 
n(Mn  pnrcisnm)  convonil  oi  por  so,  ol  non  e 
contra.  Excmplum  do  risibilitale.  SiKmte 
ol  homine  v»d  fsnscele  tnangutn,  H  haber» 
tres.  Iih«o  .\risl()loIc<  »>'>n  ^in.>  ntumo  de- 
tinions  univcr.s;iIom  ;  1.  Piwlorio- 

rnin.  ubi  prius.  dicii  quiMi  :  /,**/.  quod  rom' 
rrnil  nmni  j>er  se,et  senin^Jum  '/«#«>•/ ♦/»»m»h. 
id  osl  primo.Qu.v  Iri.i  habtml  .*»  s.  ;:ij 

magis  communc.  ol  minus  cv  >:- 

milo  halM>(ur  2.  IMiyMcorura  lexl.-  iL 

3.  dctlniondo  natunim.  quod  \  ..  Est 

prinnpiuin  uiotHs,  et  (/Mie/ii  ejHS,  1«  ^o 
est  primo  i^r  .«»•.'•1  Hon  secunltim  accitens. 


43. 


liiiHm 


84 


SrPEll   UNIVERSAUA  POKPIIYnil 


•iO. 


ul)i   pr.Tponilur  magis    commune  minus 

eommuni,  ul  pn!ot,spoculanli. 

,,  Est  el  alia  responsio  salis  probabilis,con- 

Nihii  cst  in  cedendo  absolule  illam  auolorilalem,  y/7i/l 

pS'''f".Mit''''in  psf  in  inlelfrclu^elc.  quia  omne  quod  inlel- 

sensu,  '•^^"""«'•ijgi^irpro  slat.u  isto,  caditsub  sensum  ali- 

quo  modo,aul  in  se;  nut  in  suo  simili ;  aut 

in  effectu  ;  aut  in  forma  ;  aut  in  mnteria  ; 

sive  subjeclo,   vel  fundamenlo  ;  aut  in  suo 

remisso  :  et  itn  intentiones  secunda)  cadunt 

sub  sensum,  aliquo  modo,  aut  in  funda- 

mento  primo,  aut  remolo  :  ila  quod  gene- 

raliter  eo  modo,quo  intelleclio  fundamenti 

reducitur  ad  sensum,  ila  et  intentionum, 

sive  fundentur  in  se  ipsis,  sive  in  aliis 

quibuscumque  fundamentis. 

De  Tertio.  Dubitari  polest,  primo  de  ve- 
ritate  illius  propositionis,  in  primo  argu- 
menlo,  ante  opposilum,  num.  1.  quod  vi- 
delicet  omnia  scientmestper  Syllog/smum. 
Videtur  enim  quod  sit  falsa.  Primo,  quia 
primus  inveniens  Logicam  invenit  scien- 
tiam  :  sed  non  per  Syllogismum  ;  ergo,etc. 
Major  patet.  Minor  vero  probatur,  quia  Lo- 
gica  docet  formare  Syllogismum,  ut  patet. 
Item,  SyllogismuSjUt  de  ipsofit  hic  sermo, 
est  secunda  intentio,  sive  relatio  rationis, 
per  quam  nuUa  scientia  acquiriLur.  Item, 
per  omnem  speciem  argumentationis  acqui- 
rilur  scientia  :  ergo  non  solum  per  Syllo- 
gismum.  Consequentia  patet.  Antecedens 
probatur,  quia  plures  scientise  utunlur  aliis 
speciebus  argumentationis,  et  nunquam, 
aut  raro  Syllogismo,  ut  patet  de  moralibus 
scientiis. 

Respondeo  primo  proemittendo  multipli- 
cem  acceplionem  scientiae,ut  supra,  qujEst. 
1.  Secundo  distinguo  de  Syllogismo,  ut 
prius,  articulo  primo  hujus  quoestionis. 
Tertio  \y  pei^  potest  sumi  ut  dicit  circums- 
tantiam  causae  formalis,  ut  proprie  solet 
sumi  secundum  istum,  in  Theorematibus 
suis;  aut  circumstanliam  causae  efficientis, 
vel  instrumentalis.  Ex  his  dic  primo  quod 
illa  propositio  est  vera,  de  scientia  proprie 
dicLn,  et  naturaliler  acquisita.  Secundo 
quod  est  vera  de  Syllogismo  secundo  in- 
tenlionaliter  sumpto,   personaliter  suppo- 


nente.  Tertio  quod  est  vera,  ut  \y  per  dicit 
circumstantiam  caus:i3  instrumentalis,  vel 
quasi  efficientis,  ut  tactum  fuit  aliqualiter 
qucTst.  1.  Ex  his  ad  argumenta. 

Ad   primum  dico,   ut  supra,  quoest.  1.         46. 
quod   primus  inveniens    Logicam  habuit  Pr^mus  inva 
pnx^cise  Logicam  naturalem,   vel,   ut  alii  s"f<"«  ''«*«'< 
dicunt,  usualem,  antequam  invenisset  mo- 
dum  syllogiznndi,  et  Syllogismum  artifi- 
cialem  proecessit  naturalis,    vel   usualis, 
Habito  vero  syllogizandi  modo,  consequen-  % 

ter  artificialem  Logicam  adinvenit.  Aliter 
posset  dici,  quod  quia  Logica  est  doctrina- 
lis  scientia,  non  soium  aliis,  sed  sibi  ipsi 
est  modus  sciendi.  Docendo  ergo  in  omni 
materia  demonstrare,  docet  similiter  et  in 
materia  propria,  sicut  de  Syllogismo,  per 
quem,  et  de  quo,habetur  scientia,  dicit  hic 
Doctor,  et  forte  hoc  rectius  est,  quam  ad 
naturalem  Logicam  recurrere.  Est  igitur 
et  sibi,  et  aliis,  modus  sciendi.  Applica 
quoest.  1.  si  placuerit,  bene  ponderando 
ubiqueomnia,vel  dic  ad  lioc  argumentum, 
hic,etquaestione  prsecedente,  ut  notabililer 
habet  Philosophus9.Metaph.text.comment. 
14.Solvendo  quamdam  objectionem  Sophis- 
ticam  de  addiscente  artem,  et  actu  ejus, 
quaere  ibi,quia  singularis  doctrina  in  prac- 
ticis,  et  speculativis  notanda. 

Ad  secundum  palet  quod  illa  propositio 
est  materialiter  vera  :  Per  S yllogismum 
habHur  scienlia,  ut  ly  Syllogismus  suppo- 
nit  pro  substrato. 

Ad  tertium  dicendum  quod  omnes  aliae 
species  argumentationis  reducuntur  ad 
Syllogismum,  sicut  imperfecta  ad  perfec- 
tum,  aliter  per  ipsas  non  acquiritur  scien- 
tia  proprie  dicta. 

Secundo  dubitatur  circa  aliam  proposi- 
tionem  in  eodem  argumento,qua  dicit  Doc-    An  deiw 
tor,  quod  m  Syllogismis  esse  processum  m  tum  in  syi 
infinitum  est  inconveniens,  et  probat,  quia  '" 
tunc  nihil  sciretur. 

Dicendum  breviter,  quod  processum  in 
infinitum  esse  in  Syllogismis  potest  intel- 
ligi  dupliciter,  aut  videlicet  per  multipli- 
cationem  medii,  aut  minoris  extremitatis. 
Primo  modo  esL  inconveniens,imo  impos- 


47. 


OIJ.KSTHJ  III 


86 


sibile  proceden-  in  irilliiilum  in   ipsis,   se- 

cunduin  Arisloleiorn,   primo   Posteriorum, 

ubi  supr.i,    in   soluLioiif  argumcnli  princi- 

palis  :  secundo  vcro  modo  non.    Nam   pro- 

cessum  in  innnitum  numoris,  fl^uris,  acti- 

bus    roflexis,   ct  eliam    in    intentionibus 

secundis,  non  ne;^amus.   Illa  aulem  proba- 

tio  proc«'dil  primo   modo,  procedendo  in 

inlinitum. 

48.  Tertio  dubilatur,   utrum  ali(}ua  iilaruin 

quinquc  primaruin  opinionum  sitsustenta- 

bilis. 

■  Dicendum  quod  tres  prima'  sunt  su.sten- 

f  labiles,loquendode  subjecl(j  pra.'dicationis. 

tyuinta  vero,  et  quarla  minime,  quia  nec 
possunt  illa  duo  poni  subjectum,  ncc  pne- 
dicationis,  nec  attributionis  :  se.\ta  quujue 
opinio  lcnelur  de  subjccto  attributionis. 

Sed  quare  tunc  non  ponilur  subslanlia 
subjectum  Mctapliysica',  et  non  ens,  cl 
quare  potius  in  scienlia  rcali  transccndenti, 
cujusmodi  est  Metafjbysica,  ponitur  ens 
reale  subjcctum,  quam  iii  Iranscendenti 
ralionali,  cuju.smodi  cst  Logica,  ens  ratio- 
nis  ? 

Posseldici,quod  subjcctum  Mdaphysicaj 
allribulionis,  possct  convcnienler.assij^nari 
subslantia,  scd  quia  .Mclapliysici  est  consi- 
dcrarc  passiones  tran.scciuicntcs  entium, 
ideosubjcclum  illaruin.ut  pula  cns.merilo 
dicilur  Mclapbysice  subjectum.  Kt  ut  con- 
vincanlur  adver.sarii,  poncntes  enlis  :cqui- 
vocationcm,  aut  Analo^riam,  de  hnc  vidr 
hunc,  in  primo  sua^  Mclaf)h.  qua'sl.  I.  ubi 
vidctur  lenere  substanliam  esse  subjoctum 
Mctaphysica^ 
Ad  aliud  polest  dici,  quod  M«'laphysicus 
rnZJTsiZ  considcral  (|uodlibel  in  quanlum  cns,  ut 
^"'  (/^'j;/Vf  ([uidditas,  et  ita  entia  rationis,  ut  .sa'pe  in 
his  (}u:esti()nibus,  ct  Mcl;i[)hysica'  h;ibct 
istc  :  ul  dctur  igitur  diversilas  in  nomine 
subjccti.  <'l  in  transcendenti;i,  qui;>  hic  ac- 
cidcnt;ilis  ;ipplic;ili()nis,  ibi  vcro  principio- 
rum,  ct  e.s^entialitcr  insinirulis  cujusliliel 
.si'icnli:c  inclu.sorum,  non  ponilur  hic  eius 
ralionis.  ut  ibi  re;dc.  subjcclum.  Vcl  alilcr 
quiancdum  i.o^'icus.  .sed  eliani  (ir;imm;iti- 
cus,  el   Uhelorifus.  consiilcranl   secund;»-' 


intenliones,  ideo  aliler  eas  reale  , 

ad  .solum    Mclaphysicum,  aiiler  ens  rt .  . 

nis  ad  F^gicum.  Vel  polesl  diri  quo<l  ali- 

ler  a  Ix)gico,  aliler  a  Mci 

ratur  qitol  f/unl  esl,  ei  uinUi-i   -  .  ul 

infra  dicam. 

Ouartodubitari  po.isel  circa  illam  au 
ritatem    I.  .Mel^iph.  quam   in  3.  t> 
inlroducit,  ct  circa  .solulionem  ejo»  u.  6, 
Ctrva  ilem   videlicel  luborant  Melaphysi- 
cus,  etc. 

Dicendura  breviler,  ul  supra,  quod  vera 
esl,    .sed    diversimode,  qui;i  Melaphysicus 
considerat  entia  realia  per  se,  I^gicus  vrr.. 
per  accidens  :  el  o  contra  de  entibus  r;i  . 
nis.  Est  enim,  (ul  inquit  isle,  super  ph- 
mum  Elenchorum,  qu.Tsl.  \.)ens  'iuplf-x, 
natunL*,  et  rationis.  Ens  aulem  naiur.T.  in- 
quantum  lale  est,  cujus  evso  non  d' 
;ib  anima.  Sed  ens  ralioms  dicilur  de  qui- 
busdam  inlentionibus,  quas  adinvenil  ralio 
in  ipsis  rebus  :  cujusmodi  auui  i/enuSfSpe- 
cies,  lie/inilio,  elc.  Ens  aulem  diclum  se- 
cundo  modo,  a-fjuiparalur  secundumquitl- 
dilatcm  enti  dicto  priori  modo.   Non  enini 
est  aliquod  ens  iialura',  quin  ix«sil  cadere 
sub  entc  r:itionis,et  quin  super  ipsum  ;    - 
sit  fundari  inlentio  aliciua  seounda,  ul  < 
ciei,  genfris,  iwlividui,   vel  .sallem  cat> 
vel  causati,  vel  Iransrenientis.   fjuia   • 
Lo,u'ica  est  de  secundis  inlenlionibus.ai'^ .. 
c:ibilibus  omnibus  entibus  realibus.de qu:- 
bus  per  se  esl  Metaphysica  :  i>V\y  l.c,     • 
polcsUlici,el  simililersuo  mwlc^ 
laboniic    circa  idem,  cum   .Mt; 
sed  longe  diversa  esl  consideralio  earum. 

(^Kiinlo  dubilatur  circa   illas  ires  cot.  i: 
liones  subjccli,  ({uas  ;i 
lurcnim  primo  aul  hic  dimmulus.nulai  .  . ,' 
su[)erl1uus,  quia  1.  \i* 
I .  ;issi;jnal  (i.  cond  i,   rrtiui. 

({uod  sil  scieiii 

({Uod  sil  .iu<.'u.;.  .;:;i.  i 

de  ipso  ("uu^iai  raia  iii   sr.  •  '   • 
(^Miarta,  (|uod  sil  primuut    , 
iii!  "••  'ui   iii  illa  s»-!""*'  ■ 

|Kj. .  v-vO  .«»uf>i>  .lurn 

li.r    S.vl.n    ., 


iJ. 


80 


SUPER  UNIVERSALIA  PORPIIYRII 


considerenlur,  ul  supra  collogi,  in  doscrip- 
tionibus  subjecli  malerialis,  et  lonnalis. 
Uem,  contra  primam  conditionem  specia- 
liler  arguitur.  Aut  enim  intelligit  de 
qnid  nomi II is,  ani  do  quid  rei  :  si  primo 
modo,  non  enti  posset  convenire,  quia  non 
entia  habent  quid  nominis.  Posset  etiam 
convenire,  intentioni  secundue  in  coni- 
muni,  et  enli  rationis,  et  conceptui  lor- 
malo  ab  actu  rationis,  a  quibus  negat  ip- 
sam.  Si  secundo  modo,  cum  quid  rei,  hoc 
est  definitio,  non  conveniat  nisi  soli  spe- 
ciei  7.  Melapli.  text.  comment.  13,  seque- 
retur  quod  nec  Deus,  nec  ens,  nec  plura 
alia,  quae  assignant  subjecta  scientiarum, 
possent  poni  subjecla,  Item,  contra  secun- 
dam  conditionem,si  per  quod  quil  est  sub- 
jecti,  necessario  demonstrari  debent  pas- 
siones  ejus  de  ipso,  sequitur  quod  cum 
nuUa  passio  entis,  sic  posset  de  ente  os- 
tendi ,  nec  de  aliquo  inferiori  ad  ens , 
quod  ens  non  erit  subjectum  Metapliysi- 
cse,  et  ita  de  Deo  in  Tlieologia.  Item , 
hoc  esl  contra  communem  doctrinam  hu- 
jus,  et  sequacium,  qui  vuU  quod  passio 
posterior  per  priorem,  tanquam  per  me- 
dium,  possit  ostendi  :  non  ergo  necessa- 
rio  per  quod  quid  est  subjecti.  Item,  hoc 
videtur  contra  Aristotelem  2,  Posterior. 
text.  comment.  8.  Ubi  dicit,  quod  me- 
dium  demonstrationis  est  ralio  primi 
termini,  id  est,  majoris  extremitatis,  ut 
communiter  exponitur  :  sed  hoc  est,  pas- 
sio,  et  non  subjeclum,  ergo,  etc.  Item, 
contra  tertiam  conditionem  arguitur  sic  : 
Perfectiora  non  debent  reduci  ad  imper- 
fectiora,  nec  attributionem  habent  ad 
ipsa  :  sed  in  Logica  plura  sunt  perfectiora 
SyUogismo  simpKciter  sumpto,  conside- 
rala  ;  ergo,  etc.  Major  videtur  manifesta, 
et  patet  ex  dictis  hujus,  quaest.  3.  Pro- 
logi.  Minorem  probo,  sive  loquendo  de 
fundamentis  intentionum  quae  a  Logico 
considerantur,  sive  de  ipsis  intentioni- 
bus.  Nam  SyUogismus  demonstrativus 
esl  perfecUor,  quam  Syllogismus  simpU- 
citer  sumptus,  tum  ratione  fundamenti, 
lum  quia  subjectiva ;  ergo,  etc. 


Pro  soluUone  hujus  dubii,    prajmitten- 


15. 


dum  primo  quod  quidest,  et  quia  est   pos-  «Stn^coL^;! 

sunt  considerari  dupliciler,  vel  ut  qua!s-  '"""'"''• 

tiones,  ut  2.  Poster.    text.  comment.  1.  vel  i 

ut  pra?cognitiones  I.  Posterior.  text.   com- 

ment.  2.  Ut  enim  qicia  est  capitur  ut  ip- 

sum  est  subjecti,  vel   dignitatis,   est  prae- 

cognitio :  ut   vero  conclusionis,   vel   pas- 

sionis,  est  quoestio.  SimiUler  quid  est  sub- 

jecti    absolute     considerati,   est  qusestio, 

sed  ^'W^t/es^  subjecU  in  ordine  ad  passio- 

nem,  est  praecognitio.  Non  est  enim  incon- 

veniens  idem    successive    esse  certum,  et 

dubium  :  ideo  iUa  duo,    scilicet    quid  est, 

et  quia  est  primo  possunt  esse   quaestio- 

nes,  et  cum    fuerint  determinatae,    fiunt, 

praecognitiones.  Secus  de  propter  quid  est. 

Quia    licet     post    demonstrationem,    vel 

quaestionis  terminationem,     sit    cognitio, 

non  tamen  praecognilio.   Reducitur  autem 

si  est  ad  qui  a  est    el  propter  quid  est    ad 

quid  est. 

Unde  ad  ulteriorem  notitiam  istorum 
terminorum,  qui  juvenibus  extranei  vi- 
dentur,  notandum,  quod  omnis  quaestio 
aut  est  de  incomplexo,  aut  de  complexo. 
Si  primo  modo,  aut  de  ipsius  entitate, 
et  sic  est  si  est  :  aut  de  ipsius  quiddita- 
te,  et  sic  est  quod  quid  esl  :  si  secundo 
modo,  aut  de  inhserentia  passionis,  et  sic 
est  quia  est  :  aut  de  causa  iUius  inhaeren- 
tiae,  et  sic  est  propter  quid  est.  Exem- 
plum,  haec  conclusio,  Luna  est  eclipsabi- 
lis,  antequam  demonstretur,  potest  esse 
dubitabilis,  et  quantum  ad  se  totam,  et 
quantum  ad  incomplexa  ipsius,  Potest 
enim  quoeri,  an  EcUpsis  sit  in  rerum  na- 
tura,  quoad  quaestionem  si  est  :  habito  au- 
tem  quod  sic,  potest  quaeri  quid  est.  Est 
aulem  Edipsis,  carentia  luminis,in  aliquo 
recepHvo,  ex  interposilione  corporis  opaci, 
impedientis  luminosum  causare  lumen,  in 
hujiis  corpore  receptivo  luminis.  Quo 
habito,  potest  quaeri  an  haec  propositio 
sit  vera,  Luna  est  eclipsabilis  quantum  ad 
quaesUonem  quia  est,  Cognito  autem  expe- 
rimentaUter  quod  sic,  potest  quaeri 
propter  quid,  habito  autem  quod  hoc  est 


QL/KSTio   111 


87 


id  noinin  I    " 
'i  r>'i  quM. 


r 


> 


propler  iiilcrpositionfm  terrx*  inter  So- 
lemet  Lunain,  elces.sal  oninis  quuxslio  dc 
pruidicta  conclusione. 

Secumlo  advertendum,  quod  fjuiJ  esl, 
Uim  ul  quaistio,  quam  ut  pr;Dco;,iiitio  po- 
test  accipi,  aut  pro  qiii'l  nominis,  aut  pro 
gui  l  rci.  (^uid  nominis  e.s7  oraliD  exjilicam 
rationem  vocis  in  xuum  sir/niflralum,  vel 
quanstio  de  tali  oratione.  Quil  von)  mesi 
oratio  explicans  ipsam  rem,  vel  quaistio 
de  illa.  Qu  d  rci  est  tantum  entium,  quii/ 
nominisesl  lamentium,  quamnonentium. 

Ulterius  advorlendum,  quod  in  haben- 
tibus  qui'1  rei,  idem  est  quif  nominis,  et 
rei,  quia  ratio,  quam  significal  nomen  esl 
definilioi.  .Motapli.  text.comment.  28.  cuni 
quo  stat  quiaeju  dem  sint  plura  qniit  nomi- 
nis,  et  unuin  rei.  Secusin  non  haljentibus, 
ut  Doclor  Sublilis  habct  in  4.  quiest.  2.  dis- 


duclio  in  .scienliis,  polesl  eiii<e  vel  ad  oa, 
quaj  sunt  prior.i  simpliciler,  vel  qui>ad  nw 
sive  noslrum  moduni  cogno-aMidi.  l  bi  La- 
men  danlur  gradus,  quia  de  nuniero  ta- 
lium,  aliquid  dicitur  primuui  allribuLio- 
ne,  aliquid  .secundum,  aiiquidlerlium,  elc. 
Seplimo  advertendum,  quod  qufl  reiex- 
pressum  per  deflnitionem.non  eslomnium, 
seii  proprie  e^t  .soiiui<  .sulislanlix>,  el  non 
cujuscunuiue,  .sed  pntci.se  .speciei.  rrimum 
hal>et  iste  Doctf)r,  in  4.  distincl.  I.qu:esl. 
2.  ubi  dicitquo<l  definitio  proprie  dicl;i, 
est  entis  positivi,  per  .se,  unius,  rvali.s, 
compositi,  realiter,  vei  conceplibiliter  uni- 
versalis,  et  soiius  taii.s.  Sccundum  lial*'t 
Arisloleies  7.  .McUiph.  text.  commenl.  12. 
et  15.  et  alibi  ibidem  sa.'pe.  Tertium  ctiam 
patet  f>er  ipsum  in  eodein  7.  lexl.  com- 
moiit.  Vi.  sed   nihiiominus  quid  lale,   e.^t 


1d  rei  dupltx. 
■moiitlrdliudU' 


tinct.  1.  Ullerius  sciendum,  quod  quid  rei  aliorum    entium,   et  maxime    prxdicabi- 

potest  suini  dupliciter ;  aut  prodetinitione,  lium  el   rcaiium    pnedic^imenlabilium,  el 

aul  pro  conceplu  quidditativo.  rationis,ut  patet  ubi.prius,  ex.\ristolele,  el 

Sciendum  qunrlo  quod  demonstralio  esl  Doclore  Sublili, 

dupie.K,   scilicQl  quil  \e\  propler  quid  ct  Uctavo  notandum,  quod  non  inconvenil 

quiu.  Prinia  adhuc  duple.x,  generali^,  quie  de  subjectu.scienti;u  praisupponere^M/yw/, 

sit  per  quaincumquc  causam,  sive  intrin-  ^ive  noininis,  ut  communiler  dicitur.  sive 


secam,  sive  exlrinsecam,  dummodo  sit 
propinqua  ;  propria,  q\iiv  propterquit,  et 
polissima  appell;itur  ;  et  fil  per  causas  in- 
Irin.socas  tanluin.  Secunda  etiam  duplex, 
una  ab  clTectu  ad  causam,  alia  a  causa  rc- 
mota  ad  effcclum. 

Quinto  nolanduin,  quod  subjcctum  cu- 
juslibct  scicntia\  proslalu  islo,  naluralitcr 


etiain  rei,  el  cum  hoc  in  illa  scientia  in- 
vestigare  et  venari  qui  l  ejusdem.  Pncsup- 
poiiit  cnim  scicnlia  omnis  et  7«//  , 

et  quii  rei,  idcst,  conceplum  quii  ij..ivi- 
vuin  sui  subjocti,  .sed  quid  rei,  id  csl,  de- 
finilioncm  quiddil;itivam  venalur,  ut  palcl 
in  iil)ro  de  .\nima,  el  in  I/^gica,  ubi  earum 
subjecla  dcfiniuntur,  el  maxime  de  sub- 


inventieassignaturaliquid  commune,  quia     jc«-lo    altributionis  est  hoc  verum.  Noc  ex 


(kJ. 


cognitio  nostra  inlcllcctiva  cst  univcrsa- 
lium,  ct  primo  talium.  Idco  dicit  Aristo- 
leles  1  Poslcr.  text.  coni.  11.  ([uoil  sulijec- 
lum  scicntiic  habcl  partcs,  principia,  cl 
passioncs.  Dixi  pru  statu  islo,  ct  nalurali- 
ler  invcnla?,  ad  dilTcrcntiaiu  nolitia;  bca- 
lorum,  el  Thcologia*,  alqucU<lci,  qua^sunt 
dc  singularibus  potius  j)rimo. 

Scxto  .sciciidum,  (|uod  aiia  sunt  priora 
quoad  nostrum  modum  cognosccndi  ;  alia 
vcro  quoad  n.ituram.  1.  1'hysicorum.  tcxl. 
commcnt.  2.  ct7.  McLiph.  lcxt.  commenl. 
10.  el  alibi   .s;cpc.    Idro  allribulio,  vcl    re- 


hoc  .sc<]uitur  ali(iuam  scicntiam  probarea 
priori  suum  subjecluni  ess(\  quiaaliud  est 
cntilalem  rei  dcclarare  dclhuUve;  aliud 
ipsum  e.sse  per  causam  prubare.  .Nara  &i  ad 
es.se  detinili  o^lendenduu,  aociix»rclur  pro 
mcdio  yu'>/ ^mm/m/ iivsius,  .ur  ma- 

nifeste  principium.   Vide  < 
tiam   hujus,   su|)er  librum    1. 
qua\sl.  3.  solvendo  primum    -  .  aa 

proposilum.  Ex  his  palet  soliju.  .1  n..». 

Dicoergo  cum  l)o*'lorp  quo«l  i!'-  '-^» 
conditiones  de  sumocto  alUribuUoin^  >■<  .«e 
a.Siiignanlur. 


88 


SUPER   nNIVEU.SALIA   PORPIIYRII 


Ad  primiim  arf^umonlum  in  oppositum, 

Ad     argumentn.  '  "  '  ' 

dico  quod  nec  hic  diminuUu  nec  alibi  su- 
perfluus  esl  Doclor.  Illud  onim  quod  ex- 
plicilo  primo  Rcporlalionum  dixit,  liic  im- 
plicito  assignavit :  noc  iioc  est  inconveniens, 
quia  secundum  matoriti?  exigontiam,  aliter 
cl  aliter  in  diversis  locis  loquuntur  Docto- 
res.  Exemplum,  in  iiac  quncstione  assignat 
Doctor  iste  tres  actus  intelleclus,  sed  alii 
explicando  tertium  illorum,  ponunt  alios 
tres,  quia  sub  discursu  a  noto  ad  ignotum 
invenitur  triplex  discursus,ut  patet  supra, 
articulo  2.  Vel  dici  potest  quod  hic  imita- 
tur  fundamenta  Aristotelis  praecise,  ubi 
vero  ingeniose  et  resolvit,  et  addit  plura. 

Ad  secundum  dico  quod  communiter  ex- 
ponitur  de  quid  nominis,  sed  salvo  meliori 
judicio,  potest  dici  quod  habet  veritatem 
etiam  de  quid  rei.  Et  cum  probatur  quod 
<??ao?re?:non  convenit  nisi  soli  speciei,  po- 
test  dici  uno  modo  quod  hoc  est  verum 
propriissime  loquendo,  sed  hoc  quoad  pro- 
positum  de  Syllogismo  non  nocet,  quia 
forte  est  Species  specialissima,  ut  infra 
tangam.  Sed  quia  argumentum  est  com- 
mune  ad  omnes  scientias,  et  subjecta  ipsa- 
rum,  dico  aliter,  quod  aequivocatur  de 
quid  rei,  ut  in  ultimo  notabili  patet.  Acci- 
pioenim  in  proposito  quid  rei  pro  conceplu 
quidditativo,  et  tale  quid  praecognoscitur  de 
subjecto  cujuslibet  scientise,  sive  commu- 
nis,  sive  specialis,  et  hoc  extendendo  rem 
ut  extenditur  ens.  Vide  notanter  ad  ha^c, 
ea,  quDe  dicit  in  qusestionibus  quarla  et 
quinta  Antepmedicamentorum,  solvendo 
decimum  principale  illius  quartse,  et  in 
solutione  principali  quintse. 

Ad  tertium,  quod  tangit  bonam  difficul- 
tatem,  potest  dici  quod  loquitur  Doctor  ap- 
propriate  de  subjecto  attributionis  scien- 
tise  naturaliter  inventoe,  quod  comrauniter 
habet  veram  definitionem  :  secus  est  de 
subjecto  prsedicationis,  et  scientise  super- 
naturalis,  et  in  hoc  salvatur  difficultas  de 
enle,  et  Deo.  Loquitur  etiam  de  demons- 
tratione  propler  quid  potissima,  et  in  hoc 
salvatur  conlroversia  ibi  introducta,etauc- 
toritas  Aristotelis.  Est  enim  alia  auctori- 


56. 


tas  in  oppositum  1.  Poster.  text.  comment. 
25.  Ubi  dicit  quod  ratio  uUimi  termini  est 
medium  demonstrationis.  Sed  ibi  posset 
distingui  de  ordine  natura^,  vel  syllogis- 
tico.  Aliter  enim  Logicus  et  aliter  Meta- 
physicus  accipit  quod  qiiid  est.  Ideo  Doctor 
hic  proprie  logice  loquendo  interpretatur 
verba  Aristotelis  :  in  Metaphysica  autem, 
vel  Theologia  aliter,  ut  patet  in  Prologo 
primi,  qusest.  3.  et  super  primum  Meta- 
physicse  ;  ideo  impugnando  opinionem  de 
argumentatione,  hic  dicit  quod  nusquam 
ab  Aristotele  definitur,  ubi  patet  expresse 
quod  per  quid  est  intelligit  definitionem. 
Vel  dicendum  quod  conditio  est  generali- 
ter  vera,  sic  videlicet  quod  eo  modo,  quo 
subjectum  habet  quod  quid  est,  suuni  quod 
quid  est^oiesiponi  medium  demonstr.tio- 
nis,  si  definitionem,  definitio ;  si  conceptum 
quiddidativum,  conceptus  quiddilativus. 
Et  quod  ibi  tangitur  de  passionibus  entis, 
dic  ut  prius,  excepta  prima  passione,  quae 
per  conceptum  quidditativum  ostendi  po- 
test. 

Verumtamen  propter  carentiam  nomi- 
num,  conceptus  talis,  et  habentis  ipsum, 
ne  videamur  pelere  principium,  utimur 
aliis,  pro  raedio,  et  non  conceptu  quiddita- 
tivo.  Elige  viam  quam  volueris,  et  dic  con- 
sequenter. 

Ad  quartum  patet  ex  6.notabili.Estenim 
inteliigenda  illa  attributio  secundum 
cognitionem,  et  non  secundum  entitatera. 
Et  si  arguas  quod  unuraquodque  sicut  se 
habetad  esse,  itaadcognitionem.2.  Metaph. 
text.  comment.  4.  dicendum  quod  verum 
est  in  se,  et  in  intellectu  cognoscente  entia 
proportionaliter  suis  entitatibus,  cujus- 
modi  non  est  intellectus  viatoris.VeJ  posset 
aliter  ad  argumentum  principale  dici, 
quod  minor  est  falsa  quoad  per  se  conside- 
rata  in  Logica,  quod  dico  propter  funda- 
raenta,  quse  per  accidens  considerantur.  Et 
ad  probationera  potest  distingui  de  perfec- 
tione  positiva,  et  perraissiva,  ut  communi- 
niter  distinguitur.  Sed  ibi  esset  specialis 
difficultas,  an  intentiones  secundse  dicant 
aliquam  perfectionem,  cum  dicere  perfec- 


57. 


QU.ESTIo  III 


99 


Sylliiyifrnu.\ 
uhjfilum  /.o- 


00. 


liunem  nogotur  a  rclalionibus  realibu.s,  ut 
volunl  aliqui  :  .sod  <le  lioc  infra. 

.Sexlo  duhitatur  circa  oonchHioncin  n-.s- 
pon.sivam  hujus  qujfslionis,  qua  tiTiclur 
quod  Syllogismus  esl  suhjeetum  I.ogiGL', 
ar^uilur  primoquod  non  ;  omnis  scienlia 
hal)Ol  onlilalom,  (?l  nohililatom  ab  ohjecto, 
sed  I.ogica  non  hahet  enlitatom,  noc  nobi- 
lilatom  a  Syllof^ismo  ;  orgo,  etc,  Major  eal 
Arislotolis  1.  rle  .\nima  lext.  rom.  I.  ot  :{. 
do  Anima  toxt.  com.  38  ol  6.  Melaph.  loxt. 
com.  2.  Minor  prohatur,  quia  si  sic,  aut 
causalitate  intrin.sec:i,aut  oxtrinsoca.  Non 
priino  modo,ut  palol;  nec  secundo  modo, 
proho,  quia  noc  ut  liriis.quia  ex  "2.  Physico- 
rum  text.  com.  2.'3.  linis  non  solum  est  ul- 
limum,  sed  est  oplimum  eorum,  qure  sunl 
ad  (iiiom:  ons  aulem  raliouis,  cujusmodi 
ost  Syllogismus,  (ut  liic  lo(iuimur  do  ipsoj 
non  est  nohilius,  .sou  perfoctius  ente  reali  : 
Logica  vero  est  ons  roale,  ut  supra  dictum 
est;  ergo.  Nec  esl  efficiens  respeclu  LogiciC, 
quod  prohalur,  (juia  si  sic,  aut  univocum, 
aul  ajquivocum;  non  primum,  ulmanifes- 
tum  est  :  nec  secundum,  quia  talc  est  no- 
hilius  elToctu. 

Sed  di(;es,ut  ali(iui  hic  respond(Mit,  quod 
vorume4de  a>quivo(!0  totali.  cuju  modi 
est  objoclum  cum  polonlia,  maxime  .socun- 
dum  doctriiiam  .Srolicam,  non  aulom  de 
parliali,  cujusmodi  ost  ohjectum,  vel  suIj- 
jectum  lanlum.(l(mtra.  ox  principiishujus 
(}uandocum(iuo  concurrunt  duajcausju  par- 


luali:  non  lamon  d  ili, 

imo  sic  niagi.s  asu!n:i.ii.ir  cau-wi:  uiiuus 
principali,    eliam    acliune    ;'  pnnci 

palis.ul  haljolisleexpn-sJ-MMH  ■>.  •u"»uncL  I. 
qurLvsf.  [MMiullimn. 

Ilein  secun  lo  principaliler  arguilur  sic  : 
Subj^.Ttum  scientiu'  contin^t  primo  virlua- 
lilT  oinnes  verilales  illius  S'  ,ul  ler- 

tia  quaesliono  prologi  Senlenliarum  bai>  : 
isle  :  sed  .Syllogismus  non  ronlinel  sic  ve- 
ritales  logica.s:  ergo,  elc.  Majtr  esl  nota 
apud  .Scolislas,  el  probalur  ibidem.  Vlinor 
vero  prol)atur,  quia  .sic  conlinere  convenit 
suhjorlo  ralione  cau.salitatis  effecliv»,  sed 
ut  probalum  esl,  lalis  cau.salilas  non  con- 
vonit  Sylloi,'ismo.  Item  lorlio,  .scienlia  esl 
de  nece.ss;irii.s,  ol  impo.s.sibilibus  aliter  se 
liabore,  ut  patet  I.  Posler.  texl.  conim.  5el 
l.j.el  G.  Elhicorum  cap.  'i  et  7  .Melaph.loxl. 
com.  53.  Sed  Syllogisraus  non  wl  hujus- 
modi;  ergo,  etc.  Minor  probalur  ex  diclis 
hujus,  30.  distinotione  l.  quia  inlenlione.s 
.socundx'  non  habenl  osse,  nisi  dum  aclu 
intollectus  negotiatur,  sunl  igilur  conlin- 
gontia,  sicut  et  actus  inlelligendi. 

Itom  quarto,  de  subjecto  scienlia;  pra- 
supponitur7M»7cs/:sed  quii  est  non  conve- 
nit  Syllogi.smo,  saltem  rei,  seu  detinilio.ul 
hahol  i.ste,  in  1.  distinct.  I.  qua?sl.  2. 

Itom  ({uinlo,  subjoctum  scienlia*  eA  cau- 
sa  p;i.ssionu'ii  suarum,  etiam  eflfecliva,  ul 
h;ihet  isle,  in  pleri.sque  locis,  ila  quod  po- 
sito  suhjeclo  insurgil  talis  passio,   vel  cau- 


ti;ilos,  ad  oumdom  olToclum.   somper  .sajut     .s;itur  :  sod   .Syllogismu.s,  (sicul  nec  aliqui 


nalunim  imporfoctioris;  (juod  dopondot  ex 
plurihiH,  iion  potostosse  condilionis  porfe- 
clioris  quocumquo  illorum,  ul  quavsl.  II. 
Quodliholica  articulo  I.  habot  isto.  Kxom- 
plum  do  pi"i'missis  rospoclu  conclusionis: 
do  Deo,  et  homiiio,  in  g(»neralione  hominis; 
et  de  solo  el  vormo,  in  goneralione  vormis. 
Sed  ohjoclum  .salloiu  iii  proposito  ost  igno- 
bilius  potontia,  igitur  si  os-et  cau.sii  :vi\m- 
vo;'a  partialis  Logica',  .sequerotur  quod  Lo- 
gica  (\s.set  ens  nitionis,  quod  esl  fnlsum. 
Korte  dicos  (fuod  cau.sa  [)rincipalis  lotjui- 
voca.  cujusmodi  (\st  iniolloclus  in  [)ro|H)- 
sito,  a.ssimilat  sibi  olToclum.licol  hoc  hab(^al 
vuritatem  doassimilalioneeffecliva,  vel  vir- 


alia  inlenlio  secunda)  non  habet  .n!:a-. 
causidilalem  rosp«vtu  suarum  | 
cum  oliam  a   relalionibus  rt>alibus,  «j    ■■ 
sunl  majoris  enlilalis,  negelur  omuis  cau 
salilas.  Nec  insurgunt  ad  po-iilioncm  ip 
Syllogi.smi,  (juia  lunc  non  ossenl  i:. 
nos  s(H'unda',  quovl  (•sl  incon  1'lura 

alia  modia  po.ss^mlhic  iulroiuci.-uii  hisaolu- 
lis,  dalur  faculliis  solvendi  omni.i  alia.l\»- 
.sunl  eliam  applioari  har  molivaad  prin.  • 
qu«i'siioiu'in.  proUando  I  i   non  ciso 

.scientiam. 

Pro  solulionp  hi^u.s  dubii.    sunl  qu.u- 
dam  pr.omiltonda,  ex  quibu.i  ejiui  soluUo  ^ 
iufonUur. 


r.i 


«. 


90 


SUPEK  UNIVERSALIA  POllPIIYRH 


Loglcus  quomodo 
considerat  2.  in- 
tentiones 


Ordo  secundarum 
intentionum . 


Primo  adverlendum  esl,  quod  aliquid 
cognoscilur  quadrupliciler,videlicel  mlm- 
tive,  abstractive,  arguitive,  el  deduciive. 
Primo  modo  cognoscilur  existens,  uLpra3- 
sens  in  se  ipso,  vel  in  eniinenler  continen- 
te,  et  non  in  repnrsentativo  formali  ejus,ut 
dictum  est  supra.  Secundo  modo  e  conlra 
in  represenlativo  videlicet  et  non  in  se,  Ter- 
tio  modo  sit  discursus  ab  intuitive  noto, 
vel  etiam  abstractive  ab  aliud  intuitive, 
vel  abstraclive  notum.  Quarlo  modo  e 
contra. 

Secundo  notandum,  quod  eorum  qufe 
cognoscuntur  quaedam  se  habent  molive, 
quoedam  terminative,  qusedam  utroque 
modo,  quoedam  etiam  forte  neutro  modo 
ad  intellectum  nostrum. 

Tertio  sciendum,  quod  objectum  intel- 
lectus  aliud  est  primarium,aliud  secunda- 
rium,  aliud  actu  recto,  aliud  actu  reflexo 
cognoscibile. 

Quarto  inlelligendum,  ut  supra  tactum 
est,  quod  consideratio  Logici,  de  secundis 
intentionibus,  est  in  ordine  ad  fundamenta, 
et  ideo  concretive  sumptis.  Nolitiaergo  se- 
cundarum  intentionum  originaliter  est  ex 
proprielatibus  repertis  in  fundamentis,  a 
quibus  originaliter  habent  esse,  et  hoc  oc- 
casionaliter,  et  motive,  licet  effective  ab 
intelleclu  habeant  esse,imaginor  enim  hunc 
processum. 

Primo  namque  intellectus  (prsesupposita 
cognitione  intuitiva  sensus,  et  operatione 
intellectus  agentis,  quam  aliqui  volunt 
extendi  ad  actum,  el  habitum  inclusive, 
aliqui  vero  in  causatione  speciei  intelligi- 
bilis  termini,  quod  ad  prcesens  omittatur) 
intelligit  objectum  reale,  ut  puta  homi- 
nem,  vel  animal,  vel  aliquid  tale. 

Secundo  plura  sic  cognita  sub  diversis 
habitudinibus  ad  invicem  comparat. 

Tertio  illam  comparationem  ex  parte 
objectorum  diversimode  nominatam  intel- 
ligit,  et  hoc  aut  tantum  terminative,  ut 
communiler  ponitur  ;  aut  motive,  si  res- 
pectibus  rationis  aliqua  activitas  conceda- 
lur.  Motive  enim  se  habere  respectu  actus, 
vel  habitus,  est  ut  causa  partialis  concur- 


rere  cum  intellectu,  adcausandum  actum, 
vel  habitum. 

Quarto  etiam  illos  respeclus,  el  ad  se 
invicem,  et  ad  fundamenta  potest  intellec- 
tus  comparare,  et  ita  ipsis  alios  modos  in- 
telligendi,  vel  alias  secundas  intentiones 
(quod  idem  est)  applicare,  et  ita  in  infini- 
tum  procedendo  forte  posset  concedi,  ut 
supra  notavi.  Intelligo  maxime  hoc  de  in- 
tellectu  primitus  has  intentiones  fabrican- 
te,  sicut  de  modis  significandi  Grammati- 
calibus  est  dicendum.  Convenit  enim  or- 
dine  doctrinae  prius  addiscere  hujusmodi 
modos,  quam  fundamenta  eorum,  ut  sal- 
tem  fundamenta  sub  ipsis  cognoscimus,  ut 
quaestionibus  sequentibus  tangetur, 

Quinto  continentise  Virtualis,  quam  ob- 
jecto  cujuslibetscientise  communiter  scho- 
la  Scotistarum  attribuit,  descriptionem 
singularem,  quam  Scotus  in  originali 
proprio  Oxoniensi  scripsit,  praemitto,  quae 
talis  est  :  Virliialis  continentia  est  quidam 
respeclus  disquiparantix,  mtrinsecus  al- 
veniens,  fundamentalis,  et  transcendens, 
per  quani  causa  sequivoca  potest producere 
elfeclum  producibilem,  de  non  essesuisim- 
pliciterad  esse  sui  simpliciier. 

Unde  advertendum  quod  continentia 
alia  est  potentialis,  seu  permissiva  Physi- 
ca,  ut  materiee  respectu  formarum  ;  Me- 
taphysica,  ut  superioris  respectu  inferio- 
rum  ;  et  generis  respectu  differentiarum. 
Alia  actualis,  seu  formalis,  sicut  e  contra. 
Alia  virtualis,  sicut  causse  extrinsecse  res- 
pectu  effectus. Alia  eminentialis,  sicut  in  es- 
sentiis  ordinatis,  et  maxime  in  essentia  di- 
vina,respectuomniumaliarum.  Alia  uniti- 
va,qu8e  requirit  identitatem  simul  etdistinc- 
tionem,  qusere  in  quarto,  dist.  46.  q.  3.,  et 
maxime  reperitur  in  divinis,  et  in  creatu- 
ris  suo  modo,  ut  patet  in  potentiis  animae 
inter  se,  et  ad  animam  comparatis.  Conti- 
nentur  igitur  virtualiter  conclusiones  in 
praemissis,  et  praemissa  mediata,  si  qua 
sit,  in  immediata,  praedicatum  vero  imme- 
diate  in  ipsius  subjecto  formaliter,  si  est 
primi  modi,  vel  virtualiter,  si  secundi. 
Igilur  a  primo  ad  ultimum  omnes  verita- 


4 

i 


63. 


Virlualis    co 
nentia  quid. 


Continentia 
tiplex. 


Ql.ESTK)  III 


91 


les  habilus  continonlur   virlualiler  in  ip-  inu-uUunjs,   pono  cauHam  pariialfin  :   el 

sius,  subj(;clo   priiiio,    lanquani   in    radice  quia    hujusniodi   fsl  ulliniaU*  tTks  p!'- 

omnis  cognoscibilllalis.  Nec  iioc  di'bel  in-  ideo  habiluni  causalum  c«jngrue  poniuiu^ 

lelligi  de  conlinentia   polenliali,  vcl   per-  ens  reale.    Ab  objeclo  enim  molivo,   vel 

missiva  virtu  ili,  quia  talis  nullo  niodo  esl  qno,  et  non  terminalivo,    vel  quod,   liabel 

ponenda,  nisi  niulluin  rcniole  ex(jonendo  :  suam    enlitatem,    Unde  prima  qua^sliofi" 

nec  etiam  est  distingucndum  reclede  sub-  quarli,  <*gregie  inquil  Ductor,  quod  ob^-  • 

jeclo  continentiaj  virtualis  adiequationis,  lum,     respectu    noliliae,   haliol    lriphc»'m 


04. 


pracdicationis,  seu  principaiitalis,  in  scien- 
lia,  licel  aliqui  ita  fingant.  Idcni  enini  esl 
suljjeclum  in  scientia  omnibus  his  modis, 
nisi  quod  ei  accidil,  quod  sil  pra-dic^biie 
de  omnibus,  quia  tanluiii  in  Mela[)iiysica 
contingit  lioc  tenere.  Ca-tera  Topice  quii' 
dicta  sunt. 

Ex  liis  ad  dubium  resptmdelurcum  D-k- 
lore. 

Ad  primum  argumpnlum  dico  uno   mo- 


C(jndilionem,  .scilicel  cau&ire,  mensurare, 
el  terminarc.  Duae  primrc  non  conveniunl 
intenlionibus,  nec  artifi<'ialibus,  sed  lan- 
lum  lerlia,  nisi  recurrendo  ad  fundamen- 
ta,  el  natur.ilia. 

Alio  mixio,  posset  lolalis  causaUlas  ha- 
bitus  logicalis  [wni  ex  parte  inleMeclu.s. 
Nam  iicet  in  ai-tu  recto  oi)jectum  sil  causa 
partialis,  et  hoc  primarium,in  aclu  lamen 
reflexo  possel  tolalis  activitas  attribui   po- 


do,  quod  iila  causalitas  scientiiu  ex   parte     tentitc  :  videatur  iste  3.   dislincl,   primi, 


nlio  quoTiodo 
tior    ubjecto. 


oi)j(Jcti,  si  qua  est  in  proposilo,  est  extrin- 
seca,  mediate  tamen,  qiiia  immediale  cau- 
satur  ex  aclibus  tre(iuenlalis,  vel  uno  in- 
tenso.  Et  cum  qmeritur,  aul  linis,  aul  effi- 
ci(!nlis,  potesl  ulrumque  concedi.  El  cum 
proijatur  (juod  non  quanlum  ad  finem  : 
dico  quod  iicet  scienlia  dici  possil  noi)ilior 
oijjeclo  seorsum  sumplo,  non  lamen  ol)jec- 
toscito,  elsic  ponitur  tinis  ejus,  ul  iiaijcl 
iste  in  Proiogo,  quavst.  3.  soivendo  argu- 
mcnla  principalia  prim:i'  lateralis,  etaiii)i. 
Albedoenim,  vel  aliud  tale,  eliam  reale, 
nonest  finisscienli;e  :  sed  ail)edo  sic,  vei 
sic  cognila  :  il;i  iii  proposito  de  Syllogis- 
mo,  (!um  .secundooslendilur  quod  non  est 
causa  etTccliva,  iioc  potesl  negari.  (luni 
qmeritur,  aut  ieijuivoca,  ctc,  dico  quod 
u,Miuivi),-a, 

Et  cum  prolj;itur  (|uod  non,  ex  iH'rfeclio- 
ne  caus;u  t;ilis,  salis  compctcnler  ivspon- 
sum  est  prius,  (juod  vidclicet  vcrum  esl 
do  causa   tohili.    Et  cum   ultr.i   prob;itur 


qmest.  7.  contra  Godefridum,  el  alios.  Vcl 
dic  lerlio,  quod  iicet  in  aclu  recto,  inlen- 
tiones  non  possenl  iiaben^  causalitiilem, 
el  simililer  alia;  reiationes,  el  furle  quan- 
titates,  in  actu  tamen  retlexo  non  incouve- 
nit.  Elige  viam  quam  volueris,  prima  res- 
ponsioesl  securior.  Possel  eliam  probali- 
lerdici,  quod  intentiones  secun(i;c  con- 
lincnlur  sub  oljji^clo  molivo  inleUtH^lus, 
eo  quod  continenlur  quocjuo  modo  virlua- 
litcr  in  quiddilate  .^ensibili.  juxla  declara- 
tionem  iiujus,  in  (Juodiiliolo,  qun»l.  11. 
ubi  dicit  quod  inleiligil  nomine  eju&  in  so, 
vel  in  suo  infcriori,  sensibile,  vel  inclu- 
suin  virluaiiter.seu  essenlialilorin  quiddi- 
tato  sensii)ili  ;  lia^c  pondera  bt»ne  ubiquo. 
Vide  infni,  (lu^u-il.  3.  AnlepraHlicamcnlo- 
runi,  soivendo  lerlium  principalo,  ad  pro- 
|)osilum  ali([ua  bono  pt»ndi'rando.  I\)ssel 
eli:im  sustineri  quod  Syli<>  •  •  •!s  conlinot 
virluaiiter  omnos  vehlali  .  ..  ,.  alt*^  'T  ' 
lidcs  veriliUo-  sunl  poxf>...iii^.    vel 


mtmlw    • 


quod  tunc  Logic;i  es.sel  ens  nitionis.  dico      milales  in  inlelloi'lu  < 


vo,  vel  firjim 


quod  in)C  non  sequitur,  quia  non  e.>t  nssi- 
miiabilis  in  cntit;ite  cnti  rationis  :  si  au- 
tem  e.ssel,  et  cum  hoc  ons  rationis  poncrt»- 
tur  altcra  c;ius;i  p;irli;ilis,  pnx-cdorol  ar- 
gumentum  dc  mcnte  |)tK'toris.  Sod  in  pro- 


plcxo.  qu;r  pro'>abililor  p.»nunlur 

tu9  nilionis.  ol  G.  Motnph.  ol  alibi  in  doc- 

trina  hujus  liabel  videri. 

I  )i(Ttcullas  auloMi  esl.de  fundamenl)»  lali- 
umconfonnit.ilum,  el  verilalum.ullangtinl 


posilo  non  inlenlionom,  sed  fundamenlum     alia  argumonla  hic.  (k>nlinonUa  eUam  vir- 


92 


SlJPEIl  UNIVEKSALIA  POUPIIYRII 


66. 


tualis,  de  qua  loquimur,  esl  ohjeclalis,  el 
Mela[)hysica,  el  non  realis  Physica  :  quare 
non  clicil  nisi  sinipliceni  emanalioneni  in 
incomplexis,  et  illalionem  intentionalem 
in  complexis,  de  quibus  infra  allius,  Deo 
duce.dicemus  ;  quia  paulatim  inlroducendi 
sunt  juniores  scholastici.  Possent  verba 
Doctoris  quaestione  ultima  Prologi,  ad  fi- 
nem,  hic  ponderari  de  univocatione  objec- 
ti,  respectu  habitus,  diminuta  saltem.  Et 
similiter  quomodo  objectum  est  mensura 
scientiir,  qua3  videntur  inlelligi  debere  de 
objecto  terminalivo,  ut  videLur.  Sed  Lu  dic 
consequenter  bene  masticando,  quia  ad 
alia  festino  pro  nunc. 

Ad  secundum  de  continentia  virLuali, 
patel  ex  prsedictis.  Eo  enim  modo,  quo 
Syllogismoconvenitcausalitas,eodemmodo 
el  continentia  virtualis.  Si  autem  totalis" 
activitas  ponatur  ex  parte  polentise,  regu- 
la  Docloris  habet  veritateminscienliisrea- 
libus,  quarum  subjecLa  habent  aclivitatem 
partialem  ;  et  proporlLonaliter  conLinen- 
tiam  virLualem.  PosseL  etiam  ponderari, 
quod  soli  scientise  habenti  evidenLiam  ex 
objecto  conveniL  illa  continentia  virLualis, 
ut  paLet  qusesL.  3.  Prologi.  ConLinenLia 
enim  virLualis,  proprie  loquendo,  conve- 
niL  subjecLo  scienLise  habenLis  uniLaLem 
specificam,  cujusmodi  non  esL  Logica  in 
communi,  neque  Syilogismu-'. 

Ad  tertium  dicendum,  quod  inLenLiones 
"tde"Intur^'''"'  sccundae,  sicuL  eL  enLia  realia,  possunLcon- 
siderari  vel  secundumesse  quiddiLaLivum, 
sive  essenLialiLer,  vel  secundum  esse  ac- 
tualis  existentiae.  Primo  modo  sunL  neces- 
saria,  et  impossibilia  aliter  se  habere.  Se- 
cundo  modo  ?unL  conLingenLia,  et  sic  in- 
t3lligitur  DocLor,  ubi  allegaLur  supra  ; 
quia  loquitur  de  relationibus  rationis,  ut 
h-ibent  esse  in  fundamenlis  comparaLis, 
quod  est  esseexistenLioe  in  ipsis.  Vel  dic 
aliLer  reccurrendo  adfundamenta. 

Posset  etiara  dici  -ex  praedictis  hujus,  in 
Prologo,  qusest.  4.  quod  de  contingenli  esL 
scientia.  Et  idem  ibidem,  quoesL.  3.  ubi 
diciL  quod  necessiLas  objecLi  non  esL  condi- 
tio  scientiiE.   Sed  ad   Philosophum,   patet 


Secundx  mtentio- 


ibidem,quod  scientiaest  necessariorum,sci- 
liceL  dictorum  de  contingontibus,  vel  ne- 
cessariis  objectis,  et  hoc  sapiL. 

Ad  quartum  dico,  quod  Syllogismus 
habet  guid  nominis,  et  quid  rei,  eo  modo, 
quo  est  res,  sciliceL  concepLum  quiddiLaLi- 
vum,  et  definitionem  expressam  per  genus 
et  differentiam.  EL  cum  probaLur  ex  Doc- 
tore,  in  quarLo,  quod  definitio  non  conve- 
nit  entibus  rationis,  verum  est  definitio 
proprffssime  sumpta,  de  qua  dictum  est, 
dubio  praecedenLi.  Intentiones  Lamen  se- 
cundse  definiunLur,  uL  Logicus  definiL,  ex 
Genere  videliceL,  eL  DifferenLia  uL  Doctor 
ibidem  expresse  dicit.  Sic  etiam  propriis- 
^ime  loquendo,solius  subsLanLise  estdefini- 
Lio.  Eo  enim  modo,  quo  dantur  gradus  in 
entibus,  dantur  et  in  definitionibus. 

Vel  posseL  dici  (liceL  forLe  non  iLa  ad 
menLem  DocLoris)  quod  definiLiones  secun- 
darum  inLenLionum  sunt  definitiones  entis 
realis  originaliter,  et  occasionaliter,  et 
fundamentaliter,  licet  non  formaliLer,  et 
immediale,  et  hoc  sufficiL. 

Ad  quintum  dicendum,  quod  eo  modo, 
quo  aliquid  habeL  principia  essendi,  ipsum 
consequunlur  suse  proprietates,  si  ex  natu- 
ra  rei,  ex  naLura  rei  ;  si  operaLione  intel- 
lectus,  operatione  intellecLus  :  modo  Syl- 
logismus  liabeL  fundamenLum  tanquam 
principium  originale  occasionativum  es- 
sendi,  et  inLellectum  completive  effecti- 
vum  sui  esse,  et  ita  passiones  ipsius  eodem 
modohabentesse.Ex  principiis  enim  sub- 
jecLi  oritur  passio.Et  quod  Langitur  ibi  de 
subjecto,  quod  est  causa  passionis,habetdif- 
ficullaLem  specialem,  de  quo  infra,  cap.  de 
Proprio,  aliqua  dicam.  Posset  etiam  pro- 
babiliter  dici,  quod  posito  ente  rationis  in 
esse,  per  opus  collativum  intellecLus  im- 
mediaLe  ipsum  consequitur  aptitudo  Lalis, 
vel  talis,  quse  eliam  est  intentio  secunda 
fundamentaliLer,  et  identice,  et  eLiam  for- 
maliLer,  licet  non  immediate  causaLa  actu 
collaLivo  inLellecLus.  Sed  hic  plura  essent 
ponderanda,  quae  alLiori  indagini  omiLLo. 
Posset  etiam  ponderari  illud  argumentum, 
quod  fit  communiLer,  videlicet  quod  nul- 


67. 


on^STio  III 


93 


t«. 


la  scionlia  formnt.  vnl  fnlirical  suuin  sub- 
jectum,  s('(\  F.ogica  tormal,  vd  »Iocol  for- 
marc  SyllogismuTn.  Dic  quorl  vorilalom 
habel  in  sciontia  reali,  secus  esl  de  scien- 
lia  rationis.  Vcl  dir  qiiod  Syllogismus 
usualis,  vel  naluralilprarqiiisilus,  pnrcos- 
sit  arlificialom.  Vel  recurren<lum  est  ad 
fundamonla,  sed  prima  via  esl  securior, 
ut  pnU'1.  Vcl  dic  ul  prius  ad  quarlnm  ra- 
tionem  est  dictum,  qiiia  sapil. 

Possel  oliam  objici  ox  diclis  Docioris,  in 
materia  do  subjeclo  Tliooloiriu',  ubi  probal 
ens  in  cominuni  esse  subjcctuiii  Mclaphy- 
sicae,  et  primo  Motaphysica3  idem  liahcl, 
ergo  eoflom  modo  dicolur  dc  Logici,  res- 
peclu  entis  rationis  in  communi.  Kcspon- 
sionem  quiere. 

Septimo  posset  diibilari  circa  divisio- 
nem  Logicu,  quam  supra  assign^ivi  secuii- 
dum  divisioncm  subjccli.  Kt  broviter  di- 
cendum  utsupra.qiucsl.  1.  d(>  unitalcscicn- 
tiae,  dictum  est.  Eo  nainquc  modo,  quo 
scicntia  habet  unilatciu  ab  objeclo,  habct 
etiam  cl  seclioncni  arl  siibjocti  divisii)nem. 

Octavo  rlubilatur  circa  rlicla  Doctoris, 
in  applicando  tortiam  conditionom  subjcc- 
li,  ubi  rlicil  num.  7.  quori  imoinpffxuin, 
etenvncialiosunt  pnrtcs  inleijrales  Syllo- 
gismi.  Syllogismus  vero  dialocticus,  «'t  rio- 
monstraliviis.partos  subjccliv;o  ;  Elcnchus 
autcin  privatio  cjus.  (loiitra  [>rimum,  for- 
ma  aimpiex  partibiis  intr-gralibus  carot  : 
sed  Syllogismus  (»si  Imjusmorli  ;  ergr),  etc. 
Major  ost  nola,  quia  rjpposiliim  pr;orlicati 
infort  r)pposituin  subjccli.  Miiior  prob;iliir, 
qui;i,  ut  hic  .'ompcr  loqiiimur  rlc  Syllogis- 
mo,  est  rospccliis  rationis.  hom.  spccios 
dislincta  non  ost  [);irs  ;illciius  :  «'Uun-Ma- 
lio.  vcl  incoinpioxuiii.  cl  Syllr^gismussunt 
hujiismodi  ;  i'rgo.  otc.  (lonlr;!  .sccunrlum. 
est  oxpn's.sa  scnlcntia  liujus  1.  Eloncliorum 
qujcsl.  I.  ubi  viill  qiiod  divisio  .Syllogismi 
in  'ropicuiu,  ol  ncco.s.s;irium,  clc.  osl  divi- 
sio  ;icci(l('nlis  in  subjccla.  ul  supra.  arli- 
ciilo  primo  hiijus  quavslir^nis.  rccilavi. 
'runc  sic  :  alia  os!  rlivisio  lollus  in  p!irl<"S 
subjoctivas  ;  :ilia  accidontis  in  subjrvla. 
r;itr'l.  (iiiia  una  est  per  .se,   alia   voro  per 


accidon.s,  se<J  divisio  .SyllofiriHml  in  illa, 
esl  accidenlis  insubjocla  ;  ergo  non  toUus 
in  partes.  Aliud  qucl  dicil  ibi  de  libri« 
F'riorum,  quofj  ibi  de  parle  subjerliva 
lot,Msmi  sit  senno,  vidolur  falsuni,  quia 
lunc  idem  es.sel  par.s  subjeeliva  sui  ip-  . 
cuin  ibi  de  Syllogi.mno  in  communi  tracUt- 
lur,  ut  hic  Doclor  conceriil  infra,  .«lulvendo 
.secunrlum  prin^ipale. 

(^jntra  U-rtium,  Syl'  :u:i  .>jpm.si;i-us 

est  a'quo  rospo<'tus  |-,.M.>as.  applicalU5 
matori.L'  iipparonli,  sicul  'ropicu.s.  vel  do- 
monstralivus  materia:  proporlionabili.  'T'-'" 
non  cst  tanlum  privalio  veri   .Syllogi^.i.. 

Ilem,  de  privatione  alicujus  non  osl  dis- 
tincta  .scientia,  a  scienlia  illius  cujus  esl 
privalio  :  sed  de  Syllogismo  .sophislico 
est  distincla  pars  L  irico?,  ui  pula  libri 
Elon<-horum.  etiam  p<Tipsum.  primoElen- 
choruin,  qunest.  :l 

Diconrlum  cum  Doclore,  qurj<J  reclc  lo- 
quitur. 

Ad  primum  dico,  quod  licel  principa- 
lis  inlentio  Lrigi*'»  sit  rle  Syllogis  no  seoun- 
dr)-  intcntion:iliter  sumpto,  non  lamen 
pravsciiidendr).  a  fundamenlo,  imo  ronsi- 
dcrat  (h^  ip-;ius  fundamonlo.  Licel  igilur 
SylloLri.smiis  fundamonlalilor  sumplus  non 
habeat  partcs  inlogniles,  malerialiler  la- 
men  acr-optus  nr»n  carel  ipsis. 

Vol  alitcr  dicen<lum,  quod  .sicul  isla» 
pnvrlicaliones,  Gmus  pr.-eiicatur  de  ape- 
cie,  vel  Oratio  conatituHur  ex  momime  rt 
verfio,  habonl  exercori  in  fundamenlis.  ut 
itifra  magis  :  ila  isla,  S  tus  ronili- 

tuitur  ex  incom;itexo,  et  en<  >ne,  ha- 

Ih'1  oxerccri  in  fundamonlis  :  ita 
litor<iuod  iiUenlio  b)cici  esl  de  i> 
coplibus  anim  v  pro  fund 
cuncla  ipsis  attribuendo.  i>i.> 
el  similos  supro.  p;ili»nler  suui  u!.'   m 

ipsius,  ut   infra.   (!np.   do  •: ^-    ei   ui- 

DifTorrnlia,  oxpnos.s*'  hnbot.  l -  nd  •'= 

ud.  piloi  quoil  pr.i'-'""-»"!'  '''>Mm.  Vr. 
iil  iii   simili  de  nii   .  ••»   'n 

riiiiimunitor  •li<*:!':r 
rialiler.  vel  foi  r.  »»t  sii 

|Mksito.  licct  non  sit  omninnKla  > 


94 


SUPER  UNIVEUSALIA  PORPIIYRII 


Seeundo  dubio  fit 
latis. 


Ad  secundum  dico,  quod  noflor  el  hic, 
et  primo  Elenchorum,  oplinie  dicil,  nec 
conlroversia  ulla  esl,  nisi  in  voce,  si  qua 
sil.  Hicenimdicil  quod  Syllogismus  Dia- 
leclicus,  elc.  sunl  parles  subjecliviE,  quod 
verum  esl,  capiendo  illa  pro  formali.  Pri- 
nio  voro  Elenchorum  dicil.,  quod  esl  divi- 
sio  accidenlis  in  subjecta,  quod  verum  est, 
accipiendo  illa  pro  subslrato.  Aliud  enim 
est  considerare  materiam,  aliud  intentio- 
nem  materitD  applicatam.  Per  idem  ad 
aliud,  quod  Syllogismus  applicatus  tali, 
vel  tali  materlae,  de  quo  fit  sermo  in  li- 
bris  Priorum,  est  pars  subjectiva  Syllo- 
gismi  in  communi,  quia  ille  prsescendit 
ab  omni  materia.  Vel  posset  dici  pars  im- 
proprie,  prout  idem  sub  minori  extensione, 
et  conlinentia,  potest  dici  pars  respectu  sui 
ipsius  sub  majori,  et  hoc  modo  loquitur 
infra,  in  solutione  secundi  principalis.  Vel 


dic  quod  ibi  determinat  et  de  toto,  et  de     prgedictis. 


scientia,  est  fundamentalis,  aut  in  voce, 
aut  in  scripto,  aut  in  mente.  Syllogismus 
vero  de  quo  quseritur  scientia  est  respec- 
tus  rationis,  ut  saepe  dictum  est  :  videtur 
ergo  quod  responsio  non  est  ad  propositum, 
et  similiter  nec  argumentum,  quia  facili- 
ter  evadi  posset,  dicendo  quod  procedit  de 
Syllogismo  fundamentaliter  sumpto  et 
non  formaliler.  ^^que  enim,  ut  vide- 
tur,  posset  ostendi  per  idem  medium, 
quod  de  homine  non  est  scientia,  quia 
sicul  homo  est  quoddam  incomplexum, 
de  quo  habelur  scientia  per  Syllogis- 
mum,  ita  Syllogismus  secundo  -  intcn- 
tionaliter  sumpLus,  respectu  Syllogismi 
primo-intentionaliter  dicli. 

Item,  contra  secundum,  videtur  quod  de 
particulari  possit  esse  scientia  dislincta  a 
scientia  communis,  sicut  ipsum  est  aliud  a 
communi.  Ad  ista  faciliter  respondetur  ex 


partibus  subjectivis  ejus,  ideo  verum  di- 

cit,  licet  aliud  tacuit. 
Ad  lertium  du-     Ad   terlium  potest  dici,  quod  Syllogis- 
bium   responde-  ^^^^g  Elenchus  potest  considerari  formali- 

ter,  vel  malerialiter.  Primo  modo  conce- 
dendo  ipsum  esse  intentionem  secundam 
positivam.  Alio  modo  materialiter,  et  hoc 
vel  ut  cadit  in  usum  sophisticse,  et  decep- 
torise  argumentationis.  Alio  modo  ut  tra- 
ditur  per  delerminata  principia.  Primo 
modo  ultimse  distinctionis,  procedit  ex 
falsis,  nec  de  ipso  est  scientia  :  secundo 
modo  sic.  Vult  ergo  Doclor  primo  Elencho- 
rum,  quod  de  Syllogismo  sophislico  se- 
cundo-intentionaliter,  et  fundamentaliter 
secundo  modo  sit  scienLia.  Hic  vero  vult 


Ad  primum  dico,  quod  quamvis  princi- 
palis  intentio  sit  de  Syllogismo  secundo- 
intentionaliter  dicLo,  hoc  lamen  est  ut  sup- 
ponit  pro  fundamento,  et  ita  intelligitur 
universalitas,  et  particularitas  per  respec- 
tum  ad  fundamenta,  el  prsedicationem 
exercitam. 

Ad  aliud,  Lranscendit  enim  negotium, 
sed  breviter  pro  nunc  dicendum,  quod  non 
est  alia  scientia  de  particulari,  nec  dicit 
aliam  entitatem  formalem,  saltem  a  suo 
communi,  licet  addat  aliquam  entitatem 
materialem. 

Decimo  circa  solutionem  secundi  prin- 
cipalis,  num.  9.  posset  dubitari,  an  vide- 
licet  totius  et  partis  possil  idem  esse  sub- 


quod  ille  primo-intentionaliter,  ut  proce-     jectum.  Et  breviter  dico,  quod  non  incon- 


70. 


dit  ex  falsis,  et  secundo-inLentionaliler, 
ut  supponit  pro  tali,  sit  privaLio  veri  Syl- 
logismi.  De  hoc  magis  primo  Elenchorum. 
Nono  dubitatur  circa  solutionem  primi 
principalis,  ubi  dicit  DocLqr,  num.  8.  quod 
de  Syllogismo  in  communi,  per  Syllogis- 
mum  parLicuIarem  habeLur  scienlia,  et 
quod  non  est  scienLia  de  parLiculari,  nisi 
per  se  ipsum  scito  communi.  Contra  pri- 
mum,  Syllogismus,   pcr  quem  aquiritur 


venit  sub  diversis  rationibus,  vel  saltem  se- 
cundum  rationes  subordinatas,  vel  secun- 
dun  eamdem  rationem  ;  completiorem  ta- 
men,  et  minus  compleLam,  dubitare  circa 
solutionem  ultimi  argumenti  magis  per- 
tinet  ad  Philosophiam  naturalem,  quam  ad 
Logicam.  IgiLur  perLranseo  ad  prcTsens,  ne 
praeLer  utilitatem  juvenum  prolixus  vi- 
dear. 
Ultimo  potest  breviter  dubitari  circa  so- 


71. 


QlVESTIo  111 


•J5 


lulionom    quarUo    opinionis,   quarc  cum  isle;  ^«•«luiiur  in  lil'.pra  (lisliiiclio  Iriraem- 

oralio  corivoniata;quivoce  enuncialioni,  et  bris  hujus  nomini.s  i'nioersalf,  sicul  ca;l«- 

Syllogisrno  p<'r  le,  fX)lius  ab  ea  roinovelur  rorumconrrelorum  accidenUiliuin.el  p^jlesl 

secunda,  vol  toi-lia  conditio,  quain  prima,  reduci  in  biineinbrem  sic;  Omnc  concre- 

cum  axjuivoci    non   sit    (lelinitio.     Polfsl  luin  accidonl;ilo  aut  suraitur  pro  aj^gre- 

dici,  quod   illa   (lcMriilio,  qiuL»   ponitur    I.  fr-.ao,  et  connolalo,  aul  .seorsura,  el  lune 

Pcrilifrnionias  de  ip.sa,  convenil  ei  pro  nno  vel  pro  si^nificalo,  vel  pro  connotalo.  I.sll 

significato,  id  ost,   pro  cnunciationf,  nt  vi-  enirn  lermini  pro  sijnflr  Uo,  pro  /ortnnli. 


dotiir. 

Sod  ronlrn,  quia  lunr  rion  e^sct  genus 
onuricialionis,  quod  comrnuniliT  non  trne- 
lur.  Idco  diccnduin,  quod  vcl  illa  est  des- 
criplio  norninis,  vel  si  vera  definitio,  lunc 
ciipit   liic  a'quivocalionein    cxtcnsive  pro 


V(d />/'0  eo  quo  l  sijniftcat.  .seii  pro  formn, 
siinl.  Synonirna,  sicut  o.x  altera  parte  pro 
subslrnto,  pro  connolaio,  v»d  pro  eo  quod 
(leaomiml.  Sicut  ergo  alhum  polest  su'ni 
pro  ilia  (|ualitate,  quain  a'befjo  ■^'••^v.'.. 
vel  pro  subjccto  ejus,  vel  pro  a.  )  i*x 


analogia.  Vcl  diccnduin  polius,  sustinendo  utroque.   Concrelum   nainque  cl  abslrac-  c 

priinam  responsioncmad  inslantiatii  conlra  lurn  (ex  prinripiis  liujus,  ubique,  et  pnu- 

ill.iin,  quod  oratio,  qutc  est  genus  enun-  cipuo  infra,  iii  .Viil('prd.'dicamenlis)  idem 

ciationis,  esl  pcr  se  una,  et  continel  sub  se  signiticanl  :  sed  dilTcrunt  in  inodi  signiti- 

neduin   indicativam,  sed   irapcrativam,  el  candi,   ut  rnagis  infra  difctur.  Nara   Ikk 

alias  hujusmodi,  et  .sic  ncgaturron>e(|ucn-  pcr  inodum  j>er  se  enlis,  illud  vero  per 


f 


tia  illa  ;  Oratio  autcin,  qua^  est  argumcn- 
lalio,  non  est  pcr  se  una  nisi  unitale  ordi- 
nis,  vel  integrilatis,  socundum  aliquos. 

Prcmissis  trii)iis  queslioiiibus  cir*ca  Lo- 
gicam  in  cominuni,  dirigit  scnnoncm  in 
I.sagogas  Porphyrianas.  Kt  aiit(*quam  tcx- 
tum  dubitativc  tangal,  movct  scx,  aul  no- 
vem  (omnibus  compiilatis)  circa  ipsurn 
Univcrsale   in   cominuni,   qua-stioncs.   Et 


moduin  alteri  iuhrmnti^,  el  iioc  vei  sub- 
jcctivc,  vel  suppositive  signitical.  Vel  ma- 
gis  ad  proposilum  ponatur  e.xemplura  in 
concrolo  primo-in'enlionali  respeclivo.  Si- 
milc  narn(|iic  signitical  illam  rel  '■ — -n 
a'quiparanlia',  quain  simililu  to  .sig...w...  ; 
connotal  vcro  subjectuin,  ut  horaincin,  vel 
asinurn  :  ct  quia  requiriturneccssario  fun- 
dariientum    ad    es.se    respecUvi,   connotal 


quia  intcntio  sua  est  constilucre   Univcr-     eliarn  ipsum,  ut  pula  all>edinera,  vei  caio- 


sale  subjcctum  hujus  libri,  de  subjecto 
voro  iiifluilciido  inlrcrcntiaiu  pa.ssionis, 
qualiior  possuiit  qua-ri,  viddicct  si  cst, 
quid  esl,  quin  est,  et  propfer  qui'l  ist,  idco 
v.ddc  onliniilo  {^ro  infoinnatioiic  iNnlicali 
juvenum,  h;ec  qualuor  pcrlracla»,  prius- 
qiiam  ipsum  sulijccluiiie.sseas.scrat.  (Juan- 
tuin  igitiir  ad   (iii.cslioncin  7/</'/ 1*«/  dicil, 


rein,  vel  aliquid  higusinodi.  In  quofunda- 
incnto  cliain  |>ossel  lieri  dislinclio  secun- 
dum  remotius,  et  rainus  reraolum. 

I'otcsi    igitur.    .secunduin    var  x 

Pnedicainentoruin.  taie  concreluni  i  :>i, 
aut  pro  formali  tantuin  ;  aut  pro  subslralo 
lanturn  ;  au'.  pro  aggregalo.  Cxerapluin 
primi,  ul  Mbum  per  se  primo  inoio  ett 


n  sperifffi  qunrewfinn   cst  ifc  l'nif'ersa'i,     o/o -a/Mm.  Kxcrnplum  .s<vundi.  ul,  l/ftiim 
et 'juia  omncm  quv^ttionrm  pnecclil  i/tiiii     CMrn/.  Exemplura  terlii,  ul  .1  ^'    "      '  ens 


ilicitur  prr  nomen,  etc.  l'bi  advcrtciidum 
ut  supra  tactiim  cst.  quod  '^uiil  c>t  duplcx, 
scilicct  rci,  ct  noiniiiis,  cl  licel  qujeslio 
si  cst  prM'ce  l.it  qii:eslioiicra  quiil  rei  .se- 
cundum  ordincin,  qucm  tcnct  .Vrislolelcs 
sccuiido  Poslci'ioriiin  :  (|ua»siio  l;iincn  quii 
noininis  pr.cccdit  (Hniics,  ut  hic.  ct  (|uarlo 
SiMitcnliarum,  distinct.  I.  (luavsl.  2.   l«alM't 


pcr acciiens  :  ita  in  proponito.  t  ii.^^/^«/« 
p<»tesl  sumi  pro  respiH^tu  ralioniH,  -••:■'>•:■», 
vcl  dcrelicto.   aclu    ■■".liv..     •.  <, 

moti   ex   nliqua   proj ...    c, 

vel  conroM"!'' '''I 'i'is  ex  par:.' rri  quam 
primo   ^  ^  ul   un  .  vol 

intcntio  univorjtaHs. 
.Secundo  niotlo  polesl  accipi    pro  - 


•  4 


n. 


96 


SUPRK   rNIVEUSALFA  POHPIIYIUI 


tralo,  ut  lioinino,  vel  animali,  el  sic  de 
aliis.  Vel  pro  fundamenLo  in  Lali  subsLrato, 
et  lioc  vol  propinquo,  vel  reinoto.  Voco 
fundamonLum  renioLum  universaliLatis  in- 
determinaLionem  privaLivam,  vel  negaLi- 
vam,  seu  communicabilitaLem  absolute 
sumplam. 
Fundamfinium     Fuudamentuni  vero  propinquum,   dico 

proximum.  ct  re- 

mntiim  Cniversa.  indeLemiinaLionem  conLrariam,  vel  com- 

iitalis   qunii. 

municabilitaLem  comparaLive  cognilam, 

TerLio  modo  poLest  sumi  pro  aggregalo 
ex  utroque.  ProLestaLur  ergo  DocLor  se  lo- 
cuturuni  deinceps  de  Universali  primo 
modo,  quia  sic  est  do  consideraLione  Lo- 
gici  :  eL  hoc  intellige  uL  plurimum,  quia 
aliquando  loquilur  de  Universali  pro  subs- 
trato.  Secundo  modo  perLinet  ad  conside- 
rationem  artificis  realis,  ut  puLa  MeLaphy- 
sici,  vel  Physici.TerLio  modononesl  de  con- 
sideraLione  alicujus  arLificis  per  se,  cum 
sit  ens  per  accidens,  ut  sexto  MeLaph.  lexl. 
comm.  6.  o'  7.  habeLur, 
74.  Circa  praedicta  posset  dubitarl    uLrum 

concretum,  el  abstracLum  idem  significent. 
Sed  non  oporLeL  hic  immorari,  quia  infra 
loco  suo  dispuLabilur.  ILem  uLruin  siynifl- 
care,  eL  coniiolare  idem  dicant.  Ibidem 
eLiam  haboL  perLracLari.  Uem,  uLrum  de 
ente  per  accidens  sit  scientia.  Non  hic,  sed 
6.  Metaphysicse,  ILem,  qualiLer  universale 
pro  subsLraLo  perLineL  ad  consideraLionem 
Logici  supra  dicLum  esL.  SequiLur  de  quaes- 
tione  Siest. 

QU^STIO  IV 
Utrum     Universale    sit    ens 

Arist.  lib.  de  Interpr.  cap.  5.  primo  Poat.  cap.  2, 
et  3o.  lext.  88  7.  Metaph.  text.  10.  et  7.  Metaph. 
te.xt.  .';i.  et  57.  D.  Thom.  lih.  de  Entc  et  Es- 
sentia.  cap.  h.  el  in  duobiis  Opusculis  de  hac 
materia.  Miraudulaiuis  in  expositione  rrcedi- 
camentorum.  Valles  Controver.  9.  ad  Tirones. 
Albertus  Parvus  nuasl-  9.  Log.  Frauc.  de  Mai- 
ronis  7.  7.  Quodlihetal.  Okam  cap.  4.  suce  Log. 
lextualis.  et  in  1  d,''!.  q.l .  et9i.  .Joan.  Anglicus 
et  Bras.  super  hanc  qua'sl.  Conimbr.  l/l>.  5. 
Melaph.  cap.  28.  q.  1.  sect.  2.  Complut.  disp. 
3.    dc    esscnti'1    Universalis.  q.   1.   Rodrigues  17. 

1.  Univers.   art.    7.  Aversa  qucest.    8.  sect.    1. 
Unrlndo  disp.  5.  5.  Melaph.    sect.  10.  Doctor  in 

2.  (/.  3.  q.  \.  l-  sed  contra,  ctl.  Melaph.  q.   18. 

1.  Quod  non  videtur,    per  Boetium   De 

plrtr^^ll^gaiUa.  uiiitate,  ct  UHO,  dicentem  ;  Omne  quod 


est,  ideo  est,  quia  unum  numero  est : 
Universale  non  est  unum  numero,  quia 
pra3dicaturdepIuribusunivoce,ergo,etc. 
Item,  per  Aristotelem  in  Praedica- 
mentis,  1.  Desubstantia.  Omne  quod 
est  aliud  a  prima  substantia,  aut 
diciiur  de  prima  substanfia,  est  in 
illa  :  sed  Universale  est  aliud  a  prima 
substantia,  et  nondicitur  de  prima  subs- 
tantia,  nec  est  in  illa,  ergo,  etc.  Proba- 
tio  minoris,  Soloi  secundce  substatitice 
dicuntur  de  primis,  utpatetper  Aris- 
totelem,  Universale  autem  cum  sit  acci- 
dens,  non  est  se.cunda  substantia,  nec 
estin  primis,  quia  tunc  prima  substan- 
tia  esset  universalis,  sicut  illud,  in  quo 
est  albedo,  est  album. 

Item,  si  Universale  est  ens,  aut  est  a 
natura,  aut  abintellectu  ;  non  a  natura, 
quia  tunc  esset  singulare,  et  terminus 
transmutationis  :  ergo  ab  intellectu  so- 
lo,  ergo  est  figmentum,  et  ita  non  ens. 
Ad  oppositum,  Universale  definitur 
ab  Aristotele  primo  Perihermenins  : 
sed  non  entis  non  est  definitio.  Item 
per  Boetium,  Secundce  intentiones  ap- 
plicantur  primis  ;  nonens  autem  non 
applicatur  enti. 

Dicendum,  quod  Universale  est  ens, 
quia  sub  ratione  non  entis,  nihil  intel- 
ligitur  ;  quia  intelligibile  movet  intel- 
lectum.  Cum  enim  intellectus  sit  virtus 
passiva  (per  Aristotelem  3.  de  Anima 
cont.  5.  et  inde  sa3pe.)  nonoperatur,  nisi 
moveatur  ab  objecto  ;  nonens  non  po- 
test  movere  aliquid  ut  objectum  ;  quia 
movere  est  entis  inactu  ;  ergo  nihil  in- 
telligitur  sub  ratione  non  entis  :  quid- 
quid  autem  intelligitur,  intelligitur  sub 
ratione  Universalis  :  ergo  illa  ratio  non 
est  omnino  non  ens. 

Ad  primuni  argumentum  dico,    quod  Ad  orqumenta. 
Boetius  intelligit  de  illo,  quod  est  pras- 
ter  operationem  intellectus,  cujusmodi 
non  est  Universale, 


2, 
Conclusio . 


yUyBSTIU  IV 


»7 


Ad  sociJnHuiii  dicilur  .similiter,  quod 
Arisloleies  sic  iiilellfxil. 

Conlra  lioc,  (\u'u\  prol»ut  conclusio- 
nem  illam  per  hoc,  (pjia  secundne  sub- 
tanlia;  dicunlur  de  primis,  accidenlia 
sunt  in  j)rimis,  secund.naulom  suhslan- 
tia;,  ut  ihi  Nxpiitur  d»'  ijisis,  non  sunt 
pra-tcr  inh-IIcctus  oporationfm  ;  ergo 
non  laiiluiii  iiilrlli^-il  i\r  hjs.  (pia.>  sunt 
pra-trr  op^-rationcm  inlt;IIeclus,  .sed 
eliam  dc  liis,  quaj  sunt  per  opcralio- 
ncm  i[itt!ll(!Clus.  1'rohatio  minoris,  (juia 
dividil,  in  principio  capituli,  Suhstan- 
tiani  in  primam  et  .socundam  :  si  erfro 
illa  divisio  valeal,  sequitur  quod  mem- 
bra,  ut  ihi  inlelligil,  opponuntur;  sed 
quod  est  sccunda  sul)stanlia  pra^erope- 
rationem  inlelleclus,  nonopponitur  pri- 
ma^siihslanlia',  sedest  idem  ;  crgo  non 
intellig-il  de  .secunda  suhslantia,  quoad 
illud,  quod  cst  ens  pneler  operalionem 
inlellectus. 

Ideo  dicilur  quod  rniversale  dicitur 
de  primis.  Ad  illud,  quod  est  contra 
hoc,  (juia  sohe  secund;e  suhstantia?  di- 
cuntur  de  primis  ;  dico,  iiuod  secundic 
suhslanlia!.  ut  ihi  lotpiilur,  sunt  accl- 
dentia,  non  (piidem  realia,  de  (piihus 
ponilaliud  memhriim.  scilicet  in  asse  : 
scd  inlenlionalia,  quihus  p>'r  se  coni- 
pctil  dicide:  (niversaleautemest  quid 
coinmunius  ad  secundam  suhslanliam  ; 
quia  .secunda  suhslnnlia  dicitur  Iniver- 
sale  apjdicalum  ad  arhpiid  in  genere 
suhstantia'. 

Ad  lerlium  dico,  quod  L'iiiversale  esl 
ah  inlellectu.  Et  (Mim  diiMlur,  ergo  esl 
ligmontum  ;  dicu  (piod  nun  sequitur. 
(piia  ligmenlo  nihil  correspondel  in  re 
exlra  ;  riiivcrsali  aiihMii  alicpiid  extra 
correspoiid<'l  ,  a  (pio  movelur  intelloc- 
tus,  ad  causandiim  lahMii  inlentionrm. 
Es/  enitn,  siMUiidiim  l^^clium.  Species 
tcnuis  siniilili((lt)  singularium:  et  Ge- 
nus  maqis  tenuis  suarum    spccierum. 

Tom.  1. 


Liicoergo,  (juod  c(Teclive  e»t  ab  int«?I-  r.MTMi*  •#««. 
leclu,  sed  malcrialiler,   sive  ori.  ... 

ler,  sive  occasionalit»T,  csl  a  proprie- 
tate  in  re,  figmenluin  voro  iiiinime, 
etc. 

F\'fv»siTlo 

QcoAD  rRiutM  ('niversale  dicilur  ab  / 
vfrsus,  sirul  el  Unirersitas,  el  (littorl  s«>-  '^'^ 
ruiKluni  aliquos,  n  pr.v  l  cabift,  (\uia  •'. 
riilur  per  esse  in.   Pndicaliilo  vcro  per 
(liri  de,  de  quo  infra.  El  licol   Vmcer 
possil  sumi  Iripliciler,  ut  pilel  cx  [ 
tis,  tamen  aliler  capi  solet,  pro  sui>.->Lraio 
salleni.    Nam   aliud   esl   in   cni        '  ,    ul 
Deus  :  nliud  in  ognoscento,  ul  in  ■  ii-    '■: 
aliiid  //1  repr:psentanto,\\\.  spfvit-s  ii»;.  ,.. 
gibilis ;  aliud  in  <lislr  huen^to,  ul  sigiia  uni- 
versalia  ;  aliud  in  prv  tirantlo,  ol  hor  vol 
connnuiftrr,  ul  omne  qiiod  enunrialur  de 
aliquo   in   pn^posilionc   quacumquc  ;   vel 
jiroprie,  el   lune   vel  transrendens,  ul  ons 
limilalum.  vel  nnte  rem  natura,rt  tempore, 
ul  esl  iii  iiilelleciu  prim;e  caus:o:   nalura 
/antinn,  ul  jam  eiis  ;  vol  //*  re,  ul  sub  con- 
dilioiiihus  iiulividualibus;  post  rem,  ut  in 
esse  coguilo.  I>e  liac   ultima  distinri 
inagis    iiifra  quivsliono  oclava,  do  Iri; 
arroplione  sigiiifirali   lonnini  rommti 
Iii  proposilo  esl  iii  piM  '         lo,  ol  pro  : 
inali,   ul  lameii  appluMi'ii.>.  ul  pr  ■ 
liim  esl.  ((iio<I   sir  descrihilur  I.  r.i.;i  i 
inenias  lexl.  romm.  5.  r»-"  -•■''-  ••''  -  ■' t 
esl  aplum  de  pturibnip 
Poster.  lexl.  mmm.  ulli::..   /  .  <^ 

unum   in  mutlis,  et   unum  pr.rt-  ■ 
Il«Mn  I.  Tosler.  loxl.  rf>mm.  y>.  ^ 
cxprc.sso.  do  quibus  (l  h  oril 

mo  amplior  liifra,qu.i*sl.  6, 

Ordo  qua'sti.M»is  p  ilol  ox  p 
sioejus  csl  rommu: 

Qro\n  SECCNDUM  arguil  iribu!*  ra' 
nd  parlom  ingallvain.   rriiiin  mlio  ii 
onginom  ox  Ikx^lio.  in  lil 
liio,  liccl.soiiclus  Thniiui".  •: 
arlirulo  6,  diral   illum   - 
Hd.f  i.  do  quo  non  oporu*;  mc  u; 


CaiMWMlt  fa*4. 


98 


SUPER  UNIVEHSALIA  PORPHYRII 


salloiu  aiictorilas  famosa  est,  el  coinmuni- 
ter  acccpLalur.  ljl)i  advcrlcndum,  quod  in- 
lenlio  Roelii,  vel  illius  aucloris  ibidem,esl 
ostendere  quod  omnia  appeluul  unilalem. 
Uicil  enim  ibidem  quod  quia  Crealor  nalu- 
THi  vere  unus  est,  ideo  rcbus  quas  condidit 
lioc  in  munerc  dedit,  ut  et  unaqutKque  lia- 
beat  esse,  et  una  esse.  Enumerat  igitur 
ibidem  multos  modos  Unitatis,  de  quibus 
infra  capitulo  de  Specie.qufest.  2.  forte 
erit  sermo.Verba  autem  qutc  recitat  Doclor, 
non  aperte  habentur  ibidem,  licet  implicile 
possint  conjici  ex  dictis  Hoetii.  I)e  veritate 
autemillius  propositionis  in  se  infra  tan- 
gam.  Secunda  ratio  fiindatur  in  dictis 
Aristotelis  in  PrtEdicamentis  cap.  de  Subs- 
tantia.  Tertia  ratiosumitur  ex  distinctione 
entis  in  id  quod  natura  est,  et  in  id  quod 


Quod  sequitur  in  littera  quod  motus, 
vel  potius  movore,  est  actus  entis  in  actu, 
habetur  3.  de  Anima  text.  comm.  27.  Motus 
namque  potest  comparari  ad  movens,  vel 
ad  mobile.  Primo  modo  intelligit  Doctor 
hic,  et  Aristoteles  ibidem.  Secundo  modo 
intelligit  Doctor  in  secundo  Sententiarum 
in  distinct.  18.  Et  Aristoteles  2.  Physic. 
text.  comm.  3.  Vel  si  volueris  totum  intel- 
ligere  ex  parte  mobilis,  de  actu  est  distin- 
guendum.  Videlicet  primo,  vel  essentiali, 
et  secundo,  vel  accidentali  :  et  verba  Doc- 
toris  intelligi  debent  primo,  non  secundo 
modo.Primumetsecundumprincipaleunica 
solutione  solvit,  sed  licet  possit  objici  con- 
tra  solutionem,  ut  refertur  ad  utrumque 
(  ul  statim  ostendam)  arguit  pra^cise  con- 
tra  eam  ut  applicatur. 

Ad  secundum  principaIe,ostendendoquod 


8. 
Movere  qt 
sensu  est  ncli 
entis  in  actu 


ens. 


sola  ratione  rationanle    fabricatur.    Dujb 
rationes  ad  oppositum  ex  dupliciauctorita-     secundae  substantiae  non  sunt  praeter  opus 
te  procedentes  satis  patent.  intellectus,    imo  quod  sunt  secundae  in- 

Consequenter  conclusionemaffirmativam  tentiones,  aliter  non  opponerentur  primis, 
Vniversale  esi  tenet  in  quaeslionc  ista,  cujus  ratio  fun-  et  per  consequens  divisio  Aristotelis  non 
datur  in  objecto,  et  ratione  objectiva  in-  esset  conveniens,  cum  oranis  divisio  debeat 
tellectus  creati,  saltem  viatorum.  Intentio- 
nes  enim  Logicales  sunt  modi  intelligendi, 
sicut  Grammaticales  significandi,  ut  dictum 
est  supra,  el  magis  infra,  et  in  Tractatu 
de  modis  significandi,  Deo  subveniente,  et 
vitacomite.  Esl  igitur  Universale,  dequo 
hic  loquitur,  modus  intelligendi  in  tantum, 
quod  etiam  ipsum  singulare  intelligitur, 
non  sub  modo  singularis,  sed  Universalis, 
ut  habet  iste,  2.  distinct.  primi,  quaest.  3. 
solvendo  secundam  rationem  opinionis,  hoc 
idem    in  Theorematibus  suis,   ubi  inquit 


dari  peropposita. 

Ad  formam  ergo  argumenti,  negatur 
minor  pro  secunda  parte,  et  similiter  mi- 
nor  probationis.  Est  enim  vera,  licet  indi- 
recta  praedicatio,  Universale  est  substantia 
secunda. 

Ad  tertium,  concedit  Universale  non  esse 
ens  naturse,  sed  ex  hoc  nonsequitur  ipsum 
esse  figmenLum ,  quia  huic  correspondet 
proprietas  ex  natura  rei,  illi  vero  minime. 
Unde  vult  quod  Universale  est  effective  ab 
intellectu,    occasionaliter  autem,  et  origi- 


quod  Universale  per  se,  et  prius  intelli-  naliter  a  proprietate  reali,  pro  quo  adducit 

gitur ;  quod  tamen  verum  est  de  Universa-  auctoritatem  Boetii  in  Gommento. 

li  pro  substrato.   Idem  septimo  Metaphy-  Quoad  Tertium,  circa  hanc  quaestionem 

sicae,  et  primo  habet.  Modus  autem  intel-  occurrunt    nonnullae    difficultates,   primo 

ligendi  ensnonpoLesL  esse  non  ens,  igitur  dubitalur  circa  veritatem  illius  propositio- 

Universale  non  est  non  ens,  ergo  ens  per  nis  Boetii  ante  oppositum,   num.  1.  videli- 

locum  ab  oppositis.  Tangit  ibidem  de  mo-  cet,  Omne  quod  est,   ideo  est,  quia  unum 

lione    intellecLus   ab    intelligibili,     quod  numero  est.  Quam  etiam  habet  Avicenna  3. 


habet  expresse  Commentator  tertio  de  Ani- 
ma  comm.  4.  Aucloritas  vero  Aristotelis, 
quam  adducit,  est  in  3.  de  Anima  text. 
comm.  5.  14.  17.  18.  27.  elalibi  saepe. 


Metaph.  cap.  1.  et  7.  Metaph.  cap.  1.  Vide- 
tur  enim  quibusdam  quod  oppositum  est 
dicendum,  scilicet,  onme  quod  unum  est ; 
ideo  est  unum  quia  est. 


y. 


oi:.K.siio  IV 


99 


Imnn  qiiofl  <>Rt 
leo  <!8l  '{iiia 
nuMi  niimiTo, 
tpUcatur. 


VM  quando 
rcrilical  "2.  et 
.  ailjncens. 


I 
I 


10. 


Ilem,  noctiusibidem  oiiumeral  plura.qua; 
suiit,  noii  tainon  unum  numero  sunl,  quia 
a.ssignal  ab  aliis  dislinctum  modum  uniUitis 

Pro  solutioii'..'  liujus  pnemittondum  esl 
primo,  quod  aliquid  (  ut  communilor  dici- 
tur)  polost  dici  unuin  num<'ro,  aut  quia 
cum  aliis  ponil  in  numerum,  aut  ut  distin- 
guitur  <'()ntra  unuin  specie,  gonere,  ol 
propor.ione,  quod  ulterius  distingui  solet 
in  unum  dofiiiitiono,  proprio,  et  accidento. 

Socundo  notanduin,  quod  principium 
unitatis  numeralis  aliud  ost  inlrinsecum, 
aliud  o.\trinso(mm.  Intrinsocum,  propriotas 
individualis;  o.Klrin.secum,  subjoctum,  vol 
aliud  liujusmodi. 

Tortio  .sciondum,  quod  esac  pracdical 
quando(iue  .secundum,  quandoque  torlium 
a(Jjacons.  Tunc  enim  pra'dicat  secundum, 
quando  nihil  additur  rei,  verbi  spocificati- 
vuin.  Tortium  vero  quando  sic  ab.sque  spe- 
cificativo  quociiiiKiuo  extrin.soco,  pnedicat 
quod  in  ipso  osl,  hoc  autom  ost  cns  parti- 
cipalilor  sumptum,  quod  idem  sonat  cum 
existontia  actuali. 

Hogulariler  orgo  lonolur  quod  quando- 
cuin(}ue  hoc  vorl)um  csl  prx'dicat  secun- 
dum  .'irljacons,  dicit  exislenliam  aclualem 
de  sul)j(!clo.  Unde  licol  concodatur  quod 
tosar  est  liomo,  non  tamon  quod  Cavsar 
est,  do  qiio  infrn,  in  qu;oslionibus  libri 
Porihormonias. 

Ex  his  lonondo  cum  Hoolio  dico,  quod 
propositio  sua  osl  vora,  Tnaximo  loijuondo 
do  unitalonumorali,  a  principio  inlrinsoco. 
qu.T,  ul  probabiIit<M*  lonoo.  pravodit  in 
quocumquo  (natura  dico)  oxistontiam  ac- 
tualom.  maximo  in  individuis,  (|uiaoxis- 
tentia  est  mcdus,  ot  propriolas  individualis 
est  de  raliono  intrinsoca  ipsius  individui. 
licet  por  comp.irationom  ad  naluram  alilor 
sit  dicendum. 

Sod  pro  altiori  doclarationo.  ot  casliga- 
liono  istorum,  adverle  diligonlor  ea  qun» 
habof  isle  in  2.  dislincl.  ."^.  qu:rsl.  I.  in  so- 
luliono  qu.Tstionis.  Valol  orgo  h:rc  ron- 
soqiUMilia,  hnrfnl.ergn  hnrest  uniim,  nodum 
por  locinn  oxlrin.socum.  imo  pc^r  inlrin 
sccum.   ila  vidolicel  quod  passel  osse  do 


monslratio/>ro/>/e/-<7i//'/.  tit  if.n  loquar.  Con* 
cedores  enim  .Hcholasli*  i,  Hsl  ventm, 

errjo  uriuni,  quare  non  similiter,  vel  polius 
pnodiclara  1  Vel  possel  dici  aliler,  quod 
cura  dicit  IJoetius  ideo  esl,  el  non  rctidil 
causiim  pnccisam,  nec  a  priori,  «ed  condi- 
tionera  concomilanlom,  quia  unitas  nume- 
ralis  csl  con^litio  concomilans  omne  per  so 
exislens.  Vide  Uimen  pro  ulleriori  drcla- 
rationc.  hujus,  oa  qua;  dicil  isle  in  I,  dis- 
linct.  15.  qux*st.  3.  sf)lvendo  .^  '  :ra 
principale.  Vel  pote-ldici  quwi  auciur.us 
est  veri  l(X|uondo  do  uno  numero  prirao 
modo,  quod  salis  prol)abileesl,  ul  p.'ilol  ex 
inlonlione  ojus.  Por  hoic  ad  objecla.  Prima 
iiislanlia  Foxal  potest  negari  ex  prxdictis. 
Ad  socundum  dico,  quod  licet  sinl  plurcs 
modi  unitatis,  ibidora  numorali,  unilas 
nihilominus  specificatn  p<T  exislenliam  ac- 
lualom,  et  persoitatem  terlii  raodi,  in  uno- 
qiioquo,  concomitanler  sallein,  esl  nurae- 
ralis.  .<ed,  iil  supra  dixi,  illa  addilio  de 
unitate  numorali  non  hat)etur  oxprosse  in 
Boolio.  Ideo  dic  quod  Doclor  vulgariler 
allfgat,  quod  non  inconvenil  plerumque  in 
his  Logicalibu.s,  ul  supra  h;il)es,  Sed  eligo 
polius  modum  dicendi  priorom.  ul  calura- 
nia  omnis  abigatur. 

.•^ocun<io  po.ssot  dubilari.  ul  sini;ula  lan- 
gam,  circa  minorom  primi  argumonli,  ubi 

dicil  I)0''lor,   l'niversale    non  es'  • m 

numero,   qvin    jvseHcatur   ile   / i; 

ulrum  illa  cons«vjuenlia  loneal.  hoc  pnedl- 
caliir  <l"  pluribus,  orgo  non  esl  ununi  in 
numoro,  Dico  brevitorquod  valel  logioe 
loquendo,  et  pnodicalione  univ<vT  'snivoce 
sumpta,  .sotl    lhooh)irico,  el  :k» 

a^quivora,  el  univora,  non  univoresumpUi, 
hal)ol  inslanliam.  Kxemplum  primi.  ul 
o.<wonlia  divina  do  lribu5  ;  :s, 

quie  sunt  in  l>oo.  Kxempium  svcundi, 
ul  .'NTcralos,  de  hoc  el  illo  Socnile.  Exem- 
plum  tortii ,  ul  Sorrales  nuno  albus,  •( 
stalim  niger.  do  allx»  el  nigrx). 

Torlio  rirra  secundum  r"  ^». 


II. 


;{.  ot  u' 


lom  conlra   { 


■> 

nem  ai   ip^iiin.   el  ullim.iiu  vol 

ejus.  insurgit  difTlculUis,  utruiu  <  iMii.>a* 


100 


SUPEll  INIVEHSALIA  PORPIIYRII 


le,  ul  liic  sumilur,  sil  secunda  subslanlia, 
vel  c  conlra.  El  quod  non,  palel  argumen- 
lum  in  lexlu  quod  sic  liabel  uUima  solu- 
Subsinniia  tio.  Pro  solulione  hujus  sciendum,  quod 
muHxpiex.  subslanlia  lam  prima,quam  secunda,polest 
accipi  vcl  pro  formali,  vel  pro  subslrato. 
Prinio  modo  sunl  intonliones  secundse. 
Nam  prima  subslanlia  sic  accepta  idem 
importat  quod  singulare,  vel  individuum 
de  pra^dicamenlo  subslantise  .  Secunda 
aulem  idem  quod  genus,  vel  species,  quse 
constat  esse  secundas  intentiones.  Et  hoc 
modo  accipit  Doctor  hic  primam  et  secun- 
dam  substantiam.  Et  infra,  capile  de  Sub- 
stanlia,  ubi  inquil  quod  divisio  substantiae 
in  primam  et  secundam,  est  subjecti  in 
accidentia  :  quod  intelligo  non  ut  substan- 
tia  in  substanlias,  sed  ut  per  primeitatem, 
elsecundeitalem,  quae  subslantice  accidunt, 
dividitur  secundo  modo,ut  scilicetaccipiun- 
tur  pro  bubstrato,  sic  idem  denotant  quod 
Socrates,  et  homo,  vel  animal.  Sicut  ergo 
ha^c  concedilur,  Universale  esl  genus  vel 
species,  ila  ista,  Universale  est  substanlia 
secunda,  primo  modo  sumpta,  e  contrario 
vero  esl  prDcdicatio  per  se,  nisi  quis  dicat 
quod  est  determinatio  contrahens,  ut 
album  respectuhominis,  vel  econlra,  quod 
forte  verius  est,  nisi  quia  non  ponitur  ex 
parte  ejusdem  extremi,  ut  infra  cupile  de 
Specie  dicetur,  et  alibi.  Nam  tam  prima, 
quam  secunda  substanlia,  polest  sumi 
transcendenler,  vel  limilale.  Ad  hoc  pon- 
dera  ea  quae  habet  in  1.  distinct.  26.  et  in 
Quodlibeto,qua3st.  3.  de  substanliaprima, 
et  secunda,  et  ita  Universale  respectu  se- 
cundse  subslantitie  poLest  esse  determina- 
tio,  et  determinabile,  diversimode  loquen- 
do.  Et  in  hoc  exponi  potest  DocLor,  ubi 
dicit  quod  Universale  esL  quid  communius 
ad  secundam  substantiam,  et  quod  secundiB 
subslanLiae  sunl  accidentia  non  realia,  sed 
inlenlionalia.  Non  est  enim  inconveniens 
quod  ens  reale  contrahat  ens  rationis,  et 
e  conlra,  sicutsubJecLum  suum  accidens, 
et  e  contra,  ut  infra,  cap.  de  Specie.  qujTBs- 
tione  secunda. 
^2_  Sed  videtur  adhuc  quod  argumenLum 


1 


non  solvitur,  quia  licet  aliquod  Universale 
sit  ens,  ul  puta  illud  quod  est  substantia 
secunda,  hocnon  arguit,  omne  Universale 
esse  ens,  nec  U'niversalc  in  communi,  de 
quo  qua^ritur  hic. 

Potest  dici  quod  omnia  Universalia  re- 
ducuntur  ad  genus,  et  speciem,  et  ita  ad 
substantias  secundas.  Pono  enim  probabi- 
liLer  substantiam  primam,  et  secundam  in 
omni  genere,  licet  antonomastice  Philoso- 
phus  posuerit  eas  in  Prsedicamento  Sub- 
stantioe  tantum,  de  quo  alias.  Vel  aliter, 
quod  inquantum  ostenditur  de  inferiori 
entitas,  in  hoc  habetur  parliculariter  sal- 
tem  de  superiori,  et  hoc  sufficit  Doctori, 
et  maxime  contra  aliam  responsionem 
quam  inpugnat. 

Vel  terlio  dicendum,  quod  Universale  in 
substantiis  est  substantia  secunda,  et  sic 
dicitur  de.  In  accidentibus  vero  est  pro- 
prium,  vel  accidens,  et  sic  est  in  prirais, 
nec  sequitur  in  eisdem  terminis  a  prasdi- 
catione  signata  ad  exercitam,  quod  prima 
substantia  est  Universale,  ut  infra  dicetur 
copiosius.   Licet  enim  albedo  in  communi  , .    ,    . 

^  Licet  stngula 

sit  in  hac  albedine,  et  albedo  in  communi  reinc/Mc?a<na 


.,     jr    ■  ,  ,1-j  1  luram  commu 

sit   Umversale,  vel  Acciden^,   non  tamen  ,iem,  7ion  ta 
ha?c  albedo  :  sic  namque  arguendo  est  figu-  '"^'*  ^*'   ^"' 


ra  dictionis,  et  fallacia  Accidentis.  Simili- 
ter  licet  albedo  sit  Universale,  et  albedo 
sit  in  Socrate,  non  ideo  Socrates  est  Uni- 
versale  :  quia  si  attributum  alicujus  extra- 
neatur  ejus  per  se  supposito,  muUo  for- 
tius,  ut  videtur,  ejus  per  accidens  supposi- 
to,  et  hoc  in  quantum  est  talis.  Sunt  enim 
hujusmodi  accidentia  in  primis  secundum 
esse  materiale,  sed  formantur  intentionibus 
secundum  esse  cognitum,  ut  infra  dicetur, 
Adhuc  posset  fieri  vis  de  Syllogismo,  et 
enunciatione,  et  sic  de  aliis  eodem  modo 
arguendo.  Dic  quod  omnia  reducuntur  ad 
propositum.  Vel  aliter  uL  prius. 

Quarto  circa  eamdem  objectionem,  num. 
2.  ubi  dicit  DocLor  quod  subslantia  prima, 
et  secundanon  opponuntur,  ut  sunt  prseler 
opus  intellecLus,  sed  ut  sunt  secundae  in- 
tentiones  :  sic  occurriL  dubium,  quare  ma- 
gis  opponunLur  sic,  quam  sic. 


versale. 


13 


OIVFSTK)  IV 


101 


Potcst  breviler  dici  qnod   siciil   paurni-  conlra.  Siillpm  capir-iitJo  ulruinqiu>u/7'/i /, 

Uis  ot  filiatio,  qum  sinit  rclalioncs  opposila.*,  \cl,ut  ino  /tu.  Ha?c  laimTi  i-sl  vera,.Vufti/aji- 

ut  sallem   cornparanlur  ad  iiJcin,  «-t  serun-  lii  xecun/a  />rx licalur  fie  /trima,  vi  f..rle 

duin  ifJcin.fundantur  in  iiKiividuisejusdfin  e  conlra,  quia  sic  stir-       :ril  pro  fuiiUa* 


llrlnlinnet  np- 
piisitir  piissunt 
fumlari  iii  i:o* 
di-in  realiter, 
quDinodo. 


specioi,  ut  puta  in  Socrate,  ct  Piatone,  vel 
in  eodcin  individuo  respcctu  divcrsoruin, 
ut  palct;  ita  resp»'ctus  ralionis,  ut  in  pro- 
posito  suhstantia  priina,  et  sccunda,  pos- 
sunt  fundari  in  his,  quoi  siinl  eadcin  rca- 
iiler,  licet  non  secunduin  idcm.   Sicut  igi- 


14 


inentis,  ul  infra  de  uhi-  ..  •  lur. 

(Juinlo,  circa  cnmdcm  .sijluliunem*  polesl  •  »mmk,  t, 
dulMtari,  utii  inquil  l)«»c(or,  quixl  sulr^'  •'>- 
ti:c  .s<'cund.i'  sunt  accidciilj.i   nnn   r- 
quiltus  convenil  esse  in,  schJ   in 
quihus  convonil    dici   de.   ViiJetur    enim 


tur  pater  et  filius,  pro  formali   sunt  rcla-     quod  litrumquo  silminus  veriini.  1'rimum, 


tive  opposita,  cl  non  pro  substrato.  ita  liic 

Sunl  ergo  rcspeclusoppositi,  et  non  funda- 

mcnta,  ^L'(\  henc  proprictales  in  fundamen- 
lis. 

.Scd  corilra  pra'dicla    inslatur,  qua  r;iliu- 
ne    suhstanlia     securida    cst   intenlio    sc- 


quia  omni  .iccidenli  cunveuit  ciMe  in,  el 
maxime  lencndo,(ut  isle  infra  li'i)el)iii 
tioncs  .s<*cundas  lial)cn;  esso  suhjeclivuiu, 
el  non  modo  ohjcclivum,  ut  aliis  placcl. 
Sccundum  etiam,  qiiia  accideiilia  r«Mlia 
piicdicantur  dc  suis  infcriorihus.  elsu! 


cunda,ca(h'm   ct  prima.    ut  etiam   Doctor      lis,  ut  pah't  in  novem  generihus  acciiit-u- 
e.Kprcssc  lcnet  hic,   el   infra,  cap.  dc  .\c-      liuni. 


cidenU;,  (|ua;st.  2.  expre.sse  prohari  po- 
tcst  :  .'>cd  hoc  est  falsum,  quod  pio- 
hatur,  quia  Aristoteles  dcnniens  suhs- 
tanliam  primam,  dcliiiit  ipsam,  ul  of.po- 
nitur  .sccundjc.  sc(l  illa  dclinitio  non 
polcst  compctcrt?  intcntioni  ;  ci'go,  elc.  Mi- 
norcin  proho,  i^riino  i)iinci[)alil('r,  cl  ma- 
ximc  suhslan»,  ct  non  c.s.se  m,  nec  dici  tlc, 
non  possunt  competcrc  intcnlioni  secunda*, 
ut  patct  induclive  per  singulas  parliculas; 
crgo,  clc. 

Itcm   opposiliini    iioii    csl     in    opposi- 


Quowt0Jo  $4- 


Diccndum,  quod  I)oc!or  lixiuitur  de  in 
tcnlionihus,  p«'i-s<jnaliler,  sive  pru  .Huljslra 
lis  supponcnlihu.s,  et  ul  molui,    non    i»;  m  1.1...- 
quitl,  de  quo  infra,  el  sic  verura  esl ;  quia  ^"  "*" 
ali(iuihus  sccundis  inlentionihiLs  conv.  ..i 
dici  de,  el  non  esse  /w,   ul  sunl  .s  .' 

suhslanlia* ;  aliquihits  autem  esso  in,  el  non 
dici  de,  ul  patct  infra  cap,  de  1'roprio,  .\li- 
quihiis  vero  ulrunKiue,  el  aliquibus  neu- 
trum.  Licet  igilur  secuinhe  sulis'anli;e  fur- 
malilcr  sumpla',  el  ut  gui  I  IiabiMit  esse  in, 
non  tamen  pro  sul>slralo,  ni.si  ul  superius 


iiu/islnnlia  se- 
cuitila  ilicittti 
tle  primn  i/un- 
tnoilo. 


to,  ncc  dcslruitur  ad  <Icstructionciu  ipsius,  est  in  inferiorihus.  quod  non  csl  ad  pr>.p> 

sed  suhstanlia'  secunda'  siint  in  priniis,  et  situiu  :  el  sic  patet  ad  primum, 
deslruuiilur  (  i)cr  .\risloU'lcin  c;ip,  «lc  Suh-  Ad  .secundum  dico.  quud  quamvis  a 

st;mlia)  destruclis  priiuis;  ergo.  clc.  d«'nti;i  n^alia  «lic.inlur  de  suis  in 

.\(I  primum   coiiccdo   prim;nu   suhsian-  ut  gcncra,  vcl  ^*  .  non  Inmen  ui  .i 

li:ini   cssc    scciiiKhim   inlciilidiiciu.    sicut  denlia.(^)uamvi>. naui  dii^anlurdesi;* 

sccuiuhim,   ct  conccdo  ill;im   dctinitioncm  prius  Innien  lialtent    .>     •     •••••n  ti»  . 

sihi  conv«'nirc  :  .scd  qu;ilitcr,(jui;i  longior«'m  hlco  por  c>\f  in  pu.sMu:,. 

Iiiiclalum  cxpo-;lul;il.  locosuo  h;ih«'l  vi(h»ri.  qua»  n«)n  siiiil  f>i.   <••'  ■' 

.Vd  sccundum  c«)nccdo.  quiKl  opposilum  ergodicil  Moclor.  .; 

ul  sic,  non  cst  in  opposih>.  accipiendo  op-  IciiIm)!i  ili*».  (iuih'i-<  r^- 


li  nb  i 
./•    I 


positioncm  prcprii».  nppDsilum  ;int«Mn  dici 
dc opposilo,  non  l;im«'n  til  «)pposiluin,  in 
pra'dic;iti()ncsignal;i,  non  «'sl  iii«*onveniens, 
Non  sunl  cniin  rclativc  opposila,  nisi  n'S|)oc- 
lii  cjusdcm,(*t  s««cundum  i«lciu:  liiccergoesl 
'als;i,  Su/Ktdiitia  jtrimn  r</  secunla,  el  0 


1. 


*/(».«i' 


mcnlis.  in  : 

iiuiit,  Nani  liiv.  .V 

fie  prim ».  csi  pi»r  «e,  u(  isla.   y 

h  >mo,  qiiud  [Hi 

diounl  h  >ii|K'r 


qui 


102 


SUPRU  UNIVEUSALIA   POUPilYUII 


ce  consideranlos.  Dicil  autem  quod  non  sunt 
accidentia  realia,  de  quibus  ponit  Aristo- 
teles  aliud  meinbrum,  scilicet  esse  in,  id 
est,  pro  quibus.  Ex  quosequitur  generali- 
ter,  quod  magis  convcnit  omnibus  secun- 
dis  intentionibus  dici  de,  quam  esse  m, 
licet  ulrumque  sibi  conveniat,  ut  patet  al- 
tius  intuenti.  I)e  hocmagis  infra,  cap.  de 
Proprio,  qu;est.  2.  et  cap.  de  Accidente,  et 
infra  cap.de  genere,quode.9se  est  rerum,  et 
c?/^?"intentionum.  Applicanturenim  inten- 
tiones  fundamentis,  non  proesse  materiali, 
velquiddilativo,  sed  rognito.Et  intentioni- 
bus  attribuimus  illa  qujcfundamentiscon- 
veniunt,  ut  infra  ad  longum  dicam.  Non 
negat  igitur  Doctor  universaliter  ab  om- 
nibus  intenlionibus  esse  in,  et  maxime  ut 
quid  sumptis,  sed  vuU  quod  aliquibuscon- 
venit  appropriate  dici  de,  aliquibus  esse 
in,  omnibus  autem  dici  de,  et  maxime  Uni- 
versalibus,  quia  ralio  Universalis  est  praedi- 
cari.  Omnibuseliam  convenit  esse  in,  li- 
cet  verius  hoc  conveniat  accidentibus 
realibus,  ut  patet.  Tenendo  vero,  ut  aliis 
pIacet,inlentiones]iaberepr9ecise  esse  obje- 
ctivum  simpliciter,vera  suntdicta  Doctoris. 
Ulterius  liic  investigari  possetcircadicta 
ir  de  prima  frairis  Joannis  FoxaUan  liaec  sit  vera,  Subs- 

osta}itia  non 

)rcedicetur    lantia  prima  est  substantia  senm^la.Et  hsec, 

€VCit6  S6CU7l~ 

,   aut  Uni- Substantia  prima  estVniversate. 

rsale.  j^jp^  breviter,  quod  non  sunt  de  rigore 

sermonis,  et  proprie  loquendo  concedendse. 
Prima  non,  quia  substantia  secunda  est 
Universale,  non  quodcumque,  sed  appli- 
cabile  fundamentis  primo-intentionalibus 
Metaphysicalibus,  generis  Substantise,  cu- 
jusmodi  non  est  substantia  prima,  nec 
realiter,nec  conceptibiliter  considerata.  Se- 
cunda  etiam  non,  quia  (ut  infra,  qusest.  de 
sufficientia  Universalium  habetur)  indivi- 
duum  licet  sit  species  intentionis,  non  ta- 
men  Universalis.  Similiter  dicatur  de 
substanlia  secunda. 

Ulterius  etiam  posset  dubitari  de  illo 

Universali  quod  conceditur  esse  substantia 

secunda,  quale  sit,  an  scilicet  genus,   vel 

species,  an  indifferens,  et  ita  sextum. 

Potest  dici  quod  est  indifferens  indeter- 


16. 


15. 


minate,  determinate  tamen.  Vel  dic,  ut  cap. 
de  Dilferentia,  in  simili  habet,  plura  con- 
siderando. 

Sexto  circa  solutionem  principalem,*  in 
qua  tenet  Doctor  Universale  esse  ens,  per  *  numV^. 
hoc,  quod  est  ratio,  vel  modus  intelligendi 
omne  intelligibile,  et  in  qutestione  sequen- 
ti  idem  de  intelligibilitate  ipsius  habet, 
et  in  secundo  Sententiarum  dist.  1.  qiiiBSt. 
5.  universaliter  de  omnibus  secundis  in- 
tentionibus  hoc  dicit  :  imo  quod  fortius 
est,  quod  sunt  modi  intelligendi  primas 
intentiones  in  primo  actu,  occurrit  diffi- 
cultas  non  modica.  Nam  ex  prcehabitis, 
qusest.  3.  intentiones  secundue  causantur, 
vel  derelinquuntur  actu  collativo,  qui 
pra3supponit  actum  simplicem,  seu  abso- 
lutum  circa  extrema  comparata,  et  prseco- 
gnita.  Tunc  sic  nihil  est  modus,  nec  ratio 
intelligendi  antequam  sit,  sed  Universale  ut^^e^Univer' 
ante  cognitionem  quidditatum  realium,  ««'««• 
non  habet  esse,  ergo  in  illo  priori  non  est 
ratio,  neque  modus  intelligendi  :  falsa  est 
ergo  illa  propositio,  quod  videlicet  quid- 
quid  intelligitur,  intelligitur  sub  ratione 
Universalis.  Major  est  liujus,  in  simiii,  dist. 
2.  Secundi,  qusest.  10.  Minor  vero  nota  est. 
Hsec  ratio  facit  mihi  singularem  difficul- 
tatem.  Preeterea  quod  ibi  tangitur  de  mo- 
tione  intellectus  ab  intelligibili,  videtur 
falsum,  tum  quia  omne  quod  movetur,  ha- 
bet  materiam.  2.  Metaph.  text.  comm.  12. 
tum,  quia  corpus  non  agit  in  spiritum  ; 
tum  quia  pra^stantius  est  agens  passo,  se- 
cundum  Aristolelem,  et  Averroem.  3.  de 
Anima,  text.  comm.  29. 

Proeterea  circa  illa  alia,  quse  tanguntur 
in  eadem  solutione,  videlicet  quod  intelle- 
ctus  est  virtus  passiva,  et  per  consequens 
non  operatur,  nisi  moveatur  ab  objecto,  et 
quod  non  ens  non  potest  movere  ut  obje- 
ctum,  et  quod  movere  est  entis  in  actu,  li- 
cet  transcendant  negotium,  quia  ad  libros 
de  Anima,  et  ad  Philosophiam  realem  ma- 
gis  spectant,  breviter  tamen  contra  pri- 
mum  est,  quod  intellectus  agens  est  omnia 
facere.  3.  de  Anima,  text.  comm.  18.  et 
quod  a  nuUo  movetur. 


(J[]JEH'1'U)  IV 


1U3 


17. 
Coynitio  c<>n 
'usu.    el    flts- 
incla,  quip. 


Conlra  socundum  est,  qiiofl  non  entia  in- 
lelligunlur.  (^onlra  teitiuni  (\\uA  inatfria 
prima,  et  plura  alia  potentialia  intelligun- 
tur  a  nobi.s. 

l'ro  .solutionc   priedictoruni   i)ra.'niillen- 
(liun  est  prinio,  quod  duplex  est  coj^nilio, 
conCusa  .S(;ilicet  et  distincta.   Co/i/usatn  ap- 
pello  ,  qua   aliquid  cogno.scinius,    ut  per     daruni  nilentiununi.   llaJM-l  enini   Logicus 
deliniluni    expriniitur.    Disiinctain   vcro     islas  intentioiies    lanquan»    principia,    el 


gnilicandi,  .sunt  prinripia  disccrnendi  di- 
ctiones  sijjrnificalivas  ad  iiivicetii,  el  iiUelli- 
gendi  dislincle  if)s.is. 

.Sirniliter  ex   liis  ad   pruposiliini    dico,  Sotutio  arfu- 

...  metui    tmmrm, 

qiiod  loiuitur  iJuclur  liir  de   nuKlu  intelli- mmjii.  is 

gcndi  dislincle,  el  logice,  pnfsupfMiiieiile 
invcnlioncni,     sive   fabricalionem    .^«■«•uu- 


dem  inlellii/i- 
ile  varie  con- 
idcratur. 


(jua  ut  {)er  delinitioncni  dcclaratur. 

Secundo,  scienduni  (juod  idem  intelli- 
gihile  apud  diversos  diversimoiie  cognos- 
citur.  Exempluni,  /loino  a[)U(l  M('lai)liysi- 
cuni  ul  quidditas,  vei  ens  ;  apud  1'liysicum 
utcompositum  ex  matcria,  et  forma,  vel 
mobilc,  vcl  iniju.smodi  ;  apud  («eomctram, 
vcl  .\strol(jgum,  ul  sulijicitui'  [)assioni- 
bus  eorum  ;  ita  apud  Logicum  ul  species, 
vel  dcliiiituin,  vd  subjectum,  et  hujus- 
modi.  Lnde  in  lcrtio,  dislincl.  2.  quiest.  1. 
in  solulione  principali,  dicil  iste,  quod 
quidditas  realis,  vel  quarumque  ul  talis, 
neduin  cst  indilTcrens  de  se  ad  e.s.se  uni- 


prius  nola,  et  eliam  quililM*t  aliusarliticia- 
liter  inlclligcns.  Intelligil  igilur  liuini- 
nem  sub  modo  Iniversalis,  vel  subjecli, 
vel  superioris,  el  sic  de  aliis.  El  licel  in- 
telligat  singulare,  non  tainen  .sub  ralione 
ejus  propria.  Vcl  pos.sel  dici,  quod  luqui- 
tur  Inc  de  I  niversidi  aptitudinaliler.  vel 
in  potentia  propinqua,  vel  de  specie  in- 
telligibili,  qu:e  apud  ipsuiii  dici  polest 
I  nivei's.ile  :  sed  lioc  es.sel  conlra  prtilesla- 
tioncm  ipsius  l)<K*toris,  qui  deincep-;  pro- 
misit  .sc  diclurum  liic  de  I  niversiili  .secuii- 
do-intentionalilcr  dicto  :  .sed  hoc  parum 
est,  quia  protcslatus  est  ut   in   pluribus, 


versale.  et  singularc  ;  .sed  et   ipsa   habens      sed  non  .semper  se  sic  hx^ulurum.    Hn^vi- 


esse  in  intclleclu,  non  liabct  primo  ex  se 
univer.salitalcm.  Liccl  enim  intelligatur 
sub  universalilate  ul  sub  modo  intclligendi 
ip.saiu,  taiuen  universalitas  non  est  parscon- 
ceptus  ejus  priini,  quia  non  conceptus  Mela- 


ter  ergo  dici  polest,  quud  proposilio  I)oc- 
toris  est  vera  de  cugnitione  vialoruui  na- 
turali,  et  lugicali,  vel  gcneralius,  qua- 
cunKiue  artiticiali  ;  cl  liu«*  l(x|ueiido  de 
actu,    non  quantuincunKiue  primo,  nec  in 


physici.scd  Logici.  Logicuscniiu  cunsideral      (Iuocuiikiuc  intclligente.  Sed   qui   lenerel 


secundas  intcntioncs  af^plicatas  primis  se- 
cundum  .\viccniiani.  Prima  ergo  intclleclio 
rcl  intcnlio  esl  i/niius  nnlKnc,  id  non  coin- 
teUif/iliiralif/ui.f  nioilu!<,neifuc  'jui  e.tt  cjus  in 
intcllcctu  nciiiii'   i/iii  cst  cjns  f.rtra  inlcHcc- 


inlcntiuncs  .sccundas  esseaptitudines  rt»a- 
les,  fa(:ile  evaderel. 


19. 


l'cr  ho<'  ad  argumentuin  cuncetlo,  qiiotl    (^u«mW<>  c 


niliil  est  ratio  intelligcndi.  quaiidononesl.  j!jj|^2r*»»»«»^ 
Kt  cuin  dicitur  (HkmI    iiiU>iiliom>s  S(vund;t>  «»m/ ro^ywnt». 
tnin,licit  illius  intcllecti  nioilm  inleilii/cnifi      pncsupponunt  cogiiitioiK>in   exlnMnoruni,  ntm  r^limm. 


sit  unicrrsalitas^seil  non  mo'lus  inlellccti  cel 
intcflerlns.  llicc  illc.  Nota  valdc  luec  vt>rba, 
cl  pro  argiiiiiciilo,  cl  pro  st)lutionc  ipsius, 
iil  ca  inlroduco. 

'1'crlio  advciMcnduiii.  (|Uod  ca  ((u:capud 
nos  suiit  principi;»  opcr:ilioiiis.  iipud  pri- 
mos  invcnlorcs  (>raiit  fiiiis.  ct  operatum. 
Exeni[)lum  in  Mechanicis,  .serra.  vel  incus. 
est  priiuum  ([uo  o[)cratur  i.sle  op^^rarius. 
licel  H  priino  invcntorc  aliis  inslrum»>nlis 
form;il)atur,  it;i  ;i[)U(l  (;i;iiiim;ilicuin  to 
men,  vcl  Verbum,  ct  sic  de  aliis  mu<lis.si- 


vcrum  est  in  primu  inveiilore.  Vel  si  con- 
lcii(l;is  i[>s;is  fabricari  :i  iiuu«'unique  priino, 
rccurrcndum  esl  ad  cugniliu:uMn  <'«»nfu- 
s:ini,  el  dislinct;iiii.  (>t  iiiul(i|>lic(>iii  nuMluni 
cugiius<'(>ii<li  ab  e<Hl(>in  i<lem.  Alilor  puet- 
.s<>l  dici  prolMibilitcr.  <|uud  l<M|uilur  Hecuu- 
dum  illaiii  upiiiiontMii.  qiia'  allribuil  ac- 
tivitatem  oiuiu>ni  inlelhvtui  aKenli.  ul  vi- 
detur  lo(iui  <iiui>s(ione  .MH|uen(i.  quixl  riii* 
ver.s;ile  <>sl  linis  (>jus  :  e(  (uiic  facililer  di- 
<'<?n>lur  ad  nuilivuin.  S(>tl  qiiia  hoc  iion  vi- 
detur  con.sunum  diclis  higus  alibi.  e(   loa* 


101 


SIIPER  IJNIVEUSALIA  PORPnVUll 


riLum.  Lapis  enim  no7i  est  in  anima^  sed 
species,  vel  itnuQO  ejus,  ;J.  de  Anima  text. 
comment.  38.  Vide  opLimam  declaratio- 
nem  illius  aucLoriLaLis  in  primo  hujus, 
disLincLione  Lerlia,  qua!sLione  sepLima,  sol- 
vcndo  raLiones  primte  opinionis.  Ibidem 
eLiam  qua3sL.  8.  paLeL  quod  inLellecLus  non 
moveLur  ab  objecLo,  nisi  uL  supra  noLavi, 
imo  posL  moLionem  ipsius  inLellectus. 

Ad  LerLium  dico  quod  loquiLur  de  intel- 
lecLu  possibili,  et  quoad  primam  ejus  ope- 
raLionem.  Quod  addiLur  de  non  cntibus,  et 
entibus  in  poLenlia,  dico  quod  inLelligunLur 
LerminaLive,  nonauLem  moLive.  Sed  adhuc 
posset  objici  conlra  illam  proposiLionem, 
Quidquid  intelligitur,  intelligitur  sub  ra- Quidquid' 
tione  Universalis,  pula  tunc  sequereLur  '^/l-^''"'''^/^ 
cundarum  inLenlionum.  Quod  auLem  diciL     processus  in  infiniLum,   quia  ipsum  Uni-  versaiis  inti 

versale  intelligitur,  ergo  sub  ratione  Uni- 


xime  quia  conferre  unum  ad  aliud,  vide- 
tur  ipsius  intellecLus  possibilis  ;  ideo  di- 
cendum  uL  prius.  PosseL  cnim  dici,  quod 
sicuL  DocLor  appellaL  (Jniversale  acLu,  eL 
objecLum  acLu  inLelligibile  ipsam  quiddiLa- 
lem  habitualiler  cogniLam,  cL  in  poLcnlia 
propinqua,  ut  i{.  distincl.  l.  quicsL.  0.  ha- 
beL,  ita  appcllat  Universale  Logicum  mo- 
dum  iuLelligendi  omne  inLcIligibile,  cLiam 
in  primo  acLu,  pro  quanLo  esL  in  poLenLia 
propinqua  ad  esse,  et  applicari.  Vel  dic 
aliter,  ut  supra,  vcl  uL  alii  imaginanlur, 
quo  1  simul  lempore  siL  impressio  passio- 
num  lalium,cL  cognilio  objecLi,  sed  hoc  esl 
saLis  dubium  ;  ideo  pondcra  bene  modum, 
cL  vide  ea,qua3  diciL  in  2.  disLincL.l.  quycst. 
L  arl.  2.  de  cogniLione,  eL  producLione  se- 


DocLor,  quod  relatio  rationis   esL  modus 

objecLi  in  primo  acLu  inLellectus,poLest  dici, 

quod  est  Amphibologia,  vel  quod  poniLur 

gradus  pro  gradu.  Nihil  enim  aliud   vult, 

Secundce  in-  idsi  quod  intcntiones  secundoe  sunt  modi 

modi"7nieai-  inlelligendi  primarum,   et  primse  primo 

gendi  prima-  inleIIigunLur,eL sccunda? secundario,eL  ideo 

primo  sunL  quo,  el  secundario  quod.   Pos- 

seL  cLiam  dici,  quod  ibi   poniL  posilivumj 

vel  superlaLivum  pro  comparaLivo,  vel  No- 

men  pro  Adverbio,   uL  solet  ssepe  poni. 

Vide  sextam  distincLionem  primi,   in  si- 

mili.  PosscL  hic  applicari  illud  quod  su- 

pra,  quseslione  Lertia,  articulo  tertio,   du- 

bio  secundo,  ad  finem,  notavi  ex  nono  Me- 

taphysicoe  texL.  comm.    14.  pondera  bene 

cogiLando  ubique. 

20.  Ad  secundum  argumentum,  quoad  pri- 

moveiur  ^Va-  ^'^^^^'^  moLivum  dico,  quod  Philosophus  lo- 

bei  materiam  quitur  de  moLu  Physico,  cL  proprie  dicLo, 

fjuoniodo     tn-  .  ^  j.       i 

teiiifjitur.  non  auLem  MeLaphysico,  vel  animaLico,  et 
spirituali,  aLque  transumpLive  dicLo,  qui 
est  in  proposiLo.  OlDJecLmn  enim  movere 
inlellecLum    quid  sit,   dicLum  esL  supra. 


versalis,  auL  sui,  auL  alLerius.  Non  sui,  ut 
videtur,  ergo  alLerius.  EL  de  illo  alio  quae- 
ram  eodem  modo.  Item,  tunc  quod  intel- 
ligercLur,  cL  modus  inLelligendi  repugna- 
renL,  quia  singulare  inLelligiLur,  ergo  sub 
modo  Universalis,  per  Le,  eL  sic  repugnan- 
tia  inter  quo  cL  quod.  PoLesL  dici  ad  pri- 
mum,  quod  proposiLio  est  vera  quoad  pri- 
mum  actum,  non  autem  quoad  actus  re- 
flexos.  Vel  aliter  et  melius  quod  non  in- 
conveniL  Universale,  el  coeLeras  secundas 
inLenLiones  inLelligi  sub  modo  Universalis. 
EL  cum  quoeris,  auL  sui,  auL  alLerius,  dici 
poLesL  quod  sui  secundum  rem,  sed  alLe- 
rius  secundum  raLionem,  cL  hoc  co  mcdo 
quo  ponimus  in  inlenLionibus  idenLiLalem, 
vel  disLincLionem  realem.  Vel  si  conceda- 
tur  quod  alterius,  nuUum  inconveniens 
est,  quia  in  intentionibus  non  inconvenit 
concedere  processum  ininfinitum,  utprius 
dixi. 

Ad  aliud  dico,  quod  quoi  quidei  modus 
modo  opponuntur,  cL  non  modus  quid,  vel 


quod  nihil  aliud  est,  quam  concurrere  par-     e  contra,  uL  infra  diceLur,  eL  supra  cLiam 
LialiLer  ad  acLum,   vel  habitum    causan-      noLavi. 


dum.  Per  idem  ad  secundum,  cL  LerLium, 
Agens  enim  LoLale  esL  praesLantius,  et  cor- 
pus  modo  corporali  non  agit,  sed  bene 
spirituali,  et  sine  transmutatione,   in  spi- 


Septimo  dubitari  posset  circa  soluLionem 
duorum  argumenLorum  principalium*,  ul 
applicatur  ad  primum  auctoritas,  an  vide- 
licet  propositio  Boetii,  sit  vera  tanLum  in 


21. 

num.  2. 


Or^STIn  V 


1U& 


I 


his  qu;i'    liabeiil  esse,  secliis.i   oporalione  uihus,    suo    iiiodo,  cmI    diccnduin.   El  si 

collaliva  inlelleclus.  Et  dico  brevilcr,  quod  ohjicialur  dcsecundis  inlenlionibus.funda- 

ma.xinio,  et  principaliler  in  iliis  liabel  ve-  lis  in  aliis,  de  CJenere  enim  dicilur  ^; 

rilateni   :   tiim  quia  e.Kistentia  perscitali-t  cies,  el  de  hoc  genere  individuum  ;  dicen- 


I 


lerlii  modi  illispncciseconvenit,  licet  non 
omriilius;  tuni  quia  sunt  do  perfeclione,  el 
coniplemcnlo  universi,  do  quo  loquiUir 
ibidom,  ul  supra. 

Sed  qui  voluerit  objicere  conlra  solutio- 


dum  quod  ullimale  reducunlurad  proprie- 
talom  realem,  ol  lioc  sufflcil,  ul  infra  ma- 
gis. 

Ultiino    dubilalur,    ulrum    inu-niiones 
socunda»  fianl  efTeclive  ab  inlelleclu,u(  «licil 


ZL 


nem,    ul  esl    ad    primum,    el    dofondore     I>octor. 


*  iiuin.  4. 


Inlenlio- 
nei  '2.  sup- 
po)iuul  ali 
(/uam  pvo- 
priclalcm 
aparle  rei. 


ipsam,  ut  est  ad  secundum.considorol  ova- 
sionom,  el  inslanliarn,  alLiori  onim  indagini 
plura  omitlo. 

OcUivo  circa  solulionem  tortii  [)riii(ipa- 
lis',  ubi  dicilur  quod  rniver.sali  aliquid 
corrospondel  in  ro,  fi;j^menlo  voro  niliil. 
(](j:jlra.  partos  figmcnli  sunt  in  i-e,  licet  to- 
tuni  non.  Dico  quod  licot  parles  corres- 
pondoanl  parlibus,  loti  vero  niliil,  imo 
parlinm  incompossibililas,  ideo  figmen- 
luin,  cl  impossibilo  dicitur.  Ipsis  vero  in- 
lcnlionibus  corresp^mdet  compo.ssibilitas, 
et  occasionaliva  |)r'0[)riotas,  el  applicationis 
veritas,  ideo  ontia  possibilia  sunt. 

Nono  circa  illam  pr-opositionom  IJoelii, 
Species  est  teniiis  similitutlo,  etc.  Et  si- 
milis  sentontia  habclura  I'liilo.so()ho,  cap. 
de  Substantia,  pi*opriotale  .{.  ad  linoiii,  l)i- 
cens,  iiuinii,  gmus  f>tus  coinpfertilur,  olc. 
Diibilatur  (|ualilcr  esl  ad  proposiliim.  Dico 
qiiod  pro  lanto  osl  ad  rom,  ([uia  propriolas 
corr'ospondons  in  quidditalo  spociMca  pri- 
ino-inlcrilionali.ipsi  spccioi  sccurnlo-inten- 
tionali,  ot  minus  absli-acla,  ot  a  pauciori- 
bus  qu;im  prnpriol;is  quidditalis  |;onoricii». 
Isfud  igiliir  ma^Ms  lonuo  qiiod  in    plura     et  Sonsih.  .Vi7*i7<?s/ i«    iuMiecfu,  ifuin 


Polest  dici  quod  loquilur  exlerwive,  oo 
modo.  quo  relaliones  reales.  inlrinsecus 
;tdvonionlos,  dicuntur  eflici,  qi;n'  t.im»n 
non  h:il>onl  ali;im  passivam  cau-  ,i 

causalitate  fundamenli,  el  lennini.  Vel 
tonendo  inlentionesesse  respoclusexlrinse- 
cus  advenienles,  suo  modo,  polesl  dici 
([uod  sicul  res[)ectus  tales  reales  cau.san- 
lur,  ot  efliciunlur,  eliam  ;di(iuando  pcr 
inotiim,  ot  alia  cau.s;dilalo,  a  causalilalc 
fundamenli,  el  lermini  :  ila  in  proposilo. 
iloc  modo  magis  loquitur  Doclor  ubique, 
licet  .\ureoius,  el  alii,  aliler  opinenlur. 
Elige  viain  qiiam  volueris.  Sed  de  hoc  infra 
forle  eril  proIi.\ior  .senno. 

«^L.lv-illU    V. 

Itnini    i  fiirersait'  sii  per  se 
in/t't/iififiiii' 

Fratic.  .Mairuiuit,  1/1  I.  j.  U.  ./.  I  iijrtciua  in  t. 
'/i.»/>  :>.  (/.  ;{.  Jo.in.  Ati/Iicti*  fl  brjMTuiiuju- 
per  /lanc  quaett.  iJoclor  Itb.  7.  .Uttaph.  f .  15. 
num.M.in    -         ••    ■  ■    t  mtV4r$.mrt. 

1 .  Vule  eiln' 


.1 

fiant      ■ 
tm     tj' 


OU(.)d  n"ii,  j'fr  .Vualuicicm    uc  :?cusu        I. 


p;utitiir,  cst  cr.LTi)  sfiocios  priino-inlonliona- 
lis  lonui.s  simililudo,  id  osl,  conccplus ; 
vel  forina  doclaraliva  singubirium,  ct  (ie- 
nus  m;igis  lonuis  spcciorum.  Vide  hunc  5. 
Mola[)liysic.  cap.  dc  Uolalione,  el  alibi.  el 
\\.  disliiicl.  I.  ;i(l  hoi'.  V«I  si  volucris  intel- 
liL'erc  do  ipsis  sccundis  Inlonlionibus,  ap- 
plica  iii  oi*(liiio  ;i(l  fuiid;«mcnlapn»[>()rlioiui- 
bili;i.  (".oiiimuriic;ibililas  oi*go,  el    indifTe- 


;i//*/.s  fmnii  in  seusu  :  rnivcrsale 
autoni  nunquani  fuit  in  simisu,  ergo, 
elc. 

Itoni,   oinnis  virtus  passixa   |' 
{xmit  suuniol>jVrtuui  iii  actu,  anlti   • 
oporationcm,    quia    uli 
suiim  acliim.  |>or  quom  j">ltal  o|Hijri ; 
l;'ni\or.saleau(om  non  p;  .:(urab 


.irfmmtn' 
tmi^fpmr- 
tt    ity^/« . 


lonlia  r*calis  o.K  iwiliiiM  r-oi,  licoi  m;ijor.  e(  inlollodu.  sod  caus.durab  tv.  |>vr  Com- 
minor,  corrospondcl  i[)sis  inlcidionibus  monlatoi'em  I.  de  Animu.  cap.  8.  ergo, 
(loncris.  (>t  Spccici,  ol  itii  d»»  nliis  inlcnlin-      elc. 


100 


SUPEll  UNIVEKSALIA  PUKPllYKil 


2. 

^onclusio 


Ad  oppositum.  Quidquid  definilur 
est  per  se  objectum  inteilectus  ;  Iniver- 
saie  defmilur  ajj  Aristolele  1.  Perilier- 
menias,  cap.  5.  ergointelligitur. 

Dicendum,  quod  Universaleest  per  se 
intelligibile  :  quod  patet  sic,   primum 
objcctum  intellectus,  scilicet  cjuud  quid 
est,  intelligitur  sub  ratione  Universalis  ; 
illa  vero  ratio  non  est  idem   essenliali- 
ier  cum  Wlo  (/uod  (juid  est,   sed  modus 
ejus  accidentalis  :  ergo  intellectus  po- 
test  cognosceredifierentiam  inter  suum 
objectum    primum.  et  illum   modum  : 
quia  potestdistinguere  interomnia^quas 
non  sunt  essentialiter  eadem  ;  sed  om- 
nis  virlus  cognoscens  per  se  differen- 
tiaminter  aliqua  duo,  cognoscit  utrum- 
que  extremum  sub  propria  ratione,  per 
Aristotelem  2.  de  Anima.  Text.  com. 
146.  Per  hoc  enim  probat  sensum  com- 
munem  esse,   igitur  intellectus    potest 
cognosceremodum,  sive  rationem  Uni- 
versalis  per  se,  et  sub  propria  ratione  ; 
hoc  enim  modo  retlectendo    cognoscit 
intellectus  se,  et  sui  operationem,   et 
modum   operandi,  et  caetera,  quas  sibi 
insunt. 
3.  Ad  primum  dictum  est   supra,  quia 

intelligitur  de  primo  subjecto,  quod  est 
qiiod  quid  est,  rei  materialis.  Vel  ali- 
ter,  quod  intelligitursecundum  naturam 
sensitivam,  scilicet  de  sensibilibus  ;  cu- 
jusmodinon  est  Universale. 
%fsibius      ^^^  secundum  dicitur,  quod    intellec- 
liva^^agens  ^^^  possibilis  est  virtus  passiva,  et  illa 
non.         prassupponit  suum  objectum  ;  sed  intel- 
tellectus  agens   non   praesupponit,  quia 
non  est  virtus  passiva.  Universale  etiam 
non  est  objectum  ejus,   sed  quod  quia 
es/,in  phantasmatibus,et  Universale  est 
finis  ejus,  etc. 

EXPOSITIO 
^  Quinla  quaeslio  pertinet  ad  qusestionem 

quia  es^Unde  quoad  primum  patet  ordo  ex 


ordine  quirl  est,  et  si  est,   ad  ipsum  quia 

est.  Quolies  sumatur  Universale,  et  quali- 

ter  in  proposito  capiatur,  et  quid  sit,  patet 

prius.  Dicit  autem  per  se  ad  differentiam 

eorum,qu3e  per  accidensintelligibilia  sunt, 

ut  entia  peraccidens,  el  negationes,  et  pri- 

vationes,  etc.   de  quibus  non  ponitur  per 

se  aliqua  scientia.  Et  inLelligilur  de  per- 

seilate  secundi  modi,  et  non  tertii.   Intelli- 

gibilitas  vero  est  passio  enlis  simpliciter, 

id  esl,  communis  Deo,  et  crealurae,   conse- 

quens  omne  ens,  secundum  gradum  sua^ 

entitalis,  qua  mediante  unaquseque  entitas 

est  manifestativa  sui  ipsius,  eL  est  intelli- 

gibilitas  prsecedens  inlellectionem.   Unde 

Doctor  iste  in  Theoremalibus,  propositione 

prima,   Intellectionem  inlelligibile  natura 

prsecelit.    Quod  probat,    quoniam    passio 

praesupponit  agens,  et  omnis  actio  circa 

aliquid  est,  et  illud  circa  quod  estintellec- 

tio  est  alterum ;  quapropler  primum  intel- 

ligibile  intellectionecausari  estimpossibile, 

comparando  intellectionem,  et  intelligibile 

ad  eumdeai  intellectum.  Per  se  igitur  in- 

telligibile  audiatur,  aut  primum  intelligi- 

bile,  aut  aliquid   per  se  inclusum  in  ipso, 

aut  modus  intelligendi  ipsius;  dummodo 

possit  auL  movere,  aul  per  se  terminare  ' 

actum  intellectus.  Multaad  propositum  su- 

pra  qusest.  3.   et  in  sequentibus  articulis 

tangentur.     Divisio    quaestionis    commu- 

nis. 

QuoAD  sEcuNDUM,  arguit  duabus  rationi-        5. 

bus  ad   partem  negalivam.   Prima  prius 

Wabita  est  quaesL.  3.*   Secunda  procedit  ex  •  num.  iO. 

ordine  objecti  ad  poLentiam,  quod  praesup- 

poniLur  in  actu  :  quod  non  debet  intelligi 

de  acLuali  existenlia  ipsius,  sed  potius  in- 

tentionali,  et  repraesenLativo.  Et  quod  ad- 

ditur  quod  videlicet  potentia   capit   suum 

actum  ab  objecto,  per  quem  potest  operari,  Intelleeiut 
,     s   ■       1,.    •     ,  .     .        ,,..,.,.  quomodo 

poLest  mLelligi  de  specie  mLelligibili,  qua  capu  ac- 
liabiLa  inLelligimus  cum  volumus.  Vel  dej"c"o"  ^ 
actu  primo  inLelligendi,  non  totaliter,  sed 
parLialiler,  quo  habito,  intellecLus  per  se 
poLest  in  actus  sequentes,  et  habitus.  Quod 
addit  ex  Commentalore  liabetur  prirao  de 
Anima,  comm.  8.  An  loquatur  de  intellectu 


QIJ^STlf )  V 


107 


agenlc,  vel  possibili  .'i  diver.-sis  (liversa  <li- 
curilur. 

Ad  opposiluni,  unica  r.iliojio  o-iUMulit  af- 
flnii.ilivaiu,  ar^'uendo  ex  d^jlinibililale  in 
lollii^ibililaloni,  vel  ex  ilc/lniri  inlelligi,  el 
hoc  pcr  .so, 

Kospondcndcj  ad  qu«'eslioneni,  nuni.  2. 
tonet  partcni  alliriualivain  ex  hoc,  quod 
prinuini  (jhjccluni,  qiiod  ;if)pcllat  /jind  1^1111! 
(?.?/,  inlclli^Mlur  sub  ralionc  rniver.siilis,  cui 
t;ilis  ni(;diis  non  e.st  s;iUcni  esscnti;ililer 
idcn»,liccl  acci(lcnl;ililer  sil.(^)uare  inlcllec- 
tus  polcsl  disliiiguere  intcr  il[;i,  etpercon- 
sequcns  uliuiuque  pcr  .se  cognoscere,  ex 
2.  de  Aiiinia,  text.  coiuni.  1 J.').  et  in  se- 
quenlibus,  alqiie  pra'cedcnlibus.  Nain  sic 
Arislotc.cs  arguit  .sensuni  coininuneni  esse 


ad:Lfjuatum  inlellerlu.s  :  liujusnio<ii  eslens 
reale,  ex  principiis  liiiju.Hl>octuri^;  huI 
lum  cniiii  Metapliysic.f,  oljjecluni  inleliix- 
tus,  ct  f  )riiialilas,  sunt  aqualis  aiii'  tl 

li;il)et  4.  McUiph.  .'m.mI  .subjecluni   Mim'j 
sicai  esl  ens  reale;  ergo  et  obji-riinn  iiii*  i 
lectus.  Tum  secundo,  (el  &4I  probulio  pri- 
ni.x'  consefiuenlia)  de  quo  non  pra-Uicalur 
firinio  iiiodo  subj<rlum   passionis,  nec  se- 
cundo  modoipsa  p;issi<).  S'il  en.H  reale  non 
pra'dicalur  per  .«e  priino  mudo  de  I  niver- 
sali,   WH^  univer.s;iliter  de  aliqua  alia  .ne- 
cunda  intentione,  igilurncc  inlelligibilila!» 
secundo  modo.  Tuiu  lerlio,  (juod  cunvcnii 
per  se  subjecto,  convenit  \>ev  accidcn.s  .1 
denti  illius  :  sed  iiit«dligibililas  persecon- 
vcnil  ipsi  c/wo//  (fuii  ent,  cujus  accidcnlulem 


aliuiii  a  parlicularibus,  cl  addil  quod  ille     ^"'^''"">  PO'"^  'P'^"'"  ''«iver.sale.  ergo  non 


niodus  cognoscendi  est  reHexivus,  non  so- 
luni  niodi  inlclligcndi  objecli  prinii.  .scd 
el  ficlus,  et  polcntia',  et  alioruin  qu;e  insunt 
eidein. 

Ad  priinuni  arguinciiliini  rospondet  ut 
supr;i,  ct  ;iddit  ;iliuiu  niodiiin  diccndi,  non 
longe  divcrsum. 

Ad  sccundiim  dicit,  (juod  licel  inlellec- 
lus  possibilis  sil  virliis  jKi.ssiv;!.  wm  t;imen 
iiilellcctus  ag(Mi ..  rnivcrs.ile  vcro  e.st  ob- 
jectum  inlellcclus  |,ossibilis,  scd  csl  iion 
objccluin,  .sed  linis  inlcllcclus  agcnlis,  cu- 
jus  objoctum  cst  qiiol  quiil  cst  iii  plianlas- 
m;ilibus,  (jii;i'  soluiio  esl  s;itis  aiiibigua,  ul 
iiifra.  .'scd  cst  conforinis  dictis  liujus.  in 
TlicoreiiKilibus,  (•tiiiclusionc  lcrti;i  :  sod 
;inil)iguc  ibi  lo(|uilur,  ul  p;itct  sublililer 
consider;inli.  Mcm  cli;mi  pottst  sejui  ex 
dictis  cjus,  iii  [iriiuo,  dist.  H.  (jiKesl.  G.  et 
in  sccuiulo,  dislincl.  3.  (|ua'st.  1.  el 
alilii. 

ncoAi)  ir.uniM,  circ;i  solutionem  prin- 
cip;il(Mn  dubiliilur.  Vidclur  eniin  (fuod 
rniversale  iion  sil  [^er.si»  inlelligibilc  :  tum 
quia  inlelligibilitas  est  p;i.ssio  eiilis  ivalis, 
ergo  non  convenit  l  niver.sali  .sccundo-in- 
tenlioiKililer  suiuplo.  C.on.se^iuenlia  patel. 
AntecediMis  pi-ob^ilur,  <|ui;i  iiilelligibilila.H  islo  in  2.  dislmot.  M.  ad  rtnem.  quod  forie 
convenil    pnecisc   illi   (luod   esi   objerlum      pn)l>abilil»*r  leiwri   pueBOl,  el  iii  boc  dia- 


per  se  conv(Miil  ip.si  Iniver.sali.  Majorp;ilel 
a  simili  de  liomine,  allx?diiie,  el  molu;  al- 
bedinc,  siniilit;ite,  oi  visibililale.  Miuor 
aulem  est  nota,  el  discursus  l>onus.  .\lia 
argumenla  gratia  brcvitalis  omitlo. 

Dicendum  secunduin  Aristolelein  2.  .Me- 
lapli.  texl.  comm.  -I.  quod  unumquodque 
sicul  sc  liabel  ad  enlilatem,  ila  aU   veriia- 
teni,  et  intelligiuilitatem.  ."si  ponerclur  igi- 
tur  ens  univocum  enti  reali,  et  enli   raiio- 
iiis,  ita  eliam  intelligibilitas.  Sed  ille  mo- 
dus  dicendi  non  (^sl  dc  iiKMile  Scoli,  licei 
in  (^)uodlilKHo  qiuesl.  3.  vidcalur  euin  ian- 
gere  :  si  iamen  Ixmic  inleiligaiur,  lioc  iion 
intendit,  ui  paiet  in  primo,   distini.  29.   c( 
iii  liis  logicalibus  s:epe,  ei  iiiaxinie    logice 
kKiuendo.  quamvis  in  2.'>.  tl^slincl.  1.  Ile- 
porlaiionum,  et  in  2*J.  ejusdem.  nou  a-sM- 
riMido  lanieii,   ponal  enli  ivali.   el  eiili  ra- 
tioiiis    ;ili«iui(l    communc    univocum.    ul 
(Juanlilatem,  iiumero,  ei  quanlila''  ■    ••': 
luue;  el  principium,  princiri  ■•  ■•- 
et    nolionali.    rndo     fortc 
C(«s    opinali   sunl    li  .. 
nein  ponendani.    ldi»o  lenendo    un. 
neni  enlis  ad  iUa.  p*>-.*'i  uno  iiu> ;  ■    . 
aliquod  unuin  e<so  lum  0;  .1 

inielUH:lus,  ul  langil  (licoi  noa  asscrUve) 


108 


SUPER  UNIVEKSALIA  POKPIIYRII 


i». 


lingueretur  potenlia  non  organica  ab  orga- 
nicis,  ut  ibidein  (llcit. 

Sed  suslinendo  comuuinem  modum  di- 
cendi,  et  de  univocalione,  et  ado^qualione 
objectiva  entis  realis,  comnmnis  Deo,  et 
creaturic  ;  polest  breviler  dici,  quod  sicut 
entia  ralionis  habent  esse  pra^dicabile,  et 
de  consideratione  Metaphysici,  scilicet  re- 
ductivead  entia  realia,  non  lamen  nego  in- 
ter  ipsa  transcendenlia  aliqua;  ita  habent 
intelligibilitatem  totaliter  molive,  reduc- 
tive,  licet  terminative;  ut  enlitatem,  ita 
intolligibilitatem  formaliter  habent.  Ens 
ergo  reale  est  objectum  intellectus  princi- 
paliter,  et  antonomastice,  in  quo  eliam 
dantur  gradus,  comparando  subslantiam 
ad  accidens,  et  substantias  inter  se.  IIoc 
lamen  non  obstante,  intentiones  secundse 
eo  modo,  quo  et  esse,  et  definiri ;  ita  intel- 
ligi,  et  sciri  sortiuntur.  Ad  hoc  vide  Philo- 
sophum  4.  Metaph.  in  principio,  et  hunc,et 
alios  Doctores,  et  specialiter  infra  qusest. 
4.  AnLeprffidicamcntorum,  ad  finem.  Ad 
idem  etiam  facit  quod  in  distinct.  26.  et32. 
primi,  et  5.  qusest.  Quodlibetica,  et  alibi 
sfEpe,  habet  de  eo ;  quia  est  esse  de  se  for- 
maliter  tale,  et  ab  alio  originative,  sive 
fundamentaliter.  Vide  etiam  distinct.  43. 
primi.  Dici  ergo  resolute  potest,  quod  (ut 
habet  Doctor  3.  distinct.  primi,  qusest.  3.) 
ens  quod  est  objectum  adsequatum  intel- 
lectus,  habet  duplicem  primitaLem,respectu 
omnium  inLelligibilium  sub  disjuncLione, 
scilicet  vel  univoce,  univocationis,  vel  vir- 
tualiter.  Secundo  modo  continentur  sub  eo 
intentiones  secundae,  ut  patet  speculanti,et 
hoc  effective,  recurrendo  ad  intellecLum ; 
et  radicaliter,  recurrendo  ad  fundamenta. 
Et  hoc  facit  mihi  fidem  stabilem  in  hac 
difticultate,  imo  posset  probabiliLer  dici, 
quodconLinentur  sic  sub  quidditale  reisen- 
sibilis,  ut  isLe  Doctor  exponitillam  esseob- 
jectum  intellectus  3,  distincL.l.et  2.  quoest. 
14.  QuodlibeL,  ut  supra  qu8est.3.notavi  et 
alibi,  Per  hocad  primum  argumentum  pa- 
tet;  intelligibilitas  enim  sequivoce  analo- 
gice,  sicut  ens,  convenit  uLrique,  scilicot 
enli  reali,  et  enti  rationis  :  sed  per  Antono- 


masiam  dicitur  passio  prima.  Vol  aliler 
quod  est  formaliter  unius,  et  reductive  al- 
terius.  Similiter  ad  secundum,  concedo 
quod  passio  entis  realis  non  prjBdicatur  de 
ente  rationis,  sed  sua  propria. 

Ad  lertium  dico,  quod  habet  veritatem  10. 
in  limitatis,non  aulem  in  transcendentibus. 
Vel  melius,  concedo  quod  intelligibilitas, 
quoe  per  se  convenit  fundamento,  per  acci- 
densconvenitintentionifundat;iMnipso:sed 
hoc  non  obstat  quin  sua  propria  per  se  sibi 
conveniat,  uL  paLeL  in  exemplo  tuo.  Licet 
enim  moveri  ad  motum  hominis,  per  acci- 
dens  conveniat  albo,  si  tamen  separaretur  ab 
homine,  moveri  per  se  sibi  convenire  pos- 
set.  Vide  supra  quajst.  3.  plura  ad  faci- 
liorem  declarationem  dicLorum,etconsidera 
altius  (si  vales)  in  omnibus.  PosseL  enim 
ponderari  qualiLer  differenLioe  ulLimse,  et 
aliae,  de  quibus  non  prsedicatur  ens  quid- 
ditative,  sinL  inLelligibilia.  Et  sustinendo 
quod  per  se,  oporLel  dicere  consequenter 
intelligibilitatem  esse  passionem  enLis 
LranscendenLis  ad  quidditaLive,etnon  quid- 
ditative  ens,  ut  pateL  supra,  vel  aliLer  spe- 
culari.  Qucere  hunc  in  MeLaphysica  sua,  et 
in  TheoremaLibus. 

Secundo,  dubiLari  posset  circa  illam  pro- 
posiLionem,  qua  plerumque  in  his  qu;iesLio-      *^' 
nibus  uLiLur  DocLor,  videlicet  quod  quod 
quid  est  est  objecLum  primum  inLellectus. 

Dico  breviter,  uL  LacLum  esL  prius,  quod 
inLelligit  de  objecto  motivo  intellecLus  crea- 
ti,  viaLoris ;  non  auLem  de  objecLo  termina- 
tivo  ut  pateL. 

Pro  cujus  uUeriori  declaraLione,  noLa, 
quod  objeclum  intellecLus  aliud  est  termi- 
nativum,  et  sic  est  ens  in  sua  maxima  com- 
munitaLe,  eL  analogia  ;  aliud  moLivum,  et 
hoc  vel  naLurale,  vel  voluntarium,  seu  su- 
pernaturale.  Primo  modo  adhuc  est  duplex 
quia  vel  ex  natura  poLentioe,  vel  pro  isto 
sLaLu.  Primo  modo  est  ens  finitum  absolu- 
tum,  vel  si  respectivum,  ad  finitum  tamen 
terminum.  Secundo  modo  est  quidditas  rei 
sensibilis,  et  hoc  vel  formaliter  in  se,  vel 
in  suo  inferiori,  vel  virtualiter  :  motivum 


QU/KSTH)  V 


100 


autem    .siipornaliirale  esl  Deus    ullerior     omnem  aclivilalem   inlelleclui  a(^en(i.  El 


prosoculio  isloruui  non  liic,  sed  alibi. 

'{'crlio,  (lubiluUir  circa  illam  proposilio- 
nem,  (\\uv,  esl  lan(|uani  principium  Scoli- 
cum,  scilicol  (fuod  (tmnif  potcntiu  ponens 
diffcrcnliam  inter  aliqua  duOy  cotjno^cil 
ntrumquc  ejtrcmnm,  suh  propria  ralionc. 
Videlur  onim  fal.sa,  lum  ((uia  nos  ponimus 
ditToronliam  inlor  singularo,ol  I  nivorsalo  : 
sed  singularo  non  coLrnosciniussul)  propri;i 
r.iliono,  ox  fundamonlo  liujus  :  lum,  quia 
Doum  a  croalura  ;  ilom,  non  onsab  onle  ; 
ilom,    ri,L,'monla   a  voris  onlibus  dislingui- 


licol  problcmalice  in  Ouodlilioloquarsl.  15. 
[MTlran.seal  hanc  maleriam,  majris  (ainen 
de  mente  sua  allribuilur  activilas  inlelloc 
tui  possibili,  quam  nop-tur.  Ipsum  aulem 
in  materia  reali  in  bis  logicalibus  loqui 
secundum  viam  conimunem  dixi  prius. 

Vel  dicendum  aliter,  quod  vull  intellec- 
tum  possibilom  esse  passivum  uno  modo, 
el  aclivum  alio  ukxJo.  Est  enim  passivus 
ul  recipii,  et  aclivus  ut  operatur,  el  dicil. 
Et  ideo  appropri.ilo,  vol  per  quamdam  spe- 
cialilatom  loquilur,    ui  ponal  difTerenliam 


mus,  quorum  altorum  sub  propria  ralione     <'j»s  ab  intollectii  agenio.  Et  quia   inleUi- 


non  inl(>IIij,'imus. 

Dicondiimqiiod  aliqiiid  inlolli;.'i  sub  pro- 
pria  raliono,  polosl  duplicitor  considorari; 
Uno  modo  ({uod  ipsum  sil  molivum,  ot  lcr- 
minalivuiu  actus  inlcllocliis,  ol  (juod  sua 
ralio  (luiddilaliva  sil  ipsius  inlolloclui.nos- 
Iro  manifoslativa.  .\lio  niodo  (juod  sit  illud 


gore  esl  quoddam  pati.el  islius  intelligere, 
idoo,  etc. 

Quinto  dubilalur,  quia  videtur  vollc  ibi- 
dom  Doclor,  qund  inlolh^^tus  possibilis 
pr.Tsupponat  rnivorsale  tanquam  ubjec- 
lum.  (^irca  quod  laborantquidam  bic  mul- 
lum  (ut  supra  (luiest.  '.i.  teligi)  assignantei 


ad  quod   lcrminalur  actiis   inlolloclus,  el     ordincm,  el  modum  producendi  I  uiversale 


non  .soliim  p.irs  concopli,  vol  moilus  ojus  ; 
ipsius  lamon  ralio  quiddit.itiva  dislincta.el 
pnccisa,  non  sil  ralio  inlolligondi,  noc  in 
proprio  ropr.osonl.ilivo  movot  inlolloclum, 
sod  vol  in  concoplu  communi,  vol  in  con- 
coplu  aggr(>galo,  vol  a  priori,  vel  a  poslo- 


et  alias  socundas  intcntiones. 

Dico  probabilitor,  et  salvo  meliori  judi- 
cio,  quod  idom  intelloctus  intidligit.  el  in- 
lollccla  coinp.iral.  (!um  ergo  intellii:ere 
convonial  lanlum  inltdloctui  possibili,  se- 
(jiiitur  oliam  quod  conferroconvenit  eidera, 


riori.  Primo  modo  propositio  Doctoris  non     el  por  con.s(»quens  causart^  socundas  inten- 


csl  vora,  sod  .socundo  modo.  El  tunc  ad 
primum  dc  singulari  patol.  Intolligitur 
onim  lcriuin.itivo,  ut  quod.  Dcum  oliam  in 
concoplibus  communibus  sibi,ot  croaturis  ; 
non  onlia  oli.im  intolligimus  terminativo, 
ncgativo  .saltcm.  Idom  in  proposito  iW  Ini- 
ver.sali  olaliisintontionibus  socundisest  di- 
condum.Sunlonim<7frosocundarium,?tacci- 
dciil.do,  rospoclu  inlolloctionis  aliorum,  ct 
otiam  sui  ipsius,  .sod  U'  n  i)rimarium.  noc 
iMotivum  :  sunt  tamon  qwhf  torminalivum 
proprijc  cognitionis,  el  lioc  suflicil  ad  in- 
lontionom  Doctoris. 

nuarlo,  circa  solutioiicm  socundi  argu- 
inciili,*  ubi  dicit  lK)clor  (|uod  intt''lirtus 
pos.^il)ilis  est  c/r/M.s"  pas.siva.  dubil.itur  an 
hocassorlivo  v«dit. 

|)i(*cndum  uno  modo,  ({uod  UMiuitur  .sc- 
cundum   viam  oommuncm    uttribucnU-m 


tiones  :  ot  tunc  dico,  quod  intellectus  poj- 
sibilis  lialx?l  st»  primo  etTwlive  respectu 
ip.sarum.  ol  idoo  nou  prcesupponil  oaa  : 
ip.sis  autcm  .idiuvontis,  habel  se  reivptive 
respcctu  intellcctionis  ipsarum,  el  ita  prje- 
supptmil  l  nivorsalo  ut  objoclum,  e(  pras- 
cedit  ut  (Mu.s;i.  (^ui  vellel  nxnirrore  ad  pri- 
mum  invontorem  intentionum  (u(  supra) 
IK).ssot  alitcr  im.iginari,  so<l  i.slo  niodus  di- 
condi  ost  satis  .socuru.s,   ul  video. 

lltimo.  ciim  dicil  Doclor.  quoii  Tn:   -- 
salo  non  esl  obje<'lum  iutelioctus      - 
sod  quoti  quiil  est  in  phanlasmatibi.  n 

aulom  (  nivors;ilo  os(   linis  ejus.  .. tn 

|)osst'l.  Diccndum  probabihlor  a'>*|ue  «r- 
gumcntis,  qutni  Cnivcnyile  ncc  rrilr  n«c 
loiricalo  in  ac(u.  ost  objeclum  in  ns 

agcn(is  (u(  3.  dis(.  '•»  t\xi!vsl.  I.  haliel  i»le) 
sod  beiie  l  nivors;do  in  pi>(onUa.  o(  lioc  in 


U. 


110 


SnPHU  [JNIVERSALIA  POKPIIYRII 


prinio  aclu.vel  reclo,eL  loquendodoobjecl) 
molivo,  quod  speciem  cum  condilionibus 
malerialibu-;,  el  individualibus,  gignil, 
primo  in  polenLia  exleriori,  et  consequen- 
ter  in  phantasia,  circa  quam  operatur  in- 
lellectus  agens,  aliquid  omiLtendo,  eL  ali- 
quid  absLraliendo  (uL  in  Tlieorematibus, 
proposiLione  Lertia,  habet  iste)  et  tunc  facit 
universalitalem,  sciliceL  realem,  et  reprse- 
senLativam  in  rebus.  Causatnamque  spe- 
ciem  intelligibilem,  qutie  est  Universale  in 
repra3sentando,  et  de  Universali  in  potentia 
remota,  mediante  illa  specie,  faciL  Univer- 
sale  in  poLenLia  propinqua,  et  tunc  U^niver- 


versale  :  igitur  non  estaliud  abeo,  quod 
Proprium  ponitur  :  quod  est  inconve- 
niens,  quia  Proprium  non  indicat  es- 
sentiam  ejus,  cujus  est  projwium,  per 
yVristotelem  1.  Topicorum,  cap.  4. 

Item,si  habeat  aliquam  passionem  ; 
illa  inerit  etomni,  et  soli,  et  semper  : 
ergo  erit  Proprium,  quod  ost  inconve- 
niens;  quia  tunc  illa  passio  continebitur 
sub  Proprio,  quod  est  species  Universa- 
lis,  eterit  convertibiliscum  ipso  Univer- 
sali,  quod  est  inconveniens,  ergo,  etc. 

Item,   accidens  non  est    subjectum 


sale  reale  in  acLu,  et  eliam  Logicum  est     accidentis,   per  Aristotelem  1.  Metaph. 


finis  ejus,  ut  inquit  egregie  Doctor.  Non 
dixit  enim  effcctus  ejus,  sed /ims,  id  est,  ad 
quod  LerminaLur  operaLio  sua  exclusive,  ul 
in  simili  habeL  12.  dislinctione  quarLi, 
qua^st.  3.  de  acLione  accidenLi-;,  eL  termino 
duplici  ejus,  in  princlpio  soluiionis.  Sed 
non  obslat  objectio  Foxal,  dato  quod  hic 
loqueretur  DocLor  de  Universali  reali,  quia 
liceL,  ut  in  pluribus,  vel  principaliLer,  pro- 
testatusestsedetermin':iturumdeUniversali 
secundo  intenlionali,  non  Lamen  semper. 
Sed  poLesL  verificari,  uL  dixi,  de  Universali 
Logico  :  esL  enini  Lerminus  exclusiviis  ope- 
ralionis  inlellecLus  agentis,  et  effectus  pos- 
sibilis,  aLque  modus  inLelligendi   in  acLu 


cont.  14,  Sed  Universale  est  accidens, 
ergo,  etc. 

Item,  omnis  possio  qux  est  minus  ens 
ente  rationis,  estnonens. 

Ad  oppositum  est  Porphyrius  qui  assi- 
gnat  aliquasconvenientias  omnium  quin- 
que  Universalium.  Unde  manifestum 
est,  quod  conveniunt  in  aliqua  proprie- 
tate,  si  igitur  illa  insit  eis  univoce,  hoc 
erit  per  rationem  communem,  quae  est 
in  eis,  et  illius  communis  erit  primo 
passio,  quia  si  passio  univoca  sit,  et  ejus 
subjectum  primum  est  univocum,  per 
Aristotelem  2.  Posteriorum,  cont.  22.  et 


recto.  Objectum  vero  in  actu  reflexo.  Etsic     circiter,  igiturtalispassioest  ipsius  Uni- 
terminatur  sententia  profundissima  hujus 
qureslionis,  ubi  recurrendum  esL  in  pluri- 


bus  ad  ea,  quse  supra  q.  3.  et  4.  notavi. 

QU^STIO  VI. 

Utrwn  Univsrsnle  habeat  aliqvas 
proprielates 

Tartaret.  q  '^.  prccamb.  Joannes  Angli.  <>/;  Brasa. 
snper  hanc  q.  Joannes  a  Magistris  q.  ;"i.  Univers. 
Complul.  disp.  4.  de  passion  Univers.  Ruvius 
q.  2.  Univers.  Merinero  disp.  2.  q.  1.  et  2.  Ro- 
(Irigues  in  expos.  huJKS  qua.'sl.  et  arl.  sequenli. 
Aversa  q.  8.  secl.  14.  et  lo.  Doctor  q.  15.  g.  di- 
cendum  ergo  ad  qucestionem  et  in  2.  d  3.  q.  \.  ^. 
sed  conlra. 


1. 


.Argumcn-     ^^^''^  ^*^^^  videtur  ;  quia  proprium  cjus 
iapropar-  nou potest  esse siugulare,  quia  tuncnon 

le   negati- 

va.  converterelurcum  ipso  :  igitur  est  Uni- 


versans  primo. 

Dicendum,  quod  sic  ;  quia  definitio 
definiens  sufficienter  indicat  essentiam 
definiti,  igitur  cuicumque  inest  aliquid 
convertibiliter,  pr^ter  ea  quae  ponuntur 
in  ejus  definitione,  illud  habet  tale  sibi 
inhasrens  pro  passione,et  sic  inest  aliquid 
Universali,  quia  si  definitio  ipsius  Uni- 
versalis  vera  sit,  quas  est  proedicabile 
de  pluribus,  quas  ponitur  1.  Periher. 
cap.  5.  tunc  convertibile  praeter  essen- 
tiam  Universalis,  erit  iliud,  quod  ponit 
1 .  Poster.  cont.  55.  scilicet  esse  unum 
in  multis,  et  de  multis.  Et  e  converso 
si  illud  sit  definitio  bona,  et  vera,  istud 
erit  Proprium,  etita  alterutrum  per  de- 


Conclusio 


On.fiSTFovi  111 

finitionpm  Universalis  (le  Cniversali  de-     quaeslionein  prop/''r  ifuid  eat.  Quoa'!  pri- 

monstriilive  potest  concludi  et  ita  sciri.      muui,  p;ilel  onlo  quarMiionis,  el  divisio  csl 

.Arj  primurn  argumonluin   dico.    datn     comummn.  ^jnUl  silUnioertalf,  el  quolies 


quod  passio  ipsius  (,'niversali.s  sit  A,  A 
est  (Jniversale,  non  quod  silessentialit»'r 
idem  suo  subjecto,  sed  quod  Cniversale 
appliciitur  sihi,  ut  modiis  ejiis,  et  eril 
priedicatio  dcnominativa,  diccndo  \  csl 
(Jniversale.  Gontra,  subjcctum  non  prac- 
dicatur  denominiilivc  de  accidente,   nec 


accipialur,  pnU-l  priu.s.   l*roprietas,  ul  ad 


PropHt 


pMposiium  spfHTUil,   capilur  pro  [tnssione  i«»  vid. 
communiler  sumpla,  qu:i'  esl  enlila.s  qux- 
cumque  dealiquodemonslrabilis.qu 
non  .solum  acrjrlonlia    inhriToniia    ai;cm 
sunt   pissi(Mi«*s,  se<l  eliam  defi':  '    •^••s  ma- 

lerialfs,  qu;i.'  p«T  formale>  dr: ranlur, 

ul  2.  Posleriorum.  Vocalur  eliam  propria 


cie. 


ti. 

MhHi  ijra- 
iut  iu  ette 
raliiinit. 


ilicilurmoduscjus,  ergo  nec  fniversale  paxsio,   id  esl,   ad.ifiuala.  vel  verius  Ini- 

dicitur  modus  suin  passionis.  l)ico,  quod  versale  .secun<lum  quod  ipsum,  el  primo 

Lniversaie  polest  siimi ///  f/nid.  vcl  u(  subjeclo  huo  conveniens,  ul  I.  Po.sler.  Quo- 

modus,  ratioconcludit  piiuio  modo.  ties  aulem  sumilur  proprium,  palebil  in- 

I'er  idem  ad  secundum  dico,  quod  est  fra,  c;ip.  de  Proprio,  el  pr.i-ler  hoc  .sumilur 

Propriumdcnominative,sed  non  conti-  priino-inlenlioualiler.  el  .secund..-inlenUo- 

nelur  siil,  Proprin.  Po.ssibile  cst  enim,  et     "•'^'^^•'•'  «^  ^'*^"'"*«  '"«'»»•   "^  ^'"'''  ^'^»  "* 

.   ,     ,.       ,  II        .       m'-»'/u.v,  ul  slalim  dicelur.  Proprium  aulera 

maximc    in   inlcnlionibus,  iiJKiiiid   con-      ..   .      ' , 

l  nivcr.salis  Loi^ici,  si  qiuj<l  esl,  eril  inlen- 
vcrti  cuni  Oenere,  el  ilenominari  a  .*^pe-     ,.  ■        i,  i      ,       i-    . 

_  '  '  lio  secunda,   aliler    exccderel   subjeclum 

suum. 

QroAD  .SEcrshLM,  quatuor  ralionibus  pars 
ne^iiliva  probalur.  Prima  ralio  inlendil 
osleiidere,  (|ii(kI  si  Inivcr.sale  haberel  ali- 
(luam  prupricliilem,  quod  lunc  aul  singu- 
I;irccs.scl  pii.ssio  Iniver.s^ilis,  aul  idem  essel 
pa.ssio  sui  ipsiiis.Primum  ••sl  inconveniens, 
proplcr  non  coiiverlibililalcm,  qua*  requi- 
rilur  iiiler  subjirlum,  cl  p;i.s.sionein  ;  imo 
opposilum  csscl  pa.si>io  opposili.  Secundum 
aulcm  esl  iiiconvcniens.  propler  diversila- 
lciM  in  cssfMilia  p.'i.ssionis.  cl  .subjecU,  ul 
oslen<lil  cx  1'liilo.sopho  I.  Topicorum.  cap. 
I. 

Secuiida  ralio  inferl  ho<'  inconvonien*. 
quod  videlicel  pasila  hypolht^si  aliquulcoa- 
lincrelur  sub  .Spocie,  el  couverU»relur  cum 


.\d  lcrliiini  dico,  (piod  accidens  non 
esl  subj<.'ctuiii  primuiii,  «[uod  est  subsis- 
lens,  et  supposiliuis,  ac  ultiiuate  lcriiii- 
nans  dependentiain  ejus,  nain  tale  cst 
.sola  subslantia  :  potest  taiiien  accideiis 
esse  proximuin,  et  immediatum  subjec- 
tum  accidcntis  :  quiaest  ratio  suscepli- 
livii,  ))er  (lUiim  aliud  iiicst  substiintiii', 
iil  supcrlicics  est  siibjcclum  albedinis. 
Hoc  niodo  est  in  iiccidcntibus  siibjcclum 
rcspccfu  siiic  propriiv  pii.ssionis. 

.\d  (piiirliiin  ari^umcntiim  dico  quod 
/ne.s.sc  m//o///.s',  suiit  miilli  trradus,  si- 
cut  in  /'.<?,«?/•  iinlurip  ;  quia  inodus  intei- 
lifrcndi  (.»sl  in  iino  i^riidu,  et  in  alio  ens 
intcllij,Mbilc,  cl  iiiodus  intcIli{,'.Midi   cst     (;eneiv.  quod  esl  ab^unlum.   El  quoJ  hoc 


niiniis  eiis,  cnte  intelli^ibili.  rnde  con- 
cedo  ;  quod  iliiKhiuod  est  ininus  ens  en- 
te  ralionis  iii  ullimo  ^radu,  cst  nonens, 
cuiusniodi  iion  est  rroprium.  (piod  con- 
vertitur  cum  Cnivcrsidi. 

K\(H)SITlo 
lllBC  sexla  (luicslio   [HTliiicl   cx(dicilc  ;id 
qiufslioucm   quii  est.    iinplicilt'   vcro    ad 


-  .r. 


SiHiualur  |Kilet.  quia  Pntpriuiu   ^ 
universalis.    Propnum  aulem  i 
de  omiii    pn)pria   ivisssion* 
la.  erp)  piteilicarelurd"  - 
li  si  qua  sil,  qua?  pa.v  . 
I  niversali.  ul  palel. 

Tcrlia  ralio  fun«lalur  in  t 
Melaph.   lexi.  cumm.   II.  ubi  dicil  quod 
accidens  accidenU   non  aCiidiL,  nisi  quia 


.ur 

U- 

..  r«a- 

r  '*ura 

. .  4. 


8. 


112 


SUPEU  IJNIVKKSAI.IA  POUPIIYUII 


ambo  eiclom  accidunl.  Universale  auLem 
esl  accidens,  uL  paloL,  eL  propriuni  ejus  non 
esl  substanLia,  uL  pateL  ;   ergo,  eLc. 

(^uarla  ratio  procedit  ad  hoc  inconve- 
niens,  quod  sciliceL  proprium  Lniversalis 
essoL  nihil,  quod  paLoL,  quia  minus  ens  mi- 
nimo  euLe  esLnihil :  llniversaleaulem,cum 
sit  cns  raLionis,estminimum  ens,proprium 
vero  ejus,  si  quod  esL,  esL  minus  ens  ipso, 
sicuL  univorsaliLer  in  aliis,  quia  posLerius, 
eL  dopondens,  ot  inhasrens,  oL  accidens 
ejus. 
g  Ad  oppo  uLum  arguit  aucloritate  Porphy- 

rii,  quam  confirmatauctoriLaLe  Philosophi 
1.  PosLer.  Loxt.  comm.  22.  et  alibi  ibidem. 
Consequentor  conclusionem  responsivam 
affirmative  diciL,  quam  ostendit  hac  ratio- 
ne  :  Omne  habens  deiinitionem  indicantera 
sufficienter  essonLiam  ejus,  et  prseter  hoc 
aliud  convertibile,  atque  per  eamdem  defi- 
nitionem  de  ipso  domonstrabilem,  habet 
propriotalom,  vel  passionem,  ut  puta  tale 
convortibile  :  sed  Universale  est  hujusmo- 
di  ;  ergo,  etc.  Major  est  noLa.  Minorem  os- 
tendit  auctoritate  Philosophi  1.  Periherme- 
nias  loxt.  comm.  5.  et  1.  Posteriorum, 
text.  comm.  25. et  2.  Poslor.  text.comm.ult. 
Utrobique  onim  assignatur  ratio  Universa- 
lis,  quarum  una  potest  poni  dofinitio,  ot 
altera  passio.  Sed  hujus  ullerior  investiga- 
tio  articulo  soquonti. 

Ad  primum  principale,  concedit  passio- 

nem  Universalis esse  Universale,  nlmohcs, 

non  ut  quid.  Et  ne  hos  terminos  transgre- 

diamur  (quia  singulares,  et  in  his  qusestio- 

nibus  pluries  replicati,   ot  juvenibus  obs- 

curitatem  ingorunt)  notandum  quod  Uni- 

versale,  vel  quodlibet  aliud  accipi,  ut  quid, 
Modus,  el  ,  .  .  .  , 

quid  di/fe-  ost  ipsum  considorare  in  sua  propria  quid- 

'"""'■         ditate,  et  essentia.  Quidditas  namquo,   e»?- 

senlia,  nalura,  q\,  suhslanlia,  ut  communi- 

ter  apud  Formalistas  idem  dicunt,  sed  non 

convertibiliter.  Quod  enim  est  substantia, 

est  natura  ;  et  quod  nalura,  essentia  ;  cl 

quod  cssontia,  quidditas  ;  sed  non  conver- 

titur.  Unumquodque  enim  in  suo  genero 

esi  quid,  1.  Topicorum,  cap.  7.  hoc  habet 

iste  qusest.  sequenti.  Ubihos  terminos  bre- 


vitor  declarans,  dicit  quod  quando  aliquid 
est  illud  quod  intoIIigitiir,e.st  quii ;  quando 
voro  ratio,  sub  qua  aliquid  intelligiLur, 
lunc  modus. 

SicuL  ergo  Universale  habet  enLiLaLem,ila 
quiddiLalem,  et,  uL  dicLum  esL  prius,  isLao 
inLentiones  dicuntur  moli  intelligendi,  et 
maxime  Universale,  ut  quoestionibus  dua- 
bus  praceuntibus.  Non  solum  autem  sunt 
modi  intolligendi  primarum  intentionum, 
imo  etiam  et  secundarum,  et  aliquando 
idem  sui  ipsius,  sicul  de  modis  significandi 
dicimus.  Nam  utNomen,veI  Declinatio,  vel 
Numerus,  est  modus  hujus  vocis  significa- 
tiva3  Mauricius  ita  quodlibet  sui  ipsius,  ut 
Nomen,  nominis  ;  ot  Declinatio,  declinatio- 
nis  ;  et  Numerus,  numeri  ;  el  unum,  alle- 
rius  ;  ut  patot.  Sed  possel  assignari  dissi- 
militudo  hinc  inde,  quse  parum  referl.  Ut 
ergo  homo  intelligitur  sub  modo  Universa- 
lis,  ita  Species,etGenus,et  Proprium  ipsius 
Universalis,  quod  vocetur  A.  Et  ipsummet 
Universale,  quod  est  aliorum  modus,  est 
eliam  sui  ipsius  modus,el  respectu  ejusdem 
po'est  idem  esse  quid,  et  modus,  ut  clare 
habet  isle,  infra,  in  Postpraedicamentis, 
solvendo  ultimum  argumentum  prim?e 
quaestionis,  vel  secundse  numerando  lale- 
rales. 

Quando  igitur  unumquodque  accipitur  ut 


10. 


Regula 


intelligibilo,  utobjecLum,utdeterminabile,  cognoscen- 
utgeneraliterprincipale,  tunc  dicitur^ia'/.  ^J^^-J^'^^  5J{ 
Quando  vero  ut  modus  intelligendi,  ut  de-  modum. 
terminatio,  ut  accidens  objecti,  et  uL  acces- 
sorium,  vel  minus  principale,  sumitur  ut 
modus.  Possunt  poni  plura  exempla  grossa 
quae  omitto  lectori.  Quseratur  isle  in  Quod- 
libeto,  q.  3.  et  Franciscus  Mayronis  in  primo 
Conflat.  disiinct.  29.  quoest.  1.  ad  fin.  Pul- 
chre  igitur  dicit  DocLor  quod  Universale 
prciedicatur  donominalive  de  suo  proprio, 
non  obstante  quod  sit  ejus  subjectum,  ut 
r.uii  sumplum.  Ex  quo  habes  quod  aliquid 
est  proprium  alicujus,  et  subjecLum  ejus- 
dem,  el  quod  subjeclum  esl  accidens  per 
accidens  sua?  passionis,  licet  non  ut  subjee- 
tum,  et  plura  alia  mira,  sed  hujusmodi 
stuporem  aufert  privilegium  secundarum 


Ot-'KSTI(J  VI 


113 


11 


inUmlioiium  :  muUis  onim  iinmuiiiUUilju.s  csl  beno  difficullas,  ui  infra 

g.iudero  pcrhibciilur.  UalioiK.-m  uulem  liu-  videlur  quoi  aliud  sil  de    ;ji 

jus  assigiial  isle  in  Quo JliboUj,  qiia-sL  «>.  reilibus  quoad  Ikjc  ;  el  aliud  de  a!:c:JuJi- 

arliniilo  1.  iii  fine.  .Simile  liabflur  iii  dolrr  tibus  raliouis,  ul  infra  qurDsl.  3.  Aiilepnc- 

minabili,  el  dflcrmiMaiiU'.  Subjcclumfuim  dicamcrilorum   hal)el  iiolabililer,   solven- 

poiiiliir  quaiidoffue  «Jclcrmiiialio  sui  arci-  do  .secundum  principale.  1'o.s.sel  eliam  di^- 

(Jciilis,  ul  liomo  rcspeclu  allvdiiiis,  doquo  lingui  de  accidenle,    per  se,   el   per  arci- 

iiirra,  qua-sl.  2.  deSpeci(;.  dens,  de  quo  infra.  Posset  e».iam  do  ab- 

Quod  il)i   lanpriliir,   cum  dicit  Dorlor  A  solulo,  el  respeclivo  accidento  Heri  vl«,  el 

est   Uniwrmle,   non   rjuo  l  ait  eascntinliter  siniiliter  de  accidenle  reali,  el   rationiH. 

irlcm  8110  Rnhjeclo,  \joUisi'\i\[(}\\'v^\   de  sub-  Ad  quarlum  dicit,  quo^l  esl  latiludoen- 


jeclo  illius  Ioculi(jnis,  .scilicct  A,  vel  o  con- 
Ira  de  ipso  Univer.sali,  quod  esl  subjec- 
lum  pa.ssionis,  Et  quomodocumquo  inlolli- 
galur,  subaudiatur  ibi  essenlialiter,  ul 
idem  esl,  quod  de  etscntiu,  ut  communi- 
ter  liic  kxjuitur  Doctor.  Vol  dic  (juud  opi- 
iiioiiem  lamo.sam  scquilur  .sompor,  ubi 
occurrit  coiisidoralio   Mclaphj'sicalis,   sed 


titatis  in  relationibus,  vel  enlibii.s  ralio- 
nis,  suomodo,  sicul  in  entibus  realibus. 
.Sicut  igitur  in  genere  Sutwliinliaj  ponilur 
materia  priina  in  ultimo  gradu,  quod  vo- 
niin  est  loquendo  de  rebus,  licot  aliler  sil 
de  realibus,  el  in  aliis  generibus  sua  ul- 
lima,  suo  mf)do:  vide  in  simili  8.  dislincl. 
primi,   qua\sl.    ultima,    parte  .secunda,  in 


primum  iiiagis  placot.  Vult   igitur   Doclor     .solutiorio  principali  :  ita  in  enlibus   ratio- 

nis  poiiitur  latitudo  uniformis.  Proprium 
aiilom  Iniver.salis  conlinetur  infra  illam 
latiludinom  ;  ideo  est  ens.  Siraile  liabel 
siiporr).  Motaphysic.T,  qu.Tst  dc.livisione 
Logica  Unius. 

De  Tehtio.  F*rimo  dubitatur  circa  consc- 
quontiam  priini  argumenli,  videlicel  quod 
si  proprium  rniversalis  non  eslsingulare, 
orgo  uiiivor.sale.  ('.(mtra,  pn^prium  en*!'^ 
ul  pula  unum,  veriim,  bonttm,  non  •  >' 
siiigiilare,  nec  universile.  igilur  illa  c  . 
.soquentia  non   valol.  Priiua    pars  anlece- 


(luoad  primum  argumonlum,  et  roplicam 
ejus,  quod  I  nivor.saie  ut  'juid,  iioii  pnedi- 
catur  (lo  sua  passioiie,  nisi  por  accideiis, 
vol  materialiler  ;  sod  ut  mo  lus  bene  pra;- 
dicatur  lormalitor.  l'or  idom  solvit  socun- 
dum  priiici[)alo,  ({iiod  propriiim  ul  quiit 
noii  {inodicatur  de  A,  sod  beiio  ut  modus, 
sicut  do  risibili.  Licet  igilur  sit  iiiconve- 
iiioiis  aliquid  conliiieri  es.seiitialitor,  ot 
quiddilative  sub  Spocio,  et  converli 
cum  (ionero  ;  contiiieri  tamon  modali- 
ler,  vcl  donominative  sic,  el  converli  sic, 
noii  inconvenit. 


12. 

Suhjectum 
pri)liini/ii- 
u»i,  el  rc- 
moluni. 


dentis  patel.  Secunda  probalur,  quia  sicul 
rortium  priiicipalo   solvil,    do  subjoclo     ons  non  est   univor.sale.   ila  nec  ejus  pro- 


distinguoiis  :  iiaiii  aliud  csl  propiiKjiium, 
v(>l  iiumodiatum  ;  aliiid  romotum,  et 
mc<lialuMi.  \.l  f)ossuiit  assigiiari  [)lura  in- 
tormodia,  qiiia  (laiilur  extrema  mullum 
rcmola,  ct  iiiaximi»  iii  pro[)osito.  Iii  subs- 
taiilia  ciiim  riiiidatur  immo(lialo  (juanti- 
las  ;  iii  (juaiitilalc  qualitas  :  iii  qualilato 
rolatio  :  iii  rolaliono  roali  rolatio  rationis  ; 
et  ita  do  aliis.   Non   lamon  sic    intolligo. 


priiim.  ouod  autoin  ens  non  sil   uuiver- 
salo,  videbilur  inlra. 

Dicoiidum  uno  mmlo,  quod  loquitur  de 
[iroprio  logic4?  loquendo.  el  j  i 

liler  :  ens  aulem  olsi  hnboal  proprium.oon 
lamon  pr.etlicamenlale.  seil   lmi*x»ndens 
Uiiiver.<ale  «luoqne  el  rjus  ^ 
canlur    ditmlaxal    limitalis,  el  \* 
moiiialibus.   .\bslmhil   namquo  en 
a  cau.s.i^o.  e'.    in  '  »,    ila   .ib 


I.... 


quo(l  non  f>()ssil  in  substantia   fundari  in- 

lonlio,   nisi  modianlo    «luanlilnle.    el  sic  li,  el  singulari.  ^-1  i. "■i 

d«^  aliis.  .sod   «juod   iiil(>nlio    subjrclala   in  ons  «>sl   iiH|uivo(Mtiii.    .  -.^ 

posteriori.  habol  ullimale.  qucKul   e.s.se,  re-  infra  magis.  ide«>  neg.ilur   i; 

solvi  usquc    ad  :>ubstanliam.   .Sodde  hoc  prupnum  ul  Logicu.^  loquiUtr.   Vel  U»rUo. 

Tomo  1.  • 


n. 


114 


SIJPER  UNIVERSALIA  PORPHYRII 


14. 


siisUneiHlo  univocationem  enlis,  polesl 
dislingui  de  universali,  transcendenli,  el 
limi lalo  ;  in  gonero,  cl  cxlra  genus.  Uno 
modo  assuinplum  osl  lalsum,  alio  modo 
verum.  Vol  dislingue  de  proprio  primo- 
inlenlionalilor,  ol  secundo-inlenl.ionali- 
ler  dicto,  ul  infra  cap.  de  Proprio,  q.  1. 
et  applica  ad  passiones  enlis.  Aliud  quod 
tangitur  in  eodem  argumento,  an  pro- 
prium  sit  idem  illi  cujus  est,  vel  possil 
esse,  perlinet  ad  Metaphysicum,  et  Ibrle 
infra  in  qufcstionibus  capitis  de  Proprio 
tangetur. 

Secundo,  circa  solutionem  illius  primi 
argumenti,  et  circa  secundum  principale, 
potest  dubitari,  utrum  Universale,  vel 
Proprium  sumptum  ut  quid  et  sumptum 
ut  modiis  ,  sit  idem  simpliciter,  vel  aliud 
sic,  et  sic  acceptum  ?  Videtur  quod  aliud, 
aliter  de  eodem,  respectu  ejusdem,  veri- 
ficarentur  extrema  coutradictionis,  ut 
puta  moc^^^s,  nonmodti<^,  quid,  non  quid, 
et  sic  de  aliis.  Quod  autem  sit  idem  vide- 
tur,quia  aliter  processus  in  infinitum,quia 
si  Univorsale  ut  ^nodus,  esset  aliud  ab  Uni- 
versali  ut  quid,  quod  denominal,  adhuc 
ille  modus  in  suo  genere  est  quid,  igitur 
sibi  potest  applicari  Universale,  ut  modus, 
et  de  illo  arguam  ut  prius  ;  ergo,  etc. 

Item,  hoc  videlur  ex  litlera  Doctoris, 
ubi  dicit,  quod  non  est  inconveniens  ali- 
quid  converti  cum  Genere,  et  denominari 
a  Specie,  sed  Proprium,  ut  quid,  est  spe- 
cies  Universalis,  et  denominative  sumi- 
tur  ut  7nodus,ergo  ut  quid,  et  ut  modus  est 
idem. 

Dicendum  quod  istae  intentiones  possunt 
comparari  inter  se,  vel  ad  se  invicem,  vel 
ad  alia,  ut  puta  aliud  est  dicere,  Gemts  esl 
Species,  et  Species  est  Species.  Primo  modo 
clarum  est  quod  illud  idem,  etiam  in  nu- 
mero,  quod  est  in  se  quid,  est  respectu  al- 
terius  modiis,  ut  patet  in  accidentibus  rea- 
libus.  HcTC  enim  albedo  in  se  considerata 
est  quid,  et  respectu  lapidis  est  modus.  Se- 
cundo  modo  est  major  difticultas,  ubi  bre- 
vil.er,  salvo  meliori  judicio,  dico,  quod 
cum  dicitur,  Universale  est  Universale,   vel 


Species  esl  Species,  ubi  a  parte  subjecti 

sumuntur  ut  qicid  ;  a  parte  vero  pruedicati, 

ut  modus,  subjectum  et  praedicatum  distin- 

guuntur  sola  ratione,  et  non  quidditative, 

nec  essentialiter,  eo  modo  quo  tales  distinc- 

tiones  in  secundis  intentionibus  inveniun- 

tur.  Et  tunc  ad  argumentum  dico,   quod  m 

noa  inconvenit  extrema    contradictionis, 

quorum  neutrum  est  reale,   verificari  de 

eodem  quidditative,  diversa  tamen  ratio- 

ne  :  quia  sicut  dislinctio  ex  natura  rei  tol- 

lit  contradictionem  realem,   ita  distinctio 

rationis    rationalem.    Ad   alia    argumen- 

ta,  quae  probant  identitatem,  patet  ex  dic- 

tis,  et  altiore  iiidagine. 

Tertio  dubitatur,  circa  veritatem  illius  ^S. 
propositionis  in  tertio  argumento  et  so- 
lutionem  ejus  *  ,  videlicet  quod  accidens  *  num.  5. 
non  est  subjectum  accidentis,  videtur 
enim  quod  sit  falsa,  tum  quia  accidens  in 
Eucharistia  non  sunt  subjective  in  subs- 
tantia,  secundum  fidem  ;  sed  ibi  unum 
accidens  est  subjectum  alterius,  etiam 
ultimatum,  ut  puta  quantitas,  qualitatis  ; 
et  qualitas,  relationis  ;  et  sic  de  aliis  : 
tum,  quia  accidentia  respectiva  commu- 
niter  insunt  absolutis  accidentibus,  ut  si- 
militudo  qualitati,  et  sequalitas  quanti- 
tati  :  tum,  quia  species  accidentium,  si- 
cut  et  substantiae,  habent  proprias  passio- 
nes,  de  ipsis  demonstrabiles,  aliter  Mathe- 
maticse  perirent. 

Dico  primo,  quod  textus  Aristotelis  cor- 
rupte  allegatur  hic,  et  hoc  forte  fecit  Doc-  EuchaUs- 
tor,   vulgarem     allegalionem    sequendo.  '•^^^^  ^^^; 
Gorrigit  autem  in  4.   Sententiarum  illam  neant    se- 

parata. 

allegationem  distinct.  12.  quoest.  2.  ut  su- 
pra  articulo  primo,  notavi  textum. 

Secundo  dico,  quod  illa  propositio  com- 
muniter  glossatur,  ut  eam  glossat  Doctor 
in  littera,  distinguendo  de  subjecto  ulti- 
mato,  vel  propinquo  :  et  secundum  hoc  ad 
instantias  faciliter  respondetur.  Prima 
enim  transcendit  Logicum,  et  Philoso- 
phum,  ut  talis.  Sed  quia  veritas  non  con- 
tradicit  veritati,  et  vera  Philosophia  inni- 
titur  primoe  veritati,   et  revelatis  ab  ea, 


QL'.f:STIO  VI 


115 


1(). 


ideo  dico,  quod  licol  accidentia  in  Eucha- 
risliri  siiil  separata  securidurn  aclurii  a 
substarilia,  riori  tarneii  securiduni  aptilu- 
dinnm,  et  ideo  semper  Substanlia  esl  ulli- 
malum  subjecluiii. 

Ad  secuiiduiii  dico,  quod  ullimatum 
subjocluiii  rcspofluum  esl  iilud,  quod  est 
propiriqiiuiM  absolutoinuii,  saltom  ulti- 
moruiii. 

Ad  lerlium  por  idem. 

Terlio,  potest  dici  ad  illain  aucloritalem, 
quod  iiitolligilurinaccidentibusdisparalis, 
id  osl,  non   habontibus  ordiiiorn  quoad  in- 


li  non  subsUire.  Item.  nihil  lermiiial  dc- 
pendenliam  eju.sdem  ralionis  illi  qua  do- 
pendol,  8e<l  omne  acciden.i  dependel  ad 
subjeclurn,  ergo  nulium  acciden.s  polesl 
subjeclivain  dop<.'ndentiam  alleniw  lernii- 
nare. 

Ad  primurn  dico,  quo«l  ullimale  subsa- 
re  osl  proprium  subsiinliae,  el  lale  non 
convenii  accidenli.  Vel  alilcr,  el  redil  \u 
idem,  prima  jjonsoquenli  i  potesl  neg:iri, 
quia  arguitur  a  rcmolione  univoci  ad  re- 
molionern  avjuivoci. 

Ad  .secundum  dico,  quo«l  major  esl  vera 


Aa»;r/r,  de  quibus  e.\emplili<-al  Aristolohss     de  dependonlia  omniino  la  ejusdom  ratio- 


ibidoni,  ul  albuiii,  el  .Musicuin.  IX»  Acci- 
denlibus  vero  liabontibus  ordinom  inhir- 
rentiio,  ut  qualitas,  el  quantitiis,  vel  res- 
pectivurn,  ol  absoluluin,  iion  est  vora. 

Quarto,  ol  ultiiiio  polesl  dici,  quod  il- 
lud  dictuin  Aristololis  est  illalum  tan- 
quam  inconveniens,  non  aflirmatum  lan- 
quain  vonim.  .\r'guit  enim  ibidem  contra 


nis.  qujo  non  esl  in  proposito.  Sicul  enim 
alia  indopendontia  requirilur  in  ullimo 
tonninante,  el  nlia  in  propinquo,  ili  de- 
pendonlia  ad  h(jc,  el  ad  illud,  esl  alia,  el 
alia.  Kxemplum  de  dependenlia  omnis 
croaturjc  ad  Iteum,  ut  ad  cau.sam  efficien- 
tem,  cum  quo  slat  dependenlia  unius  ad 
aliarn  ut  ad  cau.sarn  talorn.   .Mulla  alia  dis- 


neg:inlos  priinuin  principium,  e.\  secunda     cutienda  hic  relinquo  Molaphysico. 


via  principali,  .scilicet  ex  nominis  pr.Tdi- 
catlono.  .\r-guit  onim  sic  :  Si  conlradiclo- 
ria  sint  simul  vera,  ergo  omnis  pra-dica- 
lio  est  por  accidens,  et  per  consoquens  ne- 
cesse  osl  pivodicalionom  in  intinilum  ire, 
sed  in  inlinitis  rron  ost  oi'do,  quia  2.  Mela- 
phys.  texl.  coinrnonl.  10.  iibi  non  ost  ali- 
quod  prirnimi,  non  cst  aliquod  habilum, 
igilur  nuUuin  accidons  habobit  ordinom 
ad  aliud  accidons,  et  por  con.soquens  non 
magis  accidot  hoc  accidens  illi,  quatn  e 
convor\so.  ot  huic  modo  exponondi  conso- 


Sed  adhuc  pos.sel  ol)jici,  quod  rospon- 
sio  Doctoris  non  salisfacil,  quia  non  esl 
ordo  iii  iiih.i-renlia  accidenlis  inlenlio- 
nalis.  siciil  esl  in  accidenlibus  nNiIibus, 
ul  palet.  Ideo  p  >.sset  dici,  quod  Doclor  sol- 
vit  argumontum  ex  communi  modo  di- 
cendi,  licel.  proprie  loquendo.  auclorilas 
non  sit  ad  pi*oposilum  de  secundis  in- 
tonlionibus. 

V(»I   dicendum,    subsliuiuju   n  >• 

noMi  esso  oplimam,  quo  1  eliam  iti  jniuc- 
renlin   inlonlionum  esl  ullimnta  resoluUo 


nat  liltor-a.  Non  onim  ail,   quod   accidons  ad  substantiam.  ut  noU-ivi    prius. 

non  accidit  accidonti.  nisi  quia  ambo  ler-  (^uarlo  dubililur.  cinM  quarMi!!i   .ir»»u. 

lio,  .sod  dicil  quod  accidons  accidenti   non  nuMitum,   ol  solulionom  eju."*  '          .     .r 

accidol,  nisi  qitia   (>lc.  p(>r  (luod   innuil  se  enim  quod   illn   proposiiio.  Omnis  pastio 


illam  propo-iilionoMi  non  a.ssororo  tanqiinm 
veram.  sed  ex  prioribus  inforro  tanquain 
inconvoniens.  Sod  adhuc  objicitur  :  Sicul 
substanti.T  convonit  subslaro,  ita  acciden- 
ti  iiih;oi(M(\  orgo  sicut  subslanti;o  rvpu- 
gn;tt  iiili;oi-oro,  ila  .^ccichMili  sul)slaiv  :  sevl 
cummiine  cat  oinni  suh.^ita^iliv  i/i  subjrcto 
non  essv,  cap.  dc  Subst;inli;i  in  Pra^lica- 
mentis.  orgo  conuuuno  erit  omni   acciden- 


est  miniis  rnx,  elc.  osl  fnM.  (um  pmplor 
unutn.   el   ens.  quv  si  ji  eamdem 

naluram  I.  Moiipli  loxt  conim.  .i. 
Tum,  quin  gonomlilor  omnit  passio,  ul 
nunc  suppono.  osl  ondom  i>"  >• 

joclo,  ol  por  '  '  non  rai 

llom.  conlra  illud.  i|uu  i  dioilur  lu   - 
tiono  illius  argumonli.   quo  I  <'(  in 

cnlo  mlionis  sunt  mulli  gmdu.>.  dr  - 


17. 


18. 
anm.  ft. 


116 


SnPEU  INIVEUSALIA  POHPIIYRII 


tur.  Miiioris  porfoclionis  videnlur  esso 
enlia  rationis,  quani  rnlia  rcalia  :  sed  ha- 
bere  quanLil,al,em  virUilis  removelur  ab 
entibus  realibus,  salleni  respeclivis,  ergo 
mullo  niagis  ab  enlibus  ralionis.  Majori- 
las  vero,  vel  minorilas  entitaliva,  in  pro- 
posito  habel  intelligi,  ut  videlur,  prop- 
ter  quantilalem  virtutis. 

Item,  omnia  entia  ralionis  sunt  minoris 
entitalis,  quam  materia  prima,  sed  prima 
materiaest  ita  minimae  enlitatis,  quod  est 
prope  nihil,  igitur  entia  rationls  om- 
nia,  aut  erunt  nihil,  aut  fere   tale. 

Dicendum  sustinendo  Doctorem,  quod 
aliquid  esse  magis  ens,  potest  intelligi 
dupliciter,  aut  quia  ^perfectius  in  entita- 
te  ;  aut  quia  prius,  prioritate  originis, 
vel  natura3.  vSecundo,  adverlendum  quod 
potest  esse  ordo  eorum,  quse  sunt  unius 
generis,  ad  illa  quse  sunt  alterius,  vel 
horura,  el  illorum  seorsum.  'rerlio  prse- 
mitlendum  quod  subjectum,  et  passio  pos- 
sunt  considerari,  aut  secundum  rationes 
suas  quidditativas  ;  aut  secundum  reali- 
lates  subjecLivas.  Ex  his  ad  instantias. 

Ad  primum  dico  uno  modo,  quod  lo- 
quitur  Doctor  logice  de  passione,  eL  sub- 
jecto,  ut  supra  dixi  :  et  ita  excludilur  ens, 
tum  quia  transcendens,  tum  quia  oequivo- 
cum.  Aliter  potest  dici,  quod  inlelligit  de 
entitate  formali,  et  quidditativa,  et  quan- 
tum  ad  majoritatem  prioritatis  ;  et  sic  ens 
e4  magis,  licet  abslrahat  a  quanto,  et  non 

quanto. 

Ad  secundum  data  hypoLhesi,  staL  majo- 
ritas  formalilalum,  aut  quantitativa,  aut 
alia. 

Ad  tertium,  licel  Franciscus  Mayronis 
leneat  illam  minorem,  non  tamen  est  de 
mente  Docloris  Subtilis,  ul  patet  expresse, 
et  in  primo  Anglico,  et  in  primo  Reporta- 
tionum,  distinct.  26.  Non  habeo  ergo  pro 
inconvenienti,  quod  entia  ralionis  dicant 
sicut  entitatem,lta,  suo  modo,  entitativam 
perfectionem.  Et  sicut  forle  in  relationi- 
bus  realibus  essel  recursus  ad  fundamen- 
ta,  ita  hic,  el  multo  magis.  Vcl  dic,  quod 
intelligit  Doctor  hic  per  majoritalem,  prio- 


ritatcm  aut  originis,  aut  naturE,  aut  con- 
sequentitB.  Gradus  enim  alius  est  essentia- 
rum,  alius  formarum,  alius  perfectionum 
unitive  contentarum,  ut  habet  alibi  iste. 

Ad  aliud  de  maleria  prima,  patet  quia  19. 
licet  sit  minimum  in  genere  substantiae, 
non  tamen  in  latitudine  entium,  imo, 
formaliter  loquendo,  est  majoris  entitatis, 
quam  omnia  novem  Genera  accidentium, 
in  quibus,  et  inter  quae,  datur  ordo  entita- 
tis.  Licet  igitur  entia  rationis,  per  compa- 
rationem  ad  alia,  sint  fere  nihil,  inter  se 
nihilominus  habent  ordinem  :  ubi  tamen 
secundum  proprietates  substratorum  at- 
tenditur  majoritas,  et  minoritas  in  eis,  si- 
cut  et  entitas.  De  graduali  vero  latiludine 
entium  ulterius  investigare,  est  allioris 
speculationis. 

Contra  etiam  illa  verba  Doctoris  in  fine,  20. 
arguunt  aliqui  sic  ;  Capio  ens  rationis  in 
ullimo  gradu,  quaero  aut  est  intelligibile, 
aut  non,  si  sic,  ergo  ipso  datur  minus,cum 
passio  (cujusmodi  est  intelligibilitas)  sit 
minus  ens  suo  subjecto  ;  si  non,  ergo  non 
est  ens.  Ad  hoc  faciliLer  respondelur.  Uno 
modo,  negando  suppositum,  scilicet  quod 
detur  ens  ralionis  in  ultimo  gradu,  quia 
in  ipsis  est  processus  in  infinitum,  ut  dic- 
tum  est  ssepe. 

Vel  aliler,  quod  si  detur,  tale  non  erit 
intelligibile,  nisi  per  accidens,  quia  est  ita 
quo,  quod  non  qmd  :  sed  primus  modus 
dicendi  satis  securus  est.  Item,  posset  ali- 
ler  argui  conLra  illam  solutionem  Docloris, 
quia  absolute  debet  illa  concedi  :  Minus 
ens  enle  rationis  est  non  ens,  sicut  forte 
ista  :  Minus  rationali^  homins  est  non  ho- 
mo  ;  quia  comparativus  gradus  confundit 
confuse,  el  disLribuLive,  suum  casua- 
le,  nisi  impediatur.  IntellecLus  igitur 
est,  quod  illud  quod  est  minus  ens  isto 
ente  raLionis,  et  isto,  et  sic  de  singulis, 
est  non  ens,  quod  est  verum  eliam  per  te. 
Videtur  igitur  ex  ignorantia  hujus  distri- 
butionis  procedere  in  solutione,  imo  ista 
est  falsa  ;  Passio  esl  minus  ens  ente  ratio- 
nis,  quia  sic  esset  minor  seipsa. 

PosseL  dici,  quod  praesupponit  hanc  dis-       21 


OU.fiSTK)  VI 


117 


/^rtMio  *n- irihulioneni,  lanquam  nolam,   et  concedo  rum  ralionuTn  mI  vera  dofinilio.  el  qu» 

«/.» >io;w.«; '•'•''"'.   quod    pa.s.sio  (vsl  nunus  on.s   cnle  pa.ssto  I  niver.>aliH  *  Kl  viuelur  primo  quod 

eus   raiio.  rj,|iQf,is  ;   et  (juod   uiinus  en.s  ente  ratio-  neulm   illaruni  «il  iptiiuii  (lefinilio,   lum 

nis  esl   iion   cns.     Et    '  lun     dicis,   quod  quia  danlur  f)er  u-speflu-s  aptiludiiiales  : 


pas.sio  e.s.sot  minus  ons  .seip.sa,  ncgo  con.se- 
quenliaTn,  pr.Tsupponil  enim  falsum,  .scili- 
rei  quod  passio  enlis  ralionis  sil  ens  ratio- 
nis,  quod  n(?;^o,  proprie  l(X[ucndo  :  ct  Ikjc, 
nej^ando  univocalioncm  cnlis  lalis.  Vel 
(laLo,  quod  sil  univocuin,  adliuc  ne<ratur  : 
quia  sicut  in  enlibus  rcalibus,  ita  in  cnti- 
bus  rationis  iniaginor,  suo  modo.  Ihec  au- 
lcm  esl  fal.sa,  Htsibihtax  esl  /lomo,  sed  esl 
aliquid  hominis,  ita  quod  universaliler 
pa.ssiones  non  sunl  res  alia;  a  suis  suhjec- 
lis,  sed  quiedam  rcalitales,  vel  formalila- 
lcs  suhj(ictorum.  Sic  similit(?r  in  entihus 
rationis  esl  verum,  quod  pa.ssio  entis  ra- 
tionis  esl  aliquid  entis  talis,  non  lamen 
aliud  ens  ah  eo,  et  ideo  non  sequilur  :  pas- 
sio  entis  rationis  est  niinus  ente  rationis, 
erjg^o  cst  minus  scip.sa.  Kl  h;cc  dcclaratio 
vidctur  ad  mcnlcm  Docloris  Suhtihs  in  lil- 
tcra,  uhi  dicil  ((uoil  in  ciil(;  ralionis  sunt 
mulli  gradus,  quorum  ((uodlihet  cst  ens, 
licct  non  propric  loqucndo,  ul  jam  di.\i  : 
scd  (juia  non  sunt  niliil,  idco  sunt  cns.  Vc- 
rius  autom  dicilur.  ({uod  sunt  ali({uid  cn- 
tis.  Licot  Ikoc  imaginatio  salis  prohahilis 
sit,  ol  suhlilis,  p()s.sct  l.inicn  alitor  dici, 
quod  l)o-tor  iii  lillcra  illaiii  dislrihutio- 
ncm  c.Kpriiuil,  '•iiiii  ilicil,  in  e/it  •  ratitnis 
snnt  f/r(i'iifs,  rb'.  vl  non  ignoravit  iiKsaiu. 
Kt  luuc  h;cc  proposilio  non  h;ihclur  i\\>  ip- 
so,  |);issio  videlicot  ontis  r.ilioiiis  csi  lui- 
nus  (Mis  cnlc  ndionis,  nisi  rcforcndo  ad 
illud    idcm    in   numcro,    cujus  csl.   sicul 


tutii  (fuia  si  ({ua>lilN'l  indifrorculcr  p<jlest 
o.H.s(?  d4>tinilio,  vol  fiassio,  ut  v«delur  .scqui 
ox  dictis  iNxloris,  lunr  noii  eril  difT.  ■  • 
int«>r  {);i.ssioiioin,  ol  dotinitionein,  qii -i  .  -.i 
conlra  IMiilosoplium,  pritno,  oi  se.\lo  Topi- 
corum.doMnitio  oniin  indicat  e^scnliam  de- 
finili ;  pa.ssio  vero  esl  exlra  es.s«'iiiiam  sub- 
jocti.  It(>m,  tuiic  {X).s.scl  dari  demo(i.Hlrai.» 
circularis,  conlra  .\rislutelem  1.  Po^iter 
text.  comm.  0. 

Dicondum  hreviler,  quod  illa  ralio,  qua; 
ponitur  primo  P(>riIionnonias,  esl  {)oliu.H 
[)ononda  d(>fiiiiIio,  quam  ilta,  qua>  ponilur 
I.  cl  J.  Postoriorum.  Tum  quia  Porphy- 
ritis,  iii  dofinitioiio  omiiium  quinque  Ini- 
vor.salium,  ulitur  illa.  vel  sibi  a>quiva- 
Icnli.  Tum  ({ui:i  foriualior,  alia  vero  ma- 
gis  Iial)(>t  ration(>in  ()<)d(>rioris,  el  materia- 
lis  d(»finitionis.  Vorunilamon  forle  neulrj 
ilhiriim  ralioiiiim  ost  proprie,  sivo  slriole, 
dcfinitio,  ox  gonor«>  vid(>Iicol  el  difTeren- 
li;i.ol  piiocipue  socundum  ptmenles  pnnli- 
c  ihile.  ol  cs-.sv  in  mnltia,  es.se  (wssionos  fni- 
vor.s;ilis  :  circuiuhMMilive  ad  minus  vom- 
ruin  i;itioiium  {lossuntosso.  Sed  susi  .  < 

illaiii  {)rimaiii  e.sse  detinilionem.  po  esl 
dici  ({uod  (^r.odicabile  esl  genus.  quud  con- 
Iraliilur  (M'r  plura,  el  unum,  qiuv  sunl  se- 
cuiiiLo  inlontiones,  ut  infm  cap.  de  Diflfe- 
rontia.  ({luesl.  ;'>.  osse  autem  iii  mulliscon- 
so({uilur  pra>dicari  do  i(isis.  luiHfuam 
pas.Niu,  vol  d(>finiliu  malorialis.  Coiiveiul 
ctiini  lnivor.s;ili  s^ruiidum  ess»'   malenale 


priiis  dixit,  quoil  {);issio  ost  minusons.  tion      cjus.  ut  infra.  ((u:usl.  8.  vel  9.   Sive  ergo 


;ihs()lulo,  s(>d  siio  suhjccto.  Kligoqiiol  m:i- 
gis  >;i[)il.  .\dvortc  t;itu(«n.  ({iiod  ihi  ost 
ci)mi);ir;itio  ;il)usiv;i,  Omne  ens  minus  enle 
nitinnis,  qui;i  ;ilt(>r  l(>rniiiioiiitu  nou  () ir- 
li(*i[);it  illud,  in  ((uo  fit  couq^^iratio.  ;ilil(>r 
iioii  (>.s.scl  nihil.  Plur.i  :ili;i  loctori  oiiiitto. 
VidoH.  dislinct.  primi.  ({luoslione  ultinia, 
iii  .soluliono,  similc. 

(Juiiih),   circ;i    solutionom    {)rinci()ah>m 
({u;oslionis,  uuiii.  '2.   duhil;ilur.   ((u:e   illa- 


{)()ii;ilur  (Ki-;sio,  sive  d(>thiitio  v  '  di*. 
(H)t(>st  doinonslrari  di>  l  niv«>r><iu.  >ic  : 
()tiiii(>  qiiod  pr.iHlicnlur  do  pluribti.i  cail 
uiiutti  iii  niiillis.  el  do  muilis  :  (  iiivemle 
esl  liujusniiMJi  :  ergo,  elr,  Triplox  nam- 
que  os,sc  rniv(>rs:ilis  t,i:i'_'ilur  in  lllls  ver- 
bis.  ,M-iliccl  ovs4>   ;  ile.   cum  dicUur 

unum  in  mullis  \  f**M*  quidilil.-ilivuiii.el  o.t- 
.s(Mili;ilo.  cuiii  dicilur  mkmim  »/*•  iHuilts  ; 
e.sse  iiiiolltgibile,    vel  comtKir.iluiii.   cuin 


llft 


SUPER  UNIVEKSALIA  PORPHYRII 


dicilur  prcpler  mvlta.  EL  quamvis  isla  ve- 

ritlcanlur  principaliler  de  IJniversali  pro 

subslralo,  non  ne^^anlur  lamen  ab  Univer- 

sali  formaliter  sumpLo,  uL  infra,  qua^stione 

sequenti.ELsi  objicias,quod  prius  habet  esse 

in  mullis,  quam  dicatur  de  illis  ;  negatur, 

ut  Universale  in  actu  est,  licet,  ut  Univer- 

sale  in  potentia,  forte  sit  verum.  Prius  ergo, 

quantuni  ad  rationem  quidditativam,  est 

illud  quod  secundum  esse  quidditaLivum, 

quam  quod  conveniL  secundum  esse  indi- 

visibile.  Vide  singularissime  istum  super 

7.  MeLaph.  qutesl.   de  Singulari,   et  Uni- 

versali.  Ex  his  ad  objecLa. 

22.  Ad  primum  dico,  quod   per  verba,   vel 

alios  Lerminos  apLiLudinem   importantes, 

circumloquimur  differentias,   vel  genera 

plerumque,  uL  paLeLindefiniLionehominis. 

Vel  sicut  disLinguitur  de  rationali,  iLa  dis- 

Lingue  de  praedicabili.   Vel  dici    poLest, 

quod  sunL  descripLiones  convertibiles  cir- 

cumloquenles  veras  definitiones. 

Ad  secundum  dico  uno  modo,  quod 
DocLor  non  specificaL  quse  illarum  siL  de- 
finitio,  sed  diciL  quod  si  una  accipiatur 
pro  definiLione,  reliquum  eriL  passio.  Vel 
aliLer,  quod  non  inconveniL  idem  esse  de- 
finiLio,  eL  passio,  ut  sumitur  j9«ss?b  in  pro- 
posito,  ut  supra,  articulo  primo,  dicLum 
esl.  Circumloquimur  enim  passionem  per 
definiLionem,  eL  e  conLra.  EL  lioc  confirma- 
Lur  per  Philosophum  2.  Topicorum,  ubi 
dicil  quod  definitio  el  proprium  nulli  aliud 

est. 

Ad  aliud  dico,  quod  Aristotoles  habet 
pro  inconvenienti  circulariter  demonstrare 
in  eodem  genere  causae,  et  demonslratio- 
nis,  non  autem  in  alio,  eL  alio,  uL  esL  in 
proposiLo.  Posset  etiam  dubitari,  quomodo 
passio  hic  sequiLur,  vel  emanat,  eL  quo- 
modo  causatur  ab  objecto,  sed  haec  sunt 
supra  tacta,  quaest.  3. 


QU/ESTIO  VII 

An  Vnwersale  sit  subjectum  istius  libri 
Porphyrii 

D.  Thom.  qucESt.  9.  do  objeclo  lib.  Univers.  Okam 
qua'sl.  2.  proceni.  Albert.  Parvus  ^'i/ce.s^.  2.  Log. 
Tart.  qucesl.  2.  Prcvdical.  Brasavol .  Joannes 
Angli.  et  Rodrigues  supcr  hanc  q.  Joannes  a 
Magistris  5-.  5.  Z,0(7/c<e.  Anlonius  Aiidreas  ^.  1 . 
Proidicab.  Ruvius  qucest.  8.  Univers.  Sotus 
qucesl.  4.  Univers.  Tolet.  q.  [. 

Viso  quod  Universale  habet  conditio-  i. 
ne.s  requisitas  ad  subjectum  scientias, 
quia  videlicet  est  ens,  et  diffinibile,  et 
passiones  habens  de  eo  demonstrabiles  : 
quseritur  nunc,  An  ipsum  Universale 
sit  ipsius  libri  Porphyrii  subjectum  ? 

Quod  non  videtur  :  quia  aut  .Univer-  Argumen- 

ta  pro  par- 

sale  estmquantum  est  mtentio,  aut  m-  te  negati- 
quantum  est  applicabile  rei ;  non  primo  ^^*' 
modo  ;  quia  sic  intentio  habet  a  Meta- 
physico  considerari.  Probo,  quia  Meta- 
physicus  considerat  quodlibet  inquan- 
tum  ens  ;  igitur  et  intentionem  inquan- 
tum  estens;  igituretintentionem  inquan- 
tum  estintentio  ;  quia  idem  est  intentio, 
inquantum  intentio,  et  inquantum  ens  : 
sicut  idem  est  homo  inquantum  homo, 
et  homo  inquantum  ens.  Nec  secundo 
modo  ;  quia  sic  est  illud  totum,  ens  ;per 
accidens,  de  quo  nonest  scientia. 

Item,  omnis  scientia  realis  est  de  Uni- 
versali,  quia  singularium  nonestscien- 
tia,  cum  igitur  ha^c  sit  scientia  rationa- 
lis,  non  erit  de  Universali.  Item,  hic 
determinatur  de  istis  quinque  sub  pro- 
pria  ratione,  dividendo,  et  defmiendo 
quodlibet  per  propria  sibi,  nullam  fa- 
ciendo  mentionem  de  Universali  secun- 
dum  se,  nec  quoad  ejus  quod  quid  est, 
nec  quoad  passiones,  ergo  haec  quin- 
que  eruntsubjectum,  etnon  Universale. 

Ad  oppositum  :  Hasc  scienlia  est  una  :        «j. 
ergo  habet  unum  subjectum  ;  ergo  haec 
quinque  non  sunt   subjectum,  nisi  se- 
cundum  quod  conveniunt  in  uno  com- 


Qi:JES'T\n  VI 


119 


muni,  quoderit  prinium  suhjcrlum,  et     Iius(|u:im  Species,  vel  rliflTereulia  ;  pr»- 


t 


1. 


illud  esl  Uiiiversule. 


QUyESTio  vm 

Utrum  Univemale  sil  Univoctim  ad  qiinque 
PrcedicdhiUit. 

D.  Thorn.  I.  Cnntra  Gentet  cap,  32.  et  Oputc.  52. 
in  fjuwttioni/mii  Univem.  f/uaest.  i.  HfwliuM  et 
Ammon.  tuper  cnp.  ile  (ienere.  Canleru.s  in  An- 
teprwilicam.  cap.  4.  Joan.  Anj,'l..  Bra».  el  Ko- 
dr ii;n(i>^  Super  hanc  i/uccsl .  Soln»  7MO?.t<.  l.  Cni- 
vert.  et  cnp.  dedinrre.  'J.  unicn.  Tnl.-l  i/uaesl. 
i.  Inivert.  Suariui>  I.  'Jom  Alctnph.  ditp.  •>. 
tecl.  8  .lavL-llu»  tract.  \.  dc  pnvdicab.  cap.l  .o.el 
<;.  UuviuB  7.  l.Univers.  num.  75.  Fuente  7.  «J. 
di/f.  ti.  arl.  I.  Complnl.  dixp.  i.  </.  lltima. 
Sanchez.  lib.  '2.  7.   M.  Merinoro  ditp.  i.  7.  2. 


Juxta  hoc  quaM-ilur  dc  uiiilale  islorum 

quiiiquc,   in    hoc  quod  est   Universale. 

An  videlicet  iniversale  sit  univoLum 

\rijumen-  ad hdpc  (juinfjue  ?  Quod  noii  prohn.  Quia 

aprojtar-  ,,,,,,,,.  univocum  mullis,  se  hahrl  ad  ilki 

"*•  suh    ratione  alirujus   Iniversalis   :  scd 

Kniversalc  non  comparatur  ad  ha'c  quin- 

que,  suh  ratione  Universalis  :  ergo,  clc. 

rrohalic»  minoris,  ({uia  non  suh  ratione 

alicujus  isloi-um  (piiiujuc  :  fjiiia  niillum 

b  istorum  convenit  aliis,  sed  quodlihet  est 

distinclum  ah  aliis  ;  si  ergo  suh  rati(jne 

alterius,  erit  se.xlum  Universale. 

Dicitur.  quod  comparatur  ad  ha'c 
quiiupic,  suh  ralione  Generis,  quia  pra.'- 
dicatur  de  islis  in  tjuid,  et  hax  inler  se 
dilVcrunt  specie. 

Goiitra  liDC,  si  I  iiiversale  esl  Genus 
ad  har  quin^iuc.crgo  (piodlihet  islorum 
est  spccies  ;  ergogcnusest  spccies,  qund 


dicatur  enim  dc  plurihuH  ;  ergo. 

Ad  opposilum.  Universaie  pncdicatur  j 
secundum  nomen,  et  secundum  ralio- 
nem  ;  igilur  univoce.  Consequentia  pa- 
tet  per  Arisl(itelem  in  principio  PraMli- 
camentorum.  .Antecedens  est  manifes- 
lum  ;  (juia  quodlihel  istoruin  est  aplum 
natum  dici  de  plurihus,  per  quod  ilefi- 
nitur  Universale  1.  Perilier.  cap.  5. 

Ad  istam    (|ua'8tionem  dicilur,  qufxl  <>p,„,o^^ 
Universaleesl  analogum   ad  lia^c  quin- ;[,'",;„.'*"i 
que,  per  prius  enim  dicitur  de  Genere,  ^*^*^** 
per  poslerius  vero  de  aliis,  ul  palel  pcr 
terliam    rationcm   ad    primam  partem. 
¥A  .secundum  hoc  re.spondetur  ad  aliam 
qua^stionem,  videlicet,  quod  Universale 
non  est  hic  suhjcclum,  sed  quin^pio  Uni- 
versalia,  el  tamcn  scientia  e.sl  una  profh 
ler  unitalem  primi,  ad  quo«l  omnia  alia 
altrihuunlur.  tjuod  esl  Genus. 

Conlra  hoc.  In  omni  L'enereesl  aliqua       3. 

,,     ..  .     •       .  Htfutatkir. 

species,  qua^  perleclius  parlicipal  nalu- 
rain  generis,  quam  alia  ;  ideo  dicil  .\a- 
luralis  (piod  inijenere  ialenl  wijuivoca- 
tiones,  7.  riiy.si.  conle.x.  31.  sed  Logi- 
cus  j)onit  gcmis  univ(x-um,  propler 
unitatem  rationis,  igitur  logicc  loquendo 
Universale  potcrit  esse  genus  istoruiu 
(|uinquc.  licet  Genus  aliquo  modo  sit 
perfcclius  aliis. 

Ilciii,  (|Uoad  solutionem  alterius  quflM- 
lionis,  noii  dicilur  convenienler,  ut  vi- 
delur,  quia  in  principio  7.  .Metapli.  cont. 
o.  ex  lioc  (piod  suhslanlia  est  primuin 


esl    ralswm.  (piia    spccics  opposita   n«»n     ens,  concludit  Arisloleles,   (^uapntpter 


pncdicatur  Ac  alia  cum  hoc  verho  est, 
scd  G(!nus,  ctSp(H'iea  siint  spcciesdisjia- 
rata' suh  Univcrsali,  si  Universale  pona- 
tur  (lcnus  istorum  (piiiKpie. 

Ilciii.  tienus  nonprivdicatur  de sj)e- 
cichus  sccitnditin  niatjis.  et  tninus,  per 
Porphyrium,  caj)ilc  dc  dilTcrcnti.i.  Uni- 
vcrsalc  pra'dicatur  .'«ccundum  magis  et 


soiuni,  et  niajiine,  et  f»umum  desubS' 
tantia  sjtecuiandum  est.  K.x  quo  occipi- 
tur,  ({U(xl  ad  dclerminandiim  de  mullis 
dictis,  per  atlrihutiouem  ad  nliquoil  prt- 
mum,  suflicit  determinare  dc  illo  pri- 
mo  ;  .sivundum  Iuk*  igitur  sufllcervt 
Porphyrio  tleterminuro  de  ilencre  lan- 
tum.  Itcm.  ratio  sic  ponentiiim  iiou  ron- 


minus  de  islis,  (luiaGcnus  csl   universa-     cludil,  (piia   numerus  est  mullitudo  ex 


120 


SUPEU  UNIVEHSAUA  PORIMIYIIII 


Conclusio . 


Ad  1  .prin 
cipale. 


Ad  objec- 
tiojies. 


uiiilalibus  aggrcgata,  lamcn  non  dicitur 
analogice  de  binario,  cl  trinario,  licel 
Irinarius  sitcx  pluribus  unitutibus,  sed 
simpliciler  univoce. 

Propler  iioc,  et  propter  rationem  su- 
pra  positam  ad  oppositum  quiBstionis, 
dicendum  quod  Universale  univoce  pra3- 
dicaturde  omnibus  istis  quinque. 

Ad  primuni  argumentum  dico,  quod 
intentio  Generis  sibi  applicatur,  respec- 
tu  istorum  quinque.  Cum  autem  dici- 
tur,  quodlibot  istorum  est  distinctum 
abaliis,  verum  est,  ideo  non  prgedican- 
tur  dese  invicem  praedicatione  essentia- 
li,  et  exercita  ;  nec  aliquid  de  uno  isto- 
rum  sub  ralione  alterius,  sed  praedica- 
tione  signata  ;  quia  ratio  Generis  est 
extranea  Universali,  quando  unitur  isti 
per  hoc  verbum  est,  sicut  et  animali, 
quando  dicitur,  animal  estgenus. 

Ad  primum  argumentum  contra  hoc 
concedo,  quod  quodHbet  istorum  est 
Species,  nec  est  inconveniens  species 
ejusdem  generis  in  accidentibus,  de  se 
invicem  denominative  praedicari. 

Gontra.  Inconveniens  est  in  speciebus 
ejusdem  generis  :  nam  sicut  haec  est 
falsa,  albedoest  nigredo,  ita  haec,  al- 
bum  est  nigrum.  Dico,  quod  non  est  ve- 
rum  universaliter,  licet  forte  in  absolu- 
tis  ita  sit,  non  tamen  in  relativis  :  nam 
idem  est  pater  etfilius,  qua  ratione  enim 
sequitur,  pater  hujus,  ergo  pater  ;  pari 
ratione  sequitur,  filius  hujus,  ergo  filius. 
Sicut  igitur  antecedentia  stant  simul, 
sic  etiam  consequentia  similiter.  Etre- 
lativa  talia  possunt  dici  de  eodem,  et  de 
se  invicem :  non  tamen  relative  opposita, 
cj[uia  non  sunt  opposita,  nisi  respectu 
ejusdem.  £unt  autem  relativa  secundum 
communem  rationem  suam  :  pater  enim 
primo  referturad  filium,  non  pater  hu- 
jus,  ad  filium  hujus  :  ita  in  proposito, 
Genus  est  species,  sed  non  respectu 
ejusdem. 


Aliter  dicitur,  quod  lales  propositio- 
nes,  Genus  est  specias.,  possunt  esse  veras 
denominativa  praedicatione.  Qucelibet 
enim  istarum  intentionum  potest  accipi 
ut  quid,  vel  uimodus  ;  quandoenim  est 
illud,  quod  intelligitur,  tunc  est  quid  \ 
quandoautem  est  ratio,  sub  qua  aliquid 
intelligitur,  tunc  accipitur  ut  modus,  ut 
Genus  esi  species.  Secundae  igitur  in- 
tentiones  non  opponuntur,  nisi  ut  utra- 
que  accipitur  ut  quid,  vel  utraque  ut 
modus.  Hic  autem,  Genus  est  species, 
vera  est,  ut  genus  accipitur  ut  quid  ; 
quia  in  comparatione  ad  Universale,quod 
est  genus  suum,  species  vero  ut  modus  ; 
quia  sub  tali  modo  intelligitur  Genus 
respectu  Universalis.  Sed  si  inferatur, 
ergo  prsedicatur  oppositum  de  opposito  : 
fit  fallacia  figurae  dictionis,  commutan- 
do  modum,  in  quid,  vel  e  converso  : 
verbi  gratia,  Plurale  est  singulare,  haec 
estvera,  ut plurale  accipitur  ut  quid,  et 
singulare  ut  modus,  quia  quod  signi- 
ficatur  per  singulare,  est  modus  ejus, 
quod  significatur  per  plurale  ;  nec  sic 
est  oppositio. 

Dicitur  tamen,  quod  etiam  singulare 
dicit  quid  ;  quia  accipitur  pro  suo 
significato  respectu  subjecti  ;  plurale 
dicit  modum,  quia  accipitur  pro  suo 
modo  respectu  praedicati  :  nam  pro  re 
significata  non  inest  sibi  pra3dicatum,et 
si  utroque  modo  sumatur,  non  est  diffe- 
rentia  ad  propositum. 

Ad  aliud  dico,  quod  Genus  non  est 
magis  Universale  ;  quia  magis  dicit  in- 
tentionem  formae  ejus,  cui  adjungitur  ; 
sed  est  quodammodo  majus  Universale, 
quia  extenditur  ad  plura,  quemadmo- 
dum  quaternarius  est  major  numerus 
binario,  non  magis,  siculetiam  unaspe- 
cies  specialissima  non  dicitur  magis  spe- 
cies,  licet  plura  sub  se  habeat  contenta. 

Ad  primam  qusestionem  dicendum, 
quod  Universale  est  hujus  scientioi sub- 


2.  Inlentio 
potest  ac- 
cipi  dupli- 
citer. 


41 

i 


Ad  secun- 
dum  prin- 

ci. 


Responde- 
lur  quoBS- 
lioni  7. 


Ad   nnju- 

tiirtila 
qinvAlionis 


jec/itm.  Cuiu  oniin  tivs  Hinl  |>rin(ii»alo8 
condiliones  subjorli,  Universale  priiiiani 
hcibet  :  suppcjiiitur  enim  liic  i/uii/  /'.\7,et 
qit/a  es/,  (anquaiii  nutiiiii  :  ncc  enini 
esset  possibile  uliquain  specicni  ejus  sci- 
ri,  ij^^nuto  de  ipso  fjuides/,  et  ijuifi  ea/  : 
liic  yuteiii  ejus  species  deliniuntiir.  nec 
oporluil  liic(leliiiiti"n«'ni  Kniver.sulis  po- 
ni,  (iiiaiii  supp(jnit  Auctor  suflicieiiter 
assij^niatani  fuis.se  ub  Aristotele  i.  rt-ri- 
lier.  vel  I.  Tosler.  unde  ratione  l  niver- 
salis.  .scilicet  jnaidii.ari  de  jduril/us, 
utiliir  in  (lclinitione  isloruin  quin(]ue 
Iniversaliuni. 

Mabet  etiani  serundani  conditionoin 
subjccti,  qiiia  si  ([iia  j)assio  univoca  islis 
quiiKjuc,  (ic  liis  o.slcndilur.pcr  latioiieiii 
Universalis,  illa  jier  lioc  osleiiditur  de 
Univer.suli,  lunquaiii  de  proprio,  el  pri- 
nio  subjecto  ;  et  si  de  uno  ali^iua  passio 
liic  denionstratur,  j^er  rutionein  Lniver- 
salis,  (jua;  est  jjriedicati  de  jj/urihus, 
etiani  lioc  oslenditurde  Universuli :  quia 
niediiini  deinonstrationis  .Tquatur  j>as- 
sioni,  alitcr  cssct  coniinuiic.  ct  fallacia 
Con.sequenlis,  sed  lioc  lit  liic,  ul  j>alct  : 
quia  dilVen-e  ab  indi\  iduo  dcinonstrutur 
de  Gcnere,  j)cr  liaiic  |>articulani.  j)t\vdi- 
rari  de  piuri/Uts,  cl  itn  supj^onitur  dc 
aliis  po.ssc  ostcndi. 

Tcrlia  conditio  niaiiilesla  esl.  quia 
quudlibet  isloruni  cst  ejus  sjjecics,  (11111 
ij)siiiii  dividaliir  a  rorjiliyrio  in  iiiec 
(juiiitiue.  i'osita  ciiini  Cencris  delinitione 
ad  cjtis  dcclarationciii.  jxinil  (livisionein 
cujus  iiiiiiiii  iiiciiibrmii  rs[ /iriudiearidv 
j)/iirHnts,  j)cr(|ii()(l  iiilcllij.ril  Universale, 
quod  snbdividit  in  lia>c  <|ui!i(|uc. 

.\(1  j)riiiiuin  ur;4funiciiluiii  dico.  (piod 
lia'c  divisio  non  est  |)er  oj)|»osita.  (juia 
intciitio  .secundiini  (juod  inlcntio.  esl  up- 
j>lical)ilis  rci.  uiide  concedo  utrunKjue 
nienibruiii.  cuni  sinl  idcni. 


110  VIII 


121 


Curn  uuteni  *»bjicitur  conlru  priiuuiii       g, 
nieiiiljruin,  dici  |i<jte»l,  qu«.Ml  .Metupliyiii-  ^■Jjl*'^^ 
eus  oniiie  ens  reule  cunHider<it.  non  ens  '''^''  !*•" 

inicral 

rationis,  cuju.-tinorii  est  Universalc.ul  lilc 
i(jquitur,  vcl  si  concedalur  quo<l  consi- 
d«>rut  int«iitioneiii  inquunluiii  ens,  non 
lanien  .se«|uitur.  quod  intentioneiii  in- 
quaiituin  intcntio,  quia  non  sunt  ideni, 
(juod  universaliter  accidit,  quundo  Ut- 
iiiinu.>  scquens  reduplicalionein.  non  si- 
^'iiilicat  ub.solute  c.s.scnliam,  .sicut  iionest 
idciii  iii(»bil«'  in  quuntuni  ni«ibile,  et  nio- 
bile  in  (juantuin  ens.  Per  lioc  putel  ad 
o.xemjiliini  de  iioiiiine,  «juiu  non  est  si- 
iiiilc. 

Quod  oiijicilur  contra  iilud  membrum 
de  ente  per  accidens,  dico,  «|uo<l  non 
est  ens  j)».*r  uccidcns  sicul  ugjfrcjs^ulum, 
quia  res  non  cadit  in  intcllectu  illius  to- 
lius.  ul  j)ars,  sed  ut  terminans  respec- 
tiiiii.  IIoc  niodo  intclligiiur  uccidens  in 
(lepondentiu  ud  subslantiam,  nec  tumen 
ut  ensj^eraccidens  .\d  secundum,  quod 
.scicntia  rcalis  est  de  Universuli  primo 
iiKjdo,  quud  est  res,  sed  Uo^ica  est  de 
I  niversali  sccundoinodo,  (juodesl  iuteii- 
lio.  Ad  tertiuin  palet  per  dicla  in  solulio- 
iic  qua'stionis.  etc. 

i:.\i'.>.sri'io 

Viso  ( i )  quod  Universale  halN'1  condilioiUM        9. 
rcqiiisilas  ad  sul>joeluin,  vidflioel(/Mj /cv/, 
flt  quia  esl,   dl   p;( 

dc  (luibiis   supra.   qu.i  >i.    .i.    uu;   .»,i\ir,c 
({uod  (■oiiuiiunil(>r   iibri   habtuU  Htc.   ifuta 
videlicol  esl  **m,  <•/  <if /••;■'■■'-.    ■• '    '-'■•  ■    '' 
/inibdis  jxjvs*»!  jMini   m  i 

ad  .S4>fundain  Inuiu 
denlium  :  !io«*  t  itu  'ti 
dellii 

iiun  V  ooiilr:i,   el  buc  dt*: 
i/uiJ  tfi.  Nuiio  (luaTilur.  Amt-H.  •  tH 

suhjrclMHi  libri  Por/ih 

Dc  PniMo.  i]uid   l'mt<  \  quid  sn 


(I)  M  uirititiB  o\|>niiit  siniiil  <iuaMtioa«c  •  <- 


122 


SUPEU  UNIVERSALIA  PORPIIYRH 


tum,  prius  diclum  est,  et  quoties  suraan- 
tur. 

Lfber  liic  ponilur  pro  contentis  in  eo, 
scilicet  pro  liabitu  scientiali,  instrumenta- 
liter  per  librum  importato. 

Porphyrium  vero  constat  auctorem,  et 
causam  effcientem,  licet  non  principalem 
hujus  libri  fuisse,  ut  communiter  tenetur. 
Ordo    qua3stionis    patet   :   divisio  ejus 
communis. 
De  Secundo,   parlem  negalivam  arguit 
•qua;st.7.  tribus  rationibus*.  Prima  procedit  per  lo- 
""™"  ^'     cum  a  divisionc  Universalis,   ut  intentio, 
vel  ut  rei  applicabile,   quae  ut    videlicet 
potest  reduci  ad  istam.   Universale  potesl 
considerari,  aut  inquantum  in  se  quiddi- 
tas,  vel  ens,  vel  abstractum  ;  aut  inquan- 
tum  alteri  inhserens,   vel  concretum,   vel 
in  alio  ens.  Nec  sic,  nec  sic,  estsubjectum, 
ergo  nullo  modo.  Membra  probantur  satis 
clare  in  littera,  et  magis  infra  patebunt. 
Secunda  ratio  procedit  ex  distinctione  ob- 
jectiva  ^cientiae  realis,  et  rationis.   Tertia 
ratio  procedit  exnegationeconditionissub- 
jectivalis  principalis,   videlicet  considera- 
tionis,  et  delerminationis.   Ad  oppositum 
unica  ralione  arguit,  quse  procedit  ex  uni- 
tate  scientiae,  extrinseca  saltem. 
•10.  Aliam  quGCstionem*,  ortum  habentem  ex 

•  quiest.8.  argumento  post  oppositum,  de  univocatio- 
ne  Universalis  respectu  islorum  quinque, 
movet,  quam  lateralem  appellare  possu- 
mus,  et  consimiles  plerumque  in  omni  fa- 
cultate,  in  qua  scribit,  movet  iste  ;  et  hoc, 
vel  quia  connexionem  habent  in  solutioni- 
bus,  vel  gratia  brevitatis  ;  vel  quia  dum 
unum,  licet  minus  principale,  vel  com- 
mune  interdum  discutit,  alterum  menti 
occurrit,  et  tales  laterales  hic  sub  eodem 
numero  cum  principalibus  computo,  licet 
possem  ponere  in  numerum,  ut  commu- 
niter  numerantur,  sed  in  aliis  hoc  non 
servabo. 

Quid  univocum,  patet  ex  principio  Prae- 
dicamentorum.  Solet  apud  Scotistasunivo- 
cum  accipi  tripliciter,  videlicet  Metaphy- 

Lnivocum  ^^^^'  Pl^ysice,  et  Logice, 
quid    e       Uem,  univocum  aliud  univoce  dictum  ; 

quotup 


aliud  denominative,  et  hoc  aut  denomina- 
tione  a  priori  aut  denominatione  a  poste- 
riori.  Item,  univocum  aliud  univocans  ; 
aliud  univocatum.  Item  aliud  pro  substra- 
to  ;  aliud  pro  formali.  Item,  univocationis 
qualuor  solent  assignari  gradus.  De  his 
omnibus  infra  forte  erit  sermo,  et  alibi  ubi 
occurrent.  Breviter  in  proposito  intelligo 
univocum  Logicum  univoce  dictum  pro 
substrato,  et  univocans  infra  ultimum,  et 
primum  univocationis  gradum. 

Quod  additur  in  titulo  qusestionis  pri- 
mod,  ad  hsec  qiiinque,  patet  quod  ly  haec  est 
pronomen  demonstrativum  adintellectum, 
vel  sensum.  Primo  modo  sumitur  hic. 
Quinarius  vero  est  species  numeri  imparis, 
cujus  proprietates  considerare  spectat  ad 
Arithmeticum. 

Ordo  qusestionis,  licet  videatur  prse- 
posterus,  salvatur  tamen  ex  prioritate  so- 
lutionis.  Divisio  fere  communis.  Arguit 
unica  ratione  negativa,  et  ratio  clara  est, 
nisi  quia  major  est  ambigua,  de  qua  in 
terlio  articulo.  Eamdem  propositionem  ha- 
bet  infra,  qua^stione  quarta  Antepraedica- 
mentorum,  post  oppositum,  ratione  tertia; 
et  videtur  regula  famosa  in  his  Logicali- 
bus, 

Adjungit  evasionemimmediate,  quamin- 
fra  tenet,  quod  saepe  solet  facere,  ut  indu- 
cat  replicas  aliorum,  vel  proprias,  contra 
quam  arguit  dupliciter  in  primo  argumen- 
to.  Cum  dicit  quod  species  opposita  non 
prsedicatur  de  alia  cum  hoc  verbo  es<,habet 
intelligi  utdisparataesunt,  id  est,  separatae 
vel  distinctae,  non  tamen  formaliter  oppo- 
sitse,  nisi  large  sumpta  contrarietate.  Sunt 
autem  species  substantiae  disparatse,  tamin 
concreto,  quam  in  abstracto ;  accidentium 
vero  in  abstracto  tantum.  Dicit  etiam  cum 
hoc  verbo  esl,  ad  differentiam  verborum 
accidentalium,  actum  signatum  importan- 
tium,  ut  Genus  prxdicatur,  vel  dicitur,  vel 
referiur  ad  speciem,  Alia  ratio  est  ex  Por- 
phyrio,capitede  Differentia,  ubi  dicit  quod 
neque  Genus  secundum  magis  et  minus 
prsedicatur  de  eo  cujus  est  Genus,  neque 
Generis  differentiae,  secundura  quas  divi- 


H. 


Or/ESTiu  VIII 


m 


12. 


diliir.  Prf)l);irirlo  minorPTn,  dicil  quod  fle- 

nus  o.st   uriivcrsalius,  quam  .Sporics,  quia 

pra-'<lio.itur  de  pluribus,  ly  plurihm  del>el 

accipi  coruparativo,  ot  non  positive. 

Con.soquenter  solvil  secundain  qurcstio- 

qiiKit.s.  iiein*  prirno,  quia  ex  ojus  solutiono  dopen- 
»•  3.  et  i.  ,  .        '        „  .  .       .  ,      ,     ' 

det  solutio  priinae.Pnusenim  vidondumost 

rnivorsale  esse  univocum,  quam  subjec- 

lum  alicujus  scienti.T  ipsum  a.ssi«,'naro,cum 

deirquivocis  nonsitsciontia.Et  primoponit 

opinionom  aliorum,et  maxime  Alborlorum 

tenontium  analojjiarn  I  nivorsalis  ad   lucc 

quinquo.Imaginanlur  enini  analogi.im  lan- 

quam    modium    inter  univocationorn,   ct 


dus  perfpclionalis.  Secundus  ubi  .<mnl  Iria 
priora,  demplo  quarlo.  Terliua  ubi  remo- 
vontur  duo  ultima.Quartu.s  el  minimujiubi 
lanlum  primum  repf»rilur.  E.xomplurn  pri- 
mi,  ul  .Specios  speciali.ssima  esl  univoca, 
E.KompIum  .se<un<Ii,  ul  fionus  aliquo*!  su- 
ball«.'rnum,  ol  generalissimum  eliam,  pula 
.inimal,  vol  subslantia  ol  hoc  in  .Specios  im- 
modiatas  divisum.K.xompIum  lerlii,  ul  uu- 
rnorus,  vel  figura.  Exeinplum  quarli.trans- 
condentia,  puta  0113  elc.  .Equivocalionem 
ergo  Physicarn,  vol  ul  oppunilur  univoca- 
lioni  stricli.ssime  dicl;o,  latere  ingeneribus 
dicil  Naturalis,  Idoo.\ureolus  ait  quod  alia 
acquivocationern,et  male.  Analogia  namque     occulta,  ut  Generis;  alia  manifesla,  ul  Spe- 


conjungitur  nunc  .Tquivocationi,  nunc  urii- 
vocal.oni,  quia  potest  osse  in  sola  voce,  el 
tunc  est  in  rcquivocis,  et  maxime  a  consi- 
lio.  Polesl  etiam  csso  in  concoptu  ;  el  lunc 
slat  cum  univocaliono.Inlor  univocalionern 
voro,  ol  fi;quivocationem  nuUum  cadil  me- 


cioi  speciali.ssirnu'  esl  univocalio.  f.ura  hoc 
lamon  slat  quixl  logice  loquondo,  rienu.s  sil 
vere  univocum.  Et  hic  applical  Doclor  ad 
proposilum  de  Iriiversali,  quod  esl  genus 
ad  lia?c  quinquo.  El  cum  dicil  in  fine  argu- 
menti,  liccl  Gennt  sit  aliquo  vuxio  perpectius 


dium,  aliler  intor  conliadicloria  modiurn,  rt/iV,?,  oplirno  dixit   l)o<tor  aliquo  rnodo.  el 

ut    patot    ex   rationibus    earum    in    An-  non  absolule.  Narn  hal)endo  ro.sp«vlum  ad 

topraidirainontis.   Quoties  aulom  sumitur  subslrala,  Specios,  vel  ditTorenliaosiet  per- 

Analogin,  irifr-a,qu;cst.  1.  Antopra-dicanion-  foctius.  Sod  habcndorcspoclum  ad  hoc.quod 

lorum,  habot  istc  ogrogio,   el  super   libr-os  est  de  plur-ibus  prajdicari,vidolurquodam- 

Elonrhorurn  quicsl,    1.').  optime  logice  ad  modo  id   perfoclius   talo    quod   exlonsiui 


13. 


pi"oposilurn  habol. 

Consoquontor  r-ospondonl  ad  primam 
UhiBupia  qu;rs'ionom*  pononlos  quinquo  rnivor\salia 
subjeclurn  hujus  libr-i,  ot  non  l  nivoi'.saIo, 
quia  sicut  noc  punnn  :cquivocuni,  ita  noc 
;iria!ogum  c.ssosul)joctum  ;»Iicujus  sciontia) 
opiii;iiilur,  ot  in  hoc  concedunt  ;ir-gumonta 
pi'incip;ilia  illius  qua^stionis. 

Ad   arguinontum    v(>r'()  posl  opposilum 


pnrdicalur  :  cl  hoc  loquendo  do  perfecUono 
porrni.ssiva,ot  non  pasitiva,de  qua  forlesla- 
tiin,  in  tortio  arliculo. 

r.onsoqucnlor  conlra  .solulif)nem  secun- 
d:o  qiucstionis  arguil,  ex  inlentione  Phi- 
losophi  7.  .\Iol;»phys.lexl.  commenl.  -l.elS. 
Itatioiiem  aulein,  (cui  iiuiilunlurad  poneD- 
dum  analogiain,  el  ad  negundum  univoca* 
tionoin  l  nivers;ilis  ad  lui-c  quinque.   quam 


rospoudoiil,   quod  unitas  .^ciontia' non  su-     dicilDoctor  e.sse  lorliain.ad   pnmain  por- 
inilur  a   subjoclo  adioqualo,   sed  a   parto 
principali   ojus,  quain  in  proposito  gonus 
csso  ji.s.sorunl. 

.\rguit  Doclor  contra  liunc  moduin  di- 
condi,ot  primo  conlra  solutionoinsocundio 
qua'siionis,   ox    inlontione  Aristololis    10. 


MotTph.  toxt.  corn.  r>.  0.  ot  7,  Physicorum. 

text.  coininonl.  .'U.  IJbi  advortonduiu,(iuod 

Quatmr  qu;iluor  a.ssignanlur  gradus  univocationis. 

gradun 

riii..f<wi(.  rniuus  ol  maxiinus  ost,  quando  esl  idenli- 
i)Wur. '     '''*''^  rationis,  modi  (vssondi,   ordinis,  cl  gra- 


tein,.scilicol  nogali  vaiu  .«ieininda*  qua>sUunis, 
<iua'  liimtMi  esl.secunda  r»'plioa.  conlra  evi- 
sionoiu  ralionis  unica>,.stHl  pro  quanlo)  facil 
ad  princip:ile.  p^.)losl  dici  lerUa.  '•'•  •  'i=*il 
;irguons.quod  Jionus  «Nl  ni  !.♦;,  m  ;^^ 

(lui;»  [»ni'ilicalurdo  plui..  . .   .ul 

pnodixi)  tollil  Do«'lor  pcr  1  .  .  sum- 

pUiiu  ox  detiniliono  nunieri.  quam  ponil 
Philosophus  10.  MrLiph.  U>xl.  comra.  A.ei 
l^xUius  i.  AnllimoUca».  cap.  3. 
r.ouso(]ucnU}r  U>tM;(  condustvc  univoct- 


u. 


124 


SUPEK  UNIVERSALIA  PORPHYUII 


lionem  llniversalis  ad  lurc  (luinquc,  eL  in 
lioc  solvit  sccundam  qua^slioneni.  Deinde 
respondendo  ad  prinium  argumenluni  pri- 
mx  qujvslionis,  lenel  responsioneni  j)rius 
dalam  supra,  quod  videlicel  inlenlio  Gene- 
ris,  id  est,  Genus  pro  ibrmali  (ut  modus  ta- 
men)  applicatur  Universali  respeclu  isto- 
rum  quinque,  quia  (ut  dictum  est  prius) 
non  modo  primarum  intentionum,  imo 
etiam  sibi  invicem  sunt  modi  intelligendi 
secundce  inlenliones.  Dicit  igitur  applica- 
tur,  ut  denotetur  pra^dicatio  modalis,  et 
denominativa,  ut  distinguitur  contra  quid- 
ditativam.  Et  addit  quod  propLer  definitio- 
nem,  et  disparationem  istorum  inter  se, 
nullum  eorum  pra-dicatur  essentialiter,  et 
in  actu  exercito  de  alio,  sed  bene  in  actu 
signato.  Nec  ctiam  sic,  aliquid  aliud  de 
uno  eorum,  sub  ratione  alterius,   praedica- 

tur. 
15.  Ubi  breviter  pro  nunc  sciendum,  quod 

Acius  sig-  ^(;i^^g  sionalus,  vel  significaLus,  vel  praedi- 

nalus    ut  c/  j  o 

fit.  catio  signata,  vel  significata  (potest  enim 

utroque  modo  dici,  sed  melius  sonat  signa- 
tus,  vel  signata,  ubi  activum  debet  intel- 
ligi  per  passivum)  fit  mediantibus  verbis, 
vel  aliis  terminis  verbalibus  secundo-in- 
tentionalibus,  u t  puta  ^r^c^ican,  dici,  sub- 
jici,  signari,  excludi,  excipi,  definiri,  etc. 

Acius  ex-  prcedicatio  exercita  fit  maxime  medianti- 
bus  verbis  substantivis,  vel  sibi  oequiva- 
lentibus.  Dicitur  enim  prasdicatio  signala, 
quasi  significativa,  vel  figurativa,  vel  im- 
plicite,  sive  obscure,  importans  in  commu- 
nibus  conceptionibus  praedicationem  exer- 
cilam.  Kxercila  vero,  quia  adexercitium,et 
operationem,  vel  practicam,  ut  ita  loquar, 
deducit  id  quod  theorice,  eL  mystice,  et 
confuse,  el  indiflerenter  prius  dictum  est, 
nam  cum  dicitur,  Genus  praelicalur  de 
Specie  ;  vel,  Definilio,  convertilur  cum  defi- 
nito;  vel,  Subjectum  infert  prwdicatimi; 
.non  liabetur  aliqua  determinata  notitia,sed 
adhuc  expectatur  exercitium  hujus  locu- 
tionis,  et  verificatio  in  fundamentis,  ut 
dicendo,  Homo  est  animal,  vel,  Atiimal  ra- 
tionale  esl,  ergo  homo ;  vel,  Ilomo  est,  ergo 
animal ;  et  sic  de  aliis. 


Oinnia  enim  in  figura,  et  mystice  con- 
tingunt  illis  praMlicationibus;  ideo  merito 
signatx,  quod  melius  dicitur,  quam  signi- 
ficalae,  quia  magis  indifferenter  ad  acti- 
vum,  et  passivum,  (quod  tamen  parum 
refert)  dicuntur,  de  qua  pra^dicatione  ma- 
gis  infra  cap.  de  Genere,  quoest.  1.  habe- 
tur,  et  ubique  in  his  logicalibus  pra^sup- 
poniLur  noLiLia  ejus.  iiene  eLiam  addit 
Doctor  ibi  ly  essentiali,  quia  licet  ha3C  sit 
vera,  Genus  esl  Species,  non  lamen  prsedi- 
caLione  essenLiali,  sed  denominaLiva  acci- 
dentali. 

Sed  ad  probandum  illud  secundum  dic-  16. 
tum  (ubi  dicit  quod  nec  aliquid  de  uno  is- 
torum,  sub  ratione  alLerius,  praedifatione 
exercita,  et  essentiali  prsedicatur,  in  quo 
magis  dubitari  posset)  adducit  probatio- 
nem  satis  obscuram  multis,  dicens*,  quod  *  qusest.  8. 

num.  4. 

ratio  Generis  extraneatur  Universali , 
quando  unitur  istis  per  hoc  verbum  esl,  si- 
cut  et  animali,  cum  dicitur,  Ilomo  est  ani- 
mal.  Ubi  advertendum,  quod  secundum 
diversas  accepLiones  significaLi  termini 
communis,  vel  singularis,  etiam  termino 
tali  attribuuntur  diversa  pra^dicata,  et  ali- 
qua  sibi  uno  modo  conveniunt,  et  alio 
modo  eadem  disconveniunt.  Significatum 
auLem  hujus  Lermini  homo  (uLqusesL.  se- 
quenLi  habeLur)poLest  accipi  tripliciter,  vi- 
delicet  secundum  esse  materiale,  vel  sup- 
positabile,  vel  Physicum  ;  secundum  esse 
quidditativum,  vel  pra^dicabile,  vel  Meta- 
physicum ;  vel  secundum  esse  intelligi- 
bile,  vel  actu  universale,  vel  comparatum, 
vel  Logicum.  Primo  modo  conveniunt  sibi 
accidentia  communia,  et  Physica.  Secundo 
modo  praedicaLa  'quiddiLaLiva.  TerLio  modo 
inLentiones  secundse.  Eodem  modo  inLelli- 
gendum  est  de  animali,  et  aliis  fundamen- 
tis.  Et  non  modo  istud  habet  verificari, 
licet  tamen  principalius  in  primis  intentio- 
nibus,  sed  etiam  in  secundis,  quia,  suo 
modo,  possunt  habere  illud  triplex  esse.  In 
duabus  igitur  primis  acceptionibus  proprie 
fit  actus  exercitus,  et  extraneus  est  actus 
signatus.  Variatur  tamen  actus  exercitus 
ibi,  quantum  ad  esse  existentise,  et  essen- 


QL/KSTK)  VIII 


125 


linr*,  raulo  irilelligrnflo  illorum  «lisliriclio- 
nem.  Iii  UTli  i  voro  proprie  Hl  aclus  sij^na- 
lus,  el  exlrariealur  exercilus. 
17.  El  si  qua'ras,  qualiler  hahel  disceriii  illa 

triplcx  acccpUo  IfTmiiii  ;  dicendum  quod 
secundum  ('xi;,'oiili.im  prredicali,  juxla 
illam  regulam  Hoelii  do  Tririilalo  (licel  e 
conlra  ponal  oam,  ul  pah'1  ihi,  sed  hoc  pa- 
rum  referl)  Tnlin  sunl  suhjfrta,  qunlia 
permittunt  pr.nlirnta.  !d  esl,  socuiidum 
exigeiiliam  pivorjicali  varialur  acceplio,  el 
supposilio  suhjocli.  Ueforl  <Tgo  dicere, 
Homo  rsl  animaf,  el  fliccro,  Anima/  pr.Ti/i- 
r.atur  ilr  hominr;  ([uia  varialur  suppositio, 
el  acceplio,  licol  non  sigriificalio. 

S(?curido  modo  sihi  convenit  ralio  (lene- 
ris  propric.  1'iiino  modo  oxtraneatur  ei, 
proplor  descensum  ;id  parlicuiaria.quoruin 
nuilum  ost  Cionus. 

18.  Vull  ergo  hreviler  Doclor,  quod  ralio  ge- 

neris  (ut  est  intenlio  s(»cunda,  ol  modus 
inlolligendi  cujuslihet  communicahilis  plu- 
rihus  speciohus,  ol  por  consoquens  (Iniver- 
salis  rospectu  islorum  quinquo)  sit  extra- 
nea  rniversali,  cum  dicitur,  Gmux  est 
Unirrrsnlr ;  vol,  Sprnrxrxt  Ifninrrxalr.  Quia 
in  lalihus  pr.odicalionihus  supf)onil  Uni- 
vrrsnlr  poi'.S()nalil(T,  sicul  nnimn/,  cum  di- 
citur,  Homo  rst  nnimn/.  Dum  aulom  sihi 
convonit  i-atio  (lonoris,  ut  iiKjdus.  suppoiiil 
simplicitor,  sicul  ot  nnimal,  cum  dicitur, 
Annnn/  ral  Grnuji ;  vol,  .\nimnl  pra^flirntur 
de  hominr.  rnivorsaliter  enim  intontionos 
aecunda'  altrihuunlur  primis  suppositioni- 
bus  simplicilor,  id  est,  pro  sigiiiticato  adiv- 
quato,  ot  ahsolulo  sumf)to,  ut  lial)ol  lamon 
OS.SO  cognilum,  quod  esl  esse  «liminutum. 
In  suppositiono  namqiio  simplici  i<lom 
sui)[)oiiit  lorminus  ([uod  sigriilicat,  ol  lioc 
formalitor,  ol  iioii  matorialilor.  contra 
iiio[)tias  ([uorumdam.  de  islis  sup[)Ositioni- 
Imis  l.ogicam  dostruoutium.  contra  ([uos  in 
traclatu  por  .so  forto  orit  sormo.  De  his 
otiam  infra  magis.  iihi  locus  pi'oprio  con- 
sidorationis  occuri*el.  ol  in  lorlio  arliculo. 
ullorius  circ.i  ista  .ilit^ua  lang;im. 

l".t.  Doiudo  ail  duas  roplicas  coiiira  res[ioii 

sionem  hic,  ii  <u[)ra  in  podo  i{u.'csttuui8 


datam,  respondel.  Dicii  igilur  uno  modo 
quoad  primam,  quo'!  non  esl  inconveniPivi 
.Spocies  ejusdem  (ieneris  at^cidenlales.de  se 
invicom  pr.i^dicari.  denorainalive  tsallem, 
el  ali(|uid  de  uno  .suh  ralione  alleriiui  eo- 
dorn  inodo.  .Sed  ubjicil,  quia  lior  non  esl 
veruni,  eliani  in  accidenlihus  :  ol  -  li- 

ficat  de  albedine.oi  nigredine.  I)ic:i  a.i  uoc 
Doclor,  qu(xl  licet  forl*'  instanlia  habeal 
hKMim  in.  ahsoIulisacci«lenlihus,  non  lamen 
in  rolativis.  Idom  habel  infra  qun-slione 
sexta  .Vntepnodicamenlorura,  solvendo  .>«- 
cun'Ium  principale.  El  beno  dixit  forte, 
proptor  pr-edicarnenlum  (,)uanlilalis.  cujus 
una  Spocies  denominat  aliain,  ul  infra  cap. 
de  (Juanlilate  tangil.  Proptcr  eliain  atiquaji 
qualilates  (disparalas  .sallem)  quo)  de  se 
invicom  pr.udicarilur,  ul  .\//jitm  esl  JViai- 
cum,  ot  sic  de  aliis  :  sed  ibi  possel  forle 
negari  pnedicalio  denomiiialiva.  qua?  pro-  p^^,y,. 
prio  osl.  quando  quod  nalum  esl  -uhjici,  ''«  ^*"»- 
suh  icilur,  el  qu(Ki  nalura  est  pni-dican.  q^m. 
pnrdicatur;  et,  ut  brevitor  dicalur,  quae 
est  accidorilis  do  subjeclo,  non  aulem  acci- 
(h^ntis  de  accidenle,  non  haUTile  magis 
rationom  suhjecti.  qu  iin  accidoiilis.  Quod 
dico  proptoro.i  ([u.-rli-aclala  sunlqu:i'Uione 
pr-vcodcnti.  Docl.iral  aulem  quo<l  hoc  esl 
vorum  iii  accidontibus  n^sptH-Uvis,  quia 
lia'c  csl  V(Ta.  Patrr  ext  (llnix  :  quod  pro- 
hal;  ([ui.i  non  magis  rcntfjTial  cora- 
muuo  communi,  «|uaiii  |>;ir  ••  parlicu- 

lari.  Sed  hic  p;ilor,  el  hic  Hlius.  dicunlur 
do  oodom,  ol  p«T  con.s«H|ueiLS  do  se  invi- 
cem  ;  ut  doinoiislralo  .s«K*r.ile.  vorum  esl 
diciTo  quod  osl  paler  hujin.  pula  r.iroro- 
nis;  el  filius  hujus.   pula  1  >.  .s«h|  ad 

paln'in  hujus.  SMjuilur  palor.  siciil  lolum 
in  modo  ad  parlem,  el  nd  lilium  hiOu.4. 
filius.  Sicul  ergo  nn'  d. 

scilicel  paler  liiijus,  ci  lum^  uuju.-i,  rwi- 
peclu  divorsorum  do  eo"li'm.  oi  i:i  evMtom. 
non  fundamonlaliler.  sc  '      *     ••  • ,  el 

consi^quonlin.  pula  palt  i  •  •'     »•".  -^n- 

gil  (lifTonMiliam  inler  relaU\-a  '•'  •^•'•live 
opposiln.  pn»pl«T  jn^'  TiVfrini  .uv 

ncm  InciUiu.  ne  qu;  :x*x»li 

pra'dican'iilur   de  oihlom.  N  ..aa 


126 


SUPEK  UNIVEKSALIA  PURIMIYKII 


Di/feren-  relaliva,  Til  sic  sunt,  relalive  opposila  :  cd 

reiaHva  oporlcl  prjTlor  lioc,  quod  coniparenlur  ad 

et  rciaii-  idem,  el  secundum  idem.  Kelalive  enim 

re^o/3/jo-  QppQgj^,^  includunl  duo,  scilicel  relalionem 

el  opposilionem.  Inquanlum  relaliva,  sunt 

diversa  ;  inquanlum  habenl  opposilionem, 

habent  comparari  ad  idem,  et  secundum 

idem,  quod  forte  non  est  generale  omnibus 

oppositis,  de  quo  magis  infra,  in  Postprae- 

dicamentis,  et  alibi.  Tangit  uUerius  de  re- 

lativis  primo,  et  non  prirao  incidentaliter, 

et  applicat. 


Imodicoquod/j^Mm^epoteste  semodus  sui- 
ipsius,ut/)^j/m/jaest  pluralis  numeri,etsin- 
gulare,  singularis,  ut  sm^wtereestsingula- 
ris  numeri.  Sicu t  iVome/i  est  modus  signi- 
ficandi  nedum  aliarum  partium  orationis 
formaliter,  vel  materialitersignificatarum, 
imo  suiipsius,  ut  Nomen  est  nomon,  si- 
cut  Verbiim  est  nomen.  Advertendum  ta- 
men,  quod  isti  modi  significandi  sunt  in 
intellectu  effective,  et  in  voce  significativa 
subjective,  et  in  rebus  sigiiificatis  funda- 
mentaliter,  et  originaliter  :  quia  sunt  res- 


20.  Aliter  respondet 'ad  argumentum,   re-     pectus  rationis,  ut  intentiones  Logicales. 

Ideo  cum  dicitur  quod  singulare  est  modus 


nnl!!^'^^''^currendoad  illam  distinctionem  de  qiiid, 

Ii  li  ill  •  O  ■ 

et  modus,  describendo  utrumque,  ut  supra 
tetigi,  et  applicat.  Generaliter  ergo  tenet, 
quod  istfe  intentiones  de  se  invicem  prse- 
dicantur  denominalive,  capiendo  unum  ul 
quid,  et  alterum  ut  modus  ;  et  non  sequi- 
tur  oppositio  aliqua  ;  quia  non  opponuntur 
nisi  dum  uniformiter  accipiuntur,  et  sic 
non  pr.vlicantur  de  se  invicem  formaliter, 
el  per  se  saltem.  Pondera  taraen  optimam 
instantiam  hic,  ut  habet  infra  cap.  de  Qua- 
litate,  quaest,  ultiraa,  ante  oppooitum,  et 
cap.  de  Oppositione,  ubi  hasc  resolvuntur 
egregie,  ut  patet.  Et  exemplificatin  modis 
significandi  GrammaLicalibus,  ut,  Plm^ale 
est  singulare  :  quod  exeraplum  est  diffici- 
lius  aliquibus  ipso  principali.  Ubi  notan- 
dura,  quod  numerus  est  quidam  modus 
significandi,  attributus  parti  orationis,  ad 
designandum  rem  suara,  per  raodum  uni- 
tatis  actualis,  vel  pluralitatis  talis.  Ut  huic 
dictioni  homo,  singularis  ;  huic  vero  dic- 
tioni  homines,  pluralis  numerus  applica- 
tur. 
21.  Sicut  igitur  haec  dictio  ho7no  declinatur 

in  nuraero  singulari,  et  plurali,  ita  ha3c 
dictio  plurale  :  ut  hic  et  hsec  pluralis,  et 
hoc  plurale  ;  vel,  hoc  plurale  absolute,  hu- 
jus  pluralis.  Plurale  igitur  est  singulare, 
id  est,  singularis  nuraeri,  ut  modu  :  sicut 
Ao?no, materialitercapiendoutrumque.IIlud 
enim  quod  significatur  per  singulare,  id 
est  ille  modu  significandi,  videlicetunitas 


ejus,  quod  significalur  per  plurale,  debet 
inlelligi  quod  est  modus  illius  vocis  plu- 
rale,  significative  tamen  capiendo  ipsam  : 
ideo  dicitur  modus  significati,  quia  raodus 
vocis  significantis  subjective  dico,  licet 
fundamentaliter  absolute  verum  sit. 

Sed  Doclor  dicit,  quod  aliquibus  videtur 
oppositum  hujus  quod  dicitur  in  exemplo, 
videlicet  quod  cum  dicitur  Plurale  est 
singidare,  sumitur  plurale  ut  raodus,  et 
singulare  ut  quid  :  quia  significatura  plu- 
ralis  non  est  singulare  ut  modus,  sed  po- 
tius  plurale.  Sed  quia  disputatio  ulterior 
hujus  non  est  ad  propositura,  sed  potius 
speclat  ad  Grainraaticum  speculativum, 
ideo  dicit  Doctor,  quod  non  refert  sive  sic, 
sive  sic  dicatur,  quia  utroque  modo  habe- 
tur  intentura,  videlicet  quod  duarum  Spe- 
cierura  dividentium  aliquod  Genus,  una 
denorainat  aliam  ut  modus,  sicut  palet  in 
his  duabus  speciebus  numeri  secundo-in- 
tentionaliter  accepti,  sed  aliquantulura  de 
hoc  in  tertio  articulo,  et  magis  in  tractatu 
modoruni  significandi,  quem  intendo,  vita 
comite,  adjungere  huic  expositioni,  sine 
quorum  cognitione,  quasi  impossibile  est 
in  doctrina  hujus  Doctoris  proficere. 

Demum  solvit  secundam  replicam  prin-       ^^ 
cipalera  *  per  distinctionem  horum  termi-  •  qusest.  8. 
norum  magis,  et  majus,  el  satis  clara  est.  '^"™'  ^- 
Deindo  primam  quoesLionem  solviL,  tenendo 
conclusionem  affirmativam,  quam  probat. 


I 


I 

I 


actualis,  est  modus  ejus  quod  significaLur     applicando    tres  conditiones   subjecti,  de 
per  plurale,  id  est,    pluralitatis   actualis.      quibus  supra  quoest.  3.  ad  propositum,  vi- 


OU^.STIn  VIII 


1*7 


Lnivfirtn- 
le  ent  tuh- 
jectum  at- 
triliutionit 
hujut  libri 


I 


2:3. 

•  qillfsl.  ■'< 

num.  s. 


•il.icl.n.'.). 


delicel  quod  h.ibet  7»/?'/  ext,  ol  qufa  est,  el 
quod  per  suum  qnvl  exl  deiiioiislninlur 
(irnplicite  s;j!tcm)  in  hoc  libro  p.is.siones  ip- 
sius  de  ipso. 

IJbi  nola  in  applicatione  .secunda;  condi- 
tionis  .subjecti,  quod  vidctur  delcnninare 
se  Doctor,  ubi  prius  qua-stione  pnecedenli 
problcmatire  proressil,  videliret  quod  illa 
ratio,  qu;e  ponitur  1.  Peribcnnenias,  .sit 
propna  ratio  dcfinitiva  ipsius  Iniversalis, 
Item  ibidem  cum  dicil  I)o<-tor  quod  medium 
demonstrationis  x*qualur  pas.sioni,  aliler 
consequens,  id  e.st,  f:illacia  Con.sequentis, 
ubi  libri  communiter,  el  male,  habenl 
communius.  Exemplum  hujus,  nam  si 
quis  vellet  demonstrare  risibilitatein  de 
homine,  per  .subslantiam  animalam  .sensi- 
bilem,  committerel  fallariain  (lonsequentis, 
sic  arguendo,  /lotno  rsl  subaUinlin  animnla 
srnsihilis,  ergo  risihiUs,  esl  po^ilio  Con.se- 
quentis,  ut  patet  :  vel  si  vellet  quis  pro- 
bare  ;iliquid  non  es.se  .sensibile,  per  hoc 
quod  non  est;inim;il  nitionale,  commilterel 
Conseqiiens  a  destrudione  Anlecedenlis. 
Kequirilur  ergo  ad;equatio  passionis,  el 
medii  deinonstrationis,  Idem  tangit  infra 
qu.-bst.  2.  .\ntepraMlicamenlorum,  ad  linein, 
etqu.Tst.  1.  cap.  de  Kelatione,  et  alibi  sivpe, 
Ilabet  etiam  terliam  conditionem,  ut  p:itel, 
reducendo  .Sprciem  ad  rienus.  Esl  er^osub- 
jcclum  attribulionis  hujus  libri  Iniversale 
fonnalilcr  dictuin. 

Ad  priinum  primse  qu;rstionis  dicil  *, 
quod  divisio  illa  non  esl  conveniens,  qua 
dividitur  rniversalo  in  intentionem,  el  in 
applicabile  rei,  quia  membra  (•oincidunt, 
cum  nominis  intentio  sil  applicabilis  rei. 
Inconveni(>ntt'r  (Miiin  corpus  animaluin  di- 
videretur  pcr  :iiiimal,  et  hominem.  Tenel 
ergo  quod  ulro<]ue  modo  (?st  subjeclum. 

Ad  arijiimentuin  conlra  primum  mem- 
brum,  uno  modo  respondet  *  per  distinc- 
lionem  entis,  re:ilis  cl  nitioiiis.  .Mio  mcxlo 
conc(^(lendo  qnod  M(»taphysicus  consideral 
oliain  (Miti:i  ralionis,  vel  inlcnlioncs  sccun- 


tiles,  quia  aliud  esl  intenlio  inquanlum 
inlentio,  cl  aliud  inlenlio  tnquanlum  ens  : 
quia  primo  modo  consideralur  in  wncer- 
nenlia  ad  subjerlum  :  secundo  mcxio  ab^ 
Iraclive,  el  ab.soIule.  ut  .Hallem  respecUvis 
convenil  aljsoluLi  consideralio,  de  quo  sla- 
lim.  ide<j  per  mo<ium  regulx  dicil,  quod 
Ikk'  univers;«Iiler  accidil,  clc.  el  ideo  ex- 
emplum  de  homine  non  esl  ad  pn>p<>siium, 
quia  hnmn  significal  absoiule  essonliam, 
cum  sij^nificel  subslanliam,  qua*  non  con- 
cernit  subje<"tum,  nec  fundainpnlum  :  se- 
cus  esl  de  mobili,  el  Iniversali. 

Ad  aliud  conlra  .serun'lum  membrum, 
negal  assumptiim.  ,\liud  enim  esl  eiui  ab- 
.solutum,  vel  ad  .se  ;  aliud  est  ad  aiiud  ; 
aliud  ens  perse,  aliud  ens  per  a<*ci<len.H  :  ul 
homo,  palcr  ;  lapis,  iapis  aibu.s.  Intenlio 
ergo,  ut  applicabile  rei,  non  indical  ens 
per  arri<lcns,  .se  I  ens  ad  aliu'l.  <le  quo  l>ene 
potesl  es.se  scicnlia,  aiiler  <ie  nulio  acri- 
dente  scienli;i,  cum  omne  acridens  dical 
ordinem,  el  depeiulentiam  ad  sul>slanliam, 
licet  divci-simo^lc  l;imen.  Dicil  crgo  oplime 
Doctor,  quodcum  dicilur  inlenlio  ul  appli- 
rabile  rei,  non  dicitur  lolum  p**r  arcidens, 
rnjus  una  pars  est  intenlio.  el  alin  res.  Sed 
denotatur  r^jncernenlia  nplitudinalis.  vel 
respertus  eliam  ;irtualis  ipsius  inlenlionis 
ad  fund:imenlum.  etlerminun.  C^dil  ergo 
res  ibi,  ut  terminans  illam  depemlonliam. 
Idem  dicil  expres.se  quapsl.  2.  quarli  .^^on- 
tenliarum,  arlirulo  I.  el  licel  intenlio  sil 
stibjcctive  in  illa  re,  ahwlrahenlium  laroen 
non  esl  mendacium. 

.*yvundum  prinripale  solvU  pt^r  dlstlne- 
tionem  l'nivers;ilis.  supr.i  habilam.  El 
cum  dicil  ibi  l.ogra,  inUdligiMidum  esl 
parlialiler.  pro  srienlia  hujus  lihri.  vel  si 
universaliler,  inlelliu^^Miilnin  cst  de  Ini- 
vcrs;ili  ut  mntio,  non  ul »/!. 

Terlium  argumenlum  *»lvii  ex  ht«.  •:    • 
dirla  sunl  in  rorporequ  1 
.serun  lam.  el  lerliam  co: 

I»K  Tkiitio,  rirra  priinum  ar^  '.um 


S(. 


». 


das.  iiKiuaiilmii  habcnt  ralionem  enlis,  id  primir  qu.vslioni.<« '.  et  smluUonem  oju^ 
e.st,  qiiidditatis.  Non  lam<Mi  ex  ho<- s(Mpiilur  posnel  dubitnri.  Vidolur  enim  quoil  aliud 
quod   ronsi(l(M'ct     inl(Mitioncs,    iiKiuantuin      sil  intonlu»  inquanlum   inU«nUo.  atiud  in« 


1 


128 


SUPRR  UNIVEllSALIA  POUPIIYRII 


lenlio  inquaiilum  applicabilo  rei,  ^ive  ly 
inquaniMin  teneatur  proprie  reductivo,  si- 
ve  specificalive,  et  maxime  si  reduplica- 
tive,  ut  hic  vidotur  accipi  :  quia  applicabi- 
litas  ad  rera  primre  intentionis,  non  est  de 
ralione  formali  ipsius  socundae  intenlionis. 
Unumquodque  autem  est  formaliter  ipsum. 
I«j:itur  videtur  quod  Melaphysicus  consi- 
deret  intentionom  inquantum  intentio, 
quia  considerat  non  soluni  absoluta,  sed 
respectiva,  et  unumquodque  secundum 
suam  ralionem  formalem  :  licet  plerumque 
in  proprietatibus  communibus.  Cum  igi- 
tur  intentio  sit  formaliter  ad  aliud,  consi- 
doratur  a  Metaphysico,  ut  oiis  ad  aliud,  ot 
ita  sequitur  quod  si  intentionem,  inquan- 
tum  ens  ;  et  intentionem  inquantum  inten- 
tio  ;  cum  nihil  possitquiddilative  conside- 
rari,  absque  illo  quodincluditur  in  ratione 
sua  quidditativa,  hujus  inrospoctivis  est  de- 
pendentia  ad  terminum  maxime.  Por  idem 
posset  probari  quod  idem  sit  mobile  in 
quanlum  mobile,  et  mobile  inquantum 
ens.  Item,  contra  illud  quod  dicit  in 
principio  responsionis,  videliceL  quod  in- 
tentio  inquantum  intentio,  est  applicabilis 
rei.  Abstractum,  ul  tale,  non  esl  applica- 
bile  rei,  sed  hujusmodi  ost  intentio  inquan- 
tum  intentio  ;  ergo,  etc.  Assumptum  pa- 
tet  infra  cap.  de  Proprio,  qurest.  2.  solven- 
do  tertium  principale,  ubi  dicit  quod  pro- 
prietas  (supposito  quod  sit  secunda  inten- 
tio)  significatur  sub  modo  opposito  ei,  cui 
convenit  actu  accidere,  scilicet  sub  modo 
abstractionis,  igitur,  etc.  Item,  quod  in- 
tentio,  ul  applicabile  rei,  sit  ens  per  acci- 


Pro  solutione  hujus  dubii,  sciendum  est 
primo  quod  aliqua  sunl  de  consideratione 
Metaphysica)  per  se,  et  primo  ;  aliqua 
per  se  non  primo  ;  aliqua  reductive  ;  ali- 
qua  per  accidens.  Per  se  et  primo,  ut  ens, 
et  passiones  entis.  Per  se  non  primo,  ut 
partes  subjectivse  cntis.  Reductive  et  per 
accidens,  ut  n:)n  entia,  privationes,  nega- 
tiones,  secundse  intenliones. 

Secundo  advertendum,  quod  considera- 
re  aliquid  inquanlum  ens,  est  considerare 
ipsum  sub  prsecisissima  ratione  entitatis 
Iranscendentis.  Considerare  vero  ipsum  iu- 
quantum  tale,  est  considerare  illud  non 
solum  sub  ratione  entis,  sed  proprii  quod 
quid  est,  quod  plerumque  plura  addit  ad 
ipsamentitatem. 

Tertio  notandum,  quod  aliquid  esse  ap- 
plicabile  alteri,  potest  intelligi  aptitudina- 
liter,  vel  actualiter,  et  hoc  vel  in  ratione 
terraini,  vel  fundaraenti,  vel  subjecti. 

Quarto  considerandum  est,  quod  depen- 
dentia,  vel  habitudo  ad  terminum  in  rela- 
tivis  formaliler,  est  de  ratione  formali  de- 
pendentis.  Ideo  Aristoteles  cap.  de  Ad  ali- 
quid ,  definiens  relationera,  inquit  quod 
ipsius  esse  scilicet  quidditativum  et  for- 
male,  rst  ad  allud  se  habere. 

Quinto  prsemittondura  est,  quod  ens  per 
accidens  solet  (  ex  fundamentis  hujus  Doc- 
toris)  distingui  in  Metaphysicura,  et  Logi- 
cum.  Primo  raodo  includit  conceptus  di- 
versorum  Generum,  ex  quibus  non  fit 
unum  per  se.  Secundo  raodo  suraitur  in 
Elenchis  pro  extraneo,  quando  videlicet 
aliqua,  quanturacuraque   eadera,   non  di- 


26. 


dens,  probo  :  Omne  coraplexura  includens     cunt  eunidem  conceptum  forraalem,   vel 
plures  conceptus,  ex  quibus  non  fit  per  se     quorura  unura  non  includit  forraaliter  al- 


unus  conceptus,  est  ens,  vel  totum  por  ac- 
cidens  :  hujusmodi  est  hoc  totum  ;  orgo, 
etc.  Item,  quod  non  sit  idera  homo,  in- 
quantura  homo,  et  homo  inquantum  ens, 
videtur  :  quia  homo,  inquantum  liomo,  in- 
cludit  ens,  et  substantiam,  et  alia  genera, 
et  differentias,  usque  ad  uUimam  :  sed  in- 
quantum  ens  non  includit  illa,  quia  prius 
est  ens,  quam  substantia,  ot  sic  de  aliis  ; 
ergo,   etc. 


terum,  vel  arabo  saltem  non  includuntur 
in  conceptu  tertio. 

Ex  his  ad  objocla  respondeo.  Adprimum 
dico  quod  applicabilitas  talis  si  importat 
respectum  ad  terminum,  est  de  ratione  for- 
mali  ipsius  intentionis,  si  ad  subjectum 
cura  sit  aptitudinalis,  non  esL  allud,  irao 
idom  sibi. 

Ad  secundum  dico,  quod  quforit  illara 
difficultatera    nodosara  de  consideratione 


27. 


QIJ^STK)  vm 


139 


t 


-•s. 


Mclaphysiri,  viflolinot  ari  iri  Cniversali,  ari 
cerlo  iri  parlirulari,  consiricivil  qui'l- 
dilal.es.  Sed  hrovitor  ad  pi^opo-iilurn  dico, 
quod  non  soquitur  de  forrna  :  Motaphysi- 
cuscf)nsidoratirilorilif)riom,  inquantum  ons, 
igitur  inquanturn  inlonlif);ioni  ffuia  prirna 
consifioralioabstrahil  a  sorun  ia.  Datooliarn 
quod  consifierarot  intontionoin,  inquanlum 
tale  ens,  pula  ens  ad  aliufl,  non  soqui- 
lurquofl  ut  applirabile  roi,  scilicet  sub- 
jeolf)  tali,  vel  lali,  quia  sic  consifioral   oam 


mola  saltom,  el  slc  con.sidfral  cam  I^ogi- 
cus.  VA  por  hoc  palel  ad  ronfirmalionem, 
et  facil  oplime  ad  proposilum,  el  vcrita- 
tem  hujus  responsionis,  rum  dicil  Doclor 
ibi,  cui  conrenit  artu  :  non  dicil  apliludine 
et  potenlia,  se<l  actu. 

Afl  aliud  dico,  qiuKl  si  res  ponilur  ibi 
lanquam  lerminus,  ul  dicil  fKx-lor,  non 
arci'Iil,  imo  noces.H;irio,  el  fonnaliter  de- 
ponflontia  Lilis  convcnil  inlenlioni  :  si  au- 
tein  tanquam   subjoclurn,  adhuc  rum    ly 


Lf^gicus,  per  passiones  eniin   alia-<et  alias     rt/)/)//Va/j///«  diral  inh.Trontiam  apliludina- 


coininunilor  considoratoruin  fliffort  Lo;,'i- 
cus  a  Motaphysico.  Intontio  aulom,  inquan- 
lurn  intontio,  incluflit  aut  formalilor,  aut 
coiifornilanter,  vel  identif^e,  iiiam  applioa- 
bililatem,  et  lioc  coiifrelive  dosi<,'nala,  ul 
lio^ifus  oam  oonsidoral. 

Ad  liocr  vifie  oplirno  oa  qu.x*  dicit  iste  su- 
per  primuni  Elenchorum,  qiuTsl.  I.  ad  fi- 
noin.  Kt  curn  flicitur  quf)d  rospoclusad  ler- 
ininum  sil  do  ratione  forrnali  intonlionis, 
data  voritalo  hujus,  non  oporlol  Mola[)hy- 
sicum  considoraro  inlontionem,  cum  illo 
respectu  iii  parliculai-i,  sofi  in  Univor-sali 
tantuin,  ul  puta  quf)d  est  ens  ad  aliud.  Vel 
si  contondas  fjuod  Molaphysicus  conside- 
rat  hoc  in  particulari,  potost  dici  (juod  hoc 
est  f)or  acciflons.  I.OLricus  vero  lioc  pcr  sc 
considoral,  ot  in  lioc  ditToiunl.  Vcl  alilcr. 
quofl  Lo^icuscorisi(l(Tat  applicalionom  sub- 
jectivam,  ot  f)r-a'dicatioiioin  actualoin,  Mc- 
lapliysicus  vcro,  objeclivam  tanlumabstra- 
heiidn,  ut  iii  aliis. 

Sed  qucmodo  luiic  Lo^ica  osl  .scientia? 
Uospondoo  (juoinodo  l'hilo.sof)liia  naturalis 
sciontia,  ct  (juomodo  dilTort  a  Mclapliysica 
in  considcralionc  rcruni  naturaliuin,  si- 
cut  il»i  .salvas  apparcnlia,  ila  liic  inodi- 
Uii-c.  l!.\  liis  f)o!cst  dici  ad  aiLrumcntum. 
quod  liurel  (i(>  mobili  iiujuantuni  lalo. 

,\d  aliud  dico,  (juod  Doctor  liic  j>er  /;i- 
tentionem  iiilolli^'il  rcm  sccunda*  inloulio- 
nis  concrolivo  suni[)tain,  (luaiii  iiO^iciconi- 
munilcr  intenlion-ni  appollanl,  licot  im- 
profiric,  ut  siipi-a  dixi,  (juavsl.  M.Vel  nlitor. 
dato  (juod  (vssol  absoluluni.  adliuc  osl  ap- 
plicabilis  aplitudinalitor,  el  in  fX)lcnli.«  re- 

Tom*  I 


iem,  et  si  ibi  est  por  acridens  l»j^icum. 
non  tarnori  Mclaphysirum,  quod  no^iDoc- 
tor  in  propjsito  acciderc.  Hrevilor  onim 
aliud  esl  a^grogatum  ;  aliud  lolum  per 
niodum  inforinabilis,el  informanlis  ;  aliud 
por  inodum  lerminabilis,  ol  terminanlis. 
Ad  lioc  nota  oa  qua?  tanijit  infra,  in  Anle- 
pr.Tdicainonlis,  qiiavsl.  8. 

.\d  ullinium,  quod  lang^il  l)onam  diffi- 
cuilatcm,  dic<)uno  modo,  quod  non  a.-.seril 
Doclor  in  solulione,  hoininom  inquantum 
ens,  et  inquantum  tale,  e.s.se  omnino  idera, 
.sed  dicit  quod  ibi  minus  npparet  diversi- 
tas,  propter  enlilatem  absolulam.  quam 
si^iiiticathomo,  in  qua  non  includilur  res- 
poclus  ad  aliu'i  e.xtrin.secum.  Idivi  minus 
apparot  divorsilas  hic,  quam  ibi. 

Vcl  alihM',  (juod  lioino  iiKiuanluni  homu, 
includit  j^er.so,  el  formalitcr  (Mititalom,  el 
idoo  cst  idem  fornialiler,  ol  per  se  enli, 
h;cc  est  i;;itur  per  se  :  Homo  fst  ens.  Inlen- 
lio  vero,  inquantum  talis.  ul  includil  ap- 
pli(\al)ilitalcm  ad  subsinilum,  forlo  non  enl 
pcr  .se.  el  fonnalilcr  cns  :  quia  de  ron- 
c(>f>tu  non  formalilor  uno.  nihil  formnliler. 

et  por  .so.  pnnlicnri  f>olosl.  Non  f' ox 

hoi   s(»quitur.  quod  sil   ens  per  i«. 

Mctaphysico   lo<iuendo,  ul  '''vi    i  .:  ni 

ins  ;inliasulleri(m's.(iu:i*  li  •  nno- 

posilum.  IHde  aliud  osi  direrr  \ui  m 

cum  re,  el  inlenli(mem  appli'  n  rel : 

el  nMii  sul)  intonlioiH».  ^hin^re  in  aimili 
lionolum  1.   Molafthysic.T,  ul  supra  doUyI. 

.Sirundo  princi[Kilili'r  pojael  dubilari, 
circa   sivundum   princ  ^r* 

quod  oninls  srienlia  e»l  de  I  niver» 


«•I 


.  7. 
.  I. 


130 


SUPER  UNIVEUSAUA  PORPIIYRII 


quia  singulariinu  uon  esl  scientia.  Inslan-  Generis ;  vel  secundum  ralionem  differen- 
lia  de  Theologia,  el  de  singularibus  per  se  liarum,  quibus  abundant  a  Genere.  Primo 
pra?dicabilil)us,  sed  quia  lioc  est  altioris  modo  omnes  sunt  cOcTequaevae,  et  ejusdem 
ne"-otii,  dico  breviter  quod  proposilio  illa  perfectionis.  Genus  enim  cum  sit  propor- 
esl  vera  de  scientia  naturaliler,  pro  stalu  tionabile  materiae,  non  suscipit  magis,  et 
isto  acquisita,  respeclu  objecti  per  se,  et  minus,  nec  aliqua  secundum  rationem 
nrimo  eius  ^jus,  et  sic  loquitur  Doctor.  Secundo  modo 

Tertio  dubitari  possel,  circa  illam  pro-  Species  sunt  sicut  numeri,  ut  habetur  8. 
positionem  majorem  in  primo  argumento  Metaphys.  text.  comm.  10  ;  quia  differen- 
qu£est.  8.  secund»  quiestionis  '  Omne  univocum  mul-  tise  sunt  sicut  formoe,  inter  quas  datur  pri- 
°"'"' ^"  tis  etc.  Videtur  enim  falsa,  tamen  tenendo  ma,  et  ultima,  secundum  enlitatem,  et 
univocalionem  enlis,  quod  negat  iste  alibi  perfectionem.  Et  illo  modo  solvuntur  ins- 
esse  Universale,  tum  quia  Deus  de  tribus  tantioe.  Genus  igitur  ut  Genus,  non  dicitur 
supposilis  divinis  univoce  praedicatur.  secundum  magis,  et  minus   :  sed  bene  Ge- 

Dicendum  breviter,  quod  propositio  est  nus,  ut  contractum  per  tile,  vel  tale  deter- 
vera  de  univoco  univoce  dicto,  et  logice  minans.  Ideo  latent  sequivocationes  in  Ge- 
sumplo,  quod  proecise  est  limitatum,  et  neribus. 
prsedicabile.  Vcl  quod  loquitur  de  Univer- 
sali,tam  in  Genere,  quamextraGenus.  Ens 
igitur  potest  dici  Universale  transcendens, 
vel  extra  Genus,  licet  non  in  Genere,  de 
quo  infra.  Quod  tangitur  de  Deo  respectu 
Personarum  divinarum,  posset  negari  as- 
sumptuai,  loquendo  de  prsedicatione  uni- 
voca,  univoce  sumpta,  et  perseica,  de  quo 
alias.  Vel  dic  (dato  quod  assumptum  esset 
An  Deus  verum)  quod  non  est  ad  propositum,  quia 


4 


sit  uniro-         limitatum,  etc.  Bene  eliam  dicit  Doc- 

cum  tribus  ' 

Personis.  {.or,  Omne  univocum multis,  ad  differentiam 
univocationis  singularis.  Personse  enim  di- 
vinse  non  sunt  plures,  vel  multa,  nisi  cum 
determinatione  diminuente,  ut  iste  dicil  in 
primo,  distinct.  24. 
33,  Quarto  dubitatur,  circa  illam  propositio- 

nem,  in  secunda  ratione,  contra  evasionem, 
videlicet  quod  Genus  non  prcedicatur  de 
Speciebus,  secundum  magis,  et  minus.  Vi- 
detur  enim  hoc  esse  falsum,  ut  patet  in 
numeris,  et  figuris,  et  in  proposito  de 
Universali,  et  universaliter  in  omni  Ge- 
nere,  10.  Metaph.  text.  comm.  5.  et  6.  et 
aliqualiter  idem  ibidem  text.  comm.  2.  3. 
el  4.  In  omni  Genere  est  unum  primum, 
quod  etiam  infra,  contra  opinionem  Docto- 
ris  asserit,et  patet  ex  aliis  gradibus  univo- 
cationis  supra. 

Dico  breviter,  quod  Species  Generis  pos- 
sunt  comparari,   vel  secundum  rationem 


Quinto  posset  dubitari,  circa  illam  pro 
posilionem  in  prima  ratione,  contra  opi 
nionem  *  ubi  dicit  licel  Genus  sit  quodam 
moio  perfectius. 

Sed  dic  breviter,  ut  supra  tetigi,  in  ex- 
positione,  quod  loquitur  de  extensiva,  vel 
permissiva  perfectione,  nonautempositiva, 
vel  intensiva. 

Sexto  posset  dubitari,  circa  illam  propo- 
sitionem  7.  Metaph.  quod  ad  determinan- 
dum  de  analogo  sufficit  determinare  de 
primo  analogatorum. 

Dico  breviter  (quiaalteriusnegotii)  quod 
loquitur  Antonomastice,  ut  habetCommen- 
tator  ibidem,  quia  substantiaest  primaom- 
nium  quidditatum,  ad  quam  multiplicem 
dependentiam  habent  omnia  alia.  Ideo  ipsa 
cognita,  faciliter  alia  cognoscuntur  :  non 
excludit  tamen  ex  hoc  alia  a  consideratione 
Metaphysici,  ut  patet  ibidem,  tex'.  comm. 
14.  Sed  secus  forte  est  de  aliis  analogatis, 
licetaliqualiter  potest  verificari  in  omni- 
bus,  sed  de  his  alias. 

Septimo,  quod  ibi  tangitur  de  numero, 
et  definilione  ipsius,  posset  habere  specia- 
lem  difficultatem. 

Sed  breviter  dic  quod  estensper  se,for- 
maliter  capiendo  ipsum,  et  quod  unitates 
sunt  ipsius  materialia,  suam  vero  forma- 
lem  unitatem  ut  coetera  entia,  habet.  Li- 
cet  autem  Doctor  dicat  ipsum  univoce  prae- 


31. 

*  qusest.  1 
num.  3. 


32. 


QU.USTlO  VI n 


m 


dicari  de  sui.sSpociebus,  et  por  consofiuens  isloruin  do  alio  pncdicalione  exercila,  et 

non  analogico,  ul  oxcludil  univocalionern  :  essonliali  pnedicalMr,  polosiargui  sic  :  Ver 

non  lamon  ex  lioc  inlondil  in  nunioris  no-  le  enini  major  unilas  eril  isLarura  inlenlio» 

garo  onlifioni,  ol  analogiain  univ(x;alionom  nnm,  quam  fun'laiii«'nlorum,ul  su           a- 

concoinilanlom,   imo    maximo  in  numoris  jain  iliclum  esl  :  sed   funda  menlum 'i-ne- 

reporitiir.  Dividitur  onim  por  par,  ot  im-  ris,  ot  ."Npocioi,  sic  sunl  unum,    vel   idem, 

par  ;  porfoctnm,  ol  imporfoclum  ;  el  sic  do  quod  allorum  de  all^ro  prj>  lu-alionc  cxer- 

aliis,  inlor  quos  ost  ordo,  ut  palet,  rtrum  cila,  el  o-sonliali,  pni'dicalur,  ul  I/omo  e$t 

tamon    iilo   ordo  dical   simpiicitor  pcrfo-  aniuial,  orgo  similiter,  vel   poLius  C*euu8 

clionom,  dubiuin  hahol,  proptor  procossum  de  Spocio.  Spe<:ies  igilur  <jenu.s  essenliali- 

in   iiifinilum,   do  quo    ad    Molaphysicum  tor  oril.    Itom,  conlra  aliud  quod   immo- 

spoctat  portractare.  Quxto  singnlari.ssimo  diate  so<]uitur,nec  aliquiddo  uno  Isloruni, 

istum,  supor    1.    Motaph.   qu:ost.  2.  ol   1.  sub  rationo  allorius,  arguilur  sic  :  l'niver- 


33. 

ibi  hii[)ra 
im.  2. 


3i. 

ibi  811  prn 
iin.  K. 


Ueportalionum  dislinctione  25.  ot  alibi,  et 
alios. 

Oclavo  circa  .solutionom  socund.X'  qums- 
lionis*  dubitatur.  Vidotur  onim  quod  Tni- 
vorsalo  nonsil  univocum  ad  hiocquinque  : 
lum  quia  iiullum  univocum  conlrahilur  arl 
univocala  por  aquivoca  :  s(  d  l  nivorsalo, 
vol  ralio  ojus,  conlrahilur  per  toquivoca, 
puta  por  in  quid,  ot  inqtiale,  ad  h:o*qnin- 
quo;  ergo,  otc.  Major  videlur  m;niifosla. 
Minor  osl  istius  infr;i,  cap.  do  I)ifforonti;i, 
ubi  lonot  quod  in  quid,  ost  :rquivo  um  ad 
rienus,  ot  Spociom.  Kodom  modo  vel  ma- 
gis,  in  qunlr  ad  qiudo  os<enti;do,  el  acci- 
dent;iIo,  erit  joquivocum  ;  tnm  quia  sicul 
Animali,  homini,  r:ilioii;di,  risibili,  ol  al- 
bedini.  niliil  osl  communo  univocum,  lo- 
gico  lo(|uondo,  ut  islo  (!oncodil  .s.Tpo  in  his 
Logic;ilibus,  ila  vidotiir  quod  noc  istis 
quinquo  inlonlionibus  illis  applic;d)ilibus, 
cum  sicut  oiitil;is,  ita  ot  unitas  socund;iriim 
intontioniim,  :iccipi:itnr  ;i  piimis..\lias  ins- 
tanti:is  considorabis.(ini;i  curopniriso  daro 
occ;isionom  juvonibus  invoslig:mdi  subti- 
Iit;ilos,  in  his  qiuostionibus  l;ilil;mtos. 

Ad  primmn,  tonondo  cum  Dodoro  su;im 
conclusionom,  [);iti'bil  infni,  c;i|).  do  Miflo 
rrnti;».  qmost.  :'>. 

Ad  .socundum  dico,  qiiod  m;ijor  [lob^st 
psso  univoc;ilio  in  inlonlionibus,  quam  in 
fundimontis,  do  quo  infni,  cnp.  do  rionoro, 
ot  nlibi  plonius. 

Nono  circa  solutionom  primi  argumonti 
socuii(l;i-  (|ii;oslioiiis  *  dubihilur.  Primo 
enim  contn  illiid  iiuod  dicil,  quod  nullum 


salo  voro  pnodicalur  do  islis  quinque  pno- 
dic:aione  e.xorcila  :  nam  Genus  el  Univer- 
salo,  ot  Specios  simililer,  el  sic  de  aliis. 
Sod  omnoquod  prodicalur,  pnedicalursub 
rationo  alicujus  universalis,  ox  principiis 
hujus,  igitur,  elc,  Lllerius  ex  hoc.soquilur 
qiiod  r;ilio  Tionoris  non  esl  oxlranea  Tni- 
vorsali.  cum  pr.idicatur  do  islis  iier  hoc 
vorbuin  est  :  quia  non  sub  raliono  allerius 
IJnivorsalis  pnodicatur  de  islis,  ul  palel 
inductive  :  essonlialilor  aulem,  el  non  ox- 
tninoo,  do  ipsis  dicilur,  ergo  modus  sub 
quo  dicitur  non  esl  sibi  sic  exlraivus. 
Por  idoin  potesl  argui,  quol  ratio  giMioris 
non  osl  oxtranea  aniraali  cum  dicilur,  //o- 
tno  est  aniinal. 

Ad  primum  dico,  quod  isUT  inlonlionea 
po.ssunt  comparari  vel  inler  st»,  ol  hor,  vel 
ul  abslrahunt  ;i  concernontia  subslralo- 
rum;  vol  cuiii  illa  C(mcornontia;  vol  qiue- 
lil)et  ill:irum  seorsum   p<»l»»si  .  r.iri  ; 

vol  torlio  ad  sua  sup<»riora,  in  quibus  con- 
voniiint.  Si  primo  iiuxlo,  el  in  priiiio  mom- 
bro,  sic  sunl  iiicomiH>ssihili»s.  sicul  qun^li- 
lH>t  alia  dispinili.  In  s«viindo  voro  mom- 
br»   primi    iikmIi  conco<lo  rtmipossiliilil». 

lom   illorum.  sicul   fun  ' - non 

lamon  in  oodotn  'J' •■■   ;..*  ...  .;.  <  ti 

isio  pnHicaliono  •   «»1  illa  •  i, 

licol  illis  scilicrl  •  •>   nns  p. 

quo  nKMlus   pi  .  i. 

dum  lamon  divorsas  ;irooplM>?io-« 

liir  iikmIo.  qunnlum  nb  iii: 

briim.  non  (>ihI  major  unilaH.  imo  mltior 

III  <-nli(muiii,  •|uain  n>nim.  qiiio  eo  mulo 


3S. 


132 


SUPEU  UNIVEHSAUA  POKPHYUII 


quo,   conceditur  pr.Tdicalio   unius   do  ;d-     ejusdem  Generis  possunt  de   se  invicem 


36. 


lero,  conceditur  in  cis  unilas,  vel  identi- 
tas,  ut  supponunt  pro  fundamcntis.  Secun- 
do  vero  ct  lertio  modo  principali,  concedo 
majorcm  univocalionem  in  eis,  eL  unila- 
lem,  et  sic  inlolligit  Doclor.  Magis  enim  in 
se,  et  in  aliquo  communi  habent  unitatem, 
vel  univocationem  ista,  quam  omnia  fun- 
damcnta,  quibusapplicantur.  Nonsequitur 
igitur  quantum  ad  formam  argumenti, 
Ilomo  esl  animal,  ergo  Species  est  Genus  : 
sicut  non  sequitur,  Homo  amat.ergonumen 
esi  verbum  ;  quia  denotatur  proedicatio  es- 


pra3dicari  inaccidentibus,quam  in  substan- 
tiis. 

Dico  breviter,  quod  ratio  hujus,  est  mi- 
nor  convenientia  Specierum  substantiae, 
quam  accidentis  :  nec  enim  inter  se  quiddi 
tative,  nec  in  tertio  conveniunt,  et  hoc  lo- 
quendo  de  Speciebus  non  subalternatis. 
Species  autem  accidentis  conveniunt  in  ter- 
tio,  ideo  concretive  (per  accidens  tamen) 
una  de  alia  prsedicatur,  licet  forte  formali- 
ter  denominaliva  sitin  SpeciebusQuantita- 
tis,  de  hoc  tamen  erit  sermo.   Sic   tamen 


senlialis,  vel  modalis,  quarum  nuUa  est  in     convenire,  et  de  se  invicem  prsedicari,  ar- 


proposito.  Consideranlur  enim  inesse  quid- 
ditativo,ut  sic,  de  se  invicem  prsedicantur, 
et  cum  sint  disparata,  affirmativa  falsa, 
nisi  alterum  ut  modus  subaudialur.  Forte 
tamen  ista  prsedicatio,  Genus  est  species,  ut 
supponunt  pro  substratis,  posset  concedi, 
et  essel  vera  in  sensu  quo  sit,  id  est,  illud 
quod  est  Genus  et  Species  :  ut  animal  res- 
pectu  diversorum,  in  sensu  tamen,  quem 
facit,  secus.  Species  eliam  absolute  dicta 
accipilur  pro  specialisuma. 

Sed  dice^,  quare  ista,  conceditur,  Al- 
bum  esl  dulce,  cum  pmecise  sit  ibi  veritas, 
ratione  idenlitatis  subjecti.  Patel  responsio 
ex  prjiediclis.  Vel  dic,  quod  aliter  permit- 
litur  ille  modus  prsedicandi  in  primis  in- 
tentionibus,  aliter  in  secundis  :  tum  prop- 
ter  consuetudinem  modi  inhserendi. 

Ad  secundum  dico,  quod  illa  propositio, 
Omne  quod  prsedicatur,  elc.  vera  est  prse- 
dicatione  signata,  ut  iste  habet  infra.  Vel 
si  generalius,  intelligendum  esL  in  potentia 
propinqua,  uL  supra,  qusesL.  de  entiLaLe 
Universalis,dicLum  esL,  in  illa  proposilione, 
Quidquid  intelligitur,  etc.  Extraneatur 
igitur  ratio  Generis  ipsi  Universali,  sicut 
et  aliis  fundamenLis,  quibus  applicalur  ut 
modus    inLelligendi,    quando    prsedicaLur 


guiL  poLius  imperfecLionem,  quam  perfec- 
tionem  in  accidentibus. 

Undecimo  dubitatur,  utrum  hoc  sit  ve- 
rum  in  omnibus  accidentibus  ?  Respondeo, 
accidentium  qusedam  sunt  absoluta  (for- 
maliter  salteni)  qusedam  respectiva.  Abso- 
lutorum  autem  qusedam  contraria,  qusedam 
disparata  tantum.  Dico  igitur,  quod  tam  in 
accidentibus  absoluLis,  quam  respectivis 
(disparaLissaltem,potest  verificari  illa  pro- 
positio,  licet  forte  non  in  omnibus.  In  con- 
trariis  autemabsolutis,  dummodo  sit  extre- 
ma  contrarieLas,  non  erit  vera,  ut  arguit 
Doctor  in  littera.  In  respectivis  vero 
est  vera,  licet  non  in  omnibus  decem  Ge- 
nerum. 

Sed  dubitatur,  quare  potius  in  respe- 
ctivis,  quam  in  absolutis  est  vera.  Dico 
quod  propter  formalem  repugnantiam  in 
absolutis,  quse  non  est  in  respectivis,  ut 
iste  habet  distinct.  10.  quarti,  et  distinct. 
2.  secundi. 

Duodecimo  dubitatur,  utrum  prsedicatio 
unius  accidentis  de  alio  propter  convenien- 
tiam  eorum  in  tertio  debeat  dici  denomina- 
tiva. 

Respondeo,  quod  prsedicatio  denomina- 
tiva  est  triplex,  propria,  quse  est  concreLi 


38. 


37. 


praedicatione  exercila,  eL  hoc  propter  ra-  accidentalis  de  suo   subjecto;    communis, 

lionem    in  secundo  articulo  assignatam.  quse  estconcreti  cujuslibet,  autdesubjecto, 

llabenl  enim  se,  in  aliis  diversis  accep-  aut  de  supposito,  seu  contractivo  quocum- 

tionibus,   tanquam  duo  termini,  uL  infra  qne ;  communissima  cujnsliholprasdicalide 

dicit.  quolibet  subjecto.  Similem  distinctionem 

Decimo  dubitalur,  quare  magis  species  habet  iste  infra  cap.  de  AccidenLe,  qusest. 


Prcedic 
lio    den 

minativ 
triplex. 


QL/ESTK)  VIII 


133 


2.  Alii  (lislirif^nunl  pnR<licali<)n<'nnlonomi- 
nalivnni,  in  (hTiominaliv.ini  a  posUTiori, 
aut  a  priori,  sivo  priiis  sil  (i(;conceplu  po.s- 
leriorum,  sivo  uoii  :  cl  ila  csl  ili-ruin  Iri- 
plcx.  KxcTnplum  primi,  ul  hnino  enl  albus. 


lcllccius  mal(>  aHMignalur,  ul  dirlum  e»l  in 
sccundo  arlicul(j,  NonaUribuilureiiiroHiD- 
gulariUiH  rchus  HigniticalLH  p(>rplunlc  ab- 
solulc,  sed  ul  per  voccm  sin  ii,  vel 

singularis  numcri,  inifjorlanlur.  >tialiler. 


Excmplum  s(,'cuiKli,  nl  Italionnle  esl  suhs-      quo<l    falsum  supp  >nil.    IMurale  enim,   ul 
tanlia,   vd  animal.    Kxcmplum  lcrlii,  ul      modiis  si^niiticandi  csl,  n«jn  signitic  il  plu- 


I 


qu.pKl. 
tiini.  5' 


:t;t. 


hoino  esl  anlinal.  .S(?d  alia  distinclio  ma«;is 
(»sl  liic  ad  proposilum,  licct  ulraqiic  l>ona. 
Itom,  accidcntium  (juicdain  lialHMil  ordi- 
n(!m  subjcctivalcni,  nl  (jiianliias,  (jualiUis, 
rdalio;  qua-dam,  ul  .Spccicscju.sdtjm  genc- 
ris,  vel  diversorum  ali^juando.  Dico  crgo, 
quod  pra'dicalio  unius  accidentis  de  alio, 
propter  .solam  convenicnliamcorum  in  lcr- 
tio,  non  (isl  proprie  dcnominativa  :  comnm- 
nitcr  lamcn,  vel  saltcin  communi.ssimc, 
sic  :  ct  ita  intcllcxit  Doclor. 

Pos.sel  ultcrius  dubitari,  circa  illa  quae 
tan;,'il  de  relativis,  et  relalivc  opposilis,  ct 
rolativis  primo,  ct  lum  primo  :  scd  n.squc 
ad  ca[)Ut  de  Kclationc,  el  (\o  Opposilinne 
omilto. 

Dccimo  quarlo  dubilalur,  (luomodo  dif- 

s.  tVrl  .secunda  rcsponsio  dc  quiil,  el  motlus', 

ab  illa  prima  de    denominativa    prx'dica- 

tione. 

Polest  dici,  quod  iii  prima  comparanlur 
intcnlioncs  ad  inviccm,  proplcr  convenien- 
tiam  carum  iii  Inlio.  Iii  srcuiida  vero  ut 
una  cst  accidcns,  vd  modus  formalitcr  de- 
nominans  aliam.  Vcl  dici  potcslalilcr,  quod 
non  (litTcrunt,  nisi  in  vcrbis  tanlum.  .Nam 
intcntio,  (iu:i*  pricdicatur  de  alia,  ul  mo- 
dus,  dcnominalivc  sibi  convcnil.  ."Mvunda 
igilur  rcs[)onsi(),  csl  dcclaraliva  [irinuc,  in 
lcrminis  sf)ccialibus. 

Dccimo  (jninlo  dubilatur,  quis  illorum 
duorum  modorum  diccndi,  in  illocxcmplo 
dc  [)lurali,  et  sin^^ulari,  sil  convcnicnlior. 

Dico,  Mdvomcliorijudicio.^iuod  primus, 
lum  ([uia  (/«/(/  iion  [na-diialiir  dc  moilo. 
{)id[)iic  loqucndo.  S«'d  c  conlra,  liim  (luia 
modus  signilicandi.  rcspcctu  illiiis  cujus 
csl  modus.  non  csl  quiil  :  sin;.:iilan»  aulcm 
ul  modiis  si^Miiticandi  allribiiilur  ipsi  plu- 


r(;s  res  :  .sed  vox,  cui  adjungilur  ulmKlus, 
ul  ly  fiomines,  vel  lapides,  clc.  Verum  la- 
mcii  cst  quiMl  ditTcrl  diccre  plura,  vel  plu- 
ralilas;  ct  dicere  plurale,  \e\  plurali%  nu- 
merus,  ut  in  Traclatu  dc  nKnJis  significan- 
di  lial)ct  pcrtractari  :  fiicil  ad  hoc  mihi  fi- 
dcm  modus  excmptiticandi,  e<xlfm  exem- 
plo  liiijus  Diclori:,  in  primo  di.slincl.  2. 
qiuesl  2.  palcl  ibi,.soIvendoargumenla  opi- 
nionum.  Infra  ctiam  cap.  de  DitTcrcnlia, 
quuist.  penultima,  idem  liabcl. 

Ihvimo.scxlo  pos-scl  dubilari,  ulrum  uni-       ♦x 
vcisilitcr  vcrum  sit,  qiiod  qua'lih'l  inlen- 
lio  polcU  sumi  ut  quid,  vel  ul  modus. 

VA  vidclur  (iiiod  nnn,  quia  licel  aliquid 
sit  quo,  et  qund,  r(»s[)i'clu  divcr.sorum,  ali- 
(luid  tamcn  csl//uo'/ ita,  (iiuxl  noii7Uo;  ali- 
quid  quo  ita,  (luod  liou  quod. 

Itcm,  sicul  in  movcnlibus,  el  mutis,  esl 
rcpcrire  inovens,  cl  moluiu;  movenselnon 
molum  ;  ct  moluiu  non  niovcns  7.  el  8. 
Pliysicorum,  ila  vidcl.ir  iii  modis  inlelli- 

gcndi. 

.Sed  dico  brcvilcr,  quo*l  s«»cus  »^l  in  raa- 
peclibus  ralionis,  .s»>cus  in  rebus.  In  hia 
enim  contingil  pn)cedert*  iu  intlnilum,  in 
illis  veni  non.  (^hiunluiucunquo  namque 
sil  aliiiuid  quo,  vel  miniiiueenlilali'*,  inlel- 
lecliis  adliuc  pole-il  i|vsum  comp.ir.m»  aJ 
aliud,  vcl  aliud  ad  ipsum.  cl  i(a  halx'bi( 
rilioncm  quod. 

Dc4-imo  .se[)limo  (lubKalur.    u(rum  illa       n. 
|iro[)osilio  sii  laiilum  vera  in  .secundis  in- 
tcnlionibus. 

Dico  (luud  iion,  li'**'l  mtxiiiic  halx'a(  ve- 
rilatcm  iii  illis.   \  >  rLiaiu  nMlia,  e4 

qu;edam  subUaiiUa'.  j»-"*-!!!!!  <umi  ul  *i*iid, 
vcl  Ul  modus,  u(  al  licogni»* 

cend;  cygiiuui.  vel  mannridin  :  in  m*  U* 


I 


rali.  ct  non  c  contra,  crgo  noii  sumiliir  iil     mcii  es(  quid  intel.  .   iUMn  (liadpma 

yf«(/ rc^iHvtucjus:  lumquin  ralioilliusin-     est  mulus  c.»i>'uuicendi   repMn,  e(  hal>i(Ui 


l;li 


SUPER  UNIVERSALIA  PORPIIYRII 


42. 


cum  cliorda  fralrem  Minorem.  Signa  sensi- 
bilia  sacramcnlorum,  graliam  inhacrenlem, 
vel  su])sislenlem.  In  quibus  omnibus  veri- 
ficantur  ill;r  descripliones  notabiles  Docto- 
ris.  Quando  videlicet  sunt  quod  intelligi- 
mus,  sunt  qidd  :  quando  vero  qno  alia  co- 
gnoscimus,  sunt  modus.  Sed  quare  in  re- 
bus  idem  non  est  modus  suiipsius,  in  in- 
lentionibus  vero  sic,  ut  Species  est  species, 
non  tamen  album  album,  nisi  per  se,  vel 
identice;  responsionem  qusere  ex  jam  ha- 

bilis. 

Decimo  octavo  dubilatur,  circa  solutio- 
nem  ultimi  argumenti  secundse  qusestio- 
nis  :  tum  quia  videtur  contradictio  in  dic- 
tis  Doctoris,  cum  dicit  quod  Genus  non  est 
magis,  licet  sit  magis  Universale,  et  hoc, 


Item,  majus  de  ipsa  forma,  magis  vero  de 
participanlibus  formam  dicitur.  Ultimoma- 
jus  praesupponitur  magis,  et  non  e  contra. 
Ex  his  ad  argumentura  patet  quod  non  si- 
gnificant  idem  penitus.  Aliud  enim  est  lo- 
qui  de  Conjugatis,  aliud  de  Casibus,  quia 
ibi  unum  ab  alio,  hic  ambo  a  tertio  oriun- 
tur.  Et  quod  ibi  arguitur,  forte  posset  con- 
cedi  ad  i^onum  intellectum,  quod  illud 
quodgenericeprsedicaturmagispraedicatur. 
Vel  melius,  quod  locus  a  Casibus  tenet  sal- 
tem  cumly magis in  suscipientibusintentio- 
nem,  et  remissionem,  cujusmodi  non  sunt 
intentiones,  ut  supra  tactum  est,  nisi  forte 
ratione  fundamenti.  Dictum  est  autem  in 
quarta  differentia,  quodubicumqueestma- 
gis,  ibi  est  majus,  et  non  e  contra,  ut  patet 


quu\  magis  dicit  intentionem  formae,  quse  de  quantitate..Va;Msetiammolis;  wia^?sve- 

pertinet ad  perfectionem  gradualem  rerum,  ro  virtutis  quantitatem  concernit. 

supra  tamen  dixit  in  prima  ratione  contra  Circa  solutionem  primse  qusestionis,  ni- 

opinionem,  quod  Genus  est  quodammodo  hil  pro  nunc,  gratia  brevitatis,  dico,  prae- 

perfectius  aliis  :  licm  quia  magis,  et  majus  ter  ea,  quse  dicta  sunt  supra,  qusest.  3.  de 

idom  videntur  significare,  et  valet  argu-  illis  tribus  conditionibus  subjecti,  et  alia 

mentum  ab  uno  ad  aliud  per  locum  a  Ca-  quse  in  qusestionibus  de  Universali,  supra 

sibus.  Sicut  sequitur  :  7?<s/Mm  es/  bonum;  dicta     sunt    :     sed    propter     scrupulum 

ergo  quodjustc  fil  benefit\  ita  hic,  Genusest  synteresis  occurrit  ibi  unicum  verbum,non 

majus  Universale,  evgo  quod  genelice,pT3d'  pertranseundum,  cum    dicit  Doctor  quod 


dicatur,  magis  prsedicatur. 

Ad  primum,  dictum  est  prius  quod  non 
intelligit  perfectionem  positivam,  vel  in- 
tensivam,  sed  extensivam.  Gontra  primum, 
analogum  est  perfectius.  Dico  quod  verum 
est,  quando  est  analogia  concernens  entita- 
tcm,  vel  perfectionem,  cujusmodi  non  est 
in  proposito.  Sed  qualiter  Genus  prsedica- 
tur  de  pluribus  comparative,  quam  Spe- 
cies,  loquendo  de  intentionibus,  infra,  ca- 
pitulo  de  Genere-,  dicetur. 
./^'     .     Ad  secundum  dico,  quod  majus,  el  ma- 

Aicijui  et 

magiscon-  gis  conveniunt  dupliciter,    sed   differunt 

V6TliVlTlt    bL 

difierunt.  quadrupliciler.  Gonveniuntenim,quiautro- 
bique  comparalio,  et  comparatio  non  quse- 
cumque,  sed  disquiparantise.  Differunt  au- 
tem,  quia  majus  dicit  comparationem  duo- 
rum  prsecise;  magis  vero  in  ordine  ad  ter- 
lium.  Majus  etiam  est  Nomen,  ideo  quid- 
ditatem,  vel  formam  significat;  magis  ve- 
ro  Adverbium,  ideo  modum  formse  dicit. 


non  esset  possibile  aliquam  speciera  Uni- 
versalis  scire,  ignoto  de  ipso  quid  est.  Gon- 
tra,  prius  cognoscitur  Species,  quam  Ge- 
nus;  et  Individuum,  quara  Species,  secun- 
dum  alios.  Dico  breviter  quod  licet  hoc  sit 
verum  de  cognitione  confusa,  non  tamen 
scientifica,  et  distincta  :  ideo  dixit  optime 
Doctor,  scire,  et  non  absolute  cognoscere. 

QU^STIO  IX 

In  quo  est  Universale  ut  in  subjecto  ? 
Utrum  in  re,  vel  in  intellectu  ? 

Antonius.  Andr.  q.  1.  Univers.  g.  Quantum  ad 
quartum.  Joan.  Angl.  et  Bras.  super  hanc  qucest. 
Merinero  in  recapitulaiione  textus  cap.  de  Ge- 
nere    Rodrigues  7.  5.  Unioers.  art.  1. 

Quseritur  de  Universali,  cum  sit  acci- 
dens,  uthic  loquimur,  inquo  est,  ut  in 
subjecto  :  utrum  inre,  vel  in  intellectu. 
Quod  non  in  re,  probo  ;  Omne  accidens, 


44. 


i. 


QUyf.STIO.  X  KT   XI 


lib 


quod  ost  in  re,  est  propriuin,  vel  corn- 
niune  ;  si  propriuni,  inest  individuis,  li- 
cet  non  prinio  (quiu  propriuni  per  sc  pri- 
mo  inest  speciei,  per  se cnim  prtesuppo- 
nii  de  omfii.)  Si  conunune,  inest  jirinio 
individuis  ;  si  ergo  esset  accidt-ns  in  re, 
inesset  prinio  in  individuis  ;  scd  lioc  est 
falsuni ;  quia  tunc  individuurn  esset  I  ni- 
versale,  ergo. 

Iteni,  Inlcllecius  est  virtus  passivn, 
per  Aristoteleni  3.  de  .Aniina.  Contcxt.o. 
etinde.  cap.  2.  ergo  non  agit  extra  init- 
tendo,  sicutestde  sensu  per  Aristotelem 
1 .  Top.  cum  ergo  causet  Lniversale,  non 
extra  rnitlet  illud  ;ergo  non  e.st  in  sub- 
jecto  alicpjo  extra  ipsuni. 

Item,  I'Jx  inteilectu,  et  inielli(jibiii, 
fit  verius  unum,  (/uam  ex  mntcria  et 
forma,  per  Cornnient.  .'j.  de.Vnima.Cap. 
5.  sed  forma  non  est  extra  materiain,nec 
e  converso  ;  igilur  nec  inlelligibile  extra 
int»;lloclum  ;  ergo  ncc  modus  intelligibi- 
lisextra  intellectum  ;  igitui"  nec  Lniver- 
sale. 

Ad  opposiluni  :  Materia  et  cfficicns 
noncointi(iunt,[)cv  Aristotelem  1.  IMiys. 
Context.  10.  inlelleclus  est  causa  efli- 
ciens  Lniversalis,  crgo  non  est  materia, 
ergonec  subjectum  ;  quia  accidenlia  non 
liabent  aliam  materiam,  nisi  in  t/ua,*\nx 
dicitursubjeclum  eoruni. 

Itein  per  Commentatorem  super  i»ri- 
inum  de  .Vnima.  Cap.  S.  Intelicctus  facit 
universalitatcm  in  rchus  ;  ergo  illa  esl 
in  re,  non  in  intellectu,  etc. 

Item  accidens  cstin  illo,  ut  in  subjec- 
lo,  quoddenominat;  rniversalcdcnomi- 
nal  rtMn.non  inlellfctnm,  iiritur, i'tf. 


1. 


QU.K.STIU  X. 
.[)i  /ifpr  sit  rcrn.  flomoest  Univer«ale. 

\>.  Thomai  de  Ente   el  Hn-nlia  cap.  4.  e(  7-  Har- 
tado  fjisp.  .'{.  lie  /'rjniicabilib.  tect.  :?  '  ' '  ''  —    ' 
diifml.  4.  de  patnun.  l  nivevt.  '/u<r< 
trarl.  de  l'r>rdtcal.  lecun    intenl.  fHnn 
Atigli.     et    braa     tuper  hanc   ifuittl.    Mc  ...  .j 
dttp.  4.  f.    I.  $«et.  i.  RodriguM  q.  5.  l  nto^rt. 
arl.  2.  \''.dt  ciUndo*  (fiuttt.  I>>. 

JuxtalKM*  quaTitur  de  verilale  iMlius 
propositioni.«J,  Ilomo  est  fniversale,  cl  .irgum*n- 
cunsimilium,  ubi  praMlicatur  intentio  de  p4/i« 
re.  Quod  sint  falsaj,  probo.  Subjectuin 
signilicat  vcrain  naturain  ;  ergo  pro  illa 
supponil :  j)ra'dicatum  non  priLulical  ve- 
rum  naluram,  quia  non  signilicat  eam  ; 
igitur  jjiiedicatur  non  vera  nalura.  do 
vera  nalura  :  ei'go  oppositum  de  op\>0' 
sito. 

Ilein,  si  liomoesl  Species,  et  Speciea 
est  intentio  :  ergu  liomo  est  intenlio; 
conclusio  est  fidsa,  ergo  et  aliqua  prse- 
mi.ssarum  ;  sed  non  ininor,  ergo  ma- 
jor. 

Itcm,  omnis  j>r;i'dicatio  vera  in  abs- 
tracto,  est  vera  per  sc  priino  nio<io:  h;i»c 
non  est  vera  per  se  itriin'^  in<xlo,  llomo 
cst  s/)ccieSf  et  priUtiicatuin,  el  subjec- 
lum  sunt  abstracta :  crgo  proposilio  faisa. 

.Vd  oppositum  :De  quocumquo  praNli-       ^ 
catur  delinitio,  et  delinitum  :  stvi   lioino 
pneilicatur  de  piuriltusdifierontibusnu- 
mero  :  ergo  iionio  cjil  .species,  crp*  *"ni- 
vers;ile. 

QU.t^ni"  \i 

[n  hivc  sit  /)cr  sc .\\<M\v^  c**!  universalis. 

Quotl  sic  videtur.   »'.ui  enim  per  m       | 
ine.sl  dininilio.per.-MMncsl  etdintnilum  :  i^JJTJJl 
.sed  lionu»  i<:  tur  iH»r  ae  »le  plunbii!*  »*«/lHr«#- 

dilTer»Milil'Us  mimon»:  ergo  honu»  |)er8e 
esl  8|)ecit»«. 


1.% 


SUPER  UNIVERSALIA  PORIMIYRII 


liesponsio 
ad  qucest. 
9. 


Triplex 
acceptio 
termini 

communis 
signifi- 

cantis   ve- 

ram  nalu- 

ra  m . 


Intellectui 
quomodo 

efficit 
Universa- 
lc. 


3. 
Ad    argu- 

menta 
qucesl.  9. 


Ileni,  quod  est  per  sc  inlellig-ibile,  est 
per  se  Universale  :  iionio  cst  per  se  in- 
tclligibile  :  ergo,  etc.  Minor  palct,  quia 
per  suum  quod  quid  esl,  quod  est  idem 
sibi.  llem,  Universale  convenit  liomini, 
secundum  quod  abstraliitur  ab  omni  ac- 
cidente  ;  ergo  non  convenit  ei,  ut  acci- 
dens.  Antecedens  est  verum,quia  liomo 
ut  conjungitur  accidentibus,  est  singu- 
lare, 

Ad  oppositum  :  Per  se  pr^supponit 
dici  deoiiDii ;  ergo  si  liomo  est  per  se 
Universale,omnis  homo  erit  Universale. 
Gonsequens  est  falsum,  ergo  et  Antece- 
dcns. 

Aa  rrimam  qua3stionem  dicendum, 
quod  Universale  est  in  re,ut  in  subjecto, 
quia  illam  denominat,  non  intellectum  ; 
sed  in  intellectu  est  veluli  in  efiiciente, 
et  ut  cognitum  in  cognoscente. 

Sciendum  tamen,  quod  significatum 
termini  communis,  significantis  veram 
naturam,  tripliciter  potest  considerari. 
Uno  quidem  modo  secundum  esse  in 
suppositis,  quod  dicitur  esse  materiale 
ejus,  et  hoc  modo  insunt  sibi  accidentia 
communia.  Secundo  modo  consideratur 
absolute  secundum  esse  quidditativum, 
et  sic  insunt  ei  praedicata  essentialia. 
Tertio  modo  ut  per  formam  intelligibi- 
lem,  ab  intellectu  apprehenditur,  quod 
est  esse  cognitum,  et  sic  insunt  ei  inten- 
liones.  Intellectus  enim  considerans  na- 
turam  hominis  unam  in  multis,  et  de 
multis,  ab  aliqua  proprietate  reperta  in 
natura  sic  considerata,  movetur  ad  cau- 
sandum  intentionem,  et  illam  causatam 
attribuit  illi  natur^,  cujus  est  proprietas 
et  a  qua  accipitur. 

Ad  primum  argumentum  dico,  quod 
procedit  de  accidente  reali,  quod  inest 
natura3,  secundum  esse  materiaie.  Ad 
secundum  dico,  quod  non  attribuit  ali- 
quam  proprietatem  rei,  per  ejus  trans- 
mutationem,  quia  non  est  virtus  factiva : 


potest  tamen  aliquam  attribuere,  quae 
dicit  habitudinem  rei  ad  intellectum, 
pnesertim  si  accipiatur  a  proprietate 
illius  rei  :  sicut  attribuit  modos  signifi- 
candi  dictioni  significativa^,  qui  sunt  in 
voce,  ut  in  subjecto,  effective  tamen  ab 
intellectu. 

Ad  tertium  dico,  quod  illud  dictum 
Commentatoris  non  potestinteIIigi,quod 
fiat  unum  compositum  ex  illis  :  quia 
tunc  intellectus  esset  compositus  ex  quid- 
ditatibus  omnium  rerum  sensibilium  : 
sed  intelligendum  est,  quod  intellectus 
in  actu  verius  recipit  praedicationem 
unius  cum  intelligibili  in  actu,  quam 
materia  cum  forma  :  quia  intellectus  in 
aclu  est  intelligibile  in  actu  :  quia  per 
speciem  intelligibilem  in  actu,  potest 
seipsum  intelligerereflectendo:  materia 
autem  non  est  forma  per  hoc  quod  poni- 
tur  cum  forma. 

Ad  secundam  quaestionem  dicendum, 
quod  est  vera  eo  modo,  quo  nunc  dic- 
tum  est  accidens  inesse  rei  ;  quia  defi- 
nitio  intentionis  inest  rei,  isto  modo. 
Contra  hoc,  Species  inest  homini,  secun- 
dum  quod  homo  diciturdepluribus,  etc. 
sed  non  dicitur  de  illis,  nisi  secundum 
quod  est  in  illis,  et  hoc  est  secundum 
esse  materiale  ;  ergo  primo  modo  pro- 
positio  est  vera. 

Ad  hoc  dico,  quod  Species  inest  homi- 
ni,  secundum  quod  homo  prjedicatur  de 
individuis,  loquendo  de  prasdicatione 
sir/^^zflf^^  :nondepra3dicatione  exercita,\6. 
est,  non  secundum  quod  est  idem  sup- 
positis,quod  est  primum  membrumdis- 
tinctionis. 

Ad  primum  argumentum  dico,  quod 
vera  natura  potest  sumi  tripliciter,  non 
tamen  propositio  distinguenda  est,  quia 
diversitas  suppositionis  stat  cum  unitate 
subjecti  et  significati.  Sed  est  magis 
multiplicitas  figura^  dictionis,  si  qua  sit. 
Est  igitur  propositio  simpliciter  vera, 


4. 
Responsio 
ad  qucest. 
10. 


5. 

Ad   argu- 

menta 
qucest.  10. 


Ol'FSTIn  \I 


\n 


n. 

Solutio 
(fuiestio- 
tiis  li.'. 


quia  socuiiduin  quo<l  suhjfM-tuiii  .suppo- 
nit  veriun  niituium  :  ul  luuion  coiupara- 
tur  ad  inl<illecluin,incst»;i  talciicfidcns: 
inullij)licilas  cnini  liguriu  diclionis  non 
est  vcra  niullijdicilas,  sed  lantuiii  piian- 
taslica,unde  iiic  nondistiii^uilur  Soria- 
/ese.s/ Aomo,  sed  esset  falsa,  si  accipe- 
relur  hoinu,  ut  accij>itiir  liic  Ilomn  fst 
species. 

Ad  .secunduin  dico,  quod  liaN'  est  f;il- 
sa,  Sppries  esl  inlenlin,  sicut  li;»'<-, 
Alhum  csl  ro/or  ((uiii  speries  denoinina- 
tive  iniporlat  idiiid,  (piani  intentio  in 
abstracto.  Contra,  tunc  li;i'c  est  vera, 
Species  esl  inlcnlionfile^  el  ila  .seiiuilur, 
enjo  homo  esl  intentionale.  Dici  potest 
quod  iiic  est  fallaciii  Accidentis  ;  quia 
species  respectu  iiuininis  accipitur  ut 
7;<o</</.s,respectu  veroinlentionis  ut  (luid 
quiii  (piodlibet  in  suo  genere  est  (luiil. 

Ad  tertiuin  dico,  cpiod  non  est  il)i  pr;e- 
dicatioin  iihstnicto,  quia  speries  estcon- 
cretuin,  et  denoniiimtivf;  pra'dicatur  de 
re. 

.\(I  liTli;iiii  qii;i'sti(»neiii  diccuduin, 
(piod  tales  non  sunt  per  .se  :  quod  piitet 
de  priino  iiKjdo,  pricdiciilur  ('uiiii  iii  pri- 
nio  niodo  delinitio,  vel  pars  delinitionis 
de  delinito.  Iiiijiossibile  cst  auteiii  ;di- 
quiiiii  reni  .secundii' intentidiiis,  dcliuire 
rein  j^riiuie  intcntionis  :  (|ui;i  limc  ilhi 
re.s  secundiim  siuim  es.scntiam  ji;irlim 
e.sset  ;i  iiiitur;i,ct  partiin  iib  intcllcclu,  et 
ita  a  divcrsisnon  ordinatis  :  (juare  non 
esset  uiiuiii  cs.sciitiiililer  ;  crj^n»  imj>ossi- 
bilo  est  ;iliqu;im  inlcntionein  per  se  pri- 
ino  [Uiedicari  de  re.  Nec  secundo  mod(» ; 
(juiii  iinii  causaturintcntiocx  perse  j»rin- 
cijiiis  sujtjecti.  Nec  quiirlo  iii(»do  ;  ijuia 
resnonestc;iusa  eflicicns  intcnlionis.scii 
intellcctiis.  .Ncc  univcr.sjilitcr  :ili(|uo  nlio 
modo  ;  ([iii.i  tunc'ess«>t  nutura  sulliciens 


cau.sa  talis  accidenlis.In  quocumque  igi- 
tiir  esset  illa  natura,  illi  ines.set  accidens 
qiiod  f;ilsum  e.sl. 

.\d     primuin    argunienluin   negutur       7. 
miiior.  C.ontra,  si   uon  pro^dicatur    per  me»i*, 
se,  prajdic;itur  j>er  accidens  :  igitur  hx*c 
est    per  accicJens,   Uomo    esl   animat, 
etiain  ista   responsio  esl  ronlra  cominu- 
neni  inoduni  loquendi. 

Ideo  dico,  quod  ly  per  se,  in  minori 
potest  delenninare  iniixrcntiain  hujus 
pitedicati,  pnediralur  de  pluribut\ 
vel  inhairens,  scilicet,  pricdicaluin.  I*ri- 
ino  inodo  est  falsa,  et  sequitur  conclu- 
sio  falsa.  Secundo  vero  nioUo  est  vera, 
non  tamen  infert  tunc  conse(|uens  sic. 
Simile  j>;itet  \\\c:Arcidensestper$ein- 
hivrens,  si  delerminat  inhaTentiam,  ve- 
r;i  est  :  si  inhaTens,  fabsa. 

Ad  secundum  j^er  idein,  minor  esl 
vcra,  ////;t'r6edelerminat  inlnerentijin  : 
et  sic  major  est  falsa. 

Ad  lerlium  dico,  (ju^xl  fniversale 
inest  homini,  iit  ;ibstrahitur  ab  oinni 
accidcnte  reali,  (jutxi  seijuilur  ipsumse- 
cundum  es.sc  materiale  :  non  autein  ab 
accidente  intenlionali,  quare,  etc. 


KXPosiTli» 

Orlavo  (I)  prinnpidiUT  quirril,  ni 
quo  e.sl  rniv(»rsah\  ul  iii  suhjtvlo,  cura 
sil  arcidcns.  pnfsuppoiMMnlo  eli.im  .irri- 
dcns  O.S.SO  in  suhj«vio ,  juxla  illud  7. 
Mcliiph.  lexl.  coinin.  *i.  .{n^itteni  ral  «jm 
in  rv»  qwut  fnli!t,  el  nlihi  sa^p»».  idom  MN»- 
lur:(»l  (piia  oinnc  aocidcns  suhjctHiw  «  \ 
toiis  .tiit  osl  in  nnima  aul  os(  in  rolni'*-  v 
Ira  .ininKnii.  idoo  5p»virtml  .sr  ad  illa  duo 
ot  slrirlius  quin  in  nnima  imnl  plur»  pi>- 
U'nli:i*.  pmner  oasonliam  ojiw.  Ucci  aulctn 


(I)  MmiriUus  oxponit  •imiil  qiiiMlinnM  0.  (i^.  II  apud  Scodtia. 


138 


SUPER  UNIVERSALIA  POHPIIYUII 


10. 


respeclus  rationis  possint  caiisari  operatio- 
ne  cujuslibet  potentioe  collativfc,  intentio- 
nes  tamen  secunda3,  dequibus  loquitur  lo- 
gicus,  fiunt  oporalione  intellectus  maxime, 
ideo  specificat  se  ad  inlellectum  ad  ditYeren- 
tiam  aliarumpotentiarum.  Vel  potest  ex 
poni  intclleclus  per  essentiam,  vel  per  par- 
ticipationem,ut  supra  de  ratione  dixi. 

De  Primo.  quid  sit  Universale,  et  quoties 
dicilur,  supra  habitum  est.  Accidens  qua- 
liter  hic,  accipitur,  vide  infra,  cap.  de 
Accidente,  quoest.  1.  in  divisione  acciden- 
tis  valde  notabili. 

Subjeclum  hic  intelligitur  pro  subjecto 
inhsesionis,  vel  informationis,  vel  pro  ma- 
teria  in  quaRes  hic  araplissime  sumi  debet, 
ut  dicitur  de  omni  illo,  quod  nonestnihil : 
vel  ut  dicitur  a  reor,  et  non  modo  a  ratus. 
Intentiones  enim  secundse  sunt  applicabi- 
les  (ut  dictum  est  prius)  omnibus,  quse 
possunt  ab  intellectu  apprehendi.  Vel  for- 
te  polius  loquitur  Doctor,  ut  infra  dicam, 
de  rebus  hic,  qua3  habent  esse  in  esse  sub- 
jectivo,  et  non  intelleclivo,  vel  objectivo ; 
sed  primum  magis  placet,  quia  tenet  Uni- 
versale  esse  in  re,  sed  non  nisi  ut  in  esse  co- 
gnito.  Inlendil  igitur  nomine  rei,  omne  plu- 
ribus  communicabile,  sive  sit  reale,  sive 
rationis,  sive  positivum,  sive  negativum, 
dummodopluribus  possitcommunicari  (ut 
infra,  in  Anteprsedicamentis,  qusest.  ulti- 
ma  habet)  excluso  solo  intellectu;  et  qua- 
liter  illa  exclusio  habet  intelligi,  in  tertio 
articulo  forte  tangam. 

Ordo  conveniens  est,  quia  prius  determi- 
nandum  erat  de  Universali  secundum  esse 
quidditativum,  et  scientificum,  et  objec- 
tivum,  quam  secundum  esse  subjectivum. 
Divisio  vero  communis. 

Alias  duas  quaestiones  laterales  introdu- 
cit.  Prima  est  de  veritate  prsedicationis,  in 
qua  intentio  secunda  prsedicatur  de  prima, 
ut  dicendo,  Homo  est  Universale.  Ubi  ad- 
vertendum,  quod  veritas  hic  intelligi  de- 
bet  pro  veritate  complexa,  quae  habet  esse 
in  intellectu  formaliter,  licet  mediate  actu 
complexo,  et  objective,  quae  est  habitudo 


conformitatis,  et  similitudinis  actus  com- 
plexi  ad  objectum  complexum. 

Propositio  sumitur  hic  pro  denominato. 
Quid  homo,  quid  Universale,  quid  res, 
quid  intentio,  prius  dictum  est,  et  infra 
de  homine  magis. 

Ordo  hujus  ad  prsecedentem  patet,  quia 
prius  accidens  inest,  quam  Universale  prae- 
dicetur  de  aliquo.  Ideo  quaestio  de  inhse- 
rentia  proecedit  quaestionem  de  veritate  in- 
hserentis  inhaerentiae. 

Tertia  quaestio  estdeperseitate  talis  prae- 
dicationis.  Quid  sit  per  se,  et  quoties  acci- 
pitur,  patet  primo  Posteriorum  text.  com- 
ment.  9.  et  infra,  in  secundo  articulo  ma- 
gis.  Breviter  (secundum  quod  habet  iste  1. 
Reportationum  distinct.  26.  qusest.  2.)  illa 
est  per  se,  quando  in  subjecto  includitur 
causa  praedicari.  IUa  vero  per  accidens, 
quando  in  subjecto  non  includitur  causa 
preedicati,  ut  patet  inductive. 

Ordo  hujus  patet  ad  praecedentes.  Prius 
enim  convenit  de  veritate,  quam  de  persei- 
tate  propositionis  disputare,cum  omnis  per 
se  vera,  non  e  contra,et  communiora  ordine 
doctrinse  sunt  priora.  Divisio  harum  dua- 
rum  communis. 

De  Secundo.   Triplici  ratione  arguit  ad       ^^ 
primam  qusestionem*,  quod  Universale  non  'qusest.  9. 
sit  in  re  subjective.  Prima  ratio  infert  hoc  ""™*    ' 
inconveniens  quod  Universale,  si  esset  in 
re,  extra  intellectum,  inesset  individuis,  et 
tunc  individuum  esset  Universale,  quia  in 
quocumque  est  albedo,  est  album ;  ubi  tan- 
git  illam  differentiam  accidentium  commu- 
nium,  et  per  se,  quia  hsec  primo  insunt  in- 
dividuis,  illa  vero  speciebus.  Sed  secunda- 
rio  haec  illis,  et  illa  istis,  quam  ponit  Por- 
phyrius  in  communitatibus.  Ibi  etiam  tan- 
gitauctoritatem  Aristotelis  1.  Posteriorum 
text.   comment.  8.  9.  et  11.  quod  videlicet' 
per  se  prsesupponit  de  omni. 

Secunda  ratio  procedit  ex  fundamentis 
Aristotelis  3.  de  Anima,  ubi  supra,  qusest. 
1.  deUniversali,  et  4.  Topicorum  cap.  2.  et 
potest  confirmari  ex  2.de  Anima  text.comm. 
51.  et  sequentibus,  et  maxime  text.comm. 
59.  et  74. 


1 


QIJ/ESTK).  IX.  X  KT  Xr 


180 


I 


1-'. 

•  qiKcst.  10 
nuiii.   1. 


•  au.v.si.ii, 

JlUIU.    1. 


Tortia  ratio  procerlit  ex  au-  loritalr»  Avfr- 
roi.s  .supor  tertiurn  (\a  Ariiina,  romnifnt.  5, 
licot  rion  fornialitfr  in  ('i.sfl«'m  vJTbis,  sod 
in  .similil)us,.saltem  uhi  comparat  unioufm 
intentionis  intollocta)  in  actu  cum  intel- 
lectu  mat«?riali  ad  unionem  matoriip  cum 
forma.  Ibi  advcrto  trescou.sequentias,  qux» 
patent  ox  supradictis. 

Ad  opposilum,triplici  ratione  ar;^uit,fiua- 

rum  prima  procedit  ox  illa  auctorit;ite  vul- 

gata,  qtia-  imponitur  Aristolcili  2   I'hysico- 

rum,  .sed   non   hahetur  exprc.s.si»  in   textu 

tamen  elici  potest  text.comm.  70.  uhi  vult 

quod  trescau.sa-,  scilicet  forrua,  eftlciens,et 

flni.s,   coincidunl,  aul  in  idem  numcro,    ul 

forma  et  tinis,  aut  in  idem  specie,  ul  forrna 

et  efHcicns.  Ex  (juo  elicitur  quod   quarla 

causa,  .scilicet  matcria.non  coincidit,  nec  in 

idem  specie.nec  in  idem  numcro.  Ihi  etiarn 

Uoctor  adducit  aliam   propositionem  com- 

muncm  dc  matcria  accidcntium.iiua*  hahe- 

tur  originalitcr  8.  Mctaph.  text.  comrnent. 

12.  Secunda  ratio  fundalur  in  auctoritate 

Commciitatoris  I.   de  Anima,  commcnt  8. 

Tertia  ratio  proccdit    cx     denominatione 

intrin.seca ,    scilicet     accidentis ,    et    pa- 

tet. 
(^onscqucnter  ad  nc^^alivam  [)rim;e  late- 

ralis  ',  ar^uit  triplici  ratioiic.  (luarum  pri- 

ma  ostcndil  ihi  cssc  pnedi«'ationem  oppositi 

do  opposito,  (iu;c   univcrs;ililcr  cst  f;il.s;i  : 

uhi  tangitur  distinctio  de  ente  natunc,  el 

ento  ralionis,  vd  sccundum   intcllcclum. 

Secunda  ratio  infcrl  homiucm  posil;»  hyiKi- 

Ihesi  e.-ise  sccundim  iulcnlionem,  (lua;  [k)- 

lest  con(irru;iri  piM-  ilhim  rcgulam  Anlcpr.i'- 

dicamenlalcm,  QikhuIo  altfiuin  de  aliero, 

etc.  el  per  locum  ;i  Spccie  ad  (Jenus  cons- 

truclivc.  Tcili;!  r;ilio  innitilur  illi    rogulu; 

supra,  iiuasl.  1.  luihila",  cl  iiifiM,  qua.-sl.  :{. 

de  (Jenerc. 

.\d  opposilum  unica  r;ilionc  ;irguil,  [wr 
locum  :i   dclinilioiu»  conslructivc. 

I)cmuin;id  :iftirmativam  secundu;  lale- 
nilis  *,  ;ir{j:uil  Iriplicitcr.  rrima  ralio  pro- 
cedit  pcr  locum  :i  dcliniliono  conslructivc. 
Secundii  c\  inlclltgil)ilil.-i(c,  ([niv  |M>r  .se 
l  nivcr.s;ili  convenil,  "i.  de  Anima  cl  1.  Pos- 


ter.  ct  alihi.  IVrlia  ex  ahiMlrarlione  subjec- 
ti,  in  lali  pm'dicalione,  ab  omnibuii  pratli- 
catis  accidenl^ilihus,  quod  ergo  tic  sibi 
convenit,  neces.se  est  ul  pcr  se  ei  conve- 

niat. 

A'!  oppfisitum,  unica  ralione  arguit,  qus 
proce<lit  ex  fundamcntis  Arislotelis  I.  Pw- 
lcr.    tcxl.  comincnl.  8.  9.  et  II. 

Dcinde  ad  priinam  qux^stionem  respon- 
dct,uhi  tenel  (-(mclusive  quod  fniversale 
est  in  re  suhjective  :  quod  prol>al  resumen- 
do  tcrtiam  rationem  posl  oppo^i^ilum.  In  in- 
tcllcclu  (amcn  esl,  ut  in  efticienle,  sicul 
univer.salitcr  omnis  efTectu.s  dicilur  e*»  in 
sua  cau.sa,  et  ctiam  ut  cognitum  in  cognos- 
ccntc,  sicut  lapis  dicitur  ess<»  in  anima.vel 
alia  ohjccta  cognila,  vel  in  se,  vel  in  suis 
rcpnu.scnlativis. 

I*ro  m;jjori  tamendeclar.uiuiH-hujuscon- 
dusionis,  et  proplcr  .solutionem  argumen- 
toruiii,  ut  eliarn  cavilhaiones,  et  impuj,^»a- 
tiones  plures  excludantur,  adducil  unara 
distinctioncm,  sivc  regulam  valde  in  bis 
logicalihus  neccssiinam.  Valct  cerle.ni  fal- 
lor,  aureuin  lalcntum.  Impriiin'  igitur  ip- 
sam  synterc.si,  tcrque  quaterque  resume, 
qux'  talis  est :  Signiflratuin  tfnnint  cvnnnH- 
nis,siijni/icanlis  tyram  naluram,  tripiicUer 
potest  cunsidcrari.  Dixit  nolanler  Jiy/ii//fa- 
tuni  termini  communis,  et  non  lcnninus 
connnunis,  conlra  TerminisLa.s,  Iniversalia 
vcl  communia  n>alia  ncganti>s,e(  aitserenlm 
(crminum  communcm  signiticart^ada^quale 
omnia  sua  singularia,  et  l^estialiler  certe. 
Nam  quo<l  uimm  non  .signiticAl,  lubil  si- 
gnitical,  s,iltcm  univoce,  I.  M.l.Tpb.  lexl. 
commcnt.  lU.  (^)uomudo  ergo  magis  univo- 
cum  homo,  ({uam  canis.  .Seti  de  boc  conlra 
istos  alias  ent  .senno.  Ilcm.  ex  Itoc  quod 
ilicit.s*i«//ii//crt/M/M,  el  !}•■•;  '•—•■•;•"  •■•'i  -'-»m- 
(ra  iv.siicm.  (|U(Mi  su;  a( 

l>er.NonaIis,  (*oiivcnil  i  ,  .      ^1- 

gmticato  maleriali.  qiio«i   poininl  aliud  ■ 
formali,  idio  sub<lil  >  <  trntm  ma- 

/xnii/i.^iuuil  cliam  fi>rU> ..  •^Milm  Ter* 

minisias.  lUMii.aii  uiuurum 

signiiicantium  iton  eniin,  e(  quB  uoo  habeot 


13. 


140 


SUPEU  IJNIVEIISALIA  I>()KPIlVmi 


esse  maleriale,  licol  possiiil  liabere  esse 
quidditalivura,  vel  sallem  cognilum,de  quo 
magis  in  terlio  articulo. 

14.  Ullerius  advertendum,  quod  primum 
esse,  vel  prima  acceptio  talis  significati,po- 
test  dici  esse  Physicum,  secundum  Meta- 
physicum,  et  terlium  Logicum.Esse  nain- 
que  materiale  est  individuale  esse,  quod 
appellatur  materiale  similitudinarie,  quia 
sic  ens  est  in  ultima  subjicibilitate,  et  sus- 
ceptivum  omnium  pra^dicalorum  realium, 
supposito  personaliter  convenientium,  ut 
puta  cum  hic  et  nu)%c,  el  coeleris  circums  - 
tantiis  individuantibus,ut  materia  omnium 
formarum,  et  sic  insunt  ei,  ut  inquit  Doc- 
tor,  accidentia  communia,  scilicet  primo,eL 
etiam  propria,  sed  non  primo.  Verumtamen 
scientifica  Physici  consideratio  abstrahit  suo 
modo.  Esse  quidditativum  est  esse  abstrac- 
tum  ab  hic  et  nunc,  et  prsedicabile,  et  inge- 
nerabile,  et  incorruptibile,  et  seternum. 
Concernit  tamen  sua  supposita,de  quibus 
quidditative  praedicatur,  el  hoc  ut  etiam 
praedicamenlaliter  considerantur,  et  sic 
convenit  sibi  supposilio  personalis  determi- 
nata,  indeterminate  tamen,  nisi  natura  ad- 
juncti  aliud  expostulet.  Primo  vero  modo 
communiter  supponit  determinate,  et  de- 
terminateplerumque,scd  interdum  indeter- 
minate  secundum  exigentiara  additi,  vel 
praedicati.  Esse  vero  intelligibile,  vel  cora- 
paratura,  vel  cognilum,  (licet  comparatura 
aliquid  addat)  est  quando  per  formam  in- 
telligibilem,  id  est,  speciem,  vel  reprsesen- 
tativum,  apprehenditur  ab  intellectu  tale 
significatura,  et  sic  supponit  sirapliciter,  id 
est,  pro  ipsa  natura  absolute  sumpta,  non 
habendo  respectum  nec  ad  contenta,  nec  ad 
continentia,  et  sic  intentiones  logicales  in- 
sunl  prirais,  et  etiara  sibi  ipsis  ad  raodura 
primarura,  ut  supra  de  Universali,  et  infra 
magis  dicetur.  Et  tangit  qualiter  movetur 
intellectus  ad  causandum  secundas  inten- 
tiones,  ut  supra  dixi  :  et  exemplificat  in 
modis  significandi.  Nam  aliud  est  eorum 
subjectum,  et  aliud  efficiens. 

15,  •        Et  nota  breviter  quod  suraraaria  cognitio 

hujus  diversae  acceptionis,   potest  haberi 


secundura  exigentiara  praedicati :  nam  talia 
subjecta,  id  est,  taliter  accipiunlur,  et  sup- 
ponunt,  qualia  pennithmt  pra^dicata,ut  in- 
quit  Hoetius  1.  de  Trinilate,  liceteconverso 
videatur  dicere,  sed  nihil  refert  ad  propo- 
situm,  ul  patet.  Exemplum,  cum  dicitur 
Uomocurril,  accipitur  secundum  esse  ma- 
teriale,  quia  tale  accidens  non  convenit  sibi 
ut  abstrahit  a  conditionibus  materialibus. 
Cum  autera  dicitur,  Homo  est  animal,  vel 
raiionalis,  vel  ens,  vel  risibilis,  accipitur 
secundum  essequidditativum,  et  essentiale, 
quia  sive  actu  existat,  sive  non,  talis  praj- 
dicatio  est  vera.  Cura  vero  dicitur,  Homo 
esl  Species,  vel  Universale,  vel  prsedicalum 
vel  subjeclum,  et  sic  de  aliis,  tunc  accipi- 
tur  secundura  esse  cognitura,  et  corapara- 
tura,  quia  illi  respectus  rationis  non  attri- 
buuntur  sibi,nisi  dura  actu  est  universale, 
vel  comparatura,  vel  cognitura  esse  habet, 
quod  esse  potest  vocari  recte  esse  rationis, 
et  habens  illud  esse  potest  vocari  ens  ratio- 
nis,  vel  ratio,  ut  singularissirae  habet  iste, 
quaest.  3.  Quodlibeti,  articulo  2.  et  alibi,ul 
notavi  ibi,  quod  declarat  plura  dicta  Auc- 
torura  de.  talibus.  Ubi  adverte,  quod  licet 
exeraplificavi  per  propositiones,  intelligo 
tamen  in  duobus  primis  membris  corapo- 
sitionem  ex  natura  rei,  et  prsecedentem 
oinnem  actum  intellectus,  quae  in  tertio 
membro  non  potest  esse,  et  ita  variantur 
quoad  esse  cognitura,veI  quoad  esse  cogni- 
tum  praecise,  et  non  prcEcise.  In  terlio  enim 
membro  requiritur  praecise  esse  cognitura ; 
in  duobus  aliis  reale  esse,  vel  actu  quoad 
primum,  vel  possibile  quoad  secundura,ut 
infra  magis. 

VulL  ergo  Doctor,  quod  intentiones  se- 
cundse,  puta  Universale,  etiam  subjecLive 
sunL  in  rebus,  eL  non  in  inLellectu,  Hoc  ta- 
men  debet  intelligi  non  secundum  quam- 
cumque  acceptionem  rei,  £ed  prsecise  in 
iUa  tertia  acceptione.  Et  hoc  idem  habet 
expresse  dist.  35.  Primi,  et  alibi  ssepe,  sic 
ad  qusestionem. 

Ad   primum  argumentum  respondet,  *       i6. 
quod  procedit  de  accidente  reali,quod  con-  ^^^^3  ** 
venit  scilicet  rebus  secundum  esse  mate- 


QU^STH».  I\,  \,ET  \I 


Hl 


k 


17. 
Inlellectut 
et  intelli- 
i/ibile  ftitnt 
veriu*  u- 
num,i/uam 
materia  et 
formaquo- 
modo. 


riale,  vol  quiflflil;itivuin  :  iifm  auU-m  fle 
irilorilionibus,  rjuia  .suljjecla  eaiMiin  supfHj- 
nunl  siin[)liciler,aljslrahenfl()  ah  omni  con- 
cernenlia  ad  sup[)<)siUj,  cl  subjecla.  Hoc 
idern  lialx^t  infr-a  cap.  de  Accidenle,  quo^sl. 
1.  optirne. 

A'l  .secunrlurn  dicit,  quod  inlclleclus  non 
attrihuil  ;iliquidexlr-a  .se  p<»r  li-ansTnulatio- 
nein  reahMii,  quia  iion  esl  virtus  facliva, 
sed  IxMie  acliva  :  res[)ectuin  lainen  i-ationis 
(qui  est  hahiludo  rei  ad  intcdlectuin,  vel 
unius  co^niti  ad  aliud,  uhi  .seinpcT  coruio- 
latur  hihiludo  ad  intelleclmn,)poteslaltri- 
buerv.  Exeinplificat  de  rnodis  signiticandi. 
Vel  pos.set  aliter  dici,  quod  non  agitextra 
mitlendo,  quia  ohjecluin  coy;nituni,  cui 
attrihuit  intentionem,  noii  esl  exlra  i[)suin, 
ut  magis  in  t<'rlio  arliculo. 

Ad  terliuin  valde  siiifrulariter,  primoex- 
cludendo  iiilellectuni  falsuin  aui'lorilatis 
Commenlaloris,  glo.s.sat  ipsam,  sive  illa 
fueril  inlentio  ('oniinenlatoris,  sive  non, 
sallem  ul  [X)test  .salvari  illa,dehuil  e.s.se  in- 
teiilio  sua. 

Vult  hreviler  dicere,  quod  intidlectus.el 
intelligihile  (iuiit  verius  unum,  qu.iin  ma- 
teria  et  forma,  quia  riuniiuam  niateria  est 
forrna,  nec  (?  contra  :  el  hoc  iritelligcudiiin 
est  de  rnaleria  prima,  et  forina  speciJica, 
vel  ([uacuiiKjue.  Ali(|uid  eiiiin  res[)eclu 
unius  potesl  dici  forriia,  et  respeclu  alte- 
rius,mat<'ria,vel  qiiasi  maleria,et  e  contra. 
ut  patet  in  forruis  ordinatis,  iii  iiahcntihus 
plurcs  formas  :  palet  etiam  iri  gencrc,  et 
difTcrcntia.  Inlcllcctus  auteiii  til  intclligi- 
hilc,  ([iiia  iiitellcctus  noii  niodo  alia,  .scd 
seipsum  [jotest  inl"lligere,  :{.  de  Aiiima. 
texl.  comment.  8.  licet  noii  ante  inlelligc»- 
re  aliorum,  ihidcm,  lcxl.  commeril.r>.  (lum 
ergo  irUclligil  se  i[)suni,  tuiic  ideni  numc- 
ro  o.st  intclligens,  el  iiilellccliim.  Kil  ii:itur 
verius  uiiuin.  ([iiia  cx  inatcria,  et  forma, 
fit  tt^rtiuni,  iion  tanieii  unuin  est  alteruin  : 
ideo  miniis  unum.  quam  iiitclhrtus,  vi 
iiitclligihilc  :  ct  lioc  cuin  inlclligil  .s«'ip- 
suiii.  Chi  advcrtenduin,  (i|Uo  1  eliam  non 
omisil  Doclor)  ([uod  ille  aclus,  ([uo  inlel- 
leclus  intelligil  .se.  osl  reflexus.   El  noUiii- 


18. 


ler  dicil,  inteU/Ttus  in  nctu  etiam,  quia  U- 
cet  isla  sU  vera,  Matrria  esi  in  pitentia  ad 
fnrmam.  ;  vol,  Forma  est  in  potentia  inate- 
riw,  vel  Mnteria  haltft  furmam  tn  /*olent  a, 
el  sic  de  aliis,  non  l-imen  i.sla,  materia  est 
forma,  sicul  isla,  Intrliertus  est  inte'iectus, 
vel  intellijihile  i/i  actu,  elc. 

Deinde  ad  prirnam   qu.Tslioncin  lali*ra 
lein,*  dicit  [larlcin  afTinnalivam,  el  hocac-  '<r«jMi-ll. 
cipiendo  suhjecla  Liliurn  pru[>uiiliou'.uii,  in  "*"'  * 
illa  lcrlia  acceptionc  pni-dicla.  .Se<J  .stiliin 
ohjicit,    infen^ndo  quod  p<jliu-i  .s«*cundum 
e.sse  maleriale  inlelligeriflo  suhjccta,  lalcs 
sunt  vei-a;.  l{es[)ondet  recurremlo  ad  pra- 
dicationem  exercitain,   el  signalam.  Nara 
prima  convenil  fundarnentis  inlenlionum, 
.secundum  duas  primas  accepliones..<M'cunda 
vero  secundum  terliam. 

Ad  prirnum  principale  responfJet.  quod 
licct  vera  nalura  possit  suiui  Iripliciier,  ul 
jam  in  .sf^lutionc  priime  qiueslionis  dictum 
est.propjsitio  tame:i  non  esl  distingucnda, 
in  qua  non  vera  natura  pnudicatur  (Je  vera 
naliira,  .sed  simpliciter  concedenda  ;  el  Uoc 
in  illa  acceptione.  iii  qua  non  \erjk  natura. 
(id  esl.entii  ralionis  vel  inten(iont*s  .sorun- 
d;e)  nata  est  conveiiin»  vera'  nalunr.id  e*t, 
eiili  iMlune  :  et  hoc  est  in  illa  lertia  accop- 
tioiic  pi-edicta.  Chi  notahililer  dicit.  quo)! 
diversitas  supposilioiiis  slal  cum  unilate 
suhjecti,  vel  signitic;ili  :  el  hoc  esl  verum 
.secundum  vari:itionem  pniHiK^ati.  ut  ilic- 
tum  esl  prius.  In  islis  enim  (ribus  pmpo- 
sitioiiibus.//  );wo  esl  alhu.t ,homo  est  animal, 
et  hnmo  ex'  x/teries,  isle  leniunus  homo  f, 
idem  signitlcal.  siip[)ositioiic  lamen  alia.el 
ali;i.  Dicit  igitur  quixl  ibi  esl  inuUiptict(.u 
flguia*  diclioiii.H.  .ni  qua  .sil,  i|uani  phaulis- 
ticam  miilliplicitaliMn  apptMlat.  K(  poiiil 
exiMnpIiim  de  liac  proposilioiie,  Socrates 
est  homo,  qti:e  Iice(  .sit  mulUplex,  INNI  U- 
men  cs(  distinguenda. 

Ad  .stvundum  dicil,  qmvl  illa  e.il  fjUa. 
Sperie.K  esl  /«/»•«/1«.  qui.T  pr.edi  • '(ur  atw 
Iracdim  supiTiu.H  ile  concn'lo  iofenori,  ul 
Mhum  est  coior,  quam  dicil  eis«  Ctljiani. 
.S|:i(iui  nbjicil,  quia  .  d  miiiUH  hnv,  Spectes 
est  intentionale,  (ubi  runcr«*lum  HUponuA 


teKr. 


142 


SITEU  UNIVEUSALIA  POiaMIYKlI 


de  concrelo  inferiori  prfedicalur)  esl  vera, 
ut  isla,  Album  esl  coloraltim.  Si  ergo  vere 
honio  esl  species,  vere  esl  inlenlionale  ; 
quod  scilicct  est  falsum.  Dicit  Doctor  con- 
sequenliam  non  valere,  propter  accidens. 
Mutatur  enim  medium  respectu  extremo- 
rum,  quia  rcspectu  unius  est  quid  ex  pri- 
nio  Topicorum,  cap,  7,  respectu  alterius  ut 
modus.  Est  etiam  figura  dictionis. 

Ad  tertium  negat  assumptum,   pro  se- 

cunda  parte  minoris. 

19.  Ad  secundam  qusestionem  lateralem,  te- 

modi"  ^di-  net  conclusionem  negativam,   discurrendo 

IT^^lxplu  P^^'  omnes  modos  dicendi  per  se.  Ubi  ad- 

cantur.      yertendum,  quod  quatuor  sunt  modi   di- 

cendi  per  se,  1.  Poster.  ubi  prius;  ubi  dicit 

Linconiensis,   quod  propositio  per  se  est 

illa,  cujus  quiddilas  unius  extremi   egre- 

ditur  a  quidditite  alterius.  Quandocumque 

igitur  quidditassubjecti  egreditur  a  quid- 

ditate  pnL>dicati,  talis  praedicatio  est    in 

primo  modo  dicendi  per  se. 

Habet  autem  primus  modus,  ut  commu- 
niter  dicitur,  quatuor  gradus. 

Primus  quando  per  se  superius  in  qtiid 
prsedicabile,  praedicatur  de  suo  per  se  in- 
feriori,  sive  tale  superius  sit  transcendens, 
sive  Genus,  sive  Species. 

Secundus  gradus,  quando  praedicatum 
intrinsecum,  dlcens  quale,  prsedicatur  de 
illo,  cujus  est  intrinsecum  consLitutivum, 
sive  sitdifferentia,  sive  modus  in  rinsecus, 
secundum  aliquos. 

Tertius  gradus,  quando  lota  ratio  in- 
trinseca  prsedicatur  de  suo  constituto. 

Quarlus,  quando  idem  praedicatur  de  se 
ipso,  sed  de  hoc  ultimo  varia  est  opinio. 
Linconiensis  tamen,  ubi  supra,  aliter  assig- 
nat  illosgradus. 

Secundus  modus  dicendi  per  se  est, 
quando  quidditas  prsedicati  egreditur  a 
quidditale  subjecti,  et  habet  duos  gradus. 
Primus,  quando  passio  adaequata  praedica- 
tur  de  suo  subjecto  adsequato.  Secundus, 
quando  passio  adsequata  superiori  prsedi- 
catur  de  inferiori.  Sed  Linconiensis  assi- 
gnat  tertium  gradum,  quando  videlicet 
passio  inferioris  de  superiori   praedicatur. 


Hoc  tamen  minus  recte  dicit,  quia  per  se 
prsesupponit  f/^' om«*,  licet  posset  susten- 
tari. 

Tertius  modus,  ul  communiter  dicitur,  20 
non  est  modus  prsedicandi,  sed  polius  es- 
sendi  :  et  sic  omne  illud  est  per  se,  quod 
non  est  in  alio,  ut  Deus,  et  substantioe  pri- 
mse.  Reducitur  autem  hicmodus  ad  agere, 
et  operari. 

Quarlus  modus  est,  quando  effectus  for- 
malis  prsedicatur  de  aliquo,  mediante  sua 
causa  formali,  vel  quando  actus  egrediens 
a  causa  formali,  dicilur  de  effectu  formali, 
mediante  causa  formali.  Vel  quando  effec- 
tus  per  se  dicitur  de  suo  immediato  prin- 
cipio  productivo.  Exemplum  primi,  ut  IIo- 
mo  esl  albedine  albus,  Exemplum  secundi, 
ut  Album  albedine  disgregat.  Exemplum 
tertii,  u.i Intellectus  inteUigit,  voluntas  vult. 
Vel,  secundum  Linconiensem,  quartus  mo- 
dus  est,  quando  subjectum  est  causa  quare 
praedicatum  sibi  inest,  et  habet  tres  gradus 
secundum  ipsum.  Primus,  quando  subjec- 
tum  est  causa  immediata  quod  praedicatum 
inesl  sibi,  et  alii  :  ut  Animal  rationale  est 
risibile.  Secundus,  quando  subjectum  in- 
cludit  essenlialiter  causam  pra^dicati  ;  ut 
Ilomo  est  risibilis.  Tertius,  quando  actus 
alicujus  causse  formalis  praedicalur  de  ef- 
feciu  illius  causa3  ■.\i\.,Calefacienscalefacit. 
Sed  alius  modus  assignandi  magis  sapit. 
Differunt  autem  isti  modi,  quia  duo  primi 
sunt  modi  dicendi,  siveprsedicandi,  tertius 
vero  essendi,  ef  quartus  causandi. 

Dicit  igitur  Doctor,  quod  propositio  ista,       21. 
de  qua  quseritur,  non  est  in  primo  modo,    s.pec'iesT 

quia  intentio  secunda  non  est  pars  deiini-   ']^"'  ^*'  V* 
^  ^3.     7nodo 

tionis,  nec  tota  definitio  rei  primse  inten-  perse. 
tionis.  Ubi  tangit  implicite  tres  gradus  :  de 
quarto  vero  patet,  quia  non  sunt  simplici- 
ter  idem,  et  quod  non  sit  definitio,  nec  pars 
ejus,  ostendit,  quia  tunc  talis  res  partim 
esset  ab  mlellectu,  pro  quanlo  dependeret 
essentialiter  ab  intentione  secunda,  quae 
habet  esse  ab  intellectu  ;  et  partim  a  na- 
tura,  quia  ens  reale,  vel  res  prima3  mlen- 
tionis,  et  ita  a  diversis  non  ordinatis.  Licet 
enim  ab  his  (ruse  habent  ordinem  in  cau- 


I 


OUytsrro.  IX,  X  ET  XI  us 

sando,  quarilumrumquo   inlpr  se  divepsa,  lalis  respoasio  esl  conlra  communem  mo- 

aliquid  possil  produci,  vel  ronslilui,  secu.s  dum  dicendi. 

lamen  in  non  habcnlibus  onlinem,  ul  sunl         Ideo  aliler  re.spondel  dicerifi,  quod   ly       92. 

res  priinae  inl<*nlionis,  el  secunda»,  ex  qui-  per  s^  poU*sl  deliTminare  inha^rentiam,  vel    Infcfiii* 

bus  nihil  por  se  unum,  licel  lK*no  per  acci-  inh:prms,  qui  termiiu  sunl  speciale*.    Ideo  r«oti«  ej- 

dens  potesl  cunslilui.  Quofl  autem   non   sit  intelligendumqufKl  prpl<*r  essenlialia  pro- ^'*'***'**'' 

in  securido  TTiodo,  oslendil   et   palfl.  Quod  posilionis,  qua*  sunl  maleria.el  forma  • 

eliam  riori  iri  quarlo  inodo,  oslendit  :  et  vi-  (matoriam    aulem     prop<i-iitionis    app»'au 

dotur   hxiui   .soruriduiii  I.inronionsom,  vel  subjoclum,  et   pnr<lir.ilum,  el  hjquor   hlc 

secundum  aliiim  moduni  ;issign.iiidi  quar-  deproposilioiM-primo-intenlionalilersump- 

tum  Tuodurn.  HoTnovol  a  pi-oposito   t<'rtiam  la  et   simililer   de   sul)jt?clo,  el  pre<Iicalo; 

partom  disjunclivio  pr;odicl;o.  .Sod  an  quar-  form;im   vero  copulam,  licel   pr;edicalum 

lus  modus  sit  modus   inhaTondi,  dubiuin  rospectu   subjocli  sil  forma,   mixime    in 

est,  ilo  (1110  forto  infra,  et    primo  Poslorio-  pnodicationo  formalij  addunlur  alia  acci- 

rum,  .socunduTu  divers;is  opinionos,  habet  donlalia,  vol  detoniiinationes  qua-<lam,  ul 

vidcri.    Kl   ;i(ldil,  no  omilt;il    tortium  luo-  \\  per  $f,  pe^  arcidtnis,  formaliler,  in   pri- 

duin,   quod   noc   univors;ilitor  ;ili(iuo  ;iIio  mo  inodo,  \cl  8'cundo  mofJo,   materialHer, 

modo,  quia  tunc  res  e.s.sot  suftirions  cau.sa  et  .sic  de  aliis.  Et  hujusmodi  delenninalio- 

Uilis  pro^dicati,  vel  accidentis,quod  falsuTU  nes  aliquando  determinanl   inh.-erenliam, 

esl  :  quia  fit  ;ib  iiitolloctu.  Et  si   ;i.ssump-  qu;R  esl  respeclus  fundatus  in  copula,  con- 

tum  e.ssot  verum,  tunc  cum  ill;i  n;itui-a,  ut  junj^onle   pnedicatum   cum  subjeclo,  .sal- 

homo,  otiam  soclusa  openiliono  intolloctus,  tom  immodialo.  Sicul  simililudo  in   forma 

sit  in  suis  individuis  socunduTU  o.s.so  Tuate-  roTUTnuni  utriquo  siiiiilium,  ul  cum  dici- 

rialo,    illa   inlontio  sibi    ino.sset,  et   oti;im  [nr, /loinn  j>er  se  rsl  animaf,  ly  p^r  se  po- 

individuis,  socuridum  tale  os.se.  .Sicul  i;,'i-  test  detormin;ire  inh:er»Mitiam  ;  el  esl  sen- 

tur  h.Tc  os'  vora,  /lomo  esl  alhus,  vol   risi-  sus.  inh;vronli;i  animalis  respe<*lu  homini.t, 

bilis,  vel  ridel,  et  por  conscquens  .ScuTatos,  qu;o  fundatur  in  hoc  verlxi  esf  exprimenle 

vel    IM;ilo  ;  ila  .soqu(T(»lur  do  SpivMo,   ({ui;i  uiiuin    in   alio.    vel    includere   aliud.   esl 

acci(lonli;i,  qu.T  ex  natur;i  roi,  .soclusa  of)o-  inh;on'nli.<  por.seica,  el  non   per  arcidens. 

raliono    inlollortus,    insunl  cominunibus,  Vel   forle  verius  est   ipjam   inhaTiMilJam 

et  etiam  insunl  suis  inf(M-ioribus.  fundari  in  ipso  pnedicalo.  el  torminari  ad 

22.  Ad  priTiium  ;irgum(Milum  illius  qu;oslio-  subjortum,  ut  infni.  quavsl.  |:i.  I.  IVriher- 

•qurost.  11.  nis,  •  iio^Mt   niinorem   ruiii   dirilur,  liomo  moriias  h;ilK't  isle.  Esl  enim  hahiludo  pne- 

I)r;odir;itur   por  .so  de  pluribiis,  olc.   .Scd  dicali  ;id  sul)joctum,  el  polesl  diviili  in  ae- 

stalini    i-oplir;il,  si    uon    por  so,  i^ilur   por  liuibMu,  polenli:d(Mn.  .siMi  aptiludinalem,  iil 

iicridons  ;  ot  infort,  igitur    li:or,  llomo    r$l  Iial»et  vidori  7.  Mol;iphysic:v   hujus,  el    Vi. 

anfmal,Oi>l   p(M"   ;uTid(Mis  .  vol,  ul   li;ibont  disl.  I.  Sunt  i>rilur  in   pro|KHiiioiu' si. 

;ilii    libri,  li:oc,  Soc/v///\s   rst  fiomo,  el  e.sl  luiii.  ot  praHliralum.  qua»  i*omponunlur  *»- 

rnaj^is  ;i(l  pioposilum,  lirel  utniquo   littora  cul  UMleria,  el  fonna  :  el  esl  co" 

po.ssit  .stare.  Viill    dirore   Doctor,  si    homo  qiue  ost  ipsum  verbiim  qiitxi  s«»  le:i«  i   ma- 

pi;odiratur   [)(  r  ;irrid(Mis.  el   non   {ht  sc,  ximo  a   parle  pniMli.-ati.  vel  ut  lolum.  vel 

do  pluribus.  igilur  mul;indo  srilirot    pno-  ut  pars,  vol  ul  sp«vifir;iUo  eju«  :  el   pnrler 

diratioiKMu    sigri;il;iiii   in    ox(M-riiam.   Iiar  ist;i  sunl  habiludiiu»s  forle  v'"*^   ■♦•■  "-'Mn 

erit   p(M-  accidons,  .s'or»v//r.<{  c.s7 /tr)mo  ;  vol  una  esl   inh:i'nMilia   laljv       ., ro 

sir.  ut  .salvolur  nlia    lilloni.  qua   ralione  delermlnal  inhaTtMiH,  idi^l,  ipsum   prwdi* 

homo  [MM*  ;ircid(Mis  pnodir:iturd(>  [)Iiiribus,  calum,  vel  re«peclum  In  prrdi^-tfo.  -tt    t». 

pari  nilioiio  »1  ;inimal.  II:oc  i^Mliir  osl   |ht  m«M»  p<Tsi>naIiler  supponil.  Inl;  :n 

accidens.//(»//io  M/ fiui/;irt/,otadjuii^MlquiMl  inha^nMiUa  inhaTtH,  sicul  HinUle  ..i. 


\ 

\ 


I 


144 


SUPEll  rNIVERSALIA  POKPHYUH 


24. 


25. 


dine  est  shnilo.  Procdicatum  nutom,  pro 
quanto  pni^supponil  subjeclum,  vel  ul  for- 
ma  materiam,  merito  inhairens  nuncupa- 
tur,  licet  non  semper  accidens  ejus  cen- 
seatur.  Et  de  lioc  membro  est  exemplum 
in  litlera,  cum  dicilur,  Ilomo  esl  per  se 
species,  vq\  hnmo  per  se prxdicalur  de  pln- 
ribus.  Sed  cum  dicil  Doctor,  Accidens  esl 
per  se  e;js,  propoitum  enim  Doctoris  est 
de  uno  membrodistinctionis,  et  exemplum 
de  opposito,  quod  convenienter  potest  fieri, 
quia  unum  oppositorum  facilius  cognosci- 
tur,  reliquo  intellecto. 

Intentio  igitur  secunda,  cujusmodi  est 
species,   vel  prasdicari  de   plurihus,   non 


alio  ;  ens  veroper  se  est  subslantia,  in  alio 
autem  accidens  ;  esset  sensus,  quod  acci- 
dens  esset  substantia,  quod  est  impossibilo. 
Aliquando  autem  inluerens  tantum,  ut  in 
proposito  quiEstionis.  Alicjuando  neutrum, 
ut  cum  dicitur,  Uomo  albus  esl  animal  cur- 
rens,  et  universaliter  ubi  de  ente  per  acci- 
dens  uno,  aliquid  dicitur,  vel  ipsum  de 
aliquo,  vel  aliquid  de  et  maxime  quando 
ponitur  a  parte  pra^dicati.  Et  sicut  dixi  de 
ly  per  se,  ita  intellige  suo  modo  de  aliis 
determinationibus.  Secundum  principale 
solvit  recurrendo  ad  eamdem  distinctionem. 
Tertium  vero  recurrendo  ad  illam  dis- 
tinclionem  significati  termini  communis, 
inhiBret  per  se,  sed  per  accidens  rei  primfr  et  duplicem  abstractionem  hominis,  res- 
intentionis.  Ideo  illa  inhoerentia  non  est  pectu  duplicium  accidentium  sibi  conve- 
perseica,   sed    denominativa  accidentalis.     nientium. 

Cum  tamen  unumquodque  non  per  acci-  De  Te  h  tio  ,  posset  primo  dubitari,  26. 
dens  unum  sit  quid  in  suo  genere,  et  ip-  circa  titulum  qusestionis  *  ,  tum  quia  vide- *quaest. 
sum  per  se  sit  ipsum,  et  quaestio  quserens  tur  quod  Universale  non  sit  accidens,  quia 
quare  ipsum  sit  ipsum,  est  nuUa,  7.  Me-  tunc  non  esset  genus  ad  alia  quatuor.  Tum 
taph.  text.  comment.  59.  ideo  species  est  qula  illa  divisio  non  videlur  conveniens, 
per  se  species,  et  prsedicari  de  pluribus  cum  dicit  utrum  in  re,  vel  in  intellectu, 
per  se  est  tale,  ct  album  per  se  album,  et  quia  membra  coincidunt.  Intellectus  enim 
sic  de  aliis.  Quare  licet  haec  praidicatio  non     est  res,  ut  patet. 

sit  per  se,  Ilomo  est  Species,  vel  Homo  prx-  Ad  prinmm  dico,  quod  est  accidens  ut 
dicalur  de  pluribus,  ideo  inha^rentia  non  modus,  vel  mclius  quod  accidens  est  sequi- 
est  perseica  ,  ut  tamen  ly  per  se  cadit  su-  vocum,  ut  infra  qusest.  de  Accidente.  Sus- 
per  ipsum  prsedicatum,  quod  inhserens  di-  tinendo  primam  responsionem  posset  dici, 
cilur,  in  se  tunc  est  vera  propositio,  et  est  quod  sicut  inordine  ad  sua  inferiora  ejus- 
sensus,  homo  est  species,  quse  species   est     dem   denominationis,  Universali  convenit 

modus  speciei,  et  alterius  denominationis 
modus  generis  ;  ita  in  ordine  ad  subjec- 
tum  convenit  sibi  modus  accidentis,  ut  est 
quintum  Universale.  Nam  sic  potest  dici 
prsedicatum  in  quale  accidentale  non  con- 
vertibile,  sicut  album.  El  si  objiciatur  quod 


9. 


per  se  species.  Et  potest  distingui  in  tali- 
bus  secundum  compositionem,  et  divisio- 
nem,  quia  est  multiplicitas  potentialis  in 
eis,  utpatel  infra,  cap.  de  Accidente,  qua^st. 
ullima.  Inhserentia  igitur  est  per  accidens, 
et  inha^rens  per  se. 


Notandum  ulterius,  ad  majorem  hujus  tunc  inesset  primo  individuis,  sicut  albe- 

passus  declarationem,  quod  aliquando  per  do,  et  tunc  individuum  esset  Universale  : 

se  (et  ita  contingit  in  aliis   determinationi-  posset  dici  quod   illud  famose  dictum  de 

bus)  determinat  tam  inhserentiam,  quam  in  accidente  communi,  debet  intelligi  de  fun- 


hserens,  vel  saltem  determinare  potest,  ul 
hic,  Homo per  se  est  animal.  Aliquando  in- 
hserentiam  tantum,  ut  in  exemplo  Doctoris, 
Accidens  est  per  se  ens.  Quia  si  ly  per  se  de- 
terminaretinhaerentiam,  etinhserens  :  tum 


damento  accidentis,  quod  habet  e.sse  ex 
natura  rei  :  nam  sic  oritur  ex  principiis 
individui.  Secus  esl  de  fundamento  ejus, 
fabricato  ab  intellectu  :  ibi  enim  sufficit 
salvari  quod  essentiale  est  in  accidente,  et- 


I 
I 


cum  ens  dividitur  in  ens  per  se,  et  in  ens  in     si  non  quod  ac   accidentale.  Et  si   instetur 


QV.VSVVK  IX,  A  ETXI 


If. 


dc  esse  mnlerinli  ('nivorsalis,  ul  supra  din- 
luin  est,  dislingue  d(!  accidente  cominuni, 
plura  addondo. 

Ad  secundum  dico,  quod  nccipit  j-em 
non  simpliciler,  sed  contracte  ut  convenit 
pni;cise  his,  qnin  non  siint  inlelloctus,  vel 
generalius  qii.e  non  sunt  ipsa  anima,  sofl 
extra  saltcin  qiiiddiLitive,  licet  non  subjec- 
tive,  vcl  oijj(;(!tiV('. 

Si  oljjicialiir,  quod  inlellectus  pnudica- 
lur  de  pluribus,  siciil  aliie  qiiid<lit;ites, 
igilur  <?st  univcrsalis.  Polest  dici  quod 
Doclor  hic  loquilur  de  intellectu  hoc,  vel 
illo,  per  niodum  potcnliiu,  ot  non  f>er  mo- 
duiii  (iiiiddiLilis  considoralo.  Intollectiis 
oniiii  polost  considorari  subjoclive,  vel 
objoclive,  sicul  aIi.'o  ros  :  ot  ila  potost  ti- 
tulus  qua^stionis  intolligi  gonoralilor  no- 
mino  fei,  de  qiiocumqiK!  dc  pluribus  pnc- 
dicabili  ,  et  noinino  inlelleflm  de  potonlia, 
ut  considorativa  osl,  ot  noii  iit  quiddiUis 
objorliva.  Vel  possot  nogari  assumptuin, 
iit  alias  liabot  tracLiri. 

Secundo  po.ssot  diibilari,  circa  primiim 
argumontiiin,  ot  soliitionom  ojus,  qiiaro 
accidonlia  commiinia  individuis.  propria 
vorospeciobus  primo  insiint,  (»1  quare  non 
ila  do  accidontibiis  intonlionalibus  :vqiio 
vorificatur,  sicul  do  roalibus  ;  sod  lioc  iiiTa 
cap.  do  Proprio  ot  .\ccidonto  habol  e.xami- 
nari.  Hrcvitor  pro  nunc  dicondum,  (luod 
accidciilia  coinmunia  soqiiiintur  princi[)ia 
individiii,  iil  pula  matJ'riam,  vel  qualila- 
tes  aclivas,  vel  pa.ssivas,  ut  infra  cap.  de 
Proprio.  qiucst.  ."{.  vol  1.  sccundum  :iliiim 
ordinciii.  .Vccidcntia  voro  por  .se  sofiuiinlur 
I)rincipia  spccioi.  vol  spocilicam  forinam, 
ot  lioc  (luaiiliim  ad  priiiimn.  .Vccidenlia 
oliamroalia  convoniiint  subjcctis  suls.sup- 
poncnlibiis  pcr.sonalilcr,  inlonlionalia  vero 
siippononlibus  simplicilcr.  Illa  voro  vcrili 
caiiliir  di'  individuis  mc(liale.  vol  Iminc- 
dialc.  Ii:o,'  minimo  :  oi  hoc  (luoad  socun- 
diiin. 

(Jiianluiii  ;id  .socundiim  argiimcnimn.  ol 
soliilionom  cjiis  [)ci'lraiHoo,   (luia   (liflicul 
lalcs,  qu;o  ibi   (wcurriinl.  :nl   I'hilo.s()phmn 
nalunilcm.  et  porspoclivuin   porlinonl,   el 


supra  quaest.  4.el.  .*>. aliau.nliffrfir»  •  «n-.t 
scd  quod  ibi  lingitur  . 
di,  et  subjecto  eorum,  videbilur  in 
tu  suo. 

Tertio  dubitari  po^sel,  circa  tcrliarn  ar- 
gumentiim,    el    solutionom  o  u.h,   ulrum 
glo^sa  illa  rKx!tf)ris,  qualiter  ex 
el  intolligibili,  fit  veriu-s  unum,  el  sil  ad 
montera  Commentalori"*,  El  dico  tr 
quod  licol  j»on  vidoatur  loqui,   ibi  m       i 
ubi   supra,  sciiicet  commonlo  quinlo  ad 
hoc  propo^itiim,  .sed  ibi  illa-j  ineplas  l*al- 
butionlosquo  imaginatione?,  qua<  nec  ip- 
se,  ncc  alius  do  inenlc  sua  cxprimere  va- 
letdnconlinualionointelleclus  agenf;    "•  ■; 
matoriali   intruduci»,    ul   lamen    a: 
bonum  intolloctum  halxjre  po«il  si: 
sime  eum  Doclor  glo.ssil.  Esl  ergo 
auroa  supor  loxtii  plumlx»o.  Ibi  oliam  p«is- 
.sot    inveniro     conlr.idiclionem    in  diclis 
Avorroisot  in  1.  Physic.  coinm.17.  delerlia 
enlit-ite,   qiiam  negat  ipse,  el  Sculu^i  po- 
nil. 

Qiiarlo  dubitalur  ulrum  arguinenla 
post  oppositum,  sufiicienloroUonlanl  pro- 
positum  Docloris,  videlicel  qu«xl  in  rt 
suhjficlive  est  ffniversale.  Dico  breviler, 
quod  licol  porsuadoanl  ad  hominom.  non 
limon  siinpliciter  concludunl,  irno  pri- 
mum  corum  solvit  Doclor  in  siuiili  infra, 
cap.  doProprio,  quasl.  'A.  vel  I.  -  •"•>  ?'iin 
alium  ordinom,  ubi  dislioguit  '  '  > 

ol  ofticionle. 

^  indum  vero  polesl  s«>lvi  ct  dsclis 
ejus  7.  Molaph. do  rniversali  lo. 

Facil  enim  inlollo<'lus  de  I  n   po- 

lenlia  remol'i,  I  nivers;ilo  in  i 
pinqiia.   ol  illud  e.sl  rnivorsale  rvn\i*.  el 
hKIuitur.  .sivundum  aliquo?!,  de  tu 

agento. 

Torllum  ;i!  liim  ot 

posuUdi^lin^Mti 
ca.ol  oxlrins«va.  Ti ; 
ra.  si»il  sic  forlo  povsci 
cundo  mixlo  m  n 

nor  e!W«U  von.  «rr 

minorem  do  dc  ' 

luno  argiiuicnlut..  • 


». 


■  w«  .      ■    *■  •  ' 


T.xi*  I. 


la 


146 


SUPEK  TNIVI-RS 


tem  facililcr  probnri  minor  sic,  sed  omillo 

gratia  brevit.alis. 

30.  Quiiilo  (lubilatur.  chr.a  solutionem  prin- 

•qurest.ll.  cip;ilem  hujus  qurcslionis  '  ,  videUir  enim 

"""'■  ^      conlradicLio  Iiic  in  didis  hujus  Doclorir?,  el 

in  7,  Melaph.Ibi  enim  LeneL  Universale  esse 

in  inLellecLu,  eL  non  in  re,  eL  non  prcecise 

tanquam  in  efficienLe,  sed  subjecLive.  ILem, 

videiur  quod  sicuL  esse  cognitum  conveniL 

lapidi  per  denominaLionem  extrinsecam,  a 

cogniLicme  videliceL  qutp  est  in  anima,  eL 

non  in  lapide  formaliLer,  iLa    esse  univer- 

sale  convenit  homini,  vel  animali. 

Respondeo,  hic  esL  Iriplex  modus  dicendi; 
quibusdam  enim  videLur  quod  inLenLiones 
secundse,  eL  univer.-^aliLer  enlia  ralionis, 
non  habent  esse  subjecLivumin  aliquo,  nec 
videliceLin  intellecLu,  nec  in  re  exLra  in- 
lellecLum,  eL  hoc  forte  propter  minimam 
eorum  entitaLem,  el  faciladproposiLumip- 
sorum  hocmoLivum,  licet  quodammodo  al- 
tioris  negoLii.  Secundum  veriLaLem  enim 
Theologicam  in  Deo  nullum  accidens  cadit 
subjective,  sed  de  Deo  dicunLur  aliqua  en- 
tia  rationis,  uL  puLa  Dominus,  creator, 
conservaLor,  individuum,  lerminus,  incom- 
plexum,  subjecLum,  proedicatum  ,  etc. 
Imo  intellecLus  divinus  comparaL  etse,  eL 
suam  essenLiam  ad  alia,  eL  iLa  videLur,  cau- 
sare  respecLus  raLionis,  liceL  non  novos.  In 
quo  ergo  erunl  subjective  ?  Si  in  Deo,  igi- 
tur  accidcns  in  Deo  ;  si  in  intellectu  Divi- 
no,  idem,  quia  Deus.  Nec  valet  dicere  quod 
transirent  in  idenLiLatem  cum  essentia  Di- 
vina,  quia  ens  rationis  transire  in  identita- 
lem  cum  enLe  reali,  videlur  impossibile, 
ut  habcL  isLe  5.  MeLaph.  el  quaesl.  3.  Quo- 
dlibcLica,  oL  alibi  ssepe.  VideLur  auLem 
aliis  quod  in  inLellecLu  habent  esse  non 
modo  objeclivum,  sed  etiam  subjecLivum. 
Aliis  quoque  videLur  quod  in  rebus  com- 
paraLis,  ut  tamen  habenL  esse  cogniLum, 
vel  volitum. 
31.  Sed  tenendo  cum   DocLorc,  placet  mihi 

conclusio  sua  :  vult  enim  plerumque  in 
his  qutrsLionibus  quod  Logicus  consideraL 
inLentiones  secundas,  uL  concernunt  con- 
crelionem  ad\subjecium,  et  fundamenlum 


AUIA  PORPllYRII 

primas,  et  hoc  vuU  Roetius,  nec  contradi- 

cit  sibiipsi  Doctor.  Vult  enim  7,  MeLaph. 

quod  Universale  habet  esse  objectivum  in 

intellecLu.  Vel  si  conlendas  quod  intendit 

de  esse  subjectivo,    adhuc  polesL   salvari 

conLroversia,  quia  inLendit  in  MeLaphysica 

quod  Universale  Logicum  non  eii  in  reex- 

Lra,  uL  rem  consideraL  Metaphysicus,  vide- 

licet    secundum  esse   quiddiLaLivum,   vel 

uL  rem  consideraL  Physicus,videlicel  secun- 

dum  esse  maleriale.  Non  t.amen  ex  hoc  se- 

quiLur  quod  nonsiL  in  re,  ut  rem  conside- 

rat  Logicus,    videlicet  secundum  esse  co- 

gnitum.  Ideo  dixit  quod  Universale  esL  in 

intellectu,   scilliceL  mediaLe,    quia  in    re 

quae  habet  esse  in  intellecLu  immediaLe  si- 

cut  albedo,  quae  immediate  inhseret  quan- 

litaLi,  dicitur  esse  in  substanLia,  licet  me- 

diate.  Vide  eum  super  5.  Metaph.  qmEst.l. 

de  Relatione,  conclusione  Lertia,  ad  finem, 

ubi  expresse  hsec  glossa  habeLur.  Ilic  vero 

diciL  quod  est  in  re,  sciliceL  immediaLe, 

uL  Lamen   habcL  esse  in  inLellecLu,  ideo   il- 

lam  disLincLionem  de  significaLo   Lermini 

communis  non  ab  re  adjungiL. 

Nec  motiva  primae  viae  movenL.  Cum 
primo  diciLur  quod  propLer  eorum  mini- 
mam  enLitaLemhabenL  tantum  esse  objec- 
Livum,  facit  ad  opposiLum.  Accidens  enim 
ideo  esse  subjecLivum  cxquiriL,  quia  per 
scesse  nequiL,  liceL  aliud  concurrat,quan- 
Lo  aulem  minoris  cntiLatis,  tanto  magis 
egcL  subsisLente  sustenLificanLe,  minusque 
per  se  staro  valet,  igitur  si  minimse  cnLi- 
tatis  maxime  subjecLum  requirit.  PaLeL 
consequenLia  per  regulam  5.  Topicorum  : 
Si  simpliciler  ad  simpliciter,  magis  ad  ma- 
gis,  maxime  ad  maxime.  HujuseLiam  con- 
firmaLio  esL  quod  accidentia  respectiva  non 
modo  subjecLa,  sed  fundamenLa  exposLu- 
lant.  Quod  Langit  de  respectibus  raLionis 
Deo  convenienLibus,  posset  uno  modo  dici, 
quod  non  esL  neccssarium  ponere  hujus- 
modi  respeclus  in  Deo,  ad  creaLuram,  sal- 
Lemquia  poLesLLerminare  relaLionem  crea- 
turse  ad  ipsum  absque  quocumque  respec- 
tu  in  ipso,  uL  30.  disl.  Primi  habet  iste, 
et  alibi^saepe.  Vel  dicit   potest    secundo. 


32. 


Or.-KSTlo.  |\,  \  Kixi 


117 


quod  sunt  in  Dfo,  ut  habet  esse  objecti- 
vum  in  intellootu  fre.ito,  (^uofl  non  in 
convonit.  Vel  dic  tertio,  quod  non  est  in- 
converiiens  ponere  hujusmodi  resfiectus  in 
Deo,  ut  eliam  habet  esse  cognitum,  vel  vo- 
liluHi  iii  inlellcctu,  vel  volunLitesuipsius. 
P^t  qiiod  dicilur  de  accidentibus,  haUU  in- 
telligi  dearcidenlibus  realibus,  perficien- 
tibus  suiini  subjectum,  atque  suf)f»rve- 
nienlibus  post  ejus  es.se  coniplelum  qiiod 
non  convonit  l>eo.  Tales  vero  respccliis  ra- 
lionis  non  sunl  liujusrnodi.  Noii  maj^is  re- 
pu^Miat  Deo,  ut  video,  (juod  sibi  allribuan- 
tur  .sccunduin  e.sse  cognitiim  modi  inlelli- 
gendi  bo^'icales,  vel  saltem  transccndcnles, 
quam  modi  signilicandi  Grammaticales, 
quos  niilius  sibi  convenire  iiegat.  Vide 
hiinc  in  2.  dist.  1.  qua  sl.  5.  et  '{'>.  disl.  I. 
et  alibi  .siepe,  expre.sse  ad  hoc. 
,'{:{.  S(»d  vid(!lur  r'epugiiaiilia  in  dictis  Docto- 

ris,  qiiia  supra,  qua-sl.  1.  dixit  quod  esse 
in  convciiil  accidenlilms  realibus,  el  dici 
</^iiilcntiuiialibiis.  Ad  hoc  ibi  dixit  .salis 
dilTusc,  ct  inlra,  cap.  de  Accidente,  qua»<t. 
ultima,  f)alebil.  Ad  hoc  facitexpre.sse^juijd 
habet  islc  iii  I.  dist.  li.  ({inrst.  1.  in  solii- 
lione  principali.  dc  iiilKcrcniia  accidcntali 
accideiilium  respcctivorum,  ct  (|ua;-;t.  I. 
ejusdem  distinctionis.  .Scd  considcra  ins- 
tantias  altiiis.  .\lii  diiomodi  dicendi  pussunt 
concordari  ut  prius.  Stnil  cniin  simiil  quod 
inteiitioncs  sccunda'  sinl  in  inlcllcctu,  ct 
quod  siiit  iii  rc  exlra,  inlclligendo  isti»  ut 
pncdixi.  llalxMil  eiiim  e.sse  subicclivum, 
diminuluin  taiiicii,  (|uia  iii  habiMilibiis  csse 
objeclivum,  idco  diciiiitur  habcrc  esse  ob- 
jectivum,  cuiii  accidens  non  sil  majorisen- 
litatis  suo  subjccto,  cl  in  ho  •  salvabis  con- 
ti"oversias,  plura  addcndo.  distiiigucndode 
es.sc  objectivo.  ei  subJcMMivo.  ut  nosli. 

Sexlo  dubilari  pHs.set,  Juxla  illam  regu- 
lam  Docloris  dc  signillcali  lei-mini  com 
ii.miiiiis  Iriplici  es.se  *.  iilrum  signili«*ato 
liTmini  discreli  parliciilaris  possil  conve- 
nirc  hiijiisniodi  Iriplcx  es.se  ?  Dico  bi*evi- 
tcr.  qiiod  sic.  alio  lamcn.  ct  alio  luodu. 
Ilabcl  nam(|iic  primuiii  esse,  non  t]U(Kl  sil 
iii  suis  iiiferioribus,  iiiiia  iiulln  hal)el  ;  .sed 


quia  consideratur  ul  imliriduum  cir- 
cumstantiiuiatura,  ul  videliret  hlr,  el 
niinc,  el  cum  lalihii^;  rt  l;ililmji  arri- 
dentibus,  el   ul    g» :  is,    el  corrup- 

libilis,  non  moio  ul  quo  .so<l  u»  <7»"v/  •  «I- 
cut  Mngistri  Joannis  fllius  l  .  f, 

etc. 

nal)el  etiam  .secundum  ei^e,  videlirci 
quidditativum,  non  quod  .sil  pnedicaium, 
nec  primo  halien.H rationem  qii:  vam, 

.sed  iit  individuum   signatum    >!■•  'o 

tantum,  vel  certe  ul  individuum  wigum, 
de  quo  pnedicantur  per  ae,  el  n<  io 

sua     siiperi(jra,  et   de  quo  vere  •  ;i- 

lia,  licci  non  primodithunc  .sequu,!  i.cfl 
aliis  aliter  vidc;itur,  ut  sic  per.se  esl  in 
gcnere,  et  ingenerabile,  el  incorruplibilc, 
ut  quidditates  specitica\ 

IlalK't  etiam  tertium  esse,  quia  uon  80- 
lum  quidditalibus  communibu.s,  verum  ip- 
sissingularibus  et  rnodo*  intelligendi.etsi- 
gnilicandi,  lii^et  aliter  inttdleclu.s  nllribual, 
diiMinlur  enirn  suppnsila,  jH'i'son.v,  simju- 
laria.  individun,  jtarticitl/iria,  subsUtntia, 
etc.  Dixit  lamen  Doctor  signi/icalum  t^r- 
mini  cominunis,  lum  quia  in  t^dibus  ma- 
gis  palet  illa  Iriplex  receptio,  lum  quia  in 
proposito  loquiliir  de  Iniversali.  quod  non 
convenit  nisi  communibus,  lum  ui  Tenni- 
nistiiruin  novilales  cxcluderel.  (^uare  au- 
tem  dicit  vei'am  naturam.letigi  supni.  Non 
solum  enim  hoc  in   islis  haU'l  v»-  '■•"•• 

sed  eliam  in  omnibus.  in  quilMi.s  c 

lio   n»perilur.  ul  tactum  e>l  prius  de   I  ni 
vei-sali.  Tamen  verum  esl  quM  in  »':»' 
renlibus  expressius  patel.    I 
regulam  istamadduci  aliqua  ex  diclis  hu- 
jus,  in  (^)u(HllibcU),    quavsl.   3,  el  4. 
rclinquantur  .s;igaci  lcclori. 
Seplimo  dubilntur  juxli  • 
laiu.  (|uia  non  vidolur  congrue  l««|ut.  cuin 
dicit  •  nssignando  priinum   nuHium  «n##i- , 
dttm  r<S''  in 
veiiil  pr 
Dii*i>(|u«Ki  ucci 

sup|Misil(».  vel  la    it 

h^Muali.vel  g»Mi«  i  lu  i>  ii  iialur.t    ■ 
supftusilHiH  vero  re|)erialur in nalur.t  >«..-. 


II. 


■•«.  t. 


148 


SUPEK  UNIVERSALIA  PORPllYKII 


tiva,  vel  saltem  vivente  ;  individuum  quo- 
que,  vel  singulare  ,  quod  ti-iplicilcr  acci- 
pi  polest,  uL  supra,  reperilur  in  ornni  ge- 
Tiere,  imo  exlra  genus,  salteni  Mctaphysi- 
ce  :  Doclores  nihilominus  uLunUir  indilTe- 
renler  his  lerniinis,  ct  maxime  supposito, 
et  individuo,  vel  siugulari.  Loquilur  igitur 
Doctor  ut  plures,licet  senliat  ut  pauciores, 
juxta  docLrinam2.  Topicorum.  Exemplum 
su'jslantia,  natura,  essentia,  quiddiLas,  vel 
formalitas,  accipiuntur  plerumque  indiffe- 
renLer,  licet,  proprie  loquendo,  habeant  se 
ut  magis,  eL  minus  commune.  Ita  liic. 
Qu?erein5.  disL  primi,  quoesL.  1.  ad  haec. 
Quid  auLem  ?i\ipersona  vide  23.dist.primi. 
Supposi-  Qiii^  '^'<^i'^'  suppositum  paLel  9.quaesL.  Quod- 
lum  quid.  ]\\^qW_  fjst  cnim  ^jer  seens,  habens  ultima- 
tam  acluolilatem,  non  ordinabilem  ad  ul- 
teriorem  per  ss  actum,  nec  est  alteri  ratio 
essendi  formalis.  Quid  eLiam  sit  indivi- 
duum  pateL  ex  Porphyrio  cap.  de  Specie,  et 
alibi  sffipe  liabelur.  Vel  posset  aliter  des- 
cribi  suppositum,  quod  est  ens  completum 
non  constituens  cum  alio  aliquod  unum, 
nec  alteri  inhasrens,  nec  ab  alio  sustenta- 
tum  .  Quae  descriplio  poLest  colligi  ex  9. 
et  19.  quipstione  QuodlibeLi,  et  alibi  ssepe. 
Octavo  dubitatur  circa  solulionem  pri- 
mse  quoestionis  lateralis,  cum  solvendoob- 
jectionem  iramediate  factam  contra  solu- 
Lionem,  dicit  DoctKr  *  quod  Species  inest 
homini,  ut  prsedicatur  de  individuis,loquen- 
do  de  prsedicatione  significata  ,  non  exer- 
cita  .  Contra,  talis  pryedicatio  acciditrebus 
per  ipsum  infra  cap.  de  Genere,  quoesL.  1. 
f  qusest.l4.  f  ILcm,  cum  glossando  se,  diciL  * ,  id  est, 
•^""^"  ^w  ^*^^  secundum  quod  est  idem  suppositis.  Vi- 
num.  4.  deLur  igitur  quod  homo  secundum  esse  co- 
gnitum,  non  sit  idem  suppositis,  quod 
videtur  falsuni  :  quia  sicuL  cum  ideniitaLe 
signaLi  sLaL  diversitas  accepiionis,  vel  sup- 
positionis,  ita  eL  idenlitas  signati  cumquo- 
cumque  non  variatur,  propter  variaLionem 
acceptionis  cjus. 

Ad  primum  dico,  quod  sLanL  siraul  ac- 
cidenLalitas  pra^dicationis  signatse  hominis 
de  suis  inferioribus,  et  veritas  proposiLio- 
iiis  eimnciaritis  intcniionem  speciei,  vel 


36. 


qiKTSt  .U 
•num.  4. 


Universalis  de  homine,  Vel  po.sset  dici, 
quod  loquiLur  DocLor  infra  *  ,  de  rebus  se- 
cundum  esse  quiddiLaLivum,vel  maleriale, 
hic  vero  f  secundum  esse  cogniLum,  in 
quo  forLe  non  accidit  'eis  Lalis  pra^dicaLio. 
Prima  tamen  responsio  magis  sapiL. 

Ad  secundum  nego  illud  quod  inferLur. 
Nam  licel  homo  in  esse  cognito  absLrahal 
asupposiLis,  maxime  cum  sibi  applicaLur 
intenlio  secunda,  in  re  taraen  est  idenLiLas, 
quia  Abstrahenlium  non  est  mendacium  :  et 
non  esL  absLi^acLio  divisiva,  sed  praecisiva. 
Pro  tanto  Lamen  est  non  identitasquia  non 
supponit  pro  eis,  nec  prsedicatum,  quod 
sibi  sic  conveniL,  verificalur  de  aliquo, 
nec  pro  aliquo  supposiLorum  :  secus  in  pri- 
ma  accepLione.  Vel  posset  dici,  quod  non 
est  identitas  totalis,  licet  parLialis ;  vel 
quod  est  identiLas  MeLaphysica,  vel  Physi- 
ca,  non  auLem  Logica ;  vel  quod  non  esL 
identilas  in  esse  secundum  quid,  sed  bene 
in  essesimpliciter.  Gonsideratur  enim  in 
prsedicatione  exercita  horao,  vel  aliud  cora- 
rriune,  maxime  respectuprsedicator^um  ac- 
cidentiura  realiuin,  non  ut  aliud,  nec  abs- 
tractura  a  suis  suppositis,  sed  pro  uno,  vel 
oranibus.  In  prsedicatione  vero  signata,  ut 
coramune,  et  absLracLura,  et  ex  natui^a  rei 
distinctura.  In  secunda  etiain  acceplione 
forte  sirailiter  est  dicendura. 

Nono  dubitatur,  cir'ca  solutionera  prirai 
arguraenti  ejusdera  qusestionis.  *  Videtur 
enira  prinio  quod  non  solvaL  formaliter  ip- 
sumarguinenLura.ltera,Lllapropositio,vide- 
liceL quod  Diversitas  suppositionis  stat  com- 
munitate  sigmficaii,non  videturvera,  tura 
quia  tunc  terminus  supponens  maLerialiLer, 
personaliler,  et  simpliciLer,  idem  significa- 
ret,  quod  est  falsum,  maxime  secundura 
ponentes  significatum  materiale,et  formale ; 
etiam  secundum  ponentes  Lerminum  com- 
munem  significare  sua  singularia,  sallem 
secundario.  Aliud  ergo  significalum  in  sup- 
posiLione  raaLeriali,  quia  raaleriale,  eL  per- 
sonali,  quia  tbrmale  secundariura  saltem ; 
et  simplici,  qiiia  secundura  alios  raateriale, 
vel  secundura  alio.s,  et  melius,  primarium 
formale.  Item,  videtur  quod  termifius  in 


•quaest.l 
num.  4. 

f  quaest.l 
num.  4. 


37. 


I 

I 


38. 

'qusest.i 
num.  5. 


•  1' 

I 


QUyflSTIO.  IX.  X  ET  XI 


140 


illa  Iriplici  acceplione  prsfdicta,  (ad  quam 
reroniiilur  vorija  Docloris,;  liic  uon  signili- 
cet  idem,  quia  quod  csl  sinipliciler  tale,  et 
quo<l  eUst  cundum  qiiid  tale,non  sunt  i<lcm: 
sirut  //07/10, vll/ouio  niorlttus  ;  lloiwrm,  el 
l/oinerus  in  ojjinione :  imo  arguen<lo  in 
talibus,  tit  fallacia  a  secundum  guiU  ad 
simplicilor  :  et  vidotur  secundus  modus 
yEquivocalionis,  ul  liabotur  I.Elcncliorum. 
Sed  homo  .secundum  esse  maleriale,  est 
simplicitor  homo;  secundum  esse  vero  co- 
gnitum,  vcl  intolli^^ihilo.est.secundum  t/uid 
homo,  ergo  non  manot  idontiliis  signilirati, 
sicut  noc  suppositionis. 

Dodom  modo  pos.sel  argui  dc  secunda  ac- 
ccptioiie,  ot  tortia.  .Major  est  nota.  Minor 
vero  patot  .secundum  istum  in  multis  locis, 
qui  tonet  quod  o.sse  aclualis  existentiaB  cu- 
juslihet,  est  simplicitor,  ot  perfectissimum 
es.se  ojus  ;  saltem  inquantum  Uilo,Iicet  non 
ahsolulo,  ol  hoc  maximr  in  ordinead  intol- 
loclum  pfrfoctiorom  onlilalo  cognili.  Ilem, 
rospondons  ad  multi[)lex  non  prtofali  dis- 
linctiono,  de  facili  roducitur  ad  motas.Mul- 
tiplox  nauKniodislinclioparitconfusionom. 
Vidotur  igitur  minus  recte  loqui  Doctor, 
cum  concodit  pro[)osilionem,  in  qua  pni'di- 
catur  socunda  intontio  dt!  h(jmine,  es.se 
nuiltiplicom;  ip.sam  tamon  dicit  non  essc 
distiiiguondam. 

Ilriii,  (juoil  tigura  dictionis  non  includat 
tantUMi  |)hantaslicam  nniltii^IicitaltMu,  ut 
videtur  volle  Doctor,  arguilur  sic,  quod 
vero  im[)0(lit  formam  Syllogislic.im,  voram 
operatur  multi[)licilaloiu  :  .sod  ligura  dic- 
lionis  est  hujusmodi.orgo,  olc.  .Major  palcl. 
quia  si  noii  ossot  vera  multipliciLis,  mo- 
dium  iii  voritato  possot  uniri  oxlromis.  Mi- 
norein  [^roho,  ([uia  onmos  loci  in  dicliono, 
el  oxlra,  [)cccant..oo  quol  sunt  immodili- 
cali.  Ilcm,  Aristotoles  1.  Klonchorum,  ca[). 
•1.  dicit,  quod  .Kquivtwalio,  Ampljihi^logia, 
ot  similis  liguratio,  poccanl  .secundum  ilu- 
plox  :  sed  uhi  du[)licit:ts,  ihi  nmltiplicilis. 
Ilom,  omnos  loci  in  dicliono  liunl  ox  hoc, 
({uod  oisdom  nominihus,  etoralionihus.nou 
idom  signiticamus  :  sed  tigura  dii*Lionis  esl 
locus  in  dictiono,  orgo.  otc. 


.\d  primum  dico,  quci  1. 
so,  implicito  Lameii  n-;  ;    ad 

fonnam   argumenli,  noi^ii.iu    . ..,  n- 

tiam,  quia  ost  fallacia  tigunc  u.-  nv.iu-i, 
proplor  varialionem  voni'  naluru'  ui  majo- 
ri,  el  minori  :  et  huc  foimindo  argumeii- 
lum  syllogi.slice,  sic  :  yuaii(i<jrumque  pne- 
dicalur  iion  vera  iialura  de  vera  nalura, 
pruidicatio  esl  fal.sa,  quia  opposili  de  oppo- 
sito  :  .sod  dicendo  //omo  rst  UniocrAale,pn£' 
dicatur  non  vera  rialura,  elc, 

Sed  alii  dislinguunt  hic  de  vera,  el  non 
vora  iiatura,  aut  scilicel  fonnaliler,  aul 
materialitor  loquendo.  Sed  Iwbc  di.sUn(*lio 
parum  valot  hic,  tum  quia  manife.<>luni  esl 
quod  loquitur  D(jclor  de  suhslralis  illorum 
extremorum ;  tum  otiam,  quia  forte  illa 
distinctio  non  est  vera;  lum  oliain,  quia 
capiond  >  illa  formaliter,  adhiic  pnedicalio 
unius  de  altoro,  .saltein  signala,  polesl  sus- 
liiiori.  Illud  igilur  quod  esl /lo/i  vera  na- 
lura,  id  ost,  inlenlio  .secunda,  qux'  iion  e-il 
ens  natuno,  potest  pnodicari  de  illo,  quod 
esl  vera  ntilnra,  id  est,  de  re  prima;  inlen- 
tionis,  vel  de  prima  inlcntione,  ul  coiuinu- 
nitor  Io({ui!uur  :  et  lioc  non  secuiidum 
qiiamcumque  accoptionem.setl  pravise  se- 
cundiim  esse  cognilum,  et  quando  sic  prae- 
dicatur.  iiou  oporlet  distiiiguere  pr  >- 

nem,  quia  t;ilia  sunt  suhjecla,  elc.  Ideo  di- 
xit  ogrogio  D^M-lor,  quod  si  qua  el  inuUi- 
plicitis.  Luilum  figune  dicUonis.  Pole^il 
eniin  tonori,  qiiod  nulla  e-il  inuUii>liciLis, 
(luia  iuulli[)licilas  ligurje  diclionis  nun- 
quam  (.peratur.  iiisi  addalur  minor.  vel 
conso(iuons  ad  majorem,  vel  aiil'  '  s. 
Dicondo  igitur  ahsolule,  //onv>  - 

sal",  vel   tpfcifs,   nulla  trsl  n , 

|)roprie  :  .stnlsi  add.ilur.  Socrttles  rst  h,>m., 
eruo,  elc.  lunc  esl  tigura  di-li  )nis. 

Ad  formam  Lime:i  ar  .'a  Doclori^. 

.soleo  aliler  respondere.  sicul  ad  illud  ox  ,'». 
IMiysicorum,  lext.  coiiimenU  «.  quo  pr 
tur  maleria  iioii  e.<iso  em  :  Qnod  r 

esl,  eU\  Di  •  enim  de 

r:i.  Aul  sumilur  pro  illo,  quod  nuUu  inodo 
0.4  aliquid  positivuin,  mv  realo,  n  »• 

nis.  AuL  pro  iilo,  quod  ik^ii  oM  o;j>  :i.»i  .r.i», 


9, 


40. 


41. 


i:,i)  SUPEH  i,'nivi:ksalia  poinMivKii 

seu  prseter  opus    inlellectus,  sed  piwcise     dicere,  lerminum  aliquid  supponere,  el  ip- 


habet  esse  per  opus  collalivum  inlellectus, 
vel  habet  esse  diminutum.  Eodem  modo 
distingui  polest,  per  oppositum,  de  vera 
natura  :  primo  modo  sunt  opposita  contra- 
dicloria,  et  unum  non  pnedicatur  nec  qui- 
dilalive,   nec  denominative  vere  de  alio. 


sum  pro  aliquo ,  we\  aliquibus,  supponere. 
Quarto  dico,  quod  illa  dislinctio  multo- 
rum,  de  signiticatione  materiali,et  formali 
terminorum,  salvo  meliori  judicio,  videtur 
milii  luiUa.  Voces  enim  ita  sunt  signa, 
quod  non  significata,  sallem  vocum,    Licet 


Secundo  modo,  licet  unum  non  possit  pne-  etiam  supponant  pro  se  ipsis,  quod  est  ma- 
dicari  dealioquidditalive,denomina!ive  ta-  terialiter  supponere,  quam  tamen  supposi- 
men  sic  :  et  ila  est  in  proposito.Potest  poni     tionem  aliqui  (et  inepte)  ad  suppositionem 


exemplum  de  substantia,  et  accidente, 
etiam  reali,  et  applicari  ut  scis. 

Pro  secundo  argumento  solvendo,  dico 
primo  quod  voces  significativse  rerum, 
posilivorum  sallem  (ut  habet  videri  super 
librum  Perihermenias)  non  sunt  primo  re- 
rum,  II t  pxistentium,  quia  existentia  ac- 
tualis  accidit  significatis,  ut  sic  ;  nec  re- 
rum,  ut  in  esse  cognito,  quia  etiam  cogni- 
lio  accidit  eis  ;  sed  sunt  rerum,  ut  indiffe- 
rentcr  se  habenlium  ad  ialia  esse. 

Equinitas  enim  est  tantum  ipsa.Nec  obs- 
tat  quod  voces  dicantur  nolte  passioimm  in 


simplicem  extendunt,  non  tamen  se  ipsas 
significant.  Et  his  patet  ad  argumentum. 
Non  enim  dixit  Doctor  quod  in  omni  sup- 
positione  terminus  idem  significaret;  ideo 
quod  tangitur  de  suppositione  materiali, 
potest  solvi;  et  lioc  ponendo  significatum 
materiale;  sed  negando  dic  consequenter. 
Loquitur  etiam  de  significato  primario,  et 
non  secundario. 

Ad  aliud  patet  quod  iste  terminus  homo 
significat  quidditatem  indifferentem  ad 
esse  cognitum,  et  existentise  actualis.  Et 
quod  tangitur   de  secundum  quid,   et  sim- 


anima  1.  Perihermenias,   quia  hoc  denotat     pliciter,  ct  de  fallacia  8equivocationis,patet 
ordinem  si'niorum   in    significando.   Vox     quod  iste  terminus  Mwo  non  habetilla  di- 


enim,  licet  significet  rem  mediante  con- 
ceptu,  et  per  consequens  ut  cognitam  per- 
missive,  vel  specificative,  non  tamen  re- 
ductive,  nec  tamen  ipsum  conceptum  vere 
significat,  nisi  eo  modo,  quo  prima  pars 
medii  illummata  illuminat  secundam. 

Secundo  dico,  quod  bestialis,  et  fatua  est 
illa  imaginatio  quorumdam,dicentium  ter- 
minos  comnmnes  significare  primo,  et 
ada^quate  sua  singularia  :  imo  posito 
quod  nuUum  singulare  haberent,  idem  si- 
gnificarent  :  destruunt  enim  tales  et  scien- 
tiam,  et  definitionem,  et  demonstrationem, 
et  univocationem,  ut  alias  dicetur.  Potest 


versa  esse,  tanquam  diversa  sigmficata, 
sed  adveniunt  ipsius  significato.  Ideo  inter 
se  corporata  causant  fallacias  secundum 
exigentiam  verbi,  vel  prsedicati  :  nullo 
enim  homine  existente,  ista  est  vera,  Jlomo 
est  animal,  licet  ista  sit  falsa,  Ilomo  est,de 
quo  tamen  altius  super  libros  Periherme- 
nias  habet  pertractari.  Arguendo  igitur  a 
significato  termini  indifferenter  sumpto,ad 
determinatam  ipsius  acceptionem,  vel  ab 
una  acceptione  ad  aliam,  accidit  illa  mul- 
tiplicitas,  vel  fallacia,qu8e  non  est  ex  parte 
ipsius  significati  in  se. 
Ad  aliud  dicitur  communiter,et  maxime 


42. 


t-mien  quodammodo  dici,  quod  significant     de  mente  hujus    1.  Elenchor.   qusest.    19, 
sua  inferiora  secundario,   primario  autem     quod  muliiplex  aliud  actuale,  et  hoc  vel  in 


Multip 
cilas  va 
sumitur 


ipsas  quidditates  communes. 

Tertio  dico,  quod  licet  significare  et  sup- 
ponere,  differant,  loquendo  de  suppositione 
personali,  non  tamen  loquendo  de  suppo- 
sitione  simplici  :  quia  sic  terminus  suppo- 
nit  quod  significat,  ut  infra,  m  Anteproedi- 
camenlis,  quaast.  8.  habel  iste.   Ideo  refert 


voce  tantum,  ut  a^quivocatio ;  vel  in  ora- 
tione,  ut  Amphibologia  ;  aliud  potentiale, 
et  hoc  iterum  vel  in  voce,  ut  accentus  ; 
vel  in  oratione,  ut  compositio,  vel  divisio  ; 
aliud  phantasticum,  ut  figura  dictionis. 
Ilespondens  igitur  ad  multiplex  actuale, 
vei  potentiale,   non  praefata  distinctione. 


QUvt.STIO.  I\,  \  KT  \l 


151 


I 


'qii.x-st.  11. 
auiii.  5. 


I 


» 


r.iU)  mlrirguitur,  socus  iii  mullipliri  phaii- 
Uistino. 

A'l  ;ili;i  ;ir;,'Uinoiila  qua*  prijhanl  ti^'uniin 
diclionis  irirludere  veMin  TnullipliriuUem, 
el  non  solum  plianl;islic;im.  fiuiMl  torU*  ve- 
rum  ost,  iion  hic,  scd  super  priinum  F!Ien- 
chorum.  .Miqui  onim  voluprunl  quod  dicil 
taiilum  ;if)f);ir('ntem.  iil  .\h'.\;indor  Tom- 
menUitor,  cuju-<  auctoriUis  ost  in  litU»ra 
hic,  qu;im  rocitat  hic  primo  P^onchorum 
qu;L'st.:i;').  ot  :{0.  numorando  sinpulas  :  alii 
vero  quod  incliidil  vonim.  Doctor  auloin 
nosler  ihi  modi;im  vi;im  lcnet,  quifre  ibi 
eum,  v;il(lo  suhlilom. 

Dcciino  duhiUitur,  circa  solutionom  .se- 
cundi  ;irj,'umonti  ojusdoin  qujostioiiis  *  uhi 
nog;it  l)ocU)r  li;inc  prii'dicationem,  Spccies 
est  intcntii).  Videtur  enim  quihiisdam  quod 
liic  non  loquilur  se<Mindum  opinionom  pro- 
pri;iin.  n;im  commuiiiU'r  if^.so  et  omnes  Lo- 
^'ici  appoUant  hic  quinquc  intontione.s  .se- 
cunda.s  :  et  hene  soquitur.  Sjiorie^  esl  in- 
lentio  secundn,  ergo  intenti')  :  qui;i  ;oqu;ili- 
lor  osl  ;ihsfr;ictuiii  utpohiqu(\  ol  qiiia  non 
arpuitur  ciim  d('U'rniiii;itione  diminuoido. 
noc  distr;ihonU',quod  Uimon  possot  no^Mri. 
Item,  :id  quod  rotortur  rohilivum  infcrius 
por  se  primo.ot  rohitivum  siifiorius  per  sc, 
licol  non  primo  :  igiUir  .so(|uiliir,  Speci's 
est  generts  sfiecies,  iflitur  species  esl  inlfn- 
tin  f/eneris  :  sicul  sequilur,  (tuplum  esl  <li- 
miilii  iluplum,  ii/ilur  esl  multiplej'  dimidii. 
niuiTi'  huiic  in  primo,  dist.  *jr>.  in  ''i- 
niili. 

Sed  sustinondo  hanc  rosponsionom  esse 
di'  monlc  Docloris,  (ut  satis  reor)  p  )U'sl  di- 
ci,  (juod  sivo  sutii;iliir  inlonlio  pro  aclu 
concif)i('n(li,  vol  pro  rospoclu  ralionis,  ut 
sufini  dicluni  osl,  do  inullif)lici  accc|)lione 
inlonlionis,  hic  fiolcst  nop-iri.  Sjierifs  est 
inlenlii),  ol  cli;ini  hic,  Spe  ies  csl  inlcniio 
sccunilii,  ol  hoc  slriclc.  ot  firofirio  loiricc  lo- 
(]ucnd().  ul  l()(|uiliir  Uictor  hic,  qui;i  noii 
ul  i)luios,  scd  ut  f)auri(jrcs  liic  .scnlit.  (iru- 
tia  t;imo!i  hrcvil;itis,  ol  vulpnritor,  siccom- 
munilor  liHfuiiiiiir,  ciiiii  fMtlius  iHlcnliimale, 
vel  rcs  sccuwi;r  inlcnlionis,  vcl  rcs/nTlus  rti- 
linnis,  diccic  dohonMuu.s.  K    Ikk'  iiUoIligo 


hxjuondo  de  praL-dicalione  fomiali,  ul  lo- 
quitur  Doclor  hic.  quia  forle  pr- 
idontica  ossct  cuncodendum  :soddo  lali  pr« 
dicationo  noii  Iradidil  \t.  im, 

ut  disl.  8.  primi,  habol  i.su-.  llaU-i  eii;ini 
Inlis  pnedicalio  locurn  in  his  qujp  «unl  for- 
m;diU'r,  vel  permissive  infiniUi,  cii 
di  non  est  inlonlio  .secund.i.  dalo  qu^ri  >a 
Iransccndens.  Ihibel  eliam  locurn  dum  alis- 
tractiim  do  ahslr.iclo,  vel  concreluni  de 
concroto  verificalur,  quod  c  .nlingil  in  pro- 
posiU).  ut  patol. 

.\d  illam  ralionom  de  relalivo  inferiori 
el  supcri(jri  f)alot  quod  procedil  accipiondo 
illa  uniformilcr,  sciiicet  concrelivc,  quod 
non  conliri;^it  hic. 

Indccimo  dubitalur,  circa  solulionem  U. 
r.oplicjo  iminodialo  scquenlis.  ubi  iKjclor 
concodil  isUim.  Species  est  inlenlionafe.  el 
lamon  nogat  i^lnmJ/omoeslinUnlionaie.  Vi- 
doiur  onim  k-no  scqui.  si  liomoesl  sp»'cle<, 
qu  (I  sil  inlonlionale,  sicut  soquilur.//o#no 
csifilhus,  if/itur  co{or:Uu$.  El  genoralilcr 
do  (luocumquo  prscdicalur  concrotum  in- 
forius,  ot  siiperius. 

Polosl  dici  uno  modo,  quod  Doclor  non 
nog;it  hanc  pnrclicationcm,  ffomo  est  intem 
lional",  sed  nogat  conscquonliam  de  forraa 
v;ilorc,  proptcr  accidens.  .\IiU»r  enini  ar- 
guilur  liic,//'>»wo  est  species,  iijitur  infenlio- 
nal",  el  hic,  ffomo  est  s/eciei,  speriea  est 
inti-ntionnte,  ergo,  eU?.  sicul  in  alio  exem- 
plo,  do  liomino  aIlK),el  colorato.  Vol  aliu»r 
fK>,s.sct  dici.  quod  illa  pnodicalit»,  ftomo  est 
inlenlionafe,  pos-iot  simpliciler  nognrl,  non 
soluiu  propU>r  caii.sam  dicUim.  se«l  quia 
h(K'  pra'(licalum  inlenlionate  vcl  :ui. 

vocum,  vel  si  in  uno  si-nsu  suma.ur,auhur 
os!  concn»lum,  mulliim  abstrnclum  a  con 

coriion'ia    pn>pinqua  ad   siiJ      - 

cnu.sjitur  a  proprielnte  r«M  iii.>. 
jihstnihiiur  a  sl''  ..»;.';i.iri<  •  ot  ..  - 
in  concrolis  ncr   .  'hini   , 

nim.  Nam  lico:  coh  ,  .   i 

nlbiis,  vel  coloralii'?.  n«n  l.TTMfn  n 
qiinlis.  Vel  llcel  cc: 
|Nitor,  iu>n  Uiiiien  qiicNl  n 
silioiiis,  vel   rolulivum  .' 


152  SLPEIl  IJNIVEKSAI.IA  POHPHYKII 

verius  esl  hoc  in  respcctivis,  quain  iii  ab-  sam,  OnDiis  conseqnnntia  enthymemalice  te- 

solulis;   (>l.   in   respecl.ivis  ralionis,  quam  we/,  eLc,  sed  tu  consequenLor  slude. 

realibus.  Unde  fraler  Adara  in  1.  dislincl.  Uuodecimo  dubiLaLur  circa  solutionem       4^5. 

8.  inquiL  quod  aliqua  sunL  pra3dicala,  qujE  secundJB    quoesLionis    laLeralis  *.   VideLur  .^„3531  ^,  ' 

non  sunL  nalain  Ibrma  sua  regulari,nisi  de  enim  quod  praedicaLio  inLenlionis  secun-  ^^^-  ^- 

illis,de  quibus  immediale  dicunlur.Exom-  d;r  de   fundamenLo  sit   in   secundo  modo 

plum  acci(l(>ns  dicilur  de  albo,  et  non  dici-  dicendi  per  se,  juxta  illam  descriptionem 

Lur  de  SocraLe,  qui  esl  albus  :  quia  acci-  secundi    modi    supra  LacLam,    ex    Linco- 

dens  non  esl  natum  convenire,  nisi  illis,  niensi.  iLem,  videtur  quod  intentiones  se- 

quibus  primo,  el  immediate  convenit.  Et  cundoe  possint  detinire  primas,  quia  acci- 

applical  ad  proposilum  de  pryedicalis,  quae  denLia     magnam    parLem     conferunt    ad 

dicunLur  de  Deo   per   communicaLionem  cognoscendum  gwoc^  gm'^?  es^,  1.  de  Anima, 

idiomalum,  eL  quiE  non.  Nam  diciLur  quod  lexl.   commenL.  11.    llem,  quod  e  contra, 

Ueus  esL  passus,sed  non  quod  sil  creatura,  quia  omne  accidens  liabeL  definiri  persub- 

vel  coniposiLum,  vel  dislinctus  a  Ueo,  sed  jectum;   et  relativum  per  fundamentum; 

oon  dicit  propter  quid.  el  materiatum  per  materiam  :  erit  igitur 

45.           Sed  nosset  objici  de  quanto,  etaliis.  Res-  ad  minus  prsedicatio  fundamenti  de    se- 

ponsionemqua^re.  Prima  responsio  videlur  cundis   intent  onibus  per  se  primo  modo, 

sufticiens  ad  menlem  Uocloris.  Si  volueris  saltem  in   obliquo,  secundum  doctrinam 

sequi  secundam,  considera  plura  alte,  et  Linconiensis.  Uem,  videLur  quod  male  di- 

vi  armaLa  Le  defende.  MulLa  enim  quae  uni-  cat  quod  intentio,  et  res  sunt  diversa  non 

formem  liabent  verilatem  ex  parte  rei,  vel  ordinata,  quia  substantia  ornnium  prior,  et 

significati,  difformiler  se  liabent,  quantum  accidens  liabet  ordinem  ad   substantiam. 

ad  concedi,  vel  negari  :   ut  liabet  iste,  in  Item,  videlur  quod  res  sit  causa  efficiens 

tertio,   dist.  1.  qusesL.  2.  ad  finem,  ubi  di-  intentionis,  quia  est  causa  ejus,  et  non  in 

cit  quod  ha3C  conceditur,  Nalura  est  as-  alio  genere,  ut  patel  discurrendo.  Item, 

sumplaad  unitatem  personse ;  non  tamen  quod  dicitur  in  fine  solutionis,  de  persei- 

lioec,  Natura  est  assuynpta  ad  unilatem  na-  tate  tertii  modi  illative,   scilicet  In  quo- 

lurae,  posito  quod  terminus  primus  illius  cuwQue  igitur,  etc.  videtur  falsum.   Dato 

unionis  essetnalura,  ubipraecise  est  varie-  enim  quod  Socrates  per  se  traliat  navem, 

tas  modi  consiruendi,  et  loquendi.   Simile  et  sit  sufiiciens  causa  tractus,  non  tamen 

8.  disLinct.  quarti,  et  5.  distinct.  Primi.  ILa  sequiLur  quod  ubicumque  sil  LrahaL  na- 

in  proposiLo  :  denoLatur  enim  exusu  loquen-  vem.  Ad  ista  respondeo. 

di,  quod  lia3c,  Ilomo  est  intentionale,  signi-  Ad  primum  dico,  quod  illa  descriptio       47. 

ticat  vel  formuliter,  vel  identice,   ipsum  intelligitur,  quando  praedicatum  ex  natura 

e  se  respectum  rationis.  Et  ad  hoc  potest  rei  egreditur  ex  principiis   quidditativis 

applicari  illa  regula  Uoctoris,  in  Quodli-  subjecti,    quod  non  contingil    in    propo- 

beto,  quaest.  G.    articulo  2.  dicentis,   quod  sito. 

Nihil  dicitur  vere  competere  alicui  secun-  Ad  secundum  dico,  quod  illa  auctoritas 

dum  A,  si  A  sit  ratio  transcendens  :  et  hoc  inLelligitur  de  accidentibus  realibus,quo- 

sive  i^atio  formalis,  sive  fundamentalis  :  ei  nim  cognitio  praecedit  cognitionem  sub- 

hoc,  inquit  ipse,  verum  est  logice  loquen-  jecti,  non  de  intentionalibus,  quorum  co- 

do  :  ita  igitur  est  dicendum  hic,  quod  haec  gnitio  sequitur.  Intelligitur  etiam  maxi- 

denominatio  est  nimis  transcendens,  ideo,  me  de  accidentibus  propriis,  et  itanon  est 

etc.  Unde  si  consideratur  ista  consequen-  ad  proposilum. 

tia,  Uomo  est  species,  igitur  intentionale ;  Ad  tertium,  dato  quod  definiantur  per 

posset  consequenter  probari  consequentia  fundamenta,  non  tamen  sequitur  perseitas 

facta  in  littera,  per  illam  regulam  famo-  praedicationis,  quia  in  quidditative  defini- 


01 /KSTIO.  IX,  X.  HT  XI 


158 


48. 


tionibu.s,  et  non  in  addilalive,  liaJjcl  .itten- 
di  per.->ciLas  lali.s.  Vel,  ut  inlra  videbilur, 
pos.set  ne^'ari  accidens  intenlionaie  defi- 
niri  per  subjecluni.Quod  Lingiturde  piitdi- 
catione  niateria'  in  obliquo,  dicoquod  eLsi 
veruni  sit  de  materia  exifua,  non  lanien  de 
materia  in  qua.  Si  qua-ratur  de  isla  pi-au- 
dicatione,  Intcntio  esl  ab  inleUtctu,  vel 
proplor  cognilioneni  rund.inienti,  possel 
forto  concedi  quod  e.s.set  per  se. 

Ad  quartum  dico,  quod  licet  ibi  po.^sit 
ref^eriri  ordo  quodaniniodo  in  e.ssendo,  non 
Liinon  in  cau.sando,  vel  intrinsece  consii- 
tuendo  aiiquod  tortiuin. 

Ad  (luinlum  dico,  quod  non  esl  proprio 
causa  intentionis  efliciens  dicendo,  nisi 
dicnliirquod  causa  occasionativa,  vel  sine 
qua  non,  hajjet  reduci  ad  cau.sam  efticien- 
lem.  Polius  igilur  roducilur  ad  causam 
niateriaiem,  qui.i  maloria  in  qua,  ot  quo- 
dainmodo  ex  qua,  ut  [)alot  consideranti. 

.\(1  ullimum,  patot  supra,  articulo  2. 
Et  breviter  dico  hlc,  quod  licet  non  teneat 
illa  i-ropositio  Doctoris  in  libere  agenti- 
bus,  tenet  Uimon  in  nece.ssario,  vol  natu- 
raliter  agonlibus,  cujus  modi  essel  funda- 
menlum  respoctu  intentionis,si  haberot  ac- 
liviUilem  porsciLitis  torlii  modi. 

Decimo  tertio  dubiUilur,  circa  solutio- 
nem  primi  argumonli  illius  qmostionis. 
Vido.ur  enim  quod  prima  responsio,  ibi 
dala,  sit  convenions,  quia  sicutspocios  per 
accidens,  et  non  per  se,  pra;dicatur  de  lio- 
mino,  ita  delinilio  spocioi,  non  per  se,  .sed 
per  accidens,  sil)i  convonit :  bonoigitur  ne- 
g;it  minorom  arginnonli.  Nam  sicut  liomo 
per  ;.  •cidons  est  albu^,  iUi  iht  accidons  esl 
coloratum  disgregaiivum  visus.  Nec  ob- 
joctio,  sou  roplica  soqueiii  valet.  Posset 
oniinconcedi  prima  consequenlia  ejus,  et 
negari  secund;i,  qui;i  arguil  a  nog;ilione 
por.sriUitis  in  pr;i'(lic;ili()no  signaUi.  ad  ne- 
galionom  porsoiLitis  in  pra-dicjiliono  oxor- 
ciLi  :  ot  licot  v;iloivl  ox  inl»>ntionibus  pro- 
portionalibus  ad  fund;imenla,  non  Uimcn 
ox  fund;imonlis  ad  fund;imonLi. 

Uom,  vidotur  (luod  illa  dislinctio  de  de- 
lormin;itiono    inlKorentia»,   vol   inha-rpntis 


sil  inconveniens.quia  s.r  umius  pn^osmo 
ess«  t  per  se,  cl  ila  i^l.i  f/umo  esl  astnus, 
quia  a.sinus  e.^t  per  .se  a.^inus,  quod  coinri- 
dit  cuin  illa  demenlia  quorumdam  diceu- 
lium  haijc  es.se  in  pnmomo<io,  di.slingueo- 
tium  de  formaliler,  et  reduclive  persci- 
Uile  primi  modi. 

IU.*m,  videlur  qu(jd  hax  sil  vcra,  Acct- 
dens  e$t  perseens,  ul  eliam  ly  per  te  de- 
terminat  inha'rens,  el  hoc  ponendo  xqui- 
vocaUijiiem  entis,'  ul  commun  Ut  hic  pouil 
Doclor  :  quia  lunc  en.s  accipilur  pro  ip- 
.somet  accidento,  el  accidens  esl  per  se  ac- 
cidens. 

Ad  piimum  dico,  quod  quamvisillarea- 
ponsio  possit  sustinori,quia  Uimen  :- 

Ira  communem  mudum  dicendi,  ucc  lu 
subtiliU,*r  investigat  illaiu  disiinctionem; 
idoo  Doclor  poslponil  eam.  Arguit  aulem 
contra  ip.sam,  ex  cummuniler  apfjarenlibus 
ot  topice.  El  forlo  argumenlum  lenel,  ul 
prajdi(.'atio  signaUi  supponil  pro  exercila. 
Et  licetnon  tenoat  consoquonlia  illa  de 
forma,  ut  infra  palebil,  tenel  Uimeu  de 
maloria. 

Ad  ;iliud  lu-go  consequenliam,  quia  nec 
priedicatio,  nec  propositio  dicilur  per  se, 
nisi  ut  ly  per  se  delerininal  inha>rt>nliam. 
Dicilur   Uimon  vera    aliquando  sic;    ali- 
(luando  ut  dotonninat  inha'rens:  aliquan- 
(lo  utKXiuo    modo,  ut  supra   noUivi.  Vull 
igitur  Doclor  subtililer   inve-.lig.ire  veri- 
tatem,  et  falsiUiteiu    illius  pnLdicalic   . 
llomo  jter  $e  prselicatur  de  .  ' 
lloino  per  sc  est  Sf>-  •  ■-    tc.  N- .,  muu  qucKi 
infortur  do  prauh.  .......»•  primi  in''       - 

cundum    illos    k-ill>u(ii>nU>s,  e.sl 
qui;i    quando«umque  diritur    r.r, 
primi  modi,  deiioUilur  p 
tia\  qua'   ibi   non   hnlN^lur.  de  quo  n 
forU?  eril  sormo.  Nulabilis  igihir.  ^l  v.t   ;• 
singularisosl  illadisltiiclio  I' 
elinm  in  materin  nUiori.  ul   in  . 
et  M«>taphysica,  reiMUit. 

.Vd  uUiiuum  dioo,  quod  clsi  itta  poail 
conceili,  Acciiirns  esl  ptr  te  •.  < .  ul  ly 

/)«r  se  deUTminal  i: 
isia^Accidrns  tst }>er  se  t^Mji.quia  »l.tUin  cum 


154 


SUPER  UNIVERSALIA  PORPIIYRII 


At^gumen- 
lapro  par- 
te  negali- 
va. 


^iciiViV  per  se  cns,  inlelligitur  subslantia, 
propler  raiiiosam  divisionem  enlis,  in  ens 
per  se,  el  in  ens  in  alio,  et  ouquivocalio- 
nem,  logice  loquendo.  Refert  ergo  dicere, 
Accidens  esl  ens,  e[  per  se  ens  :  quia  in 
prima  accipilur  ens  pro  significato,  quod 
est  accidens  :  et  in  secunda,  prosubstantia, 
elmaximoex  usu  loquendi,  de  quo  su- 
per  libros  Elenchorum,  q.  16.  et  infra 
cap.de  Accidente,adhuc  ista  habent  videri, 
et  alibi. 

QU-ESTIO  XII 

Utrum  Universalia  sint  tantum 
quinque  ? 

D.  Thom.  m  SummaLog.  cap.  1  ec  i  contra  Gen- 
tes,  cap.  32.  Boetiusm  Porphyr.  cap.  deGenere. 
Averroes  ibidem,et  in  Epitame  Log.  cap.  1 .  Albert. 
Mag.  Tracl.  2.  in  Prcedicab.  Tarta.  qucesl,  3. 
Prooem .  %.  2.  Seiendum,  Joan.  Angli .  et  Bras .  su- 
per  hanc  cjueesl.  AlbertusParvus  qucesl.  kuprocemii 
Conimbr.  in  Pricfat.  Porphyr.  qucsst.l.  art.  1. 
Compi.  disp.  4.  de  Passion.  Univers  qucest  6. 
Ruviusy.  9.  Univers.  Merinero  disp.  4.  quoest.  3. 
¥xie\\\e%  quoest .^].  difj .  7.  ar^.  I.Rodriguez  qucesl. 
6    Univers.  art.  l.  Aver&a  qucest.S.  secU  IG. 

Quod  non  videtur.  Quia  prcedicari 
est  Universali  proprium :  quot  igitur 
sunt  prsedicata,  tot  Universalia.  Sed  1. 
Topic.  cap.  3.  non  ponuntur,  nisi  qua- 
tuor  prgedicata  :  igitur,  etc.  Per  idem 
ostenditur,  quod  sint  tantum  tria,  quia 
ibi  non  ponuntur  Species  et  Differentia  ; 
igitur  ista  non  suntUniversalia.  Etquod 
sintsex,  probatur,  quia  ibi  ponitur  de- 
fmitio  :  igitur  pniBter  ha^c  c|uinque  illud 
est  sextum  Universale. 

Item,  Quot  modis  diciiur  unum  op- 
positorum,  tot  modis  et  reliquum,  per 
Aristotelem.  1.  Topic.  cap.  12.  Univer- 
sale,  etsingulare  sunt  opposita,  et  sin- 
gularia  sunt  infmita,  ergo  et  Universa- 
lia. 

Item,  Individuum  estUniversale,  quia 
prsedicatur  depluribus,  et  nullum  isto- 
rum  quinque  est,  utpatetinductive,  igi- 
tur,  etc. 


Itcm,  Ens  est  Universale,  et  non  est 
genus  pcr  Aristotelem  3.  Metaph.  cont. 
10.  pra?dicatur  enim  per  de  Differentia, 
nec  est  Species;  quia  tunc  habebitGenus 
supra  se,  nec  est  aliquod  aliorum  trium 
Universalium  ;  quia  illa  praedicantur 
in  quale,  ens  vero  pra^dicatur  in  quid 
de  omnibus,  utpatet  per  Aristotelem  8 
Metapli.tex.com.  ultim. 

Ad  oppositum  est  Porphyrius. 

Dicendum,  quod  sunttantum  quinque 
Universalia,  sed  illud  diversimode  po- 
nitur,  uno  quidem  modo  accipitur  eorum 
sufficientia  sic  ;  Universale  vel  signifi- 
cat  substantiam,vel  accidens;  si  substan- 
tiam,  vel  totum,  vel  partem  ;  sipartem, 
vel  materialem,  et  sic  estGenus  ;  vel  for- 
malem,  et  sic  est  Differentia  ;  vel  totam 
substantiam,  et  sic  est  Species.  Species 
enim  dicittotum  esse  individuorum.  Si 
accidens  vel  convertibile,  et  sic  est  pro- 
prium,  vel  non  convertibile,  et  sic  est 
quintum  Universale,  scilicet  Accidens. 
Cum  ergo  non  sit  possibile  significari 
aliquiddicibile  de  pluribus,  nisi  aliquo 
istorum  modorum,  non  erunt  nisi  h^ec 
quinque  Universalia. 

Contra  hunc  modum,  Universalia  cum 
sint  intentiones  secundae,  accidunt  re- 
bus  primge  intentionis  ;  sed  nihil  per  se 
distinguitur  secundum  illud,  cui  acci- 
dit ;  ergo  nec  intentiones  distinguuntur 
per  se  penes  res;  sed  Logicus  per  se  con- 
siderat  intentiones  ;  ergo  hsec  divisio 
non  est  Logicalis. 

Item  omnia  Universalia  inveniuntur 
in  genere  accidentis  ;  ergo  male  distin- 
guuntur  per  signilicare  substantiam, 
vel  accidens. 

Ideo  datur  aliter  eorum  sufficientia  pe- 
nes  ordinari.  Dicitur  enim,  quod  quia 
hic  liber  immediate  ordinatur  adlibrum 
Prsedicamentorum,  ubi  determinatur  de 
oixlinabili  in  genere,  ideo  hic  loquitur 
de  Universalibus  secundum  quod  in  ge- 


Conclusio.    ' 

Primus 
m  odus  col 
ligendi  5. 
Univena- 
lia. 


1 


Rejicitur. 


{ 

i 


2.  Modus. 


or.KSTIo  XII 


135 


I 


Hejicilur. 


\ 


nere  «unt  onlinabilia,  et  datur   sic    ♦;<>-      eoruni  .sufficuMilia  acnpilur  penen  |W*«- 
ruin  .sunicientia  :  (Jnlo  enini  pote.st  esso     dicari  sic  :  ^*ra'dit:an  ••nini  diviiiiiur 


eoruni  fjUie.sunlineo«Jem  g^enfMvintrrse; 
vel  eoruni  qiia;  sunl  iii  uno  g-enere,  ad  illa 
quar)  .sunt  in  alio  gcnere.  In  »'<Ml(in  g-e- 
nere  potestes.se  onlo  (iireftussccuinluni 
fiuh,  et  siipra  ;  et  sic  sunt  duo  Iniversa- 
lia,  scilicet  Genus,  et  Species  :  vel  indi- 
rectus,  et  siceslDifTerenti;i.  (ju;e  cst  in- 
dirccte  supni  Speciern,  et  sub  Genere. 
Accidentiiiiii  aiiteni  ad  substantiaiii  esl 
ordo  convertibiliuin,  vel  non  converlibi- 
liuni,  et  sicsunt  alia  duo  Cniversalia. 

Contra  hunc  nioduiii  ariruitur  :  ijuia 
aiiqua  secundiiiii  qiiod  siint  ordinabilia 
in  G(  nere,  secunduiiis;//7,  ftsnpra  siint 


in  prapdicari,  in  fjuid,  »'l  in  qualt,  tan- 
quani  in  per  se  difr*^rentia.H  :  quia  iali 
sunt[»rin)i  niodi  prapdirandi. *^Va?</icari 
/;/  quid,  est  priedicare  essentiam  8ul>- 
jecti,  perniodum  essenliae,  id  eal,  per 
inodum  subsistentis,  et  non  denominan- 
tis  :  et  lioc  contingil  rlupliciler  ;  vel 
quod  pra'dicel  lolanie.s.senliani  .subjecli, 
et  sic  esl  Species.  Si  enim  aliquid  esset 
iii  cssentia  individui,  pi*a>ler  ess«ntiam 
Speciei,  duo  indi*  idua  o.s:*entialiler  dif- 
ferrent  ;  et  perdilTerenlias  acceptas  ab 
illo  quod  plus  est  in  Ikic.  et  in  illo,  pos- 
set  Species  formalitcr  dividi.  et    mdivi- 


praidicabilia.etsiibjicibilia.Scdhic  deler-     duuin  difliniri,  qiiod  esl    inconveuiens. 


minatiir  de  istis  inquantuni  sunt  pne- 
dicabilia  tantiini  :  ergo  iinii  iii(|ii;iiiliim 
suntordiiKibilia  ;  (juiii  ut  sic  non  siiiit 
taiituni  pra3(lic;ibili;i,  sed  etiam  sunt  sub- 
jicibilia.  Patet  inajor :  (pii;i  iinunKiuod- 
que  difliiiitur  liic  per  p;'(/'tiirrtrt,  vel  ei 
aequivalens. 


Si  ve»-o  p;irleni  essenlia?,  sic  esl  Genus. 
Sienimtotam  ipsiim  Genus  specici  es- 
senliaiii  diceret.  suflicerel  ad.detinien- 
dumSpeciem,et  hifferentia  superlluerel. 
Pr(Pdicari  in  (/unie,  esl  pra>dicari 
per  iiioilum  dcnoniinantis,  qu(>d  conlin- 
gil  duj^licitcr  :  vel  quo«l   jinedicet  sub- 


Prmdiemri 
du 


iit      f«M/tf 

impueitrr 


Item,si  per  hocbene  (lalur  (liversitas     jccli  f.sseiitiani,    per    molum  denomi- 


inter  hiiiic  libruiii,et  libruni  Topicorum  : 
tucc  Diflerentia  inagis  ibi  esset  enuiiie- 
randii.  (juain  hic,  cum  matris  h:d)oat  ra- 
tionem  pr:i'dic;ii)ilis,  (ju;iiii  ordiiKibilis. 
Item,  Individuum  est  per  se  ordina- 
bile  in  genere  ;  ergo  licet  non  i'ra>dice- 
liir  |)roprie,  taiiien  esset  ponendiim  liic 
se.xtum  IJniversale,  (jui;i  persic  dicentr^s 


nantis  ;  et  tunc  pnedicalur  tn  quaie 
suhstnniitile,  sive  esstmtiatt',  el  sic  esl 
Diflfrentia.  /s.s/  enim  /ti/fcrrnttn  sub- 
sldntiie  i/ualittis,  per  Aristotelem  5. 
.Mitli.)jili.;vel  quod  pnedicct  ;tc<idcns  per 
modum  dcnominiintis.  et  tunc  pntHiica- 
tur  1«  t/unte  wcidentnte  ;  vel  ergo 
pr;i'<licat    accidens    convertibilo,  egre- 


li;i. 


Moihis  Iht- 
tloris  (■()/- 
liijcndi 
i'MSf  liin- 
tum  iiuin- 
qui'  Ini- 
vi>r*aliii. 


hic  i;on  agitiir  dc  islis,  imiuanluiii  siint     ti'''«is  a  principiis  subjecli.el  sic  esl  pra- 
pr;udic;d.ilia,  .scd  iiKjiiiuilum  ordiiiabi-      priiini  ;  vel  accidens  cmmnune,  olsice«l 

ultimum  1'niversale  ;  nam  de  tali  ac- 
cidento  se  e.\|Hmit  Pr>rpliyrius  intelli- 
gere,  ubi  (lonildiv  in  ad  dei:laran- 

dum  dctinitionem  (ieneris.  cum  iiDtur 
pnedican  de  plunhus,  n«»n  c  d, 

nisi  uliquo  isl(»rum  quin(|uo  ni  .:u. 
(jui  |H'r  80  dividunt  prjtdn-tiri  «/«♦  ;*/«• 
n^ji.v.  quo*I  esl  rat.  .*. 

s<v|uitur  (]uoil  Univorsalo  divuiilur  in 
\\MC  quiuquo  taiilum. 


lliiii,  siciil  accidcntia  ordinem  li;ibent 
;i(l  siibjccliiiii  eorum,  (juod  cst  subst;in- 
li;i,  vcl  ;iliijU()d  ;iccidens,  it;i  subjcctiim 
;id  ;icciden.s  ;  ergo  e.\  parte  subjccti  ac- 
cij)i  j)ossunt (luo  :dia  I  niv«M's;ilia  |)enes 
ejus  ordinalionem  dujilicem  :id:icci(lcns, 
sicut  est  ;i  j)art(»  accidentis. 

Tropter  istiis  trcs  nitiones  omitlcndus 

cst  islemodus:  et  diconduin  aliter,4UoU 


156 


SUPEU   UNIVERSALIA    PORPIIYUII 


Ad   argu- 
trenta. 


HaBC  divisio  videtur  esse  conveniens  ; 
quiadividit  ralionem  Generis  per  diffe- 
rentias  per  sc.  Et  ex  lioc  etiam  non  tan- 
tum  patet  sufficientia  Universalium,  sed 
etiam  ordo,  et  ratio  ordinis  quem  tenet 
Porpiiyriusin  determinando  de  istis. 

Gontra  liunc  modum  objicitur  ;  quia 
si  liicdelerminatur  de  istis  quinque,  se- 
cundum  quod  sunt  pr?edicabilia,  et  ita 
loquitur  Aristoteles  1.  Topic.de  eis :  tunc 
videtur,  quod  non  possit  soivi  ccntro- 
versialiic,  et  ibi  ;  sed  lioc  patebit  res- 
pondendo  ad  argumenta. 

Ad  primum  argumentum  dico,  quod 
Aristotelesin  1.  Topic,diversificat  prae- 
dicata  peneslioc,  quodest  pra^dicare  es- 
sentiam,  vel  non ;  convertibiliter,  vel 
non  ;  et  sicnoncontingit  esse,  nisi  illa 
quatuor  quae  ponit  ibi  ;  liic  autem,  li- 
cet  considej'etur  de  Universalibus,  pe- 
nes  proedicari :  non  tamen  quoad  illa 
quaeibi  ;  quia  istorum  quinque,  tantum 
unum  prsedicatur  convertibiliter,  tria 
prasdicant  essentiam,  non  convertibili- 
ter  ;  sed  penes  pr«dicari  in  quid,  vel 
w^wa^e,  ut  priusdictum  est.  Non  po- 
nit  ergo  ibi  Differentiam  ;  quia  illa,  ut 
ibi  dicitur,  reducitur  ad  Genus  :  praedi- 
dicat  enim  essentiam  subjecti,  non  con- 
vertibiliter.  Unde  4.  Topic.  ubi  docetur 
construere,  et  interimere  Genus  ,  doce- 
tur  etiam  hocde  Differentia.  Aliqua  est 
etiam  Differentia  ultima,  et  specifica, 
quae  convertiturcum  Specie,  et  prasdi- 
caturde  ea  conversim,  qua3  reducenda 
est  ad  defmitionem  :  et  forte  propter  ta- 
lem  diversitatem  differentiarum  nonpo- 
suit  Differentiam  cum  aliquo  uno  prse- 
dicato. 

Diffmitionem  hic  non  ponit,  quia  non 
habet  aliquem  unum  modum  praedican- 
di  in  quid,  vel  in  quale.  Speciem  ibi 
non  ponit,  vel  quia  reducitur  ad  defmi- 
tionem;  cum  defmitio  sit  proprium  Spe- 
cieii;  vel  potius  ad  Genus:  quia  Species 


scilicet  pra3dicatur  de  quo  praedicatur 
essentialiler,  nonconvertibiliter.  Et  ideo 
ex  4.  Topic.  iiabenlur  considerationes, 
inlerimendi,  vel  construendi  problema 
de  Specio,  sicut  de  Genere.  Vel  quidem 
species  non  est  prasdicatum  propositio- 
nis  Dialecticae,  quia  illa  non  est  com- 
muniter  singularis  ;  excluditenim  Aris- 
toteles  l.Topic.cap.  9.  abintenlione  dia- 
lecticaillaquaesuntmanifestasensui.Non 
oportet  autem  omne  problema,  nec  om- 
nem  positionem  considerare  ;  sed  quan- 
do  dubitabit  aliquis  ratione  indigentium 
non  pcena,  vel  sensu.  Minimum  autem 
commune  est  Species,  et  ideo  magis  sub- 
jicitur  in  propositione  Dialectica,  quam 
prifidicetur. 

Ad  secundum  dico,  quod  iste  est  sen- 
sus  illius  propositionis  :  Quot  sunt  si- 
gnificata  unius  oppositi,  totetalteriuSj 
si  secundum  omnem  significationemal- 
terum  sibi  opponatur,  non  quot  suppo- 
sita  :  ideo  non  est  ad  propositum. 

Ad  tertiumdico,  quod  individuumest 
Species  respectu  intentionis,  et  quomo- 
do  intentio  disparata  praedicatur  de  al- 
tera,  dictumest  superius,  qucest.  8. 

Ad  quartum  dicendum  quod  ens  est 
gequivocum,  ideo  non  praedicatur,  id 
est,  prius  alio  dicitur,  quia  quod  est 
prius  alio,  est  univocum,  ideo  nec  est 
Universale. 

Gontra,  accipiatur  ens  ingenere  sub- 
tantiae,  est  univocum  :  ergo  univer- 
sale,  et  nullum  istorum  quinque,  ut  ar- 
gutum  est  prius. 

Dicitur  quod  adhuc  in  genere  substan- 
tiae,  est  agquivocum  ad  tria.  Impos- 
sibilc  estenim  aliquodunivocum  praedi- 
cari  per  se  primo  modo  de  speciebus,  et 
differentiis,  vel  de  differentia  una,  et 
alia  opposita,  nisi  differentia  superior, 
de  differentiis  inferioribus  oppositis 
prasdicaretur  univoce,  et  tunc  respectu 
ejus,  differentiae  specierum  essent  spe- 


OL'.+:sTU)  XII 


157 


10. 


11. 


cies  in  rect;i  linea,  et  per  conseqtiens 
dirrorentifn,  respectu  specienirn  quurum 
sunl  (li(T»;reritioe,  cs.sent  g^en^Ta,  quodest 
impossibiio  ;  ideo  ens  in  substanli.i  est 
aequivocuni,  ut  dicitur  de  speciebus  in 
geriere,  et  difTerentiis,  ex  una  parte,  et 
de  diflerentiis  opposita  e.\  alia  parle  t-l 
ideo  concedit  Avicenna  quud  Iria  sunt 
prirna  entia  in  quolibet  (jener-e,  non  ta- 
meri  tot  Pr';ndicani('rjla,  quia  dua»  coor- 
dinatiorics  I)ifl"(;r'eritiarurn  in  omni  Ge- 
nere,  r-educunlur  ad  coordinationem 
Specierum. 

E.\I'U.S1T1U 

Dk  Piumo.  Quid  Universalf,  quid  nume- 
rus,  qind  tanturn,  (juid  quinarius,  satis  pa- 
tel  :  licel  de  numproeiquinarionmXU  pos- 
seril  dici,  qua'  .Xrilliiuclico  r-elinquonda 
suril.  \.\  t/intutn  iii  pi-oposilo  dcbel  exporii 
raliorie  pluivdilalis,  et  rion  alietalis,  quia 
addilur  ler-Tniiio  riunienili.  Priuia  exfX)- 
nens  esl  Quinquc  sunt  ('nirrrsalia,  Secun- 
da,  et  non  plura  quinfpte. 

Divisio  (•oiiirnunis,  riisi  qiiod  in  secunda 
parle  Iria  tacil,  srcimdiuii  qiiod  tres  modos 
dicciKJi  addiicil.  Primos  duos  impugiiat, 
lerlium  leiicl. 

()r*d()  vero  salis  patet,  prius  onim  dc  en- 
tilalc.  iiilclli;,'il)ililale,  scibililato,  cl  uni- 
tale,  at(|iic  modo  es-;eridi.  el  prirdicandi 
ipsiiis  lnivei*salis,  lialjeiidus  or;il  scrmo, 
qiuim  dc  ipsius  in  partes  subj«vtivas  di- 
visioric,  suniciciilia,  numoroiiuc,  ut  [)alct 
cuilibct  spcculaiiti. 

I>K  SKcr.srxt,  ar^niil  partcm  nc.uMlivnm 
qu.idruplici  ralionc.  Prim.i  ratio  oslcndil 
priiiio  coiilr;!  priiiKim  cxporioiilom.  qiUHl 
noii  siiiliiiiiii(pi(\  hiiM  (pii:i  lanliim  qu'i 
tiior,  tuiii  qiii;i  l;iiitiim  Iria,  ox  t'uii(l;imcii 
lis  Arislolclis  I.  Topicoriim,  c:ip.  'J.  ubi 
qualuor  prrvdicnln,  srilicel  Genus,  n^/tni- 
tioncm,  1'roprium,  cl  Acddens,  nssi^fnnl. 
Socii;i(io  coiilra  scciiiid;im  oxpononloin.  os- 
teii  lit  (}uo  1  siirit  pluri  quiiKpio.  S«H'und:i 
ralio  osl  conlra  sjvundam  ox|M)nenlein,  ex 


Aristololc  1.  Toplcorum  cnp.  !0  Tor*ti  ra- 
lio  est  Ci)iilni  eaindem  exp  '■tn 

ralio  esl  oliam  conlra  eaindcm  e.x 
ex    fundamenlis    .Vrisloielis   3.    Mt-iiph. 
lext.  commenl.  10.  el   1.  Mebph.  cl    lU.  el 
8,   expressius    lexl,  commenl.  ullimi,  de 
qiia  eril  sormo  prolix  or  .stalim. 

.\d  oppositum.   nrjjuil  aurtorilale   Por- 
phyrii   tantum  quinque  p  ul  patel 

ex  prorossu  suo,  cum  quo  a»  il  ora- 

nes  Logici,  Doinle  conclusiuau;:!  aflir- 
mativ:im  ponit,  .sod  rirca  modum  ponendi 
sutlicieiitiam  rnivcrsalium,  trcs  modoi  di- 
cendi  recitat. 

Primus  esl  perie;  si;^ifieare  subslan-  ij. 
tiam,  el  accidens,  qiii  sntls  clnru.4  esl.  Con- 
Ira  hunc  modiim  diipliri  medio  arguil. 
Prima  r.ilio  osleridit  quod  lalin  divisio  non 
esl  per  .se,  nec  priinn,  .Secundn  quod  esl 
insuftlciens,  vel  non  peroppouh. 

Secundus  modus  dicendi  esl.  penes  co- 
ordiiiationcm    pra'«llcnmentalom   cju^^dem 
Generis,  ot  aliorum  nd   nlia.  (ionlra  hunc 
modum  arj^uit  quinque   ralion  bus,  tres 
tamen    ullimas   ponderal,  ul   palel  in   lit- 
tera   cum  dicit,  Priy.ter  istas  Ires  r>r 
etc.  Prim:i  ralio  ostenditquod  ex  Iuk-  m  •  io 
sf^quitur,  (}iiod  potius  p«>ncs  pr:r*Ucari  de- 
lx*ivl  siifliciciilia  oorum  assiirnari.  Seounda 
ratio  idom  coiitirmal.  Tertia  <>>fc>.,l  t  ,t.i.».| 
tiinc  difrer-enlia  f)olius  ab  Ari 
poni  irit'*r   prtvdicala.  quam  a    t     , 
itiler  rniversalia,  quia  non  dir*»**!'»  '^rdlna- 
tur,  formaliler  lainon,  et  qui  .  .»pnp- 

dicnlur.  Quarln  niliooslondil  quod  indivi- 
duum  luric  cs^el  Tniv  .  quo"!  per  se 

in  goU'  re  ortlinabile.  ei  hoc  ul  al 
ab  htc  el  wi//ir,  ul  dirliim   o-il   pnus   :   ei 
maxime  vorum   osl  Itiquoiido  do  intentio» 
nibus.  Quinla  nilio  !  tunc  «a- 

senl  soplom  l'nivors;»u.i. 

Torlius    molus,   quom    *•  jwjuU       ij, 

.su  fi;im  oorum  p«'r        -  i.  sic  : 

(Juui  ciiuio  rmvors.ile  ;  io  plu- 

ril>us.  qun*  est  rntio  I i-....^   m  coin> 

munl.  s|c'  •  >M,»...  anlmnl  ent  »iii>«.tii»iia 

animaLT  \ul    i  rtnr  m. 

lur  in  qnid,  nul  in  qvale    -  io. 


158 


SUPKH  UNIVEKSALIA  PORPIIVRII 


U. 


aut  prrrdical,  partem  essenlKX?  sui  subjecli, 
el  maxime  individui,  aut  tolum  :  si  primo 
modo,  sic  esl  genus  ;  si  secundo  modo,  sic 
est  species.  Si  autem  pryedicatur  in  qnale, 
aut  in  quale  substantiale,  vel  essentiale,  et 
sic  est  Differenlia  ;  aul  in  quale  acciden- 
tale,  et  lioc  dupliciter,  aut  scilicet  conver- 
libiliter,  et  sic  est  Proprium  ;  aut  non  con- 
vertibiliter,  et  est  Accidens  per  accidens, 
vel  commune. 

Quid  autem  sit  prxdicari  in  quid,  de- 
clarat  Doctor  notanter,  dicens,  quod  est 
prxdicare  esseniiam  per  modum  essentiae, 
id  est,  per  modum  subsistentis,  et  non  de- 
nominantis.  Sicul  enim,  Physice  loquendo, 
materia  est  tanq  am  basis,  fundamentum 
et  receptaculum  formarum,  ita,  Metaphy- 
sice,  vel  Logice,  Genus  habet  se  tanquam 
fundamentum  differenliarum,  et  recepta- 
culum  earum.etprincipium  radicale  quid- 
ditativum  Speciei :  et  sicut  totum  physicum 
est  quoddam  perfectum  ex  partibus,  ita 
Species,  vel  quiddilas  specifica  Metaphy- 
sice.  Et  sicut  forma  substantialis  est  tan- 
quam  perfectio  essentialis,  el  intrinseca 
ipsius  compositi,  ita  differenlia  speciei. 

Vull  igitur  Doctor ,  quod  'prsedica- 
ri  in  quid,  sicut  definitum,convenit  prin- 
cipio  maleriali,  ut  puta  Generi,  quod  prae- 
dicat  essentiam  per  modum  subsistentis,et 
proprie  parlem,  appropriale  tamen  per 
modum  totiu^.Importat  enim  partem  quid- 
ditalis,  sed  quia  concretive,  el  in  reclo 
prsedicatur,  ideo  ex  conseqaenli  totim 
quidditatem  dat  intelligere.  Species  vero 
praedicat  totam  quidditatem  individuorum, 
ut  etiam  primus  modus  dicendi  asserit, 
quod  probat  Doclor,  quia  aliter  in  essentia 
individui  aliquid  prseter  speciem,  et  in 
specie  inclusa,con'ineretur;  et  qua  ratione 
in  unius,  pari  ratione  et  in  alterius,  et  ita 
distinguerentur  ab  invicem  essentialiter 
per  talia  :  et  sic  possent  definiri  individua, 
et  species  ut  genera  dividi.  Verbi  gratia,  si 
in  Socrate,  et  iu  Platone,  pra^ter  naturam 
humanam  includerentur  A,  et  /?,  igitur 
nalura  Immana  contraherelur  ad  unum  per 
yl,et.ad  aliud  per  2?:  sicut  animal  per  ratio- 


15. 


nale,  et  irrationale,  quac  accipiuntur  ab 
aliis  rebus,  vel  realitatibus,  a  re,  vel  reali- 
tate  correspondente  animali,  et  tunc  non 
e  set  status  ad  specialissima,  contra  Plato- 
nem.  De  individuis  esset  scientia,  et  de- 
monstratio,  et  plura  alia,  contra  principia 
Philosophia^,  et  veritatem,  sequerentur. 

Quod  autem  genus  non  dicat  totam  quid- 
ditatem,  saltem  ex  primaria  institutione, 
vel  significatione,  ostendit,  et  idem  infra 
magis  cap.  de  Genere,  qusest.  3.  et  penul- 
tima,  ubi  ista  omnia  tractantur  proiixius. 

Quid  autem  sit  prccdicari  ia  quale,  os-  Prcedicari 
tendit  dicens,  quod  est  prgedica?'e  essentiam  ^^uid. 
subjecli  vel  supposiii,  per  modum  denomi- 
7iantis.  Ubi  distingiiit  de  denominatione 
essentiali,  et  accidentali  :  utrumque  tamen 
formalis.  Quod  autem  Differentia  possit 
prsedicari  in  quale,  et  quod  sit  qualitas,pa- 
tet  5,  Metaphysic.  textus  comm.  19. 

Prsedicari  vero  in  quale  accidentale  sub- 
dividit  ut  prius,  secundum  quod  duplex 
est  accidens,  proprium  videlicet,  et  com- 
mune  :  et  adducit  pro  secundo  testimo- 
nium  Porphyrii  cap.  de  Genere,  ubi  dicit, 
/U  accident  'a  commiDiiter,  et  non  propria 
alicui,  de  quibus  in  locis  suis  videbitur. 

Exempla  prsedictorum  patent  in  his  prae- 
dicationibus,  Socrales  est  animal,  Socrates 
est  homo,  Socrates  est  rationalis,  Socrates 
est  risihilis,  Socratcs  est  albus.  Vel  potius 
exemplifica,  accipiendo  speciem  pro  sub- 
jecto,  pra3'erquam  in  secundo. 

Concludit  consequenter  hanc  divisionem 
esse  sufficientem,  et  convenientem,  el  per 
se  :  quia  Generis  in  Species,  per  differen- 
tias  essentiales.  Et  qualiter  ordo  determi- 
nationis  Porphyrii  correspondet  huic  suffi- 
cientise,  adjungit.  Deinde  objicit  contra 
dicta,  sed  remittit  se  ad  solutionem  primi 
argumenti,  ubi  talis  objectio  evacuatur. 

Dicit  igitur  ad  primum  principale  quod 
aliter,*  et  penes  alia,  assignat  Aristoteles 
numerum  pnedicatorum,  primo  Topico- 
rum,et  Porphyrius  hic  numerum  Universa- 
lium.  Diversifical  namque  Aristoteles  prae- 
dicala  penes  has  duas  combinationes,  qua- 
rum  una  non  est  subdivisio  alterius,  vide- 


IG 


\ 


o(  ivSTH»  \ii 


150 


17. 


liret  perios  prfrdirarn  essentiain,  vel  non  ; 
convfrtiliililor,  vfl  non  :  ct  supplo  iilloram 
ul  scis.  Duo  onim  de  numoro  qualuor  pra;- 
dicalorum  convortibililrT  pr.rdicanliir,  sci- 
liccl  f/e/hiitio,  i'l  projtriKm  :  alia  duo  non 
convcrtibiiitor.  Ilcm,  duo  prj'dicant  ('s.sen- 
liam,  scilicel ///•//««,  et  (Ji'/inilio  :  alia  duo 
noij,  vidfliccl /)ro;//v//m,  ct  nrridena.  Pro- 
prium  enim  licct  >it  idcm  css«Milialiti*r  sub- 
jcclo,  non  lamcn  pra-dical  csscnliam,  quia 
non  cst  dv  cssjMitia,  ncc  tormalilcr  ipsa 
cssenlia  subjccti  :  Ikcc  aulcm  quinquc 
divcrsilicantur  pcncs  pr;cdicari  in  quid,  cl 
in  qiitile  absolutc,  non  iiabcndo  n'sp«'ctum 
ad  csscntiam,  ncc  convcrtibiliLitcin  :  et  ita 
palct  ad  primam  partcm  argumcnli. 

Dcinde  oslcndil  (luarc  DiflVrcntia  poni- 
tur  hic.  ct  ibi  non  expresse.  Vocat  enim 
Arislotclcs  ibi  aliqua  annexa  pnwlicato- 
ruiu,  ui  DilTcrcntia,  el  Species  rcspcclu 
(icncris.  PLadcm  crgo  doctrina  construcre, 
ct  dcstrucrc  (icuus,  cl  DilTcrcnliam,  docct 
.\ristotcles  I.  Topicoruiu.  .Vssij^nat  aliain 
rationcm,  (luare  tbrt(»  DilTcrculiam  non  po- 
suil  Aristotclcs  pra'dic;iluin  pcr  .se  unum, 
quia  dui)lcx  csl  DilTcrcnlia,  ultima  viddi- 
cct,  cl  iulcrmc(lia.  ut  infra  palcbil.  Ucdu- 
citur  cr^'()  ulliina  ad  dclinilioncm,  cl  intcr- 
mcdia  ad  Gcnus. 

(Juanlum  ad  aliam  parlcm  argumcnti.dc 
d"linilion(\  d(»elaral  quarc  liic  non  ponitur 
dcliuilio,  ul  rnivcr.salc  :  (juia  vidclicelnon 
h;ibrl  uuum  modum  pricdicandi  horun^dc 
quibus  hic  agilur  :  licct  bcne  illorum,  de 
quibus  ibi.  (Juia  cnim  includil  (lcnus,  cl 
DiiTcreutiam,  idco  rationc  unius  convenit 
sibi  pricdicari  in  quiil  cl  nilioin»  allcrius 
in  (/nttie  :  idco  rcm;uicl  ijuttie  tjuiil  :  non 
crj.j()  I  nivcrs;ilc.  (Ju;irc  ;nilcm  spccics  uou 
pouilur  ibi  intcr  pr;c<licata.  assi^u;il  tlu;is 
ivilioiics,  vcl  diios  modos  diccndi.  Prim;i, 
(iui;i  csl  anncxum  dctinilionis.  imo  umnia 
pi';cdic;ita  sunl  ;iiiu('x;i  dctiuilionis,  ul  ibi 
Ii;il)cl  Ari  lolclcs  :  vc|.  ul  priiis  dicfum  esl 
(cl  li;ibcl  .Vri  lolclcs  cxprcs.s4'  ibidciu)  h;i- 
bcl  rcdiici  ;id  Ocu.h,  (iui:i  conviuiiunl  in 
inolis  pnc.licaiidi,  dc  (luibus  ibi.  cl  con- 
Hniuil  hoc  ex  I.  Topicorum. 


.Seoiinda  ratio,  vel  serunduH  m<»«^Iun  «li- 
ccndi,  est,  quia  Species  non  eHt  y. 
lum,  .sed  Inntiim  siibjerlum  inpr 
F)iaIccti(M  :  qiiia  Spcrir-s  pst  rommums  tan 
tuin  singuinribu.H,  el  h(»c  loquendo  de  *'>  • 
cic  sp4vialissiinn.  Propfwitio  vero  I)i  i 

non  est  .singulnris,  snltem  cominuua»T. 
qiiod  probat  auctoritalc  Aristotelis  l.  Topi- 
corum,  cnp.  9.  Ibi  dirit  .sic  :  .Von  oportrt 
autnn  nmue  problemn,  nec  nmnem  jiositu>- 
nrm  consulfrdre  :  sfd  tfunnfio  duhilabit  ali- 
quis  ratinnis  indig*'ntium,  el  non  jxenx 
sensusve,  \nm  qui  duhilant  ulrnm  njtorteat 
Deos  rereri,  et  jmrentes  honontre,  vel  non, 
jjpn,r  inditjent.  Qui  vero  ulrum  sil  nis 
aibtt,  vel  non,  est  sensns.  Srque  enim  qwi- 
rum  jirnjnnqun  est  demnnslralin,  neque 
vero  quorum  vnld '  longe.  .\nm  ha^  ijuidem 
nim  /inb'Vit  dubilntinnem,  illa  vero  magi.t. 
quoniam  .^ecun  !um  exercilativnm.  Wrvc  ibi. 
Similcm  sentcntinm  ibidcm,  cap.  8.  babet 
rhilo>.ophus.  Proplcr  erijo  iniuimnm  com- 
muniUlcm  .Spcciei,  videlur  poliu.s  in  pro- 
posilionc  Dialcclica  del)ere  subjici,  quam 
pncdicari. 

.Vd  sccundiim  principale  respondct  no- 
l;ibilitcr,   glos.sanio   illain    proptxsilio?-  »» 
laiiKj.sam,  Qunt  mo'lis  dicilur  unum  '"• 
l'>rum,  elc.    qiUMl   .scilicol   del»»l    ;  ... 

quo;id  rcspoiidcnliain  signiticnlorum,  nun 
suppositorum.  IIoo  esl  diclu,  si  unum  op- 
[)osilorum  csl  a><|uivocuin,  el  si_  ;  aut 

iliio.  ;iut  lri;i  ,  etc.  si^niticaln.  ullerum  ai- 
gnilicabit  lol.  ul  ikiIcI  tle  aculu,  el  obluso  : 
s;ino,  cl  :rgro  :  el  liot*  si  .sivuiidum  nmnein 
siifuiticalioncin  opponuntur.   .secus  si  ;, 
Noii  oporlct  lamcn  quo«l  .si  unum  •■ 
rum    pra-dicatur  dc   mullis   inferiur> 
l:in(iuam  tU'  supptisili.s  el  univuct»;  quo-i 
Hltcriim  de  tot  dicatur,  u(  pati»t  de  rr 
nali,  el  irralionali ;  .sano  etiam,  el  a»grvi,iu 
una  ;icc»»plionc  sumpti.s ;  albo  »••  •■   •-» ;  «i 
sic  de  nliis,  ul   infni  carv  d»   !  '^, 

qu.Ysl.iiIlim  '  •  ">  '  '■i''  ^ 
salcaliud  in 
aliudinnn 

gui  (Ic  ^  •  forle        .  .» 

sigiii  >cm  oppduaulur.  de  quo  tu:  .> 


18. 

'  Jicitmr 


flft 


160 


SUPEH  rNlVEKSALIA  PORPIIYIUI 


Ad  terlium  dicit.  quod  licel  Individuum 
sit  Species  intenlionis  secund;c,  non  tamen 
universalis.  Et  quod  illa  sit  pra^dicatio 
modalis,  Individuum  esl  Species,  et  quali- 
ter  possibilis  ul,  modus,  dictum  est  prius, 
quoest.  8.  el  alibi,  Sumitur  cnim  indivi- 
duum  ul  quid  commune,  respectu  hujus 
individui,  et  illius;  et  Species  ut  modus. 
19.  Ad  quarlum,  negat  ens  esse  Universale 

EnS,ltl  Sic,  ,  .  rr     •  1 

curnonU  quui  oiquivocum  :  omne  autem  Universale 
nxversaie.  ^j^iyocum  est.  In  scquivocis  enim  non  est 
praedicatio,  neque  contradiclio,  neque  con- 
sequentia,  neque  superioritas,  saltem  res- 
pectu  sequivocorum.  Sed  replicat  statim  : 
Capiaiur  ens  pro  uno  signiftcalorum,  ut 
puta  pro  substantia  tantum  :  tunc  videtur 
esse  Univcrsale,  et  nullum  istorum  quinque 
ut  prius,  ergo  sextum.  Kespondet,  et  vide- 
tur  responsio  aliena,  quod  adliuc  est  sequi- 
vocum,  secundum  quod  in  Pryedicamento 
Substantiae  sunt  tres  coordinationes,  una 
videlicel  Specierum  in  recla  linea  ;  et  duoe 
Differentiarum  coUateralium.  Non  videtur 
possibile  aliquid  univoce  pniedicari  de 
Speciebus,  et  Differentiis,  nisi  contraliere- 
tur  ad  illa,  per  aliquam  unam  difftTen- 
tiam,  quse  univoce  picedicaretur  de  illis  : 
sicut  non  prsedicatur  animal  de  asino,  el 
homine,  univoco,  nisi  quia  contrahitur  per 
se  ad  liominem,  per  rationale,  et  ad  asi- 
num  per  irrationale.  Et  quia  ratio  anima- 
lis,  (ut  puta  substantia  animata  sensibilis) 
convenit  utrique  univoce,  ita  dico  desubs- 
tantia,  respeclu  omnium  Specierum  subs- 
tantiae  corporese,  in  quibus  univoce  inclu- 
ditur  hsec  Differentia,  videlicet  corporeum, 
quoe  subdividitur  per  alias  Differentias 
constitutivas  specierum  inferiorum.  Si  sic, 
inquam,  prsedicaretur  Substantia  de  cor- 
poreo,  et  incorporeo,  et  de  aliis  Differentiis 
inferioribus,  oporteret  quod  contraheretur 
ad  illa  per  alias  Differentias  :  et  sic  diffe- 
rentiaj  esset  Differentia,  et  Differentia  divi- 
deretur,  el  contraheretur  per  Differentias 
alias,  et  ilaDifferentise,qu?eerantcollatera- 
les  in  recta  linea,  essent  species,  et  sic  diffe- 
rentiae  specierum  essent  species  disparata^ 
et  dislinctae,  vel  opposita^  contra  suas  spe- 


cies,  et  essent  genera  respectu  aliarum 
inferiorum,  et  ita  processus  in  infinitum, 
et  multa  inconvenientia  sequerentur. 

Breviter  igitur  vult  haec  responsio,  quod 
ens  non  est  Universale,  quia  sequivocum 
sive  sumatur  indifferenter  ad  omnia  ge- 
nera,  sive  prouno  significatorum,  quiaens 
praedicatur  de  differentiis,  et  speciebus,  li- 
cet  lequivoce  :  in  uno  tamen  sensu  forte 
adhuc  univocum,  et  in  alio,  et  alio,  ad  illa 
et  illa,  ut  statim  tangam.  Et  confirmat  hoc 
auctoritate  Avicennae,  et  patet  littera.  Tex- 
tus  tamen  communiterdi^correctus,  etobs- 
curus,  quem  statim  amplius  declarabo  in 
tertio  articulo. 

De  tertio.  Primo  circa  primum  argu-  20. 
mentum,  et  solutionem  ejus,  licet  possent 
moveri  plura  dubia,  sub  uno  tamen  omnia 
tangam,  ne  lectorem  tsedio  afficiam.  Primo 
videtur  quod  illa  propositio  sit  falsa,  vide- 
licet  quod  praedicari  sit  proprium  Univer- 
sali  :  tum  propter  transcendentia,  tum 
propter  illimitata,  tum  propter  singularia. 
Item,  ibi  posset  quaeri,  quid  sit  praedica- 
tum,  ut  de  eo  loquitur  Aristoteles  in  Topi- 
cis.  Item,  videtur  quod  illa  propositio  vul- 
gat),  scilicet  Differentia  ultima  convertitur 
cum  Specie,  sil  lalsa,  quia  a  parte  ad  to- 
tum,  (loquendo  de  parte  essentiali,  vel 
quidditativa,)  non  tenet  consequentia,  sed 
teneret,  si  converteretur.  Differentia  au- 
tem  pars  estSpeciei. 

Item,  videtur  quod  male  reducitTopicus 
Speciem  ad  Genus,  cum  e  contra  deberet 
fieri,  propter  perfectionem  Speciei.  Imper- 
fectum  autem  ad  perfectum,  et  non  e  con- 
tra  habet  reduci.  Idem  potest  argui  de  dif- 
ferentia,  et  Genere  propter  eamdem  cau- 
sam. 

Item,  videtur  quod  Species  possit  esse  21. 
praedicatum  propositionis  dialecticae,  ut pa- 
tet  ex  definitione  praedicati  propositionis 
dialecticae,  et  problematis  1.  Topic.  Est 
enim  prsedicatum  dialeciicum,  quol  aptum 
natum  est  prscdicari  dc  aliquo,  in  proposi- 
tione  dialectica,  tormif.abiliper  artem  dia- 
lecticam,  non  reducibile,  ad  aliquid  prius 
eo,  secundum  easdem  considerationes.   Ubi 


OU.€STI<)\II 


161 


f 
I 


tnnpriintur  trns  conditionos.  friinn  quo'l  sit  do  quo  possunt  ossocontr.-irirp  rallon«».DIf- 

ri.iliim   pra-dirari,   por  quofl  exclu'iunlur  forunt  aulorn  pro[Ki.siiio  <!            a.  et  pro- 

individua.  Socunda  quofl  possit  esse  con-  bloma  :  quia  proposilio  <; 

.soquons  cons(?quonti.T  dialocticrc,   p«T  lo-  solurn  unarn  partom  conlradjil.             ul, 

curn  dialocticurn  pi-obabilo.    Tortia  quod  putfuttif,  aniinal  grrssibil.'  bip-s,   sU  defl- 

non  sit  roduciljilo  ad  aliquod   prius,  por  nitio    hominis  ?   Problcma  ver       r  ;  iTil 

quod  o.xcludunlur  aiuioxa  [(r-odicatoruru,  utr-arnquo  partom  contradiclionis  ;    ui  pu- 

d(!  (juibus  ihi.  l'ro//osilio  ,/ialrrlica  esl   in-  tasnn,  anirnal  KroHsibilo  bipes,  sit  d^flnitio 

lerro<ialio  prohahilis,  aul  omnihus,  aul  phi-  hnninis,  vel  non  ?  Sunl  lamon xqualia  nu- 

rihus,  aul  mpi"nlihus  ;  et  his  vel  omnihus,  mero,  quia  orunis  propositio  fil  proMema. 

vel  jj/urihus,   vrl  marime  notis   non  ex-  et  e  contni  transsumplo  mo<lo   in'ernjgan- 

Iranea  I.  Topicoruru  cap.  H,  Prohlema  i/ia-  di.  h;cc  l.  Topicorum.cap.  .'J. 

leclirum  esl  speculalio  proceilens  ad  electio-  Positio,  (  do  quaetiam  IXxrlor  facil  men- 


^mhlema- 
a  tripli 
ia. 


nem,  i^el  /ugum,  vel  ail  vrritntem,  et  scien- 
tiam,  aul  ail  i/jsum,  aut  a/minirulans,  aut 
alii/ui'l  iiHiiil  /lujusmo  /i.  <-;i[).  codorn.  I"l)i 
taii^'it  Pliilosoplius  Iros  divisiones  pr'ol)lo- 
inahiin.  Prirua  quod  f|u;odaru  suul,  dc  rjui- 
bus  noulro  inodo  opin;»niur;  ol  (iu;iMlarn 
do  quibus  pIur*os,  id  csl,  vuI>,Mres  conlni- 
ri;uilur  s;ipionlil)Us,  et  s;ipioiitos  pluribus; 
ot  qu;i'(laui,  do  quibus  .sapiontos  <;ontr';i- 
ri;iMlur  s.ipicntibus,    d  pluros   pluribus. 


tionom  in  iitUTa)  ut  hic  accipilur.  esl  opi- 
nio  oxtranoa  alicuju^  notrjrum  s^rundum 
Philosoplii  irii  :  ut  qu(xi  non  conlingil  con- 
Iradicere,  vel  addiscere,  sicul  dicet>at  .\n- 
tisthones  ;  aul  (juixl  omnia  movenlur,  si- 
cut  dicebal  Horaclilus  ;  aut  quod  omnia 
siiit  unum  ons,  sicutdic«'balM»dis.sus.  Con- 
tra  quos  nori  dob«>mus  disputare,  ul  etian; 
priiiio  do  Physico  auditu.  toxt.  commenl. 
9.  h;ibolur.  Vol,  positio  est  proposilio,   do 


Potitio 


Exoinpluiu    priini,    ut   utrum    muw/us  sit  qua  ndioiioin  h;ibonius  conlrariam  opinio- 

a-lernus,   vrl   nonl   \nl,  utrum  astra  sint  nibus  :  ut  quod  non  omno  quod  osl  f;iclum 

par/V/,  jW /?;?/w;'/fl?  Exoinpluin  socundi.ut,  vel  ;i'tornuin,  ut   dicunl   Sophislip.   Omnii 

ulrum  Diulectia  sit   melior  suloria  artef  autom  positio  ost  pi\>bloma,  .sod  non  e  con- 

Exompluin  tortii,  ul,  utrum  quxlihct  stella  tra.  Ihec  1.  Topicoruin  cap.   9.    .Miler  ta- 

flxa,  visihitis  n  nohis,  sil  mnjor  lota  terra?  mon  dofitiitur  1.  Postor.  loxl.  «'nmtncnl  9. 

Exonipluiu   qu;irti,    ul,     uirum    qui ii/ilas  Ex     doscriplionibus,    inquam.     ;  lis, 

Generis  sll  i/islincla  formalit''r,  e.r  natura  quas.  pro  notili;i  horuin    torminorum.  ju- 

rei,  a  qui^/i/itatr  Differenti.r,  vei  a   Sp-cie?  vonibus    insolilorum,   ad    ploimm     inlro- 

Exemi>luiu  (]uinti,ut. ///;•«;/»  rt/-5/W('/>//'/a  duxi,    vidolur  quod   Spe<'ii>s    p^^-i^sjt   poni 

sit  me/ior  arle  suloriaf  pnrdicalum  dialeclicum.     «rontM     l)ocU>- 

Socunda  divisio  osl,  quod    probloinatum  •"''"'• 


qu;cd;ini  sunl  pro[)l('r  oU^cliouciu,  ot  t'u- 
p;uii,  ul  iilium  ro/u/jtas  sil  r/igen'/a,  vel 
nonf  qu;i*d;iiu  [)r()|)lt'r  scii-c  lauluiu.  ul 
ulrum  )nuni/i(s  sil  .flernus,  vel  non^  (Jniv- 
(I;nu  voluiuus  U(»ii  proplor  so,  sod  proplcr 
;iliud  scirc,  scilicct  ut  [)cr  ill;i  ;ili;i  cognos- 
cainus. 

Tcrli;»  divisio  cs|  (juo  1  |ir.'blcin;»luin 
iiciilroruiu  <|ua'd  lu  li;d)cul  rationos  pro- 
l):ibilos  :id  uli';iiui|uc  [);irt(MU  :  (|u;od;iiu  do 


.\d  ista.  suslinendocuncta  dicla  l»i>i*lnri«. 
respondeo.  .Vd  primumdico,  quoil/)r*>/<f»i- 
n,  sicut  pnrilintbilr  vel  /  po- 

lest  dupliciler  considerari.  t  m- 

muiiilor.ul  scillcet  i^sl  una  .s<vu;i  1 1   ;au.»n« 

Liocommums  omni  illi,  quo«l  ■  '    • 

lum  pnrdic.in,  vcl  omni  exlr 

tionis,  |K'''i'''  <>«»»i  copul '")    ^ 

lan\  siV'       .      r-ilr 

veunivocum.si 

dons :  el  sic  i>sl  iii  plus,  «|u.im  I 


quibus  nou  h;iboiuus  r;itioin's,  proplcr  eo- 

ruiu  (liriicult:ilcin.  ul,    ulrum   mundus  sil      p<«r coiis«>i|ucns  non  osil  pi 

wtcrnus  .'  Problcmu  voio  noutrum  a{)|)ollat     modo  c.tpilur  spivialiler,  ol   pr 

Tuu.  1. 


l.  ■^tk-rfi 


li 


162 


SUPEK  IJiMVEIlSALIA  PORPIIYRII 


licet  pro  secunda  iiiLenlione,  fundata  su- 
per  iiatura  limilata,  naLa  pricdicari  de 
pluribus  univoce,  vel  salLem  quse  m  se  est 
univocum  ;  eL  sic  esL  proprium  Ilniversa- 
lis.  El  liceL  vocaliler  sonet  acLum  praedi- 
candi,  debet  Lamen  intelligi,  ut  dicit  ap- 
titudinem  :  eL  sic  loquiLur  Doctor.  Vel  ali- 
ter,  poLest  distmgui  de  Universali  tantum 
limitato,  vel  de  Universali  indifferenti  ad 


Aristoteles  ut  experLus  esL,  non  quod  ita 
sit  in  re,  si  differenLia  ulLima  cognoscere- 
tur,  ideo  7.  Melaph.  texL.  comm.  35.  dicit 
quod  partes  rationis  sunl  priores,  aut  om- 
nes  aut  quxdam.  Ubi  nota  iy  ^w«daw  prop- 
ler  differenLiam  uUimam. 

Ad  quartum  dico,  quod  illa  reductio 
non  esL  ratione  perfecLionis  enLitalivae,  sed 
modi  proedicandi,  qui  primo  convenit  Ge- 


transcendens,  et  limiLaLum,  uL  scis.  PosseL     neri,  ut  patet.  Per  idem  ad  aliud  de  diffe- 
etiam  distingui  de  proprio,    et  dici,   quod      rentia. 


in  proposito  non  accipitur  quarto  modo. 
Posset  etiam  ponderari  differentia  inter 
diciei  prsedicari  Nam  praedicari  esl  proprie 
passio  dici,  ut  Doctor,quaestione  pra3senti,in 
fine,  habet ;  et  convenit,  sLricte  loquendo, 
hisquse  continenLur  in  coordinalione  prse- 
dicamenLali,  quibus,  et  non  aliis,  appli- 
catur  intentio  universalis,  uL  hic  accipitur. 
Quomodo  Lunc  Proprium,  vel  accidens  prse- 
dicanLur,  considera,  Tene  viam,  quam  vo- 
lueris,  prima  est  secura,  semper  prsemit- 
tendo  distmctionem  de  praedicari  primo- 
intentionaliter,  et  secundo-intenLionali- 
ter  sumpto. 
24.  Ad  secundum  palet  ex  dictis.    Ad   ter- 

tium  dico,  quod  alia  est  convertibilitas 
definitionis  cum  definito  ;  alia  propriae 
passionis  cum  subjecto  ;  alia  ultimae  Dif- 
ferenLise  cum  Specie.  Prima  enim  est  ex 
compleLa  identitate  LoLali,  eL  formali.  Se- 
cunda  ex  idenliLaLe  reali,  eL  necessaria  in- 
hserentia.  TerLia  vero  ex  ulLimaLa  acLua- 
liLate,  et  specifica  forma.  Non  enim  dicit 
totam  rei  essentiam  comprehensive,  sed 
bene  ultimate,  et  completive.  Esl  namque 
ultima  differentia  ultimoe  formae,  vel  rea- 
litatis,  qua  posita,  necessario  poniLur  ha- 
bens  ipsam,  eL  hoc  aliis  requisiLis  praesup- 
posiLis  correspondens.  Est  igitur  converLi- 
biliLas  ulLimi  acLus  compleLive  danLis  esse 
respectu  illius  cujus  est.  El  si  objiciatur, 
quod  quselibet    pars  definitionis    est    in 


Ad  ultiraum  dico,  quod  Doctor  non  a  ;- 
serit  Speciem  non  esse  praedicatum,  sed 
tangit  hoc,  tanquam  unum  modum  di- 
cendi.  Vel  aliter,  sustinendo  iUummodum 
dicendi,  potest  dici,  quod  definitio  praedi- 
cati  non  sibi  convenit,  quantum  ad  ulti- 
mam  partem  ejus  :  est  enim  annexum  Ge- 
neris,  ut  dictum  est  prius.  Quidam  ta- 
men  tenent,  super  primum  Topicorum, 
tam  Speciem,  quam  differentiam  esse  prse- 
dicatum,  sed  tene  cum  Doctore.  Vel  dicen- 
dum,quod  licet  sit  praedicaLum,  non  ta- 
men  distinctum  modum  praedicandi  a  Ge- 
nere  habens,  ut  loquilur  ibi  Aristoteles  : 
ideo  ne  superfluus  videretur,  posuit  tan- 
tum  quatuor,  hic  autem  ponitur  distinc- 
tum,  quia  alium  modum  praedicandi  ha- 
bet,  ut  infra  dicetur.  Vide  ad  hoc,  et  ad  so- 
lulionem  quartiargumentihujus  quaestio- 
nis,  distinct.  8  primi,  qucest.  2.  in  fine  so- 
lutionis,  optime  expositionem  hujus,  de 
quatuor  praedicatis. 

Secundo  dubitatur,circa  illud  dictum  Doc- 
loris,  in  solutione  secundi  principalis  *,  Si 
secundum  omnem  significationem  alterum 
alteri  opponatur.  Quia  videtur  quod  om- 
nia  opposita,  secundum  omnem  significatio- 
nemopponantur.Dico  breviter,quod  non  in- 
convenit  aliqua,  secundumaliqua  significa- 
ta,  opponi,  licet  non  secundum  alia.  Exem- 
plum  patet  5.  Metaph.  ubi  ponit  signifi- 
cata  unius,  et  multitudinis,   quae  non  op- 


25. 

*  qasest.l2 
num    8. 


plus    quam    definitum   :   dico  quod    de-  ponuntur  secundum  omnia,  ut  patet  ibi- 

bet  intelligi  de  partibus  communiter  de-  dem.  Vel  si  diceres  quod  ista  non  sunl  op- 

finientibus,   cujusmodi  non  est  differentia  posita  aequivoca,  ut  infra  videbiLur.    Pone 

uUima  ,  quia  ejus  nolitiam  minime  habe-  exemplum  in  aliis,  ut  forte  in  aculo,  eL 

mus,  nisi  clrcumlocuLive.  LoquiLur  igitur  obtuso,  contingil,  vel  etiam   in  proposito, 


de  Iniversali,  et  sin^ul.iri  :  cofLsidera   \je- 


26. 

Jtiili)'idu- 

um    i/un- 

1'tpriv- 

iri  po- 

tesL  ut  ipe 

eiet . 


ui>i  Biipra 


ne.  Adhuc  etiara  infpa  cap.  de  DifTorfntia, 
quir-st.  ullima,  de  rationali,  et  irrationa- 
li.  Palet  exemplurn.  I)e  enle  etiam  roa- 
li,  el  rationis  posset  exemplifirari. 

Tertio  duliiUitur,  circa  solutionom  fer- 
tii  argumcnti:  vidntur  enim  quo<l  Indivi- 
duum  non  [)Ossit  dici  Spf»cios,  nec  ul  qnid 
nec  ut  mofffts.  Quod  non  ut  qtnd,  pMol. 
Quod  non  ut  modnx,  probo  ;  quia  Indivi- 
duum  scoundum  Porphyrium  |)r.idicatur 
de  uno  solo  ;  s;iltom  univ^K-e.  .Kquivorura 
aut^^^m  non  est  .Species,  ut  patol.  El  si  dicas 
qu"d  Inlclligitur  illa  descriplio  Porphyrii 
pro  fundaraonto,  vol  denominalo,  non  au- 
leni  pro  significato  :  i-ontra,  socundum 
d(K;trinam  hujus,  delinitiones  Logicales 
intolligiintur  princip;iliter  ex  intonlioni- 
l)us,  et  pro  intontionibus.  Item.  si  indivi- 
dum  esl  Species,  ergo  IJniversale,  sicut  pa- 
let  de  homine.  Consoquens  est  falsum,  quia 
pnndir.itur  opposiluin  de  opposito. 

Potest  dici,  quod  licot  ibi  definialur  in- 
tenlio  individui,  ut  tnmen  supponit  pro 
fund  .menlo.  quo;I  lantum  do  uno  .solo  proB- 
dicalur.  Inlelloctus  tamon  abhor  in«lividuo 
et  illo,  abstrahil  inlenlionem  Indiviflui  in 
communi,  cui  applicnlur  intentio  Speciei, 
ul  modiis.  El  si  objicias.  quod  ab  ho<'  So- 
crale,  et  ab  illo,  non  abstrahitur  aliquod 
univocum  :  dico,  quod  polesl  es.se  major 
uniUis  in  intenlionibus,  quam  in  rebus,  ut 
infr.i  magis.  Vel  possel  dici,  quod  des- 
criplio  illa  Porphyrii  est  inlolligonda  de 
individuo  signato,  non  autrm  deindividuo 
vago,  hoc  Uimen  hal)et  infra  cip.  do  Subs- 
tanlia(|u:i'st.  1.  amplius  investigari. 

Adaliud  dico,  quod  Hniversnlc  ul  mo- 
dus,  et  Individuum  uf  quid,  non  oppoinuj- 
tur  :  si^cus  proportionaliter  acci[)iendo 
ulrumque,  qnofi  quid  enim.  quid,  vel  mo- 
dus,  modo  ;  et  non  modus,  quid  ;  vel  e 
contra  adversatur. 

Qii.irto  dubil.Mtur,  el  (\si  principaN'  \\\ 
hac  qurstiono,  circa  .solulioiKMu  (iii.irli  ar- 
gumonti  *  :  sed  ut  singula  diIig<Milius  vi- 
dcantur.  rccitalio  prinio  arLrurmMUum. 
deinde  soluliuiieui,  el  ullimuadducam  mo- 


liva  rontra   Doctorem.   Dicil  igilur.  nwA 

ens  esl  CniverHile,  el  hor  vn\*^\  Ty»r 

a  deflnitione  :  s*»d  nullum 

ergo  .sexlum.  Consequ^ntia  patft  cum  ni  t 

jore.    Minor*»m    proUil    induclive,  primo 

quo^l  non  esl  Oerius,  de  quo  inagis 

allcimndo  .\risiol»'lem,  ubi  supn.  l 

vertnndiira,   quod   .\r 

illam  qun'slion*»m,  ulruiu  i»niu;i  \n 

sinl  priin.i  gorjfrum,    id  esl,  Genera   :.'•• 

neralissima,  aut  ultima  '       "  do  ln- 

divirluis,  id  esl,  species  spt'.  >-\ 

probando  quod  non  sunl  c 

genera.  dirit  quwl  non  prim  ,     -  l 

alia  communiora  eis,  ut  pul  i    .. ..    i  uniim 

sunt  prima  prinripia.  Ens  aui-m   .f  nnnfn 

non  sunt  Ot^nora,  quia  tunc  <i 

rum  es.senl  nihil,   quod  e<l  ini  i|p. 

Hanc  autem    consequentiam    probat.  quia 

impossibile  est  species  priedicari   ' 

quidditative,  ut  ibi  loquilur)  de  sui.'*  Dif- 

ferentiis,  nec  (lenus  sine  suis   ^  us. 

Differenlias  autfin  cujuslibet  Gfneris  ne- 

cesse  est  esse  ens,  et  unum  :  ex  quo  habe- 

tur  quod  ens  pne  licatur  de  I » 

nerum  per  se,utdicit  Docl(jr»:i  nui-Ta.  >.•  i 

fort»'  hoc  non  sequitur,  si  adverlTtur.  .Vri,'u- 

menti  onimAristolelis  in  illolorlio  p    - 

quo  paralogizant,    ut  hab»4  iste  in  j.  .    .., 

distind.  3.  qua»st.  \\  adproposilura  o"'  '••-> 

Tenet  tmion  isle,  \A>m  .-k  n...r  *•   j  ;  .  .. 

cari  de  aliquibus  il .  et  si  non   de 

omnibus.  Keferl  namque  ad  hoc  atiHsu- 
manlur  ab  ;ilia  re.  vel  ab  alii  rr  ^  .ui 

illa  a  qua  sumilur  rionus,  de  quo  infni. 
Ubi  oliam  haljotur.  qii«>l  <hmiu««  n>;i  pra?- 
dicalur  per  s«»  de  d  :n  A.  Ta- 

pi«*oruni. 

Ens  ergo  non  esl  (;■  e«l   Spe- 

cies  :quialun'  non  supr»-timm,  nini  supra 
Sp"ci»»m  <tonus 
rum  est '!    ^ 
cie  pr-v  1 
rentia,  ii- 
illa  p*"'-  ' 
do  oMi 


v^- 


\.. 


ImImIIS  quH   in'"''i-oni 
.Vd  hor  arguii  • 


'-.i 


.«■•:i 


164 


SUPER  UNIVEUSALIA  POHPIIYRII 


i 


29. 


ponsio  saLis  clara  esl,  usqiie  ad  resporisio- 
nem  replica},  qiuc  sic  inripit,  Dicilur  quod 
adhuc  est  xquivocum  ad  Iria.   Impossibile 
est  enim  aliquod  unioocum  jirxdicari  per 
se  primo  modo  de  Speciebus  el  differentiis 
quinque,  sed  bene  denonialive,  denoniina- 
tione  a  priori,  el  necessario,  vel  de   Diffe- 
renlia  una,  et  alia  opposila,  nisi  Differen- 
tia  superior  de   Differenliis  inferioribus 
oppositis  prxdicaretur  univoce,  quod  sci- 
licet  est  inconveniens  propter  oa  quae  se- 
quuntur,    videlicet    quia    tunc    respeclu 
ejus,  scilicet  Differenli;ie  superioris,  Diffe- 
rentise  specierum,  id  est,  Differentise  infe- 
riores,     essent    Species    in    recta    linea. 
Nam  si  animal  prsedicaretur  univoce,   et 
per  se  de  rationali,  et  irrationali,  sicut  de 
homine,  et  asino  ;  qua  ergo  ratione  sensi- 
bile  per  se  dieitur  de  liomine,  pari  ratione 
et  de  rationali.  Et  tunc  rationale  essetSpe- 
cies  constitula  exanimali,  et  A,  vel  saltem 
ex  sensibili  el  yl.  sicut  liomo  ex  animali, 
et  rationali,  et  hoc  in  linea  recta,   scilicet 
aliarum  Specierum,  vel  ad  modum  illius 
recta.   Lineam  enim  Specierum  quarum- 
cumque  rectam  appellamus.   Vides  ergo 
quod  illa  liltera,  scilicet,  Et  tunc  respectu 
ejus,  etc.  potest  habere  duplicem  intellec- 
tum,  secundum  quod  ly  ejus  potest  refer- 
ri  ad  Genus  constitutum,  licet  non  ut  Ge- 
nus,  per  Differentiam  superiorem,   vel  ad 
ipsam  Differentiam  superiorem,  quod  ma- 
gis  videlur,  et  sequitur,  Et  per  consequens 
Differentise  respectu  Specierum.    Ubi  ali- 
qui  volunl  loco  Specierum  debere  scribi 
Differentiarum  (sed  littera  potest  inlelligi 
ut  jacet)  Differcntise  essent  Genera,  vel  ut 
aliis  placet  essent  Species,  quod  magis  ca- 
pit,  licet  utraque  littera  salvetur, 

Vult  dicere  Doctor,  quod  si  ex  hypothesi 
pracdicaretur  differenlia  superior  univoce, 
et  per  se,  do  inferiori,  ut  sensibile  de  ra- 
tionali,  vel  animal  mediante  sensibili,  se- 
cundum  alium  intellecLum  ;  tunc  ratio- 
nale  respectu  hominis,  cujus  est  Differen- 
tia  constitutiva,  esset  Species,  scilicet  dis- 
parata  in  recta  linea,  sicut  asinus,  vel  leo. 
Vel  secundum  aliam  litleram,  differentise, 


scilicet  Specierum  subalternarum,   essent 
Genera,ut  sensibile  respectu  animalis,esset 
Genus,  non  animalis,  sed  rationalis,  et  ir- 
rationalis,  quse  in  illo  casu  essent  species 
ejus.  Esset  ergo  sensibile  Genus  sut)alter- 
ternum  disparatum  contra  animal.  Vel  dic 
tertio,quod  differentiae,  scilicel  superiores, 
essent  Genera  respectu  Specierum,  id   est, 
Differentiarum  inferiorum,   quarum  sunt 
differentiae,   scilicet    superiores.    Vel  dic 
quarto,  ut  exponit  Foxal.  Duo    tamen  pri- 
mi  intellectus  mihi  satisfaciunt.    II ic  au- 
tem  dicit  Doctor  esse  impossibilia.   Nam 
ipse  ostendit  7.  Metaph.  differentiam  infe- 
riorem  non  includere  formaliter,  nec  per 
se  superiorem,  Lum  quia  tunc  processus  in 
infinitum  in  Differentiis  ;  Lum  quia   tunc 
Differentia  esseL  Species,  ut  hic  infertur, 
et  tunc  plura  Genera  prima  quam  decem  ; 
tum  quia  esset  in  definitione  nugatio.  Qua- 
re  ibi  et  quarLo  Sententiarum,  habet  idem, 
distincLione  11.  et  infra  tangetur  aliquali- 
ter.  TerLio  autem  MeLaphysicse  ostendit, 
quod  Genus  non  prsedicatur  per  se  de  dif- 
ferenlia.   Quare  alia  originalia  sic  habent  : 
Impossibile    est  enim  aliquod  univocum 
prsedicari  per  se  primo   modo   de  Specie- 
bus  el  Differentiis,  vel  de  Differentia  una 
et  alia  opposita,  per  Differentiam  superio- 
rem,  quse  de  Differentiis  inferioribus   op- 
positis  prsedicatur  univoce  quia  tunc  res- 
pectu  Specierum,  respectu  quaruni  sunt 
Differentise,  essent  Species,   quod  est  im- 
possibile,  etc.  Et  expone  ut  prius.   Vides 
quam  obscura,  et  ambigua  sil  haec   littera, 
prudens  lector,  ideoprolixitati  parce.  Gon- 
cludit  ergo  sequivocationem  entis,   etiam 
pro  uno  signifieaLorum,  scilicet  Substanlia 
tantum,  et  patet  littera  satis. 

Qui  autem  vellet  postponere  tantam  dif- 
ficultatem,  et  hanc  responsionem  ambi- 
guam,  qua3  videtur  esse  aliena,  possetbre- 
vitcr  ad  illam  replicam  respondere,  sic  : 
Gum  enim  dicilnr ,accipiatur  ens  in  Genere 
substantise  ibi  est  univocum,  transeaL,  ergo 
Universale,  concedo  :  sed  nullum  istorum 
quinque,  nego,  quia  ens  in  Genere  Subs- 
tanliae,  est  idem  quod  Subslanlia.  Sicul  igi- 


Cur    diffe- 
rcnlia  in- 
ferior  non 
includit 
s  uperiri- 
rem. 


I 


I 


OUyESTlo  XII 


166 


tur  SubsUintia  estOeniLs.itaeterwsicsunip-  Ilem.  quomfKJo  valobit  illa  famoiRi  dirl- 

luui.    Scd   fiuia    iJoclor   (cuni  non  ol*jicial  sio  pniMlicationis,  in  afquivocani.univocam 

c(jiilra    ill.iiu    resjionsionem)    viiielur  eum  et  denominalivam  ? 

sustinere;  neo  obstal  quod  incipil  a  di  ilur  iumh,  cum  ralio  IJiiversali.s.Hcilirel/»;». 

cuni  sil  uiiiiiia  :  ideo  melius  cstsalvareip-  dicnri  de  plurihua,  convenial  eiUi.  qu;ir<» 

satu,  ul  iiitra  taciam,    imo  simpliciter  est  non  dennilum  1 

nutlior  :  el  isla,  qiiam  nunc  notavi,  palilur  lti>m,  qualilc^r  valel  illa 


inslanlias,   Lo^^ico    l(K|uendo. 
•T^'-  Nunc  circa  lioc  ar^'umenliiiii,  et  .solutiw- 

nom  ejus  occurrunt  diriiiullates.  Vidulur 
oiiiin  quod  ens  non  pra-dicclur  per  .se  de 
Difforoutii  :  (juia  luiic  l)itT(?renlia,'  non  es- 
sent  siiuplicit(;r  simplices,  noc  iirimo  di- 
vorsiL',  imo  Dilferontiai  esset  Difforon- 
tia. 

Ilem,  ali^jui  Formalisla?  lenent  (jns  esse 
Gonus,  ot  mo(l(js  intrin.secos  Differontias 
ejus,   ul    Honotus. 

Item,  (luomodo  valot  illa  con.sequonlia, 
(Iiia  probal  ens  non  (^ssc  Speciein  ?  'renent 
eniiu  ploritjuo  Doctores  essentiam  divinam 
vel  Deum,  e.sse  Speciem,  non  lamen  alicu- 
Jus  Genoris. 

Ifom,  niulli  ponuiit  Spociem  piadicaLim 
laiiluin  :  iino  vidclurde  iiionto  liujus.infra. 
qui  toiiol  risibilo  osso  Siiocicm  :  sod  tiimon 
susLinondo  fundameiila  ipsius.  ut  comiiiu- 
iiitor  Scolisla)  tonoiil,  non  ost  alicujus  (io- 
iioris  Spocies,  (^uia  lunc  proprii  proprium 
iii  iiiliiiiluin  ;  lunc  oliain  os.sot  por  se  in 
Pra;dicamonlo,  lunc  cliam  forto  distingue- 
rolur  rc.ilitor   a    subjocto. 

Item,  vidotur  (juod  sicul  cns  abslrahit  a 
(Jualilalc,  ot  Substantia,  sic  a  pr:i'dicari  in 
nuiil,  ct  iii  (/iialr.  M.ilc  igilur  dicil,  (^uod 
pra'(lic;ilur  in  ^/<jV/ do  (luolibol. 

Itom,  islud  est  falsuin,  socundum  istum 
alibi,  iibioxcipil  pluru,  dc^iuibus  non  prc- 
dicatur  in  <juiif  ipsum  ons. 

Itcm,  vidctur  oxpros.sa  conlr.idiclio  in 
diclis  Imjus.  liic,  ot  (lu.irto  .Mcl.ipliysica',et  dico,  (puMl  I. 
iii  I.  ScMilciiti.irum,  dislincl.  :(.  i>t  H.  el  ali-  omnilius  Diil 
bi  .s;i'pc.  ubi  lciiol  univocalionom  onlis, 
Doo.  cl  cro;ilur;i\  subsljinliio,  ol  arcidonli. 

Ilom,  vidc'ur  (|uo(l  illii  e.vposilio  hujus 
vorbi  /inritirnlKr,  sil  diminul;i. 

Ilom.  (IuoiikhIo  ()miii>  prius  univo(*um. 
cum  divisum  sit  prius  dividontibus  r 


:u(*nlja  re- 

plica;,  est  unitsfutn,  igitur  l  ii<         ilr;sin- 
Qxdare,  igitur  non  univncum  T 

Item,  vidclur  quod  l'niverwile  in  com- 
muni  fM)ssil  applicari,  ut  iiKKiu.H,  alirui, 
dato  quod  suorum  suppo.silorum  nullum 
illi  convenial  :  et  it;i  noii  .se<|uilur  posilo 
quod  ens  sil  rnivcrs.ilo,qu(icI  essel  ali(]u«xl 
islorum  quin<iuo  :  sicul  oniin  fund:imen- 
luin  ad  fundamonla.ita  videlur  doiiomiiia- 
tivum  ad   denominitiva. 

Ilcm.  ilbi  ultiina  ivspunsio  videlur  mi- 
rabilis,  imo  ali^fui  volunt  quod  iion  sii  de 
monlo  Doctoris,  ideo  dicil,  dicilur,  el  non 
(lico.  Ens  enim  sumplum  in  Kfnere.vel  pro 
gonoi^eSubUanlia^  osl  idom  (luod  ip.sa  Sub- 
tanti;i.  Quomodo  ergo  concetlilur  commu- 
niter.  (|uod  sub^tanli;i  univoca  sil,  si  ens 
pro  ipsa  acceplum  esl  ioquivocum  ♦ 

llom,  qu;iro  iM)lius  Subslinlia  (icnus  uc- 
nor;dissimum,qu;im  ens  sic  dictuin  *  Vide- 
lur  crgo  li;i'c  rc^i)onsio  conlra  omneni  ra- 
lionoin. 

Iloin,  ar<,'umonto  lertio  anliMipposiium, 
qmrsl.  :{.  do  (Jonero,  infra.  vidolur  isle, 
alIe;,'ando  .Vrislololcin.  vcllo  qiio»!  diffo- 
ivnlia  sup(»rior  includalur  p«»r  se  in  infe- 
riori. 

Itom,  quonitNli)  valonl  illa* 
do  illis  DilTeronliis  su|H>riortbu4,  ol  tnfo- 
rioribus  •* 

Itom.  (|uomodo  tri:i  prim;i  onlia  in  onini 
(Jeiiore  ? 


.\d  isla  re 


or.  Ad  p 


ons  iH»r  se  p: 
diclis  .\ri-  • 

luriioiic: .      .  

el  alia  rt*s.  lalis  pr  ■ 

lunc  mm  eril  DifTonmi 

btiiie  uicmUis  inlrin.'«cu4.  rl  boc  (> 


Sl. 

/'•«1    tf% 


160 


f^UPER  1'NIVEK.SALIA  POIiPIIYIUI 


uiiivocalionem  entis.  Tenendoautem  jrqui- 
vocationem,  potei-ii  esse  jnu^dicatio  ejus- 
deni  do  so  tbi-lc.  Iloc  auLoni  allius  investi- 
gareperlinet  ad  MeLaphysicum,l)ilTorenlia3 
enim  ultima>  tanlum  sunt  simpliciter  sim- 
plices. 
nns  qui     Ad  aliud  dico,  quod  proprie  accipiendo 

■notest  (lici  ^  .  ^ , .  ,  ^, 

Genus.  Genus,  et  Ditterentiam,  nec  ens  est  Genus, 
nec  modi  intrinseci  Differentia^,  sed  forte 
metapliorice,  ubi  tamen  pius  est  dissimili- 
tudinis,  quam  similitudinis.  Vel  potest 
disLingui  de  Genere,  videliceL  limilato,  et 
transcendenti ;  vel  de  Genere  in  Genere,  et 
Genere  extra  Genus.  Vide  Imnc  in  distin- 
ctione  octava  primi  Anglici,et  Reportatio- 
num,  ubi  disputat  an  Deus  sit  in  Genere. 
Nam  ibi  liabes  quali  ter  ens  possit,  vel  non 
possit  dici  Genus,  et  pondera  verba  Philo- 
sophi  4.  Topicorum  ibidem. 

Ad  tertium  dico,quod  Doctor  accipit  hic 
complete,  et  proprie  Speciem,  quse  non 
modo  est  praedicata,  sed  etiam  subjecta.  In 
divinis  autem  dicitur  esse  Species  MeLaphy- 
sico.  An  autem  deLur  Species  subjecLa  dis- 
tincla  contra  pryedicatam,  vel  e  contra,infra 
cap.  de  Specie,  videbilur.  Quod  tangitur 
ibi  de  risibilitate,  etiam  infra,  cap.  dePro- 
prio,  liabeL  locum. 

Ad  quartum  dico,quod  prsedicari  in  qu  d 
et  in  qiiale,  sicut  qind,el  quale,el  quantum 
vel  Substantia,  Quantitas,  et  Qualitas,sunt 
transcendentia  :  et  sic  pra^dicari  in  quid 
convenit  enti,  et  praedicari  in  qitale,  passio- 
nibus  entis. 
Ens  dc  •'^^  dXmd  dico,  quod  illud  est  Universale 
quibus     accommodatum.  Prsedicatur  enim  ens  in 

prcedica- 

lur  in  quid  de  quolibot,  scilicet  qucd  est  quiddi- 
^'^'  '  tas  non  simpliciter  simplex,  et  in  hoc  ex- 
cluduntur  passiones  entis,  et  modi  intrin- 
seci,  et  Differentiae  ulLimte.  An  auLem  ex- 
cludatur  Deus,  alias  erit  sermo  :  sed  pro 
nunc  tene  breviter  quod  non.  An  vero  con- 
ceptus  Dei  sit  simpliciter  simplex,  dubium 
esl,  de  quo  alias.  Aliter  posset  dici,  et  sin- 
gulariter  ad  argumentum,quod  illa  Univer- 
salis  est  universaliter  vera,accipiendo  quod- 
libet  ut  quid,  licot  non  ut  modum.  Qusere 
hunc  4.Metaph.qusest.l.  et  considera  bene. 


Ad  aliud,  licet  infra,  in  Anteprffidica- 
mentis,  qua3st.  4.  prolixe  habetdiscutiilla 
difficultassatisgTavis,pro  nunc  tamenbre- 
viler  dico,  quod  loquitur  Doctor  liic  de 
aequivocatione,  slricte,  et  logice  loquendo, 
et  non  modo  physice,  ut  aliquibus  videtur, 
quia  sic  eliam  omnia  Genera  a^quivoca 
sunt.  Sicut  ergo  univocum  est  duplex,  li- 
mitatum  videlicet,  et  transcendens,  ita  per 
oppositum  et  sequivocum.  VocoauLem  uni- 
vocum  limitatum,  conceptum  praBdicabi- 
lem  de  multis,  secundum  habitudinem 
alicujus  quinque  Universalium,  a  Por- 
phyrio  assignatorum.  Hoc  quoque  modo 
ens  non  est  univocum,  saltem  non  univoce 
praedicatur.  Ideo  dicil  Porphyrius  quod  si 
quis  oninia  enlia  vocet,sequivoce  nuncupabit. 

Transcendens  autem,  seu  Metaphysicum 
univocum  dico,  conceptum  ea  natura  rei, 
natum  prsedicari  de  omnibus,  vel  multis 
Generibus  generalissimis  ;  vel  de  uno  ge- 
neralissimo,  vel  reponibili  in  ipso,  et  de 
aliquo,quod  non  continetur  in  Genere.  Non 
obsLante  igilur  univocatione  Metaphysicali 
ipsius  entis,  Universale  minime  dicetur, 
quia  praicise  conceptibus  limitatis  conve- 
nit,  et  reponibilibus  in  Prsedicamento, 

Item,  Universale  includit  imperfectiones 
quasdam,  videlicet  divisibilitatem,  el  de- 
terminabilitatem  ,  eL  potentialitatem  ,  et 
plurificabilitatem,  uL  habet  iste  in  Repor- 
tatis,  distinct.  19.  quaest.  5.  et  alibi  ssepe, 
et  alii  ;  quse,  uL  aliquibus  videtur,  non 
possunL  convenire  enti,  eo  quod  quiddita- 
tive  includitur  in  Deo.  Sed  profecto  ista  non 
impediunt :  quia  si  bene  videatur,  omnia 
ista  enLi  conveniunt,licet  non  naturse  divi- 
nse  in  t-e,  velenti  infinito,  ut  5.  distinct. 
Primi,  habet  iste.  Sed  potissima  ratio,quod 
ens  non  est  Universale,  ut  puta  Genus,  vel 
Species,  ad  quse  omnia  alia  reducuntur 
(ut  supra  dixi)  est,  quia  non  est  divisibile 
nec  contrahibile  per  realitates,  nec  consti- 
lutum  ex  ipso,  et  suo  contractivo,  est  com- 
positum,  uL  praecise  tale,  nec  compositione 
rerum,  nec  compositione  realitatum.  Vide 
hunc  1.  Reportationum,  distinct.  25.quaest. 
2.  et  alibi. 


32. 


Univocum 
limitalum. 
quid. 


i 


1 


Univocum 

transcen- 

dens  quid. 


I 


Of'.*:sTio  XII 


I«7 


a-]. 


M. 


Et  si  (lir;j|ur,  qiKHl  quidiini  seqiincps 
Scoli  poiMuil  ens  esso  univocurii,  nori  nK-do 
Mel;if)liysiro,  sod  eliairi  logice,  el  expressf» 
vid(!iilui'dic<M-e  ipsuni  esse  L)niversjile;dic<j 
quod  non  lepeiio  lioc  de  nienlo  Scoli,  licel 
in  quajslionibiis  libri  dc  Anirna,  qua-  sibi 
.illribuunlur,  aliqualiler  re[M'rialur,  ul  in- 
fr-Ji,  (iua'sl.  I.  .\nU'f)i*a'dicanK'nlorinn,  lan- 
gain.  Sod  ul  ipsis  salisraciaiii,  dico,  qiiod 
accipiunl  inuKuin  ainpli,>  univoculioncin 
logi(;arn,  (M  rnivcrsaU»,  pro  unilale  vidoli- 
col  conccplibilis,  sub  aliqua  inlcnliono  se- 
cunda,  sivosil  limilala,  sive  Iransdendcns. 
AccipiunL  cliarn  Iniversalo  pr-o  coininuni, 
vcl  Iranscciidonli,  vcl  e.xlra  gonus.  llic  vero 
loquilur-  D^jcloi-  iiiiilando  l'oif)hyriuin,  cu- 
jus  considcralio  de  rnlversali  est,  ul  af)f)li- 
cabile  osl  liis,  (}ua.'  Arislololos,  in  libi"o 
Pijrdicanionioruni  ,  considcral .  Narn  ox 
PiOdMnio  suo  hunc  librurii,  ul  inlroduclio- 
riurii  in  .\risloLolis  (laLogorias  ordinavil  : 
iila  aulorn  lantuiii  suril  lirnilaUi,  et  noii 
Iranscondcnlia.  (^ul  vcllot  dicore  quod 
Doclor-  lo(|uitur  hic  doa'(fuivocationo  ontis, 
sccundurn  viaiii  coinrnuncin,  socunduin 
(fiiarii  conniiunitcr  hMfuiliir  in  his  qiuoslio- 
nibus,  ubi  ali(fua  Mclaphysicalia,vol  roalia, 
occurrunl  :  habcrct  alilcr  dicore  :  sed  ut 
inlVa,  iri  AiiUif^r-jodicarnontis  tangam,crodo 
quod  hxfuilur  sirnplicilor  secunduni  pro- 
f)riarn  opinionoin  inproposilo.  Nonoslergo 
contradiclio  in  dictis  Doctoris  hic,  ol  in 
Molaf)liysica,  vol  'rhooU)gia,  (juia  divorsi- 
rnodc  lo(fuiliir  dt!  univocalione. 

.\d    aliud    dico,  (fiioil    accif)il  Doclor  liic 
pr:rdicari  f)i'of)ric,  ut  os   suporioris  do  in- 
toriori,  iiilor  (fii.c  csl  piioritas  consiHfucn 
lia'  et  natura',  (fiUMl  a(|uivocis  non  convo- 
uil.  noc  forlc  Ir.insccndonlibus 

Ad  aliud  dico  (fiUMl  noii  oriinc  (iivisuin 
ost  priin  (iit  l(Mfuilur  D(M'lor  liic  do  f»riori- 
Uilc)  suis  dividcnlibus.  Si^{\  f)i-:oci.so.  duin 
dicit  uriurn  coriccf)lMrii.  cl  tortt*  non  oiiino 
talo. 

.\d  aliiid  dico,  (fuod  nuiKfu.un  osl  pra*- 
dicalio  in  a'(fiiivocis  vora.  nisi  accipion- 
do  f)ra*dic.ilurii  f^ro  urio  signiticatirurn 
lanluin.    Dicilur   Uiiuoii  pr.odicalio  !i»qui- 


voca,  Hicul  opposiiio  relalivacomniuhi(i*r. 

Ad  aliud  dico  qumj  ralio  L'niv<>naliH,  sa- 
no  inU'llr?cla,  noii  convonil  enli.  Illiid  nam- 
quo  esl  pra?(licabile  <Jo  pluribua,  ut  esl  m- 
lio  1'niversaliM,  quod  esl  pluritirabile  per 
roalilales  diversas  in  illa  plura.  Vol  dir  ut 
prius  dislinguondo  de  Universali,  et  siml- 
\\[t'V  »Ip  pnri/icari  lir  fflurihtis 

.\d  aliud  dico,qu(xJ  univoc.iiio  coinpioia, 
ut  c.iin  doMnit  .\risii)ioles,  convenit  U-rmi- 
nis,  ol  naturisconirnunibus,  ol  »'u'  |iN|uilur 
Doctor.Torminus auloni sintf ularis  n>iipeclu 
pluriuin  osl u(juivfM'us,lirol  n-sp^sMu  unian 
univ(jcus,  .so<J  wm  proprie,  quia  iion  habel 
pi'opriarii  ralionoin  quiddilalivaiii  :  sed  de 
ho<^  alibi. 

Ad  aliud  dico,  qiKMl  n<v  accidenlia  r««- 
lia,  n«s;  ralionis  inh.onnU,  vel  caus.-inlur, 
vol  fundanlur.  nisi  in  siiis  tnferiorihuM. 
Maxirno  oiiini  sufXTiora  abslrahunl  a  con- 
corncnlia  subjocli,  ut  prius  dicluiii  esi. 
ld«H),  .socundo  ropicorum,  dicil  ArisUileles 
qu(Ml  (fuid^fuid  doiioriiinalur  a  (tcnore,  de- 
noiuinatur  :ib  ali(|ua  siiaruin  Sp«vioniin. 
Sicul  orgo  snbslantia'  .sisniiKlif  so  halient 
ad  gonorari.vol  corrumpi,  vol  .subjici  acci- 
dentibus,  saltorn  coinmunibus  :  ita  arci- 
donlia  cornrnuriia,id  osl,  univorsjilia.rujui*- 
modi  esl  rniversale,  ad  informare,  vel 
inhfLMoro  :  ne^  igilur  siiuiliUidinem,  ul 
infortur. 

Ad  aliud.quod  coloris  difticilius  videlur 
sustinondo  illain  responsionem  <»s»o  tle 
monlo  IhK^loris,  advorUMKliim  prinio.  quod 
univocurii   e.sse.   el  univooo  i  iri  (ul 

supra  uli(|uantuliiin  loligi)  difTorunl.H  hoc 
halwl   islo   iiifra,    in   .\iiloprt  'la, 

quafsl.  :{.  el  I.  Senlonliarum  diNt«iK-(.  A.  ei 
8.    Ad   univocf  eiiiin /'  lihlur 

iinilns  vori-<,ol  r.ilinnis,  r! 
liniMilin  quiddiUiliva  pr' 
ojus  in  subjivlo.  .\d  m»*.    - 
cotnm  sufflciuni  <luo  prim  • 
iniltondum,  .sisMindum 
inabibuH.  ol  aurU»nMn   do  » 
lioni'  -1.  qufMl  prima   roruin  i . 
ipsum   esso.   DilTerl  aulrm  «•?,  • 
est.  Nam  ipsum  o,h*c  itoiuluui  ost.  At   vcro  J^J 


.    •  i     I  .11 '. '  ';(i^ 

V 


N.'.» 


168 


SUPEK  UNIVEHSAMA  FOIUMIYIUI 


qiiod  est,  accepta  essendi  Ibnna,  esl  alque 
consislil.  ]*rinuim  ergo  in  unoquoque  est 
sua  enlilas,  cui  adveniunt  CcEtera,  sive  sit 
in  Genere,  sive  sit  extra  genus.Nihil  eniin 
subterfugit  rationeni  entis,  sive  sit  quiddi- 
tas,  sive  pars  quiddilatis,  sive  Substantia, 
sive  accidens. 

Tortio  pncniitlenduni,  quod  Substautia 
potest  sumi  dupliciter,  ut  infra,  cap.  de 
Substanlia.  qua3st.  4.;  uno  modo  utens  per 


quia  illi  quod  est  per  se  tale,  et  illi,  quod 
esl  per  accidens  lale,  niliil  est  univocum, 
saltem  nomine  tali,  ut  habet  iste  distinct. 
29.  Primi,  et  infra,  in  Pra^dicamentis. 

Et  si  objicias,  quod  estGenus  igitur  uni- 
vocum  ;  dico,  quod  est  Genus,  per  se  Spe- 
cierum,  per  accidens  vero  Differcntiarum. 
Vel  dici  potest,  quod  SubsLantia  illo  modo 
est  univocum,  respectu  omniujn  quae  sunt 
illius  generis,  vei  coordinalionis ;   non  ta- 


se,  et  sic  est  generalissimum.  Alio  modo     men  univoce  prtedicatur;   et  sic  loquitur 


Subslan- 
lin  ut  ilc 
suis  infc- 
rioribus.el 
di/}erenliis 
prcedica- 
tur. 


ut  dicitur  de  principiis  entis  per  se.  Pa- 
tet  lia3C  distinctio  2.  de  Anima,  lext. 
comni.  "2. 

Quarto  notandum,  quod  Substantia,  ut 
est  generalissimum,  prsedicatur  per  se 
tantummodo  de  liis,  qua^  sunt  in  recta  li- 
nea  :  de  his  vero  quse  sunl  collateralia, 
priedicatur  per  accidens,  licet  necessario. 
Rationale  namque  ideo  est  Substantia  (ac- 


Doctor  liic.  Accipil  namque  aequivocum,  ut 
opponilur  univoco  univoce  dicto,  quod 
prsecise  Logicus  appellat  univocum  ;  non 
auLem  opponilur  univoco  lantum. 

Et  cum  quseris,  quare  igitur  magis  con- 
ceditur  Substantia  esse  Genus,  quam  ens  ? 
Dico  quod  propterea,  quia  Differentite  non 
sunt  proprie  SubsLanLia,  sed  poLius  subs- 
lanLia3,  sunL  tamen  vere  enLia.   Ens  igiLur 


cipiendo  rationale  pro  formali)  quia  est     absque  disLincLione  non  potesL  dici   Genus, 


36. 


idem  ei,  quod  est  substantia,  ut  puta  lio- 
mhii,  et  ita  de  aliis.  Vide  hunc,  cap.  de 
Substantia,  qu;est.  3.  Verior  est  igitur  pra3- 
dicatio  SubsLantia^,  et  cujuslibeL  Pra^dica- 
menti,  de  suis  Differentiis  in  obliquo, 
priedicatione  dicente,  lioc  est  hujus,  quam 
hoe  est  hoc. 

Ex  his  ad  argumentum  dico,  quod  cp- 
time  dicit  Doctor,  quod  ens  in  Genere  Sub- 
stantise  esl  sequivocum,  id  esL,  uLindifferen- 
ter  se  habet  ad  illa,  quye  sunt  in  recta  li- 
nea,  et  collateralia.  Ubi  accipit  Genus  pro 
coordinatione    pnEdicabili.    Divisio    enim 


etsic  inteiligendo  responsionem,  defendi- 
tur  opLime  DocLor.  Ulterior  vero  inquisitio 
horum  infra,  et  in  Metaphysica.  Ad  aliud 
dicam  infra,  ubi  allegatur.  Ad  aliud,  paLet 
ex  dicLis. 

Ad  ullimum  dico,  quod  illa  Iria  entia 
sunlipsa  quiddiLas  generalissimi,  et  quid- 
ditafes,  et  realiLaLes,  seu  formaliLaLes  dua- 
rum  primarum  differenLiarum,  uL  salLem 
in  ipsis  includunLur. 

EL  si  quaeras,  quare  nonseque  prsedican- 
Lur  quiddiLates  primarum  differenLiarum, 
et  conLrahunLur  ad  DifferenLias  inferiores  ; 


entis  per  totum,   et   pai  tem,   esL  divisio     sicut  quidditas  Generis  ad   Species,  et  de 
a^quivoci  in  uequivocata,  ethoc  logice,  quia      Speciebus? 


Substantia 
quomodo 
lequivocum 


sic  transcendit  omnia  Genera.  Ens  autem 
ut  dicitur  de  his,  quai  sunt  in  recta  linea, 
est  totum  ;  ut  vero  de  coUateralibus,  pars. 
Alia  ergo,  et  alia  ratio  cum  unitate  vocis. 
Et  cum  dicitur  quod  tunc,  cum  sit  idem 
ipsi  Substanlise,  sequitur  aequivocatio  in 
Substantia,  quod  nuUus  ponit;  dico,  quod 
Substantia  ut  prius,est  etiam  sequivocum  : 


Respondeo,  quia  ha3c  pars,  et  ex  conse- 
quenti,  toLum  harum,  illae  vero  nec  par- 
tes,nec  totum  illarum.Quareigitur  non  tot 
prima  entia,  quot  differentise?  respondeo, 
illa  prioritasinLelligiLur  divisive,  et  consti- 
tutive,  non  auLem  prsedicaLive. 

Quinto  dubiLaLur,  circa  solutionem  prin- 
cipalem  quiBstionis ".  VideLur  enim  primo 


el  hoc  utest  indifferens  adomnia  illa,  qua3  quod  prima  ratio,  contraprimum  modum 

sunLin  coordinationepraedicabili.  Si  autem  dicendi,  non  procedat   :   quia  licet  Meta- 

accipiaturutestGenusGeneralissimum,po-  physicus  per  se  considereL  relaLiones  rea- 

tesl  dici,   quod  adhuc  est  sequivocum   :  les,    distinguit    Lamen    5.   MeLaph.    texl. 


37. 

*qusest.l2. 
num.   3. 


•  ''r% 


C>i;/E.STIu  XII 


160 


rfymm.  20.  modos  rolalivonjui   fH*n«'s  fun-  li<'.ii.    si   arcipianlur   primo-intentiona- 

damonl;i.  iiUT,  adhuc  vidolur  faUum,  tum  quia  pani 

llem,  quomodo  accipil  C*?/»»/*  cum  dirii  nou  pnfdicalur  ia  i-eclo  de  lalo,  4.  Topi- 

quod    onmia   Uriiver.s.-tlia    inveniunlur   in  corum.  Tum  quia   pra?l<*r  iialunm  Mpeci- 


Generc  accidenlis?  qjiomodo  eliam  acci- 
dens  ?  el  (fuomodo  exse  in  f  Videlur  eliam 
(odem  modo  quod  divisio  vocis  signjlica- 
live  per  sif/ni/ica)e  subslanliaui ,  vel  acci- 
dens,  nulla  esset. 

Ilem,  videlur  quod  ipse   mo<lus  iion  ac- 


ticam  Individuum  iiioludil  aliam  realila- 
lem  posilivam,  formaliU'r  disiinrtim  a 
Specie,  ul  liaU»!  i.sle  7.  .Melaph.  cl  in  2. 
S<Milonliarum  dislinct.  '.i.  Videlur  itrilur 
quiddilas  sp^vifira  csm'  polentialis.partiali.H, 
el  conlrahiliili.s.  Kalio  orf^n  sua   de  divi- 


cipil  Subslantiam,uldislin^uilurcoiilra  alia     .siono  Speciei,  et  detinitione  individui,  vi- 


(Jenera,  aliler  niiiil  valerel. 

Ilem,  qualiter  vaiel  const»qu«'ntia  pri- 
m;e  ralionis  contra  secundum  modum  di- 
cendi 1 

Item,  quomodo  adesse  el  ahesse,  et  etiam 
inesse  onini,  et  soli  elc.  a-quivalet  jirae- 
dicari  ? 

Item,  quomodo  Inrlividuum  per  se  in 
Genere,  cum  relinquendum  sit  ab  arle? 

Item,  quomodo  suhjectum  ordinalur  ad 
accidens  ? 

Item,  quomodo  f)nedicari  in  t/uid,  rl  in 
quale,  sunt  primi  modi  prtedicandi,  cum 
divisio  [)i'ima  eiilis  non  sit  f)er  quid,  et 
qualc  t 

IU'm  (el  polest  ponderari)  quomodo  pra*- 
dicari  in  quid,  cum  sil  iiUentio  secuiula,  el 
[)i'r    con.sequens   rcspcclus   rationis,    l«'ne 


detur  roncludere  verum   :  aliter  ab  ipso 
solvenda  esl  alibi. 

Item,  ulrum  respeclu  ejusdem  dicil  Ge- 
nus  e.ss(»  pai  lem.  et  Sfx»ciein  lotum  ? 

Item,  r}ui»modo  difTerenlia,  cum  sil  in- 
tenlio,  piTedicalur  in  ^ua/^  es.sentiale  po- 
tius,  quam  alia  rluo. 

lUin.  quomodo  proprium  e^reditur  a 
principiis  subjecti,  rum  rau.selur  aclu  col- 
lativo  inU'lIectus. 

Ilem,  vidrlur  quod  omnia  ista  quinque 
sint  uniim  Iniversale,  quiaomniaacciden.H 
tbrmaliU'r. 

IU'm,  virlftur  quod  sinl  plura  quinque. 
quia  pnerlicari  in  quid,  ul  esl  inrliffen^ns 
ad  (lenus,  el  ."spe<'it'm  ;  videtur  ronsrituere 
unam  Sfxviem  r-ommunem  ad  (ienus,  el 
Speciem.    Ko<Iem    m«Mio   f)ot(>Mt    arjfui   de 


describitui?  Virlelicet  «juorl  est  pvaidicnre  jtrwdicari  in  qunlc,  ut  est   indifrenMis  ad 

ess  'nliaui  j)er  inodum  cssentiu'?  alia  Iria,  et  ue  prsedirari  iu  quaie  accnien- 

2n,           llr'm,  quare  dirtereiitia  ur)ii  pradicat  sic  tair  ul   «'st   inrlilTemis   ad  alia  rjuo,  et  sic 

essenliam,  r-uiu  sit  de  es.scnlia  sicuKlenus,  oclo.  Kt  qurtd  lioc  .si>quatur  pn>lx\i|uia  aut 

vel  nobilirtii  iiiorlo,  et  rjiirjd  arlrlilur  t'X[)o-  luec  «livisir»  rlalur  in   SfMvii^s  s|N.iMali.'«si- 

uin.  :].    ^ilive*,  idest,j>cr  modum  cjistcnlis,  ct  non  mas,  aul  iii  Sf>erit's  suU-ilternas  :  si  stvun- 

denominantis  :  rjualiler  hor-  sil  Vfrum  de.se-  do  modo,  habeo  iiiUMitum  :  si  priiiio  moilr^. 

cuiirla   inleiitione,  rjua' noii  t»xislit,    nisi  iii  er>;o  >reiius>;enenilis,simumr'            "rnuin 

aliu.vel  prjuci.see.sseobjeclivum  j)arlicipat?  taiilum  numero  dilTerunl.  .siiuililfr  artpii- 


IU'iu,  cum  omiiis  .secunda  inientio  sit 
accideiis,  tjuomr)rlo  non  |)ia'dic;ilur  [)r'iuio- 
rlum  rlfnoiiiinantis  ? 

Itr'ui,  cum  (ieiius.  t'l  .SjHrics  sinl  a-rjue 
r(\s|)t;r-tus  niliouis  sicul  ali:i  lri;i.t|u;irt' ha'c 
|)()lius  in  quid  [)r:i>rlir';inlur,  rju;im  ;di;i  ? 

Ilem.  rjuoiuodr)  (ienus  |)arleiii,  .Speries 
vero  lt)tum  (»sse  individui  |)ra'rlical,  arci- 
pieiulr)  (Jeiius,  el  S[)eciem  secundoinleii- 
liunaiiter. 


lur  tlt' .SfMTic  sfwrialissini.i.  t*t  sub  '         ■. 
el  de  hilTciviilia  uldiiia.  cl  ii  t  -  ^.i 

miliUM- du  arrirleiile  •> ' 

rabili;  etde  proprio  .Sji. .  . 

et  .sulKiIlerna'.  Iiiu>  dc  n  

et  lr;iii.sreiideiiliu::: 

Item,    cum 
S[x>rie ;  quan»  fiolius  •  i  (inu«  modua 

pnrdicandi  .Sfxvici.  i|uaiu  d<  li. 

Ilem.  secuiidum  liojic  si.:;i<  ;• ;,   .un.  vt- 


39. 


170 


SUPER  UNIVEUSALIA  PORPHYRII 


Omnia 
Universa- 
lia      inve 


detur  quod  prius  debuil.  Porpliyrius  de-  Melaphoram,  quia  dividit  ens  contra  subs- 
terminare  de  Specie,  quam  de  (ienere  ;  et  tantiam,  qmi!  est  Genus.  Quod  ibi  langitur 
prius  de  Ditferentia,  quam  de  Genere,  vel     de  vocibus  significativis,  patet  in  traclatu 

de   modis    significandi,   prima   responsio 
placet. 

Ad  tertium,  concedo  illum  modum  non 
valere,  ut  arguit  Doctor,  sive  accipiat  sub- 
stantiam  pro  essentia,  sive  non. 

Ad  aliud  dico,  quod  pro  tanto  valet, 
quia  Logicus  non  considerat  ordinem  eo- 
rum,  qua'  sunt  in  linea  prsedicamentali, 
nisi  pro  quanlo  altribuit  eis,  ut  sic,  inten- 
tiones  secundas,  puta  prsedicari,  subjici, 
Differenliam,  Gefius,  Speciem,  elc.  Secun- 
dum  ergo  ea  quse  per  se  considerat,  de- 
bet  sulficientiam,  vel  divisionem  assi- 
gnare,  maxinie  cum  intentiones  dividit,  ut 
liic,  etc. 

Ad  aliud  dicetur  infra,  cap.  de  Proprio, 
et  Accidente.  Ipse  etiam  Doctor  ibi  optime 
declarat. 

Ad  aliud  dictum  est  prius,  distinguendo 
de  Individuo. 

Ad  aliud  dico,  quod  nedum  ordo  dicit 
respectum  unius  ordinatorum,  imo  utrius- 
que,  ita  igitur  prioris  ad  posterius,  sicut  e 
contra,  sed  bene  differenter,  ut  patet  dis- 
currenti.  Ita  in  proposito  applica  secundum 
diversam  prioritatem,  ct  posterioritatem 
substantise,  vel  generalius  subjecti,  et 
accidentis. 

Ad  aliud  posset  negari  forte  quod  prima 
divisio  entis  non  sit  in  quid  et  quale,  acci- 
piendo,  quid  pro  quidditate,  et  quale  pro 
modo.  Vel  potest  dici  aliter,  quod  in  pro- 
posito  prsedicari  in  quid,  et  quale,  accipiun- 
tur  limitate,  et  non  transcendenter,  et  ita 
non  est  simile  de  ente. 

Pro  alio  argumento  etpluribussequenti- 
bus  solvendis,  nota  primo,  quod  omnis 
descriptio  Logicalis,  per  prsedicationem  si- 
gnatam  data,  habet  verificari  per  prsedica- 
tionem  exercitam  in  fundamentis,  ut  infra 
palebit,  et  supra  aliqualiter  tactum  est. 
Exemplum,  cum  dicitur,  Genus  est  quod 
prsedicalur  de  pluribus,  etc.  verificatur 
sic,  Homo  est  animal,Asinus  est  animal,  et 


si  atlenditur  penes  prioritatem  partium  ad 
totum,  quare  ergo  non  prius  de  Differen- 
tia,  quam  de  Specie  habuit  sermonem? 
Plura  alia,  qua>  occurrunt,  relinquo  lec- 
tori. 
40.  Tenendo    cum    Doctore,    respondeo    ad 

Divisio  in-  ,         .  , .  i     •  1 1       j  ■    ■   • 

leniionum  ista.  Ad  primum  dico,  quod  illa  divisio 
mc/iT/'"'  Aristotelis  pritsupponit  aliam,  per  diffe- 
rentias  essentiales,  quam  circumloquitur 
Aristoteles  per  illam.  Et  si  fuissent  no- 
mina  imposita,  et  cognita,  aliter  divisis- 
set.  Ilic  autem  nomina  imposita  sunt  et 
cognita,  ut  patet.  Procedit  ergo  argumen- 
tum  Doctoris  de  divisione  per  se,  et  pri- 
ma,  quam  Logicus  (cujus  est  proprie,  et 
stricle  dividere)  debet  altendere,  secus  de 
Philosopho  reali.  Vel  posset  negari  simili- 
tudo,  eo  quod  illa  divisio  est  transcenden- 
tis  per  transcendentia,  hic  autem  quseritur 
de  divisione  Generis  in  Species,  quae  per 
differentias  essentiales  debet  dari. 

Ad  secundum  dico,  quod  Genus  ibi  po- 
test  sumi,  proprie  pro  denominato,  et  ac- 
cidens,  ut  se  habenl  indifferenter  ad  no- 
vem  Genera,  vel  pro  uno  significatorum, 
ita  quod  sit  sensus,  quod  omnia  Universa- 
lia  puta  Genus,  Species,  etc.  inveniuntur 
in  aliquo  novem  Praedicamentorum  imo 
in  quolibet.  Nam  in  omni  praedicamento 
sunl  Genera,  Species  et  Differentias,  et 
propria  passio;  Accidens  etiam  per  acci- 
dens,  licet  non  respectu  rerum  illius  Ge- 
neris.  Sunt  igitur  illae  quinque  intentiones 
niuntur  in  applicabiles  rebus  Prsedicamenti  acciden- 

(renere  ac-    ^^ 

cidentis.  talis,  ut  puta  Qualitatis,  vel  quantitatis, 
etc.  Sicut  respectus  fundamenlo,  vel  acci- 
dens  suo  subjecto  :  et  sic  patet  qualiter 
accipilur  ibi  esse  in.  Vel  si  volueris  acci- 
pere  Universalia  pro  denominatis,  tunc 
accipe  esse  in,  ut  convenit  toti  respectu 
partium,  et  econtra. 

Posset  aliter  dici  quod  Genus  accidentis 
ibi  sumitur  pro  accidenti,  ut  est  commune 
ad  novem  Genera  :  quod  tamen  non  pro- 


41. 
Logici    esi 
Iribuere 
rebus    se- 
cundas  in- 
tenliones. 


prie,  nec  ut  Genus  esl,  sed  per  quamdam     sic  de  aliis.  Supponunt  enim  praedicata,  et 


(u  .i:.vno  \ii 


171 


ft 


I 


t 


43. 


» 


A'on  omne 

qwiil      r»l 

Ur     e»sen  • 

liii  prwdi- 

cali    prw- 

dirnlur 

fier    mif 

tluin    rs- 

leiiliir. 


suhjont'1  proposilionum  secuntlo-inUMilio- 
naliuni,  ul  oasronsider.il  I.ogicus  pr<j  fun- 
danionlis,  niuUindo  acluni  signaluiii,  in 
exorcilurn.  .Socundo  scionduin,  quo<l  cum 
inlenliones  socunda;  <n'iginaliler,  ot  occa- 
sionalilor  a  proprioLile  rei  dopendeanl,  ol 
hoc  goncralilor  lem  accipiondo,  condilio- 
nes,  nio<los,  alqiio  proprielales  reruni,  pro 
quibus  supponunl,  ploruinqu»;  ipsis  allri- 
l)iiinius.  l;ri<l<;  infra,  cap.  d<!  l)ilT<'i-enlia 
qujiisl.  f).  dicil,  islo,  (juod  I)irioi"<'nlia,  se- 
cundo  -  inlenlionalilor  suinpta,  Iransurni- 
tur  a  DifTeronlia  priinu-intonlionaliler  dic- 
ta.  Ex  his  patet  quan;  prmUcari  in  qiiiil  est 
prajdicare  o.ssentiam  per  modum  e.s.sentia', 
quia  vel  hoc  verum  csl,  mutando  praulica- 
liononi  signatani  in  oxercitam,  vel  utsup- 
poiiil  \A-o  lundamentis,  vel  ul  sil)i  attribui- 
tur  niodus,  vel  proprietas  sui  fun<hiiiionti. 
Ad  aliud  dico,  quod  non  omne  quod  est 
de  e.s.sentia,  pra^dicalur  por  mo<lum  ossen- 
sentia»,  sed  requirilur  ultra  hoc,  quod  sil 
ut  niateria,  vol  ut  totuni.  Nain  sicul  (l'hy- 
.sice  loqucndo,  ul  pi-ius  ta<'tum  est)  maloria 
est  tanqu;ini  basis,  et  t'un(hiniontum  radi- 
cale  lotius,  forma  vero,  eLsi  p<'rfoctior,  non 
lamoii  primum  exislons,nec  fundainonlum; 
iU»  iiiolafiliysico  Oenus  .se  habet  ul  matoria, 
cl  UitTorontia  ut  forma.  lil  vero  acci|)iun- 
lur  .secundo-intonlionalitor,  eis  suf)ponon- 
tibus  f  ro  fundanienlis,  atlribuil  intellec- 
lus  nioduin  |)ra*dicandi,  ox  i^ropriohile 
lun(K'inionlorum,  ot  non  solum  hoc  veruni 
ost  in  pra'dicamonto  substantia',  .st?d  oliam 
esl  cujuslibolaccidonlis,  otoliam  insecun- 
dis  intonlionibus,  inler  so  i)i-a'<licamonla- 
liler  considoratis.  (lonlra,  si  DitToronlia  esl 
de  (fuidditaU»,  igitur  pra'dicatur  in  iiuid, 
vel  per  modum  (juiddilalis,  ol  non  in  qua- 
le ,  vol  por  modum  ;  alilor  (juod  pni'di<'a 
lur,  et  modu  ;  ojus  sunl  incom|H)ssibilia. 
Uosponsioiiom  (luaTo  infra,  cap.  de  DifTo- 
ivnlia,  qua'sl.  «i.  a<l  tinom,  el  in  Thoore- 
matibu  :  hujus.ulti  dicit  quod  o.ssontialo  in 
plus  so  habol.  (|uaiii  dictum  in  i/ui<l.  IVr 
praMlicla  p  dot  ad  illud,  (juod  lanijilurcon 
Ira  oxposiliouom  illam  doscriplionis />;•.?•- 
dicari  in  quid. 


Ad  aliud  dico,  quorl  insecundi«  inlentio-  u. 
nibu.H  ixile^l  alU'ndi  duplex  pnL-dmiUo. 
exercila,  videlicel,  vel  signata  :  el  exercila 
adhuc  est  duph-x,  aul  videiicel  de  propriu 
Hupp<jsilo,  aul  (ie  Kubjeclo,  el  ioquor  coo- 
crelive,  el  de  prtfdicatione  vera. 

Prinio  m<xJo  commujiiler  e»l  prsdic; 
e.ssenlialis,  el  vanatur  hecundum  quid,  ei  ,^  ^^  . 
quale,  .socundum  oxij/onliam  fundamfcnU>- '^^•''"  '' 
rum  :  el  ita  l(X|uilur  IXiclor  bic.  Aliquando 
tamen  esl  accidontalis,  el  hoc  quia  Uil»*^ 
pnedicationes  veri(i«-anlur  in  fundameiji;-., 
mutando  actum.  Pra^dicalio  vero  exercila 
primo  modo  est  e.>.^enlialis  in  inlen- 
tionibus  suo  modo,  ul  in  rebuit  :  sed 
prtLdicalio  exercila  secundo  mudo  esl 
accidenlali.s,  el  ita  procedil  argumen- 
tum.  (:omparan<lo  enim  intenlionesad  fun- 
damonta,  ut  sunt  m^KJi  inloiligondieorum, 
accidenUiliter  pitodicanturdeeis.el commu- 
niter  in  actu  exeix*iU).  Vel  breviler  dicen- 
dum,  quod  inlentionos  possunt  comp.iran 
inler  se,  vel  ad  fundamonla.  1'rimo  modo 
reperitur  inler  eas  pnedicalio  quiddilaliva, 
vel  ul  concernunl  fundamenla,  vel  ul  abs- 
trahunt.  .Secundo  m(xio  tantum  accidenUi- 

lilor  pra.'dicanlur,  el  sic  sunl  acci  ' 

.Sod  de  mulliplici  accoplionehujus  i.  ......11- 

arcidcns  infra,  cap.  de  Accidonle,  videbilur. 
(^)uod  onim  e.Nt  accidens  unius,  t»sl  quid  al- 
torius.  Kecurreiidum  ost  otiam  ul  prius  .id 
pi*oprietaU's  fundamoulorum. 

Ad  aliud  f^iilel  ex  diclis.aul  rationesup- 
positionis,  aut  attrit)ulionis.  ul  prius. 

Ad  aliud  di(*o,  quod  (Jenus.  el  Sp^vios. 
accipiuntur  ibi  ul  supponunt  pro  funda- 
menti.s  :  vel  si  inlonlionnliter.dic  ul  priuA, 
ex  socundo  noUibili  supru 

Ad  aliud  quantum  ad  lilud.  quud  UiJi{fi(       4s. 
de  pnedicationo  parti.H  de  IaAo,  inalebil  lu- 
fra  qu.  3.  de  (lonoro.   (^Uiantum   voix»  ad 
aliud   de  onlilalo  imiividui.  diru  Ir     •  - 
qu(Hl  inlenlio  lH.)cloris  wl  quo»l   .> 
primo-inU»nii"' '''■"■   t-tn.i.f..    .t 

lum  e.sse  in»i , 

foniialia  .fui  I  tft.itivn    ut  fnni^in  i 
linctiono  •   rt   t- 

Nulluuii  enim  1 


/1- 


172 


SUPER  IINIVEKSALJA  PORPHYHII 


includitur  in  individuo,  nisi  Species,  et  in- 
clusa  in  Specie.  Nec  dividitur  Species  per 
differentias  lorniales,  nec  divisione  scien- 
liiica,  quia  descendentibus  a  generalissi- 
mis,  etc.  DividiLur  tamen  divisione  niate- 
riali,  et  concedo  quod  per  realitates  po.siti- 
vas,  quai  sunl  de  ralione  individuorum, 
non  tanien  proprie  quidditativa;  quia  ta- 
leni  rationera  non  habent,  prseter  rationem 


pter  alias  nonnullas  rationes.  Similiter  di- 
cendum  est  depraedicari  in  quale,  ut  est  in- 
differens  ad  essentiale,  et  accidentale  :  el 
similiterde  praedicari  in  qiiale  accidenlale , 
ut  comuiune  ad  ultima  duo,  sed  tunc  essent 
nonnulte  difficultates.  Videtur  enim  quod 
Genus  non  possit  dividi,  nec  ratio  Generis, 
per  differcntias  a^quivocas.  Sed  de  hoc  in- 
fra,  ubi  prius,  cap.    de  Differentia.   Esset 


Speciei.    DifTerentia  namque  individualis     etiam  Specialis  difficultas  de  prsedicari  in 
materia  dicitur,  ut  habet  iste,  in   pluribus      quale  accidenlale,  quia  ponitur  indefiniLio- 


locis,  licel  aliquo  modo  habeat  rationem 
fornipe.  Katio  igitur  Docloris  optima  est, 
ad  probandum  Speciem  totam  quidditatem 
individuorum  praedicare.  Sed  de  hoc  ma- 
gis  in  MeLaphysica,  qusest.  13.  septimi  li- 
bri  subtilissime  pro,  et  contra.  Ideo  no- 
tanter  dicit  iste,  in  quarto,  distinct.  1. 
qu*st.  2.  arlic.  1.  quod  Individui  non  est 
definitio  :  quia  si  sic,  tunc  in  ipsa  ponere- 


ne   proprii,  ut   infra.   yEquivocum  autem 
non  definiL.  Sed  de  hoc  ibi  dicetur. 

Breviter  pro  nunc  dico,  quod  accipitur 
pro  uno  significato,  ut  paLet  ex  addito.  Si- 
militer  alia  pars  probabiliter  potest  sus- 
tineri,  et  cum  ostendiLur  oppositum  de  Ge- 
nere  generalissimo,  et  subalLerno,  et  ita 
de  aliis.  Potest  dici  quod  a^qualis  differen- 
tia,  formaliter  loquendo,  est  inter  illa  : 


tur  aliquid,  quod  non  pertinet  ad  quodquid     quia  omnis  differentia  numeralis,  ut  talis, 
erat  esse.  Ad  intentiones  etiam  Speciei,  et     est  sequalis.  Differentia  autem   accidentis 


Individui,  potest  applicare  responsionem 
ut  supra. 

Ad  aliud  dico,  quod  non,  sed  respectu 
diversorum,  quia  Genus  est  pars  Speciei  : 
Species  vero  totum  individuorum,  licet  ul- 
timate  in  Individuo  reperialur  realitas  cor- 
respondens  Generi.  Distingue  ergo  secun- 
dum  mediate,  et  immediate. 
46.  Ad  aliud,  patet  ut  prius,  el  similiter  ad 

sequens  :  verificantur  enim  tales  proposi- 
tiones,  ratione  suppositionis,  vel  allributio- 
nis,  et  ita  universaliter  in  omnibus propo- 
siLionibus  localibus,  est  dicendum. 

Ad  aliud  sequivocatur  de  accidenLe,  uL 
infra  cap.  de  AccidenLe.  vel  recurrendum 
esl  ad  illam  distinctionem  de  quid,  et  mo- 
dus. 


per  materiam,  cui  applicatur,  est  numera- 
lis,  quia  materialis,  et  non  formalis,  igitur 
non  specifica,  ut  infra,  cap.  de  Genere,  et 
alibi  sa3pe,  et  in  2.  distincL.  3.  qusest.  4.  Et 
hoc  inLelligo  quantum  ad  differentiam  dis- 
tinctorum,  eL  non  distinguentium.  Et  si 
objicereLur,  quiaplus  distinguuntur  Genus 
generalissimum,  et  subalLernum,  quam 
unum  generalissimum  ab  alio,  et  loquor 
semper  de  secundis  intentionibus.  Sed  haec 
distinguunLur  numero,  ergo  illa  Specie. 
PotesL  negari  assumptum  pro  majori,  nisi 
ratione  distinguentium.  Exemplum,  albe- 
do  in  homine,  et  asino,  solum  numeraliter 
variatur,  sicutalbedo  in  SocraLe  et  PlaLone. 
Major  tamen  disLinctio  hominis,  et  asini, 
quam  Socratis,  et  Platonis,  sed  dubium  est 


Ad  aliud,  quod  tangit  pulchram  difficul-     adhuc  an  generalissimum,  et  subaUernum 


tatem,  nego  pluralitatem  illam.  Ad  proba- 
tionem,  potest  probabiliter  sustineri  utra- 
que  via.  Dato  enim  quod  hsec  divisio  sit  in 
Species  subalternas,  non  sequitur  quod  in- 
fertur,  quia  praedicari  in  qaid  est  oequivo- 
cum,  ut  infr.i,  cap.  de  Differentia,  qu.  5. 


sinL  rationes,  vel  differentise  formales,  di- 
videntes  Genus  in  communi,  vel  tantum 
materiales,  uL  masculus,  et  femina  res- 
pectu  liominis.  De  hoc  infra,  cap.  deGene- 
re  :  sed  specialiter  pro  prima  via  facit 
quod  infra,  in   AnLepraedicamentis,   tenet 


iEquivocumveronulIamconstituitSpeciem     quod  generalissimum  secundo-intentiona- 
quia  nec  definit,  sicut  nec  definitur;  et  pro-     liter  est  subjecLum  libri  Prsedicamentorum , 


47. 


gL.iisTH)  xiii 


173 


48. 

Cur   tpe- 
'ieiprtrili 

caliir  in 
juiil  ile  in 
ferinrihut 

iion    in 
juulc. 


cl  pcr  ('onsrqucns  eril  Specie.s.quia  sul>j<r- 
lum  'li;niorisLrationis,el  f)crconsef|uons(ie- 
fiiiil>iI(!,olc.  (lic  consequenLer  Ix^ne  ponde- 
rando. 

A<1  aliu'l  (lico,  quod  lioc  est  rationf?  lola- 
lis  quiflditilis,  quain  diril  Spocics,  qu.i?  in- 
rludit  laiiquarn  parlos  fionus,  ol  DifToren- 
tiaiii  :  quaro  consliluuiil  ip-!am  dfdnilio- 
nom,  ol  lioc  inconii)loxo.  Dclinilio  voro 
qiiasi  quoddam  complcxum  (vsl,  ideo  nul- 
lum  uiium  moduin  pnodicaiidi  dicil.  Et  si 
quioras,  (|uaro  potius  in  f/m'fl,  quaiu  in 
quale  pnodicalur  Spocios;  potost  di<'i,(iu(jd 
prx'dicalur  7M/V/tutalo  iiicludons  utruiiKiue, 
vel  quod  doiiomiiiatio  pleruiuque  fit  ab 
igiiol)ili(jri. 

Vei  possotdici,  quod  licotSppcios  inclu- 
dal  f]ui<f,  ct  qufil",  pnodicatur  Umioii  iii 
quid,  el  non  iii  quali',  quia  respoctu  intiivi- 
duorum  liabot  so,  ut  materialo,  el  contra- 
liibilo  por  dilTerontias  individuah^s  :  id(iO 
pnedicat  ossontiam  [)or  luodum  ossontiiu, 
clc.  Hdoit  i^Mlui'  ad  moduiii  pnedicandi, 
considcraio  (juiddilalom  roi  in  so,  vel  in 
comparationo  ad  subjoctuin,  el  sicut  isla 
vera  suiit  do  fuiidamoiitis,  ila  liabos  diccre 
conso(iuoiitor  do  iiitciitioiiibus.  Sod  qui  te- 
iiorotdoliiiilioiiom  dicorolfrtiam  ontitaloin, 
sicut  dcliiiilum,  adlmc  haborol  solvoro  ul- 
terioros  inslaiitias  circa  dolinitionom,  quare 
non  liaborot  aliqiiom  uiium  modum  pr;odi- 
caiidi,  siciit  dolinitum,  doquo  alias. 

Ad  ullimum,  patobil  in  s^vjuonlibus  ra- 
tio  ordinis  istoruiiKiuinrfuo.  Sod  pro  nunc 
dico,  (|uod  ordo  alloiidiliir  iii  islis  ratione 
modi  prtedicandi,  scd  f)ra'suppoiiontis  nio- 
dum  e.ssondi.  1'rius  orgo  de  (Jonor»».  quam 
doSpocio,(}uia,ul  iiiatori  t  ojusest,  ol  majus 
pravlicabilo  :  prius  autom  do  DilYcronlia, 
proptor  oasdcm  causas,  quam  d(»  Spocicdo- 
lorminaro  dobuil,  soil  mut:ivil  ordiiiom. 
{)ro|)tor  simililudiiioiii  modi  pnodican- 
di  (loiicris,  ct  Sp(»cici,  ot  proplor  cor- 
rcbilioiKMii,  raliono  cujus  unum  per 
alloruni  dcHniltilo  ost,  ol  co>jnoscibilo 
sccuiidum  ijjsum  in  lillcra.  DilToronlia  au- 
toin,  ut  inlra  palcbil.  dicit  rosfKH'lum  ad 
Geausj,  ol  Spocioiu  :  idoo  pni'sup|M>nil  no- 


liliam  ulriusquo.  1'orphyriuii  aulem  in 
communitalibus  mutal  ordinem.  quia  priuit 
com^Kiral  (iciius  ad  dinren>ntiam.  quam  ad 
Speciem,  proplercau.Ham  diclam;  cum  jim 
in  prirno  Iniclatu  quiddilalivc cugnila  suut. 
S(h1  dt>  ordine  istirum  non  eU  maximum 
periculurn  con.scionti:i'.  I(ocolli.'e  ex  dicli<i 
RufHci(>ntiam  l>nivorH.iIiurn,  *  '  •  ea 

ad  socundas  inlcnlioned,  ul  sci;»  uj;iX  in- 
dolis  lector. 

Eleniin  pahia  /'rinciptum  ett  uniutcujiuque 
ffrnrrationi^  qwmadmfjiiuin    et    palrr,    rte. 

Cap.  -J. 

QU/ESTIU  .\lll 
An   /ofnta  stt  f/fwrationis  prinripium 

Ayerroet  luper  cap.  deUeHert.  Ok«m  0>- 

mmhri.    ibiilrm.   Joaii.  An(;.,  Bra«.  r<  H'>.irijo-« 
tuprr  hanr  qwrit. 

Quod  noiiutielur.  «.^uiapulor  esl  prui-        i. 
cipiuiii  per  se  :  locus  vero  per  accideD»  : 
qnia  non  movet. 

Ileni,  si  sic  :  JLritur  el  tcmpu.9  eril 
generalionis  principiiiin,  qiiia  esl  men- 
siini  oxlrinseca,  sicut  ioru.s. 

.\(lo()p..siiiini  esl  Porpliyrius. 

.\(1  (luiuslionom  dicendum,  »^u(vi  pro-       t. 
posilio  est  vera,  si  attendalur  sintijitudo  ^**^""* 
quoad  genus  caus;\>,  quia  utruniqueeit 
in   genero  causa*    eflicienlis,  sic  inlel- 
ligit  forphyrius,  ideo  ilicit  principium 
quod  a  propriolule   convejul  iti. 

Falsa  estauteni  siniililudo.  si  n)t< 
tur    (|Uoad  oninom  mmlum  caus.<r.  num 
paler  est  per  5»<»  efliriens,  l«x'u»  vero  tan-  i.o««« 
ttiin  per  accidens.   scilicet    co:idjuvan«« 
ad  generalionem.  ot  coi  m.   I)iflfe- 

rentia    inoiubrorum  islius  ^ 

palel  2.  riiysic  cont.31.  el  5.    M<t.«ph. 

conl.  3. 

.\(largumenta.  .\d  primum  patet.  Ad 
.Hocunduni  dico,  (juod  tempuH  non    j 
se  coadjuval  ad  g-  in.  nec  sal- 

\hI  geaeruluni.     s«  d  m  i^-is    e«l 


•nu 


.  J/^U 


«• 


174 

corruptionis  per 
Physic.  cont.l  17 


SVVVAi  INIVERSALIA  POHPHYKII 
se,    ut  ostenditur  4. 


EXPOSITIO 

4.  Poslquam  expedivit  se  Doctor  circa  dif- 
cultates  communes  toti  Logici^e,  quoad  tres 
primas  qusestiones,  et  omnibus  quinque 
Universalibus,  et  ipsi  Universali  in  cora- 
muni  quoad  aliasnovem,  nunc  descendil 
ad  principale,  tangendo  difficultates  spe- 
ciales,  circa  quodlibel  quinque  Universa- 
lium,  inchoando  a  Genere.  Et  quia  assi- 
gnando  tres  significationes  Generis  dicit 
Porpliyrius,  in  secunda  significatione,  quod 
locus,  vel  patria  est  principium  generatio- 
nis,  quemadmodum  et  pater,  ideo  Doctor 
breviter,  et  faciliter  movet  unam  quaestio- 
nem,  quae  potius  dubium  litterale,  quam 
qusestio  ordinaria  dici  debet  circa  verita- 
tem  hujus  propositionis,  et  numerando 
eam  interqusestiones,  est  decima  principa- 

lis. 

De  Primo,  locus  est  lUtimum  corporis  con- 
tinentis  immobile  primum  4.  Physicorum, 
text.  comm.  41.  otintelligitur  de  loco  ma- 
terialiter  sumpto. 

Ubi  advertendum,  quod  locus  potestacci- 
Varia    /o-  ,  ^  ^     ..  .    , 

ciacceptio.  pi,  vel  pro  corpore   locante,  ut  aer  est  io- 

cus  aquse,  vel  pro  surperficie  ultima  illius 
corporis,  ut  hic  definitur,  vel  pro  respectu 
extrinsecus  adveniente,  per  motum  acqui- 
sibili,  qui  «ft?'activum  est.  Nam  ubi,  ut  est 
generalissimum,  est  commune  ad  ubi  acti- 
vum,  et  passivum,  licet  Auctor  sex  Princi- 
piorum  tantum  icbi  passivum  describat, 
qiiod  nomen  generis  famose  retinet.  Et  hoc 
plerumque  accidit,  quando  Speciebus  de- 
sunt  propria  nomina,  etpotest  sic  describi, 
Ubi  acii-  locus,\di  e&iVihi. diQ\.\yMm.,estcircumscriptio, 
vum  qutd.  ..g^^gg^  activa,  corporis  conlineiitis,  cir- 
cumscriptionem ,  scilicet  passivam,  corpo- 
ris  contenti  efficiens.  Vel  illa  definilio 
quarti  Physicorum  de  ipso  loco,  pro  forma- 
li  est  intelligenda  per  praedicationem  ma- 
terialem  fundamenti,  de  respectu,  ut  com- 
muniter  respectus  definiuntur. 

5.  Potest  etiam  ulterius  locus   accipi  pro 


sw. 


\ 


aggregata  ex  utroque,  et  hoc  vel  includen- 
do  qualitates  activas,  et  passivas,  et  coeles- 
tem  influentiam,  ut  eum  accipit  Doctor,  et 
Porphyrius  in  propo-^ito.  Vel  illis  exclusis 
dividitur  etiam  mulLis  divisionibus,  ut  ^^pc^  divt^ 
puta  in  naturalem,  et  violentam;  in  perse, 
et  per  accidens;  in  qui,  et  quo;  incommu- 
nem,  et  propriam;  in  adsequatam,  vel  non; 
in  circumscriptivam,  definitivam,  et  per 
naturalem  et  sic  de  aliis,  quorum  prose- 
culio,  et  declaratio,  perlinet  ad  Philoso- 
phiam  naturalem,  et  Theologiam.  Quid  sit 
generatio  patet  5.  Physicorum  text.  comm. 
4.  et  sequentibus.  Quid  principiumTpa.iel5. 
Metaphysic.  in  principio,  et  quoties  acci- 
piuntur,  ibidem  habes.  Quid  vero  pater 
satis  notum  est  cuique. 

Quemadmodum  quoque  est  ratio  simili- 
tudinis.  Plures  alii  sunt  modi  accipiendi 
locum,  qui  non  sunt  ad  propositum  hic. 
Ordo  patet.  Divisio  communis  est. 

De  Seciindo,   arguit  negativam  duabus        6. 

rationibus.  Prima  procedit  ex  dissimilitu- 

dine  principii  per  se,  et  per  accidens,  de 

quibus  2.  Physicorum,  et  5.  MeL^jphysicae. 

Secunda  proceditasimili  destructive.  Ubi  Menmra 
^  multiplex. 

adverLendum,quod  mensura alia  inLrinseca, 
aliaextrinsecaret  loquor  modo  demensura 
quantitativa  continuorum.  Intrinseca  vero 
secundum  unam  dimensionem,  ut  linea; 
secundum  duas,  ut  superficies;  secundum 
tres,  ut  corpus.  Extrinseca  vero  alia  pro- 
pria,  alia  communis.  Vel  sic,  alia  perma- 
nentium,  alia  successivorum.  Prima,  ut 
locus;  secunda,  ut  tempus;  de  quibus  in- 
fra,  cap.  de  Quantitate,  et  alibi  plenius.  Ad 
oppositum  est  auctoritas. 

Deindo  conclusionem  responsivam  indif- 
ferentem,  secundum  unam  distinctionem 
ponit.  Distinctio  est  ista,  quod  illa  proposi- 
tio  similitudinaria,  de  qua  quaeritur,  po- 
test  dupliciter  considerari,  aut  ut  similitu- 
do  refertur  ad  genus  causae  ;  aut  ut  refer- 
tur  ad  modum  causandi.  Primo  modo  pars 
affirmativa  est  vera,  secundo  modo  nega- 
tiva.  Notanter  ibi  dicit,  quod  appropriate 
efficiens  dicitur  principium,  quia  proprie 
quaelibet  causa   est  principium.   5.   Meta- 


i 


QU /KSTIO  XI II 


175 


physicu'.    Et  qmxl  locus  perlinenl  ad  ge- 

nus  causic  efticienli.s,  ad  quod  perlimil  pa- 

ter,  respectu  generationis,  ostendit  :  quia 

con.servan;  genitum,  est  quo^Jdani  eflicerf», 

Loriii  ije-  locus  autcni  con.servat  locatuni.  Item.coad- 

'n./(<'/ juvat  ad  generationem  rei  primordialem, 

ntem.    Jsta  patent  experimcntaliler.  .Nam  videmus 

communiter  res  mrlius  conservari  in  loco 

gonerationis,  quam  alibi  :  licel  oppositum 

contingat  per  accidcns,  ul  palet  de  chole- 

ricis  genitis  in  locis  calidis    et  siccis,  qui 

diulius,  el  melius  con.servantur  in   locis 

humidis,  et  ita  de  aliis. 

Videmus  eliam  quod  locus  coadjuval  au 
gencralionem,  quia  multa  in  quibusdam 
climalibus,  et  regionibus  generantur,  qua? 
minim»'  in  aliis  po.ssunl  generari.  Imo  si 
in  illas  deferantur,  penitus  corrumpunlur, 
ul  palct  dc  omnibus  vcnenosis  animalibus, 
qua'  nullo  modo  in  Scolia  majori,  qux'  Hi- 
bernia  communitw  nominatur,  vivere  pos- 
sunl,  sed  illico,  dum  terram  illam  allin- 
gunl,  moriuntur.  Falel  etiam  de  Iconibus, 
qui  etsi  in  aliis  climalibus  generantur.non 
tamcn  ila  perfecli,  ut  in  secundo,  et  terlio. 
Simililer  de  fructibus,  el  herbis  patet,  ut 


[)K  TsBTto.  Circa  solution«m  qusstio- 
nis  dubiLitur.  Vi(lelur  enim  quofl  male 
di^at  (ieniu  ransie,  quia  lunc  Deuj».  vel  ali- 
quid  diflum  de  I)eo,  t»«el  in  Genere.  Item. 
quwl  esl  per  se  tale.  el  per  acadea*»,  n  :. 
possel  esse  Spwics  ejus^Jem  «ieuerii,  cum 
de  ipsis  dicalur  rrquivocc*  (ale  :  ned  paler 
el  I0CU.H  Hunl  hujusmudi,  igilur,  elc.  Item, 
quo<l  paler  non  Rit  cau.sa  tllii.  vel  geniU, 
videlur,  quia  reiatio  cauitae,  e(  cau«ali,  ar- 
guil  distinctionem  non  modo  realem,  sed 
in  esse  el  natura,  ut  tertia  dislinclione 
primi,  qurest.  7,  et  25.  secundi  habel  i"'- 
Pater  autem  non  di.slinguilur  nalura  a  tilio 
quia  patcr  est,  qui  de  sui  su'  '  'a  pro- 
du.xit  sibi  similcm  in  natura    m  •■:!!•. 

vel  saltem  .sen.siliva.  P.itemitas  v. ...  .^.  :  t 
biludo  pifxlucenlis  naturaliter  similis  p.-u 
ducto  in  natiira  lali.  Et  per  op|iu3itum   fl- 
lius.  et  tiliatio  de.scribi  p^^sunl. 

Kem,  quod  locus  nullo  modo  .sil  causa 
efticicns,  arguitur,  quia  .sic  aul  locus  pro 
formali.  aul  pro  .subslrato,  aul  pro  aggre- 
gato.  Non  primo  mo<lo,  quia  respeclus  nul- 
lam  activitalcm  hal>et,  neilum  realem,  sed 
nec  spiritualem,  vel  intellectualem.  secun- 
quilibcl    cxpcrilur.  (Juod  autcm   locus  et     dum  aliquos.  Nec  secundo  modo,  quia  sic 


palcr,  alio  et  alio  modo  causant,  ostendit. 
quia  islc  p<'r  se,  et  ille  per  accidens,  ul 
prius,  in  argumcnlo  ante  opposilum  :  sed 
pcr  se,  et  pcr  accidens  gcncrarc,  cst  alio 
el  alio  modo  generarc,  vel  efticere.  Patet 
2.  Pljysicorum.  text.  coinm.  3:{.  cl  5.  Meta- 
phys.  t«'xl.  comm.  3.  et  alibi  Sc'i'p<». 

Denide  solvil  argumenta.  Primuin  cx 
jam  dictis,  conccdciido  dissimililudincm 
qiKiafl  modiim.  Ad  secundum  ncgal  simi- 
litiidinrm,  qiiia  lcmpus  nec  coadjiival  ad 
gcncr.ilioncm,  ihh'  cnnscrval  genitum  :  .s(»d 
poliiis   csl     c;iu.s.i     corruplionis,    ut   j^atcl 


est  quanlilas.qux  sive  poiulur  absolutum. 
sivc   respectivum.  non  esl  d- 
vorum,  ut  infra  cap.  de  Quanu.ai!',  ui  ji;d; 
sa^pe  sccundiim  islum,  et  communiler  .so- 
cundum   omnes.   Si  vero  pro    .-•-•-' 
idem  .scquitur,  quia  si   nulla   p.i. . 
activa,  iKi'   lotum.  Ibi   etiam   non  \    .. 
tcrtia    cnlitas    communi(i>r.    Iicm.   a. 
principium  magjs  convenit  e:  . 

aliis  causis,  cuui  quo(ies  causa.  (odes  p:  .:t 
cipiiim    .'>    Mfi.iph.   (ex(.   romm.  1.  Kom. 
vidclur  quotl    paler   nou  si(  pa 
geniti.quia  sine  ipso  gi'ni(um  p  -^- •  pro 


1.  Physirorum,  lcx.   coinm.  1 17.  Tbi   dici(  duci  a  causa  superion,  y  '.  enim  po 

IMiilosophus.  (jikmI  temims  Uibfforil,  et  se-  les(  prima  c  lusa  cum  secun.ia.  per  ae  po- 

iirsritnt  omma  suh  t^^m/mrc,  nhtivi  scuntur  lesl.  Pos-Het  e(iain  con(ni  aliam  partetn  de 

prnpter  lem/ms.  Sed  iinntlnfiril,  nrqw  HO-  0«'  iliLile   c.T«v(iViUU.H   U>-1    argut    ; 

viim  ftirtitm  rst,  iirifite  hmnm.  Cnrrii/>lioni$  seu  oiiiuto  pro  nunc. 


'"'"/    '•"""    rnii.id    /x-r   sr  tempus  rsl    \uinerus        Sust 


'   ' » 


..  i. 


'.  n^- rnim  mntiis  rsl,  molus  nutein   distinr  focit 

itionis. 

tjnod  csl,  elc. 


ibi      ^li:iltU4>     If' 

quooinnecouuuutiv  V  '•-.»  •  .••^<-w^-)>*  ii...>t. 


176 


SUPER  UiMVEKSALIA  POUPllYRII 


10. 


Ad  aliiul,  quod  causa  per  se,  et  per  acci- 
deiis,  Hoii  dicuiilur  specios  caussR  efficien- 
lis  sod  modi,  quinlo  Melaphysicoe,  eL  se- 
cundo  Physicoruni,  ubi  supra, 

Ad  aliud,  quod  caiisa  'u\  proposito  sumi- 
tur  ut  se  extendil  ad  producens.  Vocat  au- 
tem  iste  in  aliquibus  locis,et  similiter  alii, 
illud  quod  est  generans,  vel  producens, 
vel  originans,  vel  puUuIans,  causans  etiam 
effective,  ut  infra,  cap.  de  Proprio,  forte 
dicetur.  Vel  dic,  quod  Doctor,  ubi  supra 
allegatur,  loquitur  de  distinctione  in  na- 
tura  secunduni  numeruni,  non  speciem. 

Ad  aliud,  quod  locus  pro  substrato  non 
immediato,  sed  pro  corpore  locante,  inclu- 
dent.e  inflaentiam  coelestem,et  tales  quali- 
tates,  el  complexiones,  est  causa  efficiens. 
Et  si  quoeras,  qua  ratione  influentise  cse- 
lestis  uims  locus  est  convenientior  ad  ali- 
quorum  generationem,  quam  alius,  ut  dic- 
tum  est  supra,  cum  lota  terra  sit  ut  punc- 
tus  respeclu  coeli,  et  sil  minoris  quantita- 
tis  (ut  Astrologi  volunt)  fere  quoliljet  cor- 
pore  caelesti ;  dico,  quod  liic  oportet  recur- 
rere  ad  diversitatem  aspectuum,  et  figuras 
constellationum,  et  dispositionem  recepti- 
bilitatis,  quod  non  oportet  hic  declarare, 
quia  transcendit  propositum. 

Ad  aliud,  non  dicit  DocLor  quod  magis 
convenit  principium  uni,  quam  alii,  pro- 
prie  loquendo,  sed  bene  appropriate,  Causa 
enim,  elemenluin,Qiprincipium,  sunt  Sy- 
nonyma,  ut  habet  Commentator  1.  Physic. 
comm.  1.  Appropriate  tamen  causa  con- 
venit  ipsi  fini  ;  elemenlum  vero  materise, 
et  formae  ;  eiprincipium  efficienti.  Sed  cau- 
.sam  hujus  profundius  investigare  pertinet 
ad  Philosophiam  realem. 

Ad  ultimum,  quod  non  inconvenit  ali- 
quid  esse  per  se  causam  extrinsecam  ali- 
cujus,  sine  quo  ipsum  possitesse,  secus  de 
intrinsecis  est  dicendum.  Vel,  quod  natu- 
raliter  loquendo,  intelligi  debet  illa  per- 
seitas,  vel  quod  respective,  uL  milium  ma- 
gnum.  Vel  quod  in  per  se  causis,  sicut  in 
dependenlia  causali,  ab  eis  datur  simplici- 
ter,  el  secundum  quid  Lale,  uL  paLeL. 

Secundo  dubiLatur,  quare  diciL  in  primo 


argumento  *  quod  locus  est  causa  per  acci- 
dens,  quia  non  movet.  Videtur  igitur  quod 
omnis  per  se  causa  in  causando  movet  : 
igitur  Deus  est  causa  per  motum.  Simili- 
ter  argui  poLest  de  intellectu,  respecLu  in- 
tellectionis,  et  sic  de  aliis.  Item,  accipien- 
do  locum  ut  prius,  videtur  quod  moveat, 
cum  virtutem  activam,  per  Pliysicum  con- 
tactum,  respecLu  locati,  habeat  :  patet  in 
pluribus  experimentis. 

Dico  breviter  ad  priraum,  quod  loquitur 
Doctor  de  agente  Physico  corporali,  agen- 
te  per  molum,  unde  non  sequitur  instan- 
tia  de  intellectu,  nec  de  Deo.  Vel,  liceL 
Deus  non  immediaLe  agaL  per  moLum,  me- 
diate  tamen  sic, 

Ad  aliud,  forte  Doctor  non  negaret  lo- 
cum,  sic  sumptum,  agere  per  moLum,  sed 
illam  parLiculam  addidiL  propLer  definitio- 
nem  loci  4.  Physicorum,  ubi  prius  in  qua 
ponitur  immobilitas.  Vel  aliter,  quod  si 
movet  non  ita  principaliLer,  el  per  se  prop- 
Ler  geniLum,  sicuL  paLer. 

Tertio,  posset  dubilari  circa  secundum 
argumentum,  et  solutionem  ejus,quomodo 
tempus  esL  causa  corruptionis,  et  quare 
non  similiLer  generaLionis,  quare  neque 
didiciL,  neque  novum  facLum  in  Lempore, 
neque  bonum,  Sed  quia  plura  hic  tangen- 
da  essent,  quae  Logico,  et  maxime  juveni- 
bus  extranea  sunt,  ideo  in  Philosophia 
videanLur,eL  ad  mere  Logica   accedamus. 


Tripliciler  cum  Genus  dicalur  :  de  leriio  apud 
Philosnphos  sermo  est  quod  eliam  describen- 
les  a^signaverunf,  dicent.es  Genus  esse,  quod 
de  pluribus  diflFerpntibus  specie  in  eo  quod 
quid  sit  prsedicatur,  eic.  Cap.  eodem. 


QU-^STIO  XIV 

Quid  sit  definitum  in  defmitione 
Generis 


D.  Thom.  de  Enlc  el  Esscniia  cap  4.  et  7.  Mclaph. 
Lect.  1.  Cajet,  ihidem.  Aurax.  lib.  3.  Metaph. 
qua'st  3.  arl.  2.  Joan.  Ang.  et  Bras   super  hanc 


num. 


11, 


on/ESTiM  XIV 


177 


I. 
4ri/umen 
%   jirinci 
alia. 


2. 


qwvtt.  S')tiis  cap.  de  genere.  Sinchez  lih.  3. 
qufPtt^.  Tolftt  q}i'e*t.  1.  de  flenere.  .Tav«Ilu*  in 
Lof/ira  Tract.  '».  cap.  2.  Cfjm|>liit.  ditp.  .">.  f/wett. 
',1.  .Morii»<;ro  dinp  f'nica  de  (Irnern  '/wrsl.  l.  lin- 
driffue/.  f/wPit  i»  de  tienn-f  url  1-  Masiiu  rap. 
de  (ienere  tecl.  1.  9.  3. 


Circa  hanc  dcfinilioiiciii,  Gnnits  est 
qund  prcpjlicfthir  de  plurihus,  otc. 

Qnn'riliir  priiiio,  ({iiid  liir  «leHnialiir. 
aii  intenlio,  aii  n;s?  Qiio«J  non  intenlio 
vidcliir  ;  (jijia  iiit«Mitio  ciiin  sit  accidens, 
iioii  j)ra}  licatiir  in  (juid  «lore;  quod 
aiitriii  hic  delinitur,  pnedicatur  inquid 
de  re. 

Itein.intenlio  non  pnr-diciitiir  m7J^/'/, 
iiisi  «1«;  ha«"  intentione,  et  illa,  'jiia'  tan- 
tiim  dilTerunt  inaterialiter,et  numerali- 
ter ;  DilTerentia  autein  .spocilica  est  for- 
nialis;  «juod  aut«'in  hlc  delinitiir,  pr.T'di- 
«',atiir  ile  jdurihu.s  ilinereiilihii.s  .Specie 
in  ({iiid .  Assuinjdiini  palet,  cjuia  inten- 
tio  Gciwris  iii  aniiii;ili,  rl  rolore,  iion 
dinVruiil,  iiisi  j^er  illu«l.  nii  apjjlicatur 
intenti«)  accidentalit«'r. 

Iteni,  si  iiic  dclinialur  inleiilio  (iene- 
ris.pari  rationi'  intentio  .Speciei  postea ; 
ergo  cuin  isla'  intfntiones  sint  disj)a- 
ratiu,  et  «lisparaluin  non  j^nedicatur  «ie 
disparalo,  seijuitur  (jiiod  Genus  non 
priodicatur  de  Specie,  ut  liic  locjuitur 
Porphyrius,  cujus  opposiluin  «licit  ri>r- 
pliyr.  cap.  de  Specie. 

Ileni,  Porj)hyriu8  exponrndo  diflini- 
tioiK'111.  cxeinplilicat  di»  aniinali,  ct  ho- 
niiiit'  ;  i'rfro  de  illis  inli.Midil  dflinitionein 
darc,  aliler  cxiMnpluin  non  e.s.set  ad  i>ro- 
j)i)situin. 

.Vd  ojipositiiin  :  l.ni^ncii^  tanUiin  «lebet 
ilcliniro  quod  j)<'r  sc  consi^lcrat  :  illiid 
esl  intenlit»;  i^rilur,  etc.  .Major  j)atet, 
(jiiia  ijiiiihjiiiil  diMinitur  ah  aliquo,  cog- 
noscitur  ah  co,  secunduin  suuin  (/und 
(fifid  cs/,  i'l  ila  i»i'r  s<'.  Pnihalii)  niin«>- 
ris  :  Quoil  jirinio  considcraliir  a  l.ojiCico, 
est  aliijuid  coininune.  hahcns  unuin  in- 
trllcctiiiii.  (jiiia  ens  jicr  accidtMis  non  est 

T  111.   1. 


scihile  ;  aul  erjfo  illud  estre«;<»l  sic  a 
primo  consideratoilicerelur  I./ij^icu»  ar- 
tife.x  realis  :  aut  intentio,  qu«>I  est  pro- 
positum. 

.\il  «jurpstionem  dlcitur,  «ju<k1  re«  sub 
intcntione  definilur,  r|uia  sic  rcs  a  Lo- 
gico  consideratur.  Kt  sic  palet  ad  argu- 
mcnta  pro  utraque  parle. 

Contra  hoc.  quod  hlcdennitur.univoce 
conv«'nit  rehus  omnium  ^'enerum,  ut 
aniinnli,  lolmi,  IhjurfB,  etc.  quia  se- 
cundiiin  idt-iii  nDinen,  ct  dclinitioiiem 
eamdem  :  sed  iinjtnssihile  est  ali(|uaiu 
rtMii  qualemcumque  suh  intenti«ine  con- 
v«'nire  univo«;e  rehusomnium  Generuin: 
ergo.  Prohatio  minoris  :  res  cnim  non 
potest  cominuniori  nomine  signilicuri, 
qiiani  j^er  hoc  nom<Mi  etis  :  si  er^o  res 
aliijua  suh  inttMitione,  omnibus  esset 
univoca,  ens  suh  inlentionc  Generis  pos- 
set  esse  univocum  illis  :  el  ita  lantiim 
uniiin  esset  Genus  rerum  omnium. 

Dicitur,  «ju«)d  res  illa  qu;i»  hlc  delini- 
tur,  iiDii  est  univoca  :  sed  tantum  habet 
propnrtionis  unitatem  :  mijilus  tainen 
suh  qu«)  delinitur  est  univocus  diveraiB 
Generihus. 

Contra,  si  rcssub  intentione  definitur. 
tunc  resjXM'  accidensiletinilur :  quia  per 
hoc,  i|uod  intentio  sibi  accidit  :  sed 
omne  per  accidens  reducitur  ad  aliquod 
|)«'r  .se,  a  quo  iliud  dicilur  per  uc  -  '  ns  : 
cum  ergo  res  non  lialical  ni^i  au  mic-n- 
tion«'  ijuod  hic  deliniatur.  sei]uitur  quod 
intcnlio  (>er  se  hlc  delinitur. 

Itcm.si  re.s  per  uccidens  dednitur.quia 
iit  suh  intcntione,  qu:e  sibi  .iccidit,  ergo 
non  «ielinitur  ;  qiiia  dclinito  «xtnvenit 
delinitio  j)er  - 

I)iceii«lum  i^iiur.qu<.)u  ic^  uuiiu  luuiio 

detinitur,  propter  rutione«  fact.ts :  Dec  ; 

iL'  ••  -'  ''iiiii,  quia  illiid  cHtens  i»er  acci- 

ilens,  cuju>^  iion  cst  dolinitio.  por  Ariito- 

tc|i'm  (».  .Mct.iph.  lext.  oimi  \.  '.\.  et6.  ol 

7.  Mctaph.  text.  coiu.   II.  13.  iO.  elil. 

it 


178 


SUPEU  1'NIVKUSALIA  POUIMIYRII 


% 


Inlentio 
dupliciter 
potest  sig- 
nificari. 


Prcedicari 
est  inlen- 
tionumper 
se,  rei  per 
accidens, 
esse  reipcr 
se. 


Differen- 
tia    inter 
signatum 
et  exerci- 
tum. 


nec  rcs  sul)  intiilioiio;  quia  illud,  vel 
erit  aggregalum,  vel  rcs,  vel  intentio ; 
sed  intentio  sola  definitur.  Tantum  enim 
illud  dcfinitur,  cui  per  se  primo  inest  de- 
fmitio ;  et  iilud  est  sola  intcntio,  quia 
quii3  ponuntur  in  definitione  sunt  inten- 
tionalia,  scilicet  praidicari  de  pluribus, 
etc.  quod  est  impossibile  per  se  primo 
convenire,  nisi  intentioni.  Scicndum  ta- 
men,  quod  intcntio  potcst  significari  in 
concreto,  vel  in  abstracto.  Primo  modo 
significatur  per  hoc  nomen,  genus,  et 
proprie  secundum  quod  intcntio  :  quia 
secundum  hoc  est  applicabilis  rei;  et 
ideo  secundum  quod  significatur  per  hoc 
nomen  genus,  defmitur  hic,  ut  scilicet 
est  intentio  :  tamen  forte,  ut  quid  est, 
habet  defmiri  a  Metaphysico. 

Propter  argumenta  sciendum  est,quod 
prcedicari  cum  sit  intentio,  est  intentio- 
num  per  se,  rei  vero  per  accidens  ;  esse 
vero  est  rei  per  se. 

Aliud  sciendum,  quod  esse  in  rebus 
prima3  intentionis,  illud  exercet,  quod 
prcedicari  signat  in  secundis  intentioni- 
bus.  Ex  quibus  sequitur,  quod  nomina 
concreta  secundae  intentionis  respectu 
hujus,  quod  est  prcedicari  supponant 
pro  suis  fundamentis,  sive  suppositis, 
respectu  esse.  Ex  quo  sequitur,  quod  a 
proidicari  signato  ad  prcedicari  exer- 
citum,  sive  ad  esse,  non  tenet  conse- 
quentia  per  se,  in  eisdem  terminis;  sed 
a  prcedicari  per  se,  in  intentionibus  ad 
esse  in  fundamentis  bene  tenet  conse- 
quentia  sic  :  Genus  proedicatur  deSpe- 
cie;  ergo  homo  est  animal:  hic  enim 
exercetur  in  prima,  quod  signatur  in  se- 
cunda.  Differentia  intcr  actum  signatum 
el  exercitumpatetin  multis,pernonenim 
exercetur  negatio  :  per  7iego  vero  signa- 
tur  :  per  tantum  similiter  exercetur  ex- 
clusio  :  per  excludo  signatur,  et  ita  de 
proeter,,  et  excipi,  et  aliis.  Ideo  sic  est 
argucndum  :  Ad  negationem  superio- 


ris  sequitur  negatio  inferioris;  ergo 
sinon  est  animal,  non  est  homo.  Ubi 
exercetur,  quod  prius  per  se  signatum 
fuit,  per  hoc  quod  dico  sequitur ;  et  ita 
hic  pro  intentionibus  superioris,  et  in- 
ferioris,  ponuntur  fundamenta,  sciiicet 
homo,  et  animal. 

Contra  hoc ;  quia  sequitur,  Animal 
prcedicatur  de  homine,  ergo  homo  est 
animal;  et  tamen  fit  in  eisdem  terminis. 
Dico,quod  Gonsequens  potest  esse  ve- 
rum,  sed  non  propter  Antecedens;  quia 
manifestum  est,  quod  Gonsequens  est  per 
se,  et  Antecedens  per  accidens  ;  verius 
autem  suam  veritatem  non  habet  a  mi- 
nus  vero  :  unde  non  valet  consequentia. 
Vel  potest  dici,  quod  non  sunt  iidem 
termini  Antecedentis,  et  Gonsequentis  : 
quia  in  Antecedente  sumuntur,ut  signi- 
ficata  informantur  intentionibus,  qui- 
bus  convenit  prsedicari  per  se  in  con- 
sequente  pro  significatis  absolute,  qui- 
bus  ut  sic,  extraneantur  istae  inten- 
tiones ;  et  ita  non  sunt  iidem  termini ; 
quia  tanta  diversitas  sufficit  ad  failaciam 
accidentis  :  igitur  et  ad  diversificandum 
terminum,  quia  terminus  variatus  in 
fallacia  accidentis,  est  duo  termini. 

Adl.  argumentum  dico,  quod  inten- 
tio  non  est  q\iid  rei ;  prgedicatur  tamen 
in  quid  de  re,  ita  quod  in  quid  sit  ter- 
minatio  inhaerentis,  non  inhaerentise ; 
quia  prcedicari  in  quid,  est  accidens, 
quia  intentio  ;  sicut  et  defmitum. 

Ad  secundum  patet  per  idem,  quia 
h£ec  intentio,  Genus,  non  est  quid,  nisi 
tantum  numero  differentium ;  praedica- 
tur  tamen  de  differentibus  Specie. 

Ad  tertium  per  idem,  quia  Genus 
pr£edicatur  de  Specie,  licet  intentiones 
sint  disparatse,  non  tamen  unum  est  al- 
terum. 

Ad  quartum  dico,  quod  illud,  quod 
signatur  per  defmitionem  in  intentioni- 
bus,  exercetur  in  rebus ;  ct  ideo  in  illis 


I 


5. 


\ 


6. 
Ad  argi 
menta. 


I 


01  .KSTIO  \|V 


17^ 


exemplificyt,     tanr(ii;im    in    m;inif«,'stio-         C^»mj»  diriiur  a  j^ijnio,  gi><iiiH,vel  a^^not 
liliiis  ;  non  quiu  de  eis  (lo/initionem  de-     qiuKl  esl  nnluni,  el  pilesl  accipl   quiiique 

m'xlis,  ul  palel  per  hos  versus  : 

Vnii^emaUgenut,  gnius  eit  d         '  •  gexut, 

Prnprieta%/ue  rci,  totfAfM,  f/enic  r/"  •  mino- 

[rum. 

Primo  mo<lo  accipilur  hlc,  quod  adhuc 
polosl  disiin;^ui,  ul  supra  habilum  esl  de 
rnivers.di,  aQl  vididirr-l  pm  fMrmali,  aut 
pro  suhslralo.aul  pr»  a^^gn-gali).  Dividiltir 
eliam  a  Porphyrio  in  lillera. 

Unu,  dividilur  in  Physicum,  el  Logi- 
curn,  sed  do  Logico  abstjlule  sumpl>,  esl 
pnrsens  inlentio. 

I)iil»ium  l;inuMi  esl,  an  dofinilio  Porphy- 
rii  hic,  el  Arislolelis,  I.  Topicorum,  cap. 
4.  (*t  5.  MoLiph.  lex.  comm.  ^i.  del)eal  in- 
lelli<,M  de  ipso  Gonere  pro  formali,  an  cep- 
te  pro  subslrnto.  I>o  jjenore  pro  agu' 
non  ost  dubiuin,  qiiia  ipsius  non  esi  atu- 
nitio.nec  sciontia.cnm  sil  ons  por  accjden.s. 
6.  Molaphys.  Quid  sit  pr.-piUcari   ,!e  phtri- 


(lerit. 

EXPnSITIo 

Quanrit  circa  df.-nnitionoin  Tieneris,  in 
tertia  acceplione  a  Porpliyrio  assi;^nrita, 
antoquarn  do  bonifalo,  vel  sufficientia  ip- 
sius  dispulol,  quid  principalitor  per  ipsam 
declaralur  :  an  vidolicot  iiilenlio  Generis 
conci-etivo  dosignatii,  an  certe  subslralurn 
ejus  :  el  huc  non  .siiie  causa  quieril.  Mulli 
eniin  isla  loj^icalia  nimis  gi'os.se,  et  reali- 
ter  accipiunt,  it  i  quod  e.x  suis  scriptis  mi- 
nimain  dilTorentiarn  inter  Physicam  «•(jnsi- 
der-atiunom,  et  Ixjgicam  vidobis.  .Vlii  vero 
alteruin  oxtremum  non  niirius  viliosiim  eli- 
gentes,  nd  voces,  et  nornina  omiiia  logica- 
lia,  ot  quod  boslialius  osl,  physicalia  Irans- 
feiuiit.  (lontra  quos  qunrlo  Molaphysic^e, 
piinio  Klonchorum,  ol,  in  principio  Physi- 
coruin,  et  alibi  .smpe,  .\risloteIes,  et  Corn- 


montalor  ex(damanl.  Tacoo  hujus  viri,  el  bns,  palet  prius  :  quid  'iif/erentibujt  Spe- 
aliorurn  sapionlurn  gr-aves  invectivns  in  ci>,  et  <«  </m/V/,  patobit  infra.  Quid  re«,quid 
ipsos.  Voluit  i^'ilur   virluose,  el  subtiliter     i»/''/»//y,  prius  notum  est. 


modiuin  invesli^^nre  I)(X'lor  iKJSter.  Ideo 
consider*aliones  logicales  noqiie  principa- 
liler  ipsis  r-ebus,  (jiiia  lunc  reales,  neque 
ipsis  vocibiis,  qiiia  tunc  vocales  ;  .sed  ipsis 
socundis  intonlioiiibus  convenire  ostendit, 
ideo  rationales  verne  dicuiilur,  denomina- 
lione  objoctiva. 

Dk  Puimo.  Oiiid  sit  (/e/hulio  patot  I. 
Topicoruin,  cap.  1.  ubi  diciliir,  quod  /cr- 
ininua  cst  orntio  (jui  /  rst  esse  si;/ni/lr(jnx. 
Soplimo  eliani  Melapliysica»,  el  oclavc»,  et 
0.  Topiconiin  de  coiidilionibus,  ol  r'e<juisi- 
lis,  el  parlibiis  ipsius  habolur.  Iltotius 
otiarn  in  libro  Dflinilionum  qiueinlur. 

Polost  aiitein  sumi  pro  substi-alo,  ol 
pro  fonnnli.  Pr*imo  modo  suinilur  in  pi"o- 
posilo. 

(^)uotios  nufom  dicilur,  tactiim  est  suprn, 
(|u;rsl.  .'{.  ;di(iunliler.  Dicitur  ;iutem  (/i//l- 
iiilio  ;i  (/-s,  ol  /Inid,  //nis,  ubi  Iniiisil  .<  in  f, 
(jiiod  ost  divorsi^  rnodis  linire.  dolermina- 
ro,  ostendore,  quid,  vel  (|unle,  vel  (|u;in- 
tum,  sit  ;ili(iui(l. 


Oi*do  patel,quia  prius  eral  dubium  pne- 
cedens  ciira  secund:iin  Generis  acceplio- 
nem  docLimndum,  qu;im  dubia  orla  circa 
ipsius  tertinm  signiticationem. 

Ilein,  prius  osl  detenninandum  quid 
deMnilur,  ([u  im  de  sufticienlia  deliniliom-s 
dispulnndum.  (Juare  nulem  prius  de  Ge- 
noro.  (lunm  de  alii^;  delerminalur,  dictum 
esl  supi*a.  Kl  nolal  Itooliu-  ilariler  io 

commenlo  secund;e  ediliuiiiA,  ;n   Porphy- 
rium,  cnp.  de  Gem^re.  in  principio.  I» 
communis,  nisi  quod  secunda  par»  •'U  Mt- 
vidilur,  ut  pnlebit  stnlim. 

Dk  Se«:im>o,  arguit  qu  '■'»-nnT">'i  r.ifi.Mie, 
qu(Kl  hic  non  delinilur  in'  Kt 

.»«Mnper  inlellige  do   - 
Primn  rnlio  pr«H*e<iil  a  deslrucljono  «. 
pnrlicula*  dotlnitumis  ab  ini- 
nlllo  enim  el  qu.iMiN'1  pars  ojus  d« 
detlnito.  Slcul  igilur  i  um  ad   pitv 

posilum.  ita  timad  op  n.  Mi- 

nor  Limcn  nrgumonli   ponel  nogan,  lioct 
Doctoraliler  resi  ^  m- 


9. 


10. 


180 


SUPEK  TINIVEIiSALIA  PORPIIYIUI 


11. 


cedil  a  deslructione  penultimcT  particulir, 
ubi  tangit  tre.s  propositiones  famosas  apud 
ipsum.Primaquod  intentio  non  pra;dicatur, 
nisi  de  liac,  el  illa,  qwv.  tanlum  materiali- 
ter  distinguuntur.  Ubi  intentio  personali- 
ter  debet  accipi,  ut  puta  pro  intentione 
Generis,  vel  Speciei,  et  non  sinipliciter  po- 
nendo  univocationem  ejus,  ut  statim  dicam. 
Similem  liabet  sententiam  s;rpe  in  his 
quiBstionibus,  et  in  Quodlibeto,  qusest.  6. 
articulo  1.  in  fine,  licet  in  I.  distinct.  23. 
in  oppositum  videatur  aliter  dicero,  sed 
non  de  mente  propria,  ut  patet. 

Secunda  propositio,  sed  implicitc  habe- 
tur  liic  quod  differentia  materialis  est  tan- 
tum  numeralis,  quam  infra  tangit,  et  ma- 
xime  in  antoprijedicamentis,  quoest.  3,  et 
in  secundo  suo. 

Tertia,  quod  differentia  specifica  est 
formalis,  et  e  contra,  secus  de  differentia 
formarum.  Idemhabet  in  secundo,  distinct 
3.  quJBst.  4.  et  alibi  ssepe.  Tertia  ratio  de- 
ducit  ad  hoc  inconveniens,  quod  stante 
hypothesi,  Genus  non  prcedicatur  vere  de 
Specie,  quod  est  contra  omnes.  Quarta  ra- 
lio  procedit  ex  verificatione,  et  exemplifi- 
catione  Porphyrii  in  textu. 

Ad  oppositum  arguit  unica  ratione  satis 
demonstrante  propositum,  quae  procedit 
ex  per  se  int-^ntione,  et  per  seobjecto,  et 
ex  consequenti  ex  per  se  proportionabiliter 
definitionibus  Logici,  et  satis  patet. 

Deinde  solvendo  quaestionem,  duo  facit. 
Primo,  recitat  opinionem,  quam  sequuntar 
multi  Realistarum,  et  illam  improbat.  Se- 
cundo,  propriam  opinionem  conclusive 
ponit,  et  declarat.  Vult  igitur  prima  via 
quod  licet  res  primse  intentionis,  quae  est 
fundamentum  Generis  (ubi  communiter 
accipimus  fundamentum  pro  subjecto,  si- 
cut  etiam  in  relationibus  realibus,  sed 
oportet  imaginari  tunc  duo  in  ipso,  videli- 
cet  quod,  et  quo,  sicut  inSocrate,  cum  di- 
cimus,  quodest  similis  Platoni  ;  quo  scili- 
cet  ut  albedine,  et  quod  ut  ipse  Socrates 
albus  ;  ita  animal  est,  quod  est  genus,  sed 
quo  est  genus  est  communicabilitas  talis) 
non  definiatur,  nec  consideretur  absolute 


a  Logico,  quia  lunc  esset  artifex  realis  :  ip- 
sum  tamen  ut  sub  intentione  Generis,  con- 
sideratur  abeo,  et  ita  definitur,  sicut  Ma- 
thematicus  considerat  aes,  vel  aurum  ut 
sphoericum,  vel  Iriangulare,  et  sic  de  aliis. 
Et  sic  faciliter  solvuntur  argumenta,  quia 
principalia  faciunt  pro  hac  conclusione. 
Argumentum  autem  post  oppositum  solvi- 
tur,  negando  quod  solum  intcntionem  per 
se  considerat  Logicus,  sed  etiam  rem  sub 
intentione. 

Contra  hunc  modum  dicendi  arguit  Doc- 
tor,  ex  univoca  convenientia  illius,  quod 
hic  definitur,  rebus  omnium  generum.  Et 
bene  dixit,  convenit,  et  non  praidicatur,  ut 
infra  bene  dixit  rebus  indefinite,  et  non 
universaliter;  bcne  etiam  Generum,  ad 
differentiam  transcendentium,  et  illimita- 
torum.  Sicut  enim  animal  de  prsedicamen- 
to  Substantise  est  Genus,  ita  color  de  prae- 
dicamento  Qualitatis,  et  figura  de  prsedi- 
camento  Quantitalis,  et  relatio  suppositio- 
nis,  de  praedicamento  Relationis,  et  sic  de 
aliis.  Patet  etiam  de  decem  prsedicamentis, 
quorum  quodlibet  est  Genus.  Idem  habet 
infra,  quaest.  3.  Antepraedicamentorum  in 
solutione.  Talis  autem  convenientia  non 
potest  convenire  alicui  rei  sub  intentione, 
quod  probat  satis  bene,  et  patuit  supra, 
quod  ens  non  est  Genus. 

Ad  hoc  argumentum  respondetur,  et  il- 
lam  responsionem  sequitur,  velsaltem  non 
improbat  Doctor  infra,  quaestionesequenti, 
et  saepe  alibi,  distinguendo  de  unitate 
univocationis,  et  proportionis,  quarum  se- 
cunda  sufficit  in  proposito.  Voco  autem 
unitatem  univocationis,  unitatem  vocis,  et 
rationis,  sic  unius ;  unitatem  vero  propor- 
tionis  appello,  unitatem  conformitatis,  vel 
in  similiter  se  habendo,  non  unius,  sed 
plurium,  et  communiter  realiter  diverso- 
rum,  el  hoc  secundum  proportionem  Arith- 
meticam,  vel  Geomelricam,  licet  Meta- 
phorice  loquendo  seu  metaphysice,et  entita- 
tive.  ut  5.  quoesl.  Quodlibeti,  articulo  1. 
habet.  Sicut  enim  se  habet  animal  ad 
hominem,  el  asinum ;  ita  color  ad  albedi- 
ncm,  el  nigredinem  ;  et  figura  ad  quadra- 


Unil' 
voca 

et  ij: 
tioni 


I 


OIM-STIn  \IV 


181 


lurn,  ol.  Iri.iriguluin;  el  sic  de  aliis.  lios  Iruri».  riiino  mtKJo,  quaiiluin  ad  propasi- 
igitur  un.i  uiiilale  proporlionis  sul.ost  in-  lum,  si^piitlralur  per  ho<' nomen^V/iu*,  cu- 
l<Miliorii  (ierioris  iii  rommuiii.  Dciiido  non  jus  ahstractum  esl  i/i/^»/!/!/*  ijenTix,  cl  non 
(iirrclo  conlr.i  haiic  ev.isioiioin,  s(?(i  coiilra  .v^/*mi/»/j«,  ul  aliqui  ponunl.  NulliuH  cniro 
opiriionem  iri  se,  .ilio  modio  arguil  I)o<-tor,  istorum  quinque  rniversalium  abslrar- 
irdorondo  quod  Lo;,Mcus  iiori  por  .sc,  sod  por  tum  uno  nomine  polesl  exprimi,  ul  in- 
accidons,  liiric  rom  dofinii-ol  :  .sicut  subs-  fra  cap.  de  Difrerenlia.  elF^roprio,  haljel 
l;inliii  j)or  accidons  vidotur;  (luia  iil  suh  isle.  Accidons  aulem  onine,  sive  reale,  si- 
colore  ;  sod  omiic  por  accidons  talo,  rodu-  ve  raliunis,  coin-relivc  sumpluni  i-«l  appli- 
citur  .1(1  f)or  so  U'ile.  '2.  Pliysic.  le.Kt.  comm. 
0().  ot  .ilihi  sjofio;  cuin  igitur  ros  non  defl- 
ni.ilui-  .1  Logico,  nisi  ul  suh  inlonliono,  er- 
^o  inlontio  maj,'is,  ol  [)or  se,  Ex  quo  ul- 
torius  ai'<^uit  (|u<)<l  ros  non  dofinilur  fuii- 
<l;mionlalil<'i-,  lo<(uendo  ox  liypolhosi,  cuiii 
iiiii)Ii<-ot  <loliiiitionom  non  convenire  per  .se 
dofiiiilo,  iit  su[)r;i  visum  esl. 

(lonso^jiionlor  ponitopinionoiu  propi-i;im, 
ul)i  sic  [iroce<lil  :  priino  concIusi(»neni  no- 
i;;iliv;im  pi;oinillit,<|ua>  triplox  esse  potost, 
I*rini;i  quo<l  ros  ;il)soluto  hMjuondo,  iion  do- 
liiiilur  liic.  .Socund;i,  quod  nec  agfxrogatum 
ox  10,  ot  intonlioiio.  Torti;!,  quod  nec  res 
sul)  iiitonliono.  Prim;i  p;ilot,  (iuia;«lilor  ar- 
lifex  i"o;ilis.  Socund;im  prol);itox  0.  Mol;ipIi. 
loxt.  coiimi.  I.  b.  ().  et  7.  Mel;iph,  lext. 
c.oiiiin.  II.  l;!.  et 'JO.  atquo21.  'rorliam  os- 
londila  sufficionti  divisiono.  C.oiKdusio  er- 
gogonoiMlis  iiog;itiv;i,  vidolicot /r."?  ntiUo 
miulo  d"/lnilur,  .s;illoiii  iit  r/Korl,  o\  priiKti- 
[)  ililor,  licol  forlo  [^ro  qno,  o\  concomit;iu- 
loi-  :  [);ilol.  .Socundo,  conclusioiiom  ;iffirm;i- 


cahilo  subjtcto,  pnpdicalive  .saltcm,  elcon- 
nol;it,  sive  consij^nilicat  ifMum,  cl  non  in 
abslracto,  licel  sic  insil  :  non  tamen  per 
modum  inhaMenlis,  se<l  p<T  modum  pcr  se 
stanlis,  el  absolule    essenlia?,  'a'. 

Cum  igilur  Logica  sit  de  secundis  inlenlio- 
iiibus,  non  (luomodocumque,  sed  applica- 
tis  i^riniis,  igitur  Logicus  dofinil  inlenlio- 
noiii  Genoris.  Kl  sic  do  aliis  in  concrelo,  el 
non  in  abstracso,  ul  .scilicel  connoLil.  con- 
cornit,  etsu[)[)onil  pro  fundamonlo.  Veriti- 
c;itur  igitur  omnis  dofinilio  h)gicalis  in 
fundameiitis,  licet  in  alia,  ol  alia  pncdica- 
liono  :  iioii  timen  ox  hoc  scfiuilur.  quod 
fuiid;imontum  sil  id,  qiiod  detinilur,  scd 
socund;irium  \}ro  i/un.  Intentio(iuo(|uo  abs- 
tiMclive,  el  <iuidililativo,  pnrscin<lendo  a 
coiicornontia  subjocti,  el  fundamonti.  ha- 
bot  forte  defiuiri  a  Molaphysico,  ul  supra 
diclum  est.  hloo  not;inter  dixil  Doclor,  et 
/irn/n'if  xfcun  lum  t/uini  inlrnlio,  ad  diffe- 
r(iili:im  ojus,  ul  esl  ens,  ut  supra  dicluni 
ost,  <|uoil  dilTort  intonlio  inquantum  ons. 


tivaiii  :idjuiii,'il,  <|u;im  [irobat  ox  [)or.seilate      ,.i  i,„,u;,nlum  iuteulio. 


convoiiionli;o  liujiis  (UMinilionis  (<lo  qu:i 
<Iu;orilur)  i[)si  .soli  inlonlioni,  <iu;o  osl  iio- 
c(»s.s;iri;i  condilio  dotinibilis,  vol  doruiili 
porso;  dolinilio  (»niin  ox  secundis  inton- 
tionibus  coiislilul;i,  noii  convonit  [ht  se, 
iiisi  socun<l:o  inloiilioni;  <|Uod  liocsil  hujiis- 
UKjdi,  [>:ilobil  ox  ((u;oslinnil)Us  so<[uonli- 
bus. 


I  Ilorius  pro  solutione  ;ir}?umentorum.el 
ultoriori  dochiratione  diclorum,  adducil 
<luo  n()t;ibilia ',  ox  quibus  duo  corollaria  • 

infort. 
Primum  n'>labilo,  (IU<hI  //r.r//(rrfr/r  ' 

se  .socuud;irum  intentionum,  qt:- 

cuuda  iiilontio,  el  dicil  actum  > 

C.MC  vei\>  riTUm.   Kt   ptisset  add;    ;m. 

qUO«l  Videllcet  «/|/*l".    i'  '«^'      n-r   r.W'»!    ,T- 


16. 


■•I 


t***  rttwtm 


.Sod   [iro  iii;iJori  ilocl;ir;iliono  liujus  coii- 

clusionis,    dislin^Miit   de   iiiloiilioiio,   noii  ;>/'i//ii,  est  vocum.  L 

([uo;i(I  (>Jus  ess(Mili;im,  sod  (luoiid  mo(h)sin-  cliam  inlcntionum.  ut  infra  in   V 

lolliLT^Midi,   ol    sii;iiiHcaiKli    ipsius,   diceiw  camciilis.  Kxcmplum.  ^'••♦•♦^                      /'' 

(juod  i)()tosl  siLrnilic;»ri  coiicnMivo,  vcl  aks-  S/H'rie,  vcl.  SftnuVt  /*/             ««r  itf  tniltri- 

Iraclivo.    Kx   ([uo  siMiuilur  .socutidum  ip-  (/iio.  nvtc  dicilur  :  non  lamen,   -^            «/ 

sum  idonlilas  signillcali  coiicivti,  e'  abs-  O^hus;   vol  e  conlra  :  nec,  /             nm  c  I 


182 


SUPEU  UNIVERSALIA  POUPIIYUII 


4 


17. 
Inlentio- 
nes  suppo- 


Species,  vel  e  conlra,  saUem  ut  qidd.  Ilomo 
aulem  cfil  animal,  vel,  Socrales  csl  /lomo, 
coiigruenlius,  quam  animal  prsedicalur  de 
homine,  vel  liomo  de  Socrale,  uL  inlra 
slalim. 

Secundum  noLabile  esL,  quod  per  lioc 
verbum  5ioy?,  es,  fui,  exerceLur  in  rebu> 
primse  inLenLionis,  vel  sibi  conlormibus, 
quoad  hoc  acLus  signaLus  imporLaLus,  per 
hoc  verbuni  prsedicari,  vel  subjici,  vel  dici 
in  secundis,  uL  dictum  esL  supra. 

Primum  corollarium,  quod  concreLa  se- 
cundo-inLentionalia  supponunt  pro  funda- 
Tundamen-  i^ienLis,  maxime  quando  copulanLur  per 
''•'>'•  hoc  verbum  prsedicari;  eL  non  solum  res- 

pectu  hujus  verbi  est  hoc  verum,  sed 
eliam  respectu  aliorum.  Facit  tamenspecia- 
lem  menlionem  de  hoc  verbo  prsedicari 
Doctor,  quia  est  adpropositumdefinitionis, 
de  qua  quasritur.  Exemplum  cum  dicitur, 
album  currit,  denotatur  quod  homo  vel 
aliud  animaljCurrit.  Ista  cum  &\q,\\mv ,Genus 
prsedicalur  de  Specie,  denotatur  quod  ho- 
mo  est  animal,  vel  aliud  hujusmodi.  Ilic 
est  tamen  dissimilitudo,  propter  diversita- 
tem  actus. 

Secundum  corollarium,  et  sequitur  ex 

primo  quod  a  prsedicari  signaio    ad  exer- 

citum,  in  eisdem  terminis,  noK  tenet  argu- 

mentum  per  se,  sed  bene  in   aliis,  ut  puta 

ab  intentionibus  ad  fundamenta,  et  maxi- 

me  dum  in  intentionibus  fit  praedicatioper 

se,   ut,  Genus  prsedicatur   de  Specie;  ergo 

A  proedi-  homo  est  animal.  Prima  enim  esl  significa- 

sUnaiaad  ''^'^'^  secundse.   Quod  ergo  dictum  est  in 

exerciiam  prima  figurative,  indeterminate,  et  confu- 

quando  sit 

conse^uen- se,  et  sub  velamme  quodam;  practicatur, 

*"■  et  oxprimitur   distincte,    per   secundam. 

Praidicalio  enim  signata  non  est  proprie 

proedicatio,  ut  dictum  est  prius  :  sed.  tan- 

'tum  signum  prsedicationis.  Hoc  patet,  quia 

primum  ponitur  a  parte  subjecli,  et  sub- 

jeetum  a  parte  prsedicati,  secundum  ordi- 

nem  loquendi    in  actu  signato ;  ut,  Genus 

priBdicatur  de  Siecie,    vel,  Animal  prxdi- 

catur  de  homine,  licet  prima  sit  per  se,  et 

secunda  per  accidens,  de  quo  in  sequenti- 

bus.   Nisi  dicas,  quod  illud  quod  est  sub- 


jectum  in  actu  signato,  est  primum  in  ac- 
tu  exercito,  et  e  contra,  de  quo  infra  tan- 
getur. 

Consequenter  incidenlaliter  ponit  diffe- 
rentiam  actus  signati,  et  exerciti,  in  mul- 
tis.  Nam  praeter  communem  modum  exer- 
cendi  actum  signatum,  qui  tactus  est  su- 
pra  ;  et  modo  hic,  videlicet  per  hoc  verbum 
est,  vel  aliud  substantivum,  sunt  alii  ter- 
mini  speciales,  sive  modi,  vel  determina- 
tiones,  actum  exercitum  importantes  :  et 
enumerat  tres,  videlicet  prseter,  tantum,  ei 
non.  Isti  enim  termini,  negatio,  essclusio, 
exceplio,  et  verba  sibicorrespondentia,  per- 
tinent  ad  actum  signatum  :  ideo  apte  per 
se  adjunguntur  ipsis  secundis  intentioni- 
bus.  Dicit  ergo,  quod  per  non  exercetur 
negatio,  qua3  per  nego  signatur  :  et  ita  de 
tantum,  et  excludo  ;  de  prseter,  et  excipio. 
Et  ponit  exemplum  de  duobus  primis,  id 
est  de  non,  et  nego,  vel  negatio  :  qualiter 
videlicet  valet  argumenlum,  ab  uno  ad 
aliud,  cum  term*inis  primo-intentionali- 
bus,  et  secundointentionalibus  proportio- 
nalibus  utrique.  Unde  argumentum  istud 
valet,  Ad  negationem  superiOiHs  sequitur 
negatio  inferiovis;  igitur  si  non  est  animal, 
non  est  liomo.  Ubi  mutatur  actus  signalus 
in  exercitum,  et  intentiones  in  fundamen- 
ta,  pro  quibus  supponunt.  Omnes  enim  ter- 
mini  antecedentis  sunt  intentiones  secun- 
dir,  ut  patet,  et  omnes  termini  consequen- 
tis  sunt  primse  intentiones.  Ponitur  ergo 
homo,  et  animal  loco  superioris,  et  inferio- 
ris,  formaliter  acceptorum.  Et  ponitur  non 
est,  loco  negatio,  et  sequitur  cum  nota  illa- 
tionis.  Tamen  non  exemplificat  Doctor  de 
aliis,  sed  exempla  plura  possunt  imagina- 
ri.  Uno  modo  sic,  Quod  co/wenit  praecise, 
vel  exclusive,  antecedentiy  convenit,  etcon- 
sequenti,  igitur  si  tanlum  homo  currit, 
tantum  animalcurrit.  Vel  sic,  Quod  con- 
venit  prsecise  uni  oppositorum,  removetur 
ab  altero  ;  igitur  si  tantum  album  currit, 
nihil  quod  est  nigriim  currit.  De  ultimo 
sic  :  Quidquid  excipitur  ab  aliquo  attribu- 
to,  continetur  sub  subjeclo  attributi;  igitur 
si  omnis  homo,  prseler  Socratem,  currit, 


1 


18. 


Actus  si 
nalus  qu 
modo  Ira 
sit  in  e 
ercitum. 


OlI.CSTIn  \IV 


l-vl 


10. 


Socrates  fisl  hnmo,  et  sir  de  aliis.  Ilabes  iil  si  sic  argualur,  f)e  f/uorumque  pra^lica- 

plur.i  cxcnipl.i  in  rogulis consequciiliarurn.  tur  animul ,  Uluft  e»l  nnimal :  trd  ile  homi- 

applicabilia   ad   proposiluni.   Kx  onuiiljus  nf  pnrdicatur  animal ;  igitur  homo  ett  ani- 

istis  palel  veriUis  illoruni   nolabilium,  el  tnal. 

corollariorum,  Ex    his  «iuabus     respoiisiuuibu.s    tialjcs 

Sedobjicil  maxime  contra  .secun<luni  co-  duas  propositiones   nolabiles.    Priina    ex 

rollarium.     quofl    etiam     in    eisdcm    ter-  \tr\mn,  (\no(\  Verius  veritatem  non  habet  a 


minis  valet  coMsefiucntia   ab  actu  signato 
ad  exercilum,  et  lillcra  satis  patet. 

Uespondel  duplicitrr,    [)rimo    negando 
primam  conse(juenliam,  sallcm  de  forma. 
Nam  si  induceretur  ad  Syllogismum,  con 
clusio  necessaria  infcrrelur  ex  contingenti 
f)r;emissa,  et /y^r  .<f/'  ex   jier  accidens,  (\\\oi\ 


fninus  rero.  S«vunda  ex  s^cuiida,  quud 
Tenninus  mriatus  in  fatlacia  Accidentit 
'•■it  ilun  trrniini. 

.\d  primuni  principale  dicit,  quod  aliud       8). 
esl  o.sse  qttid  rei.aliud  prwdicari  in  quid  de  ««/2!^"' 
re,  el  \\iK  ut  ly  in  quid  deliTiiiiiiat   iiiha;- 
rens,   non   inhxM-entiain.    Ooncedil   igilur 


est  contra  .Vristolelcm,  primo  IMiorum.  el      (ifiius   [^rccdicari   in  quid  de  rt».  ul  ly 


prlmo  Posleriorum,  formalilcr  .sallem  ar 
guendo.  MalrrialiU-r  enim  sequilur  neces- 
sarium  ad  (juodlibet,  et  unum  ad  quodli- 
bet,  et  [)er  sc  ad  quodlibel.  Kxcm[)lum  (li- 
cel  non  sit  omnino  similc)  Socratcsesl  risi- 
bilis:  iffiiur  liniho  csl  risihilis,  non  .secjui- 
fur  pr()[)ler  quil,  sed  potius  e  conlra. 

.\lio  modo  rcspondcl,  negando  mino- 
rem,  imo  quod  est  fallacia  (loinequentis 
in  argumcnlo,  V(d  in  con.s(»rjucntia  illa  pri- 
ina,  proplcr  varialioncm  me(Iii.  .\nimal 
enim  et  homo  sub    inlenlionibus  secundis      el  lux*  pro  substralo,  et  forle  etiaiii  pr»)  for- 


1« 

qui'l  determinal  if)suni  (ienus  in  se,  quia 
unum((uod(]iie  iii  suo  Oenerc  est  quid^  si- 
cul  supra,  iii  simili  dicluin  esl,  de  per  te. 
Ouare  licet  h;ec  pnedicatio  sit  dcnominalU 
va  accidentiilis,  .\nimat  est  (iemt*  :  pniHli- 
catuin  Lamen  dicitur,  iii  quid  ad  sensum 
datum  prius. 

.\d  .secundum  dicil  [)cr  iti«ni,  t,enus,  m- 
quit,  esf  r/uid  d>f/''rentium  nutnero  tantum, 
ut  pu!a  hujus  (lcneris.  ct  illius.pr.7y/ica- 
tur  tam^^n  in  </uil  de  differentitjus  S/iecie  : 


extrancantur  sibii[)sis  absolutc  sumptis. 
f*r;rdirari  namque  cum  sit  .sccunda  inten- 
lio,  accidil  animali,  cliain  pro  esse  inlelli- 
gibili.  Mco  cnini  pnedicalur,  (juia  gcnus, 
vcl  su[)crius,  vel  coininunc,  vcl  pncdicabi- 
l(\  (|uil)iis  [)(•!•  sc  convenit  [^ruMlicari. 
Siiiil  igilur  alii  lcrmini  aiitecc^lcntis,  cl 
coiisi  (|iicntis,  s.altcm  (|iiaiituiri  ad  sii[)[)()si 
lioiiciii,  liccl  iion  ({uoad  signiticatiohem, 
(ju;e  ;ilicl;is  sutlicit  :i(I  talbiciam  .\cci(lcntis. 
Vc!  mclius,  in  sccund;»  res[)oiisione  vull 
consc(iueiiti;im  valcrc,  proplcr  ;iliel;it'iu 
t(M'iniiiorum.  Kt  ({uod  ibi  t:ingil  di>  talbicia 
.\cci(lcntis,  exein|)larit(M'  :i(l(lucil.  Iii  li;ic 
nutfMU  cons(>(]iicnti;i  non  cst  foriii;ililiM'  f;il- 
laci;i  talis,  (]ui;i  non  citm[):iranlur  hic  acci- 
dcMis,  (»t  subjcclinu  ;id  ;ilt(iU()d  lcrlium  al- 


m;ili  Jiccipiendo  dilTcrentia  Spei'ie,  suiiien- 
do  ly  in  quit  ut  prius  :  sed  de  hoc  iii  lerlio 
articulo,  et  infra  (Iu;imI.  17. 

.\(I  t(Mtium  j)atet  per  disliiictionein  h.ibi- 
tim  iiilT  sicluiu  sigiialum,  el  exercitum, 
et  ;ili;i,  (ju^e  t;icUi  suiit  in  corpore  (|u:iMlio- 
nis.  Licet  enim  h:iv  sil  falsi.  Genus  ett 
Sp  ries,  vel  e  coiilra.  accipiendo  ulruiiique 
ut  7»(*'/,h;i'c  liiiKMiesl  veniff«*itM.s  i- 

/(/;•  de  S/terie. 

Ad  ({uarlum  dicil,  (|uu<i  exenipla  |)onit 
l*ori»hyrius   in  r««l)U«<   priuiri'  r  riisi   : 

lum  ({uia  iu  illis  veriticatur  •ti  ;i:t.uo.  el 
j)ro  illis  .secundario  s:illiMii  (iatur  aU|ue 
pro  cis  intenlio  gtMic*^'-  ••'  '  finilur.  nup- 
|H)nil.   rum  (|uin   tii  ■•'   fhii:,.ni 

I>er  qu.T  ignolior.i  o;      

nit  dtvl.iran*.  Tum  elinui,  quia 


Iribiitiim,  si(Mit    conviMiit   in    tall:ici:i  tali, 

ul  hic  /Inmo  est  Sperie^  :  Socratesest  homo,  /Mmimus,  »)«  m/  ita  $il.  ox  primo  I 

ert/o  Stirrates  rsl  S/ieries.   El  si  mluc;ilur  tcxt.  coiiim.  10.  IH»  ijviH  tamen  pi 

iii  Svllo'Msmum,  adhuc  nou  essi«t  fallacia,  l«Miti.»nibus  non  dnlur   ista  «i 


fn 

:»- 

,  ncc 


181 


81JPER  nNlVEHSALIA  PORPIIVHII 


absolule  sumplis,  nec  aggregativo  nec  ut 
sub  inlentionibus  secundis,  ex  praeliabitis. 
21  I)e  Tehtio,   pi'imo   dubitatur,  ciica  pri- 

mum  principale,  et  solutionem  ejus,  tum 
quia  minor  argumenti,  quam  non  negat 
Doctor,  vidctur  neg  nda,  ut  supra  notavi. 
Tum  quia  illa  distinctio  de  iti  quid,  ut  de- 
terminat  inlu^rens,  vel  inliaerentiam,  et 
eodem  modo  illa  de  pn-  se  supra,  videlur 
minus  conveniens,  quia  sic  Proprium,  et 
Accidens,  et  Differentia,  possent  prsedicari 
in  quid,  cum  unumquodque  in  suo  Ge- 
nere  sit  quid,  licet  respectu  alterius  sit 
quale. 

Ad  hoc  dico  breviter,  quod  licet  minor 
illa  posset  negari,  ut  prius  dixi,  accipien- 
do  ly  in  quid,  ut  determinat  inlia^rentiam, 
non  tamen  utdeterminat  inliserens,  etqua- 
liter  illa  distinctio  valeat,  et  intelligenda 
sit,  dictum  est  in  simili  supra,  quoest.  9, 
10,  11.  num.  23. 

Ad  illud  quod  additur  de  aliis  Universa- 
libus,  potest  dici,  ut  supra,qu8est.  12.  no- 
tavi,  quod  potius  Genus,  vel  Species  prse- 
dicantur  in  quid,  quam  alia,  tum  propter 
proprietates  fundamentales  ;  tuni  propter 
suppositionem  personalem;  tum  propter 
reductionem  aliorum  ad  ista  duo.  Et  cum 
dicitur,  quod  unumquodque  est  quid,  etc. 
verum  est  metapliysice,  sed  non  logice. 
Vel  aliter,  verum  est,  ut  tamen  modum 
Speciei,  vel  Generis,  induit.  Vel  tertio,  ve- 
rum  est  proprie,  non  tamen  appropriate. 
Vel  quarto,  et  coincidit  cum  secundo,  ve- 
rum  est  de  his  qua3  per  se  in  Genere  aliquo 
reponibilia  sunt,  ciijusmodi  sunt  tantum 
Genera,  et  Species. 

Secundo  dubitatur  circasecundumprin- 
cipale,  et  solutionem  ejus.  Videtur  enim 
quod  male  dicit  intentionem  non  prsedi- 
cari,  nisi  de  hac,  et  illa,  qme  tantum  nu- 
mero  differunt,  et  hoc  sive  accipiat  inten- 
tionem  in  communi,  sive  ut  implicite  in- 
telUgitur  de  intentione  Generis.  In  inten- 
tionibus  namque~secundis"ponimus  coor- 
dinationem,  et  Genera,  et  Species  suo  mo- 
do,  sicut  in  primiSjUt  in  Anteprsedicamen- 
lis,  qua^st.  ultima,  habet  iste. 


Item,  Genus  generalissimum,  et  subal- 
ternum,  magis  differunt,  (juam  unum  ge- 
neralissimum  ab  alio,  loquendo  de  inten- 
tionibus  secundis,  et  similiter  potest  ar- 
gui  de  Specie  specialissima,  et  subalterna, 
et  forte  subjecta,  et  prsedicata  ;  et  eodem 
modo  de  Differentia,  Proprio,  et  Accidente. 
Sed  hoc  generalissimum,  etilluddifferunt 
numero  ;  igitur  generalissinium,  et  subal- 
ternum  plus  quam  numero.  Differentia 
vero  major  numerali  ad  minus  est  speci- 
fica,  sicut  de  unitate  minori  numerali  in 
simili  habet  iste. 

Et  si  dicatur,  quod  differunt  generalis-  25. 
simum  et  subalternum,  tantum  penes  ma- 
terias,  quibus  applicantur,  et  ita  acciden- 
taliter,  sicut  masculus,  et  femina,  in  spe- 
cie  humana  :  et  eodem  modo  de  omnibus 
aliis  est  dicendum. 

Gontra,  quia  eadem  ratione  Genus,  et 
Species,  solum  numero  distinguerentur, 
imo  potius  in  his  unum  erit,  quia  eidem 
fundamento  applicari  possunt,  saltem  res- 
pectu  diversorum;  generalissimum  autem 
et  subalternum  minime. 

Item,  secundum  istum,  in  his  quaestio- 
nibus  per  totum,  definitiones,  etdivisiones 
logicales  ubicumque  possunt  verificari,  de 
secundis  intentionibus  semper  intelligen- 
doe  sunt.  Gum  igitur  Genus  a  Porphyrio 
dividatur  in  generalissimum,  et  subalter- 
num,  et  uLrumque  definiatur,  utpatetcap. 
de  Specie,  sequiturquod  lalesdefinitiones, 
et  divisiones  dantur  per  differentias  forma- 
les,  et  secundo-intentionales,  et  non  per 
materiales. 

Item  tertio,  quia  eodem  modo  poterit 
divisio  Univerdalis  in  hsec  quinque  dici 
materialis  :  et  sicut  prius  dictumestdeGe- 
nere,  et  Specie,  in  prima  replica,  ita  po- 
test  argui  de  Differentia,  et  Specie,  et  si- 
militer  de  Specie,  et  Proprio.  Et  sic  de 
aliis.  Sed  tunc  quomodo  coordinatio  prse- 
dicamentalis  in  secundis  intentionibus  ?  et 
quomodo  scientia  de  ipsis  ?  quomodo  de- 
monstratio  ?  quomodo  definitio?  quomodo 
ordo? 

Pro  solutione  huju>  dubii,  licet  (ut  su-       24.| 


ol/KSTI'»  \IV 


185 


liilJeren- 
tia  duples 
iii  ticciilen- 
tiljus. 


pr.i  qu;<>.sl.  12.leligi)  utra((iit>  p.irs  prolKibi-  iri  .suurii  propriuni  individuuni,  quain  in 

lilor   suliuori    [jo.ssil,    Liineu    ul    clarius  aliquaiii    cju.s   Sp».Tieni ;  sihI   lalo   indivi- 

ulraquo  via  suslinealur,  riolaiKium  priino  duuni  forlo  [x)lf^l  Ijono  dici  do  pluribui, 

quo<l  iu  oinnilius  arcidenlihiis,  sive  reali-  ul  pula,  Ikjc  eas,  sicul  oris:   b<xr  animal, 

bU'!,   sivo   inlonlion.ilihus,    [)oU?sl  allondi  sicul  animal :  el  ila  lioc  gonu.H,  Hicut  ge- 

(iinv^ronlia   duplcx,   srilircl  ni.ilorialis,  ol  niis  :  el  sic  possol  dici,  quod  duplox  ewel 

torin.ilis,  ul  (,',\pross<!  lialj«'l  isle   in  [iriino,  pra;dicalio    cujusliliol   communiii,    prirna 

disLinct.  2.  (juiosl.  o.  solvondo   arguinonUi  scilicol  el  socunda  :   sicul  duplox  suppo- 

(j[)inionuiii,  ci   in  lcrli.i   (lisliiiclione  <?jus-  silum,  scilicol  oju.sdom,  vol  alloriu.H  deno- 

(luni,  cl  .'ilil)i.  1'riina  (iit   [HiPci.su   lalis)  <*sl  minalioniij.   Prima  do  .solum  numerodifT»?- 


nuincr.ilis  e.\  [)arle  disliiKrloruin,  liccl  cx 
parte  (lislingucntiuin  [)0.ssil  es.se  sp«'(itica, 
vel  gcncrica.  Secunda  vero  esl  s[)<'ci(ica 
ad  iiiinus,  nisi  exleiidalur  ad  lia'cc<'i- 
Uilcs. 


rcnlibus,  .s«H*unda  vero  de  Specie  differen- 
lihus,  el  aliquaiKlo  de  .solum  numero  (.'■• 
Iil)us  dicerolur.  Se<l  Im-c  respoasio  quieril 
inajores  difficullalos  [)«'rsolvore.  Ideo  le- 
nc.inlur  res[)onsiones  prj-cid«'nlos,  vel  di- 


.SecuiKlo  advcrLenduiii,   quod  su[)[)osilii  calur  con^Ofiu^^nler.  (Jui  vollol  lonore  aliam 

sunl  in  du[)lici  dilTercntia  :  qiurd.iin  <'jus-  viaiii,  solval  nioliva.  Prirna  vi.i  niagis  mihi 

(l(!in  (lcnoniinaLionis  cum   suo  coiiiinuni  ;  sa[)il.  Ouid  aulom  dicondum  sil  do  Specie 

quiedani  aUcrius.  Exeinpluiu  uL  liomo  rcs-  respe<*lu    spocialissiiiijD,   el   suUilU-nw  ; 

peclu  aniinalis,  <'l  lioc  aniinal  :    <  oininuni-  el  de  Diffcivnlia.  ol  Tnjprio,  el  Accidenlo, 

Ler  t.iinen  supposiLum   «'jusdem   deiiomi-  suo    niodo,  in   suis    locis   porlracUindum 

nalionis  pricdic.itur  de  supposilo  allerius  eril. 

denoiniiiationis,   staiite  ideiitilate  concre-  T<'rlio  circa  solulionom  qua\slionis.  po- 

tionis.  lest  dubit.iri.  ot  gratia    hrovilalis,  omnia 

TerLlo  .scieiidum,  ut  .sa-pe  supra  dictuin  sub  uno  dubio  p«'rstringam.  Videlur  onim 

e>l,  quod  aliLer  Logicus,  etaliter  mclapliy-  quod  iiiale  dlcal  contr.i   primam  viam  ar- 

sicus,    li.is   socuikI.is   intcnti<jnes   consido-  guondo.  qiiod  illuc  quod  liicdotinilur  con- 

laL  :  <|uia  liic    uL   .qj^jlic.ibilcs   r<'bus   pri-  v<'iiil    univoc»'  robus   omnium   Clonorum, 


Geufris 

prifiiinilio 

de  solo  nu- 

tncro  liiffe- 

rrnlif>us, 

ifuiitnndo 

verificO' 

tur. 


iiKc  inU>nLionissunL,  ille  vero  utabstraliunt 
ab  illis. 

Kx  liis  ad  dubium  [)oL<^st  dici,  sustinen- 
do  ip  uin  (i<'nus  [^iicdicari  [dus  (|uani  (!<' 
.soluin  nuin<'ro  (lilTerentibus,  quod  lo([ui- 
Lur  DocLor  dc  iMlTerciilia  niateriali  acci- 
dentiuiii,  ct  non  torniali,  insecuLus  forto 
in  lioc  viam  coimnuneiii,  (jua'  .U'cidcnlia, 
Specics,  subjccla,  dicit  nuincro  distingui. 
Vcl  aliler,  quod  K)<|uilur  logice,  ol  iioniiu»- 
laphysicc  d«»  i[)sis  intcnlionibus.  Vol  ali- 
lcr.  [)osscl  .s.ilvari  (licluiu  l>octoris.  iiitol- 
ligcndo  illud  <lo  sup[><)silis  allorius  <lono- 
ininationis.  Pncdicaliir  ciiiin  (;«'iiusd«'  lioc 
(litTcrcnlc  S[)<'<'i<',  ol  ^U'  illo,  «jua'  Uintuin 
nunicro  ditTcrunt.  iil  iiiliM  [»alobil.  Vol  doniri  illir  pr 
ultinio  [jossol  dici,  «[U0'l    l<K|uitur  confor-      ttfns  rrhnutnr  a'i 


luiii  (|uia   doiiuminalivo.  ol  accidonlililer 
convonit;    tuin  qui.i   mulUe  n^s  goruTum 
noii  sunt  (Joriord.  Ilom.  ons  sub  iiUonlione 
l  niviM-siilis,  vel  comniunis,  aul  li 
dciilis,  convonil   uriiv«x-o   nd)us  (.kui.iuu 
G<'norum,  igilur  pn»posilio   illa  osl  f.d-.i 
ImfHismbih  fst   aliquam   rem,    olc.    Iii ;... 
circa  id«'m  lalx>ranl  hiaUvlicus,  MoLiphy- 
sicus,  ol  SophisUi.    I.   MoUipli.    U»x!     • 
monl.  ').  M«'lapliy.sicus  ven>  dotinii 
ut  r<'s  [)rima>  iidonlionis  osl  ;  endem  eti.im 
dotinilioiio.  «fua    Purphyrius,  ul  palct  5. 
MoUi|)li.  U*xl.  commonl.  33.  igilur  ol  Ijogi- 
ciis.  Mato  igilurdicit.  qu<Ml  rt*snulIonKMJo 
<lotiiiilur,  sod  inlonlio.    Iu>m,  po(ttH!>nl  [ 

(hnmr  per  o 
'  /trrtr^  d  tir;  ■■.: 


iniLcr  diclis  siiis  alibi,  ubi  dicil  <|Uotl  /lo  roMtmi/ «/^•//miA»  /-*=#•.» 
uiiuinquod(|Uc  (lonus,  vol  g<Mi«'ralius,  prt)  nuiic.  Uom.  qiuxl  «I. 
unuiu(iuo(l([uo  communi',   prius  <h»scondil      quod  im/cn/io  vidolicel  tlefiHuur  pcr  sc  r^u^ 


186 


SUPER  UNIVEUSALIA  PORPHYHII 


ul  est  concrelum,  videLur  ialsum  ox  7.  Mc- 
lapli.  texl.  comni.  2.  Ilem,  cum  concreluin, 
et  ablractum  idem  signiticent,  per  le  infra 
quoest.  de  denominalivis,  si  abslraclum  si- 
gnitical^?<?'rf,  sequilur  quod  et  concretum  : 
male  igitur  dicit,  quod  inlenlio  ut  quid 
est,  liabel  deliniri  a  Metapliysico,  ut  tamen 
concretive  sumpta  a  Logico. 
-'7.  iLem,  abstracla.  ut  sic,  non  possunt  de- 

finiri,  quia  omne  quod  proprie  definitur, 
supponii  personaliter  quod  abstractis  non 
convenit.  Ilem,  illud  primum  notabile  vi- 
detur  falsum  :  quia  liaec  esL  vera,  Animal 
per  se  prwdicatur  de  homine  :  et  hsec,  Ge- 
nus  est  Universale  :  et  lisec,  Genus  est  Ge- 
nus.  In  omni  enim  Genere  est  quid,  el 
essenlia,  et  praedicatio  essentialis,  per 
consequens  :  et  hoc,  mediante  hoc  verbo 

est. 
Item,  illud  primum  coroUarium  videLur 

repugnare  solulioni  qusesLionis,  eL  simi- 

liter  secundum  notabile.  Nam  si  nomina 

secundo-intenlionalia   concretive  accepLa, 

respecLu  hujus  \erhi prsedicari,  supponunt 

pro  fundamenlis,  et  talis  prsedicaLio  habeL 

exerceri  in  primis,  videtiir  ergo  quod  de- 

finitio  Generis  habeL  verificari,  eL  exerceri 

in  rebus  :  res  ergo  sub  intenLione  defini- 

tur,  ut  prima  via  tenet. 

ILem,ex  secundo  corollario  videLur  se- 
qui,  quod  praedicatio  signata  in  secundis 
intentionibus  sit  per  se,  ut  puta  ista,  Genus 
prsedicalur  de  Specie,  et  tunc  disparatum 
per  se  de  disparato   prsedicaLur. 

ILem,  ista  prsedicatio,  Genus  prsedicatur 
de  Universali,  non  exerceLur  in  rebus,  sed 
in  ipsismeL  secundis  intentionibus,  dicen- 
do,  Universale  est  Genus. 

Ilem,  circa  illam  litteram,  in  qua  nota- 
tur  differentia  aclus  signaLi,  eL  exerciti, 
mulLa  essenL  tangenda.  Sed  breviter  dubi- 
num.  4,  lari  potest,  quare  illa  Adverbia  %  non,  tan- 
tum,  eiprseter,  denotant  actum  exercitum 
magis,  quam  verba  sibi  correspondentia, 
cum  Adverbia,  adjeclivaverborum  sinL,  el 
minoris,  per  consequens,  enLiLatis. 
28,  Ilem,  circa  soIuLionem  primam  objectio- 

nis,  quae  ponitur  in  fine  solutionis  quses- 


lionis,  contra  secundum  corollarium,  ubi 
negat  conseqtlenLiam,  quia  Consequens  ost 
minus  verum,  quam  Antecedens,  videLur 
dubitandum,  quia  tunc  consequentia  in 
qua  necessarium  infertur  ex  impossibili, 
vel  contingenti,  deberet  negari. 

Item,  videtur  quod  male  dicat  in  secun- 
da  responsione,  quod  terminus  variatus  in 
fallacia  AccidenLis,  esL  duo  termini,  cum 
fallacia  AccidenLis  sit  fallacia  extra  dicLio- 
nem.  MullipliciLas  enim  AccidenLis  poLest 
stare  cum  unitate  termini.  Unde  supra, 
qusest.  9, 10, 11.  dicLum  est  quod  diversitas 
supposiLionis  sLaL  cum  uniLale  subjecti,  et 
significati :  causa  enim  apparentiae  in  falla- 
cia  Accidentis,  secundum  istum  1.  Elench. 
quaest.  46.  est  identitas  apparens  alicujus 
diversiLatis,  ita  quod  sit  aliquid  unum  pro 
medio  comparatum  ad  extrema,'^secundum 
diversas  naluras  in  ipso  exisLenLes.  Ipsa 
tamen  diversitas  est  causa  non  existentiae. 
Et  ibidem,  quaest.  44.  dicit  quod  Accidens 
ut  sumiLur  in  fallaci;i  AccidenLis,  est  cum 
raLio  alicujus  non  fit  eadem  totaliter  cum 
ratione  alterius,  prout  ad  tertium  compa- 
rantur.  Ex  his  pateL  quod  terminus  non 
variatur  in  fallacia  AccidenLis,  sed  ratio 
formalis  significati. 

Item,  posset  specialiter  argui,  quod  su- 
perius  non  accidit  suo  inferiori  :  dimitLo 
tamen  pro  nunc,  quia  de  hoc  est  ibi  spe- 
cialis  quaesLio. 

SusLinendo  igiLur  Doctorem  nostrum, 
respondeo  ad  ista.  Ad  primum,  nego  as- 
sumpLum.  Ad  primam  probaLionem  dico, 
quod  stant  simul  aliquid  dici  denomina- 
tive  de  aliis,  et  cum  hoc  esse  praedicatum 
univocum  illis,  ut  infra,  in  Antepraedica- 
mentis  dicetur.  Et  sic  inLelligit  DocLor 
convenienLiam  univocam  in  proposito,  non 
uL  univoce  dicLum,  sed  uL  univocum  prae- 
dicaLum. 

Ad  aliam  dico,  quod  ly  rebus  supponit 
determinate,  et  non  distributive,  ut  ima- 

ginaris. 

Ad  secundum  poLest  dici,  quod  ens  est 
univocum  metaphysice,  non  logice,  ut  su- 
pra  tactum  est.   Vel  poLest  negari  antece- 


i 


"29.       4 
Dalur  uni- 
vocum  de- 
nominati- 
vum. 


l 


t 


QL.KsTlo  \l\ 


Ii»7 


dens;  ut  prius  liabiUiinesl,  solveiido  illaiu 

dillicullalein  d«'  enlc,  qua-sl.  !,>. 

Ad  lerliuiu  dieLMiduiu    uuo  niodo,  quod 

licet  laljoreul  circa  idfui,  diversimod»'  la- 

ineu  haljeul    IMiilosoplius,  et  (ioiuuieuLitor 

ibideiu.  Nou  incouveuit  igilur  ((uo<i  idrni 

per  se  ab  uuo  detiuiatur,  licel  uou  al>  alio. 

Vel  potest  aliler  dici,   uei^audo  uiiuoreni, 

quia  .VI(;taphysicus  uou  soluiii  entia  realia, 

sed  eliain   ratiouis,  cl   uegaliories,  et   uon 

enlia   rousidcral,    ul    palet     1.    MeLaphy- 

sicJL". 

30.  Sed    tuiic    esl   duhiuiii,    lii-of^lcr  dicl.um 

Doctoris  supra,  quod  alitcr   .Mclaphysicus, 

aliler  vero  Loj,mcus  coiisidcral,  quia  hic  iu 

coucrelo,ille  vero  in  abstracto,quod  tamcn 

in  proposilo  falsum  csl,  quia   ulcique   iu 

concreto  dclluil. 

Quomodo      Uici  polfst  quod  Mctai)liysicus,  ma.xime 

cllTetTo-  »n  5.Melaphysica?,accipitut  plurimum  des- 

gicut,   res  ppiniiunes  vul-rarcs   UTiniuorum   coiumu- 
contiue-  '  " 

tani.  nium,  de  quibus  ibi  dclcrmiiial,  iiuuc  ex 

Logica,  uunc  ex  aliis  faculUitibus,  ut  con- 

.sequcnter  investiget  quidditates  liles  abs- 

traclive,  el  iU  esl  iu  proposito. 

Vel  susliueiido  primaiii  responsioiicm, 
disliii{^'ue  de  abstractioue  :  licct  eniiu  Me- 
laphysicus  coiisiderel  quidditales  rcruiu 
absolutc,  IKJU  Uuiicii  iu  ullimata  abstractio- 
ne  logicali,  quia  sic  forlc  de  ipsis  iiihil 
posscl  pnedicari.  Considcral  crgo  ab4rac- 
tive,  id  est,  absolule,  el  abstractiou»  pi:e- 
cisiva,  licet  iu  vocc  sil  couceriicutiu,  ct  iu 
re  iuh:ereiilia  :  de  hoc  alias  altius. 

Vel    breviter  dicendum,  quod  .Vristole 
h's  ibi  dctcrmiiial    de  Genere,  prout    esl 
quoddam    tolum     iiicidtMitaliler,    ct    poiiit 
iiiulli|)lic(Mii  acceptioiKMu  ejus,  ul  de  aliis 
tcrmiuis  ibi  facit.  Licel  i^itur  rccilct  ac- 
ceptioiuMU  (>jus  logicahMU,  non   Uiiiumi  ul 
sic,  ipsuni  consid^MMt  :  sed  secuiiduiu  rca- 
les  ejus  acc»>pti()n(»s,  ul  patcl.  Vrl  dic  qu(Kl 
|)lura  iu  McLiphysica  non  meUiphysice.  sod 
phy.Nice,  vel  logice  dcU^rmiuaiilur,  ul  ha 
bel  isle  I.  (iu:c>l.  Mclaphysica». 
^       .j,  .\d  (luartum  de  7.  MeUiphysica»  dicen- 

dum.  (|uod   ibi   lo^iuilur    Philosophus    dc 
concrcto  {^ro  siguitlcaU).  elcoiinoUUosimul 


el  non  pro  signiHrato  Uintum  :  bic  veru  io- 
lenlio  (ieiicri'4  per  .se  detinilur  in  conrrTlo, 
pro  signiticalo  Uinlum,  licel  verifirelur  io 
couuotalo.  l)t'  hoc  aniplius  f|uii-sl.  .sequcn- 

li. 

Ad  quintum  dico,  qutKl  ulrumquegigiii-      /mumiio 
tlcal  fjuul,  .sed  diversiinode,  quia  hoc  cum  JK^^^r 
casu,  illud  vero  absoluU*.  Klha'«-  livcrsiLi.H  *■" 
sufticit  ad  dislingucnduni  dctinittoneui  lo-  Ufruiur. 
gicahMii  a  meUq^hysicali.  U^mic*  ergo  dicil 
!)(K:tor  qiujd    ul  tptiJ  ett,  haljel    definiri, 
Mctaphysico,   quia    omiiis    quiddilas,    el 
luaximc  accidenUilis  aljslracUve  fh^vi.T.-iia 
a  proprieUUe,  dicil  qiiid  :  coiirni.       .   ro 
luoduui  aUerius.  Kl  quia  U»gicus  conside* 
ral  secuiidas  iiiUMilioncs,  ul  Kunl  iiuxli  in- 
U'llig(Midi  primarum   ;  ideo  ronvenienler 
in  concreto  eliain  propinquo  definil  cas. 

.\(i  aliud  pos-set  negari  assumplum  se- 
cuiiduiii  ali(|uos  :  ha*c  enim   o  l  vera  »e- 
cuiidum  ipsos,  lluinanitas   est  aniinalil4t 
sicut  isla,  Homoeal  animal.  El  iKwsel  con- 
tirmaii  hoc  ex  dictis  hujus,  disl.  3.  .secun- 
di,  qua\st.   1.  in  dcclaralione  illius  dicli 
AviceniKT,    quod    videlicel  Equinilas  ett      .^^^ 
tnntum  i/isa.  Vel  aliUT  po  sel  dic»,  quod  ' 
abstractum  eliam  ultimatum  |h>U'sI  drtini-  ^^^  ^ 
ri  ex  obliquis,  vel  pi"aHlic;ilioue  uialeriali,  "•'* 
licct  uoii  cx  reclis  ;  vel  pnrdiralion»»   for- 
mali,  ut  illa  capiuntur  protHxlem.    Exem- 
pluiu,  lia-c  enim  esl  primi  modi  :  lluinami' 
tas  '•.</  ex  animalitate,  et  rationaiitaJe,  si- 
cut  luec,  llomo  est  aHimal.  (.^Hia^ri'  super 
I.  Pasterior.  Vel  lerlio,  eldariusad  men- 
t(Mu  hujus  dicendum.  <\\\M  detiniUo  infla- 
physicalis  lirelsil  al  ■.  non  Uimen  ul- 

liuiate  talis.  i)e  hiK*   magis  iiifni.  quBsi. 
!«>. 

Ad  aliud  pjiU«l  solutio  ex  dlcU*  Itoctori».       ^ 
Ooncodo  enim  haiir  esae  vemm.        ;  n<t/     ^■«•«' 
prii^ilicatuiule  homine,  el  h»*'  p»*r 
pro  quauto  illo  signaUi  • 
llomo  ''st  animal.  hici  ' 
ri  per  acridens,  ronven 
so  (ionus,  v«'l  suin^riuH.  ..  i  ..■ 

Cum  dirilur  rons«H|ui>nU'r  »4..  -.  ...ec  «l 
pcr  s<\  Cenns  e*'  l'n  rtrsttU.  K-^t^^-nus 
est  GeHtis.  ■  '■'    Hic  .  quo«l  ruml.i»^  i\- 


( 


.    1  in    Jtfttmr  44 


10, 


188 


SUPER  UNIVERSALIA  PORPHYRll 


sideral  sccundas  inlenlionos  uL  applicahi- 
les  primis  ;  ideo  coniparalio  secundarum 
intenlionum  apud  Logicunisecunduinprae- 
dicalioneni,  elsubjeclionem,  debel  altendi 
per  se  in  illo  actu,  qui  est  exercendus  in 
fundamentis,  pro  quibussupponunt.  Ideo 
dicta  Doctoris  debent  intelligi  proprie  Lo- 
gice,  licet  Metapliysice,  ut  procedit  argu- 
mentum,  in  secundis  intentionibus  possit 
esse  prsedicatioexercita,  suo  modo,  sicut 
in  primis  :  et  tunc  induunt  modum  pri- 
marum  intentionum,  quia  eis  ut  sic  consi- 
deralis,  sunt  applicabiles,  aut  seipsse,  aut 
aliae  secundie  intentiones,  ut  modi  :  et  ita 
tales  exercila3  praesupponunt  signatas  in  se 
velaliis,  Logice  consideratis. 

Vel  posset  breviter  dici,  ut  prius,  ad 
aliam  parlem  argumenti,  qiiod  licet  hsec, 
Geniis  est  Universale,  sit  prsedicatio  per  se, 
acciditnihilominus  extremisquod  compa- 
rentur  inter  se,  per  hoc  verbum  est. 
33.  Ad  aliud,  nego  quod  infertur.  Dico  enim 

Res  quo-  ,  ^      ,         .  ,     ,■  .•       • 

modo    ivc  quod  Doctor,  m  solutione  qusestionis,  opti- 
defimatur  ^^  ^-^^  ^^^  ^^^  absolute,aut  subintentio- 

ne,  hic  non  deliniri.  Non  primomodo,quia 
tunc  esset  definitiorealis,  etnonlogicalis  ; 
non  secundo  modo,  quia  tale  est  ens  per 
accidens,  cujus  non  esl  definitio.  Nihilomi- 
nus  tamenilla  definilio  in  actu  signato,  in 
secundis  intentionibus  assignata,  verifica- 
tur  in  primis  in  aclu  exercito  :  et  ita  datur 
pro  primis,  quantum  ad  verificationem,  li- 
cetsitperse  primo  intenlionis  secundse,  et 
pro  ipsa  detur  primario  in  ac!u  tali.  Nec 
mirum  est  hoc,  in  definitionibus  Logicis 
maxime,  quod  scilicet  aliorum  sint,  el 
pro  aliis  dentur  :  quia  considerantur  defi- 
nibilia  hujus  a  Logico,  ut  egregie  inquit 
Doctor,  concretive,  et  in  supposilione  per- 
sonali,  el  ut  modi  applicabiles  rebus,  et 
non  ut  quid,  vel  abstractive,  ut  supra  de- 
claratum  est  :  et  ita,  si  bene  advertis,  nul- 
la  repugnan':ia  est  in  dictis  Doctoris. 

Ad  aliud  polest  concedi  quod  infertur 
tanquam  inconveniens.  Etcumdicis  quod 
disparatum  praedicatur  per  se,  eic.  dico 
quod  illudessetinconveniens  inpraedicaiio- 
ne  exercila,  in  qua  denotalur  prsedicatum 


esse  de  ratione  subjecti,  vel  e  conlra,  si 
pracdicatio  sit  per  se,  saltem  in  primo,  vel 
secundo  modo^non  autem  in  praedicatione 
signata,  ubi  extrema  supponunt  profunda- 
mentis.  Vel  aliter  posset  dici,  quodexdic- 
tis  Doctoris  non  sequitur  illudquod  infer- 
tur.  Nondicit  enimDoctor  quod  pra^dica- 
tio  signata  in  secundis  intentionibus,  sit 
per  se  :  sed  dicit  quod  a  praedicari  per  se 
in  intenfionibus,  adesse  in  fundamentis, elc. 
hoc  est  quod  ipsum  proedicari  convenit  per 
se  intentionibus,  esse  vero  rebus,  ut  dictum 
est  supra. 

Ad  aliud  dico,  ut  jam  tactum  es.t  supra,  34. 
quod  ipsaemet  secundse  intentiones  induunt 
niodum  fundamentorum,  quoniamipsse  de 
aliis  modificative  prsedicantur  :  et  ita  est 
in  proposito  argumenti.  Et  similiter  hsec, 
Jndividuum  prsedicatur  de  pluribiis,  qua^ 
non  potest  exerceri  in  rebus  primse  inten- 
tionis,  saltem  consequentia  formali  :  quod 
dico  propter  Essentiam  divinam,  Socrates 
enimnom  prsedicatur  de  pluribus,nisi8equi- 
voce  ut  dictum  est,  qusestione  nona.  Ideo 
potest  sic  exerceri,  hoc  Individuum  est  in- 
dividuum  :  etsic  de  aliis.  Sed  dicesquod  is- 
ta  sunt  contra  Doclorem,  qui  dicit  quod 
non  lenet  consequentia  talis  in  eisdem  ter- 
minis.  Dicendum,  ut  dicit  Doctor  solvendo 
objectionom  illam,  in  solutione  qusestio- 
nis  ad  finem,  quod  tales  consequentise  non 
sunt  per  se,et  formales,  et  de  talibus  intel- 
ligit  Doctor  corollarium  suum.  Vel  aliter, 
negari  potest  quod  sint  in  eisdem  termi- 
nis,  saltem  quantum  ad  identitatem  accep- 
tionis,  et  suppositionis,  licet  sit  identitas 
materialis. 

Possenl  ponderari  verba  Docloris,  infra 
in  cap.  de  Subslantia,q.  2.  solvendo  quar- 
tum  principale,  ubi  dicit  quod  al  hoc  se- 
qui  illud  infertur  hoc  esse  illud,  sed  hoc  ibi 
habet  exponi,  el  controversia,  si  qua  est, 
tolli. 

Sed  breviter  dici  polest,  quod  illud  dic-     Ab  'adu 
tum  Doctoris,  scilicet  Ab  actu  signalo,   ^f' ^exel^cUum 

in  intentionibus  lenet  ad  actum  exercHum  9"«"foV"" 

let  illalio. 

in  fundamentis,  est  verum  ubi  intentiones 
sunt  allerius  denominationis,  non  autem 


gL/KSTIU  XIV 


180 


3;;. 


ul)i  sunt.  ejusdoTn.  Tlmlo  leno»,  Gnim  p  «-  Ad  hoc  oplimo  notiea  r\n^  ^\rA\.  singu- 

dicalur  de  Specif,  if/itur  homo  fst  nnimnl :  laris.sinn*.supor  prirnum  I             ."Uin,  q    - 

iioii  ila  sfquilur,  fJenus  pnrdicalur  (Je  hoc  solvendo  secuiiduni   .1             iluiii    princi- 

flenere,  i^itur    siniililcr  in   fuiifiamenlis,  pale,  Vidc  eliam   in  Ari 

cujus    ulU.Tioreni     investigalioii«ni     forle  quaisl.  9.  ad   finem,   ubi  langil  .»». 

alias  nolaljimus,  consequenliam,   cl  solulionern  noi 

Ad  aliud  dico,  quod    illa   ,\dverKia   iion  ^jus. 


sufficiuiil  ad  aclum  ('xercilum,  verba  ta- 
inen  cis  corrospondeiilia  surticiunl  ad  ac- 
luin  sigiialum  :  el.  ila  ar^niinoiiUim  quo- 
daiiiUKKio  esl  ad  opposilum.  nuia  igilur 
por  lioc  vorbum  rst,  qiiod  dicil  aclura  po- 
silivujii,  iioii  polcsl  e.Korceri  lotim  illud 
quod    iinporlalur   pcr  verbum   includcns 


Ad  aliud  polosl  diri  brevilcr  pro  nunr, 
quo^i  terminum  variari  convonil,vel  quf»ad 
malerialo  ejus,  vel  qitoad  forraale  :  el  hoc 
vol  quantum  ad  significalum  primarium, 
vel  secuiidariuin,  vel  quantuiii  ad  modum 
signitic^indi,  .seu  accepiiorioin.  Nuiic  vero 
licet  lerrnini  sint  idem  in  pr '""<!'"    raale- 


TermiHut 

r«ria/ur 

duptteilfr. 


K»t   t/uan 
ilo  jiriipn- 
titioncm 
sii/nalam 
exenet. 


ncgalionom,  vol  oxclusionem,  olc.  vel   per     rialilor  accopti,  non  lim.ii  f 


^-  <7»n.T 


'!«:    nr 


dUlist 


nomina  vorbalia  liujus,  ideo  oporlel  adde- 
re  Adverbia  lali  im  vorborum  huic  vorbo 
est,  ad  oxprimcndum,  sou  exorceiidura  lo- 
lum  illud  quod  .significalura  ost.  Ideo  di- 
cil  Doclor,  quod  per  non  exercelur  negatio 
elc,  quia  illud  ([uod  obscuro  imporlabalur 
per  verbum  dicons  aclum   signalum,  jam     donlis.  I.-i  aliis  quoque  fallaciis  sccus  esU 


in  .\ntecodentc  pro  .s:. 

ot  quasi  sub  raodis  si;,' 

in  Consrquenle  aulem  pro  secundariis,  el 

modis   respeclivis    accipiuntur.   Varialur 

igitur  acceplio,  licel  non  principalis  signi- 

ficalio  :  ol  h(jc  sufficil  ad   fallaciarn  Accl- 


lio  mdfm!- 
Imrimm  At' 

flcimt. 


;;o. 


expresso  poiiitur,  el  foriiialitor,  licot  de 
so  sine  vcrbo  non  sutliciat  ad  acluni  exor- 
ciluin.  Et  cum  dicis  quod  suiil  ailjectiva 
vorborum.concodo  ;  igilur  minoris  onlita- 
lis,  potesl  concodi  ;  igilur  non  diclum  ac- 
tum  oxercilum,  concedo  :  sed  addunlur 
vorbis  principaliter  dicoiitibus  lalcm.  Vol 
alit('r,quo(i  licot  minoris  entilatis,  non 
lainon  cxpro.ssionis  illius,  quod  quodain 
quasi  siib  volamino  imporlalur  por  verba 
silii  corrcspondentia  :  ot  hoc  non  inconvo- 
nit,  sicut  por  accidentia,(iuio  sunt  minoris 
oiililalis,  ip.sa  subjocta  |x.»rliciuntur,  ot 
dariiis  cogiio.scuiitur  i'os  materiales.  llle- 
rior  spcculalio  hujus  habot  vidori  in  trac- 
latu  do  Modis  signillcandi,  idoo  pit)  nunc 
dilToratur. 

Ail  aliud  diconduiii,  (luod  hoclor  Uit\m- 
liir  do  con.sc(juonlia  formali;  in<ilanli.i'  ve- 
ro  halKMil  locuin  in  conscquonlia  muloria- 
li.  \'cl  alilcr,  (|uo(i  universiililor  in  urani 
consociucutia,  iutorens  di-bet  ossc  niagis 
talo,  vcl  .sallcii)  iion  luiiius,  (]uam  illalum  : 
et  ita  in  vcritalo,  ol  talsil;ile,  ol  cuntinon- 
tia,  ot  im(x).ssibili(ato,  el  sic  leiicnl  illn* 
con.s(H|ucnli;o  luatcrialos,  ut  [lalol. 


De  hoc  inagis  super  qurrsliones  Elencho 
rum.  nuiKl  autom  langitur  in  fine  de  acci- 
dero  sup«^rioris  infcriori,  dicelur  infra,  el 
supor  libros  Elenchorum  ra.igis.  .Vd  hoc 
nola  oa  (juae  halxU  infra,  quajsl.  5.  Anle- 
pnvdicamontorum  '        lo.    UlUmum 

princip.*ilc  iii  simib,  >iai;uiarissime. 

\iMl  igitur  neqiii'  anperftunm^  ne^ue  mimtu 
cuntinet  (iniens  dicla  tlesenplio,  «te.  lJi|». 
codeui. 

nr.KSTIO  W 

\u  '/''finitin  firiwris  sit  rimvt'nimt«*r 
•  tfitit 


.  riiom 

" 

ifu.rtl  1 
tl  /i6.i 

.eap.' 

t , 

tfymal. 
tfwril . 
iiiiitii. 

i.  i 
1     ■ 

J. 


.\  »  "I   WA 


,  »4  4*   ■••     I* 


Huoil  n<>n  Miletur:  quia  omne   arci- 
dons  iliflinitur  per  suluitanliuiu  :  ^    ' 
tantiit  omin  f  ' 


190 


SUPEU  rNlVEHSALlA  PORPIIYKII 


defmitionc,  cognifione,  et  le7npore,per 
Arislotelem  7.  Metapli.  cont.  i.sed  nihil 
ponitur  liic  ad  subslanliam  pertinens  : 
ergo,  etc. 

Item,  Concretum  non  diffinitur  7. 
Metaph.  oont.  2.  ergo,  etc.  probatio  An- 
tecedcntis,  per  Arislotelem  6.  Metaph. 
cont.  20.  et  21.  In  dictis  secundum  ac- 
cidens,  non  est  idem,  quod  quid  est, 
cu7n  illo  cujus  est.  Et  exemplificat,  ut 
musicum,  et  atbum  ;  sed  quoBCumque 
vere  definiuntur,  habent  quod  quid  est, 
idem  sibi,  ergo,  etc. 

Item  probatur  ratione,  quod  enim  de- 
finitur  estinGenere;  sed  concretum  non 
est  in  genere,  per  Aristotelem  3.  Topi- 
cor.  cap.  1.  ubi  dicit  quod  Magis  est 
eligendum  quod  est  in  Genere,  quam 
quodnon,  ut  justitiajusto. 

Item,  definitio  tantum  est  Speciei,  Ge- 
nus  non  est  Species  :  ergo. 

Item,  hicnon  ponuntur  Genus,  et  Dif- 
ferentia,  quas  ad  veram  definitionem 
requiruntur  per  Aristotelem  6.  Topicor. 
cap.  2. 

Item,  per  Aristotelem  6.  Topicor.  ibi- 
dem.  idem  7.  Metaph.  text.  com.  \3.De- 
finitio  datur  innotescendi  causa,  ideo 
dari  debet  per  priora  et  notiora ;  Spe- 
ciesnon  est  tale,  quia  est  posterius  Ge- 
nere,  vel  simul  natura  ;  et  ita  non  prius 
vel  notius. 

Item,  nugatio  est  dicere  pluribus  dif- 
ferentibus.  Probo,  quia  differentia  in  se 
includit  mullitudinem,  veluti  Species 
suum  Genus,  quod  patet,  per  Aristote- 
lem  5.  Metaph.  tcxt.  non  habente  com. 
etlO.  Metaph.  text.  com.  10.  12.  et  17. 
ergo,  et  Differentia  concretive  dicit 
multa  ;  ergo  esl  nugatio  dicendo  muliis 
differentibus ,  et  si  ly  pluribus  ponitur 
pro  multis,  vel  si  comparative,  adhuc 
idem  significat. 

Dicitur  ad  hoc  quod  nugatio  est,  in 
prajponendo  inferius  superiori,   ex  ea- 


dem  parte  orationis,  non  e  converso  ; 
quia  inferius  tunc  est  specificans  supe- 
rius. 

Gontra,  Aristot.  6.  Topicor.  cap.  1, 
Loco  16.  ubi  docet  interimere  definitio- 
nes  propter  nugationem,  dicit  sic  : liur- 
sus  s(  Universali  dicto  addatur  et 
particulare,  supple  nugatio  est,  ut  si 
clementiam  diminutionem  expedien- 
tium  et  justorum,  namjustum  expe- 
diens  quippiamest,  quare  justum  con- 
tinetur  in  expediente,  sicut  inferius  in 
suo  superiori,  abundans  ergo  justum, 
id  est,  superfluum  est  in  definitione, 
prius  habito  expediente. 

Item,  dicitur  7.  Metaph.  cap.  de  Uni- 
tate  definitionis,  text.  com.  43.  quod  nu- 
gatio  est  in  praeponendo  differentiam 
superiorem  inferiori,  ut  animal  habens 
pedes,  bipes;  quod  ibi  probatur  dupli- 
citer,  uno  modo  ex  per  se  modo  cognos- 
cendi  nugationem,  quod  est  ponendo 
rationes  pro  nominibus,nihil  enim  aliud 
dixer&t,quam  animal  habens  pSdes  duos 
pedes  habens. 

Aliter  probatur  idem  ibi,sic,  ex  trans- 
positione  terminorum,  Palam  autem 
erit  si  quis  transponat  tales  defmitio- 
nes,  dicens,  animal  bipes,pedes  habens, 
dicto  enim  bipes^  superfuum  est  di- 
cere  pedes  habens,  prius  ergo  fuit  nuga- 
tio.  Haec  duo  media,  scilicet  de  ratione 
ponenda  pro  nomine,  et  transpositione 
terminorum,  si  valent  [si  pro  gwm)  hic, 
et  ubique  improbaiit  prsedictam  respon- 
sionem. 

Ad  oppositum  est  Porphyrius  et  Aris- 
toteles  sic  definiens  Genus  1.  Topicor. 
cap.  4. 

Dicitur  ad  quffistionem,  quod  est  des-        3. 
criptio,  non  vera  definitio,quod  innuitur  Boeiu^^ et 
in  littera.  cum  dicitur,  quod  etiam  des-  ^"!»'on?« 

'  ^  ponttur,  et 

cribentes.  Sed  sic  facile  est  evadere  pene  rejicUur. 
in  omnibus  definitionibus,  nec  illud  ex 
littera  prodest,  quia  in  littera  est  assi- 


gnnverunl,  id  «jsI,  (lefmioruril.  It»'rn.in- 
feriiis  ciipil.  de  Sperie  contex.  2H  rlirit ; 
.Xecessa  es/  tn  ufmnunifue  rrifiunihus 
utriusf/w  uli.  Hntio  auterii  fjunrn  si^ni- 
ficiit  nonieii,  ost  (lefinitii).  \ .  .Mt-lapli. 

Il<'rn,  li;ec  ratio  convortitur  cuin  den- 
nito,  iil  probat  I'orphyrius,  et  non  pra'- 
dicatur,  ut  accidms  de  ipso,  »|uia  f|ua' 
ponuiitiir  in  ea,  sunt  eju.sdeni  Generis 
cuni  dt;finito,quiy  inteiiliones  :  quodiiiiet 
auteni  fjustiein  Generis,  (|uotl  pi'iedica- 
tur  per  .se  de  alio  ejusdern  Geiieris.  est 
superius  ad  ipsuin ;  ({uia  nec  iiiferius, 
nec  dispaiatuin  :  eri.'')  Iimc  rafio  est  deli- 
nitio. 

Itern  ptT  Aristolelein  7.  Metapli.  con- 
tex.  1 1.  (1  i;i.  ratio  qu.T  est  ex  prjudica- 
tis  per  se,  in  t(ii<»niin  tlefinitionein  non 
cadit  |)er  se  siihjcctiiiii,  si  sit  converlihi- 
lis  ciiin  siihjt^cto,  est  tlefinilit»:  lia'c  est 
liujiisiiindi,  (piiii  in  tlefinitioiifin  niillius 
deliiiitivi  cailit  diffiiiitiiin. 

IliMn  pi\iNlicatiir  per  se,  et  convertibi- 
liter,  et  non  ut  propriiiin  ;  (piia  tunc  tnfa 
ha^c  ratit)  posset  deliniri  ;  neijuc  iit  ilil- 
ferfiifia  iiltiiiia.  tuiic  eniin  illi  opt^rlcret 
addere  Geiuis  ;  .st^l  atldfndo  Universale, 
(jiiod  est  Genus  deliiiiti.  iii  liac  ilclini- 
tioiie  erit  mi^Mtio  :  ergo  h;ec  est  veni 
tlelinitio. 
■i.  |)ic«'iiduiii  er^o  ad  qu;rstion(»m,  quod 

Srnlenlia       .  i    i-     •»•  i      •  •        !•« 

Doitons-    est  vera  (lelinitio,  (juod  sic  osteiitlifiir  : 


5 

Hetpotuio 

A\ 


QIM-STIO  XV  l»l 

tihus  frenere  inquantuin  taliu,nihil  pra»- 
dicatur  per  «e.  Dlviditur  etiam  in  pr«- 
t/irnri  in  fjuiii,  el  in  ffuale.  ul  in  pri- 
mos  inodos  prapdicandi,  el  (»er  has  diflTe- 
rentias  divisivas  manifeslum  esl,  quod 
contrahitur  Universale  ad  Genus  ;  fil 
enirn  r-atioconverlihilis,  erpro,  elc. 

.•Vil  {)rinuirn  arj(unienlunidicitur,quod 
illud  esl  verum  de  accidenlihus  copula- 
tis.  id  est,  qua*  sihi  detcrininanl  sub- *"-'^' 
ject;i,  qu.T  vo<'antur  copulala  7.  Met.iph. 
cont.  17.  et  l'.>.  intentiones  aulem  sihi 
non  tletcrinin;int  rcm  alicujus  Generis, 
quia  univoce  applicanlur  omnihus. 

Gontni  :  .<<  pnssiosit  univttro  et  itub-  R^Mhtr. 
jfittum.  per  .Aristotelem  2.  Posleriorum 
text.  '.\\).  ergo  si  ()a.ssio,  scilicet  inlen- 
tio.sit  niultisGcnerihus  univ(x;a,  el  sub- 
jectuni  ejus  :  etiain  si  actus  sit  univocus 
et  potcntia  ;  ({ui:i  (lotcntia  perseonlina- 
tur  ad  actuin  :  suhj»?clum  est  in  fwten- 
tia  ad  accidens,  sicul  materia  ad  for- 
mam  ;  quia  accidens  non  hab«^l  aliam 
niateri;iin,  nisi  in  i/un.  Dici  potesl.quotl  ftnpfm$i» 
propositio  Aristotelis  vera  est  dc  passio- 
ne  reali,  ({u;i3  egreditur  ex  principiis 
suhjecti,  de  qua  loquilur  ibi.  «|ua;  eal 
de  suhjecto  demonstrahilis,  cujusmotli 
non  cst  intcntio  :  quiu  elTective  esl  ab 
intellcctu.  Ter  hoc  idem  ad  aliud  :  quia 
illud  veruin  est  de  polentia  per  se  ordi- 
nata  a«l  aclum  :  cujiismodi  potenlia  non 
est  in  suhjecto  intenlionis  ad  ip«wm :  quia 
illa  nonest  rei  sccundum  naturam,  «e<l 
iit  consideratiir  a  ralione. 

(k>nlra  :  si  nulla  in  hac  re,  el  illa.  e«l 
unit:is,  ct  h:i»c  intentio  esl  illis  univoca. 


4 


U;itio  Univcrsalis  est  /irreiiirnri  lif  />lu- 
rihns.pi^v  .\risfofcl»Mii  I .  Pcriherni»Mii;«s; 
curn  cr«^o  in  dcfinifione  Generis  ()oii;itiir 
pnriiimri  lie  /Unrihns,  ponitur  G«mius 
ejiis :  ()osf«M  i>onitur  iH/frren/ihus  s/)erir 
et  in  i/uiil  :  iju:csiiiit  ()cr  .sc  dilTercntia)     erg.)  a  null.),  quml  esl  in  hac  if.  el  illo, 

C.encris.  Prohalio.   ((iiia  j^er  se  dividunt     acci{>itur  inlenliu  :  ergo  e«t  ngmc 

suptMius,  scilicct  /nivfiirnri  tir  />lnri-     ninlur  .{Uo.I  ali.|ua  unilas  in  re  su,...  o 
hus: .  rgo  siiiil  {)er  se  consfiliiliv:.'  infc-     shIkvI  unilas  pro|H»rli.mi»,  a  .|ua  luo 

rioris,  ;itl  t{iio.l  si riiis  per  illa  ap()ro-     vetur  inlelh^clus,  hanc  inlcnUonem  um- 

priafur.  hivi.liliir  cniin  pcrse  /nuvdirnri     vocam  huic,  «'l  illi  allrihuen*  :  «ic  n 

,/,.  /,////  /7>//.s  in  .f,/rvrvntil)us  .s/t^wie,  el     so  lialH.l  color  ad  all>edin.Mii.Aicul  uu....... 

iii//'frrnfihus  numrnt,  (juia  de  dilTer.'n-     ad  hoiuinem. 


\ 


192 


SUPEK  riNIVEUSALIA  PimPlIYRII 


Contra  :  iinitas   univocationis   niajor 
estunitate  proportionis,ergo  Iubc  abilla 
non  suniilur. 
Majoriini-     \)\(^\  potest,  auoci  occasionallter  potcst 

tat     occa-  *  ' 

sionaiiier  acclpi  major  unilas  a  niinori,  non  tota- 

xumitur   a  ...  ,  ...  ,       .  . 

viiiiorixmi-  litcr  ;  uude  unitasinre  tantum  est  occa- 
^"^^'         sio    unitatis  in  intcntione,  inquantum 
intellectus  movetur  ab  ipsa  ;  potest  ta- 
men  intellectus  motus  majorem  causare 
unitatem  in  intentione. 
6-  Aliter  potest  concecli,  quod  habet  sub- 

jectum  univocum,  quia  licet  nulla  ea- 
dem  rcs  sit  in  diversis  Generibus,potest 
tamon  esse  eadem  secundum  quod  con- 
sideratur  a  ratione,etsic  tantum  estsub- 
jectuni  intentionis. 

Aliier  dici  potest  ad  primum  argu- 
mentum  principale,  quod  verum  est  de 
accidentibus  qu;c  habent  suum  esse  a 
subjecto  :  quia  non  propter  aliud,  ali- 
quid  dirfinitur  per  substantiam,nisi  quia 
est  per  illam  :  sic  enim  est  alicujus  rei 
quod  qiiid  est,  et  defmitio,  sicut  illud 
est  ens  ;  intentio  autem  non  est  per 
suum  subjectum,  sed  ab  intellectu. 

Ad  secundum  principale  dico,  quod 
concretum  potest  diffiniri :  cum  autem 
ostenditur  quod  non,  per  Aristotelem 
7.  Metaph.,  dico  quod  ibi  vocat  dicta 
peraccidens,  quae  in  se  diversas  aggre- 
gant  naturas  ;  ut  homo  albus,  quia  in 
illis  exemplificat  in  principio  capituli, 
ibi  in  dictis  secundum  accidens,ut  albus 
homo  ;  ideo  omnia  posterius  dicta,  sic 
sunt  intelligenda.  Unde  musicum  sup- 
ponit  pro  tali,  ut  pro  homine  musico, 
musicum  enim  non  habet  duplexsigni- 
ficare. 

Ad  aliud  de  Topicis,  dici  potest,  quod 
justum  non  est  in  Genere  virtutis,  ideo 
non  facithabentembonum,sicut  justitia, 
est  tamen  in  Genere  prasdicabili. 

Generaiis-     ^*^^  ahter,  quod  gencralissima  acci- 
sima  acci-  denlium  sunt  abstracta,  et  in  illis  per  se 

aeniium  ^ 

sunt   abs-  non  suut  nisi  abstracia,  id  est,  qua3  re- 

tracta.  '    ^ 


cipiunt  per  se  praedicationem  ipsorum : 
tamen  concreta  inter  se  sunt  in  Gencre 
per  se  ;  quia  inter  se,  se  habent  sicut 
superius,  et  inferius,  quod  sufficit  ad 
hoc,  utdefmiantur. 

Sed  simpliciter  loquendo  non  sunt  in 
Gencre,  nisi  per  reductionem,  quia  non 
sunt  in  aliquo  Prtedicamento,  nisi  quia 
coordinatio  concretorum  reducitur  ad 
coordinationem  abstractorum . 

Ad  tertium  principale  dico,  quod  Ge-    Adaiia  ~ 
nus  est  Species  Universalis,  ut  dictum    ta. 
est  supra  quaest.  8. 

Ad  quartum  patet  per  praedicta  in  so- 
lutione  :  quia  defmitio  Universalis  poni- 
tur  pro  Genere,  et  cum  illa  differentia 
per  se  differentibus  Specie. 

Ad  quintum  dico,  quod  absolutum  po- 
test  cognosci  in  se  per  essentialia,  et 
notiora  ;  et  ideo  in  ejus  defmitione,  alia 
poni  non  debent.  Illud  autem  quod  per 
se,  secundum  quod  est,  dependet  ad 
aliud,  sine  illo  cognosci  non  potest  ;  si- 
cut  dicitur  in  Praedicamento  de  Relati- 
vis  ;  et  ideo  ponitur  correlativum,  non 
ut  notius  ;  sed  quia  sine  eo  defmitum 
cognosci  non  potest. 

Ad  sextum  dico,  quod  differentibus 
Specie,  est  expositio  :  et  non  ponitur  ibi 
ut  partes  diversas,  ut  (WcmdiO  de  pluri- 
bus,  id  est,  de  differentibus  Specie. 

EXPOSITIO 

De  Pri.mo.  Quid  sit  defmitio,  et  quid  Ge-  8. 
nus,  et  quoties  sumuntur,  et  qualiter  in 
proposito,  satis  patet  qupestione  preeceden- 
ti.  Condiliones  vero  definitionis  palenl  6. 
Topicorum,  et  7.  MeLaphysicse,  et  aliquali- 
ter  perLracLabuntur  in  sequentibus  articu- 
lis.  Divisio  communis,  nisi  quod  secunda 
pars  subdividitur.  Ordo  patet,  quia  post- 
quam  visum  esL  quid  definiLur,  meriLo  se- 
quiLurexaminaLio  definiLionis.  Ad  sequen- 
Les  eliam  paLeL  ordo,  ut  statim  dicetur. 

De  Secunuo.  Sex  rationilDus  arguit  pro 


gi/tiSTrj  XV 


VM 


I 

I 


parlc  ncf^alivn.  Prima  sumifur  ex  Ari.s- 
toteh^  1.  Mctaph.  text.  comm.  i.  St^cuivl:. 
eliam  ihiflfm  text.  comm.  2.  d  prohatio 
assumpti  prima  por  auctoritatom  hab<'tur 
ibidr-m  text.  comm<Mit.'20  el  21.  Socundo 
probat  illiul  idem  as.sumpluni  ratioiu*,  et 
adducit  Piiilosophum  3.   Topirorum,   cap. 


sicul  si  dicep'lur  colomUi  alha,  vol  anxma- 
li/i  hominea.  El  addil  noLinler  Doctor  si  |y 
plurihus  ponilur  pnj  muliiM,  vel  «i  compa- 
rativo,  adhuc  id^m  :»  ih  «Je- 

Hnitionn  rn»neris  {xmW.  ForphyrJu.5  pluri- 
frujt  (lifferentihu.%  *pecie,ei  expo^filores  com- 
muniter  exp<jnunl  \y  pluribtts  pw  muHU, 


1.  Kt  vidclur  quod   FMiilosophus  Uxjuitur  sicul  plfrumquf  jwlel  comparalivus  expo- 

ibi  de  Genero  prredicamonlaii,  ot  non  de  ni  per  Positivam  el  e  conlra.Vel  dalo  quod 

g(!nore  moris,  ut  patot  per  exempla,  qu.T  ibi  ttMien?tur  comparalive,  non  vililur  nu- 

ponit  do  /lominr,   a^ino,  et  colore.    Et  idco  gatio,  cum  Comparalivus  gradu.s,  et  posi- 

sccunda  .solulio  Docloris  at!  hoc  arf,'umon-  tivus  idem  signincenl  :   licel  sub  diversis 

tum  magis  sapit.  Tortia  ralio  funda'ur  7.  nwiis  significandi,  ul  patel  in  Iractalu  Mo- 

.Motaph.  loxt.  comm.  13.  ot  in  lioolio,  libro  dorum  signiticandi,  ot  in  prop«)sito  allen- 

Divisionum,  et6.  Topicorum.  QuarLa  ratio  dilurnugatio,  non   ralione  mo<ii    .Hignifi- 

est  clara.  (Juinta  ratio  fuiidatur  6.  Topico-  caudi,  s«'d  siKnillcali.  Palot  aulem  quod  ly 

rum,  c.  2.  ot4.   Soxta   ratio  procodit  per  mu//</m  non  habel   alium  comparalivum, 


9. 
tuum  rt 

Ultit     O/)' 

inimtur. 


I 


viam  nugalionis  invcntic  in  hac  dofiiiitio- 
ne.  Allogalur  Philo-iophus  5.  MoliiphysiciE, 
et  ost  in  illa  parte  posl  toxtuiu  (lommenti 
decimiquinti,  cui  non  correspondct  com- 
montum,  noc  texlus  Arabic.  biom  otiam 
10.  MoLiph.  toxt.  comm.  10.  12.  et  17.  ot 
aiibi  ibidom. 

Ubi  advorte,  quod  unum  ot  multa  oppo- 
nuiitnr  :  et  idoo  quotics  accipilur  unum, 
et  aliud.  riirun  auloiii  quotios  sumilur,pa- 
tet  ibidom,  ot  larigotur  infra  cap.  do  Spc- 
cie.  Idoo  multitwlo  toties  accipitui',  vol 
multnm.  Partes  aul(Mn  unius  quajdam  sunt 
primariu),  ut  idonliUis  ;  quicdam  socundi- 
riir,  ut  simililudo,  othujusinodi.  Similitor 
ost  do  mnllitudine.  Partcs  (Miim  ejus  pri- 
mari;e  sunl  diveraitns,  el  differentia,  so- 
cuiidariio  opposiln.  Dicit  ergo  Doctor.quo<i 
iiuilliludoabstraclive  sumpla  dividitur  ad 
inodum  rJenoris  inSpecies.in  dilToi*entiam, 
ol  divorsilalfvn.  Differentvi  igilur  concn^- 
tivcsumpla,  scilicot  in  plurali  nuinoro 
do.scondons  ai)  lioc  singulari  differens,  in- 
cludit  inulla,  sicut  alha  coloratn  \\\  plurali 
immoro.  Quia  sicut  abslractum  adal)slrac 
tum,  iUi  concrotum  ad  concrotuiu  i]uanlum 


ad  inclusionom,  o(  pra3di(;alionem,   el  su- 

poriorilatoiu  ossontialtMii,  maxiine  ubi  s;il-     o-sl  iiiinu*»  Ih»i  .;u.  i  u;a 

vatur  unifonnis  ooruiu    univo<!atio.    Vido-      irlos  Iuk*  iion  niuwUil  ibi,  :- 


quain  ly  plures.  Non  enim  reguiariler  pos- 
suiit  soiufMir  formari,  ul  pal.l  cu:Iil»-f 
Grammatico. 

.\dducit  DocUir  satis  apparenlem  evasio- 
nom  ad  hoc  argumontum,excomniuni  sen- 
lentia  Grammaticorum.  qui  slaluunl  con- 
gruitatem,  et  perf<rlionom  orationis,in  qua 
inagis  communepnocedilminus  commune 
ex  eadomparleoralionis  :  el  Iioc  per  quam- 
dam  (iguram,quam  appellanlrt;)/)^>ii7jon^m. 
.Nain  tunc  minus  comniune  speciflcal,  el 
dotorminat  magis  commune,  iUi  quod  ora- 
tio.  qua;  alias  genorarel  confusum  concep- 
tuin,  tunc  causal  distinctum,  ul  Animat 
rurril,  oi.inunal  homo  curril.  *•  - '  -  • 'ra 
fiorot  nug;itio,quialunc  idoin  1  ir 

manifosUv  .Vam  non  possum  ;.  .  ..  .;ii- 
nom,  quin  dicain  nclu  nninnl  so  !  Im^ho  p 
contra,  ut  pjU*»l. 

Contra  lianc  evaslonem  arguilexdupliri 
aucloritate  :  et  licel  quidain  hic  dic  inl  ex- 
pononle^  Doclorem,  qu«Hl  non  inlendil  io 
prima  harum   ralionum,  ;  rw- 

IKHisionem,  se<i  <  mI 

in  pni'ponondoini"«'nus  ;n 

p:irlo  oral  i  Iuk'  ^idwur  uuiui  es 

lillora,  ul  |»r.  \^ 

lo- 
n. 


10 


Appoaibe 

(trmmmm- 
tie.  fHtv. 


lurorgo^piod    in  doliiiilioiio  (JtMioris  sil     Tum  quin ''    '  -.  qiil    lat- 
nugatio,  cum  dicilur  mulli.^  <{iffereHtibus,      rtun  ila  ni.......  -um  iion  cu; 

1  umo  1 


»1. 


ti 


( 


194 


SUPEK  DNIVEUSAMA  PORPHYHII 


lilor  probaro.    Nulliis  euiin  dubitat  tunc 
esse  nugationem.  Doctor  igitur  inultum 
breviter  induxit  textum  Pliilosophi,  el  ideo 
ille  bonus  pater,  qui   non  vidit  ipsum  in 
fonte,  deceplus  est.  Littera  igitur  Philoso- 
phi  6.  Topicor.  cap.  3.  est  ista,  Rursum  si 
Unwersali  dicto  addidit  et  particulare,  ut  si 
clemenliam  diminutionem  expedientium,  ct 
juslorum.   Nam  justum  expedieyis  quid, 
quare  continetur  in  expediente,  ahundans 
ergo  justum.  Nam  qui  dixit  Universale,ad- 
didit  et  parliculare.  Et  si  medicinam,dis- 
ciplinam  sanandorum  animali  et  homini; 
aut  legem  imaginem  eorum  quse  naturali- 
ier  sunt  bona  et  justa ;  nam  justum  bonum 
quid;  quare  frequenter  idem  dicit.  Hsecibi. 
Vides  igitur  quod  Doctor  adducithunctex- 
tum  directe  contra  responsionem,  Littera 
igitur,    ut  communiter  habetur,  est  sup- 
plenda  et  castiganda. 

Aliam  auctoritatem  adducit  ex  7.Metaphy- 
sic.  texl.  comm.  43.  cujus  duplicem  pro- 
bationem  ex  eodem  loco  adducit,  et  ibi 
universalem  doctrinam  de  nugatione  co- 
gnoscenda  assignat,  videlicet  per  transpo- 
sitionem  terminorum,  et  per  assignalionem 
rationum,  loco  nominum. 
11-  Ad  oppositum  arguit,  auctoritate  Por- 

phyrii  hic,  et  Aristotelis  1.  Topic.  4.  cap. 
In  secunda  parte  duo  facit.  Primo  assignat 
quemdam  modum  dicendiaIiquorum,quem 
impugnat  rationibus  fortissimis,deinde  po- 
nit  propriam  solutionem.  Est  igitur  modus 
dicendi  quorumdam,quod  non  est  vera  de- 
finitio,  sed  descriptio.  Hoc  autem  inter  de- 
finitionem,  et  descriptionem,  assignalur 
communiter  ut  differentia,  quod  hsec  per 
intrinseca,  illa  vero  per  extrinseca  quiddi- 
tative  datur.  Et  confirmant  dictum  suum 
ex  littera  Porphyrii.  Doctor  quasi  subri- 
dendo,  primo  dicit  quod  sic  faciliter  pote- 
rit  evadi  omnis  inquisitio  de  definitione 
alicujus,  et  solvi  dictum  Porphyrii  ex  se 
ipso.Secundo  arguit  ex  dicto  Porphyrii,ap- 
plicando  sententiam  aliam  famosam  Philo- 
sophi  4.  Metaph.  text.  eomm.2S.  Tertio  tan- 
DefinHio  gii  convertibilitatem  et  perseitatem   hujus 

debcl  ccn-        .      .  ,      ^  .      ^.,  .       . 

verii  cvm  rationis  respectu  Generis.  Ubi  primo  atten- 

definHo. 


dendum,  quod  bona  definitio  debet  esse 
convertibiliscum  definito,  et  adaequate  ex- 
primens  totam  essentiam  ejus,  et  distin- 
guens  ipsum  ab  omni  non  ipso. 

Secundo  notandum,  quod  aliquid  esse 
convertibile  cum  aliquo,  potest  esse  vel  es- 
sentialiter,  vel  accidentaliter.  Primo  modo 
est  definitio,  saltem  adsequate,  licet  diffe- 
rentia  ultima  ponatur  hujusmodi,  sed  hoc 
est  inadsequate,  et  gratia  materise.  Secundo 
modo  est  propria  passio,  vel  descriptio. 

Nota  tertio,  quod  cum  dicit  Doctor  quod 
quodlibet  ejusdem  generis,  quod  prsedica- 
tur  per  se,  etc.  intelligit  de  praedicatione 
primi  modi,  vel  de  his  quse  per  se,  et  non 
reductive  sunt  in  eodem  Genere  cum  Spe- 
cie.  Vel  loquitur  secundum  communem 
modumdicendi,quemsequiturinhisqua3S- 
tionibus  de  propria  passione,  quod  videli- 
cet  est  in  alio  genere,  a  suo  subjecto. 

Quartoarguil  ex  dictis  Philosophi  7.  Me- 
taph.  text.  comm.  ii  et  i3.  Textus  ibi   ex- 
pressus  est  iste  :  In  qua  igitur  non  inerit 
ratione  ipsum  dicente  ipsum,  hsec  ratio 
ejus  quo>d  quid  erat  esse  s  ngidaris.  Et  no- 
lanter  diclt ,  in  quorum  defmitionem,  non 
cadit  subjectum,  ut  excludat  prsedicata  se- 
cundi  modi,  quse  non  constituunt  detinitio- 
nem,  sed  descriptionem.  Cum  dicit  in  fine, 
qtcia  in  defmitione  nullius,  etc.  ibi  est  varia 
littera  in  diversis  originalibus.  Bene  enim 
poneretur  nullius  deflnitivi,  vel  defmienlis, 
vel  nullius  defmiti,  supplendo  ly  partis  sic 
in  nullius  partis  defmiti  deflnitionem  cadit 
defmitum.  Et  intellige  hoc  tanquam   pars 
quidditativa  :  sed  bene  ponitur  tanquam 
additum,  quia  specieo  est  pars  definitionis 
Generis,etGenus  cadit  indefinitionem  ejus. 
Vel  dic  quod  loquitur  de  partibus  per  se 
intrinsecis  definitionis  Generis,  et  sic  abso- 
lute  erit  verum. 

Quinlo  tangit  iterum  perseitatem  et  con- 
vertibilitatem  hujus  rationis,  et  excludit 
instantias  de  Proprio,  et  differentia  ultima 
quse  per  se,  et  convertibiliter  prsedicatur, 
et  satis  clara  sunt  quse  dicit.  Ubi  notabili- 
ter  tangit  quod  differentia  ultimanon  dicit 
adsequateessentiam  speciei.excluso  genere. 


12. 


gj   KSTIO  XV 


m 


13. 
id  loco 


4Cient- 


Abjorla  orgo   illa  opiriiono,  ponil  inodum  cujiLsmo<li  non  sunl  istT  wun^T 

(licondi  propriuin.U-ncndoparteni  .'iffirma-  ne.s.  qui;   nullam  rem  sibi  (1.-.: 

livam,  do'lararj'lo  quid   hlc  loco  generis,  cum  univoroomnibuHappli.-ontur.u 

cl  quid  loro  difforonlijn  ponilur.  larlum  osl.  El  nolanlor  dini   ub=  •" 

I!bi  advortendum,  quod  quamvis  supra,  l>ii  antur,  propler  ea  quH;  supri 

eri.ipn-  qu.f).  assignavit  du.is  rationos  rniversalis,         Se<i  conlra  hor  ullimum,  de  n 

m     »it 

defini-  ma^is  tamen  imitatiir  illam  1.  Periliormo- 

iiias,  lanqii.im  propriam  ojus,  quam  illam 

primi,  ol  secundi  Posteriorum  ;  qiiia  l'or- 

pliyrius  utilur  loco  Unfvernalis   iii   dcfini- 

tiono  cujuslibot  istorum  quinquo,  illa  qun^ 

magis  vidotur  esse  quiddilativa  ojus.  llu- 

jusinodi  (!st  prsp  limri  <le  p/uribus.    Divi- 

ditui-  aulom  pr.nlicari  dc  plurthus    [ler 

(pii  t  ot   qualr  :  ol  iitrumquo   liorum    por 

(iifffrens  Sprcir.,  et  numern.    l*or  has  ergo 

duas  diffor(Mitias,   circumloquondo  unam, 

\'\iU)\'u'(^.  (liffercnlibuii  Specir,  ol  in  fj>'i'/,  ot 

p(M-  rationom  rniversalis  loco  ejus,   dellnit 

ipsuin  rioiius.    El  notantor  ibi  dicil  Doclor, 

qiiod   lie  differrntihua  Generr,   inquantum 

talia,  nih>l  per  sr  pnnliculur;  beno  eniiii 

por  acci  lons   hoc  conlingit.    El  loquitur 

Doctor  do  prsB  ticari  proprio  logico,   et  le- 

iiondo  ii^quivocalionom  oiilis  docem  Prjedi- 

cainonlis.    Sod  posilo  adliuc  quod  de  ipsis 

pi-jT  licatur  univoce,  et  por  .se,  non   l  imon 

inquanlum  difTorontia  gonore,  sed  inquan- 

tum  parlos  subjoctivo)  :  et  hoc  maxiine  le- 

nondo  ly  hiquantum  proprio  reduplicative. 

rionoralissimum   eiiim   de   intormodiis  in 

linoa  prjcdicamonfali   per  se  dictum,  non 

dicitur  de  cis  inquantum  Genera  inforio- 

rum  :  sed  inquantiim   spocios  ipsius  suiit. 

Condudit  igiliir  coiivortil)ililaloin,  ot  suffi- 

cioiitiam  liii.jus  ralionis. 

(loiis(^quontor    .solvondo   [)riiiniiii   argu- 

montiiin   [)i-inci[)alo   addii<-it  i)i-imo  iiiiuin 

iiio  lum  di<-oiidi,co!ilra  quom.roplicas  non- 

nullas  [>er  ordinom   i)roso(|uondo,  rospon-     jor  unilas  sumerelur  ox  n. 

sionos  indiicil,  ol  ipsum    sustinel,  mulliim      palol.quia  illi  quatuor  vxvmW  \ 


plicaliono,  arguit  dupliciler.  Primo  ex 
uniformit;ile  [wissioniM.elsubjerli.quanlum 
ad  univoce  prajdicari,  vel  applicarl,  ex  2. 
i'osler.  Idom  ctiam  habelur  I.  Poslcr.  lexl. 
comm.  .V.). 

Secundo  arguif  ex  uniformilalo  arlun  cl  «q, 
polontia?,  qufjad  idom.  "•"•  * 

i{ospond(!l  quod  isla  halxMil  ventalom  de 
passione  roali  ot  aclu  simililer,  alque  po- 
lcnli  I  sibi  corr(?sp(jndonle  ox  nalura  rei. 
Intcnlio  voro  osl  ofro^-live  ab  inleilcclu,  ol 
non  esl  in  rei>us  primro  intontionis  polen- 
lia  per  se  ordinata  ad  hujus  modi  inlenlio- 
nes,  .sed  tanlum  per  arcidons.  Suslinet  igi- 
turqiiod  non  inconvenil  inlenlionemgene- 
ris  univoco  applicari  rebu.s  omnium  giMie- 
ruiii.  licot  nulla  ros  prima;  inlonlionis  sil 
eis  univoca,  el  hoc  semper  (ul  Ijclum  esl 
supra)  suslinondojequivocationem  enli.s  in 
his  logicalibus. 

Sod  contra  hoc  insUil,  infcrendo  quod  si- 
cul  onlitas  socundarum  intenlionum  accl- 
pitur  ab  ontilite  primarum,  ot  prosuppo- 
iiit  illam,  aliter  essol  nciitiuui,  iU)  unitas, 
vol   univocalio  in  his  pr  ■  nit  unila- 

tom,  vol  univocationom  in  ui;>. 

Uosi^on  lot  (ut  tactum   esl   in 
pnocodonti)  (|uod  sufflcil  unitas  ;  .i^ 

nis  ox  [virlo  rorum.aqua  movctui  .m  .m^c- 

lus  ad  attribucndum  unam  intcn''  ' et 

univ(M*am  onmiltn^   iMis.    Non   r.  , lur 

igilur  unilas  uii  hinc  indo. 

Itoplicat  subtililcr  contrn.  atil  t  Innt'  ma- 

:m 


is. 


siibliliUM-evadondo.  Doindo  assignal  alium     ta[)hysi.\T  assignaii,  h..  pcrortlinom 

nioduiM  dic(Midi  facilionMii,  ad  i|)sum  [)riii-     el.sccundum    maju.s,  e(  minus,  vidclicol 


i-i[)aIo  ai-gumonlum.  Dicit  igitur,  (ul  cliam 
iiifra,  ca[).  di»  Proprio.  ol  «[uavsl.  <lr  Dcno- 
iiiinalivis  hab«<l)  «juod  <li«'lnm  ArisU)lclis 
iiilolligi  dobol  do  ac«-i(hMitibus«-o|)ulnlis,do 
([uil)us7.  Mol.ipli   U»xl.    «'omm.    17   ol    lU. 


nunuTnlis.  >■ 

lionis.  (!uni  igitur  unil.iH  t 

p<'rialur  t 

s;i1Umii  ni  liiitut»    pi 

inijur  unitalopn>|wiri.> 


.1.  ol  propor^ 

no- 

•  tu 

'Utr  t|Ui«Kl  sil 

o  (M  miniroa 


18. 


10() 


SUPER  IJNIVERSALIA  PORPIIYRII 


omnium.  Rospondet  oplime  quod  mnjorom 

unitalcm  suini  a  minori  convenit  vel  cau- 

saliter,  et  complete,  aut  occasionaliter,  seu 

originalitcr,  et  incomplete.   Primo  modo 

concedit  quod  essct  inconveniens,  cum  ef- 

Majoruni-  fectus  non  possit  excedere  suam  causam 

las  prove-  totalem.  Secundo  modo  non  est  inconve- 

mt  cx  mi-  .,      ,T  •      t  -^ 

nori,  quo-  nicns,  et  sic  est  m  proposiLo.  Nam  sicutm- 
""  tellectus  causat  intentionem,  ita  etiam  ab 

ipso  effcctive  habet  suam  unitatem.  Alio 
modo  rcspondet  ad  illam  replicam,  quse 
concludit  quod  tunc  intentio  esset  figmen- 
tum,  et  unitas  ejus,  et  fere  coincidit  cum 
prima  responsione,ut  patet  ultimate  ipsam 
resolvendo. 
16.  Eadem  etiam  responsio  potest  applicari 

ad  illas  duas  primas  replicas  de  passione, 
etsubjecto,  et  de  potentia  et  actu.  Dicit 
enim  Doctor   quod  res  primae  intentionis 
potest  consid^rari  uno  modo  in  se,  et  abso- 
lutc.  Alio  modo  ut  consideratur  a  ratione. 
Primo  modo  concedit  quod  nulla  res  est 
univoca  rebusomnium  Generum,  sed  bene 
secundo  modo.  Hoec  videtur  esse  intenlio 
Doctoris,  et  resolutio  responsionis.   Vult 
diccre  breviter  quod  licet  res  diversorum 
generum,  in  quibus  fundatur  inlenlio  ge- 
neris,  non  sit  unum  in  re,  nec  conveniunt 
in  aliquo  sic  uno,  tamen  ut  intellectus  in 
eis  considerat  illam  proprietatem,  a  qua 
movetur,  ut  attribuat  eis  intentionem  ge- 
neris,  et  invenit  illam  in  omnibus  unifor- 
miter,  videlicet  communicabilitatem  plu- 
ribusspeciebus,etc8eterahujusmodi ;  tunc 
considerat  omnia  ipsa,   quantumcumque 
inter  se  diversa,  ut  unum  fundamentum 
hujus  intentionis  in  communi,   ita  quod 
nullum  ipsorum  scorsum  accipit  ut  adae- 
Divena  in  quatumfundamentum  ejus.  Illa  igiturquae 
re  possunt  in  re  sunt  plura,  possunt  in  intellectu  ac- 

concipi  ut  „  ,  i  i  .      i         i 

unum.  cipi  ut  unum.  Exemplum  de  subjecto  adse- 
quato  numeri  quaternarii.Exemplum  etiam 
de  corpore  humano,  et  ejus  membris  in 
ordine  ad  animam  intellectivam,  et  inter 
se  :  sed  de  hoc  forte   in  sequentibus  al- 

tiu3. 

llUimo  respondet  aliter  ad  argumentum 
priucipale,  umissa  tanta  prolixitate  repli- 


carum,et  evasionum  ;  et  responsio  consis- 
tit  breviter  in  hoc,  quod  dictum  Aristote- 
lis  intelligitur  de  accidentibus  realibus, 
quorumesse  dependet  a  substantia,etquoad 
inhfErere,  et  quoad  cffici  :  non  autem  de 
intentionibus,  quoe  praecise  fiunt  ab  intel- 
lcctu. 

Adsecundum  principale  negat  antece- 
dens,  Ad  primam  ergo  probationem,glossat 
optime  Philosophum,quod  nomine  albi,vel 
musici,  intelligit  aggregatum  ex  subjecto, 
et  accidente  :  nam  sic  potest  accipi  omne 
concretum  accidentale  in  tertia  sui  accep- 
tione,  ut  dictum  est  supra.  Concretum  au- 
tem  formaliter  sumptum  potest  vere  defi- 
niri,  et  sic  accipitur  in  proposito,  non  au- 
tem  pro  aggregato  ;  quia  sic  ipsius  non  est 
definitio,  nec  demonstratio. 

Ad  aliam  probationem  dicit  uno  modo, 
quod  loquitur  Aristotelcs  ibi  de  genere 
moris,  non  de  genere  Logico,  vel  Prsedica- 
mentali.  Justitia  enim  est  quoddam  genus 
moris,  vel  potius  virtus  in  communi,cujus 
una  species  cst  ipsa  justitia.  Et  cum  virtus 
in  communi  (ex  2.  Ethicorum)  sit  habitus 
qui  facit  habentem  bonum,  et  opus  ejus 
reddit  bonum,ideo  nihil  per  se  est  in  genere 
moris,  nisi  id,  quo  habens  estbonum.  Jus- 
tum  vero  non  est  quo,  sed  guod,  ut  caetera 
concreta  :  ideo  non  est  per  se  in  genere 
moris.   Sed  quia  (ut  tetigi  supra)  videtur 
ibi  loqui  Philosophus  de  Genere  praedica- 
bili,  ideo  alio  modo,et  bene  respondet  Doc- 
tor,  et  breviter  consistit  in  hoc.   Aliquid 
esse  in  genere  potest  dupliciter  intelligi, 
aut  per  se,  et  simpliciter  ;   aut  reductive. 
Primo  modo  sunt  tantum  abstracta  in  ge- 
nere,   et  maxime  accidentium ,   Secundo 
modo  sunt  contracta  in  genere,  scilicet  ac- 
cidcntis.  Cum  hoc  tamen  stat  quod  in  ipsis 
reperiatur  superius,  et  inferius,  et  contrac- 
tiva  :  et  sic  genus,et  differentia  suo  modo, 
licet  non  alia  ab  abstractis  et  per  conse- 
quens  definitio,  et  demonstratio  de  ipsis, 
suo  modo,  ut   de  abstractis  :   sed  de  hoc 
magis  infra. 

Ad  tertium  principale  recurrit  ad    ea 
quae  dixit  supra,  qusest,  8.  vel  potius  6. 


I 


Concrei 
ut  defi 
lur. 


Abslf 
et  cor 
ta  qu( 
do  in 
dicam 


ylJ/liSTK)  XV 


l*>7 


>$clutum 
refpecli- 
m  varie 
finiun- 


10 


Ad  quarlum  palet  solulio  iri  corpjre 
quicstioni.s. 

A(l  quirihiin,  (liffcrfiitiaiii  poiiit  nolabi- 
lem  iiitor  (lcfiiiitioricm  absoluli,  el  respoc- 
tivi.  1'rima  ciiim  datur  per  priora,  et  no- 
tiora  communitcr.  Sed  sccunda  datur  et 
por  prioi-a,  cl  per  ea  quiu  sunt  simul  na- 
lura,  proplcr  liabiludinem  dcfiniti  es.scn- 
lialcm  ad  iiujusmodi  ;  cthocc.^t  qu(jd  solct 
dici,  distinguendo  de  defiiiitiom?  qiiiddiLi- 
tiva,  et  qui(!taliva  :  scd  dc  Iioc  magis  sln- 
tim,  ct  alihi  pcrtractahitur.  Pos.sct  etiam 
aliter  dici  ad  illud  aii,'umenlum,  nc^^ando 
speciem  poni  in  hac  dcfinili(jnc,  licet  pona- 
tur  in  alia,  quam  ponit  1'orphyrius.  Tnde 
refurt  dicer-c,  diffnren^  sj^ecie,  cl  speriem 
ahsolute.  Solutio  lameii  Doctoris  sustineri 
dehet. 

Ad  sextuiii  hrcvitcr  so  expodicndo,  dicit 
Doctor  quod  ihi  non  csl  nugalio  :  qiiia  ihi 
non  [lonuiitur  ly  pluribus,  ct  ly  </ifferenti- 
bus,  tanquam  particulie  diverstr,sod  unum 
ponilur  laiKjuam  expositio  altcrius,  ut  sit 
sensus  :  i/e  pluribus,  id  cst,  de  diftcrenti- 
bus  spocie.  Scd  an  sufficicntcr  cva(hit  h;ec 
responsio  difficuU.ilcm  arjg^umciiti,  cl  an 
sic  sit  nocossario  fugicndum,  slalim  [)or- 
Iractaho. 

l)E  TEUTio,  circa  dicUa  in  solutiono  (jiucs- 
lionis,  ct  primo  circa  primiim  inodurr. 
diccndi,  (juod  vidolicct  Ikoc  ralio  Generis 
sil  descri[)tio,ct  iion  proprio  dofinitio,vide- 
tur  esse  prohahilitor  dictum  :  tum  qiiia 
(ut  tactum  ost  supra,  qiucst.  H.  ex  fuinla- 
mcnlis  hujus,  ct  otiam  lMiih)so[)hi  7.  .Me- 
taph.  loxt.  comm.  12.  ct  1.').)  (h'finitio  cst 
soliussuhstanli;r,  vcl  sallom  ivriim  [)rim;o 
inlcntionis,  iino  (ut  liahct  Ockam  (Juod- 
Iil)cto  ([uinto,  qiucst.  20.)  dcfinitio  cst  roi 
sin,i;ul:ii-is  cxtia  :iniinam.  Tiim  (juia  (se- 
cundum  i[)sum  ihidcm,  (iiucst.  11). )  dcH- 
nilio  oxprimons  quid  rci,  (juiu  est  oralio 
h)ny:i  com[H)sila  ex  gcncro  pro[)rio,  el  dif- 
forontiis  cssonlijilihus,  signific;intihus  [wr- 
tos  c.ssciiti:ilcs  dclinili,  cst  t:ii)luin  noiui- 
nuiu  :il)solul()riim  sigiiilicantiuiu  com|)0- 
sila  cx  m:itcria,  ct  forma,  sicut  lioino,  leo, 
etc.Dolinilio  voro  ox|)riinons  quid  noininis 


qu;n  esl  oralio  cxplirilc  dcclarnns  r- 
unam  diction«'m  im^K-'  •••••  <  '  ■  u 

connotalivorum,  el  ; .j^.   ..g- 

niticanl  unum  in  rf<*lo.  el  aliud  in  obli- 
quo  :  sicul  alhum,  calidtim  n-if.=r  fili'u.i, 
et  Iiujusmodi  :  uhl  ri 

ronlia.s  hanim  d'  :ium,  ul  pn»"t  ibi. 

Genus  igilur  cum  non  sil  nec  su:  i, 

nec  res  aliqua  exlra  animam,  nec  nomen 
ahsolutum,  sed  connotalivum,  vcl  rehli- 
vum,  sequitur  ([uod  non  definilur  proprie 
dcfinili(jne  dicenle  quid  rei  ;  ha»c  igilur 
ralio  aul  eril  d«*scripli(),  vol  sallem  dcfini- 
tio  quid  nominis  Lnnlum. 

Ad  hoc  breviler  res[>ondeo,  supf)oncndo,       H. 
ea  qu:c  dicta  sunl  supra,  quresl.  3.  quod 
h.Tc   nitio  non  csl  prrcise  quid  nominis 
dcfiiiitio,  scd  etiam  quid  rei  ;  el  hoc  ar-ci- 
piciido /v>m,  ut   tertia  quresl.   Qu'"''-'i, 

:irticulo  1.  accipil  iste,  pro  omni  j     >, 

qiiod  non  esl  simplicitcr  nihil.  Nam  in 
oiiini  gcncre  est  quid  et  ros,  illo  mo«Io.  Ij- 
cct  orgo  .\ntonomastice  subsliinli.T;  sil  de- 
finitio,  .sicul  ol  quid  ;  Inmenaliorum  eliam 
esl,  suo  m(jdo,  ul  Philosophus  7.  Mehphy- 
sic.T  uhi  supra  proleslalur,  el  ncdum  re- 
rum  extra  anim.im,  sed  etiam  in  anima 
suo  modo,  qua?  t.imon  ul  definiunlur,  su- 
muiitiir  pcr  modum  n»rum  prima?  inlen- 
tionis  :  ot  hirc  est  exprcssii  senlenlia  bu- 
jus,  in  1.  distincl.  I.  qua?st.  2.  el  in  '2.  dis- 
tincl.  1.  quiesl.  5.  Kl  ad  diclum  (Vknm 
I)alct,  (|ui;i  suis  falsis  lin  '    ■=   in* 

nitilur,  ([uia  non  [)onil  ali^uu  M.-aic,  nisi 
singuhiria. 

.\d  aliud  diclum  ••*••-  >»ienpllcilcr  ne- 
gandum  esl  qiiod  <■':  ..  >  non  sil  nisl 
pra*cisc  nbsolulorum  :  ru  .  s  rnlm  f'in- 
(himcntis  adluTivl,  ul  p;ilel  in  o 

lcncalur  sonlcnlia  Docloris  llrrv  i- 

Ira  illum  primum  m<Miiiin  ..  cl  ar» 

gumcnln  cjus  •  ua. 

Scd  cin*.»  lerliam  t  .  ubi       t\ 

dicit,  (juimI  h.'  f,  clc.  pod- 

sel  objlcl  coiilm  r  Ibl 

vellc  (juo«l   a.  :<• 

modl  (Hl  I  ni 

giMieris  cui»  t*»,  inju-.  c^i.  v"i  va.iu  pune» 


I 


/mttnlic- 
net  "L  km- 
brnt  4et- 
n  i  I  i  o  n  «  « 
ifuid      rtt 


1 


198 


SUPEIl  UNIVERSALIA  PORPIIYRII 


22. 


¥ 


rel  hanc  esse  descripUonom,  dicerel  ea,  ex      versale,  essel  nuf/atio,  posset  objici  conlra, 
quibus    lil,  esse  intenliones,   quia  passio     quia   mulli   per  ly  quod,    in  definitione 


intentionis  non  potest  esse  nisi  intentio,  ut 
patet. 

Item,  cum  dicit  quod  omne  quod  prsedi- 
catur  per  se  dc  aliquo,  est  suporius  ad 
ipsum,  etc.  videtur  falsum,  propter  proedi- 
cationem  passionis  per  se,et  pncdicationem 
ejusdem  de  seipso,  qua?  ponitur  communi- 
ter  in  primo  modo. 

Dico,  quod  vel  loquitur  Doctor  famose. 


generis,  intelligunt  Universale,  tanquam 
genus.  Reliquum  quod  sequitur  ponunt 
pro  differentia.  Potest  dici  per  interemp- 
tionem  expositionis,  imo  potius  intelligi- 
tur  fundamentum  per  ly  guod,  ut  alii 
altius  exponunt.  Vel  suslinendo  expositio- 
nem  illorum  dic  consequenter.Potest  enim 
dici  probabiliter,  quod  perhoc  toLum  qtiod 
prxdicatur,   circumloquitur  ipsum  prsedi- 


ut  supra  soepo  notavi.  Vel  quod  inlelligit     cabile,  ita  quod  sit  sensus,  Genus  est  prse- 
de  his,  qua?  sunt  ejusdem  generis  per  se,      dicabile  de  pluribus,  etc. 


et  non  solum  reductive.  Et  sic  patet  ad 
primum  argumentum  de  passione. 

Ad  aliud  dico,  quod  intelligit  de  prasdi- 
cationc^  proprie  sumpLa  logicali,  et  primi 
modi  :  et  sic  nec  passio,  nec  idem  de  se 
pra^dicatur.  InLelligiL  etiam  de  prsedica- 
tione  alterius  a  subjecto,ut  paLet  in  littera, 
et  ejusdem  generis,  scilicet  per  se,  et  ne- 
dum  reductive.  Quoties  autem  accipitur 
praedicari  de,  vel  dici,  patebit  infra  cap. 
de  Accidente,  el  tactum  esL  supra.  Quali- 
ter  etiam  proprium  habeL  raLionem  com- 
munis,  et  prajdicabilis,  et  qualiLer  non,  eL 
respectu  quorum,infra  cap.  de  Proprio,ha- 
bet  videri  prolixius. 

Uilerius,  cum  dicit  Doclor  in  ultimo 
argumento  conLra  opinionem,  quod  hsec 
ratio  prsedicatur  convertibiliter,  et  non  ut 
proprium,  quia  tunc  tota  ha3C  ratio  posseb 
definiri^  posset  objici  :  quia  exhoc  videtur 


Secundo  principaliter  circa  solutionem 
propriam  Doctoris  ad  qusestionem,  occur- 
runt  qusedam  instantise.  Primo  quare  Por- 
phyrius  utiLur  raLione  Universalis  pro 
Universali  in  definitionibus  istorura  quin- 
que,  cum  non  ita  fiat  in  aliis  definitioni- 
bus,  ut  patet  communiter.  Item,  videtur 
declaratio  Doctoris  in  hac  solutione,  et  so- 
lutio  ultimi  argumenti  repugnare.  Nam 
videtur  hic  velle  quod  differentibus  specie, 
et  in  quid  ponuntur  hic  tanquam  differen- 
Lise  divisivse  hujus,  quod  est  prsedicari  de 
pluribus,  uL  patet  expresse  in  littera,  et 
consliLuLiva^  ipsius  generis.  In  soluLione 
vero  ulLimi  argumenLi  principalis  dicit, 
quod  differenlibus  specie  ponitur  ut  expo- 
sitio  hujus  quod  est  prsedicaride  pluribus. 
Uem,  videtur  esse  nugatio  in  definitione, 
quia  prseponiLur  inferius  superiori,  ex  ea- 
dem  parte  orationis,  videlicet  differeniibus 


inferre  quod  propriuoa  est  definibile,  quod     specie  ipsi  in  quid,  et  hoc  probalur,  quia 


tamen  non  est  concedendum,  secundum 
Scotistas  :  quia  nihil  est  per  se  definibile, 
quod  non  est  per  se  species  alicujus  gene- 
ris  :  sed  proprium  non  est  hujusmodi ; 
ergo,  etc.  Dicendum  vel  quod  famose  lo- 
quiLur,  velextendendorfe/?»27!"o??m  addes- 
cripLionem,vel  definiLionem  quid  nominis: 
s  d  sic  forle  loquendo  non  esset  inconve- 
niens  quod  infertur.  Recurre  ad  ea  quse 
dicunlur  1.  et  2.  Poster.  demedio  demons- 


supra,  quseslione  de  sufficientia  Universa- 
lium,  et  hic  in  littera  dicit  quod  in  quid  et 
quale  sunL  primi  modi,  vel  differentige 
proedicabilis,  quorum  quodlibet  subdivi- 
ditur  in  differentlbus  specie  et  numero. 
Item,  sicut  differens  specie,  per  se  prsedi- 
catur  de  hoc  differente  specie,  et  illo,  ut 
infra  dicetur,  ita  differens  genere  de  hoc, 
et  de  illo;  ergo  male  dicit  Doctor  in  littera, 
quod  de  differentibus  genere  in  quantum 


trationis,  an  scilicet  sil  definitio  subjecti,.  talia,  nihil  per  se  praedicatur. 

an  certe  passionis   :   el  applica  ad  proposi-  Ad  primum,  patet  solutio  ex  sufficientia 

tum.  Quod  ulLerius  dicit,scilicet  quod  7ion  DocLoris,  supra,  dequinque  Universalibus, 

est  ultima  differentia,  quia  addendo   Uni-  ut  de  eis  loquiLur  Porpliyrius,   et  ex  his 


23. 


24. 


Ql/itSTJo  XV 


IW 


I 


t 


tuijrnus, 
iufiTtus 
tptiritfi- 
I  »1  >  1(1  e  - 
mlur. 


L 


quiii  dicla  sunl  qua-slione  prircc<i«'nlf.  in 
raliono  cnim  pra^dicabilis  ol  ai)[)lir.i|jilis 
luriflamcnlis,  considcrat  Loi^icushas  inlrn- 
lionos,  ideo  loco  Ijnivnsalis  ponil  j.r.rdica- 
bilc  (ie  plnrihits.  Vel  si  placuoril  exponore 
dofinilionos  islas  in  piU'dicalionemaleriali, 
ul  laclum  esl  supra,  ila  quod  sensus  liujus 
dolinilionis,   (ienua  est   (piod  jtnpilicalur, 
elc.  sil  islo  :  (i<'nus  est  lJniv(!rsalo  funda- 
lurn  in  illo,  vol  applicahilo  illi.rpiod  pni'- 
di(;atur  do  pluribus,  (nc.  Sed  Ikoc   o.\[)osi- 
tio  li(;ot  l)ona  sil,n(jn  tamen  ita  ad  montom 
I)()(;loris.  Vol  alilor  quod  etiam  in   dotini- 
tionihus  roalihiis  hoc  idom  convonit,  uhi 
por  gonus  primum.   et  alias  de.scondondo 
dantur  dolinitionos,    ut  si   dicatur    qu(xl 
llomo  esl  suhstanlia  aniinata  sensihilis  ra- 
tionalis,    ihi    ponitur   ralio  animalis  loco 
ipsius.   Vol   tertio  quod  hoc  focit  Porphy- 
rius  ut  evit;ii*ot  nuLiationom.  Nam  si  dica- 
lur-,  (lonus  osl  l'niversale,oporlerol  addore 
prvnedicahilo,    vol    dicihile,    etc.     Hroviter 
enim  proprie  l(jgic(!  doliniendo,  sic  dol)erel 
doliniri  :  (!enus  ost  UniversaleA.sed(|uie- 
lalive,  el  explicativo  dolinitur,  ut  Porphy- 
rius,    ol   hono,    ot   sic  de   aliis.  Ad  aliud 
dico,  quod  nulla  ost  repugnanlia  in  dictis, 
si  hono  oxaiiiinontur  :  sive  (Miim   ponatur 
di/fercntihus  spccie  oxpositivo,  sivo  noii, 
procodil  docl.iiMtio  Docloris. 

.\d  aliud  nog.itur  niigalio;  ot  cum  dici.s 
((uod  inforius  [)r;o[)()nitur,  elc, ;  dicj  (juod 
alitor  considoianlur  inforius,  et  su[)orius, 
iii  linea  rocla,  ol  alitor  in  liiioa  collator.ih. 
1'riiuo  laodo  [u-r  modum  includenlis  por 
se,  et  iuclusi.  Socundo  modo  [mm*  riiodum 
dividontis,  «>t  divisi,  vol  [«itius  suhdi- 
vidorilis,  cl  .suhdivisi;  vol  or-diiiah'  divi- 
donlium  alicujus  lorlii.  Priiiio  modo  essol 
nu^Mtio,  iioii  aiilcm  .socundo  modo.  .Sod 
quia  .idliuc  [lo.vsol  ohjici  cuntr.i  lahMii  mo- 
dum  dolini(Midi,  potosl  alilor  dici,  (juod  li- 
col  ordino  .scri[)lunv,  ol  loquendi,  seu  Ku- 
|)horii;o,  [)r';o|ion;itur  unum  ;illori,  stMilon- 
ti;iliUM'  t;im(Mi.  ot  constructive,  dehcl 
intolligi  e  coiilr;i.  S,»d  couli-a  hoc  o."»l  quixi 
dicil  Doctor,  iliffrrcntihus  specie  ihi  addi 
oxpo.dtive,  «luod  non  convoniivl  nisi  iiu- 


niodiale  poneretur.  Dico  igilur  quod  IsU 
non  se  halx-nlsuJxjrdinalo  os^cntialiler  dl- 
vidiMites.  Sed   unum   ind.  /t  ootest 

poni,  ul   sulxiivisio  alleriu.s.    I': 
enim    inmiediale   el    correlaliv<»  rr^^picil 
suhjicihilo,  et  illud    esl  differei.  le, 

vol  numoro.  Deinde  convenil  «-i  tali.H.  vel 
tilis    m(xlus    pnL'dicandi,  quia    lalia  .Hunt 
pr.rdicata.elc.  El  (iuod  dicil  Doclor  iw  quid 
ol  (lualr  eH.se  prinuis  niodos  prxHlicandi, 
concodo  :  sed  ex   h(M:  non  sefjuilur  quod 
prius  convoni:inl  pra'dicabili,   quam   re*- 
poclus  ad  .suhjicihile  :   imo  pra;ponunlur 
pi:i'(lif^ahilo.  ol.suhjicihile  ipsi.s  UKjdis,   el 
sic  p;it('t  quod  argumenlum  osl  ad  oppoeii* 
tum  :  quia   ibi    pra^ponilur  sup^Tius,  vel 
principalius,  sallom  minus  principali.Hre- 
viter  orgo  .secundum  comp^iralioneni  pra-*- 
dicahilis  du|)licem,    videlicol  ad   subjicl- 
hilo,  ot  ad  inodum  pr.edicandi,  dalur   isla 
duplox  divisii),  el   adaMfuale   una  evacual 
:ili;im.  In:!    l.uiion   simplicilcr  prior,  licel 
usilate  po.s.sint  indiflfeionler  divi(iere.    Vel 
dic  hrovilor,  quod  in  ralione  tniversalis 
includunlur  duo,    scilicol  pra^dicahilila.i, 
ot  [)luialit;is,et  dilTerentia'  (livisiva\I'riiui 
sunt  //1  quid,  et  in  quale,  el  secundi  </i/7i?- 
rcntilius  specie,  ol  numero  :  el  sic   iwn  «l 
suhor-(liii;itio  es.st'nti;ilis. 

Ad  :iliu(l,  f)olest  nogjiri  (|uotl  difTerent 
goncro  pru'dic;itur.  etc.  (juia.').  Metaphy.si- 
(':e  diffcrrntia  dicuntur  aln/uid  idem  tf/i/in, 
ol  quia  difTorvns  genere  maxiiue  allribui^ 
lolur  goncr.ilissimis,  qua*  non  .sunl  dilTe- 
r*cnlia,sed  prinio  diversa,idet>  licel  dicalur 
congruo  dicersa  yenere,  non  Liiuen  diffc 
rentia,  el  lioc  proprie  logice  Iwiuendo,  ul 
supi"i  s;o[H'  nol;ivi. 

Kl  si    dicalur,  quo<l  rtonun  et  Spociot 
(licunlur  correlalive,   orp»  oimIciii  nuido, 
(lilTortMis  gonoro,  el  diflforcn»  spivio.  |n«i«»h| 
rici;.iri  con-e^iuciilii,  (|uia  diflfi  • 
el  numero,  sunl  diff»  .i.  d 

iioii  pr.vdicnbilis,  iiim  \r\\\  <"'nui 

vort).  ul  pMius,  csl  lanlUMi  ;  '   !t».  Kl 

si  ohiicialur  dc  giMieribus  > ».  ul 

annna!i  «'l  /»/»im/*i.  olc,    iTm^    u.^^iin!  diel 
diflforcnlia  g^Micrc  den  »:;  ■  dlf- 


Vj  . 


200 


SnPEH  UNIVEUSALIA  PORPHYRII 


Zl. 


» 


i 


ferens  gencre,  ul  esl  intenlio,  eis  applica- 
tiir,  et  ila  argiunenlum  stabit  ut  prius. 
Posset  dici,utsupra,  quod  generalissimum 
et  subalternum  sunl  differenliie  matcria- 
les  generis.  Vel  ponderari  possunl  verba 
Doctoris,  ubi  dicit  inquantum  taHa,el  hoc 
maxime  ut  actus  signatus  potest  verificari 
in  fundamentis,  et  in  hoc  cessat  omnis 
instantia.  Plura  alia  hic  omilto  lectori,gra- 
tia  brevitatis,  et  infra  qua3st.  14.  amplius 
ista  perlractabunlur.  Dato  enim  quod  dif- 
ferens  genere  prsedicetur  de  hoc,  et  de 
illo,  non  tamen  ut  differentia  genere  sunt 
ul  viodus,  licet  bene  ut  qiiid  :  et  sic  intel- 
ligit  Doctor,  ut  infra  dicetur. 


taph.  text.  comm.  4.  ei  sequcntibiis,  ut  pa- 
tPt,et  ha3c  est  sententia  hujus,infra,quaest. 
de  JDenominalivis,  et  in  quarto  ubi  prius, 
et  super  septimum  Metaphysicse.  Pro  illa 
tamen  solutione  videtur  facere  intentio 
Philosophi  et  Aristotelis  7.  Melaph.  text. 
comm.  41.  Sed  pro  nunc  breviter  dico 
quod  non  solum  accidens  copulatum,  sed 
universaliter  omne  accidens,  maxime  rea- 
le,  habet  definiri  definitione  quietativa 
per  substantiam,  vel  aliquid  ei  sequi- 
valens  :  et  hoc  mediate,  vel  imme- 
diate,  Responsio  igitur  Doctoris  famo- 
sa  est,  ut  patet  per  ly  dicitur.  In  illis 
enim  accidentibus  est  manifestius  verum 


Posset  ulterius  ad  principale   argui,   et     dictum  Philosophi.  Secunda  ergo  responsio 
similiter   contra  definitionem  speciei,  et     infra  post  omnes  replicas  est  melior,  quam 


aliorum  upplicari  sic  :  omnis  bona  defini- 
tio  convenit  cuilibet  per  se  conlento  sub 
definito  :  sed  hoec  non  est  hujusmodi,ergo, 
etc.  Patet  consequenlia  cum  majore.  Minor 
probatur  quia  hoc  genus  cum  sit  indivi- 
duum,  non  proedicatur  de  pluribus,  etc. 

Ad  hoc  potest  dici,  negando  minorem. 
Ad  probationem  dico,quod  in  actu  signaLo 
non  inconvenit  individuum  prsedicari  de 
pluribus  :  secus  est  de  actu  exercito.  Vel 
posset  negari  major,  loquendo  de  defini- 


statim  pertractabo.  Duse  primae  replicae, 
cum  solutionibus  earum,  satis  clarae  sunt, 
licet  ibi  possent  tangi  plura  de  potentia, 
et  actu,  et  emanatione  passionum  a  subjec- 
to,  de  quibus  alias.  Sed  circa  alias  repli- 
cas,  et  solutiones  earum,  possent  instantiae 
nonnullse  applicari.  Illa  responsio  de  uni- 
tate  proportionis,  saepe  in  his  logicalibus 
habelur. 

Sed  contra  aliam  sequentem,  et  etiam 
illam,  ubi  dicit  Doctor  quod  major  unitas 


tionibus  in  actu  signato  assignatis,quia  sic  esl  in  intentionibus,quam  in  fundamentis, 

definita  supponunt  simpliciter  :  sed  consi-  licet  haec  ab  illa  accipiatur ;  arguitur  sic 

dera  altius.  ex  fundamentis  hujus  in  quarto   distinct. 

Tertio    principaliter    posset    dubitari,  10.  et  in  secundo,  distinct.  2.  et  in  Quod- 

circa  primum  argumentum  principale,   et  libeto,  qusest.  10.  Cum  unitate  prioris  po- 

solutionem  ejus,   licet  consideratio  ejus  test  stare  pluralitas  poslerioris,  et  non  e 

magis  ad  Metaphysicum,  quam  ad  Logi-  contra  :  sed  fundamenta  intentionum  sunt 

cum  pertineat.   Veritas  enim  illius  dicti  priora,   ut    patet,  ergo    ipsis    plurificatis 

Philosophi  examinatur  7.  Metaphysicse,  et  proportionaliter  plurificantur  intentiones, 

in  quarto  Sententiarum,  distinct.    12.   ab  imo  ipsis  non  plurificatis,  adhuc  possent 


isto,  et  ideo  recurre  ad  ea  quae  ibi  habet. 
Quantum  autem  ad  primam  solutionem 
illius  argumenti,  non  videlur  recte  dictum 
quod  tantum  accidentia  copulata  definian- 
lur  per  substantiam,  nisi  teneretur  illa 
opinio,  quse  vult  omne  acciden^  esse  copu- 


plurificari  intentiones  juxta  dictam  propo- 
sitionera. 

Ad  hoc  respondeo  sustinendo  illas  solu- 
tiones  famosas,quas  etiam  octava  distinctio- 
ne  primi  qusest.  2.  et  13.  distincl.  tertii, 
qusest.  1.  tangit  in  simili,  quod  posterius 


latum,  ita  quod  licet  uni  insit  per  accidens  plurificari  potest  intelligi  dupliciter  aut 

vel  contingenter,  alteri   tamen  necessario,  numeraliter,  aut  specifice.   Primo    modo 

vel  per  se,  de  quo  infra  magis.  Philoso-  concedo  regulam  Doctoris  ubique.  Secundo 

phus  enim  universaliter  loquitur  7.   Me-  modo  non  tenet.  Non  oportet  enira  quod 


m 


cr^STio  XV 


901 


locus  lapirlis,  ol  hominis  sinl  alUTJus  spe- 
cioi,  licot  sint  ulii  nuTncralitor  :  el  sic  ve- 
rum  ost  quod  alia,  ot  alia  intontio,  esl  in 
alio,  ot  alio  fundamonlo,  licol  non  allorius 
rationis.  In  eodom  otiam  fundamonto,  sal- 
lom  romoto,  possunt  osse  pluros  intonlio- 
nes,  otiam  altorius  rationis.  Vol  aliter 
possot  dici,  quod  diclum  illud  l)ocl(jris 
tonol  ossontialitcr  ex  nalura  roi  ordinatis, 
ut  de  aclu  ol  potonlia  jam  dixit  in  lillera  : 


rum. 


0. 


IMloriug,  circa  Siilulionem  prinii  priiici- 
palis  poUiii  duhilari,  quia  videlur  essc  re- 
pu/,aianlia  in  diclU  I)  hicel7.  Me- 

taphysicaj,  el  in  quarlo  dislmcl.  12.qucst 
1.  Vidclur  namque  velle  bic  quod  caun 
hujus,  quod  eal  acadensde/tnin  per  $ub»- 
lanttam,  osl  quia  sub^^tanlia  oKt  caua  effi- 
ciens  ipsiu-s,  el  nedum  maleria  in  qua,  cu- 
jus  oppjjsilum  dicil,  ubi  «upra  :  quia 
aliler  polius  ponerelur  iJeus  iu  dofiniUone 


sed  prima  rosponsiu  suflicil.  Vido  noLmter      cujuslilx^t  croali,  quam  st:'   *     'ia  cum  ad 


oum  in  prima  distinctiono  tortii,  quiest.  2. 
solvendo  argumonta  opinionis. 

(^irca  aliam  responsionom  Doctoris  *  ad 
illani  roplicam  do  unitato  fundamenli,  uhi 
dicil,  Aliler  concedi  polest  fjuod  hobet  sub- 
jerlwn  univoruin,  otc.  posset  dubilari  pri- 
mo,  an  differat  a  prima  do  unilalc  propor- 
lionis,  et  si  non,  vidotur  suportluitas  ;  vel 
si  sic,  quomodo  potesl  verificari  ? 

Dico  brevitor,  quod  potest  sustineri  pro- 
babililcr  quod  ditToral  a  prima,  quia  in 
prima  ostendil  pra^cise  unitatem  propor- 
tionis  esse  in  fundamentis  :  in  socunda 
vero  unitatom  univocalionis.  Hoc  autom 
veriticari  potostsic(ut  in  tortio  dislinct.liJ. 
qux'sl.  1.  habot  isto)  quia  rocipionlia  for- 
mam  ojusdem  rationis,  possunt  duplicilcr 
considorari.  Tno  modo  ut  lalia,  vol  tiilia 
ontia.  Alio  modo  ut  rocipiontia.  1'rimo 
moio,  bono  possunt  o.sso  altorius  rationis: 
.sed  non  secundo.  Exompluin.  sicut  aIl>odo 
ost  ejusdom  ralionis  in  lapido,  ot  ligno, 
ita  isla  ut  com[)aranlur  ad  alU'dinom,  non 
sunt    allorius    ralionis,    imo    accidit  eis 


Deum  sil  dopendentia  ess.  niidiis  «implici- 
ler  :  accidentis  autom  ad  »u'  '  - 'iam  io 
rationo  oniriontis,  e.sl  d»'-  .w.i  essen- 
lialis  .secundum  quid,  el  ; o  abswduli. 

Ilom,  omnis  forma  habel  deHniri  per  il- 
lud  cujus  ost  ut  sus4:oplivi,  ul  hab<'t  I>ori,jr 
in  loco  pneallogato,  etiam  aiuma  i: 
tiva,  ut  palet  secundo  de  .\nima.  Cura  ergo 
intonliones  halx-anl  esse  subj(>clive  in  re- 
bus,  ut  supra  dictum  esl,  el  non  in  intel- 
lectu  :  el  sicul  in  aliis  rebus,  ila  el  in 
subslantiis,  ut  prius,  qusesl.  3.  de  Lniver- 
suli  dixil,  quare  orgo  in  definilione  aecim- 
darum  intt>ntionum  n<»n  ponerelur  sufa^ 
lanlia,  nuUa  videlur  ratio. 

.\d  h'.c,  licel  multa  prop.»Nilum  Iran-i- 
cendontia  dici  possenl.  lamen  pro  nunc 
dico,  vol  quod  loquitur  famose ;  vel  aliler 
quod  in  accidentibus  realibus  c«»ncomilan- 
lur  se,  el  effici  ex  principiis  subjecli,  vel 
formalibus,  vel  malerialilus  ;  vl  recipi  io 
otHiem,  ut  aclus  ejus  >  :::i  i>sso  raile. 

Intontiones  vert»  licel  rtx-..  rquodam- 

mod(»,  non   lamon  secundum  esse  realo, 


OS.SO  allorius   ralionis,    ul   rocipiunt    for-     sed  tantumcognilum,  ulsipra  diclum  esl. 

mam  ojusdom  ralionis.  Ila   dico  in  propo- 

siU».  quod  animal,  et  color,  licel  sinl  alle- 

rius   rationis,  tamon    ul     sub    intontiono 

generis  considorantur,  possunl  dici  ejus- 

dom  rationis,  et  iUi  habore  unilalem   uni- 

vocationis,  ;equivalonlor  .s;dtom  ;  sicul  ex 

alia  parto  forma   accidonUdis,  ex  dislinc- 

liono  subjocliva  ut  lali,  nunquam  esl  alle- 

riusralionis,  ul  qua^stiono  pnrcedenle  dic- 

lum  ost  quod  dislinclio  matorialis  qu:e  esl 

accidiMilis  por  sui>jocla,  osl  numoralis  l;ui- 

lum.  mquanlum 


Diclum  ergo  Docloris  veruuursl  hic,el  nao 
ropugnal  alibi  dictis,  ac«-  n>alia  de- 

finiunt  ir  p(>r  substantiam.  quia    babeoi 
esse  per  ipsiun,  el  in  ;  susteaUflcan- 

lis,  susceptivi.  el .  licet  boc  ul- 

timum  non  sil  miiu  p;  lis  :  e(  tic 

eliam  forma^  s  .'  ^  « l  antma  iatol- 

locliva.  vlr   douniu;iiur  [wr  matenam.  In- 
!•    ■  .  ';:aienl  mngiseaae  per 

sUf^i.i^iii        <|>4.iiii  1«  r  rcs  Bltoruni 
rum.  Ki  M 


31. 


1 1  n  '■■ 


'''nidanlur  In  '"^'*    *»--' 


202 


SlJPEIl  UNIVEHSALIA  PORPIIYin 


I 


sic  veruni  esl  qiiod  U  lum  es?e  suum  ha- 
bent  lormaliler  ab  inlelleclu.Non  tamen 
nego  iundamenta  debere  poni  in  definitio- 
nibus  accidentium  intentionalium,eomodo 
quo  liabent  esse  per  ipsa,  vel  in  ipsis, 
ut  palet  in  hac  definitione,  Genus  esl 
quod,  etc.  ubi  per  ly  quod  potest  intel- 
ligi  fundamentum  Generis,  ut  quidam 
probabiliter  exponunt  hic. 
^2.  Posset  etiam   dici,  ut    dicit  Doctor  in 

quarto,  ubi  prius  qusest.  2.  quod  non  om- 
ne  accidens  immediate  definitur  per  subs- 
tantiam,  ut  prius  dixi,  et  infra,  qusest.  3. 
Antepraedicamentorum,  notabiliter  decla- 
rat,  ubi  ponit  differentiam  inter  accidentia 
realia,  et  intentionalia,  in  comparatione 
ad  subjecta,  Qui  autem  vellet  pertractare 
verba  Doctoris  ubi  prius,  in  quarto  et  in 
MeLaphysica,  forte  posset  negare  quod  ac- 
cidentia  non  detiniuntur  per  substantiam, 
eo  quod  efficiens  eorum  est  :  sed  de  hoc 
alibi  magis.  Per  hoc  patet  ad  formam  argu- 
mentorum. 

Posset  eliam  dici,  quod  loquitur  hic  de 
definitione  Logica,  ibi  vero  de  definitione 
Metaphysica,  ut  ibi  liabel  :  et  hsec  de  ar- 
gumento  primo  principali,  et  solutione 
ejus,  dicta  probaliter  sint.  Csetera  argu- 
menta  cum  suis  solutionibus  usque  ad 
penultimum  argumentum  satis  patent.  II- 
lud  quod  tangitur  in  secundo  prmcipali 
de  dictis  secundum  accidens,  et  identitate 
qnod  quid  esl,  cum  eo  cujus  esl,  habet 
videri  prolixius  seplimo  Metaphysicse,  et 
in  tertio  distinct.  22.  el  alibi  ssepe.  Sed 
breviter  dico,  quod  unumquodque  est  idem 
cum  suo  quod  quid  est,  eo  modo  quo  habet 
quod  quid  est.  Aliud  quod  ibi  tangitur  de 
concretis,  et  abstractis,  infra  quaestione 
penultima,  et  ultima  Anteprsedicamento- 
rum,  videbitur  altius. 
33.  Circa  solutionem  quinti  principalis,    ' 

num.^"^^  dubitari  posset,  quia  videtur  velle  abso- 
luta  omnia  sufficienter  posse  definiri  per 
essentialia,  ex  quo  sequi  videtur  quod  in 
definilione  quantitatum,  et  qualitatum  non 
est  ponenda  substantia,  contra  Philoso- 
phum,  et  praedeterminata. 


Item,  extrema  relationis  sunt  priora  re- 
latione,  ergo  relatio  potest  definiri  per 
priora,  et  notiora,  sicut  et  absoluta,  non 
obstante  quod  definiantur  per  extrema, 
definitione  data  per  additamentum. 

Ad  ista  dico,  quod  solutio  Doctoris  est 
singularis,  el  subtilis,  et  irrefragabilis. 
Unde  advertendum,  quod  definitio  alia 
quidditativa,  alia  quietativa,  ut  in  septimo 
Melaphysicse,  et  duodecima  distinctione 
quarti  habet  iste,  quae  licet  aliquando  coin- 
cidant,  non  tamen  semper.  In  substantiis 
enim  coincidunt,  in  accidentibus  vero  licet 
secundum  inferat  primum,  non  tamen  e 
contra,  quia  praeter  essentialia  adduntur 
alia,  ut  subjectum,  vel  fundamentum,  vel 
terminus. 

Ulterius  sciendum  quod  secus  est  de 
relatione,  et  secus  de  relativo,  et  in  defi- 
niendo,  et  in  cognoscendo.  Relatio  enim 
est  quo,  et  relativum  quod.  Unde  in  defi- 
nitione  relalionis  debent  poni  terminus,  et 
fundamentum,  cum  sit  habitudo  unius  ad 
aliud  :  in  definitione  vero  relativi  debet 
poni  correlativum,  ut  ad  quod  dicitur. 

Extrema  etiam  relationis  possunt  dupli- 
citer  considerari.  Uno  modo  absolute,  ut 
talia,  vel  talia  entia.  Alio  modo  sub  rela- 
tionibus  oppositis,  vel  disparatis.  Primo 
modo  sunt  priora,  et  notiora,  saltem  quoad 
naturam  :  secundomodo  non. 

Ex  his  ad  primum  dico,  quod  accldentia, 
etiam  absoluta,  definiuntur  per  addita- 
mentum,  nec  oppositum  habet  Doclor.  Un- 
de  dicit  quod  absolutum  polest  cognosci 
in  se  per  essentialia  el  notiora.\5h\  tangit 
duo,  non  enim  omne  prius  definito,  et  no- 
tius,  est  ei  essentiale  intrinsecum,  licet 
bene  e  contra  communiter.  Licet  igitur  in 
definitione  quantitatis,  vel  qualitatis,  po- 
natur  substantia,  definitur  nihilominus 
per  prius,  et  notius.  Vel  aliter  posset  dici, 
quod  accipit  Doctor  absolutum  pro  subs- 
tantia  tantum,  et  omnia  accidentia  sub  alio 
membro.  Et  si  dicatur,  ut  jam  notavi,  quod 
accidentia  absoluta  definiuntur  per  subs- 
tantiam,  etc.  dico  quod  nullum  accidens 
est  simpliciter  absolutum,    licet  aliquod 


34. 


«jr.ESTIO  XV 


sil  fornKililor  lalo.  El  ullcMius  diro,  quo<i 
subsUinlia  potrsl  (iupliriter  coii.siderari. 
Uno  moflo  ahsoIuU',  iit  subslanlia,  alio 
modo  ut  subjoctuin.  Prinio  niodo  osl  prior, 
sncundo  modo  non.  Non  ponilur  aul»'m   in 


nilur  supt'riuH  inferiori,  ex  eadem    narf*' 
oralionis,  ul  Animai  homo  currit. 

Ilom.  Phiiosophu»  2.  physir.  texl  comm. 
3.  in  definitione  nalunu  videlur  pnepooero 
sujK-rius  inferiori,  cum  <licil  primo  per  m 


dofinitiono  accidoniium.    nisi    ut   subjcc-     et  non  scctinduvi  accidms.  XJhi  e    conlrario 


lum  :  ot  por  consequons  non  ut  prius. 
Ha)c  rosponsio  ost  probaljiiis,  sod  prima 
coinniunior. 

Ad  aliud.  roiwodo  quod  rolatio  dofinilur 
por  priora,  ol  noliora,  vol  saltom  polosl 
sic  dofiiiiri  ;  rolativum  voro  ultra  illa  in- 
cludit  in  dofiniliono  (|uioUiliva  ojus,  suuin 
correlativum,  ([uod  ost  siinul  nalura  :  el 
de  taii  lcKjuilur  Dtjcloi"  in  lillora,  compa- 
rando  Genus  ad  Speoiom,  ut  patot  :  ha3c 
solulio  facil  mihi  fidem,  licel   posset   dici, 


d»'lj<'nl  conslrui.  Simililer  1.  Paiter.  in 
definitione  pa.ssionis  Univorsaiis,  rum  dicil 
dc  omni  per  se  et  secundum  quod  ipsum. 

Ilom,  7.  .Molaph.  lcxl.  comm.  43.  d(jcel 
Philosophus  ox  intenlione  dupliciler  defi- 
niie.  rno  modo  per  goimsprimum,  el  om- 
nos  difTercnlias,  usquo  ad  ullimam.  Alio 
modo  per  |,'enus  proximum,  el  diflferen- 
tiam  specificam  :  se<l  palel  quod  nrimo 
modo  dcfiniendo     pneixmitur  di;  .a 

suporior  inforiori,  ex  eadem  parle  oralio- 


ul  aliqui   voluiil,    utrumqiio   por   priora,  ^nis.  ut  hic,  /Mmo  w/  suhslantia  corporea 

el  notiora   definiri  ;  (luia   terminus  unius  miimnta   senKthilis  rationatis.  Aul   igilur 

esl  fundamontum  allerius.  Ponuntur  iiilii-  Ph.losoplms   inconvenienler  do^^el    arlem 

lomiiius  ipsa  corrolaliva  aliquando   in   do-  dollnicndi.   aul   non  eril  nugatio   pncpo- 

fiiiitioiiibus,     circumloquendo      ab.solula.  nondo  ditTorenliam  suporiorem   inferiori, 

Pos.sel  oliam  dici,  quod  extroma   relatio-  et  sic  slabil  solulio  iila. 

nuni,  ut  sub   rolali(jnibus  considorantur,  Itcm,  si  nu«?alio  viliarel  dofinilionem.se- 

non  sunt  priora.  noc   noliora.  ut   prius.  ot  qufrotur.contraScolistas.quwlensnoneaael 

itii  laiu  do  rolalivis,  quam  do  rolalionibus,  univocum.  Probo  conswjuenliam,  quia  da- 


potosl  vorificari  solulio  Doctoris.  .S( d    infra 
magis  cap.  do  Uolatioiio,  ot  alibi   ha;c   al- 
lius  portractari  liabont. 
35.  Ultimociiraargumonlum  ullimum  prin- 

cipal-^  el  solutionom  ojus  dubilari  possol. 
Vidclur  {»riino  (|U()d  dilTcrontia  non  sitSp<^- 
cies  multiludiiiis  :  lum  ({uia  mullitudo 
non  est  (^ionus,  cuiu  sit  Iranscondcns  ;  tum 
qiiia    luiiltiludo   (ip[)onitur   unitali,  5.  .Mu- 


to  opp(j>ilo  consoquenlis,  cum  em  :     '•:  ! i 
tur  in  con(!cplu  (lonoris  per  se.  et  .Ni.u.n^cr 
in  concoptu  differentia*,  idem,  ul  pula  ciw. 
bis  ex  oadom  parle  oiMlionit  dicerelur.    I^a 
lot  i)onoiid()  rationcs  norniuum  nro  nr.minl- 
bus. 

Iloni,  Doclor  isle,  super  .S4>plimum  Mci.i 
physica;,  el  in  quarlo.  distinct.  II.  qu  •  : 
A.  ItMiotquod  dilTon>ntiu  suporjor  non  [ 


tapliysicio.  (!um  igitur  M/</n/<   sit  a'([uivo-  dicatur  per  so  do   inferiori,  c^jus  op|i»".i 

cum,  cl  mulliludo  similitor  orit,  ul   palol  tuiu,  oporlerel  |X)non\  si  hoi' ai  uim 

1. 'ropicorum,  ol  por  consoquons   non  esl  concludorel.  Videlur  ergo  fugt»rt',  iK*uiine 

genus.  (Juod  autom  unitm   sil   lequivocum  |)t»rsc<iuciite,  el  tn»pidan»  limore,  ubi  nun 

infr.i  cai).  do  DilToronlia,  el  cap.  de  Si^ecie,  erat  limor. 

vidotur  dicero   isto,  ol  quinlo.  el  docimo  ltom,conUM  > 'lui;  .  argi;: 

Mol.i[)liysic;o.  cdiumunilor  do  m(»nle   .\ris-  li,  ubi  dicil  lKx'lor,qi.  •'    . 

lolelis  ponitur.  Ilcm.  videtur  ((uod  illa  so-  c»'"  ponilur  ihi   r\'- 

lulio.  (lua»  impugnat  »r  ox  0.  Topicorum,  iJ.ilomitia   por  »*     . 

el  7.  M«>la[)Iiysica\  sit  bono  assignaln  :  ali-  por  so  cnstihiliva    .;.. 

tor  figiira  (irammalicalis  quain  .ipi>osilio-  si»  d-  '«o^l 

wm   api)ollant,   iion   .salvai-ol   iii  oralione  eie  esl    hii^ 

congrua  nou  osso  nugatioiiem.  ubi  pnei^o-  vel  niliuiiis  ip.MUH.  q 


i 


204 


SUPEIl  nNIVEIlSALIA  PORPHYRII 


pluribiis,  el  Generis  qiiod  esl  Species  Uiii- 
versalis ;  ergo  elc.  Palol  consequenlia 
cum  majori.  Minor  vero  esL  Docloris,  in  so- 
lulione  hujus  qua!slionis,  el  supra,  quaesl. 
de  numero  IJniversaliuni,  el  infra  cap.  de 
Differenlia,  el  quseslione  decima  quarla 
sequenle. 

llem,  ut  prius  leligi,  videtur  esse   repu- 

gnantia  hujus    s)luLionis  ad  solutionem 

qua3stionis,etad  ea  qua?.tangit  infra,qusesL. 

14.  ubiex  inLenlione  tenet  hanc  particulam 

esse  convenienter  assignatam  in  definitione 

Generis,  quod  superfluum  videretur,  nisi 

ponerelur  utpars,  et  nedum  exposiLio  alte- 

rius  parLis  definitionis. 

37  Pro  solutione  istorum,notaprimo  quodnw- 

Nugatio  gatio  est  unius,  et  ejusdem,  in   eadem  parte 

*'"'  ■         oralionis  inulilis  repetitio.  Ubi  notanter  di- 

citur,  in  eadem  parle,  et    inutilis,    propter 

praedicationem  ejusdem  de  se,  et  repetitio- 

nem  ejusdem  gratia  ornatus,  et  majoris. 

Secundo  noLa,  quod  refert  dicere  supe- 
rius,  et  inferius,  et  magis  eiminus  commu- 
ne  :  nam  inferius  ut  tale  semper  includit 
superius  per  se,  non  tamen  est  ita  de  minus 
communi,  respeclu  magis  communis,  ut 
patet  de  homine,  et  albo. 

Tertio  advertendum,  secundum  quos- 
dam,  quod  aliter  in  arte  definiLiva  Logicse, 
vel  Metaphysicse,  liabet  evitari  omnimo- 
do  nugatio  ;  aliter  in  sermone  vulgari,  vel 
communi,  vel  Grammaticali,  sed  hoc  non 
multum  approbo,  licetsit  probabiliter  dic- 

tum. 

Quarlo  intelligendum  quod  quia  diffe- 
rentioe  ultimse  rerum  sunl  communiter  no- 
bis  ignotae,  ideo  utimur  pluribus  circum- 
locutivis  earum  in  definitionibus,  licot,  se- 
cundum  alios,  ponantur  plures  differen- 
tise,  propter  pluralitatem  formarum,  vel 
potius  formalitatum,  seu  realitatum  ejus- 
dem  definibilis,  in  quibus  Lamen  defini- 
Lionibus  semper  differenLise  priores  se  Le- 
nenL  ex  parte  potentialis,  et  generis,  et  ul- 
tima  est  tota  substantia  rei  completive,  li- 
cet  non  comprehensive.  Sicut  in  habenti- 
busplures  formas,  formse  priores  se  tenent 
ex  parte  susceptivi,  et  materialis,  et  ultima 


forma  est  tantummodo  completus  actus 
specificus,  et  formalis,  etuna  non  includil 
formaliter  alteram.De  quo  in  Theoremati- 
bus  hujus,  etdist.  4.  et  7.  Metaph.  copio- 
sius  sermo  habetur. 

Ulterius  est  considerandum  quod  Genus, 
et  Species  sumuntur  aliquando  proprie, 
aliquando  metaphorice.  Primo  modo  tan- 
tum  reperiuntur  in  rebus  limitatis,  et 
univocis  ;  secundo  modo  in  transcendenti- 
Lus,  et  aliis  indifferenter.  Unde  solet  dici, 
Homo  in  genere,  et  homo  in  Specie,  et  mille 
hominum  species,  etc. 

Ultimo  notandum,  quod  unum  categore- 
matice  sumptum,  Jicet  sequivoce  dicatur 
de  membris  duarum  divisionum,  assigna- 
tarum  5.  Metaph.  cap.  de  uno  ;  ipsum  ta- 
men  acceptum  seorsum  in  utraque  divi- 
sione,  dicitur  non  oequivoce,  sed  potius 
univoce,  vel  analogice  de  membris  illius 
divisionis  :  et  sic  indivisione  Logica,  quae 
est  in  zcnum  nicmero,Specie,  genere,  eipro- 
joor/fowe,  dicitur  univoce,  analogice  tamen; 
quia  de  uno  numero  principalius,  et  tan- 
quamsimpliciter  uno,  de  aliis  autem  mi- 
nus  principaliter,  et  tanquam  secundura 
quidtali.  Et  similiterpotest  dici  de  mul- 
titudine,  ut  infra,  c.  de  Specie,  et  differen- 
liaetsuperS.  Metaph.  habet  iste.  Ex  his 
ad  argumenta  respondetur. 

Ad  primum,  patet  quod  ibi  accipitur  ge- 
nus  metaphysice,  vel  forte  proprie  acci- 
piendo  multitudinem  rationis.  Et  cum  di- 
cis  quod  est  transcendens,  nego,  nisi  per 
applicationem  accidentalem,  sicut  alia  in- 
tentionalia. 

Ad  aliam  de  sequivocatione  uniics,  patet 
ex  ultimonotabili. 

Ad  aliud  de  figura  Gfammaticali  dico 
uno  modo  ut  prius  in  tertio  notabili  dic- 
tum  est,  quod  non  est  simile.  Vel  aliter, 
ex  secundo  notabili,  melius,  quod  licet  fi- 
gura  Grammaticalis  evadat  nugationem, 
addendo  minus  commune  magis  communi, 
non  tamen  inferius  superiori,  et  sic  proce- 
dil  argumenLum. 

Ad  aliud  de  2.  Physicor.  et  1.  Poster.  pa- 
tet  ex  quarto  notabili.  Ibi  enim  prseponun- 


38. 


39. 


QIJ/KSTIO  XV 


«6 


50. 


tur  magi.s  communi^  minusroinmunihus, 
et  se  tonont  ox  pnrti?  pol<Mitialis,  sou  j[,'ono- 
ris,  otullimumquod  ponilur,  ost  dilTeren- 
tia  complotiva, 

AfJ  aliud  do  7.  Motaph.  palot  idom.  Non 
enim  nogat  Philosophus  dilTtronliam  addi 
difftTontiai  usque  ad  ultimam  in  doduitio- 
nii)us,  imo  sic  docot  doliiiire  :  sed  inten- 


igilur  Philov)phus  (ul  prius  nolavi.el  Doc- 
lor  p<^)sl  ip-ium)  qufHl  difToren'!'»  ^•"v?rlor 
pnEposita,  .so  Ir-noti-x  p.Trf<*  r,  ^^  el 

rircumloquilur  Tienus  p:  a  om- 

nibus  aliis,  usquo  ad  ullimnm.  a  qiu  «t 
complelive,  el  formalilpr   ^  ^tn  defl- 

nili.  El  quofl  ibi  langilurde  i  le 

.superloris  de  inferiori,  langeiur  qtucsUo- 


ditquod  tota  subst/jnlia  rei  actualiter,  et     ne  soqu«'nti  :  sed  pro  nunc  dioo,  quwl  in- 


compiftive  ab  ultima  diffcnMilia,  el  non 
ab  aliqua  pnocedonto.  Sed  onmis  talis  se 
tenet  ex  prirto  polenlialis,alil»'r  soquorotur 
nugalio,  ct  hoc  maximo  ponoiidf)  rjifrcren- 
tiam  inffriorom  ronliiioro  superiorom  por 
so,  ut  quidain  volunt,  do  quo  stiitim,  et 
qunLvsliono  .sequfnli  magis. 

Ad  aliud  ncgo  consoqiienliain.  A<i  pro- 
balionem  flico,  quod  hoo  argumonlum  sol- 
vit  iste  torlia  dislinctiono  primi.  qujost.  ;}. 
cujus  sonlenlia  consislil  in  hac  proposilio- 
no  :  Quando  duorum  infTJofum  alteruin 
aliud  donoininal,  lcrtium  communo  par- 
licularilor  in  uno  soipsum,  in  alio  absque 
nugalione  qualilical,  et  hoc  maxime  habot 
locum,  loquondo  de  differentiis  sumptis 
ab  aliotato  rorum,  por  comparationom  ad 
Genora  :  quia  loiiuondo  de  difforonliis  ac- 
ceptis  abullimis  realiUilibus,  non  procedil 
argumenlum,  <um  de  illis  non  prredicetur 
ens  quiddilalivp.  Dico  ergo  brevitcr,  quod 
ens  non  bis  dicitur  ex  eadom  parlo  oralio- 
nis,  00  moijo  :  sed.seinol  quiddiUitivo,  et  .se- 
mel  denominativo,  et  sic  idcm  bis  dici  non 
inconvonit. 

Ad  aliud,  quod  laiigil  bonam  dif!irulla- 
tom  ad  homincm,  dict)  uiio  niodo,  qu(»dlo- 
quilur  hic,  .sccundum  communcm  exposi- 
lioncm  lillciic,  ul  s.'cpcprius  nolavi  :  loco 
voroproprio,  alilcr  dclermiiiat :  vcl  alilcr 
diccnduiii,  quod  slant  simul  dilTfrenliam 
infcrionMii  non  includcrc  p<'r  se  sup<Tio- 
rcm,  ct  cum  hoc  nugalioncm  csso  in  pre- 
poncndo  dilTcrcntiain  supcriorcm  inferiori 
in  dcfhiilionc,  cl  hoc  p<»rmodum  aclus  vl 
form.T;  (luia  niil  essel(Mdenj  inferiori,  aul 
non.Sisic.cril  nugalio;si  non,crgocjusdem 
cruiil  plurcs  aclus,  (luod  osl  falsum  :  ol 
osl  arguuKMilum  Philosophi    ibidem,    Vull 


fprior  est  divisiva  .superiori.s,  el  non  reci- 
pit  pnrdicationem  ejus. 

Et  si  objirias,  qu'Ki  divisum  pni?  licalar       *i. 
de  dividontibus  ;  «lico  quod  verum  csl   in 
recta  linoa,  qun»  verius  dicunlur  tn  qua 
fit  divisio,    quam  per  qua?,  vel    quibus. 
Posset  eliam  hic  ponderari  (ul  prius  dixi) 

(litTerentia  inter  esse  *M/'^'''W*.  cl  rommu- 
jiiifs.  Pos.sel  eliam  langi  diflTerenlia  inler 
dilTcrentias  cssonliales,  el  accidenlales,  ut 
langil  Philosophus  ibi  iem.  Forlo  enim  ve- 
rius  dicerclur  quod  flxio  pcdis  esl  pedali- 
tas,quam  quod  rationalitasesl  sensibililas. 
de  quo  l;imcn  magis  alias  dicctur  :  quia 
polius  ad  Mclaphysicum,  quam  ad  Logirum 
pcrtinet  ultcrior  spe<*ulalio   pmpdiciorum. 

Ad  aliud  dico,  quod  nolanler  dicit  Doc- 
tor.  quod  non  ponunlur  lanquam  partfit 
diversae,  eo  modo,  quo  Genus  et  diffcrcn- 
tia  in  dctinilione  :  quia  (ul  plcl  ex  diclis) 
ponunlur  circumloculoria  proximi  genc- 
ris  :  el  ideo  unum  e«<l  sp.-  '  s,  el  cx- 
p^mens  reliquum.  Nihiloiiuuus  ipsa  inler 
se  comparata  sunl  diversa,  sirut  magis 
commune.  el  minus  com'"'  liccl  in 
comparationend  ullimam  ....  .!»!>*"  ae 
habeanl  ul  unum,  el  ideo  nr«c  r  .-r- 

sia,  nec    rcpugnanlia  aliq  ^  r>or- 

loris,  .sc<l  .slngulririssima  i  *  \.  ^y-\- 

lis,  cl  Mct.ip!.  is.  Per  idcm  palel  ad 

ullimum  argumonlum. 

piK.rt  .11  in  j  .lerdlcl.qii.xinor-       ti, 

lornolcndo  inlran»  illa»  di;  i- 

ph^  .    exp  'hi    auc- 

lorilales  induclas.  -  vll  In 

illa  brcvi  S«^l  priitia  i 

s.iiis  |>l>vi.  PuutUir    orgo    f   '  mj 

siM-tif.  por  m«»dum  vi    cir- 

cuuiloculioniM  cum  iy  ;  >,  clcx  p*i^ 


206 


SUPER   HNIVEHSALIA  POUIMIYKH 


te  materialis,   et   in  quid,   iit  (liftVrentia 
completiva  actus.et  fornia. 

Sed  ex  hac  solulione  oriunlur  duo  du- 
bia.  Primo  quomodo  inquid,CMm.  sit  oequi- 
vocum,  ut  infra  cap.  de  Uifforentia  liabet 
iste,  possit  esse  differentia  completiva  in 
definilione  Generis.  Secundoquare  Univer- 
sale  non  esset  Genus  proximum  respectu 
istorum  quinque,  cum  tamen  ex  dictis  su- 
pra,  videantur  esse  Species  specialissimse 
respectu  ipsius.  Ad  hoc  infra,  cap.  de  Dif- 
ferentia  qua^sL  5.  dicetur.  Sec  pro  nunc 
dico  breviter,  quod  in  quid  hic  ponilur 
pro  uno  significatorum  tantum  :  et  esl 
univocum,  sicut  forte  rationale  ponitur  in 
definitione  hominis,  ut  infra,  cap.  de  Dif- 
ferentia,  quaest.  ultima,  habetur.  Et  simili- 
ter  ad  aliud  potest  probabiliLer  dici,  quod 
Universale  non  est  Genus  proximum  ad 
hsec  quinque,  licel  communiler  ponaLur 
esse,  quia  non  sunt  nomina  imposita  inter- 
mediis.Vel  aliter,quod  Differenlibu s  Specie 
ponitur  ut  specificativum,  et  expositivum 
respectu  plujnbus,  ut  Differentise  ultimae 
Universalis,  et  additur  w^MiV^  uL  comple- 
tiva  generis,  ita  quod  una  respicit  subjici- 
bile,  et  alia  modum  prsedicandi.  Plura  alia 
subtilia  hic  pertractanda  relinquo  lecLori, 
et  altiori  indagini. 

Animal  cum  sit  Genus,  de  homine,  equo,  et  bove 
prcedicatur.  Cap.  eodein. 

QU^STIO  XVI 

Utrum  hcec  sit  vera,  Homo  est  animal, 
et  consimites 

D.  Ttiom.  de  Ente  et  Essentia  cap.  3.  Cajet.  ibi- 
dem.  Joan.  Ang.  et  Brasavol.  super  hanc  qucest. 
Gomplut.  disp.  4.  quoest.  4.  g.  primo.  Hurtado 
disp.  3-  Log.  sect.  3.  Ruvius  de  modo  praedi- 
candi.  Concr.et  A bs tr.  Merinero  disp.  4.  Univers. 
qucest.  1.  Fuente  qucest.  6.  di/f.  S.  art.  1.  Ro- 
driguez.  quosst.  4.  de  Genere.  Art.  1. 

t.  Girca  hanc  particulam,  Genus  prcedi- 

lapropar-  catiir  (ie  Specie,  quaeritur,  An  Genus 

ra."^^"''  pr^^dicetur  de  Specie,  loquendo  de  prag- 

dicatione  exercita  in  fundamentis  ista- 

rum  intentionum.  Utrum  haec  sit  vera, 


Homo  est  animal,  et  consimiles  ?  Quod 
non  videtur  ;  Quia  pars  non  proedicatur 
de  toto  :  per  Aristotelem  4.  Topicor. 
cap.  2.  ideo  dicit  eospeccare,  qui  par- 
tem  dicunt  esse  Genus  :  sed  Genus  est 
pars  Speciei,  per  Aristotelem  5.  Metaph. 
capit.  de  toLo  text.  com.  30.  et  33.  Et 
probatur,  quod  enim  est  pars  definitio- 
nis,  estpars  definiti  :  sed  Genus  estpars 
definitionis :  ergo  est  pars  definiti. 

Item  Materia  non  pra^dicatur  de  illo, 
cujus  est  materia  :  sed  Genus  est  niate- 
ria  Speciei  :  ergo,  etc.  Major  patet,  quia 
maleria  est  per  se  in  potentia  acl  illud, 
cujus  est  :  compositum  autem  est  inac- 
tu.  Minoi'  probatur  per  Porphyrium  in 
hoc  capitulo  dicentem  :  Genus  esseprin- 
cipium  Specierum,  et  dicit,  quod  con- 
venit  cum  secunda  significatione  :  non 
est  autem  principium  formale,  quia  non 
distinguit  Speciem  ab  aliis  7.  Metaph. 
text.  com.  49.  forma  autem  distinguit 
Speciem  ab  aliis  :  necefficiens,quia  non 
facit  Speciem  esse  in  actu  :  nec  finis, 
quia  propter  ipsum  non  est  species,cum 
sit  imperfectius  spccie  ;  ergo  est  princi- 
pium  materiale. 

Idem  patetper  Porphyrium  capit.  de 
Diffcrentia,  ubi  probat  definitionem  se- 
cundam  Differenti^  per  hoc,  quod  Diffe- 
rentia  habeat  similitudinem  formge,  Ge- 
nusvero  materias. 

Ad  hocsecundum  dicitur  quodGenus 
non  est  materia,sed  forma,quia  per  Aris- 
totelem  7.  Metaphysic.  context.  35.  om- 
nes  partes  definitionis  sunt  sicut  formfse. 
Et  cum  dicitur,forraa  distinguit,  verum 
est  de  foi'ma  ultimata  et  completiva  : 
Genus  autem  non  est  hujusmodi  for- 
ma. 

Ad  secundum  dictum  Porphyrii  dici- 
tur,  quod  ipse  non  dicit  Genus  essema- 
teriam,  sed  simile  materice,  quia  est  in- 
determinatum. 

Contra,Forma  non  prsedicatur  de  com- 


poslto,  sirnt  nec  rnaleria  :  qiii.i  repu- 
^'n;it  cfMoposito  rntione  niatLTia.',ratio- 
no  cnjnH  osl  in  potentin. 

Dirilnr  quod  (liiplcx  ost  fi)rni;j,  qun'- 
tliini  cniin  <'st  :ilteia  j)iirs  roinposifi ; 
alia  veroconscquens  coinposiluin.rriniu 
ut  ;iniina,  et  liaec  non  pri»'(Jir;iliir  de 
coiTiposito  :  .secuii(l;i  iit  linnninitas  qua) 
resultal  e.x  (•onipositioiic  rn;iteria;  niin 
forina;  liujusniodi  forina  est  gcnus,  et 
lia;c  pra'diciilur  de  cornposito. 

(lontrii,  l'()rrna  secunda  non  pra^dica- 
tur  de  coniposito,  iiisi  in  concrcto;  jui-c 
est  ciiiiii  fii!s;i.  /loKK)  csi  luinianitna; 
sic  ;iuleni,  scilicet  iii  concrclo  iiKitcria 
potest  pricdicari  i\v  coinposilo:  crgo  pri- 
iiiii  respoiisio  iioii  vidcl.  iicf^^andoGcnus 
essc  iniilcriaiii,  cl  conccdcndo  ipsiini 
esse  foriiiain,a(l  salviindiini  ijisuni  pi';u- 
diciiri  dcSpecie. 

Ideo  dicituriditer  ad  utruinque  argu- 
mcntuin  princij)ale,  (juod  pars,  vel  rna- 
teria  in  iibstracto,  non  praxlicatur  (.le 
tolo,  iii  concrcto  tiiinen  jiotcst,  et  sic  per 
Genus  signiliciitur. 

r.Miitrii,  Oiniic  concrctiini  cst  dciionii- 
nativiiiii  ;  si  i^ilur  Gcniis  pricdiciitur  iii 
concreto  de  iSpecie,  praHlicidiilnr  dc  ca 
denoininiitivc.  lYobatio  priinie  proposi- 
ticnis  :  nenoniiniitivadicunturqua\'um- 
quc  ab  aiiijuo  solo  ciisii  dillcrcntia,  lia- 
bent  dcnoininationcni  :  liiijiisinodi  sunt 
oiiinia  concrcta,rcsj>cctu  abstractoruin. 
Gonsequcns  est  fidsiini,  (juia  Gcnus  uiii- 
voco  praMliciiturde  Sjiccicbus  :  non  ergo 
denoniinativ(»  ;  (jiiiii  sunt  disj^arali  inoili 
praMliciindi.  Siniilitcr  ideni  oalenditiir 
in  piincijtio  S(TUiidi  'loi^icoriim  c;ij).  ;{. 

Itcm,  omiic  concnHum  sijrniliciil  for- 
miiiii,  iit  iiiliiiM'(4  subjccto  :  soA  nufin 
snhs/nnlin  rst  in  snhjfr/n,  ji^^r  Arislo- 
tcl(Mii  iii  PncditMincntis  in  (Mj^itiilo  de 
Subst;iiiti;i,  Projirictatc  j>rima  ,  igitur 
niliil  si^nilicans  subslantium  esl  concre- 
tum. 


Qli^STU)  \VI  jtrj 

Aliter  dicilur.  quml  licet  rnaforia,  vel 


pars  rcalis  non  pr^'di<  elur  do  tolo  ;  ma- 
teria  tamcn.velpui-s  rationis  potejsl  pne- 
dicari,  cujusniodi  est  Genus. 

Contra,  7.  .Mctapli.  conle.xl.  .33.  dicit 
•Arisloteles:  sirut  ralio ad ifm^  »ir par- 
ies  rniinnis  nd  pnrles  rei,  erjfu  poriuu- 
tatiin,  sicut  partes  rei  ad  lem,  sic  partes 
rationis  ad  rationeni  ;  scd  partes  i^i  per 
se  non  pticdicanlur  de  toto  :  er^o  ncc 
partes  rationis. 

Dicitur  .scruiidum  Hoetium  lib.  l»ivi- 
sio.  quod  Genus  in  delinitione  est  nars, 
iii  pr;edicando  vero  toluni. 

Coiitra  :  Secundum  quod  cadil  Genui 
in  dclinitionem  Speciei,  pra'dicalur  per 
sc,  j)riinomodo,de  Specie;  quia  primus 
iiujdus  est,  quando  parsdelinitionis,  vel 
detinitio  piiedicutur  de  dcTinito  :  ergo 
secundiim  eiimdem  rationem  se  habet, 
ut  delinit,  et  ul  pnedicatur. 

Itcin.  aut  sic  sumpturn  est  univocum, 
vcl  ;c(juivocum  :  si  icquivocuin.  ergo 
non  est  Genus,  ner  defmiens :  si  univo- 
cum,  ergo  idern  signiticat  utrobi<]ue, 
et  ita,  vcl  utr^obiijuc  erit  pars,  vel  nus- 
qu;im. 

Tcrlio  ad  intciitum  principale,  sequi- 
lur  :  llomo  cst  auimal,  ergo  humani- 
ins  est  nnimaiitas,  Conset|uens  fulsuin, 
ergo  L't  .Vntecedens.  Trobulio  conse- 
quenti:i\  quando  enim  est  pnpdicAtio 
pcr  se  in  .Antecedenle,  lunc  tenel  a  con- 
cretis  ad  ubstracla  :  quia  si  sit  per  sc, 
tunc  est  veritus  in  concretis,  ralioDe 
essonliiP  signilicatie  :  el  non  ralione  il- 
lius.  (piod  concernitur  :  «|uia  in  ;*r*r  i«» 
j>rimo  modo  jniediratum  j^nislical  es«en- 
tiam  subjecli;  sed  ip-iaess^^ntia  «bstrarta 
ab  eo,  quo«l  concemitur .  signinc.ilur 
proprie  p«'r  abslnicluiu :  eigo  vem  e«l 
in  abstr.t  * 

llom  ji.ilt  ( 111  c\«>n)j>Io.  iicei  cniiu  non 
sequidur.  Musinim  est  album,  ergo 
musira    est  aHtedo  :  quin  AnlecctlMit 


4. 

AIU«r 


20'-^ 


SUPER  UNIVRRSALIA  PORPHYRII 


non  est  per  se;  bene  tamen  sequitur, 
Album  est  per  se  coloratum  primo  mo- 
do  :  ergo  albedo  est  color  ;  quia  ex  mo- 
do  significandi  terminorum,  idem  poni- 
tur  in  Consequente,  quod  per  se  expri- 
mitur  in  Antecedente.  Probatio  falsitatis 
Consequentis  ;  quia  si  humanitas  est 
animalitas,  pari  ratione  humanitas  est 
rationalitas  :  nam  aeque  per  se  praedica- 
tur  rationale  de  homine,  sicut  et  ani- 
mal ;  et  sic  ex  illis  duobus  sequitur  in 
tertia  figura,  ergo  per  se  rationalitas 
est  animalitas,  quae  falsa  est  :  igitur 
major  ;  quia  ex  majori  sequitur  minor  ; 
quia  si  minor  est  falsa,  sequitur  quod 
major,  quia  similis  ratio  est  de  utraque, 

Quod  illa  conclusio  sit  falsa,  probo  : 
Omnis  enim  praedicatio  vera  in  abstracto 
est  per  se  primo  modo,  sed  h«c  non  est 
per  se,  Rationalitas  est  animalitas  : 
quia  Genus  non  prgedicatur  per  se  de 
Differentia,  per  Aristotelem  6.  Topico- 
rum,  cap.  8.  et  3.  Metaphysic.  cont.  10. 
ergo,  etc.  Probatio  majoris,  quia  Aris- 
toteles  7.  Metaph.  cont.  43.  volens  osten- 
dere  Differentiam  superiorem  esse  de  in- 
tellectu  inferioris,  ostendit  ex  hoc,  quod 
fixio  pedis  est  pcdalitas  qufedam  ;  quia 
scilicet  est  vera  prasdicatio  superioris 
Differentiae,  de  inferiori  Differentia  in 
abstracto  :  sed  quod  est  de  intellectu 
alterius,  praedicatur  per  seprimo  modo 
de  illo. 

Idem  ostenditur  ratione,  quia  abstra- 
cta  significant  essentiam  secundum  se  : 
igitur  si  unum  vere  de  altero  dicatur, 
cum  hoc  verbo  est,  hsec  essentia  est  illa ; 
et  ita  prasdicatum  prasdicatur  essentiali- 
ter  de  subjecto,  quare  per  se,  primo 
modo. 

Item  quarto  ad  principaIe,potest  argui 
per  media  communia  :  quiaubi  Species 
subjicitur,  et  Genus  prsedicatur,  propo- 
sitio  est  falsa  ;  quia  subjectum,  et  prse- 
dicatum  accipiuntur  sub  oppositis  ralio- 


nibus,  ergo  propositio  falsa.  Consequen- 
tia  patet,  quia  non  propter  aliud  est  haec 
falsa,  Albedo  est  alba, 

Item,  sicut  affirmatio  animalis  sequi- 
tur  ad  affirmationem  asini,  sic  negatio 
ad  negationem ;  sed  sequitur,  Ilomo  est 
asinus;  ergo  homo  est  animal;  quia 
oppositum  Consequentis  non  stat  cum 
Antecedente  :  ergo  sequitur,  Homo  non 
est  asinus;  ergo  ho?no  non  est  animal. 
Antecedens  est  verum ;  ergo  et  Conse- 
quens.  Probatio  prima?  per  Aristotelem 
1.  Posteriorum  text.  30.  Si  affirmatio 
est  causa  af firmationis ;  ergo  negatio 
est  causa  negationis. 

Item,  probatur  ratione;  quia  sicut 
affirmatio  asini  ad  suamnegationem,ita 
affirmatio  animalis  ad  suam  negationem; 
ergo  permulatim,  sicut  primum  ad  ter- 
tium,  et  secundum  ad  quartum.  Iste 
modus  arguendi  patet  esse  bonus  per 
Aristotelem  2.  Priorum  cap.  3.  in  illo 
capitulo;  Quando  autem  convertuntur 
extremitates  :  ubi  ponit  duas  regulas 
manifeste  modum  hunc  arguendi  conti- 
nentes  :  hocetiam  modo  arguendi  utitur 
1.  Perihermenias,  circa  finem,  ad  de- 
terminandamillam  qua3stionem,  Utrum 
autem  contraria,  etc. 

Item,  autpraedicatur  de  homine  ani- 
mal,  quod  est  idem  homini,  aut  quod 
est  aliud  ab  eo  :  si  idem,  igitur  idem 
praedicatur  de  seipso  :  si  aliud,  igitur  il- 
lud  aliud  non  poterit  praedicari  de  ho- 
mine. 

Item,  si  homo  est  animal,  tunc  tota 
natura  animalis  est  in  homine;  aliter 
enim  non  esset  animal,  nisi  secundum 
quid,  sed  totum  est,  extra  quod  nihil 
est,  per  Aristotelem  3.  Physi.  context. 
63,  ergoextra  hominem  nihilest  naturas 
animalis;  ergo  asinus  non  est  animal. 

Item,  si  homo  est  animal,  et  animal 
est  Genus ;  ergo  homo  est  Genus. 

Dicilur  hic,  quod  est    fallacia  Acci- 


QL.ESTlo  XVI 


¥ 


denU.s,  propter  vjirialionorn  medii,  quiu 
iil  pnBfiicatur  de  liomine,  accipilur  se- 
cundiim  e.sse  in  supposilis,  vol  quidilita- 
tivurn  :  ut  vero  ei  convenit  intentio,  ac- 
cipitur  secundum  csse,  quod  liabet,  ut 
comparalur  ad  inltdiectum ;  quaR  quidem 
faciunt  extraneitatem  in  tcrmino. 

Gontra,  Omne  quod  pr.Tdicatur,  praj- 
(iicalur  sub  ralione  alicujus  Universa- 
lis  :  erj.,'0  liic,  Ilnmocfit  finitnnl,  si  pro- 
prie  pra.'dicalur,  pnedicatur  sub  ratioiie 
alicujus  I  niversalis,  non  allerius,  quaiii 


li. 


tenet  virlute  alirujus  medii  n 

perquod  rednci  potest  i: 

illud  modiumin  pi 

ent  nn i /nn l  ;crgo  illud  est  i 

quia  omnis  cons<?quentia  bim^ 

saria.  Kt  quod  medium  sit  : 

adconsequentiam,  patel  per  .\i 

1.  Priorum,te.\t.  2S.  elP. 

6.  ubi  dicit.quod  Exunn  nihil 

scilicet  sufficienter,  nisi  aliud 

litratur. 

V 

Dicendum  ad  qu.Tstionem,  quod  pr.f  - 


I 


n. 


m 


a. 
/•. 
I- 


(ieiieris  ;  ergo  illa   pra'dicatio   non  esl     dicatio  superioris  deinforioriuniver.sall 
sibi  e.vtranea  secundiim  quoil   accipilur      torestbona. 


Iiic,  Iln/nn  pst  nnininl. 

De  Sj)erii'  argiiilur  specialifer,  qiiia 
incorruptibile  non  pnedicatiir  de  cor- 
ruplibili,  Individuum  est  Cnrriiptibile, 
Species  est  incorruptibilis  per  .\ristote- 
Icm  7.  Metapli.  text.  com.  35.  et  53. 

AdopposilumeslPorpliyr.  cap.  deSj)e- 
cie,  ubi  dicit  quod  Umnia  superiorn  cle 
infcriorihusprceilicanttiryeX  lilc  post  de- 
liiiilioiirm  datam  e.xemplificat,  ut  ani- 
nint  cie  homine;  ergo  cie  atii/uo  homi- 
nc. 

Item,  per  Arislotelem  in  pra^dicamen- 
lis  :  Sccuncinj  sufistnntia'  prceclicnntur 
cieprimis,  quod  j)robat ;  quia  enimani- 
nial  praMlicatur  de  homine  :  eiyo  de  ali- 
quo  liominc. 

Item,  primus  niodus  dicendi  per  so 
est,  quando  definitio,  vel  pars  definitio- 
nis  pra'di(atur  dc  definito  :  ergo  liicc 
est  per  .se  primo  modo.  Ilomo  cst  nni- 
inat ,  ergii  necessario  :  ij^ilur  vera.Con- 
sequeiitia'  palenl  per  Aristotelem  I.Dus 
teriorimi  text.  1).  et  15.  et  circiter,  cl 
|)rinnim  Ant(?cedcns  similiter. 

Iliiii  sequitur.  I/nmo  cun'i/,ergonni- 
mnl  rurrit,  ut  dicilur  iii  PraMlicam<Mitis. 
aiite(piani  ponat  j^roprietalesSubstanlia». 
Kl  |)rnbalur  ratione:  quia  opjiositum 
C'.onse(|uenlis  non  alal  i  um  \nt<'cedeiilr, 
8cd  omnis  consequenlia  «'nlliymematicu 

Tom.  I. 


>'tf  ■ 
.  t. 


.Vdprimum  orgiimentum  .lum, 

nota,  quod  Genus  sumitur  ab  aliquoma-  i 

teriali  in  Specie,  et  illud  primo  impor-  i"??'*^*^" 

tat  de  suo  intellectu  determiualo  :  non 

tamen  permodum  parlisillud  significal, 

sed  per  modum  totius;  et  ideo  tolum  ex 

con.sequ»Miti  importat.  t!t  ila  DilTerentia 

primo  signilicat  aliquid  formalein  Spc- 

cie,  a  quoaccipilur.  sed  tolumex  couse- 

quenti,  (jiiia  illud  formale  imjx>rlal  per 

niodiim  totius.  .Si  enim  utrumqiie  idem 

prinio  iniportaret,  non  j)Ossel  vitari  nu- 

gatio  in  drlinilionibus,  quia  positis  dc- 

fiiiilionibus  pro  nominibus,  quo<l  esset 

(k'  inlellectu  utriusque,  illud   idem  bis 

diceretur;  si  etiam  alterum  sigDinoJitum 

suuiii  liaberet  per  modum  jvirtis,  pnt\li- 

catio  ejus  de   toto  c**»'»  fd*!.  propler 

modum  repugnuntem. 

Dici  igilur  potest  ud  prirnnni    .f  ..f   ,^,^,  j^ 
secundum  nrgumentum,  '>• 
vel  j)arsintelUvtu  pcr  mo^.-..  n 

j)ra*dic»tur  de  lolo  vere  :  ii 
men  j>er  mmluni  lolius,  j>ole».. 
dicari.  ut  Avicen.  5.  \f  '     '' 
flcat  de  munuato,  '^' 
versn  significunl  prkii.  j 

etcapul;  utrumqne  t;t: 
ti  significul  lolum, '  •  i 

:   nifical  i^nrlem  i"  .  m'  il 

inaniia/um   exptniitur  p^i  n-i 


I 


I 


/•.»rf  ^er 


\ 


\r\\t. 


I 


/1  »  i/iif 
U 


210 


SUPER  UNIVEKSALIA  POKPllYRll 


II. 

Ad  objec- 
liones  con- 
tra  solu- 
tiones  su- 
pra  alla- 
las. 


Ad  1.    ob- 

jeciionem. 

Concre- 

tum  du~ 

plex. 


12. 


niim.  ubi  haboia  non  est  de  sig'uiliealo 
7)t(inu<iti,i^i\\  (lc  uiodo  significandi  per 
nioduni  tolius  :  non  enini  est  partis  lia- 
bere  nianuni,  sed  lolius;  et  ita  expone- 
tur  aninial,  liabens  sensuni  :  ralionale, 
habens  intcllecluni. 

Quia  vero  responsiones  prius  dict^ 
possunt  reduci  ad  istam  praiter  primam; 
idco  rcspondendum  est  etiam  ad  ea,  qua) 
objiciuntur  contra  illas. 

Et  quia  secunda  responsio  concedit 
Genus  significare  partem  materialem, 
per  modum  concreti,  in  quo  conveniunt 
istae  dua3,  secundum  quod  prior  valet, 
ideo  dicendum  ad  argumenta  contra 
secundam  responsionem. 

Ad  primum,  cum  dicitur,  Omne  con- 
cretum  estdenominativum ;  distinguen- 
dum  est,  quod  sicut  est  duplex  abstrac- 
tum,  (unum  scilicet,  quod  abstrahit  a 
subjecto  :  aliud  vero  quod  abstrahit  a 
forma  ut  est  in  supposito)  ita  duplex  est 
concretum  per  oppositum,  unum  vide- 
licet  quod  concernit  subjectum,  quod 
est  alterius  naturae  a  forma  significata, 
aliud  quodconcernit  suppositum.  De  pri- 
mo  veraest  dicta  propositio,  de  secundo 
verofalsa. 

Per  idem  ad  secundum  argumentum 
dico,  quod  concretum  primo  modo  sig- 
nat  formam,  ut  est  in  subjecto,  ettaleest 
lantum  in  accidentibus,  sicut  album 
respectu  albedinis. 

Secundo  vero  modo,  ut  est  in  supposi- 
tis,  et  sic  est  in  substantiis ;  ut  homo 
respectu  humanilatis. 

Ad  probationem,  cum  dicitur,  Omne 
concretum  habet  defmitionemdenomina- 
tivi;  dicendum,quodconcretum  substan- 
tiale  non  habet  illam  defmitionem,  quia 
non  differt  solo  casu,  id  est,  sola  incli- 
natione  formfB  ad  subjcctum  respectu 
abstracti,  sicut  sumitur  ibi  casus,  sed 
differt  sola  inclinatione  formaa  ad  suppo- 
situm. 


Contra  responsionem  quas  concedit, 
quod  materia  in  concreto  praedicatur, 
arguitur  aliter.  Nam  sicut  animal  si- 
gnificat  materiam  hominis  in  concreto ; 
sic  iignum  materiam  arcae  inconcreto; 
ergo  sicut  ha^c  Q^iid\^d.,Arca est lignum 
non  obstante  concretione  illa ;  sic  et  hasc, 
Homo  est  animal.  Prima  propositio  pa- 
tet;  nam  sicut  animal  est  concretum 
respectu  animalitatis.,  ita  lignum  res- 
pectu  ligneitatis. 

Ad  hoc  dicendum,  quod  animal  est 
concretum  ad  suppositum  respectu  ho- 
mlnis,  quia  homo  est  suppositum  ejus; 
non  sic  lignum  respectu  arcae,  quia 
licct  sit  concretum  respectu  lignei- 
tatis,  et  icleo  de  hoc  ligno  praedice- 
tur;  non  tamen  respectu  arcse,  quia 
arca  ratione  formas,  quam  principa- 
liter  significat,  est  artificiale;  forma 
autem  artificialis  se  habetad  naturalem, 
sicut  accidens  ad  subjectum ;  et  nihil 
quantumcumquc  concretum,  est  concre- 
tum  respectu  sui  accidentis.  Unde  non 
est  simile  hic,  et  ibi ;  quia  hic  significa- 
tur  materia  in  concreto,  quod  est  concre- 
tum  matcriati,  ibi  non. 

Ad  aliud  argumcntum  contra  tertiam 
responsionem  supra  dictam,  dico  quod 
similitudo  Aristotelis  intelligenda  cst, 
quoad  determinate  importare,  non 
quoad  praidicare.  Sicut  enim  tota  ra- 
tio  exprimit  totum  defmitum,  sic  pars 
rationis,  tantum  partem  rei  ;  sed  non 
sicut  tota  ratio  praedicatur  de  tota  re, 
sic  etiam  pars  rationis,  de  parte  rei. 
Haec  enim  est  falsa,  Anima  est  rationa- 
le.,  prout  rationalee^\.  hominis  differen- 
tia.  Si  ergo  fiat  permutatio,  quoad  dis- 
tincte  iniportare,  sic  concedoconclusio- 
nem,  ncc  quoad  aliud  valet  similitudo. 

Quarta  responsio  Boctii,  sic  intelli- 
genda  est,  Genus  utrobique  pars  est,  et 
totum,  id  est,  partem  distincte  impor- 
tat  per  modum  totius,  appropriate  ta- 


13. 


Responsio 
Boetii  de- 
claratvr. 


ml  i 


0»'.ESTI<»  XVI 

men  pnvAuy.iiur  iil  folimi.  \(\  csl,  lia- 
bens  inodiiin  totiiis,  et  appropriiite  <le- 
fiiiit  ,  qiiiu  .sifrnili<:il  part»'m  .  N';im 
(lefinitio  Hebet  priiiripia  dofiniti  rlis- 
tineto  e.xprimere.  srd  (listin«'te  non 
e.xprimit  rienus,  nisi  partem  ;  idco 
appropriate  loqiiondo  d«dinil,  iit  pars; 
ulrobiqiie  tamen  in  se  est  lotum,  et  pars, 
ul  ostendilur  per  duo  arfj^iiinenta,  facta 
contra  illain  responsionem. 

Ad  terliiim  jiriiicipale,  ne^atur  conse- 
qiH'iiljii.  \d  probationem  dicitiir,  quod 
tantum  Ifnct  iii  concrelis  dictis  a 
concrelione  ad  subjeclum,  in  aliis  vero 

IlOll. 

Ad  (jiiartiim  ]>rincipale,  dico  quod 
(liiid;iiii  .siiiil  iiKxli.  ([iii  proprie  dicun- 
liir  modi  siij^nilicaiidi.  qiii  conveniunt 
dictioiii  e.\  impositione  :  et  illi  simt  a 
signincalo  inseparabiles,  (juia  signilica- 
tum,  iil  sif^iiilicaliir  tali  dictione,  non 
potest  iiitelligi  sub  opposito  talis  inodi 
significandi,  sine  repu},niantia  ;  sicut 
homo,  secundum  quoil  singulare,  non 
potest  inlellii,^!  siib  inodo  plurali,  sine 
repuirniintia.  Alii  verosuiit  modi  niatris 
propriodicti  modi  inlelligendi,  •iiiia  lan- 
tum  insiint  siL,milicato,  secundiim  qiiod 
8ub  aliquo  certo  modo  concipitiir,  qui 
quidem  siint  separabiles;  quia  si;,Miifi- 
calnm,  nl  sipnilicatiir  siib  lali  dictio- 
nc.  polesl  inlellij;i  siib  opposito  la- 
lismodisine  repiijfnanlia.  sicut  se  lia- 
bent  isla'  intentiones  ad  illa,  (juibus  ap- 
plicantiir.  1'olest  enim  homo  intelligi 
siib  opposilo  biijus  inlenlionis,  SpecicSf 
sine  rcpuj;nantia,ut  isie  fiomo. 

Vv'\i\u  modi,  ({ui  sunt  inscparabiles  a 
sif^nilicalo,  ul  si^niilicalur  [^er  talem  dic- 
tioncm.  non  reliniiuunl  i|)sum  respeclii 
ciiiiisciinKpic  pneilicati  :  et  licelnonsint 
illa,  (piM"  imiiintur.  siint  tamen  lorma- 
lia  principia.  .scii  ratiDiies,  siilt  (piibus 
simiilicala    imiimlur.    \(\oo    talcs  modi 


?ll 


repugnantes.  caiisaiit  f.dsilatem,  (juando 


«unlcipca  idom  «ijrnificatum.  ut  Aih*'tio 
estalha\  non  quan(Jo  suntcirca  clivenw, 
ut  Ihnno  estaihus;  quia  ibi  non  sunt 
oppositi. 

St;cundi  modi,  extranei  .sunt  s:  i- 

tis,  ut  iiniiintur  per  lioc  verbum  #»j»/. 
I'.-^-;''  onim  est  rei  per  .se.  i.sta»  autem  in- 
tontiones  non  insunt  rcbus  pcr  ne,  nai 
ut  comparanlur  ad  inteilcrliim,  ideo 
isti  modi  non  sunt  iiniti  per  se,  nec  sunl 
principia  formalia,  sub  <|uibus  signifi- 
cata  formalia  uniuntiir;  ideo  eoruni  re- 
pugnantia  non  cau.sat  falsitatem. 

;\(l  (piintiim  nopitiir  similitudo,  quia 
implicat  fallaciam  Con.scquentis  ad  des- 
triictionem  .Antccedontis. 

.\d  primam  probationem  dicendiim, 
qiiod  Aristoleles  intelle.xitin  causis  pra»- 
cisis,  sicut  e.\cmpliticat,.sj  hahere  pui- 
wnnem  esf  rausa  respirancii,  et  non 
hahfrr  pulmonem,  est  causa  nun  res- 
pirandi;  sed  aflirmatio  Speciei.  non  cst 
pnecise  cau.sa  inferendi  aninnationom 
Cicneris. 

Ad  aliud  dicendum,  quod  prima  si 
militiido  tenet  quoad  opponi ;  quoad  hoc 
ei^o  solum  tenet  consequenlia  in  per- 
mutando,sed  in  permulando  conciuditur 
e.sse  similitudo,  quoad  antecedcre,  et 
con.sequi. 

.•\d  .soxtum  dicendum,  qu<xl  animal 
praHlicalur  de  bomine,  quoiJ  est  indinfe- 
rens  ad  idem  homini,  et  aii  aiiuil  nb  ho- 
mine,  veriricatur  tamen  pro  aninuih. 
qu(^d  est  idem  homini. 

Conlra,  si  animni  pravlicalur  «1e  ho- 
minc,  ut  est  indilTerons  ad  miilla  :  eryro 
(luodlibot  illorum  de  illo  pr.iHlicari  po> 
tesl. 

Dico.  quod  '  "  •'qucnli.i   non    v  '  * 
qiiia   illn   indiu' i  •  uiia  est  pt^r  mo^mui 
disjunclionis  :  arl  aliquiil  aiit  ' 

Immis  disjimclivo  ad  inulla.  n<>u  ><  juiuir 
aliipKKl  illonim,  (|uia  pro  quivuni(|ue 
l>olorit  verilicari.  aic  in  propo«itu. 


15. 


212 


SUPEU  UNIVEUSALIA  POUPIiYUII 


16. 


17. 


Atl  sepnmum  clicendum,  quod  dofini- 
tio  totius  sic  est  intelligenda,  cujus  ni- 
liilest  exlra,  id  est,  cui  nihil  deest  re- 
quisitum  ad  ipsum ;  sic  naturae  anima- 
lis,  nihil  deest  in  liomine  de  natura  ani- 
malis,  non  tumen  est  prascise  illa  natura 
in  liomine. 

Ad  oclavum  dicitur,  ut  prius,  quod 
est  fallacia  Accidentis. 

Ad  argumentum  contra  hoc  :  Omne 
quod  pra^dicatur,  prEcdicatursubratione 
alicujus  Universalis ;  verum  est  de  j^^rce- 
dicari  signalo,  non  autem  exercito; 
quia  alicui  inquantum  praedicat  prcedi- 
catione  exercita,  qu^e  fit  per  esse,  ex- 
traneatur  ratio  Universalis. 

Ad  nonum  dicitur  dupliciter,  uno  qui- 
demmodo,  quodperse  suppositum  com- 
munis,tantum  includit  naturam  sui  com- 
munis,  tamen  signatam,  et  nullum  acci- 
dens ;  ideo  nec  est  corruptibile  per  se, 
sicutnec  commune;  sed  utrumque  se- 
cundum  quid,  scilicet  pe;accidens. 

Aliterdicitur,  quod  Species,  ut  est  in 
individuis,  est  corruptibilis  ;  secundum 
se  vero  est  incorruptibilis,  ex  hoc,  quod 
semper  continuatur  per  successionem 
in  diversisindividuis. 

EXPOSITIO. 

Quserit  an  prsedicalio  Generisde  Specie, 
in  fundimentis,  in  aclu  exercitj,  sit  ve- 
ra,  ul  isla,  Hoyno  est  animal,  et  Imjusmo- 
di;  et  est  qusestio  satis  solemniset  univer- 
salis  et  utilis  valde  in  docLrina  hujus,  cu- 
jus  molivum  sumitur  ex  definitione  ge- 
neris,  ul  patet,  elex  declaratione  Porphy- 
rii,  exemplificando  illam  particulam  Diffe- 
rentibus  Specie  in  fundamentis.  Animal, 
inquit,  cum  silgeniis,  de  homine,  equo,  el 
bove,  prsedicatur,  quae  differunt  a  se  invi- 
cem  Specie,  non  numero  solum. 

De  Primo,  quid  genus,  quid  Species,  quid 
anma^,  atque /wmo,  satis  notum  est.  Ani- 
mal  enim  esl  substantia  animata  sensibilis, 
secundum  Peripaleticos  :  sed  subslantia  se 


movens  molu  voluntario,  secundum  Plato- 
nicos,  cujus  divisiones  mulliplices  palent 
plerumquein  Philosophia.  Ilomo  autem  est 
animal  rationale,el  addunt  aliqui  mortale 
ut  infra  cap.  de  Differentia,  quaestione  fi- 
nali,  patet.  Vel  sic,  Homo  est  anlmil  man- 
suetum  a  natura,  gressibile,  bipes,  a  Deo 
formalum  de  limo  terrse,  ordinatum  ad 
beatitudinem  aeternam,  etc.  Praslicatio  ve- 
ro  quid,  et  quoties  sumitur,  supra  dictum 
est,  el  in  sequentibus  magis  dicam, 

Ordo  salis  patet.  Prius  enim  disputavit 
de  definitione  in  communi,  nunc  vera  par- 
ticulas  cunctas  definitionis  prosequitur,  et 
verificationem  ipsius  definitionis,  et  par- 
tium  ejus  in  fundamentis  notificat.  Divisio 
communis  est. 

Dh  secundo,  novem  rationibus  partem 
negativam  arguit.  Prima  sumitur  ex  4.  To- 
pic.  cap.  11.  et  7.  Metapliysicse,  ex  ratione 
partis,  et  totius,  quantum  ad  majorem  : 
et  ex  5.  Metaph.  text.  comm.  30.  et  31. 
quantum  ad  minorem. 

Et  nota,  quod  semper  in  hac  qusestione 
(ut  palet)  accipit  DoctorGenus  et  Dilferen- 
tiam  et  Speciem  pro  substratis.  Secunda  ra- 
tio  sumitur,  comparando  materiam  ad  ma- 
teriatum.  Sicut  enim  pars  non  praedicatur 
de  toto,  ex  prima  ratione,  ita  nec  materia 
de  materiato,  ex  secunda  :  et  hoc  propter 
repugnantiam  actus  eL  potentise.  Quod  au- 
Lem  Genus  sit  materia,probat  ex  Porphyrio 
cap.  de  Genere,  ubi  dicit  ipsum  esse  prin- 
cipium  Specierum,  in  quo  convenit  cura 
secunda  significaLione  Generis,  quae  esL  esse 
principium  generationis.  Gum  autemjorm- 
cipium  toties  sumatur  quoLies  causa,  5. 
MeLaph.  text.comm.  1.  et  inductive  patet 
quod  Genus  non  est  principium,  nec  for- 
male,  nec    efficiens,    nec  finale,  sequitur 
quod  erit  materiale.  Idem  ostendiL  ex  Por- 
pliyrio,cap.  de  Differentia,  probando   se- 
cundam  definitionem  Differentiae,  quse  est 
prsedicari  de  pluribus  differentibus  Specie, 
etc.  et  idem  habet  Philosophus  7.    MeLaph. 
text.  com.  43.  et  8.  Metaph.  text.  comm.  6 
et  9.  et  libro  Divisionum  Boetii.  .j 

Etantequam  formet  tertium  principale,     || 


Oli/ESTI(J  XVI 


a.ssignat  quasdam  evasiories  atl  Imn;  duo 

principalia,  ft  surit  qualiKjr,  quariirii   lrx»s 

ullirii.is  sustiriel  infra,  solverido  qujpslio- 

nerii,  et  argurnenlaojus.  1'riiuani  vero  n?s- 

puit,  el  r'oplicas  fonlra«'aiu  njnrludero  os- 

loridit.   Sccurida  incipit   ibi  :  ideo  di  ilur. 

TtMtia  ibi  :   llikTdicifnr.  (Jurirla  ibi  :  f/i  i- 

Itirse  undiim  Hoi-tium,vlc.  Et  primoadduo 

respcmdel,  negando  minoreni.  Nee.sefiuilur 

ex  dicto  1'orphyrii,  c^ip.  de   Genere  :  quia 

non   maleri.ili',  se<l  formale  prinripiumest 

Genus,  ex  7.  MeUipli.    lext.  CDmment.   •io. 

VA  idem  potesl  rolligi  5.  .Metapli.  texl.com- 

ment.  2.  ct  2.    Physic.  lexl.  commenl.  28. 

Etcum  probatur,  (juod  non  estprincipium 

formale,  quia  non  distinguit,   foi-ma   vei-o 

distinguit?.  Mclapli.    toxt.   commenl.   49. 

non  sequitur-,  qiii,-i  non  quodcumque  for- 

m.ilc?  prini-ipium  dislinguit,  .sed   Lintum 

ullimiim,  «'l  romplclivum  :  quod  esl  salis 

consonum  dictis  Iiujus,  in  rn;iteria  do  plu- 

ralitite  form.inim,  et  alibi.   Deindc   oxpo- 

nildiclum  Porpliyrii,  ca[).  de  Diflcrenlia, 

(fuod  est  veriim  secundum  simililudincm, 

non   leqii.iliL.ilcm,  vel   identitalom.    Sicut 

eiiim  m.iteria  dc  se  osl  iiid(?lcrminala,   cl 

polcntialis,  el  pcrf(  ctibilis  pcr  formas,   ila 

(icnus  rospeclu  dilTcrcnti  iriim. 

Kl  licct  Iitr  solulioncs  siril  .ipparonles 
cl  suslonl.ibilcs,  quia  t.imori  in  proposito 
noii  s;ilisfaciunl  argumcnto,  idoo  roplicat 
contr.i  cas,  (luia  adiiuc  m.inct  difticiiILis 
argumcnti,  cum  cliam  forma  rioii  pnedice- 
tur  do  toto,  sicul  iioc  malcri  i.  Nam  sicul 
i-alionc  forma;  ropugnat  priodicatio  male- 
ria>  loli,  il.'i  nilioiic  maloriju  pnedicalio 
formio.  Sicul  onim  liacc  cst  falsa,  //omuest 
corpus  orijai  icum,  ita  el  liroc,  //omoest 
aniinn  inteltcctivn.  .Vd  hanc  n^plicam  res- 
Iiontlol,  distingucndo  de  forma.  (ul  in  tcr- 
tio  dislincl.  2.  ot  in  (Juodlibclo,  ((ua*sl.  2. 
ot  supcr  quintiim  Mct.iphysica},el  alibi  ha- 
bel)  totius  vidclicot,  ol  parlis  ;  vel  tolaii.et 


inam  lotius.  licel  rH)n  '5*; '      i 

igitiir  quwl  Genus  esl i 

partis  :  el  Idis  bene  i>olc-i*   •  i 

licot  di.stinclio  sil  bona,     .  , 

est  falsa,  nec  adhuc  evadildi.  .  ,:- 

gumenti. 

Igitur  sccundo  i^plical,  oslendens  quod 
fuga  illa   nulla  esl :  quia  sicul  ; 
abstracto  non  pnudicalur  de  lolo,  ita  ;    ■ 
fi»rma.  etiarn  lotius;  ulpaleldchun 
respoclu  Socratis.  El  sicul.  per  • 
forma  liilis  prEdiraliir  in  concn?lL»  tie  l.a- 
beiite  ipsain,   ila  et  maleria.   Licel   enim 
h:ec  sit  falsa,  //omo  esl  rn 
est  vera, //omo  esl  lorporeiis.^nny.  u  i  MrUi- 
physice  lofiuendo,  licet  btTc  sil  fal.sa,  //o- 
tno  cst   animnlilas,   hnec  Limen  esl  vcra. 
//omo  rst  animal,  non  olisLinlc  quwl  sil 
materialo  hominis.  ImpugnnLi  igiUir  illa, 
id  e<l,   rc^iKjnsione,  el  fuga.  ad  •^ofiinduin 
principalo  assignil  aliam  r  :n  : 

elest  secunda  principalis  ad  utrumqiic  ar- 
gumenttim  principale,  qiiam  rcsponsinnem 
irifra  suslinol,  el  replicas  contra  ipsam 
.solvil,  distinguendo  dc  pnrdicalionc  malc- 
rirc,  vcl  partis  dc  eo  cujus  .sunl.  v 
vel  iri  concroto,  vcl  in  aljslraclo.  Pnnio 
modo  concedit  ipsas  po-wc  praedicari  vero  : 
secundo  modo  rion. 

C.onlra  argiiit  duplicitcr.  i'nmo,  quia 
tiinc  dciiominative,  et  mm  univ  -  ne- 
dicaretur  (Jcnus  (leSp(»cic,  contr.i  i  m  om>- 
phum  2.  Topic.  cap.  3.  cl  dcrtii'''"-  ■•  <e- 
ciiiida    An!«""'»''i.- i'n.rif-t|i.    a  itn 

probal  oa   '!  \\   \h  i- 

iiioiil;ili. 

^i    iindo.  arguit  et  modo   s  i 

concrcli,  qui  c^'  •  per  i  «l- 

lcri  i:  lis,  el  informanlis.  cl  conoer- 

nontis  :  quod  nulli  sul  ox 

I'nvdic;inu'iilis  . 
t;ite  priina.  .Vnr 
lia.  cuncrctum  t 


Torlio  pri; 


parli;ili.  Koriiia  tolius,  vol  ttialis,  vcl  quao 

ost  toliim,  osl  ipsa  (luiddiLis,  forma  vero  eadomduo.i 

parlis,  vcl  p;irtialis,  ha'c  qua»  (\sl  pars.  esl  gueiidu  d 

(iu;e  cum  m;ilcria  constituit.  vol  com|H»nit  riM.  aul  i 

lcrliam  onlitat(Mn,  vol  qiiiddilatom,  vci  lur-  lis,  qiui?  «-i  t  *i,>  -»».., 


I 


11. 


\    I  \  •  u  ita  B 


JmpieM. 


214 


SUPEK  UNIVERSALIA   rORPIIYUII 


nalis,  qua3  esl  Metaphysica,  el  realilatum, 
seu  tbrmalilatura.vel  formalium  rationum. 
Loquendo  igitur  de  prima,  procedunt  ar- 
gumenta,  sed  non  de  secunda,  cujus  ulte- 
rioreni  discussionom  tangam  statim,  in 
tertio  articulo.  Contra  quam  responsionem 
arguit  ex  7.  Metapli.  text.  comment.  33.  et 
format  argumentum,  commutando  propor- 
tionem  :  de  quo  modo  arguendi  statim  ma- 
gis  dicetur,  et  littera  salis  est  clara. 
23.  Quarto  principaliter   respondet  ad  pri- 

•  iibisupra  mum  principale  *  ex  dictis  Boetii,  libro 
num.  .  Divisionum,  ubi  dicit  quod  Genus  in  divi- 
sione  est  totum,  el  in  defmilione  pars.  Sed 
Doctor  loco  divisionis  ponit  prsedicari, 
quod  potest  bene  stare  etiam  secundum 
Boetium  ibidem.  Quia  in  hoc  dislinguilur 
divisio  Generis  ab  aliis  divisionibus,  quod 
ipsum  divisum  praedicatur  de  dividenti- 
bus,  quia  est  totum  universale,  ut  dividi- 
tur,  et  ut  prsedicatur.  Contra  quam  respon- 
sioncm  arguit  dupliciter,  ostendendo  ge- 
nus  esse  utrobique  partem,  vel  ulrobique 
totum,  licet  tamen  appropriate  uno  modo 
dicatur  pars,  et  alio  modo  totum,  (ut  infra 
statim)  proprie  vero  utrobique  significat 
partem  materialem  Speciei,  ut  prius 
dictum  est,  aliter  esset  sequivocum,  et  per 
consequens  non  Genus,  nec  definiens.  Os- 
tendit  igitur  quod  distinctio  illa  non  valet, 
nisi  exponatur  bene,  ut  ipse  infra  exponit : 
quia  ut  definit,  prsedicatur;  et  ut  praedica- 
tur,definit  :  licet  definire  et  prsedicari  sint 
diversi  actus  rationis,  ut  infra  tangam. 
2'j^  Remanent  igitur  illa  duo  prima  argu- 

menta  insoluta,  non  obstantibus  his  res- 
ponsionibus.  Tertium  argumentum  prin- 
cipale  procedit  a  concretis  ad  abstracta,  si- 
cut  supra,  qusest.  L  Post  oppositum  arguit 
•ibid.n.5.  sic  *  :  llomo  est  animal,  ergo  humanilas  est 
animalitas.  Et  primo  probat  consequentiam 
valere,  dupliciter;  deinde  oslendit  falsita- 
lem  consequentis.  Prima  probatio  conse- 
quentiae  patet  ex  illa  regula  :  Quando  in 
concretis  est  prsedicatio  per  se,  etc.  cujus 
rationem  assignat  notanter,  quia  in  primo 
modo  prsedicatum  prasdicat  essentiam  sub- 
jecti,  et  veritas  talis  prsedicationis  est  ra- 


tione  identitatis  essentialisextremorum,  et 
per  consequens  ratione  essentiarum  signifi- 
catarum,  et  nonratione  connotatorum,  ne- 
que  modorum  significandi,  siveconcernen- 
tiae.  Verius  autem,  et  absolutius  (ut  ita  lo- 
quar)  significantur  essentiae  per  abstracta, 
quam  per  concreta  :  quia  humanilas,  seu 
equinitas  est  tanium  ipsa,  secundum  Avi- 
cennam.  Ergo  in  abstractis  talis  praedica- 
tio  erit  vera.  Secunda  probatio  est  exem- 
plaris,  et  patet  littera.  Ubi  adverte,  cum 
dicit  Doctor,  quia  ex  modo  significandi  ter- 
minorum  idem  poniturin  consequente,  etc. 
Quod  per  tales  modos  intelligitconcretum, 
et  abstractum,  quae  idem  significant,  licet 
vario  modo,  Quamvis  enim  a  concretis  dis- 
paratis  non  teneat  hujusmodiconsequentia 
ad  abstracta,  quia  tunc  toUitur  causa  ve- 
ritatis  propositionis,  quae  est  convenientia 
eorum  tertio;  tenet  tamen  a  concretis  in 
essentialiter  subordinatis  ad  abstracta,  sal- 
tem  non  ultimata  :  quia  nedum  ratione  con- 
notatorum,  sed  etiam  principaliler  ratione 
formaliter  significatorum,  unum  de  alio 
prsedicatur. 

Deinde  probat  falsitatem  consequentis 
principalis,  inferendo  in  tertia  figura  hoc 
inconveniens,  ergo  rationalitas  est  animali- 
litas,  quod  si  non,  haberetur  pro  inconve- 
nienti,  vel  falso.  Probat  falsitatem  ejus, 
assumendo  pro  materia  illam  propositio- 
nem  famosam,  quam  supra,  quoest.  1. 
conlra  primam  responsionem  ad  primum 
principale,  assumit,  videlicet  quod  omnis 
prsedicatio  vera  in  abstracto  est  per  se  primo 
modo  essentialiter  vera,  et  pro  minori  dic- 
tumPhilosophi  6.  Topic.  cap.  8.  et  3.  Me- 
taph.text.  comment.  10.  IUam  vero  propo- 
sitionem  famosam  majoris  probat,  primo 
auctoritate  Philosophi  7.  Metaph.  text.  com- 
ment.  43.  volentis  ostendere  differentiam 
superiorem  esse  de  intellectu  inferioris. 
Dicitur  secundum  quod  exponitur  com- 
muniter  textus  ille,  ut  qusestione  praece- 
denti  tactum  est,  dicit  quod  fixio  pedis 
est  pedalitas  qusedam,  innuens  per  hoc 
quod  talis  proedicatio  in  abstracto  non  esset 
vera,  nisi  per  se,  et  essentialiter  praedica- 


25. 


20, 


QC/KS 

(iim  infs.spt  subjnclo.  Serundo  prohnlpam- 
flom  m.'ijf)rom  ex  moflo  si^rnifirnndi  abs- 
Irnrli,  qiii  ost  niule,  ot  ptiro,  ot  pnncise  ai- 
gnifiraro  essontiam,  ut  infra,  rap.  rlo  Do- 
nominalivis,  liabot  maL,Ms  portraotari,  ot 
arlioulo  :{.  hujiis  riuavslionis.  Si  cri^o  vero 
abslractum  do  abslrarlo  prfTflioalur,  sofjui- 
tur  uniim  ossontiuiilor,  ot  pnnriso,  ot  por 
.se,  esse  altorum  :  qiiia,  (ul  prius  dictiim 
esl)  non  rationo  ronuotalionis,  sed  signiti- 
cato  es-iontia^  voriflcatur. 

Quarlum  principalo,  ot  soquontia  procc- 

dunl  por  media  commuuia,  d(»qiiibusfocit 

niontionomsupra,qu;osl.  I.qiiaMion  faciunt 

sciro,  .sed  opinari,  ot  sunt  mrdia  Dialoclica 

af)plicabilia   ad    ()lur;i.  ut  patol  :  ot  siiuile 

argumoutum  focit  siipra,  qiKTst.8.  quaest. 

I.  laterali,  de  vera,  et  non  vera  natura,  el 

iufra,   qii.Tst.  2.  doSpecio,  ot  quaest.  5.  de 

DilToreutia  tangit  idom  medium,  et  fiiuda- 

tur  super  ropugnantia,    vel    oi^posilione 

Gonoris  et  Spocioi  :  ita  quod  sicut  ista  osl 

f;\\ni\,S})ficu's  rsf  Gfnu:^,  ita  houio  sub  modo 

vel  rationo  Spocioi,  non  rocipit  pnodiralio- 

nem  animalis.  sub  modo  gonoris  accopti. 

Nam  si  mo  li   iulor  so   ropugnant,  eliam 

quiddilatos  sub  ipsis  iutor  so  ropugnabunt, 

ut  sicut  ista  est  falsa,  Mbitm  csl  nigrum, 

ita  est  isla,  llo^no  albus  est  fionio  nigcr.  Si- 

mi\ iU^r  iii\i\,  Tns /Inifum  rst  inflnitum,  osl 

falsa,  sicut  isUi,  Finitum  cstin/inilum.   To- 

nil  exompliiiu  iii  lillora  dc  courrclo.olabs- 

tr.irlo,  iil  p.ilcl. 

Qiiinlo  priiicipalilor  arguil  modio  com- 
muni.  sumplo  a  siiuili  iii  ;ilfiriii;ilivis  cl 
riogativis,  ab  inforiori  ad  suporius,  oodnu 
ordiuo  arguoudo.  Ibi  dobos  n^^t^in^  (lund 
iion  obstaut(>  falsit;itt»  autorcdcutis,  couse- 
qiioutia  polest  csse  boua,  l*udo  islii  ost  fal- 
sa,  /fmno  cst  nsinus,  i^ta  l;imou  admis.sa, 
vol  pr.osuppouUi  por  possii)ilo,  vol  impos- 
sibilo,  sc^iuiliir,  rrgo  liomo  csf  nnimnf.  Kl 
argumoutuiii  iiu  igiu;itur  valoro  iii  uogali- 
vis,  lirot  l;uuou  ibi  ;inlor(Ml(»us  sil  vorum, 
ot  cousoquous  f;ilsum.  riijus  opiHisiliiiu 
fuil  iii  afliniualivis.  Et  proI>:il  cousoquon- 
liaiu  iii  ;ifliriu;ilivi-i.  por  illaiii  rogiibim  fa- 
nujsuui ,  Quiintlo o/>/'osilum  consci/urnti*,vlc. 


rin  \V|  .^|- 

Probal  aulom  n.<Mumptiim.   r  t  quofl 

sicut  affinnnlio  ad  afflrn  a,  ila  ne- 

gJilioad  nogationom.  rlupliciier.  primo  ex 
I.  Poslor.  lext.  rommenl.  .'W  .•  serundo  per 
ar^rumontum  a  commutiila  prtjp.»rlionc,  xo- 
cundum  arlorn  I»hiIos4,phi  2,  rri(iruin, 
loxl.  cornm.  21.  el   1.  Perihor  rap. 

^   ratiorio  ocUiva,  ol  ullirna. 

l'ro  .solulione  illius  qur  ■  ,,  utrum 
propositiom  affirmativre  prMj,  ,,,i,o  de  ino- 
do  onunciandi  conlrriri'i    -..-i  -'  .  prupiMi- 

lio  affirmativa  de  pi     ,ano  ron- 

trariolur,  et  primam  p,'irlom  lon«f  '•'■•,m 
prob;it  ocUj  ralionibus.  .S<;d  pro  i:.  ..  _  a- 
lia  illiiis  auctorilalis  2.  Prionim.  scion- 
diim  quol  Philo<(;phu.sibidoni  _  .,1  sex 
rogiilas,  qiias  (quia  singularos  sunt)  roci- 
labo.  Prima  est  isUn  : 

Si  filicujus  Si/Ungism  i  cxtrem  ilatetcon  ver- 
tuntur  inter  sc,  n"crs<e  est  ine  tium  coHtrrli 
cum  utrafue  exlrrmitale.  Socunda  regula. 

.Vi  sint  quatuor  trrmini,  quorum  duo  con- 
vrrtanfur  intei'  sc,  sicut  gmitum,  rt  cor- 
ru/,fif,ilc,  el  alii  duo  etiam  converteHtur 
intcr  se,  sicut  ingmilum,  et  iHOjrru/dibile  ; 
tunc  si  /trimus  cmtradicit  terti,},  sicut  ge- 
nitum  ct  ingmitum,  sic  riiam  secuniuM 
contradicit  quarto,  sicut  corruptibHe  et  in- 
corru/itibile.  'VvvXiix  regula. 

Si  sint  quatuor  termini,  quorum  dmo 
/>rimi  nd  inricem  contradiCiint,  sicut  g  ni- 
lum  rt  ingendum  ;  et  duo  secHndi,  sicut 
corruptibife  et  incorru/ttif.ile,  etiam  cnHtnt- 
dicunt;  tunc  si  jtrimus  coHFertatur  ctim 
terlio,  secunlus  coHi^>t^tur  cuin  qiuirlo. 
Quarla  rogula, 

<«  aliquotl  pr.rilicalum  /  tn,-  tiHt- 

rr  Kali>i  de  ''  et  de 

si  unum   nunitiu  .su 
'II'   tur   un  '  •         ,• 

catum  ctin*  ri  tr  (111  ttnu  mo  sui^c\'m.  ^iu.u- 
Ui  n^gula, 

Si  duo  pi.i^fi.ti.t   nnKticantur  ymnTK- 
litf-  dr  nr  ,  ,     ri   Htrumqme   i//o- 

nim    ;.  :jt„r  evm   Imii 

>  .  lUHC  alterum  ;  •ttm 

'iir   de   atio 
Sexla  rogula. 


216 


SUPER  UNIVEUSALIA  PORPIIYRII 


Si  sint  diio  p?'xdica{a  opposila,  qxornm 
unum  sit  eligcndum,  ut  A,  aliud  sit  fugicn- 
dum  ut  B,  et  ex  alia  parte  sint  duo  opposi- 
ta  sicut  C,  et  D,  quorum  G  est  fugiendum, 
cl  D  eligendum,  tunc  si  Kjunclum  cum  C, 
sit  magis  eligendiim,  quam  B  junttum  cum 
D,  sequitur  qmd  A  sit  magis  eligendum, 
quam  B. 

Prsedictas  regulas  ibidem  probat  Philo- 
sophus,  et  in  probalione  ultimge  adducit 
duas  maximas  morales.  Ad  propositum 
vero  Doctoris  hic  faciunt  duae  prsedictarum 
regularum,  videlicet  secunda,  et  tertia,  ut 
patet. 
29.  Sexlo  principaliter  arguit  etiam  medio 
communi,  sumplo  ex  eodem,  et  diverso, 
innuens  implicile  quod  ad  veritatem  pro- 
positionis  affirmativae,  requiritur  identi- 
tas  prsedicati  cum  subjecto,  ut  alibi  ssepe 
liabet,  specialiter  super  sextum  Metaphysi- 
cse,  qusest.  3.  et  palet  ex  quarto  Metaphysi- 
cse,  et  alibi  ssepe  apud  Aristotelem.  Si  ergo 
animal  vere  prsedicatur,  oportet  quod  sit 
idem  homini,  aliter  prsedicalio  affirmati- 
va  talis  esset  falsa.  Sed  si  est  idem,  jam 
non  pra^dicatur,  quia  prsedicari  est  prse 
alio  dici,  ut  supra  qusest.  9.  habet,  etiam 
alibi.  Ideo  enim  communiter  tertius  modus 
dicendi  per  se  1.  Poster.  non  ponitur  mo- 
dus  prsedicandi,  sed  tantum  essendi,  quia 
prsedicatum  non  est  prius,  nec  aliud  a  sub- 
jecto.  Unde  licet  modo  detur  verior  propo- 
sitio  illa,  in  qua  enunciatur  idem  de  se, 
non  tamen  est  proprie  praedicatio.  Quare 
cum  animal  (quod  proedicatur  de  homine 
necessario)  sit  idem,  vel  diversum  res- 
pectu  hominis,  ex  10.  Metaphysicse,  non 
vere  (logice  loquendo,  nec  etiam  metaphy- 
sice)  praedicatur  de  homine. 

Septimo  principaliter  arguit,  inferendo 
hoc  inconveniens,  videlicet  quod  tota  na- 
tura  animalis  esset  in  homine,  si  vere  prae- 
dicaretur  de  homine  :  et  sic  de  aliis  funda- 
mentis  est  intelligendum.  Et  probat  hoc 
sequi,  quia  alias  non  esset  simpliciter  ani- 
mal,  sed  tantum  secundum  quid,  quo  con- 
cesso,infert  aliud  inconveniens.-quod  vide- 
licet  tunc  nihil  naturse  animalis  esset  ex- 


tra  hominem,  et  tunc  nec  bos,  nec  asinus, 
et  sic  de  aliis,  erit  animal.  Probat  illud  il- 
latum  ex  3.  Physic.  text.  comment.  03.  et 
idem  habetur  5.  Melaph.  text.  comment. 
21.  et  33.  et  10.  Metaph.  text.  comm.  13. 
de  toto,  et  perfecto,  quorum  ratio  est 
esse  tale,  extra  quod  nihil  est. 

Octavo  principaliter  arguit,  inferendo 
hoc  inconveniens,  videlicet  hominem  esse 
Genus  si  homo  esset  animal,  et  sic  de  aliis, 
Et  potest  probari  discursus  per  illam  regu- 
lam  Anteprsedicamentalem  :  Quando  alte- 
rum  de  altero  prsedicatur,  etc,  et  per  con- 
sequentiam  a  primo  adultimum.  Cuiargu- 
mento  immediate  respondet  (et  bene)  ut  ap- 
ponat  replicam;  et  solutio  patet  ex  his 
quae  dicta  sunt  supra  ssepe.  Est  enim  fal- 
lacia  Accidentis  et  figurae  dictionis,  ut  pa- 
tet. 

Contra  hoc  arguit,  ostendendo  quod  non 
variatur  medium,  nec  extraneatur  animal 
homini  sub  hoc  attributo  quod  est  Genus  : 
imo  sic,  et  non  aliter,  potest  de  ipso  prse- 
dicari,  quia  quidquid  prsedicatur,  prse- 
dicatur  sub  ratione  alicujus  Universalis, 
ut  prius  ssepo  tactum  est,  et  specialiter 
qusestionibus  8.  et  12.  Si  ergo  animal  ve- 
re  prsedicatur  de  homine,  necessario  sub 
ratione  alicujus  Universalis  praedicatur, 
non  alterius,  quam  Generis,  ut  patet  in- 
ducendo. 

Nono,  et  ultimo  principaliter  arguit  de 
Specie  comparata  ad  individua  :  quia  si- 
cut  argutum  est  quod  fundamentum  Ge- 
neris  in  actu  exercito  non  potest  praedicari 
de  fundamento  Speciei,  ita  eodem  modo 
potest  dubitari  de  Specie,  et  Individuo  in 
fundamentis  :  et  per  eadem  omnia  media 
probari  potest,  quod  fundamentum  Speciei 
non  potest  vere  dici  de  fundamento  Indi- 
vidui.  Sed  addit  Doctor  hoc  argumentum 
speciale  ultra  alia  ad  hoc,  ideo  dicit,  de 
specie  arguitur  specialiter,  etc.  et  estetiam 
medium  commune,  (ut  patet)  ex  oppo.sitione 
corruptibilis,  et  incorruptibilis  procedens. 
Species  enim  secundum  Aristotelem  1. 
Poster.  et  alibi  saepo  sunt  perpetuse,  et 
seternae,  et  ubique  et  semper,  et  sunt  par- 


30. 


QLifiSTIO  XVI 


ai7 


nuiii.  '.'. 


U'S  univcTsi.  Individua  voro,  ex  7.  Mfla- 
ph.  lexl.  commenl.  o3,  sunl  corruplibilia, 
qiiia  non  est  palam  abeunlibus  a  scii.su 
ulruin  .siiil,  vel  non  :  el  ideode  ipsis  non 
e.sl  scienlia,  .secunduin  ip-^uni  ubii|ue.Oua- 
10  diccndo,  Socralea  est  ftomo,  e.-it  talsa 
pricdicatio,  sirut  dicendo//omo  es/  unimnl, 
imo   iiiagis   falsa,  iilpalct. 

Ad  oppositum  arguit  *  duabus  auctorita- 
Libusclduabus  rationibus.Prima  auctorJLis 
est  Porphyrii,cap.do  Spccieelcap.  deriene- 


in  pnjposilo,  sed  ubicuinaup  nrpdl/^tur 
superius  do  inferiori   iii    :  el 

in  actu  exorcil«j.  Venim  o»l  aulein  quod. 
prcjprie  logice  loqueitdo.  nihil  t^^i  supe* 
rius.  nisi  ^.iius,   vel  forie 

alilor  o.s.sel  dicenduin  im  ••€.  ul  ali- 

bi  haljel  doclarari. 

F*ro  solulione  duorum  priraorum  argu- 
ment/)rum,  pnemitlil  quoddam  itoLabile  *, '  iM-»-lo. 
valde   necr'v.Harium,  ubiquo  mixlum   Me- 
lapliysica,  l/)gica,  el  Grammalic»  specu- 


ro^exfmplificando  in  fundanientisdodofini-  laliv.ne  subliiitalofquod  eliam  infra,  qusnl. 

tionoGeneris.  Sccunda  auftorilasost  Philo-  I*.>.  ol -.>«),  elin  Anl'         '             '            ••sl. 

.sophi,  cap.  doSubsUnitia,  et  paloiit.  Prima  7.  et  I.  HeporUitionum,  li.H.n-i.*».  qiuu^.  4. 

ralio  sumitur  ex  1.  Poster.  loxt.  commonl.  etinl.  Angliro  di.slinol.   3.  qusBsl.  3.   el 

9.  el  15.  ubi  habotur  quo<l  primus   modus  distincl.  8.  quaest.  2.  et   in  2.   di.Hltnct.  .3. 

dicoiidi  pcr  se  ost,  quando  pncdicaluin  ost  qux-st.  6.   et   alibi    pertraclal.  el    -"^-^ 

do  quidditate  subjocti,  de  quo,  otaliis  mo-  quaesl.  12.  aliquanluli.m   leliiri)   v;.  ... .; 

dis.diclumest  supra.qua^st.  i),lo  1  l.otDoc-  quod  Genus  et   Differenlia   acoipiuntur  a 


33. 


tor  facit  tres  consequontias.  Prima  est  quod 
animal  por  se  prirdicetur  de  homine.  .Se- 
cunda,  quod  neces.sario.  Tortia,  quodvero, 
ot  palont  I.  Poslor.  inquit.  I)e  prima  cla- 
rum  cst,  de  .secunda  cliam  patet  quia  diu- 
nis  prajdicalio  pcrseica  est  nece.ssario,  li- 
cet  non  c  contra  ot  maxime  de  primo  mo- 
do.  I)e  lortia  ctiam  palot,  quia  vol  nulla 
pra'dicatio  est  necessaria,  nisi  vera.  So- 
cunda  ratio  sumiturox  roducliono  Kiithy- 
mcma'is  in  Syllogismum,  de  quo  I.  et  2. 
Priorum  habot  vidori,  ol  1.  Postor.  Cura 
orgo  ista  Enlhymeinatica  consiMjuonlia  sit 
b)iia,  llomocurrit,  ergo  animal  ctirril,  p4  r 
Philosophum,  cap.  do  Substantia,  in  Pnc- 
dicaiiHMilis,  Mifjuem  cni  n  huminem  dicis 
Grammatirum  esse,igiluret  animal  et  homi- 
ncm  Crammaticum  dicis  :  simtlilcr  autem 
el  in  aliis.  lla'c  Philo.sofihus  ibi,  el  tenet 
piT  hanc  subintolloctam,  llomo  est  animal, 
hcBc  ergo  oril  vora,  ot  nocossaria.  Et  assi- 
gnat  rogularilor  hanc  proposilionem  : 
(hnnis  consequentia  Knthymi-matica,  otc. 
quam  otiam  infra,  supT  librum  Porihor- 
monias,  qua-st.  7.  rt  in  Antopra>dicamon- 
tis.  quavst. '.).  ot  iii  I.  Sonl<'nti;irum.  di.sl. 
2,  (jua»sl,  2.  ponit. 

('.onsiNjuonUT  rt'spouih>l  ad  qua'stioiu«in. 
tenendo  parlom  Mfllnnativam.   non  .solum 


diversis  rebus,  vel  realitalibus  in  nalura 
specitica,  quarum  una  est  materialis,  vel 
potontialis,  vel  conlraliibili.«»,  .seu  deter- 
minabilis  ;  et  alia  formalis,  vel  actuali<i. 
vol  ronlrahons,  seu  delcrminans,  •; 
primo  signiticant  ex  primaria.  el  for: 
significaliono,  per  modum  latiien  totiU'*. 
et  non  partis,  ubi  duo  dicla  coll 

Primum.  quod  Tfonus  sumilura  lali !;.  - 
leriali.  el  illud  primo  si  *.  vel  im- 

porUit  dc  suo   intolloclu  a«  ^"- 

simililor  dicendum  ost  de  I)iuL'n.uua,  iuo 
rnodo. 

.s«vundum  diclum  o  •     'v-'  » '•"  «"!->•>••-' 
quam   DilTorontia.     .»; 
partialo  por  modum  l 
Primum  pn»l»at.  quia  nlilor  In 
(•sscl  iiug;ilio,  si    idem    ; 
ront  primo  :  cuin  oinnls  bona  il 
la  duo  requiral,  6.  Tupic.  ©17.  el  8.  M 
ph.  ol  alibi  sa'pe.   ol   priuio   D 
el  in  libn»  I 

Sccuiidum  I'  > 

utrius<]Uo  de  .*ij*no.  •  .   cum  par» 

sumpla  ptT  niixlum  i  '         ^" 

do  lotu  ;  Spocies  aulcm   u»;u:u 

Vol  <!'      '  '  ■    ■  ■     -     -     -'■;  u.riu^^luc, 

|i  ..-.  w ''. 

i.i..ai    tllu<;    <|...'J 


34. 


.1  i.iii. 


r 


I  \' b ■%■» •< ■»•« 


218 


SUPER  UNIVRRSAMA  PORPIIYRII 


35. 

Partem 


dixit  qua>stioi)e  pr.Tcedenli,  de  nugalione 
cognoscenda,  el  in  prolialione  secundi,  re- 
repugnantiam  totius,  et  partis  :  quare 
unum  non  praedicatur  convenienler  de 
altero,  nec  aliquid  sub  modo  unius,  de 
alio  sub  modo  alterius,  ut  prius  dicLum 
est,  in  simili,  et  statim  amplius  dicam. 
Ex  his  respondet  ad  duo  principalia  ar- 
prcedicari  gumenta,  quod  partem,  vel  materiam  prse- 
pUcUer^^'  ^^^''^^'^  de  toto,  potest  inLelligi  dupliciter, 
videlicet  vel  per  modum  parlis,  vel  per 
modum  toLius.  Primo  modo  concedit  ma- 
jorem  utriusque.  Secundo  modonegat.  Mi- 
nor  vero  utriusque  est  vera  secundomodo, 
et  falsa  primo  modo.  Et  fundat  se  in 
diclis  Avicennae  6.  Metaphysicse,  de  ma- 
nuato  et  capilato,  quae  concreLive  dicuntur 
a  manu,  eL  capite.  Ideo  idem  significant 
quod  illa,  per  modum  tamen  totius,  quia 
concretive  ;  eL  illa  per  modum  parlis,  quia 
abstractive.  Unde  licet  ista  sit  falsa,  So- 
crates  esl  caput ,  i^s^id^ '  VATCiQii  est  vera,  So- 
crates  est  capiiatus,  et  similiLer  isLaest  fal- 
sa,  caput  currit.  ExponiLur  enim  majiua- 
tum  per  habens  manum,  ubi  aliud  signi- 
ficaLur,  aliud  connoLatur.  Significatur 
namque  pars  illa  integralis,  quam  caput 
significat  :  et  connoIaLur  totum  habens, 
proptcr  modum  significandi  concreti.  Hoc 
idem  habet  expresse  4.  dist.  primi,  quaesl. 
1.  ad  finem.  Similiter  dicendumestinpro- 
posiLo,  de  parLe  essenLiali,  vel  quiddita- 
tiva.  Unde  animal  exponiLur  per  habens 
sensum  ;  rationale  per  habens  inlelleclum. 
Ubi  aliud  significatur,  aliud  connoLalur  : 
significantur  enim  primo  partiales  realita- 
tes,sed  connotantur  toLa  propter  modos  si- 
gnificandi  concretorum.  Habere  enim  ca- 
put,  vel  sensum,  etc.  non  est  partis,  sed 
lotius.  Primo  igitur  important  partes,  sed 
ex  consequenti  toLum  :  cujus  uUerior  in- 
vestigatio  statim,  articulo  3.  est  annec- 
tenda. 
36.  Deinde  sustinendo   tres    ultimas  evasio- 

nes  superius  assignatas,  ad  duo  prima  ar- 
gumenta,  posLponendo  primam,  quia  satis 
probabiliter  impugnata  est,  respondet  ad 
replicas  factas  contra  illas.  Et  noLanLer  di- 


ciL  secundum  quod  prior  valct,  quia  illa 
secunda  responsio  posset  bene,  et  male  ap- 
plicari  ad  propositum,  de  quo  infra  magis. 
Ad  primam  igitur  replicam  respondet, 
distinguendo  de  concreto,  secundum  quod 
suum  oppositum  quod  est  abstractum,  po- 
tost  distingui  juxta  doctrinam  Philosophi 
I.  Topicorum.  AbstracLum  namque  aliud 
est  a  supposito,  id  est  ab  inferiori,  aliud 
a  subjeclo.  Et  posset  addi  tertium,  vi- 
delicet  a  fundamento,  ut  5.  distinct.  pri- 
mi,  qusest.  I.  habet.  Exemplum  primi, 
ut  humanitas.  Exemplum  secundi,  ut  al- 
bedo.  Ubi  tamen  advertendum  quod  ubi- 
cumque  reperitur  abstraclio  a  subjecto 
in  terminis  communibus,  reperitur  abs- 
tractio  a  supposito,  licetnonecontra.  Nam 
sicut  humanitas  abstrahitur  a  Socrate, 
ita  albedo  ab  hoc  albo,  quamvis  adhuc  ma- 
neat  concretio  alterius  denominationis,  ut 
postea  dicetur. 

Similiter  concretio  est  duplex.  Alia  ad 
supposita  ejusdem  naturse,  velquidditatis; 
alia  ad  suppositum,  vel  subjectum  alte- 
rius  naturae  ;  et  posset  addi  tertia  ad  fun- 
damentum,  ut  patet  ubi  supra,  in   primo. 

Exemplum  primi,  ut  homo.  Exem- 
plum  secundi,  ut  album  vel  albus.  Ubi 
etiam  intelligendum,  quod  ubi  inve- 
nitur  in  lerminis  communibus  concreLio 
ad  subjecLum,  inveniLur  similiLer  ad  sup- 
positum,  licet  non  e  conLra.  Quia  sicut 
homo  concernit  hunc,  et  illum,  ita  album 
hoc,  et  illud.  Opponuntur  igitur  membra 
utriusque  divisionis,  cum  praecisione  ac- 
cepta,  saltem  unum  alteri.  Et  breviter, 
prima  reperitur  in  substantiis,  et  acciden- 
iibus  per  modum  substantiarum  acceptis  ; 
et  secunda  tanLum  in  accidentibus  inve- 
nitur.  Et  applicando  ad  propositum,  dicit 
quod  concretum  secundo  modo  accepLum, 
est  denominatum,  Et  antequam  respondeat 
ad  probationem  illius  assumpti,  ex  Ante- 
pra3dicamentis,  per  definitionem  Denomi- 
nativorum,  solvit  secundam  replicam  de 
significatione  forma^  in  concreto  :  juxta 
praedictam  distinctionem.  Consequenter 
exponit    singularissime  definitionem  De- 


Abilrac- 
tum  muUi- 
plex. 


I 


I 


37. 
Concreiio 
multiplex. 


oi  .KSTIo  \VI 


210 


rioniiu.-ilivrinitii,  qiiaiiluiii  :i(l  illuin  parti- 
(•uIjiiii,  Diffcrcntin  soln  cusu  :  qiiu<l  eliani 
infra  cap.  dn  Diiforoiilia,  qiix'sl.  0.  langit, 
el  iii  .secuiKJo,  di.sl.  12.  quafsl.  1.  ubi  coii- 
cludil  quod  ileMiiilio  Dciioiiiiiialivorum, 
proprie  logic(»  lofiuendo,  convenil  concre- 
lis  accidenlalibu.s,  el  non  suhlanlialibus  : 
quia  ibi  Casus  accipi  debel  pro  (•adonlia, 
vel  inclinalione  foiiiui'  ad  subjrcluin,  el 
non  pro  inclinalione  ad  supposiluni  [^ro- 
priuin,  vel  proj^riai  nalura',  quia  sic  uni- 
vocuni  {!st,  ol  non  denoniinalivuin,  maxiine 
si  leneanlur  illa  esse  opposita,  in  ratione 
Praidicamonti,  de  (|uo  iiifra  iiiagis.  L'li 
eniin  inlendo  brevitate.inquantum  r<'ssul>- 
jccla  palielur,  quia  ju,\ta  senlcnliam  Phi- 
losophi,  8.  Physicorum.  peccalum  est  ali- 
quid  o.slendi  per  longiora,  (juod  inest  per 
niinora.  Quare  cuin  in  lertio  articuhj  in- 
lendam  circa  isla,  noimulla  dubia  per- 
Iractare,  hic  succiiicle  litteram  discurro. 
rw  Deinde  objicit  *  conlra  solutionfin  illam 

'j^JJIJ^'"'^^'""  secundi    principalis,    probando  quod   ma- 

tleria  non  potcst  pncdicari,  etiam  in  con- 
creto,  do  materiato,  quia  sicut  animal  esl 
materia  hominis,  et  concrelum  resp(!ctu 
animalitatis,  ita  lignum  est   maleria  aroie, 

»el  (^oncrelum  respectu  ligneilatis  :  sed  ha;c 
esl  falsa,  Arca  rst  lignum,  ul  pate!,  igitur 
el  h;i'c.  ll(nno  rst  nniinnl.  Kespoiidet  nola- 
bililer.  nogando  simililudincm.  quia  arca 
esl  res  artiticialis,  aggregala  jM-r  accidens 
p  ex  forma  artis  el  re  naturali  matoriali,  cui 

accidil  forma  lalis.  bicet  igitur  accidens 
in  concrelo  concernal  subjectum,  non  la- 
men  e  contra.  Ideo  lujnum  non  cst  concre- 
tum,  ncc  ad  subjcctum.  ncc  ad  suppttsilum 
respeclu  arca'  s(>d  re^i)cclu  hujus  signi,  vel 
illius.  Animal  aiitcin  esl  concretum  ad  sup- 
posilum  respcctu  finminis,  (juarc  {\v  ip.so  ve- 
rc  prrcdicalur.l'ndcdicil,(|Uod  nihit  eslron- 
cretmn  qudnlumrumquc  sit  concrrtum  res- 
peclusuia  riilentis,  scd  potiuseconlra.  Ne- 
gat  cigo  brcvilcr  simililuiliiiciiMiuia  A/c,  id 
esl,  comp.irando  animal  ad  Iiomincm,Ji«y'ii- 
flcatur  malrria,  id  csl,  malcrialc  luuninis, 
in  ronrreto,  ut  animal,  quodest  concretum 
materiati,  id  esl,  hominis,  ibi  non,   id   e.^H 


rrjmp.irando  ligiium  ad  arrnro,  nia- 

leria  arca?,  non  tamen  coriciflum  «juh,  al 
diclum  o^t,  riequo  ad  nubjeclum,  ricque  ad 
HuppoHilum.  N(jn  ad  im.  quiar 

mune  est  omni  substanlue  in  .s  i 

esse;  ncque  ad  Mupp«)situm.rurn  fii»[»iTac- 
ridens   non  sil  suppositum  enlis  per  se. 

r.onsi^qucnlcr  si  ;. 

sioncmsupniad  iliaauupni.  o 

etmaleria  realielralionis.ek.  p  1 

repluam,  ex    7.   Mctaphysica-,   .  i- 

do  singularissime  Philo>ophum  qi.  .  .ia 
similitudo  lenct,quoad  dislinrtr nnf/f)rtare, 
nonquoad  jiroj  orlionaiiier  prardican  :  ve\ 
subjici,  hoc  est  dirlu,  quod  sirut  tola  ra- 
tio  distincte  importat  lotam  reni.  velquid- 
diiatcm  cujus  est,  ita  pars  partem.  ul  dio- 
lum  est  in  praccdiMilibus  :  non  t;imon  ita 
verc  pnrdic.ilur  pars  de  parte,  sicul  to:a 
de  lola.  Unde  dicit  quod  haer  esi  falsa, 
Anima  esl  ralionale,  vo!  ralionalis.  ul  ra- 
tionale  esl  DifTcrentia  hominis,  quo<l  prop- 
terea  dicit,  quia  ralionale  (ul  hal)et  Kran- 
ciscus  de  MayroniK  super  Porphyrium, 
cap.  de  difTereiilia)  potcsl  diipliriter  ac- 
cipi.  (no  iikkIo  ut  dicil  aplitudinem  ratio- 
cinandi.  .\Iio  imMio,  ut  dicil  p^irtem  for- 
m.ilem,  iK>r  modum  t^imen  tulius.  Primo 
nuido  furlc  h:ec  est  vera,  Aniinaesl  ratia- 
nali.t,  sed  lum  secundo  modo  do  qttr.  ma- 
gis  iiilra.  Dicil  ergo.  quod  llln  r  .»- 

liu  proporlionis  tenet  quoad  d;  im- 

portare,  vel  exprimero,  vel  dare  intolli- 
gere,  seu  sigiii(ican>  :  noii  quoad  unifur- 
miter  pnedicari  ;  ci^us  ulterior  relio  luh 
l>el  infra  videri. 

Deinde  expoiiit  valdo  ruil.inter  liootmni  * 
ex  ciijus  Hontonlia  fuitquarlan^spun.^uo  mi 
piu  addtirla.   ad    utrumquo  :*'  u 

principalo.  dicens  quod  Genus  tmaimfne 
rst  par.<i,  '1 1'ilum  :  id  c-il.  in  '  *'  '^, 
cl   pra'tluMndo.   ho-:  rn    •■•:•;  ;« 

imjHjrlal  f '••"'•"    •  ■•-  "  «, 

cl  MC  esl  j'.i.  •H 

turmaliler.  ."v  i- 

tlr:uidi  ot  ox  > 

Verumtamcu  •>'  */*• 

HhiI,  esi  /Mtr$  .*  ul  ul  ;  i : 


40. 


220 


SUPER  UNIVERSALIA  PORI>iIYi{II 


in  se  tamen  propric  loqucndo  est  lottnn  iitro- 
bique,  e/ j9a;'s,licet  diversiinode,  ul  diclum 
esl. 

Ubi  advertendum,  quod  aliquid  conve- 
nit  pluribus  proprie.  Sed  uni  coruni  ap- 
propriatur,  et  non  alteri,  vel  eidem  com- 
parato  ad  plura  appropriatur  aliquid  res- 
pectu  unius,  quod  non  respeclu  alterius. 
Unde  illud  dieilur  convenire  alicui  pro- 
prie,  quod  ex  se,  vel  ab  intrinseco  sequitur 
ipsum.  Appropriate  vero  dicitur  aliquid 
alicui  convenire,  quod  ab  intrinseco,  vel 
usu  loquendi,  seu  voluntarie  sibi  attribui- 
tur.  Exemplum  posset  poni  de  attributis 
divinis,  quce  proprie,  et  seque  conveniunt 
omnibus  personis,  sed  appropriate  aliqua 
dicuntur  de  Filio,  aliqua  de  aliis  personis, 
ut  patet  de  Potentia,  et  Sapientia,  et  Cle- 
mentia,  et  hujusmodi.  Simiiiter  in  creatu- 
ris  Imperator  est  proprie  Dominus  om- 
nium,  appropriate  tamen  Alemanorum,  vel 
Romanorum.  Dominium  etiam  cuilibel  Do- 
mino  proprie  debelur,  sed  apud  Italos  Ve- 
netis  appropriatur  et  sic  de  aliis. 
41.  Argumenta  qu8e  fecit  contra  illam  quar- 

tam  responsionem,  non  solvit  aliter,  quam 
ex  dicta  declaratione  :  quiaprocedunt  con- 
tra  illam  distinctionem  de  Genere  proprie, 
et  non  appropriate  intellecLam,  ideo  ad  ea 
patet  ex  dicLis.  GonsequenLer  solvit  ter- 
tium  principale  breviter,  recurrendo  ad 
illam  distinctionem  de  concreto,  et  abs- 
tracLo  diiplici,  superius  datam.  Dicit  enim 
quod  tenet  in  concretis  accidentalibus,  et 
non  substantialibus,  et  abstractis  propor- 
tionaliter  sumpLis  :  sed  de  hoc  infra  magis 
perquiram. 
•  ubi  supra  Ad  quartum  principale,  respondet  *  per 
num.  14.  quamdam  dislinctionem  valde  noLabilem, 
de  modis  significandi  videlicet,  et  inLelli- 
gendi,  quse  prsesupponit  diffusam  cogni- 
tionem  de  modis  significandi,  quorum 
ignorantia  multum  impedit  a  speculatione 
perfecta  Logicali,  et  Metapliysicali,  et  ma- 
xime  in  docLrina  hujus  Docloris.  De  qui- 
bus  in  traclatu  per  se  intendo  ad  longura 
perlractare.  Advertendum  igitur  pro  nunc, 
quod  modorum  alius  est  significandi,  alius 


intelligendi,  et  alius  essendi,  quorum  va- 
rietates,  et  descripLiones  notavi  super  3. 
quaest.  Anteprsedicamentorum,  infra. 

Modi  autem  significandi  pertinent  ad  42. 
considerationem  Grammatici,  quia  sunt  ac- 
cidentia  orationis  congruae,  et  partium 
eju^,ut  pura  octo  parLium  orationis  :  et 
sunt  intentiones  secundse,  causatoe  acLu 
collativo,  diversimode  comparantis  voces 
significativas,  et  inter  se,  et  ad  significata, 
ex  proprieLatibus  quibusdam  ex  parte  re- 
rum  originaliter  et  occasionaliter,  uL  su- 
pra,  de  secundis  inLenLionibus  generali- 
ter  est  dictum.  SunL  auLem  subjecLive  in 
vocibus  significaLivis,  uL  supra,  q.  8.  in- 
quiL  Doctor;  vel  in  significatis,  utper  vo- 
ces  significantur,  ut  hic  tangit;  quorum  alii 
sunt  essentiales,  alii  accidentales,  de  qui- 
bus  maxime  verificatur  h3ec  responsio 
Doctoris.  Modi  vero  intelligendi  perti- 
nent  ad  considerationem  Logici,  ut  su- 
pra  q.  4.  et  5.  dixit  quod  Universale  (et 
similiter  intelligendum  est  de  aliis  in-  . 
tentionibus  logicalibus)  est  modus  in- 
telligendi  objecti  intellecLus,  ut  ibi  pro- 
lixe  pertracLavi.  Dicit  igitur  Doctor,  quod 
modi  tales  significandi  sunt  inseparabiles 
a  significato,  ut  per  vocem,  vel  potius  (ut 
recte  inquit  DocLor)  per  dicLionem  signifi- 
caLur,  eL  ideo  non  potest  sub  oppositis  il- 
lorum  intelligi  absque  incongruitate,  et 
falsitate,  et  imperfecLione  orationis.  Et 
ponit  exemplum  de  numero  singulari,  et 
plurali. 

Unde  notandum,  quod  numerus  in  re-  43. 
bus  alius  est  essentialis,  sive  essentiarum, 
cujus  principium  est  unitas  transcendens ; 
quae  est  indivisa  rei  entiLas  ;  alius  est  acci- 
denLalis,  sive  individuorum,  cujus  princi- 
pium  est  unitas,  quse  esL  indivisa  conli- 
nuiLas  :  eL  in  utroque  numero  reperitur 
proprietas  indivisibilitatis,  ratione  uniLa- 
tis;  el  proprietas  divisibilitatis,  ratione 
profusse  multitudinis.  Quia  secundum 
Boetium  numerus  esl  mulliludo  ex  unita- 
tibus  profusa,  quod  debet  intelligi  de  nu- 
mero  in  rebus,  a  quibus  proprietatibus  ac- 
cipitur  numerus,  qui  est  modus  signifi- 


OI/fi^TIO  XVI 


«I 


candi  accidonlali.s  Nominis.  Sumerux  i^fi- 
tur  esl  inodiis  signilican'ii  aclivus  Nnmi- 
nis,  quo  inediaule  Nuriien  proprieUileni  in- 
(livisibililalis,  (juai  esl  uiiius;  vel  proprie- 
laleiu  (iivisiijilil.ilis  qua3  esl  niulliludinis, 
consignilic.it  :  el  dividilur  in  siiigulan-in, 


dc  Iriplici  arc©plinne  l«»rmfnf  mmTnTinl», 
dicluiii  e^l.  PosMunl  igilur  «v 

cundarum  inlcnlionum  L*  •!• 

li;^'i  nunc  sub  illis,  nunc  sub  oppoMilis  !!• 
larum,  vel  sub  nutlis  :  qiiia  qualia  sunt 
prxdicila,  lalia  judicanlur  .subjerla.  Unde 


et  pluraloni.A'Mmen/»  s///;7?//a//«  est  modus      Aomo  potesl  iiilfllij^i   sub  inlPnlionc  »p©- 


sig^nilicandi  rem  sub  proprietato  indivisi- 
bililatis,  qua)  cst  proprieUis  unius.  ut 
animal,  homo. 

Numeruspluralis  est  inodiissignilicandi 
rem  sub  propriolale  divisibililalis,  qu;o 
est  propriolas  iiiullitiidinis,  ut  anini  d  a, 
hnmines.  Et  sicut  exemplilicat  do  numcro, 
ita  posscl  do  r/enerc,  persnnn,  rasu,  ol  c;o- 


ciei,  cum  dicilur.  homo  p  <tr  de  So- 

crate,  ct  sub  iiilcnlionc  irHiividui.  ut  cum 
diritur^  hic  homo  nuhjicihtr  homini.  Vel 
sub  nulla  intcnlionculcunidiritur,  homo 
curril,  el  addil  conscqucnlcr  quia  lalcs 
modi  intclligondi  r- '  iilur  fundamcn- 

lis  cum  uniuntur  \a'i  n-  -  vcrbum  «/,  \*el 
in  actu  exerrilo,  ul  diclum  e  l  •'>"^'-'  q. 


teris  (jxoinplilicaro.  Ad  qiKjdcumque  igiliir     8,  qu<Kl  ralio  gcncris  cxlrancatui ili, 

pra^dicaliun  coinparolur  homo,  sompor  osl     cum  diritur,  hnmo  e.it  animal  <  t.-   riifu* 


singuLiris  iiumori,  nominilivi  c.isus,  tcr- 
tia3  personce,  elc.  Quare  absqiie  ropiignan- 
tia  inbdloctus  non  potost  inl(dligi  sub  op- 
posilo  illius  inodi.  Quaro  si  dic  itur,  homo 
currunt,  est  ropugiijuilia  inlolloclus,  etpor 
consoquens  incongruiliis,  el  iiiiporfeclio,  ot 
f;ilsitas  forle. 

4i.  Kt  addil  nolmlor,  qiiod  licet  hujusmo  li 

modi  signilicandi  nonsinl  illa,  qua)  uniuii- 
tur,  qiii;i  dicliones  uniuntur  in  oratione, 
vel  coiiroplus,  .seu  signilicatii,  sunt  lamcn 
priiiripia  f()rni;ili;i,  vol  ralioiies  formalos, 
sul)  (jiiilms  sigiiilicata  uiiiiiiiliir,  iiiodian- 
tibiis  dirlionibus  sigiiific.ilivis,  quia  sc- 
cuiidum  oxigoiili;im  modorum  sigiiiti(';uidi 
p;irliiiMi  oniLionis,  uiiiuiilur,  olcoiislruun- 
tur  ad  iiiviroiii,  ul  liabcl  vidori  iii  matcria 
(\c  roiislruclioiK?.  Qiuindo  igilur  ost  ro- 
pugn;inlia  illoritm  iiiodoruiii,  osl  f;ilsilas, 
ol  maxiiiK*  ({uaiido  suiit  circa  idom  nuine- 
ro,  oli;iiii  (iiuin  lo  rirc;i  divor.sa,  ut  p(»sloa 
pdobil.  ll;oc  igitur  est  falsa,  Albclo  est 
albit,  ul  loligil  ;irgiimoiilum,  quia  iiiodus 
sig!iirir;iiidi,  qui  ost  conrrolum.  ol  iiio  lus 
sigiiiliraiidi.  (lui  ost  ^ibstrartum.circa  idom 
ropiigiuiiit,  licol  non  .soiupor  circa  divoi*sa, 
ul  homo  csl  athus. 

4r;.  Moli  ;mtoiu  iiitidligcndi  non  suiii    uim- 

paribilos  ;i  sigiiiHr  ilo.fjuia  non  simplirilcr, 
.sod  soruiiilini  dolormin;ilam  ojus  ;icro|)- 
tioiicinsibironvoniiiut,ul  3upr.i,q.'.M0,l  I. 


rationom  oslcndil  diccns,  .tes 

lantuin  applicanlur   fun!  .<,  ul  ba- 

Ixnit  csso  cognitum,  quofl  esl  e**e  .secun- 
dum  ({uid  :  idco  non  pcr  se  ex  mlura 
roi  rebus  insunt,  setl  pcr  accidciis,  ut  pa- 
tol. 

El  addit  ullra,  quo*!  lalex  mo4i  inl^tli- 
gendi  non  sunt  p*'r  se  uniti,  .scilicet  ad 
unionom  fundamcnlorum,  vel  per  se,  id 
esl,  ex  natura  rei,  licel  bene  per  ac'- 
noc  sunl  formalia  principia.  sub  t; 
signifir;ila  formalia  uniunlur  :  el  idtv  •  ou- 
cludil  (luod  ropiignanli.i  ctirum.  non  rau- 

sal  falsil;ilom  pi -''lonis,  in  (("  ■  ^>'>>.».- 

monlum  unius  |  ..    ..  .dur  do  fu 
allcrius.  Ha'«"  igilur.  ffr.mn  r^t  n  .: 

vora  non  obslanlo    :  ^  et 

SiHvioi. 

Kx  (|ua  ro  le   valdo 

triplcx  diflfcivnlia  II, 

cl  modorum  in'  li.  I*r: 

[);irabililas  horuni.ei  s>  ;:n. 

.Si>ruiida  csl  qut>«l    i>ti   «tutU  ; 
mali  1  unionis,  et   illi  non. 
ro; 


llOiU.s  .U     lU 

(.■.      -r:      :  - 

blc\  lii-l . 

(c •  • 

...   . 

su...  

i;n    iu  . 

opfiosilis  ru(. 

..  vcl 

a- 
>  I 


46. 


I 


222  S[iPEn  TTNIVERSALIA  PORPIlYnH 

praedicaLi  Lalis,  disLinguendiim  osL  de  nio-  trahiLur  ex   naLura   specifica,   vel   poLius 

dis   ul  supra,  videliceL  separabilibus,  vel  DiCferenLia   specifica.   Supponit  enim   de- 

causanLibus  falsiLaLeni,  vel  non.Primomo-  LerminaLe,  indeLerminate    tamen.   ConLra 

do  procedit,  secundo  modo  non  :  et  sic  esL  quam  soIuLionem  objicit  quod  Lunc  quod- 

in  proposiLo.  Vel  posseL   breviLer  negari  libet  illorum  ad  quod  animal   esL  indif- 

assumpLum,  videliceL  quod  subjecLum,  eL  ferensprsedicarelurde  homine,  quiaquan- 

prsedicaLum,  in  proposiLo  accipiuntur  sub  do  indifferens  ad  plura  prsedicatur  de  ali- 

oppositis  rationibus  ,vel   modis,  quia  ac-  quo,eLiam  quodlibet  illorumprsedicari  po- 

cipiuntur  secundum  essequiddiLativum,et  terit.  Hsec  igiLur  erit  vera,    Ilomo  esl  asi- 

non  comparaLum  :  quare  exLraneantur  eis  niis,  etc. 

intentiones,  et  hoc  explicat  Doctor  impli-  Respondet  notanter,  ut  infra  q.    3.    de 

cite  in  solutione  illa,  eL  sic  pateL  soluLio  DilTercnLia,  in  simili  habet,  quod  indiffe-  Tndi/feren- 

valde  singularis,  de  qua  magis  infra.  renLia  ad  plura  est duplex.  Una  per  modum  t^<^dupiex. 

*7-           Ad  quintum  principale  negat  similitu-  disjunctionis  ;  alia  per  modum  copulatio- 

dinem,  quia   committit  fallaciam  Conse-  nis.  Vel  sic,  una  acLualis ;    alia   potentia- 

quentis   a   destructione  Antecedentis,   ab  lis.  Dicit  igitur  quod   argumentum  non 

inferiori  ad  superius,  eodem  ordine  affir-  procedit  de  inditferentia  disjunctionis,  vel 

mative,  et  negative  arguendo.  Immutatur  potentiali  :  sed  bene  alio  modo.  Non  enim 

enim  antecedens  in  consequens,  et  infe-  sequitur,  homo  currit,  igitiir  Socrates  cur- 

rius  in  superius,  ut  supra  dixi.  Nam  infe-  rit   :   imo    est  fallacia  Consequentis.  Se- 

rius    negatum    efficitur    superius,     res-  quitur  tamen,  omnis  homo  currit,  ergo  So- 

pectu   superioris  negati.   Et  ad   primam  crates  currit,  saltem  cum  constantia  sub- 

probationem  ex  primo   Posteriorum,  dicit  jecLi,  IIoc  eliam  palet  de  disjuncLiva,  ex 

quod  LeneL  in  causis  prsecisis,  sicuL  habere  qua  formaliLer  non  sequiLur  aliqua  partium 

pulmonem,  etc.    Modo  esse   asinum  non  determinate. 

est  prsecise  causa   essendi  animal,   quia  Adseptimumrespondet,concedendototam       49. 

etiam  esse  hominem  est  hujus  causa.  Nam  naturam,  vel  quidditatem  animalis  esse 

genus  includitur  perse  inqualibeLspecie  :  in  homine,  ut  in  simili  de  natura  speci- 

quare  non  esseasinum,  noninfert  nonesse  fica,  habet  in  secundo,  dist.  3.  q.  6.  in  so- 

animal,  ut  patet.  lutione,  solvendo  objectionem.  Et  cum  os- 

Ad  aliud  dicit,  (sicut  in  simili  supra,  tenditur  quod  non  ex  definitione   totius, 

solvendo  replicam  contra  tertiam  respon-  exponendo    opLime    illam    descripLionem 

sionem  ad  duo  principalia,  dicLum  est)  quoad  sufficientiam,  et  complemenLum,  et 

quod  illa  commulata  proportio  tenet  quoad  non  quoad  prsecisam  continentiam.  Hoc  est 

uniformitatem    oppositionis,    non    autem  dictu,   quod  quidditas  animalis  ita  tota 

quoad    uniformitatem  consecutionis  :   et  salvaLur  in  homine,  quod  eliam   in  aliis 

sic  similitudo  prima  in  comparando  affir-  gpeciebus  conLineLur,  vei  salLem  sibi  non 

maLiones  asini,  eL  animalis,  ad  suas  nega-  repugnat  conLineri.   Qualiler  autem  hoc 

tiones  seorsum  tenel.  Non  enim  ita  antece-  sit  possibile,  et  non  arguat  illimitationem 

dit  7ion  asi7ius,di.d  non  animal,sicu.iasinus  ejus,  alias  patebit. 

ad  animal.  Et  sumitur  hic  antecedere,  et  Ad  octavum,  recurrit  ad  solutionem  su- 

consequi,  proprie,  non  extensive,  ut  patet.  perius,  in   pede  quoestionis  datam.  Et  ad 

48.           Ad  sextum  uiciL,  quod  animal  uL  diffe-  replicam  contra  hoc  diciL  quod  iUa  famosa 

rens,  scilicet  habens  illam  minorem  unita-  proposiLio,  Omne  quod  praedicatur,  etc.  est 

tem  unitate  speciei,  ut  sumitur  scilicel,  a  vera  deprccdicaLione  signata,etnon  exerci- 

realitate  indifferenLise  polentiali  prsedica-  la  :  quia  intentiones  extraneantur  funda- 

tur.  Verificatur  tanien   ut  est  idem,  quia  mentis,    ut  de  se    proedicantur    in    actu 

per  modum  totius  et  delerminatur,  et  con-  exercilo,  ut  ssepe  dictum  est. 


I 


Qi'^.sriu  \vi 


223 


Ad  uUlrnum   respon^lot  (liiplicil^r.  Uno         Ad  Uxc   facililer  reMpondclur.  leneiMio 

inodo   negando   niinoren»  qiioad   priniarn  conclusionem  Docloris.  Ad   priuium  >! 

parleni  ejus.  Ubi  nolanler  dicil /w  .v<7  «//>-  quod  i<xiuilur  IXiclor  hic  de  hk  .   />rw«/i  <j- 

posilnm   annmuni.t,    propler    individuuin  inf«'riori  prr)  suhslraU),  el  non  pro :  ''      ,'"" 

circuiiislaiilion.iluiii,  vel  .siinul  lotuin,  vel  ut  tu  accipis.  .Si  aulein  ac'  lur  :ur-  ♦'^/""'7- 

proplor  dol«!rininalionc.s  accidciiUiIfs  con-  maliter.  verum  csl  quo<i   iu    jliu  signalo  »#r«. 

lraclivas,qu:«  non  coiistiluunl  por  se  sup-  unuin  dicitur  de  alio.  Hsec  eiiini  esl  vera, 

posiluin,  Kiihomo   albus,  (^lc.  Et  hoc  idein  Supci  iu.t  pr.nlicalnr  lU:  inferiori.<\ua:cxcT' 

haljcl  inri-a  c.  do  .Sui)sUHiLia,  q.  2.  et  super  celur  in  fundamenlis.  In  aclu  eliani  exer- 

iibruin   I*eriiiorincnias,  q.  G   in   .solutione  ciUj,  accipiendo  unum  ul  yu/V/,  cl  aiterum 


opliino;  ct  in  secundo,  dist.  '.i.  q.  3.  et 
alibi  .sicpe.  Non  esL  igiLur  individiium  por 
se  magis  corruptibilo,  qiuim  species,  quia 
cuquc  aljsLraliil  ab /ac  el  nunc,  cl  huju.s- 
modi,  sicut  spocies.  AliLer  rospondel  nc- 
gaiido  socuiidani  paiioiii  ininoris,  quia  si- 
cut   individuuin  csL   corruplibile,  ita  ol 


ut  ynodus,  uTuim   dicilur   vere  de  alio,  ul 
pateL. 

Ad  aliud  dico,  quod  loquilur  ibi  Dorlor 
de  partibus  quanliUitivis,  vele.s.s4>nliaiibus 
Physicis  subsUintiK.non  aulem  subjerlivU 
quJE  .solum  sunt  inferiora.  Nam  nihil  prr>- 
prie  esl  superius,  vel  inforius,  logice  lo- 


species,  ut  habct  e.sse   matoriale  :  salvatur     quondo,  quod  non  esl  in  rcrla  linea,  vel 
Uiinen   senipor  pcr  succe.ssionem   indivi-     saltoni  per  se  in  pnrdicamenlo,  M«xlo  jiar- 


duoruin,  sicuL  eleinonta  corrumpuntur 
secuiiduni  suas  partes,  non  Uiinen  .secun- 
duin  so  toLa.  Ulraque  responsio  bona,  sed 
priiiia  altior. 

Dk  Tkhtio.  LicoL  materia  hujus  quacstio- 
iiis  sit  potius  MoLaplfysicalis,  quain  I..ogi- 
calis,  quia  tainen  famosa,  el  universalis 
ost,  ct  pluros  difiiculLaLos  continol,  instabo 
circa  singula  dicta  Docloris,  in  ipsa  sive 
arguondo,  sive  ro.spondendo;  cL  inchoabo  a 
solutiono  principali  quacstionis.  Dubilatur 
igitiir  priino,  An prx  licntio  superioris  de 
inferiori  univermliler  ail  vera?  ut  conclu- 
dit  Doctor,  et  vidolur  quod  non,  ({iiia  hx'c 
est  fal.sa,  inferius  est  superius,  quia  pi"u- 
dicatur  opposiLimi  de  opposito. 

ILom,  infra,  c.  de  .SubsUuitia,  (|un\sliono 
ulLima.dicit  quod  subsUiidia  non  pranlica- 
Lur  por  se,  nec  vorc  do  parlibussubsUinti:o: 
sod  partos  subslantiio  suiiL  iiiforius  ad 
subsUiiiti;im,  ul  p.dct,  igitur. 

IL(Mii,  Ikoc  ost  fals:i,  /mmdniltis  est  ani' 
ni(ililas,n[  p;iloL  liic  in  litlor.i.ct  tamen  ibi 
pnodicatur  siiporius  do  inferiori. 

Itcm,  vidotur  (piod  malo  dicil,  quod 
uiiivois.iliLor  pra«ilic;iliir  suporius  do  in- 
foriori  voro,  (iui:i  tiiiic  li;oc  ossol  veni,  //o- 
mo  esl  omne  animal,  vol  Omius  ftom"  cst 
omnc  animal. 


51. 


Ips  lales,  de  qutbus  ibi  Itjquitur,  .>unl  lan- 
tuni  roductivo  in  prxdicamenlo.ul  ibidcm 
diciL.  Pos.->ot  aliUT  dici,  dislii;  -  :  -  !o  du 
substanlia  .Vnalogica,  el  Pncili  .■        ''li, 

ut  ibidom  DocUir  distinguil.  Prii. :o 

pncdicaturde  partibus,  et  principiis  suiw- 
Uiiiti:o,  secundo  modo  non.  V«'l  terlio  dici 
poU'sl,  quod  licet  non  pnedicetur  de  eisin 
abstracto,  ct  in  recto  ;  proidicalur  lamen 
in  concrelo,  et  in  obliquo. 

Ad  aliud  ,  negn  quod  humanilas  ait 
inferius,  el  animalilas  superius,  proprie 
logice   loqucndo  ;    quia    lales   in'  i 

iion  ;ittribuuntur  fundamentis,  nisi  ina)n- 
creto  sumptis,  vid  sdtom  non  in  ullima 
abslractione.  Unde  Ujvc  csl  falsa,  .UMo 
est  arcittena,  ul  accid-  '  unum  do  nu- 

mero  l  nivei-salium.  Li  miuiUUt  hax  edl 
falsa.  humanitas  est  st>tcies,  ci\jus  rilio 
ullorior  infra  dicelur. 

.\liis  autom  vid"'"f  fuod   ba9f  sit  vor.i, 

llumanilas  rst  an  is,  do  q«o»iauu'-,.         , 

mnirls  po.tsi-t  eliam  di''i.fTuod  Iirt'l  pr.ixli-   f-  "     - 

ratiom'  formnli  in  rc.  sil  M*a.  nm»  pmt,n*. 

lamon  materinli.  ol  in  «>' 

col,  humaHiltf^  est,  vol «  «r  ««♦• 

malilnlf*.  do  quo  linlnU  >  >- 

lerior. 
Ad  uIlimumdlco,q«iKi  liocUtr  mm  acci- 


ii..i_  ^^^ 


224 


SVIER  [INIVERSALIA  PORPIIYRII 


pit  ibi  universaliter,  id  esl,  cuin  sjnno 
universali,  scd  pro  comnniniler,  vel  ubi- 
que,  vel  in  oninibus  lerminis,  ita  quod 
non  solum  de  homine,  et  de  animali,  sed 
universaliter  in  aliis  est  vera,  etc. 
52.  Dubitatur  secundo  circa  dicta   Doctoris, 

num.  10,  in  illo  notabili*,pro  solutione  duorumpri- 
morum  principalium  adducto.  Primo  cum 
dicit,  quod  Genus  sumilur  ab  aHquo  mate- 
riali  in  specfe,  videtur  quod  non,  quia 
substantise  immateriales,secundum  ipsum, 
praster  primam,  sunt  in  genere,  sed  in  ta- 
libus  non  potest  sumi  genusab  aliquo  ma- 
teriali,  cum  non  liabeant  materiam  ;  ergo, 
etc. 

Item,  accidenlia  non  habent  materiam, 
nisi  in  qua  sunt,  8.  Metaphysicse  :  sed  ac- 
cideniia  .per  se  habent  genera,  el  differen- 
tias,  ergo,  etc. 

Item,  quod  se  indifferenter,  et  potentia- 
liter,  habet  ad  plura,  non  habet  aliquem 
intelleclum  determinatum  :  sed  Genus  est 
hujusmodi,  ut  patet  infra  s8Bpe,et  maxime 
solvendo  sextum  principale  hujus  quses- 
tionis,  igitur  maledir^itquod  Genus  impor- 
tat  illud  maleriale  de  suo  inlellectu  deter- 
minato. 

Item,  si  significat  partem,  et  non  per 
modum  parlis,  sed  per  modum  tolius,  ut 
dicit  Doctor,  sequitur  quod  significalum 
et  modus  significandi  repugnant  :  hoc  au- 
tem  est  inconveniens,  cum  modi  signifi- 
candi  sumantur  a  proprietatibus  significa- 
torum,  ut  dictum  est. 
53.  Item,  si  primo  significat  partem,  et  ex 

consequenti  totum,  sequitur  quod  erit 
aequivocum,  et  per  consequens  non  genus, 
igifur  male  dicit  quod  ex  consequenti  im- 
portat  totum.Consimiliter  fere  in  omnibus 
posset  argui  contra  aliud  dictum  de  diffe- 
rentia. 

Item,  videtur  quod  non  vitatur  nugatio 
in  definitione,  quia  idem  bis  dicitur,  cum 
per  se  utrumque  ex  consequenti  importet  ; 
totam  speciem,  vel  totum  suppositum,  igi- 
tur  sicut  ad  vitandum  nugationem,  dicis 
ea  primo  diversa  significare,  ita  oportet 
quod  ex  consequenli  non  importent  idem. 


i 


Itom,  videretur  quod  praidicatio  Generis 
de  Differentia,  vel  e  contra  esset  per  se,  si- 
cut  utriusque  de  Specie,  si  utrumque  im- 
portaret  speciem,  quod  tamen  negat  is'e, 
et  Philosophus  3.  Metaphysic.  text.  comm. 
U. 

Item,  hffic  est  per  se  primo  modo,  Iloyno 
est  ex  anima,  vel  ha3C,  Ilomo  est  ex  ani- 
malitate,  ubi  sumitur  pars  per  modum 
partis,  igiturpars  per  modum  partis  acce- 
pta,  potest  praedicari  de  toto. 

Item,  si  modus  prsedicati  repugnans 
modo  subjecti  impediret  veritatem  praedi- 
cationis,  sequeretur  quod  nulium  accidens 
vere  diceretur  de  substantia,  et  similiter 
nulla  secunda  intentio  de  prima,  et  sic  de 
aliis ;  male  igitur  dicit  illam  prsedicatio- 
nem  esse  falsam  propLer  modum  repugnan- 
tem. 

Ad  ista  respondetur,  sed  pro  solutione  54. 
primi  nota  ea  quae  infra,  qu.2.  Anteprsedi- 
camentorum  artic.  3.  dub.  l.singularissime 
adduxi  :  sed  pro  nunc  brevitati  inlendens, 
ad  formam  argumenti  respondeo,  negando 
minorem.  Unde  non  dixit  Doctor  quodGe- 
nus  sumitur  a  materia,  sed  ab  aliquo  ma-  Genus  «u 
teriali,  id  est,  habente  se  in  ordine  ad  ^iiquo  m 
illud,  a  quo  sumitur  differentia  proportio-  <«''*'«^«- 
nabiliter  materiae  respectu  formse.  Et  cum 
dicis  quod  substantise  immateriales  non 
habent  materiam,concedoproprie  loquendo, 
licet  aliqui  ponanl  in  eis  materiam,  ut  ha- 
bet  videri  in  2.  Sententiarum  :  sed  hoc  non 
obstante,  in  ipsis  reperitur  aliqua  realitas 
potenlialis,  et  aliqua  actualis,  ut  in  locis 
prneallegatis  in  2.  articulo  habet  iste,  et 
Philosophus  12.  Melaph.  text.  comm.  19. 
et  sequentibus.  Et  Boetius  inquit,  quod 
Aristoteles  relictis  exlremis  egit  de  medio, 
id  est,  de  substantia  composita,  quod  non 
solum  est  -verum  de  substantiis  materiali- 
bus,  sed  etiam  immaterialibus,  quse  sunt 
compositse  composilione  ralionis,  seu  me- 
taphysicali,  licel  non  reali. 

Ad   aliud,    de   accidentibus,  per  idem.     speciei 

Philosophus  onim  duodecimo  Metaphysicse  f„"?ud»7 

ubi  prius,  ponit  diversitalem  principiorum  reaiitaie 

secundum  diversitatem  principiatorum  in  lem  etco 

trahenle. 


1 


Or/ESTio  XVI 


nri 


omnipr.n;licani(>n'o.  Nulla  onirn  sp-^rjos  in 
uiiivorsf)  esl  ila  simplox,  quiii  iiichwlalaul 
(liversilaloni  roruin,  aul  roalilaluni.aqun- 
riiiii  una  siiiuilur  ralio  ^onoris,  el  ab  alia 
lalio  (lilToronlia^  Sod  forlo  possol  suslinori 
accidonlia  roinpDni  cx  inaloria  el  fornia.ul 
7.  Mclapliysica;  nolanlor  lial.ol  islo,  \X  si 
iiiducorolur  dictuni  IMiilosoplii  7.  Mdapli. 
t(;xl.  connii.  Ii5.  et  5.  .Mdapli.  loxt.  ccjinin. 
2.  ot  y.  1'iiysic.  loxt.  conun.  .'^5.  quo(J  sci- 
liccl,  Qun-Uhpl  jiarn  (lellnilionis  rat  fnrmn, 
(lic  iit  lirdjol  istc   7.    .Motipli.  qu.  5(».  quod 


iwxw,  v*:^\  jiarlem  jtTT  tnoflum   tntiut.   Onifl 

autom  sit  illud  lolurn,  an 

.salo,  vol  p.-irliculare,  .sl;ilifn  nnLH-<  p- 

.\d  aliud.  piitol  ex  dictiH  ;  qi.  .il 

Poclor  ipsum  sij^iifi«-ar»»  duo,   ««I   iinum 
tanlum,  ndiquum  ■  non 

arjfuil  a*<iuivo<*alionpm,  aliler  omnia  con- 
crola  accidontiuni  osienl    •  <1 

ost  manifestc  falsuni. 

Ad  aliiid,  potost  diri  (ul  qu  '  pnc- 

codenti  diclum  (>sl)  qutKl   quanto  idoni  iu- 
rluditur,  vel  imporlalur  per     "  duo, 


vcruin  est  non  sihi  invicom,  sod  in  ordine      quorum  uiium  denominat  alliTum,  ipsum 


ad  tnluin,  qiKjad  pravjicari   formalilor. 

Ad  aliud,  nogo  niajdroni  ;  quia  indolor- 
ininatio  non  ost  in  gonoro  r.ili^mo  signifi- 
c;ili,  sed  r.iliono  ino'li  si/j^nidcandi,  vol 
coiinotationis.  Si^rnificat  oniin  dotorininate 


in  uno  dcnominit  n  ut  in  alio,  vel 

.ilitor.  quod  non  est  im^uio,  nec  sequilur 
ox  idontilate  connolati,  .sed  lanlum  prinri- 
palitor  s  },'nificati,  ul  hlc,  mu*icu*  aVmt 
citrrit,   non  osl   nujfnlio,  licel  utrumque 


unain   quiddilalcin     dclcnninalain,    sicut      concrolnm  c/,nnnfni  iflcm  Inftim  tjt  «^ubfnc- 
specios  :  rospoctu  lainon  quiddilatis  signi-      lum. 


licalai  per  dinoronliain,  illa  ost  potonlialis 
el  dolorininabilis.  ul  p.ili>t  in  siniili,  dc 
significalione  priina'  maleria?. 

Ad    .-iliud,    palol  in  siinili,    infra  qiuost. 
Iicnullima  dc  DitTcrcnlia.    Est  onim  rcpu- 
gnantia  inodi  ."id  inoduin  ;  ol  t^uid  :u\  quiti. 
Non  lamon  dico  (jiiod  quilibel  ukxIus  con- 
vonit   ciiilibol   quid   indifforonlor.  El  cum 
dicilur  (luod  inodi  sif^nilicandi  accipiunlur 
a  propriot.ilibus,  clc.  dico  (luod   in  e.idem 
ro  possunl  ro[)criri  pluros  pr(»priotitos,  ra- 
liono  (|uanim   plurillc.inlur,  et  v;iriaiilur 
modi  si^'nific;in(li.  Modo  licot  ipsuin  fJcnus 
7r>Mi«  jo  si;,Miificcl  «luiddilatcm,  qu;o  in  vorit;ilc  o-<t 
'■arr'''vnr-  P'"'"*  •I" '''''' l''liva    spocici,  ut  t;imcn  consi- 
v»/,  ./  lo-  (|,.i.;ii  iiiirllccliis  ill;im.  ut  uiiam  iii  mullis. 
mud".        cl   (lo  mullis,  (licit  ips;im  (vssc  toiiim  uni- 
vorsalc  :  ot  sic  nomiiioconcrcli  imporbilur. 
Sicul  igiturdocodcm.respoclu  divcrsorum, 
(licunlur  tolum  i>t  [Kirs,  ila  oidom  dictioni 
convoniuiil  si!4:nilic;iro  p;irlcm  primo.  et  ex 
c()iiso(|ucnti  iiuport:iro  toluiu  ;  ((ui;i  priiiio 
ut  p;irs  (juiddilaliv;!   osl.    sccundario  vero 
c\  niodo  si;:iiilic:iiidi.  iil  loluin  univ«M's:i|«> 
cst,  si,Lriiilic;ilur  :  ut  ;ilbiim   primo  si^iiiH- 
ronrrri^iii,  ,.;,|    (iu;i|iiaU«m,   (»x   consjNiiKMili   iniporl;il 

uuum  vi'/-  ,  '  ' 

tnfica    «'/ subjiictuiii,     iil   infiM    li;dM^t   p^Ttracliiri  : 
notat.         Miidc  uoii  dicil  Moctor,  qiKKl    signitiiMl  lo- 

Tom.   I. 


Ad  aliiid  dico,  qucKl  negalur  pnpdicalio 
gonoris  do  difTerenlia,  a-ripiendo  ulrum- 
que  pro  formali  si^iificato  :  no>ratur  ergo 
cons(»quontia. 

.\(1  aliud,  licel  forte  illud  assumplum 
sit  diibium,  lamen  admiUondo  ipsum.dim 
quod  liic  lixiuilur  Doclor  de  pm  ne 

form;ili,  ol  in  reclo  ;  el  non  nialoriali.  vel 
in  cbliqiio,  ut  patc!.  I>in)  eliain  quod  ani- 
malilas  iion  est  (Jenus.  ner  htimanilvs  Spe- 
cies  proprio  ItHiiieiido,  hic  auleni  e-<l.semio 
de  fundamenlis  Generis  el  .Speciei,  ut  p«- 
lol. 

Ad  ullimum  dico.  qiio»!  non  qn*^ -"'^ 

v;«ricl;is.  vid  mo-'  - w.:..m,i: 

pMidl.  vel  eli  '"         ...:.    . 

rilatom  pnii»  >  »ii  if 

principalis  n 

rum  qui  suiil  princini.i   f- 

li(»nis  ad  idom  con. 

ideni  sit  lotum  ol  pnrs 

inconvenlens.  Vel  nliler.  quod  IKjctor  In 

lellijfil  illam  n  u  ex  nr 

liiim  inlor  se  in 

indudil  I  et  mrpiw,   idcQ   • 

nnim.T  r 

c 

pno  li<  .ui!ur  ii«" 


ve. 
<rli 


220 


SnPKR  nNlVEUSALIA  POKPilYRII 


57. 


58. 


slaniia,  quii  comiol.iul  luluui,  ul  (lielum 
esl. 

TerLio  dubilalur,  circa  duo  principalia 
argumenla,  el  solulione>  eorum  per  ordi- 
nem;  videtur  primo  quod  illud  diclum  ex 
4.  Topicor.  videlicel  quo:l  ilU  peccanl  qui 
dicunl  Genus  esse  partem,  repugnal  delcr- 
minalioni  Docloris,  ciim  hic  ponat  exprcsse 
Genus  esse  parlem  proprie. 

Item,  pars  ellotum  ad  idem  secundum 
idem,  el  de  eodem  dicta,  inferunl  contra- 
dictoria  :  si  igitur  Genus  est  totum  respectu 
Speciei,non  erit  pars  respectu  ejus  et  e  con- 


fal.sum,  quia  materia  pertinet  ad  quol  quid 
esl  rei  materialis,ut  8.  Melapli.  text.comm. 
9.  videtur  dicere  Philo.soplms  et  7.  Meta- 
physicoe,  ot  in  tertio  Sentenliarum,dist'nct. 
22.  habet  isle. 

Uem,nonvidetur  verumquod  sola  forma 
ultimata  disLinguat,  quia  omnis  forma  ul 
lalis  distinguit. 

Item,  unum  oppositorum  non  est  simile 
alteri,  materia  el  forma  sunl  opposita,  igi- 
tur  si  Genus  est  forma,  uL  dicis,  non  erit 
simile  malerise. 

ILem,  non  videtur  bene  dictum  quod  Ge- 


tra.  Cum  igitur  4.  Topicor.  dicit  quod  non  nus  sit  forma   totius,  vel  forma  re.jultans, 

est  pars,  sed  totum,et  5.  Metaphysicae  dicit  ut  dicit  illa  prima  responsio,  solvendo  re- 

quod  esL  pars,  igilur  esL  repugnanLia,  imo  plicam  primam,  cum  ipsum  sit  pars  cons- 

contradictio  in  dictis  Philosophi.  titutiva  speciei. 

Item,  hsecesL  vera,  Ilomo  est  cx  carnihus         ILem,  quod  diciLur  in  lerLia  responsione 

et  ossibus,  7.  Metaph.  et  hasc,  Ilomo  est  ler-  de  parLibus  rei,eLraLionis,videLur  dubium, 

rc7ii(s,  vel  corporeus,   in   quibus  maLeria  quare  isLse  prsedicanLur  poLius,  quam  illae. 
prsedicalur  de  to'.o  :  assumptum  igitur  ar-         Item,  posseL  dubiLari  de  significaLione 

gumenti  secundi  principalis  esl  falsum.  concreti,et  abstracti,au  videlicet  significent 

Item,  probatio  minoris  secundi  principa-  idem  vel  non^praeter  exempla  de  manuato, 

lis,  in  illa  deductione  de  principio,  videtur  et  capilato,  et  aniinali,  et  ratiojiali,  etc. 
peccare,  tum  quia  principmm  est  in  plus,         Item,  videLur  illa  disLincLio  de  concreLo, 


quam  caiisa  5.'  MeLaphysic.  Lexl.  comm.  1. 
Lum  quia  quoelibeL  pars  definiLionis  esL  for- 
ma,uL  allegaLur  consequenLer  in  liLLera,  ex 
7.MeLaph.eriL  igiLurgenus  principium  for- 
male.  EL  quodadduciLur  inopposiLum,quia 
sciliceL  non  disLinguitur,  videtur  falsum, 
quia  nedum  per  differentias,  sed  per  gene- 
ra  disLinguuntur  aliquse  species  ab  aliis  : 
non  solum  enim  rationale,  sed  etiam  ani- 
mal,  distinguit  hominem  a  lapide. 

Item,  videtur  quod  illa  probatio  de  prin- 
cipio  finali,  non  currit,  quia  actus  primus 
est  perfectior  acLu  secundo,  sicut  substan- 
tia  accidente,  sed  acLus  primus  ordinaLur 
finaliter  ad  actum  secundum,  uL  habet  iste 
in  2.  distinct.  Primi,  qu.  1.  Omnis  entis, 
inquit,  in  actu  primo perfeclio  ultima  con- 
sistit  in  aclu  secundo,  quo  eonjungilur  op- 
/mo;igiturnon  sequitur,  Genus  est  imper- 


et  abstracLo  diminuLa  ;  quia  in  primo,  dis- 
LincL.  5.  qu.  1.  poniL  Lriplex  concreLum,  et 
triplex  abslractum. 

Item,  videtur  repugnantia  in  dictis  Doc- 
toris  hic,  et  in  secundo,  distinct.  12.  qu.l. 
ubi  dicit,  quod  definitio  denominativorum 
convenit  non  solum  concretis  accidenLali- 
bus,sed  etiam  substantialibus^qusesL.  eLiam 
3.  4.  eL  5.  QuodlibeLi,  eL  8.  disLinct.  Primi, 
qu.  2  eL  infra  in  AnLeprsedicamenLis,  qu.3. 
ad  finem,  et  7.dist.3.qu.l.dicit  quod  deno- 
minatio  non  solum  fit  inprsedicationeacci- 
dentali,  sed  etiam  univoca,  et  prsedicatis 
proportionaliter  sumptis. 

Item,  communis  expositio  omnium  acci- 
piL  casum  in  definilione  denominativoram 
pro  terminatione  vocis. 

Item  si  omne  concreLum  concernit  vel 
suppositum,  vel  subjectum,    igitur    nuUa 


fectius  specie,  igitur  non  est  principium  substanLia  prima  erit  concretum. 

finale  ejus.  ILem,membra  illius  divisionis  coincidunt, 

llem,  videLur  illud  dicLum  Pliilosophi,  7.  quia  idem  concreLum  concernit  et  subjec- 

el  5.  Metaph.  de  parlibus  definiLionis,  esse  tum  et  supposita,  ut  album. 


59. 


QrVFSTiO.WI 


^n 


Ilerii,  quaro  poMus  concodilur  isln,  Arca 
rsl  Ugiifa,  ul.  h.ibcl  riiilo^ophus  7.  Mclaph. 
lcxl.  comiu.  2o,  qii.uu  \s\.ii,Arca  enl  lignum 
cuiii  non  [iropicr  infonu.ilioncm  prima  sil 
vciM,  scd  profilcr  m.ilcrialcm  hahiliulincm 


Ad  aliufl,  possfl  ncffari  (\nfA  sumilur, 
srilicci  principium  cxccUcre  c.iaHam  :  quia 
Philo^jphus  .j.  McUiph.  loxl.  cumm.  I.  vi- 
dclur  (liccro  quod  lolic.H  .Humilur /rrimri. 
;yi«m,qu  lics  caina.\c\  conccssoaMumpto, 


ul,  iii  .{.  dislincl.  7.  qiiavsl.  I.  hahel  islo,  ol     diccndum  quo^J   loquilur  famofc.  ut  pro 


(lislirict.  22 

Itcrii,  si  arlificialia  nihil  realo  dicunl  ul- 
tr-a  .siia  rnalcrialia,  ul  quibusdain  vidotur, 
qiiarc  iioii  iccipci-ont  vcro  pr"t)dicationcm 
suoriiiii  iiialcrialium . 

It(Mn,  ha;c  concodilur,  Alhum  est  homo, 
el  non  ista,  Mhum  csf  humanilaa,  et  non 
proptcr  aliud,  iiisi  (}uia  homo  est  conci"e- 
tiim,  et  fiiimfniilaf  ahstractum.f.ilsa  igilur 
ost  illa  pi-opositio,  acWicpi,  nihit  esi  concre- 
lum  res])i'clu  sui  acci  lcntis. 

Uoiii,  uiiuiu(|uo(h(ue  proptor  quod,  ol 
illud  m.agis  :  ciim  i^itur  homo  sit  rationa- 
lis  prupler  aiiiiuaiii,  aniina  oril  magis.Igi- 
tur  iualo  nogat  istam,  Anima  est  ralionalis. 
Kt  iii  2.  disl.  1.  ([.  <).  r-ation;ilit;itom.  vol 
inlcllcctu.alitatom  dicit  convoiiii*e  aninifo, 
el  Augtdo.  I'luiM  .-ilia  oinilto  cirra  h;oc  .ir- 
guiiK^nla,  el  solutiono.s  eoruiu.  bi-evitalis 
causa. 

Ad  ista  expedito  iTspondelur.  .\d  pri- 
iiiuiu  dico,  ({uod  I'hilo<ophus  loquilur  ibi 
dc  parto  intcgnili,  vel  essontiali,  el  non  de 


causa  accipilur. 

Ad  aliud  diro,   quod    parlos  d-  ds 

quiddilaliva-,  ol  MolaphyHicalM,  po;sunl 
comparari,  vol  inlcr  .se,  vel  ad  dcflnilum. 
Primomolo,  una  esl  ul  milcrii,  alia  ut 
forma  ;  socundo  inodo,  qu:i'Iilicl  esl  ul 
forma,  id  esl,  formalc  pra}dicalum,ol  for- 
male  conslilulivum  inlrin.socum  doti: 

Quod  addilur  ihi  do  dislinclione,  dico 
quod  siciil  e.sso  rei  hat)elur  romplolc,  el 
ol  ultimato,  a  forma,  ili  ti  vcriULs,  el 
distinclio,  suo  limon  modo,  concedondo 
gonus,  vcl  maloriam  darc  ol  osse,  el  uni- 
tatom,  ot  distinctionem.  Loquilur  igilur 
Doctor  anlonomaslico.  Vol  alilor  fx>lc:il 
dici,  quod  licol  gonus  disiingual  .suas 
species  a  spociobus  all«>riu.s  gonoris  in  .suo 
giMdu,  iion  taim^n  inlor  .so,  sed  difrcronlia 
utr-oqiio  modo  dislinguil. 

Ad  aliiid  i\o  actu  prirao,  el  socundo.elr. 
dico  quod/7/i/A- alius  (»sl  <^i/o,  alius  grtitui 
cujus.  Item,  alius  qui  allingilur  por  ope- 
rationom.  alius  ijui  osl  causa  flnalis.  Fiuii 


p;irt(Miui(Mitaliva,  per  luodum   totius  ac-     cnim  rjui  esl  causa  tinalis,  vol  graUa   cu- 
cepla,  ut  hic  hxiuilur   Doctor,   ot  sic  iwn     jus,  esl  ullimum,  cl  oplinuim,  2.   P!;- 

loxl.  comin.  23.  ol  G.  Molnph.  Aviceiuw,  el 
Oommonl;ilor,  5.   Motaph.  romin.  " 


h;il>el.  Fiiiis  auloin  quo,  vcl  qui  a 

ali<iuando  p(»r  o[x'rntionom,  non.  v 

nus  iiitu  osl  thiis,  ;iH.iii.,  irt  ,r,,..,  . 

I»ri>|tri<',  r«'s|X'<iii 

socundo  n»spoctu 

g.iiur   ex    2.    disl.    I.    ptvcsrl 


est  ropug!ianli;i 

Ad  ;iliud  dico,  quod  totuiii  ot  p;irs.  di- 
vorsiinodo  acco[)t;i,  noii  iiitoruiit  coritiMdic- 
tionoiu  :  nuuc  ;iutciu  <;onus  ivst  lotum  uui- 
vors;il(>,  ot  [);irs  ([uildil;iliv;i,  uoii  ;iutom 
sul)i(vtiv;i.  rospcctu  .S[)ocici.  Vol  sic.  [);irs 
[)or  iiioduiu  [);irlis,  ot  lolum  [)or  ruodum 
totius    n>pugiiarit,    iiou   ;nil('iii    [)ars    [mt 

iikmIuiii  Idlius  suiii|)t;i    ro|)Ugn;it  loti  :  csl      oo  ((iiod  nddidil  |w^l<ir  il>i    >\\\ 
oiiiiu  [);ii's  sigriilic;ilivo,  et  lolum  connola-     lur  oplimo,  quia 
tivo.   C.onci-eluiu  (hMii(|uo  ;id  su[)posila  fil     sil  nohilior,  vel  porfivtior  iciu  p 
totuiii  iiiiivor\s;ilo,  sicul  coiuM-otum  ad  sub-      Iriii  :  forin 

jocl;i  Idlum  iii  niodo.  lior  cxtnnsivc,  el  ol'  Ci  sn 

.\d  ;iliu(l.  |)alotox  diclis  :  hviuilur  (Miim      lur  1' 
Doctor.    ot    Philosophus,  do  pnodicalit».''  Ad*ii 

fonu;ili.  cl  (luiddihiliva,  non  matorinli.vol      I         ' 
denomiu;itivii.  lor  uiiiuiu  ca;.  »|u.^i  juuuigi  «ifUn 


II 


61. 


'«rn 


>M   •■J* 


228 


SnPEU  [JNIVEUSALIA  PORPIIYRII 


62. 


63. 


noraaslice,  vel  simpliciter,ela  quocumque. 
Forle  enim  homo  non  disLinguilur  in 
formis  communibus,  ab  aliis  speciebus 
animalis. 

Ad  aliud.patet  quod  Doctor  non  sequitur 
illam  responsionem,  ut  patet  ex  replica 
sequente.  Sed  dato  quod  procedat,  posset 
dici,  quod  se  liabet  per  modum  Lotius,  ut 


licet  concretum  substantiale  cadat,  non  ta- 
men  eodem  modo.  Vide  12.  dist.  quarti, 
qusest.  3.  solvendo  secundum  principalead 
propositum  declarandum. 

Ad  aliud  dico.quod  in  concretis  singula- 
ribus  substantiarum  non  est  cadentia,  nisi 
solius  vocis.  Nisi  dicatur  quod  nedum  con- 
cernit  superius  suum  inferius,  sed  etiam  e 


dictum  est.  Est  etiam  genus,  saltem  subal-     contra,  et  similiter  subjectum  suum  acci- 
ternum,  totum  et   pars  respectu  diverso-      dens,  sicut  e  contra. 


rum,  ut  prius,  sicut  est  species  unius,  et 
genus  alterius. 

Ad  aliud  dico,  quod  ideo  prsedicantur 
partes  rationis,  quia  per  modum  totius  su- 
muntur  et  abstractive,et  universaliter :  par- 
tes  autem  rei  per  modum  rei  et  determi- 
nate,  et  singulariter,  et  in  actuali  existen- 
tia  :  quia  praescindunl,  et  abslrahunt  qua- 


Ad  aliud,  potest  dici,  quod  membra  de- 
bent  intelligi  cum  prsecisione,  saltem  in 
terminis  communibus.  Vel  aliter,quod  non 
sequitur,  conveniunt  eidem,  ergo  non  op- 
posita  :  quia  respectu  diversorum  eidem 
conveniunL,  ut  patet. 

Ad  aliud,  patet  responsio,  quia  hic,  Arca 
est  %?2Mm,accipiturpars  per  modum  partis: 


64 


tuor  causae  Melaphysice  a  se  ipsis  Physice     hic  vero,  Arca  est  ligma,  accipitur  per  mo- 


consideralis,  ut  in  Theorematibus,  et  1. 
et  5.  Metaph.  et  8.  dist.  Primi  Reportatio- 
num  habet  iste. 

Ad  aliud,patet  infra,  qu^est.  8.  Antepra3- 
dicamenlorum,  et  ibi  copiose  pertractavi 
mentem  Docloris. 

Ad  aliud  dico,  quod  distinctio  bimcm- 
bris  de  absLracLo  eL  concrelo,  sufficit  ad 
proposiLum  DocLoris  hic.  Vel  dici  potest 
quod  sub  uno  membro,videlicet  a  subjecto, 
vel  ad  subjectum,  implicite  intelligiLur 
abstracLio,  vel  concreLio  in  ordine  ad  fun- 
damenlum,  cum  communiLer  pro  uno  po- 
nitur  alterum. 


dum  totius,  ut  de  capitalo  dictum  est. 

Ad  aliud,  nego  quod  assumitur  :  sed 
dico  quod  forma  arlis  esL  aliquid  reale  po- 
sitivum,  ut  2.  Phys.  et  infra  in  sex  Princi- 
piis,  habeL  perLractari. 

Ad  aliud,  patet  infra,  q.  8.  Anteprsedi- 
camentorum,  declarando  illud  dictum  Phi- 
losophi,  1.  V o^&ieviovum, Albiim  est  lignum; 
non  enim  propLer  concretionem  hominis 
ad  album,  est  haec  vera,  Album  est  ho- 
mo,  sed  propler  ipsius  concrelionem  ad 
aliud,  cui  accidit  album,ut  ad  hunc  homi- 
nem.  Humanitas  auLem  neutro  modo  con- 
cerniL,  ideo  proposiLio  illa,   Humanitas  est 


H(vc 

posil 

bumi 

mo, 

modc 


Ad  aliud  dico,  quod  hic  proprie  logice  alba,  vel  e  conLra,  est  simpliciter  falsa.  Est 

loquitur  de  denominaLivis,  eL  definilione,  ergo  vera  prsedicatio  per  accidens,  vel  ma- 

atque  prsedicaLione  eorum.  Alibi  vero  ubi  terialis,  reducibilis  ad  denominativam  per 

quottatur,   exLensive  loquiLur,  ut  patet  ibi  conversionem  simplicem. 


expresse. 

Ad  aliud  dico,  quod  in  hoc  iste  Subtilis 
merito  nomen  sortitus  est,  quia  alios  cunc- 
tos  antecedit.  Igitur  nil  mirum  si  grossi 
grosse,  et  subtilis  subtiliLer  exponaL.  Non 
solum  enim  ex  cadenLia  vocis  Lerminaliter, 
sed  ex  significato  ipsius,  et  modo  signifi- 
candi,  casus  ibi  debet  interpreLari,uL  magis 
infra,  loco  suo  patet.  Cadit  enim  forma  ac- 
cidentalis  ad  substantiam,  quia  persestare 
non  poLest,  eL  sic  significatur  concrelive.Et 


Ad  aliud,  patet  infra,  capiLe  de  quanti- 
tate,  qusest.  2.  solvendo  secundum  princi- 
pale.  et  super  librum  Perihermenias  , 
quaest.  1.  Tenet  enim  regula  Philosophi 
tantum  in  causis  efficientibus.  Quod  ibi 
tangitur  de  intellectualitate,  problema  est, 
ut  patel  ibidem,  et  negativa  potius  est  te- 
nenda. 

Quarto  dubitatur,  circa  tertium  princi- 
pale,  et  ejus  soluLionem.  Primo  qualiter 
ilia  propositio  famosa,videlicet,  A  concretis 


QlJ/KSTiO  \V| 


ad  nhatractn  tcnnt  nrgnincutnin,  lialx?!  ve- 
rilaloin,  r-t  illa  aiia  :  ()nuu'sj>ru;>/irntio  rcra 
in  ahstriicto  est  per  scprimo  inodo ;  cl  qua- 
liler  proijalioiios  ulrius(|ue  currunt,  et 
quare  potius  a  ronrrctis  accidontaiiitus  ad 
aljslracla  tonot  cons(«quontia,  quaiii  a  sul)s- 


nis  al>  aliK),  romanet  ejujt  conrretio  ad 
hanc,  ol  ilinm.  Vido  in  quarto,  ubi  xupra 
nolanler  ad  hn^,  et  uiii  ibi  noliivi. 

fJlterius  nolandum,  quo<J  «icul    nmila 
rausa  loUili  naturali,  et  praTisa  « ; 
ponilur  el  e(Tortu.s,  ita  remoia   renvivolur. 


t.iiilialiljus,  V^idolur  onini  diroro  :{.    Mota-      «iausii  autem  veriUitis  pr<  ; 


iiM  esl  ha- 


pliysicju  opposiluni,  vidolicct  quod  tonet 
consofiuenlia  in  concrotis,  ot  ajjslractisspe- 
cialiijus,  vel  ad  .suppusita,  et  non  ad  sub- 
jfcia.  Cnde  ista  tonot,  llic  homo  csl  homo, 
if/itur  h:ec  hnmnnitns  cst  humanilas.  Non 
lainen  isli,  //omo  est  alfjus,  igilur  humani- 
las  esl  allmlo.  Ha'C  ibi. 

Ad  i.sta  rospondeo  (licet  potius  ad   .Mola- 

pliysicuni  pertineant  radicaiitor,  quani   ad 

Lo^Mcuin)  priino  ali({ua  pr:omitlondo.    Ad- 

irfutio  verlenduni  orgo  priino  (iuodaljslractio  alia 

\on^ui-  ^^^   ultiinala,   alia   non.   Voco    ultimatam 

^inu^"'  abstrnctionrm,   (jua  quiddilas    concifjitur 

absquc  Iial)iludine  ad  quodcuinquo,  quod 

esl.  oxlra  propriaiu  rationoin  ejiis,  ut  in- 

^        quit   Aviconna  T).    Motapli.    Equinitns  cst 

^B      tnntum  i/jsn. 

^  Non  uiliiiiatani  voro  ai)slracliononi  :ip- 

[)olli),  qiia  ab  ali(iuo  pnoscinditur,  iion  ta- 
fc  iiion  ab  oiiiiii,  do  qiio  polest  intolli^'i  dic- 
^k  luiu  Inijus  iitfra,  (luaNtione  ponultiina  de 
r      rienore. 

gf.     ,„  alilor  in  subslanliis,  alitor  in  accidonlibus 

itaniiit  ;il)solutis,  ot  alilor  in  accidenlibus   rosptn:- 
er      1«  ' 

iilenii  -  livis,  llt  ulliniala  abslraclio,  ul  5.  dislinct. 
i'rimi,  (jiiasl.  i.  liabol  isto,  ol  sui)ra.qu;i*.s- 
liono  i.  ali(iiialilor  dictiim  ost.  In  subslan- 
liis,  inquam,  til  unica,  id  ost,  iinius  ratio- 
nis,  quia  a  suf^positis.  iu  accidonliiius 
absolulis  (iunl  diio,  vidolicol  a  supiio>ilis 
(oxlensivo  loquondo,  iiuia  nomino  supposi- 
toruiu  inloriora  intolli{,'unlur)  el  «  subjoc- 
tis.  In  iilra(|iio  voro  possunl  poni  gra- 
dus.  In  accidonlibus  rospoctivis  Hunl  Iros, 
videlicet  a  supposilis.  fiindamontis,  otsub- 
joclis.  Kl  in  ai)slraclionibus  accidonlium 
lalis  osl  ordo.  (iiiod  facla  al)slractiono  a 
posloriori,  ot  magis  oxtriusoco  ,  nMuanel 
concrolio  ad  prius.  voi  inlimius,  vol  ma^'is 
inlrinsocum  :  ul  facla  altslracliono  all)edi- 


bitudo,  vel  i(|ontila.s  exlremorum.  qu;i 
non  haljenl,  8i  sunt  dislincLi  conceptibili- 
ter,  nisi  infra  ultimatam  alwlrar 
cipianlur,  el  hoc  inlolligo  in  crealun.-^.quia 
proptor  inflnilalem  unius,   vel   ulr 
extremorum,  concedilur  '      '  >    ui;i-    / 

inale  absliacli  de  alio  in  uiviiu.s.  uude  ibi  i'^'a  >  ■  ■ 
p  Tiitiir  duplex  pr-  !  ••'•o  vera,  in  sul»- (•  ?'- 
l.iiitivis  maxime,  v.  ..  ...  .1  formalis,  et  p^r 

idontiUilom.  in  creaturisnulem  nullap<  ::  - 
tur  vora  por  identitatem,  qua»  uon  .sil  :  :  - 
malilor  vera,  ul  8.  disl.  Primi.  q.  3.  ad 
linom  babot  islc 

Sed  po.-set  diflicullari,  an  etiam  in  ulli-  ^. 
mateabstraclis  in  divinis  delur  vera  prr- 
dicatio,  non  obstante  intinitate,  dequo  non 
ciiro  inodo.  Quando  igitur  accipiuntur 
quidditales  in  abslraclo,  tunc  pncscindilur 
ralio  formaiis  unius  ab  alia.  quarc  simili- 
ter  f.ilsa  est  piUMlicatio,  nisi  hai>c  p: 
simo  sit  iil.i.  Kx  his  ad  proposituin  tlico, 
(piod   illa  proposilio,  n  -  '•«^ 

I'roquoclarius  inloUigondo.   iiola  quod     ira'dicatio  />rr  se,  elc.  vor.i  «.•->:  uuiumoilo 

non  argualur  ad  ultinia'     '     ••  t  in 

sul)stanliis  ol  in  acciden  ii"i-,  -  I    ik»  m 
subslanliis  fll   unica  nbslraclio,  hoc  esl.  ii 
supposilo.  idoo  dicil  Hoclor,  ct  K  rio  ii;:  -\ 
tonol  regula  in  concr<>lis.ol 
donlibus  :  quia  ndhuc  fa-  -    \ 

subjocto  riMiianet  concn-lio  »•!  «> 
iii  subslantiis  aulem   in 
mala  abslmctlo.  >  "ra.  fa 

liono  humanilitis  nb  \  vel  t  •< 

a  .Socnilo,  nMu.uul  • 
luanitnbMU.  «{uia  I. 
nitas  rst  hMtnai 

\\'  .  qiUKi 

p>>.>iUi,  nhti  n  iil. 

|)olo.s(  tlori  ita  uuiauiia     ' 
l.. 

(|U;it   Mi   rajKijk.  iKi  t«  i:ik«i,n  .  V»  ii.t  >  ■>    i»»i'- 


'  ad  hanc  hu- 
vera,  Hjtc  Airmtf- 


.N 


I 


230 


SUPER  IJNIVERSAIJA  I'()RPI1YRII 


09. 


que  constiluilur  singularc  illius  quiddita- 
lis.  Abslractio  igilur  a  supposilo  tit  ab  lia- 
benle  quidditulem,  et  non  ab  hac  solum. 
Dicitur  ergo  in  substantiis  esse  unica 
abstractio,  quia  ab  haljente,  id  est,  a  sup- 
posilo.  In  accidenle  aulem  plures,  quia  a 
subjeclo  remotiori,  et  propinquiori,  et  a 
supposito,  exlensive  loquendo,  et  maxime 
alterius  denominationis,  ut  Coloreilas  abs- 
trahitur  ab  albedine,  licet  non  ab  hac 
coloreilate  forte  ;  simililer  albedo  ab  hoc 
albo,  licet  non  ab  hac  albedine.  Tenet 
ergo  h;rc  consequenlia,  Album  esl  per  se 
primo  modo  coloralum,  igitur  albedo  esl 
color  :  et  hoc  gralia  materise  potius,  quam 
consequentia  formali  :  hsec  autem  non  te- 
net,  Ilomo  per  se  primo  modo  est  animal, 
igilur  Jmmanitas  est  animaUtas.  QwmWcQi 
animalitas  concernat  hanc  animalitalem,ut 
suum  singulare,  non  tamen  humanilatem, 
quia  non  estsingulareejus,nec  suppositum 
proprie  :  sed  homo  animalis  suppositum 
dici  potest. 

Sed  contra,  humanitas  est  habens  ani- 
malitatem,  quia  constituitur  ex  animali- 
tate  et  rationalilate  ;  igitur  dici  potest, 
quod  licet  humanitas  resultet  ex  constitu- 
tione,  non  tamen  constituitur,sed  est  forma 
totius  :  nec  est  habens  proprie,  sed  habetur 
quia  est  tantum  ipsa. 

Contra,  in  3.  dist.  2.  q.  1.  exponendo 
iilud  dictum  Avicennae,  Equinitas  est  tan- 
tum  ipsa,  dicit  Doctor  quod  quidditati  sic 
abstractae  conveniunt  isla,  videlicet  esse 
quod  quid  est  per  se  objectum  intellectus, 
per  se  esse  considerabile  a  Metaphysico, 
per  definitionem  exprimi,  et  propositiones 
veras  de  primo  modo,  esse  per  rationem 
ipsius  verificabiles.  Dico  quod  refert  pro. 
positiones  primi  modi  esse  verificabiles 
ratione  quidditatis,  et  esse  verificabiles  de 
ipsa  :  non  sufficitenim  identitas  extremo- 
rum  ad  verificationem  propositionum  ;  sed 
requirilur  non  repugnantia  modorum.Nam 
licet  animal  et  rationale  sint  idem,  eo  quod 
eidem  tertio,  et  ideo  unum  de  alio  praedi- 
catur  :  facta  lamen  abstractione  eorum  ab 
illo,  amplius  non  manet  ratio  identitatis  : 


nec  per  consequcns  verilaiis  proposilionis. 
Dico  ergo  non  obstanle  quod  prajdictae  con- 
ditiones  conveniant  ipsi  quidditati  praeci- 
sissime  acceptae,  non  tamen  ut  sic  h:;bet 
habitudinem  ad  superius,  vel  inferius  al- 
terius  denominationis,in  ratione  praedicati, 
vel  subjecti  :  et  lioc  dixit  Doctor  ibi  ex- 
presse  exponendo  Avicennam,  quod  videli- 
cet  non  est  una,  nec  plures,nec  universale, 
nec  particulare,  ad  intellectum  quem  ibi 
assignat  Doctor,  et  haec  intelligo,  esse  vera 
in  praedicatione  formali,  et  in  recto  :  quia 
secundum  aliquos  haec  est  vera  in  primo 
modo,  Ilumanitas  est  ex  animalitate,  etc.  et 
est  sententia  Linconiensis  1.  Poster.  cap. 
de  Per  se.  sed  si  quaeratur  an  de  ultimate 
abstracto  possit  aliquid  vere  praedicari,  vel 
ipsum  de  aliquo. 

Pro  solutione  hujus,  etsecundiprincipa- 
liter  quaesiti  in  hoc  dubio,  an  scilicet  om- 
nis  vera  praedicatio  in  abstraclo,  etc.   dico 
quod  aliqua  possunt  praedicari  dupliciter. 
Uno  modo  formaliter,  alio  modo  per  iden- 
titatem.  Prima  praedicatio  potest  esse  tam 
in  substantivis,  quam  in  adjectivis  :    sed 
secunda  tantum  in  substantivis,  eo  quod 
nomina  adjectiva  significant  per  modum 
inliaerentis,  et  informantis  :  quare  de  quo- 
cumque  vere  dicuntur,  formaliter  dicun- 
tur,  in  creaturis  :  tamen  non  ponitur  com- 
muniter  haec  distinctio,   ut  supra  notavi. 
Ideo  Aristoteles  non  tradidit  logicalem  no- 
titiam  de  praedicatione  identica.   Loquendo 
ergo  de  praedicatione   identica,  dico  quod 
sic,  ut  patet  in  divinis.  Haec  enim  est  vera, 
Essentia  divina  est  bonitas,  vel  paternitas, 
etc.  Loquendo  autem  de  praedicatione  for- 
mali,ponit  Doctor  (5.  distinct. Primi,quaest. 
1.)  hanc  maximam  -.Quando  subjectum  est 
ultimate  abstractum,   et  prsedicatum    non 
potest  ex  ratione  sua  prsedicari,  nisi  forma- 
liter,  propositio  non  potest  esse  vera,  nisi  sil 
in  primo  modo .  A  qna.  regula  solent   fieri 
plures  exceptiones,  videlicet  quodnon  tenet 
in  negativis  praedicatis,  nec  in  respectibus 
rationis,  necquando  subjectum  nihil  ad- 
dit  supra  praedicatum,  vel  e  contra,  nec 
in  privativis,  nec  in  respectibus  funda- 


70. 


Abstra< 
deabsln 
toultimc 

guomoa 
vera  pr 
dtcalio. 


inonlalihus,  noc  in  nio^lis  iiitrinse<is,  noc 
in  non  flislinclis  form.ililcr  a  suhjeclo,  nec 
in  h.ihenlibus  so  pcr  inoduni  habilus,  nec 
in  oporiUioiiibus  iinmanonlibus  lonninali- 
ve,  nec  inabslraclis  a  subjeclo,  vol  suppo- 
sito,  cl  non  a  singnlari  :  pro  quorum  ullo- 
riori  dccl.iraliono,  vidoalur  Franciscus  de 
Mayronis  in  primo  Connalu,  fli>l.  .'>. 
qu.'r'.sl.    I. 

Scd  jiidicio  11100  salis  limitaroltir  rcgula 
Docloris  in  bis  paucis,  vidolicolquod  lonol 
ubiqiio  do  ullimalis  abslnclis  simplicilor, 
el  pnodicalis  larUiim  tonii.ililor  dicibilibus 
et  formalilor  dislinclis,  atque  de  supposilis  et  iUi  nidla  osl  ropugnanlia,  si  bene  i., 
primo  verifnabilibus.  Ipsum  l.inion  de   se      ligatur  Iiocior. 


231 

abstracla,  ulrisfjue   propoi 
rendo  :  ul,//o//io  exl  albus,  errfo  A'  ;f 

w/  albedo,  el  palol  quod   ibi  non  .r 

.serunduni  rogulani    quia  in  e 

non  est  prjndicalio  per  «e.  QuofJ  ibi  Iwbct 
do  honiine,el  humaniU)lc,et  bxec.el  ill.-i.pa- 
tet  quod  coniparal  al  m  ad  i- 

re,  ol  non  ad  uiii,  ul  diruui  csl. 

Vull  orgo  Docior  jbi,  qu(xl  qunndo  in  con- 
cfolis  ostpradic.ilio  porse  el  adhuc  unum 
in  abaraclo  ost  pnpdicibilede  alloro,  le- 
noi  .•irj,'uriionluni,  ol  h<  c  sivo  in  sulMlan- 
tiis  sivc  in  accidonlibus,   ul  diclum  '-' 


ipso  pr;rdic;iri  iii  priiiKj  modo   non    ncgo, 
et  do  suo  siiigulari.  Ihoc  eigo  potost  conce- 
di  voni,  IhiinanHna  esl  cns,  sed  an  enlilas? 
lllr.iquc  pars  probabiliter  suslineri  possct. 
Ex  his  palol  quililor  illa  propositio,  ^>m/i/,v 
vera  praiilicatio  inab^lraclo  eat  per  se  etc 
habel  vorilalom,  ol  qualilor  nori.  Si  intclli- 
g.ilur   iii  ullimalo  abslraclis,  palol  o.x  dic- 
tis.  Si  in  modio  modo  absliaclis,  aliqiumdo 
est  vora,  ali(|u;indo  tal.sa.  Et  ;ul   [^robiilio- 
nos  cjus  p.ilct,  ot  spoci;ilitor  ad  illud  do  7. 
.Mol;ipli.  dictum  osl  (|u;i'sli()no  pi^ccodonto. 
Non  (Miiiu  iiilondil    ibi    Philosofihus   dilTo- 
ron'i;im  su[)orioi'om  osso  dc  inl^dlcclu  iiifo- 
rioris,  noc  por  .so  pr;odic;iri    do   i[)s:i,   sed 
por  so  dividi  [)or  i[)s;im,  iil  ibi  t;!clum  <*st, 
ol  su[)or  7.  Mot;i[)li.  h  ibol  islo.ol  in  I.  dist. 
11.  (iiucsl.  3.  articulo  2.  parlo  socuiidii.sol- 
voiido  oninos  o^iinioncs,  ot  cuiii  dicihir   in 
prob;itioiii'  [)iim;i'   [)ro[)osilionis,   quod  si 
esl  vorilas  iii  c(jncrotis,  hoc  est  i'<rione  es- 
sonlia3   sigiiiticala',  palot  ox     dictis.    Uno 


Ex   his   patol     Xoniinalitim   nrrr.r.   a'ii 
aique  conredunl  prajdi- 
de  concreto,  el  abslnicti  de  abslraclo.   Di-  «' 
cun'  enim  hanc  es.so  veram.  Ilumnnila*  e*l 
«/»/;/i«///a.s,  sicul  hanc.   Ilomo  est  an 
non  considoranio.s  quod  in  prima   pnrdi- 
calur  j)ars,  per  rnodurn  parlis  .  .   de 

toto,  vel  de  forma  lotius  ;  in  secunda  vero 
pars  [lormodum  totius,  ul  supra  8a*pe. 

Et  si  ullorius  quioralur  curioso,    quare 
polius  romanol  concrelio  in  a  bu» 

ad  supposila,  lacla  pr-irna   a:    "  •  ab 

ei.sdoui,  rieduni  a  subjet:'.is,  ui  puta  lacla 
absliaclioiio  albeiliiiis  ab  all*),  <■'  •  '  ris  a 
colorato  ;  quorum  qutxllibe'  •  -m 

suppoiit;i,  vol  singularia,  r. • 

concretio  coluris  ud  albe<liriom  :   <7ii.nrn    In 
sub.stantiis,  ul  vidolicel  tada    ;i 
huruanit«itis  ab  liomine.   vpI  Sooralp. 
hot*   homine  ;  el  animaltl;ilis  ab  a 
vel  hoc  uiiiiiiali  vei  homino,  iion  r 
concrelio    animatitalis   ad 


modo  quod  ncduiu  nilionc  o.s.s(>nliu}  sigrii-  siciil  nd   hanc 

fic;it£e,  sod  modi  sigiiitic:indi  [)i'o[)t)silio  ha-         Polesl  ad  boc  diri  [>  '  li. 

bel  voril;itom.  ou;n-o  oiiiiu  luec  conccdtlur,  cet  rntioiialiilis  rnlio  huju.<«  ^td,  quud   h<v 

llonii)  csl  albus,  ol   hivc,  tlomo  cst  albeilo,  esl  subslnntia,  el  illud    • 

iiogalur,  iiisi  ox  divorsilal»^  modorum  '  ro-uilvfii  lo  dco,  quol   cutu 

Alio  riiodo  [)otost  dici,  (juod  voril.is  o.st  ens  a'     ' 

r;itiono  ossonti:c  siguilic;il;o,  ubi  udhuc  rc-  rons  lur: 

iiKiuol  ullorior  concrotio^et  ubi  non.  non.El  lor,  ci  '  .   "•i. .  •'•' 

cuiii  dicis  Doclorom  alilor  MMisi.vsc  supt»r3.  cis".  •  •"'  m'  ' 

Mcl;i[)Ii.  [):ilel  ox  diclis.  ibi  onirii  couqKiral  [)• 

concrolum   accicient;il''.   ft   siihircttitn   :u\  iu: 


74. 


232 


SUPEK  UNIVEUSALIA  PORPIIYUII 


do  :  quare  uiio  modo  sigiiificalur  in  con- 
creto,  alio  modo  in  abslraclo,  el  facla  pri- 
ma,  et  unica  abslractione,  non  remanet  in 
substantiis  aliqua  alia,  maxime  ad  sup- 
posita  aUerius  deiiominationis.  Accidentia 
vero,  per  opposiLum,  sunt  entia  dependen- 
tia,  el  inhaerentia  ;  quare  possunt  signifi- 
cari  diversimode,  et  ut  inhserent,  et  ut 
concernunt  sua  inferiora,  et  pra^cisissime 
accepla,  et  secundumquodinferiora  signi- 
ficantur,  sive  secundum  esse  inhaesivum, 
sive  secundum  esse  essentiale,  superiora 
uniformiter  significanlur  :  quare  facta  abs- 
tractione  prima  in  accidentibus  a  concre- 
tione  ad  subjecLa,  et  singularia,  remanet 
secunda  ad  supposita,Yel  singulariatantum, 
et  adhuc  restal  ulterior,  inqua  proecise  si- 
gnificantur  essentise  eorum.  Exemplum, 
ut  album,  albedo,  albedineitas,  vel  quiddi- 
tas  albedinis,  et  simili  de  colore.  Univer- 
saliter  ergo  sicut  essentise  rerum  se  ha- 
bent  quoad  modum  essendi,  ita  se  habent 
quoad  modum  inlelligendi,  et  significandi 
ul  habet  videri  alibi.  Plura  alia  subtilia 
possent  hic  perLraclari,  quae  relinquanLur 
Metaphysico.  lloec  pauca  hic  adduxi,  quia 
novi  hanc  difficuUatem  esse  universalem 
Logico,  et  Metaphysico  :  eL  si  aliqua  prse- 
dictorum  excedant  ingenia  juvenum,  sunt 
nihilominus  hic,  et  ubique,  necessaria  in 
docLrina  hujus  Doctoris. 
7-^  QuinLo    principaliLer    dubitatur,    circa 

num  6  qiiarLum  priiicipale  *,  et  soluLionem  ejus. 
Primo  videLur,  quod  inconvenienter  ap- 
pellat  illud  medium,  medium  commune, 
quia  Genus  et  Species  non  sunt  communia 
omnibus,  nec  tale  medium  ad  omnia  po- 
test  applicari,  ut  patet. 

Ilem,  videtur  quod  liaec  sit  vera  Albedo 
esl  alba,  quia  propositio  affirmaLiva  est 
vera,  in  qua  prajdicatum  est  idem  subjec- 
to,  talis  est  ista. 

Item,  videtur  quod  modi  significandi 
sint  separabiles  a  significaLo  :  nam  homo, 
et  homines,  idem  significant.  Idem  ergo 
significatum  nunc  est  singularis,  nunc 
pluralis  numeri,  ut  patet, 

Item,  quare  dicit,  quod  conveniunl  mo- 


di  ignificandi  dictioni  poLius,    quam  voci, 
vel  termino,  vcl  parti  orationis  ? 

Item,  si  intentiones  logicales,  de  quibus 
per  se  consideraL  Logicus,  sunt  modi  in- 
telligendi,  ut  dicit  Doctor,ergo  Logica  erit 
modus  sciendi,  et  non  scienLia.  PaLeL  con- 
sequenLia,  quia  sicul  subjecLum  ad  sub- 
jectum,  ita  habitus  ad  habitum,  eL  e  con- 
tra.  Consequens  est  conlra  determinatio- 
nem  DocLoris  supra,  qusest.  1. 

Item,  videtur  quod  modi  significandi 
relinquunt  ipsum  significatum,  vel  dictio- 
nem  significativam  respectu  alicujus  prse- 
dicati,quia  hic  Aomo  esL  dissyllabum,Aowo 
non  est  masculini  generis,  sicul  hic,  ho77io 
eslalbus.  SimiliLer  hic  homo  est  species, 
videLur  esse  communis  generis,  hic  vero, 
ho7no  est  albus  ,  masculini  Generis. 

ILem,  modi  significandi  possunl  uniri 
affirmaLive,  et  negative,  vera  et  falsa 
enunciatione,  sicut  modi  intelligendi,  sal- 
tem  per  accidens  :  et  videtur  etiam  quod 
per  se,  ut  hic,  Nominativus  est  casus,  ca- 
sus  eat  numerus,  vel  77iodus  significaiidi, 
vel  casus  7ion  est  pe7'sona,  etc. 

ILem,  quare  dicit,  quod  sunt  formalia 
principia,  sub  quibus  significata  uniuntur 
potius,  quam  maLerialia,  vel  eliecLiva  ? 
imo,  secundum  aliquos,  sunL  effecLiva. 

ILem,  videtur  quod  repugnantia  modo- 
rum  significandi  non  causat  falsitatem,  sed 
tanLum  incongruiLaLem  oraLionis,  ut  hic, 
homo  aluum  cwril,  vel,  homines  cu7Tit,  et 
sic  de  aliis.Videntur  enim  ista  habere  se  per 
ordinem  communiLaLis  majoris,et  minoris, 
congruum,  perfecLum;  verum,  vel  falsum; 
ut  paLet  in  definitione  famosa  propositio- 

nis. 

ILem  videLur  supponere  falsum,  tum 
quia  concreLum,  eL  absLracLum,  vocat  mo- 
dos  significandi  :  et  tamen  secunda  dis- 
tinctione  Primi,  parte  secunda,  quaest.  1. 
in  soluLione,  vocat  illa  modos  logicales  : 
tum  etiam,quia  /iowmem  vocatabstractum, 
quod  tamen  videtur  falsum  ex  dicLis,  quia 
in  substantiis  est  unica  abstractio.  Alia 
plura  ibi  possunt  adduci,  sed  nolo  tanLam 
prolixitatem  incurrere. 


76. 


Or.KsTH)  XVI 


m 


Afl  ista  rospondrlur;   w\    prirnuin   palcl  Ad  aliud  dico  qu«xl  ista  «c  habent  per 

supra,  arliculo  2,  vocal  «*nini  Doi-lor   illud  onlinorn,  vidolicfl  rar,  signum,  vpI  dictto, 

uwdium  co7nTnu}U',  (^o  rjiiod    procedil  [mt  /)ar«  orfl//oniji,  el /^rr/n/ii/i;  ul  alibl  dlce- 

locum  ab  opposilis,  qui  esl  locus  «iialocli-  lur.   Vox  eniin  cH    maUTiale    remolum. 

cu.s  coinmunis,  applicabilis  in  onini  male-  Deindc   addilursi^-            ■»  cum  imponilur 

ria,  nec  roquirilur  r|uod  p^cnus  el  spe<'ie.s  ad   Kignificanduin.    lerLni    <• 

sinl  coniinunia  omnibiis,  sod  .sufficil  quod  cum  ponilurin  delerminala  j*arieoi. 


Plmn  M 
kmkent  prr 

trrmtmp  ti- 


super  liis  fundari  possil  opposilio,  ul    su- 
por  aliis. 

Ad  aliud,  palol  prius  quod  non  taiilum 
idonlitas  oxlroinoniiii,  scfl  non  ropii«,'nan- 
lia  niodoruni  roqiiirihir.  Ksl  naniqiio  im- 
possijjilo  (iiiod  oadom  foriiia  accidcnlajis 
irifoniicl  .soipsaiii  accidonlalilfr,  cl  hoc 
intolligilur  liic,  cum  diciliir,  Mhedo  ext 
alha  :  eslonim  qun,  ol  non  quod,  ul  pilcl, 
Sod  posset  adhuc  diihitari  ox  diclis  hujiis, 
3.  qiuost.  Ouodlihoti,  ot  I.  dislinct.  2. 
qu;ost.  5.  ol  7.  Molai)h.  qiiiLSt.  I.  ol  \1. 
distin(;t.  1.  qiinist.  I.  (luia  vi(h'tiir  concode- 


Quartoliloxlremunu'nuncialionis,cllmu:vo- 
caturproprio /<?rmi/iM.t,ul  palel  I.Priorum. 
.Notanlor  orgo  dicil  Doclor,  quod  modi  si- 
gnillcandiconveniunl  diclloni,  ad  diffepen- 
liain  vocis  ahsolule  accep'»'   "  ";  lamen  ex 

hoc  vnlt,  qiKKl   non    con. porti.  el 

lormino,  ol  voci  eliam,  ut  est  dictio.  Primo 
tamon  convoniun'  diclioni,  el  ronsliiuuul 
ipsam  in  osse  parlis,  ul  alias  dicelur. 

.\d  aliu(l  pa'ol  supra,  qiuPHl.  I.  4.  el  5. 
licel  enim  intentiones  sinl  modi  inlelligen- 
di  in  aclu  reclo,  sunl  nihilominus  per  »e 
in'oIligil)iIia,  ul  ^M0</ aclu  reflexo,   el  sic 


ro  istas  :  Infuvrentia  inhwret,   Acriilena  ac-     do  ipsis  polesl  esse  scienlia,  el  demonslra- 
cidit,  ei  similitudo  est  similis^   ol  sic   do      tio  suo  modo. 

talibus.  Dic  consoquontor  ,  ut  ibi  nolavi  :         Ad  aliud,   (.secundum   ponenlos  sigmli- 
et  ita  liic,  el  do   DitTorentia   adhuc  aliqua-      calum  dictionis  duplox.    scilicel   ff 
liter  taiigam,  ot  alibi.    ubi  opporluno  oc-     el  materialo)    patel    responsio,    v 
curront  :   ot  pon(ior*a  oa  qu:o   habot    isle     quod /lowo,  vidolicot  aliud,  et  aliud  >:^  ;. 
supor qiiinlum  librum Motapliysi<a3, qux'sl. 
I.  coinlusiono  5.  ot  fircitor.    ad  ha'c,    hic, 
ot  alibi. 
78.  Ad  aliud.  paiot  ox  littora  Doctoris.    Non 

dicit  onim  absoluto  i\\uA  non  possil  signi- 
licatuin  int(dligi  siib  opposito  talis  inodi; 
.sod  (juod  ut  signilicatur  tali  dicliono,  non 
potost  iiitidligi  sub  opposito  talis  modi. 
rbi  doiiotatur  quod  modi  signilicandi  ac- 
tivi  sunl  in  voco,  vol  dictiono  significaliva 
imii.odiato,ulsui)ra,qu:ost.!>.I<>,I  l.(lixit..*^od 
iModiato  possunt  C(mvoniro  i>ignilii*alo,qiiia 
a  proi^riotato  ipsius  ox  p;irto  roi  accipiiin- 
tur.  Modi  vor"o  sigiiilicandi  passivi,  clarum 
(>st,  (luod  iri  ipsis  signi(lc;itis  n»p<Tiunlur. 
I.icol  (>rgu  o:idom  i-o-;  signilicotur  por  Ao- 
minem,  ot  hnwiues^  isl;o  taiiion  ilictiones 
varia*  sunt,  ot  idoo  vario  mcKio  consignill- 
carit.  rt  igitiir  siib  hac  dictione  hnnio  ac- 
cipitur,  V(d  appi'i»hondilur  signiHcaluni, 
MMupcr  osl  singularis  numori  :  ol  slc  in- 
telligit  Doctor. 


ticat  in   illis  duabus  proj    -•:•-' ••:     -    ! 
si  pon;itur  t;inlum   unica  -._..>  .- ..«.",  -  ... 
col  formalis,  oliam   palel   pesponsio.  quia 
Doclor  loquilur  de  dicf  ..'i«^    el   modis  si- 
gnificandi    ipsius,    s:_  live    accepla. 

Idoo  dicit  quod  sunl  i  isepara'jiles  a  sigiti- 
/lcafo,  iit  signifiralur  prr  taitiH  dicti-^n^m. 
nec  retimjuunt   ipsum.    elc.   Sed  l 
pos.s«»t  dicit,  quod  Ini',  llomo  at  li 
Imm,  non  e.<l  proprie  diclio.  9e<!   vox   :    i 
torialis,  s;iUem  non   lial»et    i 
plelam  diclionis.    ul   p;del  supn.    Hr.     > 
rosponsio  .salis  o^adil  d: 
additur   Ibi   do  homiHt,  vi  */«vif,  pi 
((uod  mxsculinum  genus 
dimillil,  lav  oliaju  fu  .iu,  luvl  .u,- 

quando  !um  r  ndiaU 

accipialur  nuiic  in  uno,  nunc   m  aiio,   ve| 
in  uln>c|uo  ^uorr^  :   linM  c-     -    r»  »• 

dammiHlo     '     '  "  ■    '*^    h*  »' 

ulrumqiM*.  \«  i  M 
dic  c^ukieiiueuler. 


:^. 


» n  ■*»*•«•  ^ 


234 


SUPEIl  UNIVEKSALIA  POUPllYUIl 


Ad  allud  dico,  quod  modi  lales  po.ssunL 
accipi  modaliler,  vcl  malerialiler,  vel  sub 
aliis  verbis,«/  qmd,  vel  ut  modus.  Loqui- 
lur  aulem  Doclor  de  eis  modaliter,  vel  ul 
modns  el  nt  quo,  et  noii  ut  qno  accepLis,  ul 
palet. 

80.  Ad  aliud  dicilur,  et  probabiliLer,  quod 
Honh^ar-  causa3    constructionis  partium    orationis, 

tium  qua-  sunt  quatuor,  videlicet  materialis,  et  esL 
tuorcausce 

ipsa  pars  orationis ;  formalis,  et  est  debUa 

unio  conslructabilium  f.dinvicem;   effi- 

ciens,  et  est  duplex,  intrinseca,  et  est  mo- 

dus  significandi ;  exLrinseca,  et  esL  inLel- 

lecLus ;  finalis  etiam  causa  duplex  esL,  in- 

trinseca  videliceL,  eL  esL  oratio  congrua,  et 

perfecta  ;  extrinseca,  et  est  expressio  men- 

tis  concepLuum.   SunL  igiLur  modi  signifi- 

candi,  inquit  DocLor,  principia  fornialia, 

id  esL,  raiiones  formales,  propLer  quas  sic, 

et  sic  uniunLur  parLes  oralionis  ;  iLa  quod 

unio  est  forma  propinqua,  et  modi  remoLa: 

quare  dicunLur  efficiens  inLrinsecum,  eo 

modo,  quo  Philosophus  2.  Physicorum  di- 

ciL,  quod  forma,  et  efficiens,  coincidunt  : 

de  quo  in  tractatu  suo  dicetur. 

81.  Ad  aliud,  quod  tangit  bonam  difficulta- 
tem,  licet  posset  probabililer  dici,  quod 
omnis  oralio  incongrua  essel  falsa,  liceL 
non  e  contra,  eo  quod  veriLas  esL  adsequatio 
rei  ad  inLellecLum,  et  in  eo  quod  res  est, 
vel  non  est,  etc.  Cum  igitur  modi  signifi- 
candi  accipiantur  a  proprietale  reperta  ex 
parLe  rei,  si  opposiLi  modi  proprietalibus 
rerum  attribuantur  vocibus  significativis, 
in  hoc  videtur  oratio  esse  falsa,  licet,  in- 
quam,  hoc  sit  probabile,  quia  tamen  alia 
pars  posset  susLentari,  breviLer  ad  propo- 
situm  pro  nunc  respondetur,  quod  non  di- 
cit  Doctor  tales  modos  causare  falsilatem 
orationis  semper,  sed  quando  sunt  circa 
idem,  ut  pateL  in  liLtera,quod  nonconLingil 
in  illis  inslanliis,  ut  patet  consideranti. 

Ad  aliud  potest  dici  uno  modo,  quod  lo- 
quitur  exemplificative  de  concreto,  et  abs- 
tracLo.  Vel  aliter,  quod  in  primo  loquitur 
extensive  de  modis  logicalibus.  Vel  terlio, 
et  forle  verius,  quod  isti  modi  pertinent 
ad    Grammalicum,    et  Logicum,   diver.ii- 


mode  tamen ;  quod  patet,  quia  uterque  de 

eis  pertractat,  quod  non  inconvenit,  sicut 

in  pluribus  aliis  coniingere  polest.  Consi-  -    ^ 

dorat  enim  GrammaLicus  concreLum,  uLha-  aijter  con- 

bcL  se  per  modum  adjaccnLis  alteri ;  Logi-  a  Gram- 

cus  vero  in  ratione  pra^dicabilis,  vel  sub-  Zr^^l^io- 

jicibilis,  ut  pale!.  ff»co- 

Ad  aliud  dico,  quod  homo  potesl    dici       82. 
abstracLum  media  abslracLione,  quia  sibi 
correspondet  concretum,  ut  humanus,  vel 
humanalus,  etc.  cL  cum  dicis  quod  in  sub- 
slanLiis   esL   unica   absLracLio,  concedo,   a  fnmbsian- 
supposito,  ut  dictum  est :  sed  prfaeler  illam  tUsunde. 
potesL   poni   absLracLio  in  eis  a  concreLis, 
dicLis  per  modum  materialis  habitudinis, 
vel  possidcnLis,  vel  possessoris ;  liceL  non 
in  ratione  informanLis,  cum  nulli  accidant. 
Tales  ergo  denominaliones  communiter  di- 
cuntur  cxtrinseca?  :  quare  non  est  proprie 
concreLio  ad  subjeclum,  uL  infra,  cap.  de 
DenominaLivis,  videbiLur. 

Sed  adhuc  possel  objici  contra  dicLa  : 
nam  hsec  conceditur  eLiam  apud  istum, 
Inhserentia  inhaeret,  ut  12.  distinct.  4. 
quffist.  3.  el  1.  disLincL.  2.  quaesL.  5.  et  ali- 
bi,  uL  3.  qurtsL.  Quodlibeti,  et  haec  simili- 
tcr,  Simililudo  est  similis,  et  sic  de  aliis.     simiiitudo 

PoLesL  dici,  quod  in  talibus  concretum  ^^*' ^'""'.'^' 

'    ^  quomodo 

Iranscendens  dicitur  de  abstractis  limita-  vera  pro- 

,  .  .    .  positio. 

tis,  vel  quod  secus  est  m  respecLivis,  secus 
in  absolulis.  Vel  quod  falsae  sunL  de  vir- 
tute  scrmonis,  et  formaliter  :  quaere  alibi 
altius. 

Reliqua  argumenLa  cum  solutionibus 
suis,  saLis  clara  sunt ;  ideo  omitLo  insLare 
conLra  ipsa.  Sed  quod  Langitur  in  5.  prin- 
cipali,  et  soluiione  ejus,  de  commutaLa 
proporlione,  qusere  diffuse  in  primo  hujus, 
disL.  36.  ad  finem,  eL  in  4.  disL.  43.  qusesL. 
3.  et  infra  in  Antepraedicamen^is,  qusest. 
10.  aliqualiter,  et  super  2.  Priorum,  el  1. 
Perihcrmenias,  ubi  supra.  Regulari'er 
enim  non  tenet  talis  argumentaLio,  compa- 
rando  extrcma  ad  inferius,  eL  superius 
uniformiLer,  arguendo  affirmaLivc,  cL  ne- 
gative  :  sed  benc  difformiter ;  ideo  debet 
dici,  sicuL  primum  ad  LcrLium,  iLa  quarLum 
ad  secundum,  et  non  e  contra  :  qua^re  Eu- 


83. 


clicJfiii,    iii  5.    proposilioiic    |.,.    . 
alibi. 

Oii(;'l  l.tri^'ilur  iii  srxlo  [)riiicip;ili,  el 
sopUiiio,  el  .solulioiiiljiiH  ciiruiii,  de  pnrdi- 
catioiie  rornniuiiis,  el  voriMcalione  pnrdi- 
cali,  el  ronlinenlia  lolali  praMlicali  in  sul)- 
jeclo,  possciil  hahcre  (lif(i'*ulLiU?s  niela- 
physicalO'!,  do  unilalo  illa  niinori.  quani 
ponil.  isle  ox  nalura  roi,  ol  unilali'  nuino- 
rali;  osset  oniin  dinicilo  Noniinalihus  el 
aliis,  do  via  c(;mniuiii  solvero  illa  ar^jru- 
nionla  :  [)ro  quoruni  declaraliono  (jun-rc  I. 
el  7.  Mclaph.  o!  iii  2.  disl.  .'i.  p.ir.  I.  dilTu- 
se.  Quod  ullinio  lan^^Mlur  de  ccjrruplihili- 
lalo  individuoruiii.  ol  spocioruin,  vol  in- 
corrui)tihilitalo.  lialiol  vidori  supor  lihro.s 
Poslerioruni,  ^l  alihi.el  inaxinio  in  priino, 
de  sincoris  vorilalihus,  disl.  :$.  quaMl.  1. 
Circa  illain  proposiliononi,  in  socuiifla  ra- 
liono,  pos!  opposiluni.  Omni^i  contfqurnlia 
Enlhi/inrtnalira,  olc.  [to.s.sol  duhilari,  .sed 
infra,  in  Anlo^iriodicainonlis,  (jI  su|)er  li- 
bros  Porihoriiionias  forle  langain  aliqua, 
circa  oain.  Et  ha-c  pio  iiunc  sufficianl  de 
hac  quasliono  clari.ssiina. 


Animnl  ciitn  sit  Genus,  de  hnminr,  rfjuo  cl  hove 
prfF'licntur,  t/u<i'  diffrrunt  n  xr  iuvicem  Spe- 
riV,  nni  numero  iolum.  Cnp.  co<l 


l»i.    el 


5r; 


Arijuiiitn- 
la  jiro  pnr- 
ce  nrijali- 

Vil. 


QU.KSTK»  WII 

rfn/m  ililTorcntihii.s  S|»c«!Je  rnnrrnirH' 
tcr  pond/ur  iti  (/e/inilinnr  (irnrris 

Viilf'  ciliilos  quii  »t.  I.i. 

Quod  non   vidcliir;    (|uia    |>(>iii(iir  ad 
dislin^^iicndiiiii   (icniis  a  Spocie,    cjuod 
non  conljngil.  (juia  sctjuilur. '////■c/v';»/i-     e.x    pn>prietale   rvlalivorinn  :  «itiia   *.;!it 
bnsSf)rrie:rvi!;>\(ti/J'rrrntihus  nittnero,     siinul  natiira.  e.\  lihm  1". 


guenduin  «jciiu.s  u  |iro{»n>>.  •{u<m1  iimh 
contingit;  ergo  rruslra  poiiilur ;  ergo, 
etc.  .Minor  patet,  «juia  aliqua  .  ir.- 

tennediu  lial>iiit  propria,  ut  numerus, 
fifjuni,  trittnijuiuif,  elc.  aul  crgu  ittla 
propria  |>rudicaiitur  <le  dilTireutibu» 
spccie  ;  el  sic  soquiturpro{>osituiii ;  quia 
Uaic  {)urticula  lunc  conveiiiret  rroprio, 
aut  non  ;  et  tunc  non  erunt  propriu,  quia 
propriuni  convertiturcuni  eo,  cujus  e«l 
I^ropriinn. 

Item,  si  convenienter  ponilur,  tunc 
pnrdirnri  de  pluritnts  difjerenttbus 
Sperie  pcr  se  inest  delinito ;  et  si  lior, 
ergo  dirrerentia  S{)ecie,  perse  suhjiciun- 
tiir  Generi.  sod  hoc  esl  falsuni  ;  ergo  el 
priiiiuiii  .\ntecedens.  Prima  < 
tia  {Kitet  ex  ralione  prinii  nuxli  per  m. 
frohatio  secundie  per  siiiiile  in  aliis  re- 
Inlivis,  duptuni  onim  {)er  se  refertur  ad 
diniitttum;  crgo  diniidium  per  se  re- 
fertur  ad  duptum. 

Idoiii  ostenditur  ratione;  quia  niliil 
dicilur  per  se  relu(i\um,  nisi  ad  suuin 
per  se  correlativum.  Si  enini  ad  corivla- 
liviini  {)er  accidens,  cum  illa  conlingant 
es.so  inulla,  idem  per  se  diceretur  ad 
niulla,quud  est  inconveniens.  Tum  prop- 
ter  aucforilatem  o.  .Mela{»li.  c«>nt.  *>.  in 
IVauIicum.  c.   de  Holat.  ubi  .Vi .  i 

illud  liahet  {>i-oinconvenienli  iii  I  o 

i\r  Holutione.  Tuni  etiuni  ex  rtti^-no  re- 
lativi ;  ijuia  ejus  esse,  eat  li  c  ad 

aliud  :  ergo  liabiludo  est  •  iitKi  iv- 

lativi  :  ud  diven>u  uutoni  ojil  aiia.  et  ali.n 
habitutlo;  ergo  (|u«mI  iht  ^^e  esl  ml  ■ 
iion  est  ununi  c^  I  tim  eii.tin 


{>cr  .'\iislotclcni  ."■».  Mclapli.  caj).  \\r  uno 
coiilcx  \1.  scd  iti//'rrrntiltus  nuinert} 
ponihir  iii  (lcrmilionc  S{)ociei  :  .Anloce- 
dcns  aiilciii  ii"ii  dislinL'uilur  u  conso- 
quonlc. 

Uoni,  isl.i  j>arli(Mil:i  |touilur  ad  lislin- 


rum,  cup.  de  Ad nlufuid.  Si  rnini  \  nor 
80  dicatur  ud  C  el  It.  .  n  -n  . 

tonte,  iion  erit  \.  ct  \\ 

tum  tsl  f*\    «•  Minnf 

eril.  el  :  . 

ci(>:ilis  .  i  icnti?*  :  qui.i     ,        pcr  M 


236 


SUI>ER  UNIVEIISALIA  1'OUPIIYKII 


subjiciuntur  Generi,  sunt  tantunfi  intcn- 
tiones  :  subjici  enim  cuni  sit  intenUo- 
nale,  sicut  et  prcedicari^  tantuni  com- 
petit  intenlionibus  per  se,  sed  illa3  inten- 
tiones  tantum  differunt  per  materiam, 
cui  appiicantur  :  igitur  tantum  numero, 
et  non  Specic  ;  quia  Differentia  specifica 
est  differentia  formalis  :  universaliter 
autem  differentia  accidentium  per  sub- 
jectum,  est  tantum  materialis. 
Ad  oppositum  est  Porphyrius. 
2.  Ad  qufestionem  dicendum,  quod  con- 

Doctoris.  venienter  poniturut  difierentia,quia  per 
illam  particulam,  Universale  descendit 
in  ipsum  definitum,  tanquam  Genus  per 
differentiam.  Est  enim  ratio  Universalis 
proedicari  de  pluribus,  quae  per  se  di- 
viditur  in  pluribus  Specie,  einumero, 
et  illud  ponitur,  quia  definitum  est  re- 
lativum  per  se. 

Ad  argu-     Ad  primum  arerumentum  dicitur,quod 

menla.  ^  '^  ^ 

Genus  inquantum  Genus,  non  pimlica- 
tur  de  pluribus  numero  differentibus, 
nisi  per  accidens,  sicut  idem  secundum 
extraneam  rationem,  potest  esse  Genus, 
et  Species. 
Objeciio.  Gontra,  inquantum  aliquid  prsedica- 
tur  de  pluribus  Specie  differentibus, 
praedicatur  de  numero  differentibus  : 
ergo  nonextranee.  Antecedens  patet, 
quia  ad  differre  5pec?e,sequitur  differre 
numero,  et  consequens  prasdicatur  de 
antecedente  cum  reduplicatione. 

Ideo  dici  potest,  quod  definitio  Spe- 
ciei,  debet  intelligi  cum  pra3cisione,  sci- 
licet  differentibus  tantum  numero,  et 
sic  non  sequitur  ad  differre  Specie,dif- 
ferre  numero. 

Vel  potest  dici,  quod  Species  praedica- 
tur  immediate  de  differentibus  numero, 
Genus  vero  non  :  quia  mediante  Specie. 

Ad  secundum  dico,  quod  Proprium 
nullius  est,  inquantum  est  Genus,  sed 
inquantum  est  Species  :  et  ita  converti- 
tur  cum  eo,  inquantum  prsedicatur  de 


pluribus  numero  differentibus.  Ratio 
assumpti  est,  quia  Proprium  solum,  est 
alicujus,  inquantum  est  aptum  natum 
esse  subjectum  demonstrationis  ;  et  hoc 
solum  est,  inquantum  est  Species  ;  quia 
solum  inquantum  est  Species  definitur, 
cum  de  subjecto  oporteatpraesupponere, 
quid  est,  et  quia  est.  per  Aristotelem 
primo  Posteriorum,  inquantum  autem 
definitur,habet  Gcnus  et  differentiam,et 
ita  est  Species. 

Ad  tertium  dicitur,  quod  sic  intelligi- 
tur  illud,  de  differentibus  Specie,  id 
est  de  Speciebus  differentibus,  quae  ta- 
men  non  differunt  Specie,  ut  ostendit 
ratio. 

Aliter  negatur  consequentia  secunda; 
quia  ad  aliud  per  se  comparatur  in  An- 
tecedente,  et  in  Consequente. 

Goncessa  tamen  consequentia  prima, 
potest  concedi  ultimum  consequens,cum 
hoc,  quod  illa  qu^e  per  se  subjiciuntur 
Generi  tantum  differant  numero,  quia 
differentia  Specie  non  differunt  Specie, 
sed  numero  tantum ;  accipiendo  diffe- 
rentia  Specie  in  subjecto,pro  suppositis 
hujus,  quod  est  differens  Specie ;  quae 
sunt  differentia  Specie  ;  quia  commune, 
in  plurali  prsedicatur  desuppositismul- 
tis  simul ;  et  tunc  differentia  Specie 
accipitur,  ut  dicit  quid,  respectu  suppo- 
sitorum ;  sed  illa  non  sunt  differentia 
Specie  prout  differentia  Specie  dicit 
modum  :  sicut  Genus  est,  ut  Genus  di- 
cit  quid,  non  ut  dicit  modum,  sed  est 
Species  ;  sicut  differentia,  non  est  diffe- 
rentia,  sed  Species  ;  sicut  multa  genera, 
id  est  multa  supposita  Generis,  non  sunt 
multa  genera,  id  est,  multa,  quibus  ap- 
plicatur  Genus,  et  modus  :  nec  est  op- 
positio  modi  ad  quid,  nec  e  contra. 

EXPOSITIO 

De  Primo.  Quid  differentibus  (quia  reli- 
qua  clara  sunt)  paLebit  infra,  cap.  de  Dif- 


3. 


4. 


QU^STIo  XVII 


7rr 


DifTerona 
el  Divpr- 
■uin  (lis- 
Unijuun- 
tur. 


feronU.i,  et  nliqii.iliter  supr.n,  qu;rst.  2. 
vel  :{.  hujus  r.ipitis,  t.'icluui  cst.  Est  enim 
ftiffcrens  coucrelive  dictuni  a  differenlia, 
el  hoc  vel  priiiio-iMt<'utioririliter,  vel  .s**- 
cundo-  iulcnliori.ilitor  diria,  ut  iufra, 
quiusl.  .j.  d«'  I)iff<.'r<'nli.'i,  DilTeroulia  aufcui 
specios  niultitudinis  o:i\,  ul  supra  diciuiu 
ost,  ot.  iKiUtlur  5,  et  10.  Mot;ipliys.  DilTorou- 
tia  autoiii  ost  iutor  differens,  ot  /tirersum, 
ut  5.  Motapliys.  lo.xt.  coniuiout.  I.  lial)Ot 
IMiilo.soplms.  Et  10.  Molaph.  tcxl.  coiimioui. 
II.  ot  .soquoutiljus  habot  isto,  ot  Philo.so- 
phiis.  Diverm  oniin  sunl,  qua*  non  sunl 
aliquid  idoiu  onlia,nec  nu!u«'ro,noc  sp<?cie, 
nec  gonero,  noc  proportione  Differenlia 
vero  sunl,  qiurcuinqiio  iu  aliquo  conve- 
niiint,  ot  in  aliquo  diffonint  :  «'t  lalis  lolios 
sumilur,  quoties  ulem,  vol  unum.  Et  Por- 
phyrius  dividil  ipsum  iii  commiino,  pro- 
prium,  ot  majj^is  proprium.ut  infra,  qiia'st. 
1.  do  Difforoulia,  p.ilohil.  Proprio  oniiii  lo- 
qiiondo  illa  dicuulur  Difforrntin,  quiu  sjm'- 
cio,  vol  «,'onore,  distinguiintur.  llic  autein 
speci.iliter  est  .soruio  i\Q  dilTorento  spocio. 
Ordo  convonions  ost,  quia  prius  detormi- 
navil  dc  defiiiiliouo,  ot  dofinito  .'ib.solute,  el 
docl.ir.itiono  exemplari  in  fuuilamontis, 
nunc  autoiu  do  particulis  positis  iu  doliiii- 
lioiio  :  el  licol  partos  prioros  sint  tolo  or- 
diiu!  uaUino,  ordino  lamou  coguilionis  po- 
Ips'  esso  0  contra,  qiioad  nos,  ut  pat<*t  [iri- 
nio  IMiysicoruui,  ol  alibi  .sirpo  apud  Philo- 
sophum,  ct  islum.  Sod  utro^iuo  luodo  pole- 
rat  flori  iuvosUgalio,  ut  patet  in  proce.ssu 
I*liilo.so[)lii  plorum(|M<',  (|ui  v«*n.'uido  ali- 
quaiu  doliniliouom,  [)rius  [)artos,  doinde 
tolum  assiijrnal.  .\d  majorom  iuMluroxpro.s- 
sioiiom,  ol  doclar.iUouoiu,  [)r;rlor  duas  [)ri- 
luas  (luuvstioiios  do  doniiitiouo.  ot  dctiuilo, 
hic  invoslii^.it  do  paitibus  dollnilionis.  El 
quia  .iliciuis  absolut»'  coiicodorcl  has  [).irlos 
uou  os>o  coiivouiculor  j>osiIas,  ut  doliuili- 
vas,  iiisi  [)rius  oslcudcrclur  ips;uu  csho  vo- 
ram  dcrmilioucm  ;  idoo  conj;ruo  |)riino  us- 
tiMidil  dcrmitionom  i|).sam  c.s,sc  vorain  de- 
liiiilioucm,  ot  cujus  dolluili.  t»l  ronsoquon- 
lcr  |);irliculas  ciiuclas  pix^scquilur.  nnio 
taiiicu    hujiis  «iux'ilionls  ud    soquoutoiu, 


possel  convenienler  esse  rolro  ,  quia 

iila  vidotur  essc  rirca  priin       -  :o, 

el  Imdc  circa  .st'<'uudaru,   v«l  •ii«  \\ik. 
il)i.  Ordo  enim  qiufstionum  parum  rv(t-rl 
qualilcr  d>ilur,  dummo<Jo   vtTiUri, 

et  iulellc.  m.^  ip^ir  ;i : 

mrigis  ouirn  circa  k-.\mjua,  'Ji  lia 

curaturordo.iiccl  ubique  8it  pon-itraiiuua. 
Divisio  '"""(lunis  esl. 

Dk  -  1)0.  Tribius  raliontbuk  arguit 
nogativam,  el  sunl  -^inirulan-H  rationf^.  el 
.solutionos  singular;  Prima  ri 

formari  dofjet  :  iiia  parlicuia  iu'  .  -n- 

ler  ponitur  in  dcfiuiliono,  quic  non  distin- 
guit  dofinitum  ab  eo.  a  quo,  ut  pcr  ipaam 
distiuguatur,  assi^'ualur  :  sed  luec  enl  bu- 
ju.smodi ;  ergo,  elc.  Palel  di.Hcursuii  cum 
niajori.  Minor  voro  proiKitur. quia  non  dis- 
tinguit  rienus  a  Specie,  sed  ad  iioc  aHsigna- 
la  esl  a  l'orpliyrio,  ut  patel  in  di'. 
quam  ponil  in  iitlera.  ad  '  "  '  im  Uo- 
UuiUoiioui  rionoris,  ergo.  .Ma^ur  liujua  pa- 
rasyllogisini  prolKilur,  quia  iiia  parlicula, 

qiKc  .sequitur  Ikmiu  con.soq- ■  t    ad  parti- 

culam  posilaru  in  detinili^M..  ....eriuii.  uon 

dislinuMiit  illud  cujus  est.  ab  aiio  :  .sed 
S(H|uilur,  Differunt  »i>ecie,  erg^  nhrinfrn, 
ul  .').  Molaphubi  supra  lialj«'l  l'h.  ,  .  -  . 
orgo  otc.  !'bi  nolaulor  «iicii  nocfor  auod 
Antecdenx   nnn  dislinguit  a  €*■  »/«•, 

ul  differens  .sjtrcif  iii  proptisilo  e*! 
dens,   el  difJeiTnx  niimero  co  ;is.    Et 

inlolligitur  hl«*  .\nleco<lens  proprie,  pro  oo 
quofl  esl  inferius,   vel  quasi  tale.   AnlfH^ts 
dens  onim  .s»»mp»»r  in  bona 
dolH»l  i>s.se  magis  tale,    vol  saltcm  tiuu  ini- 
nus  (!ons(>«]uonte. 

.S«*cundo,    quasi     uniu»ruiit.  r    mu  .  ,  !  > 

tanlum  lcrminos,   nrguii  -      ' 

nus  ad  Pr '  •'  — 

ul  prius 

diim  nd 

se«l  elia:  In 

lillera  P 

osl  Ul 

A\>  •niiu  ei 

d«  ul 

pulel  in  • 


238 


SUPEU  rNlVEUSALIA  P01{i'IlYKII 


privdicalur  ('uiii  *eo  oujus  esl  couverLibili- 
ter  :  ergo  de  differeutiljus  specie  plcruui- 
que  :  iuio  de  dilYereulibus  geuere,  po- 
nendo  univocatiouem  enlis,  ut  patel. 

Tertio,  arguil  deducendo  quasi  a  primo 
ad  ultimum  :  et  simile  liabet  infra,  cap. 
de  Accidenle,  q.  2.  et  sunt  duoe  consequen- 
tae  per  ordinem  :  et  debet  consequens 
prioris  sumi  pro  antecedente  posterioris. 
Prima  consequentia  est,  hsec  particula  con- 
venienter  ponitur,  ergo  per  se  convenit  de- 
finito.  Se:unda,  et  si  hoc,  id  est,  ha^c  par- 
ticula  per  se  convenit  definilo,  ergo  diffe- 
rentia  specie  per  se  subjiciuntiir  generi. 
Hoc  consequens  est  falsum,  et  sequitur  ex 
primo  antecedente,  ergo  primum  antece- 
dens  esL  falsum,  quod  est  Lilulus  qusesiti  : 
nam  falsum  non  sequitur,  nisi  ex  falso. 
8.  Probat   consequenter   utramque    conse- 

queuLiam.  Probatio  primse  est  ex  1.  PosLer. 
cap.  de  Per  se.  Probatio  secundse  conse- 
quentiae  est  ex  natura  correlativorum,  ma- 
xime  ubi  est  mutua  relatio.  Et  declarat 
exemplariter  in  proporLionibus  majoris,  et 
minoris  insequalitaLis,  de  quibus  infra. 
Ulterius,  ratione  probat  idem  ex  ratione 
per  se  correlativorum.  Unde  adverLendum 
quod  relativorum  alia  sunt  per  se,  alia  per 
accidens,  ut  5.  MeLaph.  tex.  comm.  20. 
habet  Philosophus.  Exemplum  primi,  ut 
pater,  filivs.  Exemplum  se  undi,  ut  homo 
dicitur  similis,  vel  duplus,  eo  quod  talia 
Rilativa  sibi  accidunt.    Relativorum  etiam  per  se, 

per  se  ei  ^y^.^  g^j^^  secundum  speciem,   id  est,   se- 

per  acct-  ^ 

dens.        cundum  propriam  raLionem  ;    alia  secun- 

dum  genus,  id  est,  secundum  rationem  sui 

communis.   Exemplum  primi,  ut  duplum 

ad  dimidium  dicitur.  Exemplum  secundi, 

ut  duplum  ad  submultiplex  dicitur,    eo 

quod  muUiplex  quod  est    genus  suum, 

per  se  primo  dicitur  ad  submidtiplex.   Vel 

Metaphysica  ad  scibile,   eo  quod  scienLia, 

quae  esl  suum.  genus,   refertur  ad  scibile. 

Dicit  ergo  quod  nihil  dicitur  per  se  relati- 

vum,   nisi  ad  suum   per  se   correkitivum. 

Et  debet  suppleri  sic  ratio  :  sed  prsedicari 

per  se  refertur  ad  subjici,   ergo  et  e  con- 

tra,   cum  in  per  se  correlativis  mutuis  sil 


muLua  consequenLia,  vcl  roferibilitas.  Et 
uIterius,quando  aliquid  sequitur  ad  aliud, 
eodem  uLrique  addito  non  diminuente, 
sequitur  ad  idem,  ergo  sequitur,  Genus 
privdicalur  de  differentilms  specie  per  se, 
ergo  differentia  specie  per  se  subjiciunlur 
Generi,  sicut  sequitur  similiter,  Genus 
prvedicatur  de  Specie,  ergo  Species  siibji- 
citur  Generi. 

Et  incidentaliter  ostendit  quod  aliquid 
non  refertur  per  se,  nisi  ad  suum  per  se 
correlativum,  ut  appareat  qualiter  per  so, 
et  non  per  accidens,  subjici  refertur  ad 
pnvdicari :  et  e  contra,  quia  aliter,  inquit, 
idem  posset  referri  ad  plura  per  se,  cum 
eidem  possinL  correspondere  plura  corre- 
laLiva  per  accidens,  secundum  quod  eidem 
subjecLo  possunt  plura  accidere,  quse  per 
se  referuntur.IIoc  auteni  est  inconveniens, 
inquit,  propter  tria.  Primo,  quia  est  contra 
Philosophum  5.  Metaphys.  text.  comm.  20. 
Intellectus,  inquit,  non  est  ad  intelligentem, 
et  inlelligibile. 

Secundo,  quia  tunc  unius  essent  plures 
essentiae,  quod  ostendit  notanter  ex  ratione 
relationis,  vel  relativorum,  quam  approbat 
Philosophus,  cap.  de  Ad  aliquid,  in  Praedi- 
camentis,  dicens,  quod  Relalivi  esse ,  scili- 
cet  essentiale,etquidditativum,es/  adaliud 
se  habere.  Si  ergo  esset  per  se  ad  plura, 
cum  habitudo  varietur,  et  distinguatur,  et 
specificetur  a  lermino,  non  esset  una  habi- 
tudo,  nec  per  consequens  una  relatio,  nec 
essentia  relativi  talis. 

Tertio,  idem  ostendit  ex  proprietate  illa 
famosa  relativorum,  cap.  de  Ad  aliquid, 
quae  est,  esse  simul  nalura,  et  inferL  ex 
hoc,  quod  si  idem  referlur  per  se  ad  plura, 
quod  tunc  simul  posset  esse,  et  non  esse, 
quod  implicat  contradictionem  manifes- 
tam  :  et  declarat  in  litteris,  gralia  brevita- 
tis.  Verbi  gratia,  ponatur  quod  A  referatur 
per  se  ad  B,  et  G  diversa,  et  distincta  cor- 
relativa  ipsius  A  per  se,  tunc  B  existente 
erit  A,  oL  e  conLra  :  cL  similiter  G  exisLente, 
erit  A,  et  e  contra  :  sed  non  est  necesse  ex 
correlatione  B,  et  G  ad  ipsum  B,  ipsa  inter 
se  esse  correlativa,  ergo  unum  eorum  po- 


i 


Oi'/E<no  XVII 


719 


10. 


n. 


tost  osso  sino  altcro  :  qiio  posilo  Hiiniil  eri 

A  ad  positiorifin  iinitis  illonim,  cl  non  cril 

ad  flofiriilioiiciii  allerius.  Similo  argumen- 

tum  facit  inlra,  cap.  do  Spccic,  rjiurst.  1.  cl 

cap.  do  Kclalionc,  fjii,x'st.  ullinia,  cl  'j.  Me- 

tapli.  caj).  dc  Hclalionc,  ct  fjualiter-  procodil      .s<«quilurrf)n-KHjuoiria  n 

ar^miK-nluni,  palot  ibi,  et  s'atini  nia^Ms.  spccr^difffrre  numem 

l)cind(,'  suljjiin;^il  falsilaloni  illius  .socun- 
dio  consoquenliiu  principalis,  vidolicolquod 
difToronlia  spocio  per  so  suhjiciunlur  ;,'«'ne- 
ri,  quia  (ul  supra,  qu;o4.  I  I.  dixil)  inton- 


spcri«»s.    Accidil    aulcin    |^'rH?rJ  1(111x1    sil 
spccics,  «ive  lixiiiarnur  iri  fun  .«i.  ti- 

ve  in  .sccundii  int«  -,u.h,  ul  vidclar. 

Sed  conlra  hf>c  arf^uil,  o.>i»Tid'  ,1  pcr 

sc,  iriquantuin  ficnus,  >  quia 

■"■    - 

ns;  niaximc 

.-    -ur 

■e  :  ul  se- 


calur  ant«Tcdcrw,  el  c> 
ubi  cst  conscqucnlia  n< 
lis,  Imo  funi  rcdupli' 
lale  con.Hcqucris  de  lali  an;' 


lio  {^onoris    pi"L'dicalur  lanturn  do   liac,  ot      (\ynUir,  Sorratei  e.nl  homo,  ergo  esl  aitimal. 


illa,  fjuu'  dilTci-unl  solurn  nunicro  quia 
I)ciics  luiidaiiKMila  ,  (luibiis  aj)f)lican- 
lur.  DitTcr-oiilia  vcro  inalorialis,  u'  lalis, 
esl  nuinoralis  ;  dilTorenlia  vor'o  spocilica, 
fornialis. 

Argumonluin  igitur  in  forma  broviler 
consislil  in  lioc  :  (•mnis  pars  delinitionis 
convcnionlor  posila,  convenit  j^er  se  dofnii- 
to  :  sod  lia'c  non  csl  liujusmodi,  or*go,  olc. 
.\Iajor  i^tlot  i.  1'ostor.  .Minor  vor*o  pi-obalur. 


igitnr  Sncratfs  inquantum  homoeslanimai, 
Ila  hic,  pnpdicalur  do  difreivntibu.H  speeie, 
ergo  de  difTcrcnlibus  nurnero,  ergo  in- 
quantum  pra'dicalur  de  difTcrcnlibiu  spe- 
cie,  pnedicalur  dc  difrercnlibus  numeru  : 
quare  riec  oxlranee,  iiec  ac  r. 

Kospondel  ergo  I)oclordupli«  iiei-  adarpi- 
mciilum.priino  quod  defiri  '     ^  quan* 

luin  ad  illain  parliculain  dt/,  <<  ;iu- 

mfro,  d('l)cl  inlolligi  cuin  pr  :ti 


qiiia  dalo  opp(jsilo,  .sofjuorvlur  quod  diffo-      quoJ  do  lantuin  nuinerudifToit  iii   .i>  i»ru,- 


rcnlia  s|)ocio  j)or  .so  subjicor-ontur  goiieri. 
(lonscfjuons  osl  falsum,  quia  j^riodicatur 
taiitum  dc  hoc  gonero,  ol  illo,  qu:i'  difToninl 
soliim  numoro.  (lonsoquontia  probalur  cx 
nalura  correlalivorum  pcr  se,  cl  miiluo 
referibilium,  cujusmodi  siinl  auhjiri^  et 
jirivdicitri.  Kt  probalur  oxomplo,  cl  ralio- 
nc,  ul  [lalcl  in  liltcra,  ol  pi'osofjuorc  iil 
prius  nolavi. 

.\(l  o|)posiluin  addiicil  Porpiiyrium,  ol 
siinililcr  1'liilosoplius,  in  Toj^icis,  el  5.  .Mo- 
tapli.  dcliiiil.  .Vd  (jua^slionoin  broviler  ros- 
|)nndct,  ol  i^onoiiilo  coiiidusionoin  aflirma- 
livam  :  ol  a.ssignat  diias  causas.  (juaro  lia'c 
I):irticula  ponitiir.  Prim:i,  ut  dilTcronlia  di- 
visiv;i  sii|)ori()ris,ut  t;icluin  osl  (j.  |."».el  12. 
.Sccunda,  fjiii;»  in  ill;i  p;irticula  o\j>riinilur 
S[)ccics,  (ju;r  csl  corrcbilivuin  (ionoris. 
(|U()(I  liic  doliiiilur  :  qu;ir*o  iioco.s.s;irio  IkiImI 
poni  iii  (\jiis  dciiniliono  coinj)lol;i. 

.\d  primiim  princi|);ilo  priino  i"osi>ondol 
()|)iniono    ^dioruin  ,     vidolicol    (juod    n«>n 
IMM'  sp,  .sod   |)cr  ;icci(l«MH  corivonil   i: 
ri    pr:i'(li(;iri     do     dinoi'onlibas    iiuiiion>, 
(jiiia  non  iiKjuanluiugunus.  .sotl  iniiuanluin 


dicalur,  ol  sic  non  .sequilur  ad  difirrenU- 
bus  specif,  imo  opjxisilum  cfn^  iMiiifur, 
ut  si  aliquid   pr*a»dicatur  de  ui 

sjjocio,  orgo  non  pnulicalur  de  tarilum 
nuinoro  difTorentibus. 

Vel  aliler,  quo<i  pra'dicari  de  difTerenU- 
bus  numoro  convenil  dupliciler.  liio  inudo 
ininio<Iiate,  alio  iiiodo  ino<lialo.  Primo  mo> 
do  convenil  Speoiei.  Secundo  i;  ri : 

el  sic  noulru  iiiudu,  quo  cniivcnil  >peciel 
pnedic;iri  de  difTercnlibus  nuiiiert>.  «lequi* 
lur  a«l  differentihus  .</im>.  ul  pnlel. 

Ad  socunduni   n  "  '    *  •  •-       !J. 

priuin  pnodic.iri  du  u  ;e, 

scd  laiilum  iiumeni:  qtf  i 
quod  Pro/inum    nulliui  r-.! 
lud  e.tt  genu.^,  fte'1   IohIw"  •' 
dea  :  qiu»d  «!•  ■  "  ■»  •'  '" 
priun»  Mon  r 
iii'  •  >  ■•■ 

iii   doni«':  v^   P"* 

pntpriuiii 
oniiio  pr 
ni<Mlo  do 
subjiflo    pr  1 


«/le- 
'Mim 


/   etl  H  yxM 


240 


SUPEU  UNIVRUSALIA  POUPIIYUII 


U. 


esl,  1,  Pojler.  liabere  aulem  quid  cst  soli 
Speciei  convenit  7.  Metapli.  text.  conini.  13. 
et  6.  Topic.  el  lib.  Divisionuni  Boolii;  ergo 
a  primo  ad  ultimum,  soli  Speciei  convenit 
habere  proprium.  Species  autem  pra^dica- 
tur  de  solo  numero  difforentibus,  igilur  et 
Proprium,  cum  convertantur.  Ut  arguatur 
sic  resolute,  De  quo  non  prsedicatur  unum 
converl.ibilium,  nec  alterum  :  Species  et 
Proprium  sunt  -convertibilia,  et  Species 
non  prsedicaLur  de  differentibus  Specie, 
ergo  nec  Proprium.  Discursus  bonus  cum 
majori,  et  secunda  parle  minoris.  Prima 
autem  probatur.  Cuicumque  convenit  Pro- 
prium  per  se  primo,  potest  esse  subjectum 
demonstrationis,  sed  sola  Spccies  potest 
esse  subjectum  demonslrationis,  ergo.  Pa- 
tet  consequentia  cum  majore  :  nam  omne 
liabens  Proprium  proprie  logice  loquendo, 
poLest  liabere  medium,  per  quod  demons- 
trari  possit  de  ipso,  cum  propositio  illa  sit 
mediata,  inquantum  prasdicatur  proprium 
de  suo  subjecto,  ex  1.  Posterior.  Ideo  con- 
venit  in  secundo  modo  subjecto,  et  habet 
causam  suse  inhserentise  in  subjeclo.  Minor 
vero  probatur,  quiade  subjecto  demonstra- 
tionis  prsesupponitur  quid  esl,  sed  soli 
Speciei  convenit  habere  quid  esl,  ergo.  Ma- 
jor  est  Philosophi  I.  posterior.  et  minor  est 
ejusdem  7.  Metaph.  ubi  prius. 

Ad  tertium  principale  respondet  tripli- 
citer.  Primo,  exponendo  illam  particulam 
dif ferentihus  specie,  numero  id  est,  de 
Speciebus  differentibus  ,  utpote  genus 
applicatum  animali,  prsedicatur  de  hac 
specie  applicata  homini,et  illaspecie  appli- 
cata  significato,  et  sic  de  aliis  :  quae  spe- 
cies  differentes  non  differunt  specie,  sicut 
homo  et  asinus,  sed  tantum  numero,  quia 
sunt  individua  speciei :  et  tanlum  differunt 
per  materias,  quibus  applicantur,  ut  dic- 
tum  est.  Et  sic  concedit  quod  illa,  de  qui- 
bus  prcedicatur  genus,  differunt  solum  nu- 
mero,  ut  ostendit  ratio,  quanLum  adproba- 
tionem  falsitatis  secundse  consequentiae 
principalis.  illius  tertii  principalis. 

Secundo  respondet,  negando  secundam 
consequentiam  principalem,  propter  varia- 


tionem  illius  determinationis  per  se  in  an- 
tecedente,  et  consequente  :  quia  in  antece- 
denle  delerminaLur  hoc  quodest  jor^ri^can 
et  in  consequente  hoc  quod  est  subjici. 

Tertio  respondet,  et  melius,  et  subtilius, 
et  complete,  dicens  quod  data  consequen- 
tia  prima,  potest  concedi  secunda,  el  con- 
sequens  ultimum,  et  hoc  cum  tali  modifi- 
catione,  quod  videlicet  illa,  quse  subjici- 
untur  Generi  tantum  differunt  numero. 
Quod  declarat  singularissime,  quia  diffe- 
rentiaspecie,  inquit,  non  differunt  specie, 
sed  numero  tantum,  accipiendo  differentia 
specie  insubjecto,  scilicet  praedictse  propo- 
sitionis, joro  suppositis  hujus,  quod  est  dif- 
ferre,  vel  differens  specie. 

Pro  cujus  declaraLione  sciendum,  quod 
sicut  Genus,  vel  Species  sunL  inLentiones, 
quarum  supposiLa,  vel  singularia  sunt  hoc 
genus,  hsec  species,  iLa  differenLia  est  inten- 
tio,  non  solum  accipiendo  ipsam,  ut  est 
unum  de  quinque  Universalibus,  quia  ta- 
lis  applicatur  ei  quod  est  principium  diffe- 
renLia3  in  fundamentis,  quse  est  Species 
multitudinis,  5.  Metaph.  sed  etiam  acci- 
piendo  Differentiam,  ut  est  intentio  ap- 
plicabilis  ipsi  differentioe  primo-intentiona- 
li.  Verbi  gratia,  homo  et  asinus  differunt 
in  re,  ex  natura  rei,  differenLia  reali,  a 
qua  concretive  dicitur  differens  vel  differ- 
re.  Principium  autem  quo  formale  illius 
differentiae  est  rationale,  vel  irrationale. 
InLellectus  igitur  attribuit  intentionem  il- 
lam  secundam,  quam  appellatc??"/7ere?if/«m 
ipsi  rationali,  et  sic  est  unum  de  quinque 
Universalibus,  de  qua  infra  diffuse,  loco 
suo.  Et  non  solum  hoc,  sed  ille  differentiae 
primo-intentionali  attribuit  aliam  inten- 
tionem,  a  qua  concretive  dicitur  differre, 
vel  differens.  Et  quia  talis  differentia  pri- 
mo-intentionalis  alia  est  numeralis,  et  alia 
specifica;  alia  generica,  alia  proportionis, 
secundum  exigenLiam  principiorum  for- 
malium  differendi  in  re,ex  naLurarei,ideo 
illa  intentio  sic  partitur,  videliceL  in  diffe- 
rentiam  numeralem,  specificam,  etc.  et  si- 
militer  differens  concretive  dictum  ab  ea, 
et  haec  est  intentio  hujus  expresse  infra, 


(^l.iiSTin  XVI t 


311 


i:; 


I*;. 


quavsl.  5,  60.  Dirrerfrilia.  Ocnus   igitur  sc-      M(^k1.ii  ergo 
riinflo-inlonlionalilorarroplum,  non  «oliiTn     cie  nerundo-i' 


.  spe- 
t'.T,  non  Ml  </i//5?- 


pniHJiraliir  do  sporio  pnodirallono  nifjnatn, 
sed  otiam  rlo  difTorontihus  sporie,  hor  ost, 
flo  lior,  diff<'ren'o  sperio,  ol  illo,  qurR  sunl 
supposila  liujus  r(»mrnnnis  diffrrnm  xprcie, 
iibi  siipponil  diffnrenn  soruiido-inlonliona- 
l(!  pro  difTcronlo  primo  intontionali.  Et  ibi 
nori  ost  slatus  quousr(iio  porveniatur  ad 
fiir)d.'inion'uin  sporioi. 


reM  xpecie,  vel  differre  np^ar,  «.^^1  numero 
tanlum,  quod  doclaral  ex-  'ndo  do 

<;<  More,  ol  I)i  oit  fr»* 

nusut  quid,  uon  ul  rnrxius;  nud  CJtl  spcci«« 
ut  moduK,  ut  Rupra  diclum  esl,  quia  cui- 
ciunqu^ri'  'Hutmo/fM,  babet 

sub  sf  pliui  .>,  IX','  ijiuij.H  pmxliratur  etiam 
pr;odira'i'  reiUi.  MoJo  (•«•um  Inbel 


IMiiraiis  i,L,'ilur  nuinonis   hujus  quod  ost      taiitum  h»>.  .     ..iud  gonu;» -■•'     -    ul  dic- 
((i/fnrnfs  specir,  osl  (liffrrentin  specie,  .sicut      inm  o.st  supra.  Similiter  I». iia,  ul  esl 


homincs  hujus  quod  esl  hovio,  et  anitnalia 
Inijus  qiiod  osl  animnl.  .Sirut  orgo  hiec  ost 
vora,  hic  homo,  rt  hic  hnmo  sttnt  hominrs  ; 
{•I  .siniiiilor  haRo,  Aoc  animnl,  et  hoc  animil, 
sunl  nnimalia;  ila  h;cr,  hoc  d'fferens  spe- 
cic,  et  hnc,   stint  diffcrcnlia  specie.  El  sic 


unum  de  qulnrnir'  1'nlver.M-'»''''"''  »>ofi  esl 

difToroiilia  ui             .  qui-i  >  ap. 

pllratur  difTorontia   ut  ,|- 

vum  Generi*,   et  cntj.jiiMitivum  •i, 

quod  non  convenll  !•                  iii  infni  dl- 

cotur;  ost  tamon  dit:  h  ui  mo> 


I  stint 

({U.a  cuiruro- 

ib 
nl 


h;ir    e.st    vcra,    difjrrentia    spccie    sunl     r/j/.»f,  quia  sub  lali  m<xlo  in»  ir  lu  or- 

(lif/crcntiu    syje<Ji>.  Cujus     ralionom     ad-      dino  ad  suum  genus,  qufKl  est  T:;  '.». 

dit  dicons,  quod  commtine  in  plurali  pr.r-     .Si  nililor  multa  gonera,  id  esl,  mulUi  «up- 

dicntur  dc  suppositis   multis  simid,   sup-      posita  gorioris,  ul  hfx*.  el   lior  >n 

ple  sicul   in  singulari   de  supposilo  uno     sunl  miilla  gi-^nera  ul  molus,  sod  ul  ^M-d. 

simul,  sed  do  pliiribus  soorsum,  vol  divi- 

sini,  slvo  su(;cossive.  Doindo  adjungil  quod 

lunr   differcntia  spccie,  accipilur   ul  diril 

quid  rospeclu  siippo.^itorum.  IJbi  advorlen- 

dum,  quod  (sirul  supia,  qiirwst.  H.  el  alibi 

taclum  ost)  quidibol  istarum  intonlionum 

polost  accipi  vcl  ut  qwd,  vel  ul  modus,  ol 

sicul  spocios,  vel  gonus,   il:i  dilTorens  spe- 

cio,    vol  dilTorons  numoro,  vol  gonoi-o.  Si- 

cMl  (M'go   Socralos   ot  IMalo  dilTfruiit  nu- 

mero  ul  modus,{\m\\  illcosl  niodus  inlolli- 

goiidi  applicatus  illi  difToronlia'  in  ro  illo- 

nim  siiigularium  «^jusdem  specioi,  Ita  hoc, 

(lifTorons  spocie,  ot  hoc,  difTorunt  numoro, 

V(d  sunl  dilToi-onlia  iiumoro  ul  wo^/m-».  quia 

iion  solum  aliis,  acd  sibiipsis   iiiloiiliones 

socuiida}  suiil  modi  intollig  iidi  :   ot  sicul 


Similitor  mulla  difToronlia 
difToroiitia  spocic,  ul  modfts 
qiio  applicalur  dilTfrens  ^ 
in  ordine  ad  aliud,  <   '    - 
illo,  coiivonions  in  «■ 
cuin  00.  Modo  difTor 

spocio,  sunt  lanluin  ;. ,  .        :ii- 

tniini^   liritionlis  mo<!tiTTi  sr.p'!  :     fri  •  f  i>sl 
./ ,,  .     ->.  Etl, 

rontibus  spocio,  s;illon 
sunt  lamen  iiilor  se 
moro,  ul  modux. 

El  quia  aliquls  objlcerel  conlm 
cendo  opposilum   i  ■  ;|  de 

cuni  vel  .«!; 
tia,  vol  di: 
cle  ' 


i  nu* 


iii  li 


homo,  el  asiiius  sunt  spocies  ut  modv$,  el     eat 
Himililor  difTorunl  spocio  ut  sic,  ila  (lonus     ■  t 
ol  spoci(»s  suiil  spccifs  ul   mndus,  ol  diffe- 
runl  spoclo  ut  tnodus,   noii  ut  (po'd,   quia 
suiit  iiilonlionos  disparal:o. 

Dicit  orgo  iiol;iiilor  (piod  <liffrvn'in  .<;<**- 
vie  sumitur  ut  7»</  /  rcspcctusii|'.  imi, 

et  soiup(»r  oxtonsivo  uccipiunlur  siii 

Toiu.  I. 


c.p. 

df 

Iliio 

• 

ir';i 

;i 

li-i'.' 

1 -r 

•11 

V»» 

f 

tn 

»• 


II.  Ot    (1 


17. 


^12 


SUPEll  UNIVEIISALIA  rORPIIYRII 


18. 


19. 


ad  probalionem  falsitalisuUimi  consequen- 
tis  concedo,  quod  illa  qu;x3  per  se  subji- 
ciunlur  Generi,  differunl  numero,  ul  mo- 
dus  :  sunl  Lamen difforenlia specie,  nlqutd. 
Sed  qui  vellel  ibi  recurrere  ad  fundamenla, 
possel  dicere  quod  sermo  isle  habel,  verifi- 
cari  in  primis  inlenlionibus,  vel  in  funda- 
mentis,  et  inlentiones  supponunt  pro  fun- 
damentis  :  Doctor  tamen  Subtilis  vult  om- 
nia  verificare  in  inlenlionibus  per  se,  et 
primo,  ideo  sequere  ipsum,  el  non  erra- 
bis. 


nabile  scilicet  differens  :  et  isla  slat  senten- 
tia  Doctoris  ubique  vera.  Sunt  namque  tam 
minimce  entitatis  isti  respectus,  et  per  con- 
sequens  cognoscibilitatis  remotac,  ut  vix 
nomina  reperiantur  eis,  et  maxime  eorum 
ditTerentiis,  nisi  connotativa,  et  circumlo- 
cutiva,  ut  alibi  notavi.  Et  ideo  habitudines 
etcasus  eorum  ad  extrinseca,  et  ad  magis 
talia  suntnobis  magis  nota,  ut  15.  dist.  4. 
qu.  3.  et  ubi  ibi  nolavi,  habet  iste.  Per 
illam  ergo  particulam  differenlibiis  specie, 
et  generis  differentia,   et  ipsius  correlati- 


De  Tertio.  Dubilaturprimocircatitulum  vum  implicite,  expliciteque  circuralocuti- 

qusesiti,  et  solutionem  quoestionis  simul,  ve,  et  aperte  exprimuntur.  Necobstatquod 

quia  videtur  repugnare  dictis  supra.  Dixit  m  obliquo  ponitur  species,    imo  sic  ex- 

enim  qutiest.  15.  ad  finem,  quod  differenli-  pedit,  nec  fuit  ibi  aggregatum   per  acci- 

hus  specie  ponitur  in  definitione  Generis,  dens.  Nec  obstat  per  oppositum  differenti- 

ut  expositio,  et  non  ut  particula  dislincta  bus  numero,  quia  ibi  idem  potesl  dici  vel 

ab  aliis  :  hic  vero  sustinetquod  bene  poni-  quod  implicite  in  uno,  explicite  in  alio  no- 

tur  tanquam  particula  distincta,  utpatet  in  minatur,  ut  in  aliis  contingit. 


declaratione  Doctoris,  quia  ponitur  ut  dif- 
ferentia  divisiva,  et  constitutiva.  Et  confir- 
matur,quiahsecqua3stio,etquiTestiosequens, 
tangunt  illas  duas  particulas,  videlicet 
prsedicari  de  pluribus,  el  differeniibus 
specie,  quod  non  contingerel,  nisi  poneren- 
tur  ut  distinctse  partes  :  aut  ergo  determi- 
natio  Doctoris  supra  nuUa  est,  aut  suppo- 
situm,  et  solutio  hujus  qusestionis  nuUa. 
Item,  videtur  quod  male  dicat,  quod  ideo 
ponitur  illa  particula  differenlibus  specie, 
in  hac  definilione  quia  definitum  est  rela- 
tivum,  cum  tamen  ex  determinatis  diffe- 


Secundo  circaprimum  principale,  et  so- 
lutiones,potest  dubitari.  Videtur  enim  quod 
illa  consequentia  non  valet,  scilicet  diffe- 
runt  specie,  ergo  numero  :  quia  sive  pona- 
tur  differens  univoce  dici  de  istis,  sive  de 
uno  simpliciler,  et  de  alio  secundumquid, 
non  videtur  valere  hujusmodi  consequen- 
tia,  imo  oppositum  sequitur,  scilicetquod 
non  valet  simpliciter.  Itera  sive  accipian- 
tur  antecedens,  et  consequens  secundo- 
intentionaliter,  sive  prirao-intentionaliter, 
videtur  quod  antecedens  distinguat  a  con- 
sequente.  Patel  in  secundis  intentionibus. 


rens  specie  sit  alia  intenlio,  quara  species.  Palct  etiam  in  fundamentis,  quia  sunt   di- 

Species  autem,  et  non  differens  specie,  esl  versae  propositiones,   et  conceptus,   et  ali- 

correlativura  Generis.  quando  nullam  connsxionem  in  re  habent 

Ad  priraura,  tactura  est  supra,  qutest.  ut  hic,  Homo  est  asinus,  ergo  Deiis  es/,et  sic 

15.  ad  finera  satis  abunde.  Dico  ergobrevi-  de  aliis.  Male  igitur  dicit  quod  antecedens 

ter  pro  nunc,  quod  sive  ponatur  expositive,  non  distinguit  a  consequente.    Item  vide- 

sive  ut  distincta  particula,  potest  conve-  tur  quod  illa  prima  responsio,  quara  im- 

nienter  qua^ri  de  convenientia  ejus.  Notavi  pugnat,   sit  bona  cum   differens  specie  et 

aulera  supra,  quod  diversiraode  dividitur  numero  sint  disparatse   intentiones.   Cum 

praedicabile  per  in  qicid,  et  quale,  et  per  igitur  genus  definiatur  per  unum,  non  er- 

differentibus  specie,  et  numero,  el  in  com-  go  convenit  sibi  alterum  :  vel  si  sic,  saltem 

paratione  ad  diversa.  non  per  se,  inquantura  genus.  Item,   sicut 

Ad  aliud  dico,  quod  in  hoc  tolo  differenti-  Species  extraneatur  Generi,    et  universa- 

6ms  speae  includunturduo.  Unum  utdeter-  liter  inferius  superiori,    ita  videtur   quod 

minans,  scilicet  species  ;  aliud  ut  delermi-  illud,  per  quod  constituitur   species,   vel 


20. 


0''  KSTI«)  Wlf 


21.1 


21 


» 


defiriilur,  tauqii.im  por  (lifToronli.iin,  ox- 
Iranoflur  ^'onf-ri  ;  hujusmodi  osl  hoc  quod 
o.st  (liffcrcntiljm  yinmero,  ul  p.nlol. 

Itom  rontraillam  proposilionom,  vidpli- 
cot  quod  consoquons  diciturdeanlocodr-nf^' 
cum  roduplirationo,  ar^^uilur  :  h.'i'c  c.iixj 
quontia  ost  vor.i,   llomo  cxirril,  ergo  Dnt.^ 
e.<f/,quia  no'essarium  soquituradquodlih)ol. 


ol  limitatis, 

a, 

.  »unl 


foruii.s  ab-MduHs  conlr-' 
ul  dixi.  Sed  an   un 
vol  disllnf^lio 
varii  mf>Ji  di"  w  u,  ae 

^d  alind  diro,  quod  l^j-iur  acrip;i  an- 
I.  >  1  is  ff  .'.'.  '^uons  ibi  proprie, el sirir- 
te  fun  I  ..i-r,  pn>  hi«  qu" -'•  'tafjput 

ut  infludonaot  in«'lusura  ;   f«  r,  vcl 


Sed    talo  consoquons   non   prtcdicatur  do  fundamendalilor  ;  vel  quod  iii  .t  <a- 

tali  anlocodonto,  ut  palot,  noc   cuiu   rodu-  poriori  :  cl  <}ic  patel  quod  lotus  p:        .us 

plicationo,  nec  sine   rodupli<-atione.    Item,  argunionti  non  esl  ad  propiMilum. 
conlra  ali.is  duas  responsionos   posset  oh-         .Vd  aliud,  patel  quod  licol  por  differenti- 

jici.  Primo,  quia  non   vidonlur  conveniro  ^"5  «/x-c/fl  doflnialur  Genus.   illud  laiopn. 

Gonori,  ot   Spccioi,  socundo-inlontionaliler  ut  diclum  osl,  inforl  diffrrentihus  num^ 

accoptis,  quia  sic  Genus   pra-dicatur   prrc-  do  ;  '.ile.  Elad  hoc  valel  illa   rC^ila 

ciso  do  difTcrontibus  numero,  et immodiale  Ant({)ra  nramonlalis,  Quando  alterum  de 

sicul  Spocios   Ilom,  Spccios  pnrdicalur  do  allero,  ulc.  I»os.scl  etiam  aliter    '  .ri 

suballema,  ol  specialissima,  qu:o  difTorunt  ex  dictis  Docloris  hic  co  quod   di:;«r«.iilia 

spocie  :  quod  prob.ilur,  quia    plus  dilTerl  specio  sunt  difforenlia  numero,   iUeo  quod 

specialissima  a  sub.illerua,  quam  una  spe-  pnrdicalur  do  uno,  et  do  alio. 
cialissima  ab  altora  :  sod  una  ab  alia   dif-         AdaliiKi,  licel  forlo  in  fundninonlis  .,„ 

fort  numoro,  or;ro  a  subaIlorua.s/>ec/>,  cuui  quando  extranoelur  iiifcrius  suporiorl,  ra- 

diffoionlia  uiajor  numorali   ad   minus  sil  lione  alicujus  altribuli  uni,  vel  alleri  :   in 

spocifica.  inlentionibus  tamon  noi»  oporte'..  Vel  adhuc 

Ad  ista   ro.spondclur,   suslinondo  cuncta  admi.sso  toto  ar>;umonto,  nihil  male  sequi- 

dicta  Doctoris.  Arl  priiuuin  dico,  quod  ali-  t>ii'  :  Quia  falsum  pra^supponil  in   fino   ni- 

tor  est  sontiondum  do  spoclobus  oppositis,  lionis,  scilicet  quo<I  hoc  quod  esl  «/j/rWvji. 

vel  disparatis  alicujus  generis,   el  conlra-  ''^''-^  numero,   absolule    deflnit  >  i. 

riis  formis  ;  ol   aliler  de  modis  unitalis,  Sed  oportct  addoro  vel  p  ,  vel  imm*^ 

vel  mulliludinis,  S(>u  pluralilatis,  qujc  se  dialo,  ut  patet  in  lillera.  Vcl   brev  i- 

halTont   lranscond(Hiler,  et  pcr  addilionem  cut  ad  definilum   .scquilur  um.   iia 

el  prjps\ipp()si*ionoin.l)icoer^'o,quod  possot  ad  dcfiniens,  <!    "        s  :  cl  hoc 

poTii  utruuiquo,  srilicot  vol   qiuxl  univoce,  Ii'or  cvadero   ai. 

vol  quod  ut  ancunilum  quifl,  olc.  ot  hoc  ac-  nionli  supra,  quod   -,  .   m 

npUmdnserundnm  quhl  pro  oo  qiuxl   csl  sp«H'i(>bu.s,  vcl  niodi.s  i.  >j^m    u.Lruai.  mi*u3 

niiiiua  priiicip;ililor  velcoiuplete, sivcpcr-  in  al— '•!'■'».  Tnde   r-.'..-    .^i    liljt:-'        •.[ 


dua-    , ct  ..1 

el  lamcn  un!;! 
lcr  do  «/ 
ilii'<ndum,  el  i: 
lilcr  acccpis,  «• 
lis,  vcl  : 


fcclo  lalo  :  licct  priiuuiu  sit  magis   d(i   in- 

lontiono  Pocloris,  ut  palot  infra,  qiur.Hl  .5. 

dc  Dilforoulia,  Kt  cum  inf('r.s,   orgo   unum 

non  soquilur  ad  allorum  ;   ego   pcr   viam 

pnrsuppositionis,    non   fonualis    pncdica- 

lionis.  Exouiplum  s(H(uilur.  Qnalernarius, 

ergo  lernariua  :  iioii  (luod  formalilcr  unus      lua^Ms. 

slt  alius,  sod  quod  lualorialia  unius  inclu-         Ad  aliud,  polcl  ex 

duiit  maloriilia  allorius,  cl  por cons»H|u<'ns 

via  pnosuppositionis,  hoc  os.sc  inforl  illud 

cs.su.  Simililcr  diccndum  (\sl  in   proposilo. 

hoc  auloui   uon  convcnil  commumlcr   in 


•r  e! 


munlur 
(1 


ri. 


Ati  aliud.  vuiciur  quod  iUx  rt«ponsio- 


ik 


244 


SUPER  l  NIVEUSALIA  POUPIIYIIII 


ncs  maxime  liabcnl,  vcrificari  iii  funda- 
mcnlis,  sed  niliilomiiiiis  possunl  per  se 
vcrilicari  in  inlenlionibus.  El  cum  dicis, 
quod  Gcnus  sccundo-inlcnlionalilcr  prse- 
dicaUirde  differenlibus  numero,  proecise, 
ct,  immcdialc.  Ad  hoc  nolavi  supra,  qusest. 
!•?.  cl  11.  plura  :  [oLesl  enim  probabililer 
iilraque  via  suslineri,  scilicet  vel  quod 
Genus  ge-  Genus  gcneralissimum,  ct,  suballernum, 
"m/Van   sinl  divcrssB  species,  quod  maxime  appa- 

iwsHt  dici  j.p^  gx  hoc,  guod  definiuntur,   et  proprie- 
tpecies.  '  ^  'II 

tates  varias  habent,  el  facit  efficaciter  ad 

hoc,  sententia  Doctoris,  infra,  in  Antepra3- 

dicamentis,  qui  tenet  proedicamentum,  vel 

generalissimum  (quod  idem  est)  esso  su))- 

jectum  libri  Prasdicamenloram,   quod  non 

posset  csse,  nisi  esset  ad  minus  species,  et 

definibile,  et  subjectum  per  se  primum 

passionum,    et    demonslrationum   ;    quse 

minime  conveniunl  slngulari ;   vel  quod 

tantum    differentia  accidentali,    et  mate- 

riali  distinguuntur.  Si  prima  via  teneatur, 

patetfalsilas  assumpti.  Si  autem  teneretur 

secunda  via,  adhuc  distinguendum  est  de 

proedicatione,  exercita  videlicet,vel  signata. 

Primo  modoconceditur,  Secundo  modo  ne- 

gatur  ;  quia  pnudicalur  de  differentibus 

specie,  et  numero  sic. 

2o.  Contra,  per  te,  differentia  specie,  de  qui- 

bus  pra3dicatur  Genus,  non  differunt  spe- 

cie,  sed  numero  tantum.  Dico,  quod  accipi 

debet  differentibus  specie  in  definilione  Ge- 

neris,  ut  quid,  non  ut  modus,  saltem  in  in- 

tentioaibus  verificando.  Contra  differenli- 

bus  numero  indefinilione  Speciei  potest  ac- 

cipi  utroque  modo,  ergo  similiter  in  defi- 

nitione  Generis.  Item,  tunc  posset  Genus 

definiri  per  diffcrentibus  generc,   sicutper 

differcntibus  specic,  et  maxime  Generalis- 

simum.   Praedicatur  etiam   Geims  de  lioc 

genere,  et  ilio,   quaj  sunt  differentia  ge- 

nere,  saltem  ut  quid. 

Ad  primum,  nego  consequentiam  ;  quia 
non  potest  esse  minor  differentia  modalis 
numerali,  sccus  cst  dc  specifica. 

Ad  aliud,  patel  supra,  qusest.  l-').  in  so- 
lutione,  ubi  dicit  Doctor  nolabiliter,  quod 
de  differentibus  genere,   inquantum  talia, 


nihilper  se  pro^dicatur  :  quod  tamen  ma- 
xime  verum  est  in  fundamentis,  et  logice 
loquendo.  Licet  enim  differens  genere  prse- 
dicetur  de  hoc,  et  illo,  aliud  lamen  non  sic 
convenienterprsedicatur  do  eis.  Et  quod 
adducitur  de  Generalissimo,  licet  posset 
probabiliter  sustineri,  hic  lamen  definitur 
Genus,  indifferenter  se  habens  ad  subal- 
ternum,  et  Generalissimum  :  ideo  illud 
quod  est  commune  utrique,  debuit  poni 
in  definitiono.  Vel  simpliciter  potest  sus- 
tineri,  quod  nullum  genus,  sive  generalis- 
simum,  sive  infimum,  de  differentibus  ge- 
nere,  ut  talia  sunt,  prsedicatur. 

Gum  ulterius  arguitur  dehoc  genere,  et 
illo,  dico  quoJ  refert  dicere  differentia  ge- 
ncre,  el  genera  differentia,  ut  statim  di- 
cam  in  simili.  Concedo  ergo,  quod  Genus 
proedicatur  de  hoc,  et  illo,  et  nego  quod 
illa  sunt  differentia  genere,  nec  ut  quid, 
nec  ut  modus.  Differentia  genere  proprie 
subalternis,  sed  diversa  generalissimis 
fundamenlis  applicantur. 

Ad  aliud  de  Specie  specialissima,  et  su- 
balterna,  polest  dici  eodem  modo,  sicut  de 
genere  dictum  est  :  si  teneretur  quod  dis- 
tinguantur  specie,  potest  dici  quod  loqui- 
tur  Doctor  hic  antonomastice  de  specialis- 
sima,  quse  nuUo  modo  est  genus.  Aliud 
etiam  est  loqui  de  prsedicatione  exercita, 
et  aliud  de  signata.  Ponit  etiam  definitio- 
nem  communem  utrique,  et  ideo  difforen- 
tibus  numero.  Species  etiam  omnis  ut  spe- 
cies,  tantum  de  numero  differentibus  prse- 
dicatur,  ut  in  2.  principali,  et  responsio- 
ne  ejus  tangil  Doctor,  et  statim  pertrac- 
tabo. 

Si  vero  alia  via  sustineatur,  dico  quod 
accipiendo  formaliter  specialissimam  et 
subalternam,  nam  magis  dislinguuntur, 
quam  duse  specialissimse  inter  se  :  sed  fun- 
dam.entaliter,  vel  njaterialiter  procedit  ar- 
gumentum.  Illse  enini  denoniinationes  con- 
veniunt  eis  a  fundamentis.  Quod  si  volue- 
ris  videre  profundequomodo  una  distinc- 
tio,  vel  differenlia,  sit  major  alia,  vel  in- 
tensive,  velextensive  ;  et  si  intensive,  aut 
ratione  extremorum,     aut  ratione  ipsius 


Or.KSTIn  XVII 


24o 


Mifferenliro  in  so  ;  vido  hiinc  in  Ouodlibclo 
qii.TSt.  2.  ad  finem  singuIaris;iino. 

27.  Torlio  diibilalur,  circa  secunduia  prin- 
cipalo,  et  solulionem  ojus.  Videlur  onim 
iliudar^^umonluni  tangoro  bonam  difficul- 
lalem,  quia  numorus  in  communi,  prtoter 
passiones  spccierum,*  polfvsl  haboro  aliqua"» 
passionos,  ut  palft  in  .\ritlunotica,  licol 
communitcr  passlonos  ojus  assignonlur 
disjunct.'!}  :  sod  hoc  ifleo  est,  quia  non  esl 
nomon  impositum  ipsi  unic.T,  ut  vidotur 
isto  1,  el  1.  Mct4'i[)h.  sentiro.  Ilom,  clarum 
osl  do  fi^'ura,  et  clarius  do  Iriangulo,  cu- 
jus  supposita,  vol  species  sunt  pluros,  ol 
ipsius  primoassignanlur  p.issioncs  ;  lales 
igilur  passionos,  cum  convorlantur  cum 
suis  sui)joclis,  pr.nedicantur  do  difforonli- 
bus  specio  ;  alitor  non  ossonl  pas-iionos,  ul 
palel.  Ilospon-iio  if,'itur  Doctoris  videlur 
mirabilis  ad  iliud  ar.ijumontum,  cum  di- 
cit  quod  proprium  soli  spocioi  convenil.  ot 
quod  lantum  do  numoro  difforonlibus 
praidicalur,  Conlra.  Spccios  subaltorna  ha- 
bol  proprium,  ul  patct  do  animali,  ol  pnc- 
dicatur  do  difieronlibus  spo.vo,  orgo  ol 
ojus  proprium.  Item  gonrralissima  hnbont 
propria,  ut  palel  ox  proccssu  riiilosophi, 
in  Pracdicamontis,  ubi  assi^^nat  propriota- 
les  substanliiP.ot  aliorum.  Kt  ut  nolinler 
halxjl  isto  supra,  qu;«-il.  H.  et  infra,  qu.Tsl. 
2.  Antopnodicainonlorum.  Quando  aliriua 
passio  convenit  pluribus  subjoctis  non  pri- 
mis,  nocosso  ost  quo  I  por  rationem  .ilicu- 
jus  communis  convoniat  eis. 

28.  Ilom.ons  habel  passionos,  ut  Philoso- 
phus  I.  .Molaphysic.  oxpresse  oslendit,  ol 
isto  posl  euju.  llem,  non  vidolur  valrro 
illu  deduclio  Tocltiris,  qua  probal  solius 
specioi  oss(5  pr()[)rium,  (|uia  non  modo 
spocici,  sod  aliorum  comiuunium  sunl  dtv 
monslraliono.^.  Nec  habore  yjn»/  est.clqu.a 
loli  speciei  convonil,  imocuicumquo  po.si- 
tivo,  sivo  trau.sccndonli,  sivo  limilalo.  Plu- 
la  alia  po.s.sent  hic  adduci  :  po.s.sel  rnim 
pondoiari  illa  (lofinilio  Porphyrii,  ol  l'hi- 
lo.sophi  do  Pruprio  (|ua'  non  uilolIiKilur  ^o 
lum  i\o  proprio  spccici,  ul  patol.  11  ni. 
cum  diflVronlia   pr.rdic(.lur  do    jluriins 


»  »  '      r~»  '1 


i..i 


^l  pro- 
.e  ra- 


priiim 

lionc  . 

venicl  igilur  lol.  quol  il 

go  non  solum  numcro  di. 

po:.  .Lurnull-i. 

Suslincndo    I>  1  rcft- 

porisj.)  ojus  polcsl  dcilamri.  tno  niodo  in 
sccundis  intcnlionibus,  cl  sic  claniin  etl 
quod  prL'(li.calur  «ic  Bulutn  numero  Uiffc- 
r    itibus,  sicul 

ill.im  soundam  vi.i;ij  s  :jiru.  .ViiJ  m.j-^u  la 
fundamonlis,  quia  argumc::'  •■  '  •  hoc 
magis.  Pu:c>l  oli  .m  dici,  i..  .  or 

nolanlor,  quo<l  unumqn  -  f  »1 
prium,  ut  sic,   induil   :.. 
ita  do    solum  numcr)   •! 
prscdicabile,  el  si  sub  ae  c.  ..  vcl  ge- 

ncra,  vcl  spccics,  hoc  esl  sibi  ozlrancum, 
ul  csl  subjcclum  pMprii  :  cl  sic  palel  ad 
omnos  insliin  ias.  Prius  enim  (  inquil  isle 
in  l.dis:incl.8.qua'sl.2.)  uRu::  /jcdi- 

citur  do  suo  individuo,  quam  dividalur  in 
aliu  inferiora  allcrius  dci.  is,  si 

qua  lalia  h:>bcl :   el  in  il  -lil 

modum  s;  ol   pncdicalur  Uu  .>>'.. im 

numoro  di.iiriutibii  '  m. 

sivogc  norali.s-simum.  LiuL-;p.-j  m  -•  .raiis- 
cendculi  tcnul  F:-  •  ••   -tu  do   .Mayronis  in 

1.  Conflatu,  in   1; ^  •,  qua^st.    11.   quud 

habct  nuHlum  Spccici  poliu*.  quam  c:,:,o. 
ris. 

Dico  ergo  tcmndo  hanc  viam.  qtir^l  nti|. 
lum   i)r.cd.cloruin   habt»l    pr 
inquantiim  induii  modum  cum 

dicis,   Proprium   \\  U 

lcr,  conc»  l  illui  li- 

calur  ■ 

sumpluiii  iir,  hoc  f^  »ut> 

motlo  •,  fl  i  r*- 

lio  S[HHn'i,  el  pi" 
Ira,  quod 
vcnil  cl  iu: 
r^l  itif<  ri.»r  ad  . 
vciiil  '       •••    '■ 


.J'.l 

rfun    tp0' 
ctfi. 

pi  r  5C  ;  »i 


;« 


216 


SUPER  UNIVERSALIA  PORPIIYRn 


riori,  convenil  cuilibct  inferiori,  non  ra- 
tione  SLii,  vel  superaddili,  sed  ralione  in- 
dividui  lalis  inolusi.  Si  ergo  Isosceles  ha- 
bet  tres,  hoc  est  inquantuin  est  hic  trian- 
gulus,  et  non  inquantuni  Isosceles,  el  hsec 
est  intentio,  et  fuga  valde  singularis  Doc- 
toris.  Et  quod  additur  de  denionstratione, 
et  qiiid  est,  etc.  dicendum  est  eodem 
modo. 

Aliud  quod  sequitur  de  definitione  pro- 
prie,  faciliter  solvitur,  quia  intelligitur  de 
proprio  speciei. 

Ad  aliud  de  definitione  Differentioe,  pa- 

tebit  infra  loco  suo.  Posset  enim  dici,  quod 

non  quamcumque  formam,    sed    tantum 

speaificam  sequitur  proprium,  et  ita  ne- 

gatur  similitudo. 

31.  Ex  his  poLest  paterequaliler  Porphyrius 

hic  definit  Speciem  communem  subalternae 

et  specialissimse  :  quia  Species  omnis,  ut 

species,   lantum  de  numero  differentibus 

prsedicatur,  et  sic  species  subalLerna  sicut 

specialissima.  Sed  licet  hic  modus  dicendi 

sit  mihi  probabilis,  et  subtilis,  quia  tamen 

multis,  non  alte  valentibus  speculari,  vi- 

deretur  mirabilis,  poLest  aliter  dici,  quod 

loquitur  Doctor  hic  proprie  logice,  et  de 

Specie  lan- snhjecio  demonstrationis,   et  quid  est,  et 

ciaiissnna;  Specie  specialissima,  quse  maxime,  et  ve- 

*"/e  »as-  rissime  est  Species,   cujus    principia  se- 

siones.      quunlur  passiones,  et  forte  non  ita  princi- 

pia  communium,  nisi  ut  habent  esse  in 

specialissimis,  et  lunc  patet  quid  dicendum 

est  ad  objectiones. 

Posset  eliam  dici,  quod  proprium,  ut  est 
unum  de  quinque  Universalibus,  non  ap- 
plicatur  passionibus  transcendentibus,  sed 
alio  modo,  ut  de  Universali  dictum  est  bU- 
pra,  Loquitur  orgo  proprie  logice,  et  ap- 
propriate  de  proprie  specialissime  in  hoc 
loco.  Tene  viam  quam  volueris,  et  dic  con- 
sequenter.  Posset  etiam  dici  aliter  ad  ar- 
gumentum,  quod  Porpliyrius  non  solum 
distinguit  Proprium  a  Genere  per  hoc, 
qnod  esi  p)^3edica7^i  de  differentibus  specie 
et  numero,sed  per  in  quid,  et  in  quals.  Dis- 
tinguitur  autem  utroque  modo  a  Proprio 
appropriate,  et  antonomastlce    supposito, 


quod  solius  specialissimoe  speciei  est,  ut 
patet. 

Quarto  dubitatur,  circa  lertium  princi-  32. 
pale,  et  solutionem  ejus.  Videtur  prinio 
quod  illa  prima  consequentia  non  valeat, 
hsec  scilicet  particula  convenienter  ponilur 
in  definitione.  ergo  per  se  convenit  defuiilo^ 
quia  subjectum  ponitur  in  definitioneacci- 
dentis,  et  tamen  non  per  se,  sed  per  acci- 
dens,  prsedicatur  de  ipso.  Similiter  unum 
relativum  in  definitione  alterius,  et  vide- 
tur  quod  sic  est  in  proposilo,  ut  patet  in 
solutione  qusestionis,  ad  finem. 

Item,  illa  secunda  consequentia  si  vale- 
ret,  ut  probatur  ex  ratione  relativorum, 
sequeretur  quod  in  omnibus  relativis  esset 
mutua  consequentia,  et  habitudo,  quod 
falsum  est,  ut  patet  in  relativis  tertii 
modi. 

iLem,  illa  propositio  nihil  dicitur  per  se 
relativum,  etc.  videtur  falsa,  quia  scientia 
refertur  ad  scibile,  et  creatura  ad  Deum 
per  se,  et  tamen  non  e  contra  per  se,  ut 
videtur. 

Item,  illud  quod  incidentaliter  probat, 
videlicet  idem  non  referri  per  se  ad  plura, 
videtur  falsum  secundum  ipsuminfra,cap. 
de  Specie  :  et  in  Prsedicamentis,  cap.  de 
Relalione  :  et  5.  Metaph.  et  in  Quodlibeto, 
qusest.  13.  et  alibi,  nec  raLiones  cogunt,  ut 
patet  ibi. 

Item,  cum  dicit  quod  intentiones  tantum  33. 
differunt  materialiler,  et  per  consequens 
numeraliter,  videtur  falsum,  cum  in  inten- 
tionibus  sit  ordo,  el  genera,  et  species, 
suo  modo,  et  quid,  ut  infra,  in  Praedica- 
mentis,  et  alibi  habet. 

Item,  Differentia  specifica  aliquando  est 
per  materiam,  ut  homo  a  lapide  per  ani- 
mal  differt  specie,  vel  etiam  ab  Angelo, 
ponendo  rationale  ejusdem  rationis  in  eis, 
ergo  falsa  est  illa  propositio  quod  Diffe- 
rentia  specifica  est  semper  formalis. 

Item,  videtur  illa  propositio,  videlicet 
quod  Differentia  accidentiumper  subjectum 
sitnumeralis  tantum,  esse  satis  dubia  in 
multis. 

ILem,videtur  quod  priraa  responsio  ad 


OI^.KSTIO  Wlf 


34. 


3;;. 


*>I7 
H 


illud  argumenliim,   ol   U-rUa  cuiiicjdam, 
ergo  uria,  vel  alia,  csl  su[KTflua. 

Iteiu,  supra,  qu.-usl.  8.  <-oncf.H.sil  Grnus 
esso  majus  (  nivcr.salo,  riuaiu  specioni,  li- 
col  non  inagis;  ergo  pia^dicatur  do  pluri- 
bus,  quam  spocies  :  sed  hoc  rx)ns<(jucns 
est  falsum,  dala  vcrilato  illius  teitiflu  res- 
ponsionis  in  litlora,  quia  ulniiiiquo  pra:- 
dicatur  de  lantuin  numoro  (li(Torontibus, 
accipiondo  diffcrens  numero  ut  modus,  cum 
por  lo  DitTcrontia  specie  de,  quihus  diritur 
Genus,  non  dilTorant  .spocio,  sed  nuinoro  ter,  quod  ar;^'uil  ~ 
tantuin  ut  modus.  nein,  el  ex  cuiiimuniler  > 

Confiiinalur,    sicut     fundanientum    ad         Ad  aliud,  laclum  «^l  supni  hic.el  quiesl. 
fundarnontum.  ila  intontio  ad  intontionom:      12.  el     14.  quid  dicendum    sil.   I  r 

sed  fundamontum  Gonoris   pravlicatur  de      enim  do  illa  dislinriiono  nnlns   nul...ri,  si- 
plurihiis,  (|uain   nunuTo  ditTorcntihus.  ol      cut  etiam  rolalioncs  nales    ' 
fnndainontum  .spocioi,  non   ergo  siinililor      .Si   autom   voluoris  lcno:  ,  u.c 

in  intcnlionihus  suo  inodo  erit.  qutxl    simpliciler    ohI    w.  ...u    mu.t  dic- 

Kom,  vidolnr  quod  ditTorontia  spocie,  de     tum. 
quihus  priL-dicatur  Gonus,  sint  aliquando         Ad    aliud,    diclam  esl   t\n:vi\     t.ir»  .-o- 


ul  if  rmiiius,  adhuc  per  ne  ety. 
non  in  ■  ' 

Ad  aiiu  I  j.  ;-   iu    ruiiiu- 

vis  niuiuiM,  ot  iiL  palet  in 

ex(  niplo,  vel  c  ...  . ..;. 

Ad  aliiid  di.M  ri'r  «^  ihi    drt»-r- 

minat  ii.    > 

.\d  alitid  dico,  quod  loquilur  Dorior  de 
per  s",  et  pritno  referri,  el  sic  p:  il 

argumonta,  non  auLem  de  j)er  *e  nnm  pri- 
mo,  ut  in  l<H*is  pi  f»i.  Vel  ali- 

lijc  ad   I. 


ditT(»roiilia  specie  ut  modus  :  vorhi  gratia, 
accipio  (liffor(?ns  spocio  in  lapido,  ot  diffe- 
rens  sp(rie  in  homine,  ;ilia  duo  in  hoini- 
ne,  et  asino.  Priina  duo  magis  ditTerunl, 
qu.im  alia,  quia  non  solum  spocie  spocia- 
lissima,  sod  oliain  suh.iltorna,  ut  patel, 
ergo  (liflorunt  plus  (ju;nn  numcro. 

Iloin,  vidolur  qiujd  Iiioc  sit   vora,  Cenus 


dcnlo  aliqujililor,  qualilcr  r  )• 

nis  sunl  ul  forina'.  .Sed  1  .  .     ^ 

licet  homo  f)or  animal  dislingualur  a  la- 
pido,  ullimato  laiuon,  el  complele.  el  for- 
nuililer,  p<'r  rationale.  Quud  addilur  de 
.\ngeh),  palehit  infra,  qua-sl.  uUima  de 
DifTon^nlia. 

.\d  aliud   dico,   quml  omnes   1 


p 


eslCenus,  ut  Gonus  a  parto  pra^diciiti  dicit     conlra  illam   pro 


suiit  ov;idi,  de  quiiius  uon  curo  mo  !  .. 

.\d  aliud  dico,  qu.  d  prima  n-sixtn-MO  in 
iujc,  ut  prohahilur,  I  tia  ter* 

lia,  ({uia  in  prima 
hi!c,  el  differenA  d 
.<  io  e  coulra  :  el  i.« 
iii.  ti>.  cum  oliam  in  ' 
I  it .  n(  infrti,  . 


I.'  'II 


modiiin,  pro[)lcr  iiist;inti;iin    [irins  laclaiii 
de  gonoralissimo  ot  snhaltcnio. 

Iloni,  qiniro  polius  (Jonus  ot  S[)0('ios  iiun 
soluni  mod;ililor  convcniunt  fundamoiiLis 
priino-intonlioiialihus,  .scd  oti;nii  sihi  i[)sis. 
([u:iin  I)iltoroiiti;i,  vol  rro|)riuin  :  (luaio 
ergo  dicit  quod  DitTorciitia  non  csl  DitTo- 
rentia  ut  modus,  cum  lainon  concodal  .spe- 
ciom  0S.S0  s[ioci(>in  iii  modus  :  ad  istn  hrc- 
viter  ros[)oiidotur. 

Ad  prinium  dico,  ([uod  Io(iuiturdo  [)ar-     s|HH'ie.  *hI   uuiik 
te  ([uidditalivo,  et  iion  i)or  ;id(lilaiiionliim      liono  *ij^iirt/<j     Mtl  cIkhm   .: 
doliniontc.  ut  i);itot  ox   solulione  qiuosllo-       i    'ie,  ut  csl 
nis.  i:t  luin  dicilur  ([uod  [)onilur  ul  corro-     livuiu  hujus.  qMo.1  . 
hiLivuni,  vorum  ost  ([uaiilum  ad   hanc  do-     fru*.  l  hi  11. 
tcriniii;itioiiom  sprrie,   non   t;imon  quan 
luni   ;id    lioc  (|U(jd  esl  dificrms,  quia  sic      >uiu,  > 
esl   DilTorenlia.    Vel   dato  quod  poueivlur     lu-.  • 


lCIII    fMCililiT    pO!»- 


•2.  l 
«-u't)U.s  dii. 


ill    •!• 


1« 


tl 


m 


SUPEU  UNIVERSALIA  PORPIIYRII 


bus  differenlibus,  ol  differonlibus  specie, 
et  ulriquc  applicalur  differens  numero  ut 
modus,  ubi  non  solum  explicantur  suppo- 
sila  Goneris,  sed  pluralilas,  ot  modus  plu- 
ralitatis  oorum,  ot  non  solum  Generi  in 
commune,  sed  huic  Generi  singulari  ap- 
plicato  animali  lioc  convenit,  et  hoc  ost 
intelligendum  tantum  in  actu  signato  : 
verificatur  autem  in  fundamentis  in  actu 
exe7'cito. 

Qui  autem  vellet  dicere,  quod  tertia  res- 

ponsio  est  exemplificativa,  et  declarativa 

prima?,  posset  evadere  argumentum,  sed 

prima  responsio  magis  sapit. 

Genus  est     Ad  aliud,  patet  prius.  Dico  enim  quod  in 

^versaie^  fundamentis  est  majus  Univcrsale  Genus 

quam  spe-  quam  Spccios.   Similiter  in  intentionibus, 

quia  prsedicatur  de  differentibus  specie, 

et  numero  :  Species  autem  de  differentibas 

numero  tantum  :  et  ita  habet  plura  suppo- 

sita,  non  tamen  in  aclu  exercilo^  imo  pau- 

ciora. 

Ad  confirmationem,  posset  negari  simi- 
litudo,  quia  major  unitas  in  inlentionibus, 
ut  patet  supra.  Sed  data  similitudine,  pa- 
tet  solutio  ex  dictis. 
37,  Ad  aliud,  patet  ex  dictis,  quia  quantura- 

cumque  fundamenta  sint  diversa,  non  in- 
convenit  intenliones  esse  ejusdem  rationis, 
quia  Differentia  materialis  inquantum  la- 
lis,  etc. 

Ad  aliud,  patet  prius,   secundum  duos 
modos  dicendi,  quos  notavi. 

Ad  aliud,  quod  tangit  pulchrum  moti- 

vum,  dico  (ut  supra  qusest.  12.  teLigi)  quod 

omnia  Universalia  reducuntur  ad  duo  pri- 

ma,  scilicet  Genus  el  Specieni,  non  ita  ad 

alia  reduci  possunt  :  et  ideo  non  ita  Diffe- 

rentia  potest  modaliler  proedicari  de  se, 

Differen-  sicut  Specios.  Modus  igitur  Differentioe  est 

quis.         divisivum,  et  conslitulivum,  et  ex  conse- 

quenli  prsedicabile  in  quale  de  constitulo  : 

sed  hoc  tantum  convenit  fundamenlis  hu- 

jus  inLentionis,  etnon  ipsi  intentioni,  imo 

vocalur  Differentia  donominatione  extrin- 

seca,  et  l-mtum  a  proprietale  fundamenti 

.  .  et  similiter  dicendum  est  de  proprio.  Mo- 

moiius.       dus  vero  speciei  consLitui  ex  Genere  et 


Differentia,  et  contineri  sub  Genere,  et  ha- 
bere  sub  se  plura  individua,  qu;i3  omnia 
non  solum  fundamentis  intentionis,  sed 
etiam  ipsimet  intenlioni,  in  suo  Genere, 
conveniunt  :  oL  similiLer  poLest  dici  de  Ge- 
nere.  Ex  his,  et  aliis  dictis  supra,  coUige 
plura  singularia  documenta  in  his  inten- 
tionibus. 


Genus  autem  non  de  ima  Specie   sola  proedt- 
catur,  sed  de  pturibus,  etc.  Cap.  eodem. 

QU/ESTIO  XVIII 

An  Getius  necessario  requirat  muUas 
Species 

Aristot.  4.  Top.  cap.  3.  et  3.  Metaph.  text.  10.  D. 
Thom.  1.  Post.  lect.  12.  et  in  1.  d.  19.  q.  4.  art. 
2.  Alexander  lib.  Naluralium  qq.  cap.\[.  Albcr- 
tus  tracl.  4.  Prcedicab.  cap.  6.  Joan.  Ang.  et 
Bras.  super  hanc  quwst.  Sotus  q.  de  Specie  ad 
2.  Tolet.  q.  de  Specie  ad  3.  Lovaniea.  q.  18.  Uni- 
vers.  pjarte  4.  Fonseca  5.  Metaph.  c.  28.  q.  15. 
Sanchez  lib.  3  q.  11.  Merinero  c.  de  Genere,disp. 
ujiica,  dub.  2.  Ruvius  cap.  de  Specie  q.3  Rodri- 
guez  de  Genere  q.  6.  art.  i.  Hurtado  disp.5.  de 
Specie  sect.  4.  Gompl.  disp.  6  de  Specie  qucest, 
2,  Aversa  q,  10  Log.  sect.  4. 

Quod  sic  videtur ;  quia  illud  ponitur 
in  ejus  definitione,  ergo  est  de  essentia 
ejus. 

Item  cap.  de  Specie  dicitur,  Genere 
uno,  Speciebus  autem  pluribus,  quod 
probatur,  semper  enim  in  plures  Spe- 
cies  fit  divisio  Generis,  quod  potest  pro- 
bari ;  quia  Genus  de  sua  ratione  dividi- 
tur  per  Differentias  oppositas,  utraque 
autem  adveniens  Generi  Speciem  consti- 
tuit. 

Ex  hoc  concludit  Boetius  in  Lib.  Di- 
visionum,  quod  sub  uno  Genere  minus 
duabus  speciebus  esse  non  possunt. 

Item4.  Topicorum  cap.  1.  si  Species 
prasdicatur  de  asqualibus  cum  Genere, 
interimitur  quod  ponitur  pro  Genere. 

Item  in  alia  consideratione  dicit  : 
Quoniam  omnis  Generis  plures  sunt 


Argujn 
ta  pro  p 
te  affirt 
tiva. 


i 

I 


I 


Primus 
modut  rft- 
pondendi. 


8. 


C>(;.i:sT 

SpecieSj  ct  infru  cap.  4.  (.'l  12.  Si  des- 
trucln  Spccie  destruitur  el  Gcnus,tnale 
assif/natur  (ienus  ;  ct  infiii,  Upurtet 
enitn  de  paucioribus  Speciein,  tjuam 
Genus  piredicari.  Ad  lioc  eliam  sunt 
rnulta)  alia;  auctorilates,  7.  Mflupli.  et 
in  liliris  Logicalibus,  noclii.et  Porphy- 
rii  ciip.  12. 

A(l  opposituni,  Sicut  sc  liubet  Specics 
ad  Individuum,  sic  Gcnus  ad  Speciem  ; 
sed  Specics  non  requirit  multa  indivi- 
dua,  ergo  nec  Gcnus  multas  Sperics. 
iMinorpatct  de  sole,  plucnice,  ct  consi- 
milibus  SpecicbOls. 

Dicitur,  quod  non  est  simile,  quia  dc 
ralione  Generis  est  dividi  per  differun- 
lias  oppositas,  qua3  cum  Genere  consti- 
luuntad  minus  duas  Specics  :  non  sic 
aulcmSpccies  descendit  in  individua. 

C.ontra,  a^quc  esscntiale  est  cuiquam, 
quod  in  cjus  definitione  lequaliter  poni- 
tur;  sed  di/}'erentibus  nutnero  iuquali- 
ter  ponitur  in  definilione  Speciei,  sicut 
dijferentihus  Specie  in  definilionc  Ge- 
neris. 

Ad  qu;ustioncm  dicilur,  quod  Genus 
sive  sumalnr  pro  inttintione,  sivt»  pro 
illocui  apj>licatur  intentio,  non  requirit 
multus  Species  aclu,  vcl  potentia.  i^und 
oslenililur  de  iulenlione  Generis,  (juia 
illa  roferlur  ;id  inlentioncm  Sp»>ciei  , 
una  eryfo  e.xislente  Specie,erit  el  Genus  : 
qnia  rehdiva  sunl  simul   nalniM. 

SimililtM-  ostendilnr  de  funthimenlo 
inlenlionis,  (piia  illnd  est  (piid  miileriale 
in  Sptrie  ;  impossibile  est  autem  ali- 
qnid  esse  sino  sud  miilcriali.er^o  impos- 
sibile  cst  S|)eciem  esse,  nisi  Genus  sit 
illomodo;  tamen  sicut  Univei^sale  re- 
quiril  mnlhi  aptiluilin;dil.'r  :  (|uia  defl- 
ulluv  pcr  (tplutn  natutn  ptivdirari  de 
pturihus  :  sic  ad  rationem  Generis,  re- 
quiritur  quod  dicatiir  aptitudinaiitor 
dc  pluribus  Spcrie  di/}'erentitius. 

Vev  hoc  ad  argumenla  in  oppositum. 


lu  XVIII 


4plitu* 

I. 


Ouine.s  auctoritatcs  jn' •'''•" 
aptitudinc.non'- " ' 
auteni  uptiludt>  ■  ^  ..  .. 

est  inclinatio  alicujus  - 

alit^uid,  vel  magis  non  n  4.  .^.. ...  .a.  l'o- 

tentia  autcnreslordo  ad  actuni.  Polest 
igitur  potentiaesse  sine  aplitudiDe,  ut 
possibile  est  grave  e8.se  sursuni,  non  la- 
men  est  aptum  ibi  esse,  quia  repugoat 
ei  secundum  sc.  ICt  aptiludo  esi  sine  po- 
tentia,  ut  caxus  esl  aptus  nalu.4  ad 
vidcndum  ;  nihil  etiim  dicilur  priva- 
luin,nisi  cuinest  aptum  naium  ha- 
bere  habitum,  sccundum  .\ri>*  '  '  m  in 
roslpniHlicamenlis  cap.  Uo  •  p^  jsiUji 
cont.  27.  ot.j.  .Metaph.  cap.  de  rrivalio- 
ne.  Non  est  autem  pos«(ibile  caecum  vi- 
dere,  quia  a  privatione  ad habitwn  n^n 
est  naturaiis  regressus.  Sic  nulli  Lni- 
versali,  quiinlum  esl  ex  sua  forma,repu- 
gnat  dici  de  nmltis  ;  ha^c  tamen  aplil'  ' 
impediri  potesl,  ut  quia  non  sunt  muiu, 
de  quihus  dicatur. 

Gontra,hic  modus  uictiMi  non  \i.ltlur 
essc  ad  opposilum,  quia  pnxvdil  de  in-  '^JuHhm^. 
tentionibus,  ac  si  supponeretur  inqi: 
tione  intentionem  Speciei   un:im    €>-•, 
quie  referlur  ad  Genus  -  "   'T,    el 

dnbilaretur  an  intentio  < '  >sit.  qn^l 

non  qu;iM'itur;  quia  Genus  . 
referlur  atl  Spcciem,  non  liituc,  wl  il- 
him  :  unde  accidil  sibi    bi  ;  ri   ad 

mulla.  Ne<- qua-ritur,  an  n;ilura  «■ 
sit,  si  nalura  Speciei  e»' 
mult;i,  quibus    a; 
ciei,  sed  taulum  unuin. 
illi  n.itu  t  .\.  a 

tio  Gcnoris,  cui  • 
naturis,  ut  U,  G.  I 
.Sp«vit'i   : 
.V.  Kl  sic  lii 
niiMiibrum  ; 

llem.  non  vidi'lur 
bi 


/•u 


r(    ii.   au 
ir.  intoii- 


250 


SUPER  UNIVERSALIA  PORniYRII 


diversas  Species  apprehcndi  possint ; 
sed  si  sic  possunt  concipi,  ergo  plures 
Species  generis  sunt  in  actu  ;  quia  iste 
est  actus  natura^,  inquantum  dicitur 
Species,  quod  actu  concipiatur  ab  intel- 
lectu  per  Speciem  intelligibilem  ;  quia 
secundum  hoc  sibi  attribuitur  intentio 
Speciei. 

Item,  si  aliquid  est  aptum  natum  dici 
de  pluribus  differentibus  Specie,  ergo 
plura  differentia  Specie,  sunt  apta  reci- 
pere  prgedicationem  illius  :  igitur  si 
illa  aptitudo  sufficitad  Genus  :  consimi- 
lis  aptitudo  participandi,  sufficit  ex  parte 
Speciei  :  igitur  si  aliquid  sit  Genus  actu 
propter  talem  aptitudinem,  illa  multa 
qujB  participant  ipsum  aptitudinaliter, 
erunt  actu  Species  :  ergo  omne  Genus 
multas  habet  actu  Species.  Assumptum 
patet,  quia  eequale  esse  sufficit  utrique 
correlativo,  cum  sint  simul  natura. 
5  Potest  igitur  dici  ad  qu«stionem,quod 

Docioris  ^^^  rationem  Generis  requiritur,  quod 
multas  habeat  actu  Species,  non  quae 
existant  actu,  vel  potentia,  sed  quodtan- 
tumactuconcipiantur  per  Speciem  intel- 
ligibilem  ab  individuis  acceptam  quan- 
doque  existentibus,  et  quod  actu  habeant 
aptitudinem  participandi  Genus,quia  ta- 
lis  actualitas  est  illorum  inquantum  di- 
cuntur  Species  Generis. 
Ad  argu-  Ad  argumentum  in  oppositum,  dici- 
meuia.  ^^^,  ^^^^1  simillter  Species  requirit  multa 
individua  aptitudinaliter. 

Sustinendo  primam  positionem,  dici 
potcst  ad  primum  argumentum  contra 
illam,  quod  si  huic  naturae  tantum  ap- 
plicaturintentio  Speciei,quod  illi  naturae, 
quaeestin  Iiac  natura,  adhucapplicatur 
intentio  Generis,  ut  prius ;  quia  adhuc 
cum  concipitur,  minus  habet  de  intel- 
lectu,  quam  illud,  quod  est  Species,  et 
desccndit  in  illud  per  Differentiam  ;  et 
ita  est  responsio  ad  propositum. 
Ad  secundum  dicitur,  quod  non  suf- 


ficit  ad  esse  Speciei  alicujus,  posse  con- 
cipi  ab  intellectu  ;  sed  quod  in  ejus  in- 
tcllectu  sit  Genus,  respectu  cujus  dici 
dcbet  Spccies,  quod  non  est  verum  de 
illis  multis,  ad  qua^estaptitudo  Generis, 
ut  praBdicatur  de  illis  ;  tamen  si  sic  Ge- 
nus  sit  aptum  dici  de  illis,  quod  ali- 
quando  dicebatur,  et  illa  concipiuntur 
ab  intellectu,  per  eamdem  speciem,  per 
quam  tunc,  et  cum  essent,  nunc  sunt 
multae  Species  actu  ;  qui  actus  requiri- 
tur  ad  Speciem  in  actu,  quia  tunc  in  eo- 
rum  intellectu  cadit  Genus,  sicut  et 
quando  erant. 

Ad  tertium  negatur  prima  consequen-  6. 
tia  :  quia  forma  solis  nata  est  esse  in 
alia  materia,  quam  in  qua  est,  quantum 
est  de  se,  nec  tamen  est  aliqua  materia 
alia,  nata  recipere  talem  formam  ;  quia 
si  talis  argumentatio  teneret  inaptitudi- 
ne,  semper  esset  aptitudo  in  utroque 
extremorum,  et  ita  potentia  ;  quia  apti- 
tudo  in  uno  extremo,  non  impeditur  a 
potentia,  nisi  propterdefectum  aptitudi- 
nis  inalioextremo. 

Nota,  quod  simpliciter  teneri  potest;  3.    Modi 

.  dicendi. 

quod  Genus  non  est  aptum  natum  dici 
de  multis,  nisi  qu«  concipiuntur  ab  in- 
tellectu:  in  quorum  intellectu  est  Genus, 
et  hujusmodi  sunt  Species  actu,  sive 
existant,  sive  possint  existere,  vel  non; 
etsic  sequitur,  quod  Genus  sempermul- 
tas  habet  Species  actu. 

EXPOSITIO 

De  Primo.  Quid  Genus  satis  patet  ex  di-        7. 
clis,  et  quoties    sumitur,    Necessario    est  riummu 
adverbium  modale,  et  sumitur  toties,  quo-  '•H''-'^-^- 
ties  necessarium.  Necessarium  autem  ut  pa- 
tetS.  Melaph.text.comment.G.accipitur  qua- 
tuor  modis.   Primo   modo,  sine  quo  non 
contingit  aliquid  e  se  tantum  a  causali,  ut 
respirare,   et    cibus    respeclu    animalis. 

Secundo  modo,   sine  quo    non  contin- 
git  aut  esse,   aut  fieri  aliquid  bonum,  vel 


Of  TNTin   Wllf 


'»'! 


8. 


oxpolloro  rnnlum  ;  ul  biboro  phaifua.um 
ul,  non  laborol  quis  ;  vol  navigaro  in 
i1'3ginaui,  ul  pocuniarn  recipiat.  Terlio 
modo,  vim  lacions,  sive  conlra  appoUlum 
n.iluraiom,  sivo  ralionalom  :  ct  lalo  osl 
Irislo  et  incropahile  palioriti.  Quarto  modo, 
quofi  non  coiilingil  alilor  se  lialjcre.  Et 
i.slo  modus  esl  absolulus.  Alii  vero  afl  ali- 
quofl  bonum  fonsoquonium,  vel  malum 
ovilandum,  vol  afl  agons  oxlrinsocum  vio- 
l('nl.um.  In  propo.sito  accipilur  lioc  quarlo 
modo  maximc. 

Quid  niu/lu/n  vcl  mulliltido  palet  5.  Mc- 
tapli.  tcxt.  commeut.  \'2.  ot  quolies  accipi- 
tur.  Tolics  cnim  quotio.s  uiium,  oxrfplo 
quiiilo  niodo  unilalis,  scilicot  unitale  indi- 
visibililalis.  Sunl  oriim  unum  QlmtiHn  pa.s- 
siones  entis  di.sjuncho.  Hic  voro  maxiiue 
accipitur  ul  pertinot  ad  pra;dicamonlum 
Quaiilitatis  polius,  quam  ut  est  passio  on- 
tis,  licot  ulroquo  modo  po.ssit  accipi.  lie- 
quiri  hic  accipilur  pro  exigi.  Quid  sprcica, 
et  quotios  snTnilur.  infr.n  Inco  snn,  pato- 
bit. 

( )rdo  ad  pro^codontom  pos.sot  o.sso  rolro- 
gradiis,  ut  qua-st.  pra^ounte  nolavi,  eo 
quod  pra-ccdit  iii  dofiuiliono  Oeneris  ly 
plurihus  ly  iHffrrenlibus  sjiccie.  Sod  quia 
(ut  supra  est  s;ope  laclum)  unum  ost  ul 
exposilio  allerius,  capiuntiir  pro  oodcm, 
et  id(  0  lur  dua»  quaslionos  dc  oadem  par- 
ticula  sunt  mot;u,licct  voialilor  sinl  varix-. 
Sed  sivo  siiit  diversa;  particula',  sive  non, 
ordo  parinn  nocot,  dumriioilo  in'oIIignlur 
intoiitio  Dodoris  :  sunt  eniiu  subliles  h.i3 
(lu:r  quavslionos,  ot  .salis  obscura^  quan- 
tnm  :.d  ali(iua  dicla  iii  ois. 

nivisio  voro  communis,  oxcoj)lo  quod 
socuuda  pars  siibdividilur,  ul  sl;ilim  no- 
tabo. 

!)k  si:ct:Nno,  argiiit  piirlom  artlrmaliv:im 
auctorilalibus  pluribus.  Primo  Porpliyril 
ponoutis  illam  particubim  in  dcniiitiono 
Ciouoris,  pt  polosl  sic  formari  ralio  :  lllud 
lu^cossario  ro^juirit  (ioinis,  quod  osl  do  os- 
sonlla  ojus,  soil   mulUludo  '. 

hujusmodi.  Krgo.  Paiol  consoquenlin  cuin 
majoro.  Minorom  voro  probo  :  lliud  o>l  do 


«•s-%»  iiiia  Gonoris,  quo  ' 

deflnili' 

tiludo  .s 

lel  con"*L-<{  i'ui.  t 

nob  e.sl  rx  pr  .......  tj 

ost  forphyrl!  "'  ■•'  '., 

quam  forli  .,    ...'j- 

Ui.Torlia  :i  .  1  To- 

picorum,  cap,  1.  cul  addil  al.  ^  ;n 
il)idom,  rap:  12.  el  romiUit  scad  plura  lo- 
ca  Philosophl  T).  MoLaph.  el  7.  el  ad  Boo- 
tium,  ol  Porphyrium. 

Ad  opposilum  arguil  *  pcr  locum  a  sriml- 
li,  et  patol  liltora  :  sod  [> 
lis,  quam  in  inlenlionibu.^  pr  Ad- 

jungil  immodialo  n-  i- 

montum  illud,  :i. 

Karo   onim   tcncl   ;i:  i   (hj    suut^ 

quia  non,  nisi  sil  ^'rutiss.in-nn.  El  replical 

immodiate  conlra  solut: ■•'   cl  tola  lille- 

ra  tacilisest.  Doindo  n  ^  - .  .1  ad  quns« 
tionom,  ubi  qualuor  farit.  Prirno  ponll 
unum  moduin  diccn.li  r.fn-Trincru,  ol  cla- 
rum,   ot  proKibilom.   ^  >    i'npugnal 

illum,  oo  quod  non  allo,   ot  .-;.  p  in- 

vestigal  voritatem,  ol  inlcHorlum  qufr^iU, 
noc  vidolur  e.sse  ad  pr  I. 

Tortio  ponit  alium  nKKluin  dicondl  subll- 
liorom,  kricndo  oppasilum  primi  modi. 
Quarto  el   ullimo,  quia    pri:  « 

cominunis  cst,  cl  pi  :n 

addondo  ad  oa  qua*  .».  el  «ol- 

vi  argumonla.(ii  :ii- 

dum  ibi  :  mntrfi  m 

ibi  :  /"  '    '  oB«- 

tinf  ' 


1'. 


np,^ 


cuiido-iiil' 

nalilor  ac. 

aclu,  vel  i 

doulrnquo.  rriiiio  quod  i»oti  «v 

loii  '>»r,   quin   «li»   ar 

coi 

corndalivorum. 

quum.  ncc  r 

I  ..',;.    .|  .i';i     .  :IO   ai    < 

unum 


.ir 

;lO 


10 
aaa.  t 


n 


252 


SUPER  IINIVERSALIA  PORPIIYRII 


pater  refGrliir  ad  filium,  ideo  posilo  uno 
ponilur  reliquuni.  Licel  auleni  ejusdem 
palris  sinl  plures  filii,  lioc  tamen  accidit, 
ul  referuntur.Nam  non  ad  hunc,  vel  illum, 
sed  ad  filium  refertur.  Similiterdicendum 
est  in  proposito  :  sed  quod  non  sit  simili- 
liler  hinc  inde  omnino,  posset  ostendi,  de 
quo  infra.  Secundo  hoc  idem  ostendit  de 
fundamentis  utriusque,  quiaposito  mate- 
riato,  et  composito,  vel  constituto,  poni- 
tur  materia,  vel  pars,vel  constituens  :  mo- 
do  Genus  est  materiale,  vel  pars  constitu- 
tiva  potentialis  speciei,  ut  patet  saepe  su- 
pra,  et  infra  magis  quaest.  20.  Ergo  de  ne- 
cessitale  ponitur,  posita  etiam  unica  Spe- 
cie  et  salvatur  in  illa,  sicut  de  Specie  res- 
pectu  Individui  dictum  est. 
„  .'2-  .  Si  tamen,  inquit,  loquamur  de  apliLudi- 
ritapiuu-  ne,  sic  requiritur  ad  rationem Generis plu- 
ralitas  specierum  :  et  hoc  probatur  sic, 
quia  quod  per  se  convenit  superiori,  con- 
venit  per  se  cuilibet  ejus  inferiori  :  sed 
praedicari  de  pluribus,  saltem  apLitudina- 
liter,  et  esse  unum  in  mulLis  ,  et  de  multis 
ponitur  in  definitione  Universalis,  ut  pa- 
tet  supra,  qusest.  6.  et  alibi  ssepe,  ergo 
per  se  convenit  Generi,  quod  est  species 
Universalis.  Verba  enim  etParticipia  posita 
in  definitionibus,  ad  minus  debent  verifi- 
cari  secundum  aptitudinem,  ut  communi- 
ter  dicilur,  sed  satis  inepte.  Consistit  igi- 
tur  hsec  solutio  in  hac  distinclione  :  genus 
requirere  nncltas  species  potest  intelligi 
dupliciter.  Uno  modo  in  actu,  vel  in  po- 
lentia  :  alio  modo  in  ?iptitudine.  Primo 
modo  loquendo,  sit  liaec  prima  conclusio  : 
Genus  sive  secundo-intentionaliter,  sive 
primo  -  inlentionaliler  acceptum,  non  re- 
quirit  multas  species,  quse  probatur  ut 
prius  inducendo.  Secundo  modo  loquendo, 
sit  hsec  secunda  conclusio  :  Genus  utroque 
modo  sumptum  requirit  multas  species,  et 
probalurut  prius.  Patet  ergo  quod  haec 
positio  habet  duo  membra  secundum  hanc 
distinctionem,  de  quibus  facit  Doctor  men- 
tionem  in  sequentibus. 
13_  Addit  consequenter  exhis,   quid   dicen- 

dum  ad  argumenta  anle    oppositum,   et 


etiam  ad  argumentum  posl  oppositum,  ut 
infra  slatim.  Et  quia  aliquis  posset  objice- 
re  contra  dicta,  eo  quod  potentia,  et  apti- 
tudo  sunt  idem  :  nam  si  aliquid  est  apLum 
natum  ad  aliquid,  est  etiam,  ut  videtur, 
in  potentia  ad  idem  et  e  contra,  ideo 
notanter  valde  ponit  differenliam  in- 
ter  ista,  notificando  ea,  dicens  *  quod  '  num, 
aptiludo  est  inclinatio  alicujus  in  ali-  diijeri 
quid  secunhum  se,  vel  potius  non  repu-  P°'*'*' 
gnantia,  ut  patetin  homine  ad  ridendum, 
et  in  superficie  ad  albedinem.  Potentia  au- 
tem  dicit  ordinem  ad  actuni.  De  primo, 
scilicet  aptitudine.  patet  optime  in  tertio, 
distinct.  1.  et  in  Quodlibeto,  qusest.  19.  et 
alibi,  et  specialiter  distinct.  12.  4.  qusest. 
1.  et  distinct.  18.  Primi  et  7.Metaph.qusest. 
I9etalibi,  et  specialiter  distinct.  12.  4. 
qusest  1.  eL  distinct  18.  Primi  et  7.  Metaph. 
quaest.  12  et  ut  ibi  notavi.  De  polentia  vero 
in  2.  disLinct.  1.  quaest.  3.  et  sequenlibus 
et  distinct.  4.  et  12  .  et  in  2.  et  4. 
ibi  ssepe,  et  maxime  copiose  9.  Melaph. 
per  totum  in  qusestione  hujus. 

Quod  autem  ista  non  sint  idem,  nec  sem-  14 
per  simul,  ostendit  per  separabilitatem 
eorum  ab  invicem,quia  alicubi  reperitur 
polentia  sine  aptitudine,  et  e  contra.  Ex- 
emplum  primi,  in  gravirespectu  ubi  sur- 
sum.  Exemplum  secundi,  ut  in  caeco  res- 
pectu  visus.  In  primo  est  potenLia  sine  ap- 
titudine  :  inclinatur  enim  ad  esse  deorsum. 
In  secundo  aptitudo  sine  potentia.  Quod 
sit  aptitudo  ostendit  per  Philosophum,  in 
Postprsedicamentis,  et  5.  Melaphysic.  text. 
comment.  27.  Quod  non  sit  potentia  osten- 
dit  per  Philosophum,  in  Postpraedicamen- 
tis.  Et  applicat  hsec  ad  propositum  de  Ge- 
nere,  et  universaliter  de  quolibet  Univer- 
sali.  Deinde  arguit  *  contra  hanc  posi-  .  ^^^ 
tionem,  tribus  rationibus.  Primo  oslen- 
dendo  quod  non  est  ad  proposilum  quae- 
sili.  Secundo  et  tertio  ostendendo  falsi- 
tatem  ejus.  Prima  ergo  ratio  potest  sic 
Ibrmari  :  Illa  positio  non  estadpropositum 
quse  nec  solvit,  nec  intelligit  quaesitum ; 
hsec  est  hujusmodi,  ergo.  Patet  consequen- 
tia  cum  majore.    Minorem   vero  declarat 


01'^J^TIO  XVIII 


num, 


IG. 


cl  ponalurriuol  nja  >it  ji  u^  f-  nor  .a  uu.- 
V(«r.-u>,    nisi   »  "■' '!ji?iJo,  ci>|i>r    igitur 


inrludilur   i: 

liva  ptii^'  '^•: 

sicul  I, 

dini,  ol  proi-: 

por  opuH  inlpllivlus  n< 

lio  Oenerl.s   poi.scl   a;  ; 

non  irtbonli  alin.s  nalurjs 


.  ul  pari  "•!■ » '»' 
■1   nn    tn 


i  f*x   Tnr>  rel, 
•a- 

inclu- 


m. 


l    IXiC- 


el  IK» 


l)0';lor  JM  lillnr.j  :  r;l  prirno  quoid  priinam 

parUMn  prinii    niombri  po^ilionis,    sciliccl 

(1(?  inl/'nlionil)US  (ioncris/?l  .SptTici.dicftn."» : 

Proccdil,  iiiquil,  lia-c  po.silio,  ac  si  dubita- 

rolur  si  una  inlcnlio  Specici  csl  :   ubi  c«l 

conslruf^lio   iiilransiliv.i,  qu;n  csscnli.diUT 

rcfcrlur  ad  G(?nus,  quod  dicil  prof)U'r   rc- 

laliva  pcr  nccid(»ns,  el  por  so  non   priino, 

cl  dubiUircUir  aii     inU^nlio  Goneris    sil. 

Quod  non  vidolur,   lioc  osl,  non   videlur     sicul  si  lnbf?ronl  pluro'»,  in 

hoc  es.so  dubium,    noc  qufo^itum  conve-     dorelur    quiddila'.ivc,    cl 

nionlor  ul  dubiuni.  Cujus  ralionom  adjun- 

git  imiiiodi.ito,  quta  Genuxrefertur  ad  Spe- 

c/W«,  scilicol   in  communi,   non /lanc,   vel 

illam,  scilicol  nisi  cx  c()n.soquonli,  el  qua- 

si  por  iiccidoiis,   exl(!nsive   l(X}uondo,  sic- 

ul  siipra,  qurtsl.  K.  dixil  do    palro  cl   filio. 

Acciilil,  inquil,  sibi sic  referri  ai  plura. 

Doiiide  quond  .secundam   pnrtom   primi 
mombri  positionis,  dicil  olirim  •  quod   mm     calis,  quia  de  :      .. 
est  ad  proposiluni,  quia   nec  quxritur  an      plicalis  primis,el  non  lanluni 
natura  Generis  sH,  ai   natura  Speciei  esl,      nec  lanlum  de  primis.   Hacc  igilur  lllt'-i 
scilicot  quia  nemo  de  hoc  dubilnt.  Doclaral      poss'.'t  dividi  in  Ircs  parlcs.  Primo  ik'-  i 
ergo  quid  qufcril  qurcslio  dlccns  ;  Sed  sci-      dil   quid   non    qurrrilur.    >  l 

licet  quirrltur,  .</■ /jo/i  .9//</  multa,    .scilicol     qua^itur,  El  lcrlio  infcrl  conclusive  con- 
fundrimonta   primo  -  inlenlionalia,   quibus      Ira  primam  posilionem,  quod    principali- 
applicetur    intcntio     Specici,  scd    tantum     ter  iircndil,sciliccl  ipsam  non  esse  ad  pro- 
unum,  scilicct  li.   gratia   brovil.itis   utitur     po.situm,  ncc  inlolligore 
litloris.  i4/j /7/j/?a////vc,  scilicet  qusB   inclu-     cunda  ibi,   Sed  »i  non.    IVrUa   iL»t,£'<j»c 


ulpole    all»odincm,  ii 
nem,  cl  sic  de  aliis  :  li 
lor,  cst  in!elloclus  r 
rit  de  in?     '      'bus  .«^ 
mentis  .s.uiMi:n,  ncc  <! 
el  aptiludiijo,  ul  palel.  i,.  .  .1 
invcsligavil  Doclor  logice  ]; 
lum,  quia,   nl  p'f'''   ^\rf'\\ 


;a- 


dilur  in  li.  (qua'  vorius  dicerolur  quiddi- 
tas,  vel  conccjilus,  vol  roalilas,  quam  na- 
lur.n,  loquitur  Innen  Doctor  oxtonsive, 
qui.i  Miinus  provoclis)  ulpoto  ipsi  .\  ap- 
p(i<clur  intentio  Gcncris,  cui,  scilicel  A,  ap- 
plicarctur,  scilicet  intontioGonoris,  simul- 
//s'  naturis,  ut,  //,  C,  I),  apjdicarctur  inlcn- 
tio  spcciei,  in  casu,  ol  hoc  rcspcr/>/  :'ffins 
nalur.v,  scilicct  A.  Kt  sic,    inquil  fa 

qu.rstionc,     ncutrum    incmbrum    >  lis 

est  ad  propositum.  Illa  mombra  posilionis, 
sunl  mombra  illius  distinclionis  sui^orius 
assignatr,  do  poU-ntia,  vol  actu,  cl  aplilu- 
diiic.  iit  p;ilol  iii  illis  duabus  conclu.sioni- 
bus.  l*o>sont  oti;im  Iktc  mcmbra  nTorri 
ad  iiUcnlionos,  cl  fiin  laujonla, 
Kt(|ui;ih;oc  lil.ora   ropuUitur  obkMira, 


inteHerta. 

Prima    pars     adhuc  »n  duas. 
quod  duos  r  '  '  "     • 

mo  do  ir  ' 

mcnlis  :  ....;.>' 

V(dui  r;»...-  ...  ^r  i"'"'»""» 

hrcc  I  i "  •"•  J"  •  f '  -T  rn  n  • 

cnim  . 
hanc  qti 
g.im 

Os 

quo:i  . 


171- 
ii    - 


In 


ium  l: 


el  cliam  conlra 
scqiuuili.  Vull  onini 
illlus  sccundi  i 
aUum  pt 


iU'riim  roplico  ip-*am  in  aliis  lcrininls.  sic.     aj 

.\ccipialur,  vorbi  gralia,  culor    cl  all)odo     5««  */>  c  .-i,  i'i  i^r  >.  j;u--  iu<  u- li-i.vaui  i-ajc 


n. 


254 


SUPER  UNIVERSALIA  PORPIIYRn 


cognitum  aplualo,  vel  liabiluale  sallem. 
EL  notanler  dicil  species,  quii  non  inluili- 
ve,  sed  abstraclive  cognoscuntur.  Notan- 
iev  eliam  dicli  diversasspecies,  quia  talia 
plura  sunt  disparata,  vel  opposita,  et  re- 
prsesenl:Uivum  unius  non  est  alterius. 

18.  Ubi  eliam  est  advertendun,  quod  sicut 
a  liqui  esl  relatum,   sic  quoerit  lerminum 

simul,  si  actu,  actu  ;  si  aptitudine,  aptitu- 
dine  :  et  licel  terminus  relati  aptitudinali- 
ler  non  necessario  sit  actu,  quoad  exis'en- 
tiam  in  re,  si  tamen  unum  est  actu  cogni- 
tum,  et  alterum  :  et  sic  debet  intelligi  illa 
proprietas  relativorum  universiliter,  quod 
scilicet  sunt  simul  natura,  id  est  naturali 
intelligentia,  et  ideo  videtur  propositio  as- 
sumpla  verissima. 

Addit  consequenterminorem,  quod  si  sic 
possunt  concipi,  ergo  contra  primum  mem- 
brum  erunt  plures  actu,  et  ita  secundum 
membrum  infert  oppositum  primi.  Probat 
consequentiam  optime,ex  hisquse  tacta  sunt 
supra  qaaesl.  9, 10,  i  1  ,et  alibi,  quod  intentio- 
nes  applicantur  fundamentis,ut  habent  esse 
cognitum,  et  non  ut  habent  esse  maleriale, 
vel  quidditativum,  etc.  Ille  ergo  est  acLus 
specierum,  logice  loquendo,  scilicet  esse 
actu  apprehensibiles  ab  intellecLu  per  spe- 
cies,elhocdixitDoctorsupra,qu3est.9,10,ll. 
in  illa  regula  de  significato  termini  commu- 
nis,  et  ejus  triplici  accepLione,  declarando 
terLium  membrum  disLincLionis.  Tertio 
modo,  ut  per  formam  inLelligibilem  ab 
inLellectu  apprehenditur,  quod  est  esse  co- 
gnitum,  et  sic  insunt  ei  intentiones. 

19.  Tertio  arguit  etiam  conlra  secundum 
nxembrum  positionis,  inferendo  oppositum 
primi.El  simile  assumptiim,  vel  argumen- 
tum  qusestione  prsecedente,  ratione  tertia, 
ante  oppositum,  habel  :  el  infra,  super  pri- 
mumlib.  Perihermenias,  qusest.  6.  Si,  in- 
quit,  aliquid  est  aptum  dici  de  pluribus, 
etc.  ergo  plura  falia  sunt  apta  recipere 
proedicationem  illius,  igitur  si  illa  aptitu- 
do  sufficit  ex  parte  Generis,  consimilis  ap- 
titudo  sufficiet  ex  parle  Speciei,  quia 
sequale  esse  sufficit  corrolalivis,  ut  vide- 
lur  :  quare  si  genus  est  actu  genus,    ex 


tali  aptitudine,  et  species  actu  erunt  spe- 
cies,  ex  consimili  aptitudine  :  ergo  sequi- 
tur  oppositum  primi  membri  ex  secundo, 
ut  prius.  Concesso  enim  quod  Genus  habet 
plures  aptitudine,  sequitur  quod  et  actu 
species  plures  habebit.  Declarat  assumptum 
seu  consequentiam  primim,  ut  prius  no- 
tavi,  ex  sequali  modo  essendi  relativo- 
rum. 

Consequenter  ponit  alium  modum  dicen-       20. 
di  ad  quoestionem,  tenendo  oppositum  pri-  ^o""*^" 
mi  membri  primoe  positionis,  scilicet  quod  9^^ritmi 

_  .  tas  spcci 

requirit  Genus,  et  ratio  ejus,  multas  spe-  actu. 
cies  actu,  et  hoc  intelligendo  non  de  actu 
existentiae  realis  in  re  ex  natura  rci,  sed  de 
acLu  concipiendi,  ila  quod  sint  actu  in  esse 
cognito,  perspeciemintelligibilem,  ab  indi- 
viduis  acceplam  quandoque  existentibus. 
Quod  ideo  dicit,  quia  species  intelligibilis 
causatur  ab  intellectu  agente,  et  phantas- 
mate,  ut  3.  disLincL.  1.  qusest.  6.  liabet 
isLe,  et  alibi  sospe.  Phanlasma  autem  est 
species  sensibilis,  singuIaris,ostendens  ob- 
jectum  sub  conditionibus  materialibus,  et 
cum  hic  et  nunc  :  quae  conditiones  conve- 
niunt  singularibus,  ut  patet.  Corruptis  au- 
tem  singularibus,  et  phanLasmaLibus,manet 
species  intelligibilis  indelebilis  in  inlellec- 
tu,  ut  45.  distinct.  4.  habet  iste,  et  3.  dis- 
tinct.  1.  et  super  libros  de  Anima.  Et  ad- 
dit  aliud,  quod  requiritur  ad  species  Ge- 
neris,  videlicet  quod  actu  habeant  aptitu- 
dinem  participandi  Genus,  sicut  infra,  cap. 
de  Proprio,  dicit  quod  risibilitas  inest  actu 
homini,  vel  ridere  aptitudinaliter  actu 
inest  ;  et  adjungit  quod  talis  est  actualitas 
specierum,  inquantum  dicuntur  species 
Generis,  scilicet  in  esse  cognito,  et  in  ha- 
bendo  aptitudinem  participandi  Genus. 

Ex  qua  solutione  respondet  ad  argumen-  21. 
tum  post  oppositunijquia  videtur  esse  con- 
tra  hunc  modum  dicendi,  dicens,  quod 
eodem  modo  dicendum  est  de  Specie  res- 
pectu  individuorum,  et  quoad  actum,  et 
aptitudinem.  Argumenta  vero  ante  opposi- 
tum  sunt  pi'0  hac  positione,  ut  patet,  ideo 
currunL.  El  quia  haec  proposiLio  non  mul- 
tum  diifert  a  prima  posiLione,  si  bene  in- 


QtJ.-ESTIO  XVMI 


l 


lelli^.iJnr,  nt  illa  prima  communis  esl,  oi 
proljai>ilis,  ul  dixi  priu.s,  idoo  .suslirierfio 
ipsain,  el  concordarjiJo  quodamrnodo  hanc 
cum  ip.sa,  respoiidft  ad  ar;,'utnonla  jam 
facli  conlra  iliam  valde  suhtilitcr  :  et  salis 
obscure. 

Dicit  ergo  '  :  Smlinnndo  primam  potilio- 
nem,  elr.  l,'lji  respo;i<l(.'t  ad  ar^uineiitum 
priinum,  quoad  illam  parlem,  in  quaponit 
inlelleclum  V('ruin  qua^stiunis,  dicens  quod 
in  tali  casu  Ikuc  natura  csset  species,  et 
illa  alia  in  ipsa  inclusa  es.set  Genus,  ul 
priu.s,  id  est,  sicut  fuis.set  si  habuisspl  sub 
sc  plures  naluras  specilioas  :  el  as.signat  Tertio  polesl  addi  qu  ■ 
ratiouein  brevem,  ct  sublilom,  quia  adUuc,      sit  Oonus,  ul  prius.si.inquit.  ^ir 


nim,  .vilirol  illud  >«• 

illis  muliiM,  ad  f/ux 

p/  r  de  il 

dinalilcr.  Tamen   > 

rf/ci,  elc.  rbi  Do^lor  Ui. 

qui.silas  ad  hoc  ul  V 

noris  actu.  Primo  q 

do  dicebatur  arlu  dr  i.iu.ei  iiu:ic 

dici  de  eodem.  S         '      -      ' 

ab  inlelleclu,  et  ..■» 

bilem.  ul.supra,  ol  ;,  .      ■■..-  ..,,  ^-  .   j. ...>., 

cum  essiH  cunf^ipifb 'f   f   iiii-.^r.   n  i-i^i  3^ 


de 

Kl 

lu- 
»il  apccK^a  Ge* 


A4 


'»*• 


JMiMT. 


el  6.   primi   libri 


\ 


leiius  quo 
\0'ln  in- 
tuililur  in 

pe.ie. 


I 


'j:r 


inquit,    cum  (onapilur,   minus    liahcl    de 
infcllerlu. 

Ubi  advertendum,  quod  sicut  supr.i, 
qufcsl.  1.  ot  infra,  qutrst.  7.  .\Mleprjpdica- 
menlorum,  habol  Doctnr,  Gcnun  eal  tcnuix 
sitnilHndn  singularium,  ul  inquit  lioetius, 
id  ost.parvic  enlitalis.  el  actualitiilis  aclua- 
litor,  qiiia  materiale  ct  polcnliale  :  et  .sicut 
uniimquo(l(|uo  .se  liabet  ad  essc,  et  actum, 
a  quo  maxime  est  csse,  ita  ad  intolligibili- 
talciii  :  quarc  inquil  Doclor  quod  cum  con- 
cipilur  ininus  Ivtbel  dc  intdlcclu ,  scilicot 
objeclivo,  non  fijrmalitor,  nec  subjoclivo,et 
lioc  inlolligitur  de  fundauicntofienoris.hoc 
esl  diclu,Oenus  liabol  se,  in  una  eliamspo- 
cie,  ut  potonlialo,  el  contrahibile,  et  aclua- 
le,  el  per  con.soquons  minus  habons  dc  on- 
tilalc,  et  actuali,  alfiue  es.sentiali  intoUigi- 
bilitalc,  quam  spocics  cujus  csl.  Kt  sic  sus- 
tinendo  primam  positionoifi,  quod  noc  actu 
scilicct  quoad  c.xigonliam,  nec  potonlia  ad 
sic  esso,  rc(iuirit  Oonus  plures  spocies,  sed 
laiitum  apliludine,  id  esl,  n(m  ropugiianlia 
ad  csse  actu.Palot  solutio  ad  tilulumiiu:i*> 
tionis  c.xposilum,  ut  tu  ex[K)nis  ipsum.  El 
ila  osl,  inquil  Doclor,  responsio  ad  propo- 
situm. 

Ad  .secundum  dicit,  quod  uon  suf/lcit  ad 
esse  Spccici,  id  esl  ad  hoc  qu(jd  sil    ■>••■■-! 

alicujus  (lonoris, /j-i.sv-j^  conripi  ab  

tu  :  sed  rcquirilKr  illra  hof,   qund   in  ehit 
intcUentu  includutur  Gcnus,   rcsj>olu  <■ 
debH  dici  spcc>es  :  quof,  inquil,  nun  esl  >;• 


lu 

JU. 


i  pn- 


aptum  dici,  tunc  crunl  plu 
et  nodum  apliludino,  vol  r 

Ad  tertium  *   n"_'  a 
m  im,  et  dat  inslanliam  de  aolis  forma.  el 
tonot  quod  lalis  ai  >  non  lonol 

CUTU  nptitudino,  quia  tuiic  ubi  e^tset  aplitu- 
do,  scmp  r  ossoi  pol'Miiia,  quud  l 
falsum  supra  ostendil.  Quod  aulom  hoc 
.sequalur,  ostcn  lit  per  unam  proposiiionom 
notabilom,  qurc  clara  est.  In  Hne  vero  lo- 
lius  qutTstionis  ponit  unum  no'  '  '^  ^el 
po.sscl  a.ssignari  ul  quin' ■  '•"•-  ''  .j  ..  ^»lu- 

tioni.s)  in  quo  vidolur  IV 'ii'"   «i.. 

cund;i   proposiliono,   et   mnlm    • 
licel  aliqualilor  ad  ar^ 


U. 

OMi.  «^ 


.sustmendo  prnn.Tm.  P 
pliriler  lener 

'\c\\ 

1  f^T^JT* 

V                'H- 

0*mma  mi 
4tttwr 

aptum  natum  diridemu 
conditi(mibus  obsorvalis. 

<«    mmiha 
Imm  r«Y«i. 

concipiatitur  ab  int 

•d  I»  e(h 

nt. 

ntm   intfllt^tu    < 

\  e«  per 

consoquons  l;ilia  frunl 

u.  ul  lo- 

qiiilur  Loglrus  «i 

U,    1 

ul   ■         ■»« 

exi^ilant,   - 

1 : 

qunn»  coi:                   1 

ucnus  st 

:np:r  nabet 

multai  sjH-  '■"  a 

De  ir.MTio.  El 

a 

n. 

Docloris  in  2.  an 

»- 

"    u  scrupul'"" 

1. 

..I, 


1«.  t. 


256 


SUPER  UxNIVEUSAUA  POUPJIYRH 


26. 


27. 


qiiia  qiiceslionibu.s  praecedenabiis  declara- 
Ixun  esl  quod  prwdicari dephiribiis eslraVio 
Universalis,ergo  perse  includilur  in  intel- 
leclu  cujuslibel  speciei  ipsius,  el  per  con- 
sequens  Generis.  Siuiililer  differentibus 
spcce  (ul  diclum  esl  quncsLione  prfleeunle) 
est  convenienter,  tanquam  particula  quid- 
dilaliva,  posita  in  dcfinitione  Generis,  ergo 
de  necessitite  species  plures  requiruntur 
et  differentia  specie.  Similiter  posset  argui 
de  Genen^  et  Specie  in  f undaraentis  tum  ex 
illis  auctoritatibus  anle  oppositum,  tum 
quia  si  intentio  Generis  requirit  plures 
intentiones  specierum,  el  fundamentum 
fundamenta,  cum  illae  intenliones  habeant 
esse  in  diversis  fundamentis  specificis  sub- 
jective. 

Item,  supra  dictum  est,  quod  definitio 
Universalis,  et  Generis  est  quidditativa,  et 
essentialis,ergonon  datur  per  aptitudinem. 
Patet  consequentia,  quia  nulla  aptitudo  est 
de  essentia  illius  cujus  est,  ut  patet  ple- 
rumque  in  doclrina  istius,  el  maxime  2. 
quDKSt.  Quodlibeti,  et6.  quaest.  primse  dis- 
tinct.  2.  Male  ergo  dicit  quod  definitur  per 
apium  nalum  prxdicari,  etc. 

Item,  videtur  quod  aptitudo,  et  potentia, 
inconvenienter  distinguantur,  ut  Doctor 
distinguit  :  nam  aptitudo  dicit  ordinem  ad 
actum,  et  potentia  inclinationem  ad  illud, 
respectu  cujus  est.  Potentia  etiam  absoluta 
non  est  ordo,  cum  ordo  sit  respectus. 

Item,  videtur  quod  grave  positum  sur- 
sum,per  potentiam  divinam.sit  aptum  esse 
sursum,  aliter  esset  violenter  sic  sursum, 
quod  non  contingit,cum  omnia  sint  in  po- 
tentia  obedienliali  respectuDei,et  per  con- 
sequens  liabent  inclinationem  secundum 
imperium  ejus. 

Item,  talpa  dicitur  cseca,et  tamen  nonest 
nala  habere  visum,  ergo  illa  propositio  est 
falsa,  Nihil  dicilur  priualum,  etc. 

Item,  per  potentiam  divinam  potest  cae- 
cus  etiam  natus  videre,ergo  illa  propositio 
esl  falsa,  A  privatione  ad  habiium,  etc. 

Item,  a  lenebra  ad  lumen  est  possibiiis 
Iransitus,  et  sic  de  aliis  multis. 

Ad   ista  respondeo,  primo  prsemittendo, 


judicio  meo,  quod  ille  primus  molus  di- 
cendi  sufficienter  impugnatur  a  Doctore,  et 
ideo  secundus  modus  magis  mihi  sapit,  et 
verior  est,  logice  loquendo  :  tamen  susti- 
nendo  primum,  ad  primum  istorum  dico, 
quod  intelligitur  illud  aptitudinaliter,  ul 
dicitDoctor,etcommunisexpositioomniura: 
est  enim  Universale,  et  praedicabile  idem  ; 
et  prsedicabile  est  idquodaptumnatum  est 
praedicari.  Et  sirailiter  dicendura  est  de  dif- 
ferentibus  specie,  quod  requiruntur  aptl- 
tudinaliter. 

Vel  si  contendas  qaod  intelligantur  ista 
actu,  et  non  solum  aptitudine,  pos.set  dici 
quod  verura  est  de  facto  loquendo  :  sed 
taraen  in  aliquo  casii,  ut  quaestio  ista  sup- 
ponit,  po.sseL  aliter  esse.  Similiter  potesl 
dici  ad  illud  quod  tangitur  de  fundamen- 
tis. 

Ad  aliud,  posset  dici  uno  modo,  quod 
entis  aptitudinalis  definitio,per  aptitudinem 
congrue  potest  assignari.  Ilujusmodi  est 
praedicabile,  vel  Universale.  Aliter  posset 
dici,  posito  quod  Universale  corapletura,et 
acLu,  (de  qu-j  est  hic  serrao)  sit  ens  acLu,et 
quod  praedicabile  sit  tanquam  passio  ejus, 
ut  supra,  quaest.  6.  dictum  e.st  :  tunc  vel 
circumlocutive  datur  hic  definitio  per  ap- 
titudinem,  vel  est  descriptio  per  subjecti 
passionem. 

Et  per  hoc  solvitur  illud  quod  sequitur 
de  aptitudine.  Et  si  adhuc  contendas  quod 
est  relativum  actuale,  ergo  requirit  termi- 
num  actu.  Dico  quod  verum  est  loquendo 
de  actu  cognito,  ut  dicit  secunda  positio, 
non  autem  in  actualiexistentia,ut  loquitur 
ista. 

Ad  aliud  dico,  quod  forraaliter  potentia 
non  est  inclinatio,  vel  non  repugnantia,  li- 
cet  aliquando  se  concoraitentur,necaptitu- 
do  forraaliter  est  ordo,  licet  concoraitentur 
se  :  nullibi  enim  secundum  veritatem  est 
aptitudo,  ubi  non  est  potentia  in  ordine  ad 
aliquod  agens  in  universo  :  aliter  apLiLudo 
esseL  oLiosa,  contra  Commentatorem  2.  Me- 
tapli.  in  principio.Quod  tangitur  de  poten- 
tia  absoluta,  dico  quod  hic  loquitur  de 
potentia  respectiva,  ut  patet. 


Ol.M-^STIO  XVIK 


K7 


Ad  aliufl  dioo  hrovilcr.qufxl  iri  l.ilirasu, 
gravo  ossot  sursuru  viojculor,  ul  violoulia 
oppouilur  aptilu'lini  nalurali,  non  tainon 
ut  opporutur  apliluflini  oljodiontiali,  liro'. 
aliquihus  vidcatur  quorl  noc  naluralitor. 
noc  vifjlontor,  sod  taulurn  noutralilcr  sit 
sursuni  :  ot  hoc  habot  oxprosso  islo  qurcsl. 
1.  Tortii,  cl  qua'st.l9.  Quodlihoti,  quod  vi- 
dolicot  cum  actu  supornalurali  slat  aplitu- 
do  naturalis  ad  oppositum. 

Ad  aliud  dico,  quod   loquitur  Doctor  hic 


Ilpm,  nihii  -  :i 

rollalivum  ;  svi  i:i  nut  pn  <r.    •  n 

inlollii,'ibiIom  polo^l  approh*»n'li,  .  r.i  .lia 
pr()p"Silio  osl  f:ilsa,  quo«l  .\riui  natur.r,  im- 
ipuintum  dicilur  speciet,  nt  quod  aciu  ^*^m 
cipiatur,  elc, 

Ilem,  vldclur  quo'!  ill.i  tertia  ralio  pra- 
supponal  falsum.  '  Oonus  p*4o  nr\-x 

fJonus,  proplcr  .solam  apliludinem  ad  \ 
dioandum,  -imo    roquirilur   quod  baboal 
ad  minus  unam  speriem  actu.  et  ita  non 


proprio  do  privationo,  qu.u  osl  carontia  in     eril  similodo  illis  spociebus,  qua?  tantum 


apto  nalo  hahero  hahitrun,  ot  quando,  et  In 
quoruinquo  loro  fuoril,  ol  secunduru  quod 
ol  ad  quod,  ut .'),  Molaphys.  loxt.commont. 
27,  ol  9,  Molipiiysic,  loxt,  commont.  .3,  ha- 
hotur,  Modo  lalpa  non  ost  hujusinodi,  Vol 
alitor  quod  talpaost  nala  liahero  visuui  .se- 
cuiiduru  gonus  propinquurn,  scilirol  in- 
quanlumanimal. 

Ad  aliiul  do  louohra,  olo.  patobil  infr"i, 
in  Postpr-.odicamontis  in  una  qurostiono, 
vorilas  illius  propositionis,  do  qua  priva- 
liono  intolIi;,Mtur,  el  do  qua  non.  Vide  ihi 
triplicom  dislinctionom  do  prlvaliono.  Kt 
cum  dicilur  quo  1  por  potontiaiu  divinam 
polesl  cjccus,   olc.  dixi  jan»  quod  nullibi 


apLT  sunl  roriporo  pnrdicalionom  ejas,  et 
sic  argumonlum  non  proce<Iil, 

ItorTi,vidoturquod  illa  pr  '        l/^ 

oaxe  xnfflrit  ulriq^tr  rorrritti>^>,ii*>h  ml  . 
ut  patol  in  rolalivis  lerlil  mo^Ii.el  plur 
aliis,  in  quihus  alitor  hal)el  o*so,  el  aiio 
modo  ununi  corrolativum,  ol  aliler  aliud. 

Ilcin,  vidolur  rosponsio  dala  ad  .socun-       31, 
dum  istorum  Irium  inoludore  .iliqua  du 
hia.  Primo  ciun  dicit  *  quo«l  non  suf/ictt  ai  *  a««.  i. 
esni'  sprrin^   elc.   arguitur  cnira  sic  :  In- 
(pianturu  aliquid  pni*dicalur  in  rnliono  irr»- 
noris^  dc  aliquibus   in   raliono 
p«'r  hoc  douolalur  quod  in  inloUociu  eorum 
sit,  ol  iucludatur  lale  Genus,   ergo  malo 


cst  aplitudo,  ubi  non  ost  potontia  al)Soluto     dicit  Doclor,  quod  non  rst  verum  de  dtis 
loquondo  ;  modo  IMiilosophus   loquitur  ihi      mullis,  etc. 


naluralitor,  utcxpcrtus  o.st,  ol  iu  ordinoad 
agens  naturalo,  sicut  alihi  in  siuiilihus  lo- 
quitur, 

Socuudo  diihititur,  circa  aliqua  dicta  iu 
illis  Iribus  ralionihus  contr-a  priiuaru  pro- 
positiouotu.  ot  ,solutionibus  oaruiu,  susti- 
nondo  priinam  positionoiu.  Kt  ([uia  prima 
ratio  ost  .satis  oxpro^sa,  ot  doclaral.i  [irius, 
circ.i  socuii  lain  rationoiu '  insl.iho,  Vidolur 
oiiiiu  qiiod  illiid  priiiiuiu  .'issumptuiii  sil 
t'.ilsuMi,((ui  I  n.ilura.vol  (luiddit.isanimalis, 
soclusa  oiuni  opor.itiono  inlolloclus,  ut  ha- 
h(»'  ill.iiu  unilatom  luinorom  uuit;»'o  .spoci- 
fici.  oslcomtuunic.ibilis,  ol  pnvdicabilisdo 
plurihus.  (|uaiituiu  (Mt  ox  p:irle  sul,  dalo 
(|uod  iiitolloclus  uiliil  o[H»ro!ur  cinM  ips;im 
urr  circa  s[Mvics  o,jus.  iuio  d  i'o  quo'l 
iiiill:i  [)oh'uli;i  cogiio.scal  ipsjuu,  noc  sp<vies 
ojus. 

Tora,  I. 


Item,  quaro  dicit  qu(xl  aliqnnndodic^ba- 
tur,  do  piwlorito,  el  /^r  eamdem  spciefn. 

Ilom.vidolurquod  inconvr * 

illain  primam  cons<H]uontiam  lerLiv  r. 

nis.quia  simili  ar.  >e:!»l  qu  i^ 

liono  [ir'      '    i'«*.  1.1  [T.: 

qu;osi.  (..  .N.  i  tnstaiUia  «»<  • 

ad  [)ro[>osilum,  lum  ""'  >   '         ... 

fonu:t   solis  iiot'   ••^'   ;;.       .  tuni 

dato  (luod  sic  1  "ir.  'i- 

ria  non  sil  a[)la  n    . 

ria  prima  sii  unica  omnium.  iH  iii  ;  < 

ad  omnos,  ol  maxiino 

hujus,  in  pleri.>««iuo  l«K'is,  ol  p 

stH^undo,  distincl.  1 1. 

Iloiii, 
liido  inuinK|U' 
iuv   [ini  illd  mi  li«*"  I  ' 

11  mve  puMium  Mir 

IV 


a«i 


258 


SUPEll  UNIVERSALIA  POKPIIYKII 


sura,  est  aplum  esse  in  centro,  ita  in  cen- 
tro  est  aptitudo  ad  recipiendam  ipsum,  et 
possct  niliilominus  poni  sic  rursum,  quod 
nunquam  posset  esse  in  ccmtro,  potentia 
saltem  agentis  naturalis,  de  qua  videtur 
loqui  ipse. 
Naufra  c-  Ad  ista  respondeo.  Ad  primum  dico,quod 
nerica  7ion  sicut  Universale  aliud  est  in  potentia,  aliud 

est  nisi  po-  .  .         ...  .      ••      i  i       i 

tentia  re-  m  actu,  et  si  m  potentia,  noc  est  vel  pro- 
ucr*a/e "'  pmqua,  vel  remota ;  ita  prajdicabile.  Dico 
igitur  quod  loquitur  hic  logice,  et  de  Uni- 
versali  in  actu,  vel  prasdicabili,  vel  saltem 
in  polentia  propinqua.  Nihil  enim  sic  est 
aptum,  nisi  cognitum,  et  cogniLis  extremis, 
vel  terminis  suaj  aptitudinis,  et  tunc  sequi- 
tur  actus  praedicandi.  Prius  enim  cognos- 
cuntur  extrema  cognitione  absoluta,  quam 
comparativa,  ut  diclum  est  scepe  supra. 
Concedo  crgo  quod  assumitur  in  argumen- 
to  de  quidditale  generis  in  illo  priori,  lo- 
quendo  de  aptitudine  reraota,  non  propin- 
qua. 

Ad  aliud,  tactum  est  supra,  qusest.  4.  et 
sequenti.Sed  breviter  pro  nunc  dico,  quod 
hic  accipituriS/^ec^em  actu,  pro  fundamento 
propinquo  speciei,  vel  non  quocumque 
modo  appreliensam,  sed  appreliensam,  et 
comparatam. 

Ad  aliud,  patet  ex  dictis  quomodo  pro- 
cedit  argumentum  Doctoris. 

Ad  illud,  quod  tangitur  de  relativis,  non 
dicit  Doctor,  quod  seraper  habent  unifor- 
miter  esse,  sed  quod  sufficit  sequale  esse. 
Loquitur  etiam  de  relativis  mutuis,  ut  pa- 
tet. 

Ad  aliud,  palet  ex  secundo  arliculo.  Non 
enim  inlelligiLur  illud  de  prxdtcari  actu, 
sed  aptitudine,  licet  in  rei  veritate  solutio- 
nes  illse  non  sint  muILum  curandse.  Addit 
enim  Doctor  ulLra  hoc,  quod  esl  p^^a^dicari 
vel  aptiliidine,  vel  actu  :  alias  conditiones, 
ut  sint  actu  species,  et  infra  osLendil  quod 
argumenLum  peccat  secundura  Conse- 
quens. 

33.  Ad  aliud  dico,  quod  ideo  dicit  aliquando 

dicebatur,  quia  prsesupponit  omnes  species 
possibiles  in  universo  aliquando  fuisse,  et 
ideo  si  ponatur  aliquara,  vel  aliquas  alicu- 


jus  generis  non  esse  actu  in  re,  aliquando 
taraen  fuerunt,  et  per  consequens  species 
intelligibiles,  aliquando  ab  individuis  ea- 
rum  acceptae,  remanent.  Quare  et  specie 
inesse  cognito  actu,  vel  habitu.  Si  tamen 
poneretur  aliquam  speciem  alicujus  gene- 
ris  de  novo  secundura  se  Lotam  posse  pro- 
duci,  tunc  solutio  non  procederet.  Dicit 
e{\d,-mpereamdemspeciem,qvji\di  si  per  aliam, 
viderelur  esse  alterius  objecti,  ut  palet,  et 
tangitur  infra,  super  libros  Perihermenias. 
Sed  tamen  non  est  simpliciter  irapossibile 
quod  sit  alietas  speciei,  et  identitas  ob- 
jecti. 

Ad  aliud,  patet  quod  bene  negat,  de  for- 
ma,  consequentiara  illara  valere,  ut  ostendi 
per  insLantiam.  Et  cum  dicis  quod  sic  ar- 
guit  qua3slione  prsecedente,  dico  quod  non, 
quia  ibi  de  facto,  hic  vero  de  aptitudine. 

Cum  instatur  contra  instantiam  de  sole  : 
Ad  priraum  negatur  assumptura  secundura 
verilatem,  quia  forma  solis  est  materialis, 
sicut  aliorum  corporum  coelestium. 

Ad  aliud,  poLest  dici  uno  modo,  quod  lo- 
quitur  de  maLeria  secunda,  vel  dato  quod 
de  prima,  forte  locutus  est  secundum  cora- 
raunem  opinionem,  quae  ponit  alietatem 
maLerise  superioris,  et  inferioris. 

Ad  aliud,  probabiliter  sustinetur  illud 
dictum  de  potentia,  et  apLiLudine,  eL  pro- 
positio  sequens,  et  ad  instantiam  de  gravi 
diceretur,  quod  ibi  est  potentia,  quia  nul- 
lum  violentum  perpetuum  naturaliter.  Si 
enim  visus  esset  natus  esse  in  cseco,  sicut 
e  contra  :  quare  non  poLenLia,  sed  quidquid 
siL  de  ulLeriori  invesLigaLione  hujus,  etdic- 
torum ;  probabiliter  tamen,  et  famose  lo- 
quendo,  Doctor  solvit  argumenta  illa  opLi- 
ma,  uL  dareL  viara  tenendi  primara  propo- 
sitionem.  Secunda  tamen  propositio  mihi 
magis  sapiL.  Sed  in  rei  veriLaLe  supplendo, 
uL  facit  Doctor,  parura,  vel  nihil  differunt. 

Caelera  clara  sunt,  nisi  quis  raoveretur, 
eo  quod  dicit  Doctor  in  secunda  proposi- 
tione  *,  quod  Species  inlelligibilis  accipitur  ' 
ab  individuo,  et  quod  aplitudo  habeatur  ac- 
tu,  ubi  videreLur  esse  opposiLio  in  adjecLo. 
Sed  lia3c  faciliter  solvuntur.  Priinum,  quia 


Of.ESTIO  XIX 


tm 


¥ 


liiiiludo 
•do 


quofl  Gst  causa  rau.sac,  ost  causa  caasali  : 
socl  in(Jivifluurn  osl  causa  phanlasrnatis,  el 
hoc  causa  speciei,  orgo  vol  sallem  inrJivi- 
duurn  es!  qnod,  iicel  non  quo,  vel  in  indi- 
viduo  inclutliliir,  cl  illud  fjitod,  esl  ratio 
agondi,  ol  condilio  a«,'f'ntis  :  ol  ideo  non 
dicil  Doctor  quod  individuurn  causat,  sod 
quod  ab  iiulividuis  accipiuntur,  quod  osl 
rocto  dictuni. 

Ad  aliud  dico,  quod  apliludo  poloslcorn- 
paiviri  vpI  ad  inos.so  fundainonlo,  vol  ad 
tor-miuum.  Pr-imo  moflu,  non  aptiludine, 
sod  actu  iiiost.  Socundo  rnodo,  proprie  ost 


do,  pcr  ArMritelcm  7.  Mt-taph.  cont. 
4li.  el  non  sicut  DifTerenliu;  quia  lunc 
pcr  se  ipsurii  deik-endcrct  supcriuN  in 
hano  inferiorem  DilTerentiaiii :  erj^o  pr». 
dicatur  superior  de  inferiori  in  ffuid. 

Item,  prmitur  od  separandum  Genus 
ah  Accidonte,  quod  non  rontinj?it :  quia 
Acridons  pncdiratur  i*/i  7M1V/;  quia  in 
oinni  Gonero  e«t  reporire  quid^  per 
Aristotolem  1.  Topicorum.  cap.  74. 

Adoppositum  esl  Porphvrius.  Dicen-  ^  -. 
dum,  quod  convemrnter  ponitur,  qxii^  l>oeimru. 


apliludo.otaplitudinotorminumhatet,  et     praidirari   dividitur   in    pnedicari    in 


non  noco.ssario  aclu,  ut  irrfra,  cap.  do  Pro 
prio  hahot.  Ibi  for-te  prolixius  hrec  Iracla 
bo,  ol  hajc  omriia  probabililor  dicta  sint. 


b 


» 


quid,  et  in  (luale,  tunquam  per  primos 
praMlicandi  modos;  igilur  fxr  illa  dcs- 
cendit  Uiiiversale  in  speci«'s,  Genus  au- 
tem  non  pra;dicatur  xnquale,  igiturin 
quid. 

liitoIli^'onduin  quud  pja;dican  in 
'luidy  est  proidicari  ossenliam  per  mo- 
dum  esscntia?,  hoc  convenit  Generi; 
quia  Genus  arcipilura  parte  materiali, 
et  ideo  pncilicat  es.«;entiam  per  modum 
substantis,  quia  esl  modusessentijp.  IVr 
opposilum  autem  DilTerentia  acclpllura 
parle  formaii,  et  ideo  pncdicat  essen- 
tiam  per  modum  informantis,  et  quali- 
ficanlis,  et  idtoiiw/urt/t'.  G.Topic.cap.8 


I 

•  n 

I  •'  jmi'- 

ni'ijitii 


lii  eo  qnn^i  quid  dividil  Conns  a  Diffrrenlia, 
t't  cotnmunitcr  acci  lentifjus.  Gap.  eofl. 

QU.lvSTKJ  XI.X 

IJtrum  hfp.c  parlirula  in  (}uid,  convc- 
nienter  pouatur  in  dc/initiune  (ie- 
neris 

ViiJo  citntos  qua'it.  ili. 

Quod  non  vidotur,  quiaillud  prajdica- 
liir  in  (piid^  perquod  convcniontor  res- 
l^ondolur.nl  inlerro^ationom  factam  per 
ipiid,  ul  pal»;t  e.\  probatione  Forj)lryiii  : 
talc  non  osl  Grnus  hlc  dfniiilum  :  quia 
siv(!  qu.vialui'  do  re,  sivc  do  inlontione 
Spocici,  non  convoniontor  respondotur  dicitur  pra-dicari  in  tjuaU'  >n4ui.  tn-lo 
pcr  (lenuM.  ul  denolal  intontionom,  ct  patet  DifTorentia  pranticandi  inler  Quali- 
lamon  Gonus  sicsuinpliim  dofinitur  hlc,     lalem  et  DiflTeixMitiam,  qu»  - 


.V<4«. 


Nota  quod  Quaiitas  ({ua'  est  IV.e«iica- '  DtArwu 
ontiim,  pranlicatur  in  «luate  alw^Iute.  JHgi^iH 
Sed  dilTcrentia  substantialis  |>:  ^ur  •" 

in  t/uafc  quid.  Kx  hoc  enim  qu.xl  im-  * 
porlat  formam.  pra'dicatur  WMiunU*,  sed 
ox    \\oc    quotl    i-  im, 

praMlicatur  in  tjutd,  idco  1 


iif  (liclum  esl  |irius. 

Ilom,  h.a^cparticula  poniliir  ad  distin- 
I^UfMidiiin  G(Mius  a  DilTfrontia,  per  Por- 
piiMiuin,  sc.l  lioc  non  pi)tosl  :  Igitur 
fruslra  poniliir.  lyobalur  minor.  hiffe- 
renlia  eniin  superior  prwdiailur  do 
Ih/Jerentia  inferiori^per  sepriinomo' 


pra'iiicandi  sumitur  a  diversu 
rs.sondi    qualitalis,  ct  d  "  »ul>s- 

tanlialis,  ut  patet. 

Coiilra  siilutionom  ; 
dicari  m  '/int/,  e«t  p: 
|>er  moduiii 
«lit\dio  in  'luiti.   iimnu  c^   iti/ns.  itoiu. 


260 


SIJPEU  UNIVERSALIA  PORPnVRII 


si  praHlicari  in  quid,  est  pnrdicarc  es- 
senliam  per  modum  essentia^,  et  illud 
non  estunivocum  rebus  divcrsorum  Ge- 
nerum ;  quianec  essentia  :  igitur  ha3C 
particula,  in  quid,  non  convenit  rebus 
diversorum  Generum;  ergo  ncc  Genus 
hic  defmitum  est  univocum  omnibus 
illis  Gcneribus. 
Soiuiio.  Dico  quod  prfedicari  in  quid,  est  prae- 
dicare  essentiam  subjecti,  per  modum 
essentias,  et  quod  lapis^  vel  aliud  dispa- 
ratum  non  pr^edicatessentiam  hominis, 
per  modum  essentiae,  quianon  prasdica- 
tur  de  homine ;  nam  illo  modo  tantum 
■  superius,  et  commune  prasdicatur  de 
contentis  sub  illo,  et  de  illis  est  mani- 
festum. 

Ad  secundum  potest  concedi,  quod 
prasdicari  in  quid,  est  pra^dicare  essen- 
tiam  per  modum  essentiae,  et  hoc  est 
univocum,  licet  essentia  non  sit  univo- 
ca;  quia  sufficit  essentiam  similiter  se 
habere  hic,  etibi,  ad  prasdicari  univoce, 
quia  prtedicari  dicit  habitudinem. 
4.  Ad  primum  argumentum  dico,  quod 

menia.  duplcx  est  qua^stio  de  Specie  sumpta  pro 
intentione,  scilicet  quid  est,  et  quid 
prcedicalur,  est  propria  qua^stio  in  in- 
tentionibus,  et  sic  convenienter  respon- 
detur  per  Genus,  ut  hic  defmitur.  Ut 
quasrenti  quid  proidicaiur  de  Specie, 
bene  respondetur  Genus.  Si  autem  fiat 
quaestio  cum  esse,  ista  est  propria  fun- 
damentis,  et  sic  prcedicatione  exercita 
pra3dicatur  fundamentum  Generis,  de 
fundamento  Speciei  in  quid. 

Ad  secundum  dicitur,  quod  Differen- 
tia  non  preedicatur  in  quid  de  aliquo, 
respectu  cujus  est  Differentia,  sed  res- 
pectu  cujus  est  Genus,sed  superior  Dif- 
ferentia  cstGenus  respeclu  inferioris. 

Contra,  quia  si  sic,  ergo  in  omni  Ge- 
nere  sunt  tria  generalissima,  scilicet 
Specicrum,  et  Duarum  Differenliarum. 

Item  si  Differentia  inferior  sit  Species, 


ergo  habet  propriam  Differentiam  supe- 
riorem  in  se,  ut  Genus,  et  aliam  Diffe- 
rentiam  superaddilam,  cl  ita  illa  Diffe- 
rentia  pari  ratione  erit  Species,  respectu 
superioris  Differentia3,  et  ista  habebit 
aIiamDifferentiam,etillaaIiaDifferentia, 
non  potest  esse  in  alio  Genere,  quia  tunc 
non  substantia  esset  prius  substantia, 
ergo  sic  procedendo,  infmitae  erunt 
Differentiae  in  Genere  substantiae,  et  ita 
nihil  erit  cognoscibile ;  quia  non  erit 
devenire  in  primam  illarum  Differen- 
tiarum. 

Ad  hoc  igitur  dicendum  sicut  dictum 
est,  quod  tota  coordinatio  Differentia- 
rum  reducitur  ad  coordinationem  Spe- 
cierum. 

Ad  tertium  principale  dico,  quod  ni- 
hil  praedicatur  in  quid  de  illo,  respectu 
cujus  est  accidens,  sed  respectu  cu- 
jus  est  Genus,  ut  color  non  prasdica- 
tur  de  Substantia  in  quid,SQ6.  dealbedi- 
ne  respectu  cujus  est  Genus. 

EXPOSITIO 

De  Primo,  quid  sit  in  quid,  innotuil  su- 
pra  quaest.  12. et  alibi,et  in  solutione  hujus 
qusestionis  palet.Nedumenim  essedequid- 
ditate,  vel  de  essenlia  dicit  in  quid.  Unde 
ail  in  Theorematibus,  definitione  6.  Essen- 
tiale  in  plus  se  habel  quam  in  quid,  et  infra, 
cap.  de  Differenlia,  qusesL.  6.  dieit  quod 
Ad  prxdicari  in  quid,  no?i  sufficit  quod 
prsedicet  quid.  Quid  vero  quidditas,vel  quod 
quid,  ut  quod  quid  erat  esse,  habet  videri 
in  Metaphysica,  et  alibi  saepe. 

Ordo  qusestionis  Imjus  patet,  et  divisio 
ejus  communis  est,  excepto  quod  in  secun- 
da  parte  potest  fieri  aliqualis  subdivisio, 
ut  patebit.  . 

De  Segundo,  arguit  tribus  rationibus 
partem  negativam. 

Prima  satis  clara  est,  procedit  enim  ex 
arguraenlo  Porphyrii  iniitlera,  ad  opposi- 
tum  tamen  oslendentis  Genus  pra^dicari  in 
quid,  eo  quod  convenienter  respondelur 


0!J/ESTIU   XI\ 


»\ 


por  ipsuin,  ad  iiUorrogalionoin  farUini  por  de  re.s(iOinl»H  ad  qiin.si  ulii  duo  f. 

f/uid  do  Sp(!ci(;.   Cum  cr^^r)  ful  qua;sL    11.  Priino  .solulionein  qi.  ij»,    coi. 

o.slcrisurri  c.st)  (ionu.s  ul  Iiir  (lcliiiilur,  sil  ncin  aftirnialivain  ..eido- 

iriloiitio,  ot  lalo  iioii  di(^itur  iii  f/uid  do  re,  claral.  .Secundo  objir.i  cu:i::u  ;..  ui.  ol  -  ' 

ut   p.itol,  iicc  de  intonliono  .Sp(;ciei,   cum  vil.  Priina  pars  poU-sl  divj.jj  in  dua*.  iTi- 

sint  disparalJD  Spocics  IJnivor.salis,  quare  ino  coijclu.sioneiu  qua5»ilj  affi-  •    ■  - 

iiullo  inodo  (ioiius  pr.Tdicatur  in  quid  :  si  nii,  el  breviler  probal.  .<♦-•' 

oiiirn  quaoratur  yj//</ e.s7 /to;/Jo*  non  ro.-.pun-  bilia    pro    inajori  declai 

•  (lotui-  quod  cst  Goiius.  Si  ctiain  qua;ratur.  I)icitergopriin(;,quoJ  co/nywiiWi^»/-; 

f/uid  esl Spccies?  nvr  lepttiidotur  pcrtionus.  Cujus  ralioiK?in  subjun-il.  tH  sunr  .      . 

.Socuiida    ralio   piocodit    o.\    inadafpia-  ,Jixii,  (o  qu«Hj  ralio  l  . 

tione,  vol  polius  oo  qu(jd  fru.slratur  llnc,  ran  (/«• /)/t<ri7;i/*,qua)dividilur  peri/i  yaji. 

pnjplor  quciii  poiiitur,    ul  supra,   qiia-sl.  el //i  yi//j/<.,  lanquain  priinos  morJoH  prxdi- 

17    iii  simili  arguUiin  ost.  Et  formctur  ar-  candi.  Cuin  igilur  Oenus  sil  specie»  l 

gumontuin   similitcr.  sicut   ibi  nolavi   ra-  vcrsalis,  nocos.se  osl  ul  aliquo  duonim 


tiouc  1.  anle  op[)()silum.  Iu  probaiido  mi 
iiorcm  adduril  Pliilo.soplium  7.  Mctapli. 
texl.  comm.  i'.i.  ul  supra,  qua-st.  I"».  et  Kl. 
rccilatum  csl  dc  pra;dicaliono  diffcr-cnlia) 
supcrioris  dc  interiori. 

El  quia  aliquis  dicorct  quod  pra'dicalur 
iii  qualo,  ct  non  in  quid,  sicut  pricdicatur 
do  Spccic  cujus  cst  coiislituliva,  hoc  cxclu- 
(l(Mido  dicil,  quod  non  jnxdicalnr  ut  diffe- 
renlia,  sciliccl  sicut  do  .Spccio  prajilicalur, 
sod  utsuporius  do  inforiori,  in  rccta  linca  : 
et  assi^nial  ralioiicm  diccns,  t/uia  tunc  su- 
perius  /ter  se  ipsum  descrnderel  in  inferius, 


durum  pnodicandi  pncdicelur,  quia  d.   • 
rontiai  divisiva.'  (ienorum,  .sunl  conslituU- 
va^Speciorum.  Manifcslumaulemc^l.qi     ! 
(lcnus  non  pncdicalur  xnqHale,  er 
locum  ab  immcdiale  !■ 
lur  in  quid.  Elquia  ali«jui>  uuuiuri.i,  iji. 
(loiius  non  pnodicarctur  in  qunle,  el  q: 
DilTcrentia  pra^dicatur  in  7</a/c,  ol  noit  ... 
quid. 

Ponil  primum  iioiabile  dnMnr.ifivura  in- 
torum   tcnninorum,  el  sitrr:  >!ii'i  eo- 

ruin,  quid  videlicel  .sil  p:     .     ,ri  in  qm  i, 
ot  quid  in  quale,  el  lola  lillera  palel  ex  hi« 


hoc  est  dictu,  quod  sicut  dilTorciitia  uon      qua»  dicla  sunl  supra,  quavsl.  12.cl  .srquen 
contraliitur  ad  illud,  cujus  esl  dilTorentia,      libus.  Et  ne  o.x  hoc  qucHJ  dicil  I). 


scd  potius  coutrahit,  ct  dctcrminat  (jcijus, 
el  alia  supcriora,  ita  si  dilTcrcntia  suiKTior 
de  infcriori  dicerctur,  ut  dilTcrcntia  ;  non 
dctermiiiarctur,  noc  coiilriihorctur  ad  ip- 
sam  por  ali(iuod  coulractivum,  cujus  opjH)- 
situm  i)i"csupp()iiit  Doctor  e.s.se  vcruui,  li- 
cot  iioii  probct. 

Vult  crf^'o  infcrro  (luod  cum  ut  sui)crius 
dc.scciidat  iii  ipsam.  ct  pcr  c()n.sc(|uciis  iK«r 
aIi(iuo(l  dctormiiialivuiii.  vcl  coutraclivum 
pradicatur  iii  quid  de  ip.sa,  sicul  in  linea 
rccta  Spccicrum,  cl  Cicucrum  CDiivcnil  suo     tia  suOstantmlis.  id  c>l.  * 
modo.  Tcrtia  ratio  procodit  simili  funda-      calur  in  qualf  quid,  ul  esl 
mciito  sul)  aliis  tcnuiuis.  ut  patol.  .Vdducil      liule.    ul   ltalM>lur  tt.   Tv 
IMiilosopliiim  I.    ropicoriim,  cap.  7.  el  e.sl      ^iuod  dtvlanil  : 
propositio  notabilis,  el  .s;cpo  pondcratur  in      ulis  iinporUl  t 
his  qiueslionibus.  ul  supra  !.a 

Ad  oppositum  adducit  l'(>rpliyrium,  dciu-      ac/iM,  suiil  -  iiia  ira 


pntHlicari  in  quaie,  crotleret  aliquts  Diffe- 
renliam  e.s.se  qualilalem.  de  : 
(^Uialitati.s,    cujus    modus    p:  ' 
pnudic^iri  iii  ^tm/^r,  secundum  quotl  di\ 
modi  pra>dicandi,  el  <j  'iios  e(  res( 

sioiies  proiHirlionales  .  '     -  Jecem 

rra'(.licaincnlis  :  ideo  .  i  ui  luiu  no- 

labile,    diccits  qu(Hl  g .«   ut  ett  ttmtm 

Itrxdicatnenluin  prj-dwalnr  >"  ■•>'  «'•  ••^.»- 
lute,   .scilicel  abstjiic  :j'i  ii:  i    : 
conlr.ihonlt»,  vel  di 


in 


S«l 


262 


SUPER   UNIVEKSALIA  PORPHYIUI 


re  pracdicalur  in  quale.  Undo  5.  Molaph. 
tcxl.  comm.  10.  habolui',  quod  primus  mo- 
dus  Qualitatis  est  differontia  substantiae. 
Et  quia  non  quamcumque  formam,  nec 
quocumque  modo,  sed  formam  quidditali- 
vam,  et  essenlialem  importat,  et  ex  conse- 
quenti  per  modum  totius,  ideo  prsedicatur 
in  giiid.  Quare  inquit  ralione  toliiis,  id  est, 
formoe,  et  quidditatis,  praedicatur  in  quale 
qicid,  id  est,  in  quale  quidditative. 

Unde  concludit  ex  hoc  differentiam  inler 
modum  praedicandi  Qualitatis,  et  Differen- 
tise,  quse  differentia  sumitur  ex  diversitate 
modorum  essendi,  ut  prius  ssepe,  de  quo 
magis  infra,  cap.  de  Differentia,  quaest.  6. 
habet  videri. 
•10.  Deinde  objicit  contra  dicla  dupliciter,  et 

maxime  contra  illud  primum  noLabile. 

Primo  inferendo  ex  illa  descriptione 
praedicari  in  quid,  hoc  inconveniens,  vide- 
licet  quod  hsec,  Jlotno  est  lapis,  est  prsedi- 
catio  in  qicid,  et  hoc  manifeste  falsum  est  : 
quia  esset  per  consequens  vera,  cum  omne 
prsedicatum  in  qicid,  vel  in  quale,  essen- 
tiale,  de  aliquo  vere  inesl  sibi.  Quod  autem 
illud  consequens  sequatur,  patet ;  quia  la- 
pis  non  prsedicatur  de  homine  per  modum 
qualitatis,  nec  informantis  :  quare  per  mo- 
dum  subsistentis,  vel  essentise,  quod  est 
prsedicari  in  quid  per  te. 

Secundo  arguit,  inferendo  illud  incon- 
veniens,  videlicet  Genus  hic  definitum  non 
convenire  univoce  rebus  omnium  generum, 
vel  esse  univocum  eis,  cujus  oppositum 
dictum  est  supra.,  quaest.  14.  Quod  autem 
hoc  sequatur,  potest  sic  argui  :  Cujus  pars 
essentialis,  et  per  se  definitio  non  est  uni- 
vocum  omnibus  generibus,  nec  ipsum  de- 
finitum  :  sed  hsec  pars  definitionis  Generis 
est  hujusmodi,  ergo.  Patet  consequentia 
cum  majore.  Minor  vero  patet,quia  essen- 
tia  non  est  univoca  illis,  ut  dictum  est 
ssepe  supra,  el  infra  magis  :  quare  nec 
praedicari  in  quid,  si  illa  descriptio,  quam 
tu  assignas,  est  conveniens,  scilicet  prsedi- 
care  essentiam  per  modum  esseniise,  et  po- 
test  hoc  argumentum  formari  eodem  mo- 
do,  sicut  prsecedens. 


Ad  hsec  argumonta  respondet,  negando  \\, 
consequentiam  [)rimi,  quia  priedicari  in 
quid,  vel  in  quale  dividunt  prsedicationem 
possibilem,  et  veram,  ubi  videlicet  est  ha- 
bitudo  pracdicati  ad  subjectum,  qualis  est 
abstracti,  inquit  Doctor,  id  est,  superioris, 
vel  communis,  vel  si  loquatur  de  abstrac- 
tione  proprie,  intelligi  debet  de  abstrac- 
tione  non  ultimata  :  accipit  enim  abstrac- 
tum  pro  Universali*  ut  ssepe  alibi  habet. 

Adaliud,  dicitconformiter  dictis  supra,  Ad  un 
qusest.  14.  et  15.  et  infra,  in  Anteprsedica-  ^^/"^'| 
mentis,  qusest.  4.  quod  sufficit  videlicet  «*^/"Acti 

'    ^  ^  nilas  ] 

unitas  proportionis  in  fundamentis  ad  uni-  'poriioi 
tatem  univocationis,  in  intentionibus.  Prse- 
dicari  ergo  in  quid  univocum  est  in  omni 
genere,  licet  nulla  essenlia  univocasit,  sed 
bene  unitatem  proportionis  habent  essentise 
Prsedicamentorum,  scilicet  in  similiter  se 
habendo,  ut  patet,  quod  sufficit,  inquit 
Doctor,  quia  prsedicari  dicit  habitudinem 
praedicati  ad  subjectum.  Ubi  ergo  est  uni- 
formis  Jiabitudo,  ibi  uniformis  modus  prse- 
dicandi;  et  ita  prsedicari  in  quid  secundo- 
intentionaliter  univocum  erit.  Deinde  res- 
pondet  ad  argumenta  principalia. 

Ad  primum  dicit  quod  sicut  Species  du-       12. 
pliciter  accipitur,    primo  -  intentionaliter,  sp^cic 
scilicet  et    secundo  -  intentionaliter  ,    ita  ^"/'''^' 
duplex    potest  esse    qusestio    de    Specie, 
videlicet  quid  est,  et  qicid  praedicaticr  de 
ipsa.  Et  licet  utraque  qusestio  posset  fieri 
de  ipsa  utroque  modo  accepta,  lamen  pro- 
prie    loquendo    prima    in    fundamentis, 
et  secunda  in  intentionibus  fieri  debet. 

Ad  formam  igitur  argumenti  dicendum, 
si  quseralur  de  Specie,  ut  quseri  debet,  sci- 
licet  quid  prsedicatur  de  ea  ?  Gonvenienter 
respondetur  per  Genus  ut  hic  definitur  ;  et 
sic  concessa  majori,  negatur  minor,  et  se- 
cunda  pars  probationis  ejus.  Sicut  ergo 
convenienter  quseritur,  quid  est  homo  ? 
et  respondetur  per  animal,  ita  convenienter 
queeritur  quid  praedicatur  de  specie  ?  et  res- 
pondetur  per  Genus,  et  talis  qusestio,  et 
responsio  habent  exerceri  in  fundamentis, 
sicut  incomplexa  unius  pro  incomplexis  al- 
terius  supponunt  taliter  unita. 


iX 


p 


li 


Afl  ^nciinfluTn  prinripalo,  dirii  quod  rlif- 
IVfroiitia  polost  acripi  vel  iit  flifforontia,  vel 
ut  gonus.  I'riiMO  niodo  non  pnofjicalur  in 
quifl,  sod  hono  socurifio  Tno<lo.  .S-d  contrn 
hanc  ro.sponsionem  argiiil  duplicitor. 

Primo,  quia  tunc  se<iuorotur  qiiod  in 
omni  gonere  essent  tria  nenoralissima, 
.scilicet  speciorum  in  recta  linoa  et  difTo- 
rentiarum  oppositariim,  qiiiasicut  in  linoa 
recta  est  pnodicatio  quiddilaliva  superioris 
de  inforiori,  ila  in  collalcraliljus  por  te, 
ergo  sicul  ihi  flalur  supromum,  ita  in  col- 
latoralibus,  suo  modo. 

Secundo  arguit  processum  in  infinitum 
in  differenliis  e.ssenlialibus  ex  illa  re-;pon- 
sione,  quia  si  difforonlia  suporior  esl  Ge- 
nus,  el  inforior  Spccies,  ot  omne  gonus  dos- 
condit  in  suas  Spociesperdifferonlias,  ergo 
aliqua  differenlia  orll  conlracliva  illius 
suporioris,el  constiluliva  inforioris  :  el  tunc 
do  illa  conlrartiva  quMTatur  an  sit  Species 
respcctu  superioris  difforentia^  vol  non  ; 
si  non,  pari  raliono  dicon  iiim  cral  de  pri- 
ma,  quam  tu  ponis  speciom  ;  si  sic,  cum 
omnis  spocies  habeat  geniis  el  differen- 
tiam,  ergo  illius  diffcrcntia'  orit  alia  dif- 
ferentia  conslilutiva,  el  de  illa  (lua^ratur 
sicut  prius,  cl  sic  processiis  in  infinilum 
in  ditTerontiis  e.ssenlialibus. 

Kl  quia  forte  ali(iuis  diceret  qiiod  si  il- 
lius  differcnli;c,  difforcntia^  crit  alia  d:f- 
forcnlia,  non  lamcn  do  gonerc  Subslanliac, 
sed  dc  alio  goncre  :  hoc  oxcludcndo  dicit, 
quod  non  potost  es.so  in  alio  gonoro.  Cujus 
ralloiiom  assignal,  qiiia  (liffcrciilia  ost 
priorspocio  :  modo  subslanlia  cst  piimiim 
omnium  7.  Mctapli.  /rxl.  comm  1.  non 
orit  orgo  diffcrcnlia  substanti.-o  non 
subslanlia  :  cliam  cx  non  subslan  - 
tiis  non  lit  subslaiilia  1.  IMiysicorum 
text.  romm.  2(5.  ol  27.  Spccies  autom  cx 
diffcrcnlia  (•oiistiliiilur.  Et  sicut  spocialitcr 
infcrt  Doclor,  lioc  inconvenicns  in  goncre 
subslantiir,  ita  in  aliis  :  eodcm  modo  pos- 
set  dici,  ot  do  proctssii  in  inliniliim,  cl 
quod  diffcrcntia  scmpor  osl  cjusdcm  gc- 
ncris  :  sod  in  subslantiis  manifcsliuscsl, 
ol  forto  vcrius,  ut  infra  magis.  Quod  au- 


M3 

tom  talis  proc<»«nwln  inflnilum  non  dpbeal 
admilti  oslondil  :  quia  ad  r  -^ 

cici  roquirilur  cognilio  omn.um  d.iUf^^n' 
tiarum  cjiis,  si  erg(»}«unl  ir  "■  non  po- 

loriinl  pertraasiri,  ox  I.  I  uu< norum.  cl 
alibisaipo,  noc  por  '"'•   -••'<•'     ^. >-.:..    -,ii. 

qiia    in  gonorc   suL ..im 

oril,  quia  cujus  cognilio  >[■  ,  .. .  i  ab 
ignoto,  el  ip.sum  ijniolum  oril.  Infinilum 
voro  ignotum  cst  I.  1'hysic.  cl  2.  yeUipby- 
sica^. 

Ad  hrpc  duo  rospondol  unica  ro.tpon- 
sione  :  sed  videtur  spocialilcr  esso  ad  pri- 
Tnum  istorum,  d  remillil  «e  ad  dicla  .hu- 
pra,  qu.csl.  12.  ad  tinom,  quod  acilicel  non 
soquitur  inconvoniona  iilarura  in  priroo 
argumonto,  quia  coordinalionos  "  '  -i. 
liarum,  otc.  .Sod  secundum  argumc;uum 
qux>rit  aliam  evacualionom,  ul  slalim  (an- 
gam. 

Ad  lertiiim  princip  ilo,  rcspondot  unifor- 
milor  ul    ad    .sccundum,   vidolicel   quoJ 


I&. 


accidons  polcst  comparari,  vel  ad  subjoi-lum  '"^L^^jt" 

vel  ad  suppositum,  ul  supra  .sa;p<«  diclum  ntpp^tU»^ 

est.   PriTuo  Tuodo  non   pra^dicatur  in  quid, 

et  sic   loquitur  Porphyrius  in  Iillcrn.  So- 

cundo  modo  bone  prxdicalur  in  quid,  non 

ut  accidens,  sed  ut  (Jenus,  vel  Spocics.  El- 

dcm  enim  fundamonto  comparalo  ad  di« 

vcrsa,   divorsa*  intcntionos  applicari  pos- 

sunt,  sccundiim  divorsilalom  propriolalum 

ex  parle  roi.  Color  namquo,  vel  coloratura 

rospectu  albi,  ol  nigrl,  esl  gynw*  ;  r»pec- 

tii  .s;iporis,  diffcronlia.  «lUom  •  r 

dicla  :    rosjKTtu  corporis. 

poclu  qualilatis.  sp^rios  ;  el 

DKTninio.circa  dicla  in.--  ;'i»-       14. 

slionis,   possont  j''!'»-»    tri»,  1  | 

(fuia  ox  supt  '  '!.  ' 

rari,  Idco  l  i^  mo  •  \.  r 

pritnn  hikmI  gi*nu9  in  ^v/»/*».  #»|  n«>n  In  «fwM 
|.  uir.  cum  sil  ;i  u 

intonlio:. 

Ilom.  iIIJt>  ;  ««  do  im  ^id.  H 

i/i  quatr,  non  \ 

nibus,   do  quibuH  por   ae  bjo   «M  i: 
liO. 

ttciD,  non  vidotur  qualilM  tltiuluU}  ln 


264 


SUPEH  rNIVERSALIA  PORPIIYRII 


qiiale  prcTedicari,  quia  etiam  alia  omiiia 
Pniidicamenla  accidenlium  sic  prasdican- 
Lur,  uLpaleL  ;  cum  non  in  quid  dicanLur  de 
subjecLo. 

ILem,  videLur  inconvenienler  dicLum, 
quod  Differenlia  pra^dicatur  in  quale  quid, 
quia  Lunc  non  esset  Universale.  PaLeL  con- 
sequentia  ex  dictis  supra,  qufEst.  12.  ubi 
ideo  definitionem  secundum  declarationom 
Dorloris  non  ponit  Porphyrius  liic,  quia 
non  pniedicatur  aliquo  uno  modo  praedi- 
candi,  sed  in  quale  quid.  Similiter  ergo 
diceturde  Differentia,  si  sic  pra^dicatur. 

Ilem.  sicut  pnedicatio  alia  vera,  alia 
falsa  ;  et  simililer  propositio,  ita  videtur 
quod  modus  praedicandiconveniatutrique: 
sicut  ergo  praedicari  in  quid  et  in  quale 
sunt  primi  modi  praedicandi  in  pra^dica- 
tione  vera,  ita  et  in  pra^dicatione  falsa, 
ergo  cum  lapis  de  homine  non  praedicetur 
in  quale,  priiedicatur  ergo  in  quid,  licet 
falso.  Solutio  igitur  prima3  objectionis  in 
solutione  qua^stionis,  non  procedit. 
17.  Ad  ha3c  respondetur.  Ad  duo  prima  patet 

dicatur  in  copiose  supra,  quaest.  12.  articulo  6.  Genus 
^V^iter^'  enim  praedicatur  in  quid  dupliciter,  scilicet 
in  actu  signalo  de  Specie,  ut  supponunt 
pro  fundamentis,  in  actu  exerciLo  de  hoc 
genere,  et  illo.  Pra^dicatur  etiam  in  quale, 
tam  in  actu  signalo,  quam  exercito  de  fun- 
damento.  Quomodo  etiam  illse  nolilicatio- 
nes  verificantur  in  intentionibus,  et  quare, 
vide  ibidem. 

Ad  aliud  dico,  quod  verius  Qualitas 
quam  alia  in  quale  prsedicatur,  licet  exten- 
sive  loquendo  alia  priKdicentur  in  quale. 
Sunt  enim  propriae  quasstiones,  et  respon- 
sioncs  diversorum  generum  :  sed  sicut 
quid  reperitur  in  omni  genere,  ita  et  quale 
extensive,  licet  proprie  quid  ipsi  substan- 
tantioi,  et  quale  Qualitati  attribuantur.  Vel 
aliter  dici  potest,  quod  Doctor  non  excludit 
alia  Praedicamenta  ab  hoc,  quod  est  prsedi- 
cari  iu  quale,  sed  intendit  ostendere  quod 
Differentia  non  est  qualitas  pra^dicamenta- 
lis  ex  hoc,  quod  praedicatur  in  quale.  Aliud 
enim  est  aliquid  esse  quale,  et  aliud  ipsum 
in  quale  prmdicari.    Breviter  ergo   dico. 


quod  sicut  forma,  et  actus  accipiuntur  du- 
pliciter,  scilicet  limitate,  et  trdnscenden- 
ter,  similiter  etqualitas  :  et  ita  praedicari 
in  quale.  Et  similiter  potest  distingui  de 
actu  primo,  et  secundo,  et  qualitate  sic, 
vel  sic  dicta  :  et  ita  proportionaliter  de  prae- 
dicari  in  quale.  Antonomastice  igitur,  et 
proprie  loquitur  Doctor  hic,  ut  prias. 

Ad  aliud,   patet  ex  secundo  articulo  :        18. 
non  enim  inlendit  Doctor  quod  Ditferentia 
habet  duos  modos  praedicandi   discretos, 
vel  distinctos,   sicut    definitio  ;   sed    per 
quale  quid  intendit  quale  essentiale. 

Ad  aliud  dico,  quod  sicut  falsum  est  ni-  Proposi 
hil  formaliter,  ita  praidicatio  falsa,  etpro- ;,"^'/o,"« 
positio,  ut  talis,  includens  repugnantiam,  '''^'■- 
et  incompossibilitatem,  est  nihil,  licet  dica- 
catur  propositio,  vel  praedicatio  materiali- 
ter,  vel  secundum  quid.  Modi  igitur  prae- 
dicandi  positivi  conveniunt  praedijatio- 
ni  positivae,  id  est,  compossibili,  proprie 
loqucndo  :  sed  nihilominus  concedo  quod 
in  prcedicatione  falsa,  aliquando  denota- 
tur  praedicatum  esse  de  quidditalesubjecti, 
aliquando  denominans  ipsum;  quia  tamen 
non  est  ita  ex  parte  modi  essentiali,  nec 
etiam  ex  parte  modi  praedicandi  proprie 
erit.  Dico  igitur  quod  si  lapis  prasdicare- 
tur  de  homine,  in  quid  praedicaretur,  ergo 
ex  opposito  oppositum.  Et  posset  etiam 
concedi,  quod  sicut  falso  praedicatur,  itain 
quid  falso  praedicatur  :  et  hoc  intendit 
Doctor  in  littera,  ut  patet  speculanti. 

Secundo  dubitatur,  circa  argumenta  19. 
principalia,  et  solutiones  eorum.  Videtur 
enim  quod  de  Specie  possent  plures  quaes- 
tiones  formari  illis  duabus,  videlicet  cui 
subjicilur,  et  de  quo  prsedicatur,  et  sic  de 
aliis. 

Item,  ad  quaestionem  factam  per  esse  de 
Specie,  convenienter  respondetur  per  Uni- 
versale,  ut  patet. 

Item,  ad  quaestionem  factam  per  praedi- 
cari  de  homine,  convenienter  respondetur 
per  animal,  ergo  non  solum  in  inlentioni- 
bus,  cum  prsedicari,  et  in  fundamentis, 
cum  esse  sit  conveniens  quaestio,  et  respon- 
sio. 


QC/ESTln  XIX 


M6 


20. 


21. 


Ilom,  urmm  di.sparalum  iion   pra'<licalur  homo,  i(a  fl  har,  Ih.mo  jr.r 

flo  alio  :  sod  Gcnu.s  el  .Sfwcie.s  siuil   liuju.s-  pnj^:  Diro  qucxl  mcuh  « - 

luodi,  (?rgo  non  convenieuUT  resjM>udelur  iulinlioiiil.n,   Tri.ixime 

ad  quajsliouem  faclamd(?  Specie  p<'r/>7-ap/i-  quia  .sic  a^     ,        lur  ul 


cari,  aniniialive  por  Grnus. 

Ilem,  videlur  maiiifesta  repuguanlia  in 
diclis  liujus  7.  .Melapliysicai,  el  I.  .SMilen- 
liarum,  dislincl.  ll.quaisl.  .'{.  el  hic,  sol- 
vcndo  .secunduui  prinripale,  ubi  videlur 
suslinere  differenliam  sui)eriorem  esse  ge- 
nus,  respoclu  infi  rioris.  (Juod  enim  esl  ge- 
nus  alicujus,  pra;dicatur  per  se  de  illo,  ul 
patet  :sed  diffeienlia  superinr  non  pmidi- 
calur  de  inferiori  diffeientia  per  se,  ul  ex 
intenlioue  liabel  in  locis  pniMllegalis,  ergo 
uon  esl  gouus  ejus  :  rcsponsit)  ergo   uulla 

Itom,  vidotur  ((uod  insufHcienler  solvat 
objeclionos,  vel  replicas  contra  illam  ros- 
ponsionem,  el  ma.xime  secuudam,  (piia 
penitus  videtur  concludero. 

Itoiu,  quare  in  illa  secunda  roplica  spe- 
ciflcat  genus  SuLslantiie  potiu.s,  quam  alia 
g(Miera,  el  quomodo  procedit  illa  consc- 
quenlia.  Non  sub.stanlia  essel  prior,  cum 


''ir  (fe  Im- 

■•    ■•<  in 

'■■'••)■*•*• 

int  r.r.j  fun- 

<.  vel 

et 

danienlis,  el  non   pro 
siguidcali.s.  Conlra,  ha.-c  csl 
f>cr  »c,Gt'n.ts   pru:dicalur  de  Sfjecie,  dico 
quod  si  hoc  esl  verum,  int'  .rdcaclu 

s  gnato,  ct  non  exercito.  (^uod  non  &il  es- 
.scnliale  in.  aclu  exereHo  in  fundauienlU, 
[)Olcst  dici  cssenlialc  logire  in  i  .d- 

bus,  in  aclu  signatti,  ul  palct. 

Ad  aliud  polc:it  dici,  ul  notavi  supra, 
qux>st.  I'>.  el  I  j.  qucKi  loquitur  Duclor  hic 
secundum  famosam  exf  aliorum, 

qui  lenenl  de  raenlr  l'imL>^.'i»;.i   ibi  c^ae, 
I)ifT(!renliam  suptMiitreui  pr*  '  •  tri 
de  infrriori,  el  includi  in  i: 

locis  vero  allogalis  loquilui    - 

nionem  propriam. 

Ad  aliud,  [X)lcst  coiicedi  quod  infertur, 
ot  proplcr  hoc  ille  niodus  dicendi  non  e*l 
imilandu.s.  Sed  adliuc  .suslinendo  iptsum, 
potest  dici  ad  argunienlum,  quod  nun  se- 


pcr  se 

•■"-=. In 

•i- 


non  sompor  differontia   sil   prior,  ut  patot     (luilur  i)roce.s.sus  in  intluilum  in  difleren- 


do  ultiiua  difioronlia. 

Ad  ista.  Ad  i^rimum  dico,  quod  ad  pro- 
posilum  companindo  Spociom  ad  (Wmius, 
sufficienler  hKjuitur  Doclor.  Po.s.sont  etiam 
alia;  omnes  rediu'i  ad  ist.im,  ut  palet. 

Ad  aliud  dico,  quod  extranoum  osi  a 
considoralione  I.ogici  do  istis  coiisidoiaro 
ea  in  esse  os.s(MiliaIi,  vel  quiddilativo,  ut 
dictum  est  prius.  Lo(iuilur  oliam  pruprio 
(le  mv,  el  prmlicari,  ul  palel  in  liltera. 
Licet  ergo  e.<s^  suo  modo  coiiveiiiat  inlen- 
tionibus,  non  laiuon  proprio  ut  rebus.  Vel 
alit(M  ,  (luod  lunc  a'(iuivaleiil  fuuilamenlis, 


tiis,  quia  diccrelur  quod  status  esset  in  se- 
cunda  :  quia  illa  est  .simplicilcr  snnplex. 
Kt  nogalur  quud  eadeiii  raliono  standum 
esset  iii  priiua. 

Ad  aliud  dic(),  quod  vel   ideo  >' 
l(Kjui(ur  de  Substantia.  quia 
uoiuiua  differentiaruui  iliius  i 
ti,  nominibus  differcnttarum  .... 
ideo  (lUixl  Sub.slantia  nun  per  U'! 
tum  detinitur,  .sociis  dc  .nliis.  Kt  « 
forto  in  aliis  g< 
proceswsus  in  inlini(u:n,  in 
fercnliis,  sicut  in  gvnere  ^  . 


lor 
.nl 


a- 

.ia 

(  dif- 
Noo 


vol  robus,  (luia   nnn  u I  mot/i,  sed  \\{  quid     est  enim  inounveniens,    imo   nocane    io 


accipiuutur.  Tor  idoiii  p.itet  ad  aliud  de 
prwdicari  in  fundaiuonlis,  quod  exlraiifum 
cst,  ut  palot  siipra,  quiosl.  II.  ol  aUbi 
sa^pe. 

Ad  aliud  dico,  quod  vorum  cs(  quixl  as- 
sumilur  in  actu  cxrrinto,  el  accipieiidu 
utruuuiuo  ut  </(/<■(/;  sccus  est  deaclus/- 
ijiialo, 

Contra.   Sicut   luii'  c.sl   lal.s;»,   Lap.s   rst 


aliis  Pnedicamontis  non  Si.  pra»* 

C(  deix*  sptrit^s  illorum  .m.  Ll  quod 

(augitur  de  differtMitia   uliima.  diru  ifuod 
IiMIuitur  (le  differtMr  «, 

cujusmuili  non  sunl  iiiUtu.t\  ro  uiudo  quo 
dici(  IMiil.  dcfl- 

nil 

-j 
ait.i.'io:i4;j     uiuiua     lu^uauium    pji^    c«l 


266 


SUPER  UNIVERSALTA  PORPIIYRII 


prior  Specie.  El  si  conlra  hoc  dicalur,  quod 
convertitur,  tactum  est  supra,  qua3st.42. 
quomodo  intelligi  debet.  Non  enim  com- 
prehensive,  sed  completive  dictum  est. 
23.  Sed  adhuc  posset  dubitari,  circa  solutio- 

nem  ultimi  principalis,  quare  potius  con- 
ceditur  accidens  respectu  diversorum  esse 
genus,  et  accidens,  quam  differentiam.  Et 
quod  differentia  posset  secundum  verita- 
tem  dici  genus,  et  Species,  videtur  de 
mente  hujus  I.  Reportationum,  distinct. 
25.  quaest.  2.  ubi  dicit  quod  omne  Univer- 
sale  reducitur  ad  Genus,  vcl  Speciem,  quo- 
niam  illud  quod  est  Differentia,  vel  pro- 
prium  respectu  alicujus,  respectu  suorum 
inferiorum  est  Genus,  vel  Species.  Dif- 
ferentia  ergo  superior  respectu  inferioris 
alterius  denominalionis,  clarum  est  quod 
non  est  Species,  saltem  specialissima,  ergo 
Genus. 

Ad  hoc  respondeo,  quod  bene  de  acci- 
dente  primo  -  intentionaliter,  et  secundo- 
intentionaliter  conccdi  potest  absque  re- 
pugnantia,  quoddicit  Doctor,  quia  in  omni 
genere  e?,iquid.  Sed  licet  de  differentia  se- 
cundo-intentionaliter  posset  concedi  quod 
sit  genus  ad  intermediam,  et  ultimam,  ut 
infra  magis,  non  tamen  de  differentia  pri- 
mo  -  intentionaliter  accepta.  Et  ratio  est 
multiplex,  quam  tangit  Doctor  7.  Metaph: 
et  4.  Sententiarum,  ubi  prius.  Et  quod 
adducitur  de  primo  Reportationum,  potest 
dici  quod  se  habet  per  modum  Generis,  vel 
potius  Speciei,  prsedicare  non  subjecte,  et 
respectu  suorum  inferiorum  ejusdem  de- 
nominationis,  Vel  sustinendo  alium  mo- 
dum  dicendi,  ul  prius,  conceditur  quod 
uniformiter  hoc  dicitur  de  utroque,  sed 
alius  modus  dicendi  est  magis  ad  menlem 
Doctoris.  Elige  tamen  quod  volueris,  et 
dic  consequenter. 


Elenim  principmm  quiddam  est  hujusmodi 
Geniis  earum  quce  siib  ipso  sunt  Specierum. 

QUyESTIO  XX 

Utrum  Genus  sit  principium 
Specierum 

D.  Thoni.  Opusc.  48.  Tract.  1.  cap.  4.  et  in  1.  d.  25. 
qucest.  1.  art.  1.  Paulus  Venetus  cap.  de  Specie. 
Sanchez  lib.  3.  quivst.  6.  Joan.  Ang.  e<Brasavol. 
super  hanc  qucest.  Rodriguez  ibidem.  Merinero 
cap.  de  Genere  quccst.  4.  Suarez  Tom.  1.  Melaph. 
disp.  5.  qucest.  5.  Conimbr.  mi  Prwfalione  Por- 
phyrii,  quwst.  3.  art.  l.Complut.  disp.  5.  quoest. 
5.  Ruvius  cap.  de  Genere  qucest.  5. 

Quod  non  videtur,  quia  idem  non  est       ^, 
principium,     et    principiatum  ;     quia  ^amTpm 
principium,  et  principiatum  distinguun- '^  negat\ 
tur.  Sed  Genus  est  idem  Speciei  :  ergo 
non  potest  esse  principium  Speciei  :  Ma- 
jor  patet.  Probatio  minoris  est  duplex, 
prima  est  h^c;   quia  Genus  secundum 
Philosoph.   7.  Metaph.  cont.  43.  nihil 
aliud  est  proiter  res  eas,  quce  sunt  Ge- 
neris  Species. 

Item,  Genus  praedicatur  de  Specie  per 
se,  haec  enim  est  per  se  :  Homo  est  ani- 
mal;  sed  quod  prgedicatur  per  se  de 
aliquo,  non  est  distinctum  ab  illo;  er- 
go  est  idem  sibi. 

Item,  Genus  est  totum  respectu  Spe- 
ciei,  ergo  non  est  principium  ejus.  Con- 
sequentia  probatur  ;  quia  principium  est 
simplicius  principiato;  sed  totum  est 
compositius  eocujus  est;  et  Antecedens 
patet,  per  Auctorem  in  littera,  cap.  de 
Specie,  ubi  dicit,  Genus  est  totum  res- 
pectu  Specierum. 

Ad  oppositum  est  Auctor  in  littera,  in  ^. 
comparando  tertiam  significationem  Ge- 
neris  ad  primam,  ubi  dicit,  quod  sicut 
Genus  tertio  modo  dictum,  est  princi- 
pium  Specierum,  sic  Genus  primo  mo- 
do  dictum,  est  principium  multitudi- 
nis. 


OF.f:*^Tin  y\ 


907 


Conr.lutio 
Oocloris. 


\(\  fiiinsfioncrn  (lircndiim,  qiif.d  sir,  ti»,  el  idtto  apuil  ralionom,  • 

siJinondo  0'cniis  pro  nuturu,  in  qini  fun-  0»*neri9,  el  dilTcrrnli.-PAiint 
cliiliir  ipsa  inlonlio,  ctnon  proiMtfiitione,         l''.t  prnpler  ralionos,  chI   - 

qijod  (Jeclaralur  sic  :  Genus  est  essfiilia-  quod  est  dilT^^rentia  inlcr  partp.s  r.i 

le  pi-incipiuin  cognoscendi  .Speciem  ;  er-  et    partoM   secunduni  rein 


rn. 


4. 


Etsentinle 

pi  inapi- 

Xtni  Sjirci- 

ei  ilujilex. 


go  est  essenliaio  prinripiuiii  .Speciei, 
Consequenlia  probcilui-;  quia  delinilio 
faciens  scire  definiluni,  exprimil  es.sm- 
lialia  principia  delinili,  quod  ecjt  Speciei 
soluin,  proprie  loquendo,  qiiia  iiiliil  pi'o- 
prie  definilur,  nisi  Species.  .Vntecedens 
patot  per  IMiilos.  G.  Topir. 

Sed  scienduin,  quod  esseiiliale  princi- 
piuni  Speciei  e.sl  duplex.  Quoddarn  se- 
cunduni  rom,  quod  est  p.^xrs  i*ei  in  e.\is- 
tenliu  ;  cujusinodi  sunt  materia,  el  for- 
rna  :  uliud  sccunduni  ratinn<Mn,  quod 
iinporlat  eaindein  r*em,  sub  modo  indc- 


utrumque  signilicel  p.irtes  10110.«», 

t;imen  sccundiim  ralionem,   - 

|)arte.s  totius,  per  modum  lotiu»  :  pdi 

autein  necundum  rem,  > 

per  modum  partis.  Verbi  ^ralia, 

hominis,  puta  animal,  e.sl  pars  • 

cur.diim  rationem.   Nam  a  sua    prima 

impo.^ilione  imponitur  nd  .•" 

partom  horninls,  puta  hntpenx  auimnm 

sensittvam ;  quia  tomcn  cam 

per  modum  totius,  et  non  pcr  modum 

parlis;  ideo  verc  pric<licatur  «le  homine. 

Scd  non  est  sic  de  parte  sccundum  rem  ; 


terininalo,  quum  Spccies  iinporlal  mudo     quia  .i\s,  quod  est  pars  materialis  - 


deleriiiinulo,  ct  lioc,  si  illud  noinen  im- 

ponatur  ud  sigiiilicanduin   illuin  ratio- 

nom,  prout  suinilur  vel  a  matcria,vel  a 

forina.  Nunc  aulem  lienus,puta/oi/ma/, 

non  esl  principiuin  .Spociei,  pula  Iwmi- 

nis^   priino   rnodo,     scili(M3t   secundum 

esse  ;  quia  si  sic,  tunc  iinn  vere  pnpdi- 

cai-elur  de  ea,  ergo  cst  principium  Spe- 

ciei,  socundo  niodo   :  et  idoo  si   hnmo 

doboal  doliniri(ciiiii  dfliiiiresit  actus  r*a- 

lionis)  iii  oju.s  dcliuiliiMio  dobol  poni  ani- 

in<il  tnmiuaiii  principiuni  tSpeciei  socun- 

diiin    ralioncin,   et  ;cque  raiiondtf.  Kl 

sicul  in  ro,  nuliirii  malei-i;c  o.xlranoalur     gonus  ail  principium 

nalura'  formic,  ita  (|uod  neulrum  osl  di-      l»^»^'^  allt'"di  hajc 

cibilo  de  altoro,  ita  upud  ratiunem.  in 

tolloclus  (leneris  extranoulur    intelloctui 

iMnoronlia',  licot  oadom  ros  iniporlolur 

ulrum<iut\  Idcm  onim  signilicnt  animal 

qimd   honio,     pnolor    determinationom 

ullima'  foriiiii',  ol  hoc  signilicat  por  mo- 

dum  7///V/,  ot  per  so  diitlum,  et  iileo  se- 

cundum  IVtrpli} liiim  pranlicutur  in t^tiiU. 

lialionali'  aulom  idom    signilicat  cum 

determiualionc  ultinuc  lonnjo,  seil  ta- 

mcn  pcr  moduin  (/ualis,  el  diMionunan 


signilicat  partcm  per  modum  parlis  et 
idcode  statua  non  potost  p  iri. 

Fer  hoc  ad  rationes  dicendum,  quod 
non  est  inconveniens  idem  esae  totuiii, 
et  pjirtem  diversimode.  Ideo  dicit  Boe- 
tius,  liffrn  Dirisionum,  quod  •ienua  in 
praHlicatione  ost  t<»tum.  in  tiilTnulioiHJ 
vero  esl  pars. 

EXPDSITIO 

Quajril  ulliniale  cir<  iilurodo  C»e- 

nere,  propler  vitIm  Porphyrii  companinli» 
siguittcaliun  ad  invicero, 

fEt  1. 
t  de  <  «*i 

SjM  «u»,  in  fii  i 

lillera  hic,  I 
sil  verilicari  ex  c 
do. 

Dk  PRIIIO,  (|U. 

us.  /• 
milur,  u 
el   alihi  ui 
prinoipium 
nu.iin  :  cl  h 
lun»,  vi'l  n  ! 
pus  i . 


U    rmti^ 


i,  ci  ijuuucjs    au- 

'  \l.  comro.   1. 

'V    aaiigiuiri 

m  ooqU* 

.  a  n3> 


268 


SUPER  TINIVERSALIA  PORPIIYRII 


dum  moUim  naluralem,  vel  volunLarium. 
Secundum  quantilatem  etiam  discretam, 
utpole  secundum  ordinem  posset  assigna- 
ri  principium,  ut  12.  Metaph.  palet,  et  hoc 
vel  naturalem,  vel  voluntarium.  Secun- 
dum  eliam  quidditatem  potest  assignari 
principium,  et  hoc  vel  quoad  cognilionem, 
sive  intelleclivam,  sive  sensitivam ;  vel 
quoad  enlilatem,  vel  quantum  ad  subsisten- 
di  consequentiam,  vel  quantum  ad  natu- 
ram,  vel  causalitatem,  vel  quantum  ad  po- 
tentiam,  el  actum.  Posset  etiam  alio  modo 
distingui  de  principio,  sicut  de  ordine  so- 
let  fieri.  Quoties  enim  sumitur  07'do,  toties 
prhis  ei  pnncipium.  Ordo  autem  alius  per- 
fectionis,  alius  generalionis,  alius  naturae, 
alius  dur  tionis,  et  alius  originis  :  et  simi- 
ter  de  principio  intelligendum  est.  Sed 
ulteriorem  declarationem  dicLorum  dimitto 
lectori  sagaci,  quia  hic  pertractare  alienum 
et  pertsesum  foret. 
6.  Quoties  eliamcausa,iolies  et  principium 

accipitur,  ut  supra,  quaest.  13.  tetigi,  licet 
proprie  principium  conveniat  causis  mo- 
ventibus,  et  agentibus  ut  Averroes,  comm. 
1.  primi  de  Physico  audituexpomt  Aristo- 
telem.  Sed  an  recte,  habet  videri  alias  : 
hoc  enim  nomen  causa  appropriatur  fini, 
eiprincipium  efficienti,  et  elementum,  ma- 
teriali  et  formali.  Sed  communiter  causa 
et  principium  ut  synonyma  habentur,  et 
maxime  in  proposiLo.Licetprma^jmw-  pro- 
prie  secundse  significaLioni  generis  conve- 
niat  :  communiter  tamen  tertiae,  sed  an 
etiam  proprie,  per  modum  videlicet  effi- 
cientis,  statim  magis.  Quid  Species,  etquo- 
ties  accipitur,  qucestione  sequente  habet 
videri. 

Divisio  qusestionis  communis,  nisi  quod 
secunda  pars  aliqualiter  subdividi  pos- 
set. 

Ordo  vero  patet,  quia  prius  eraL  deter- 
minandum  de  Genere,  ut  hic  sumitur,  in 
illa  videlicet  tertia  significatione,  quam 
ponit  Porphyrius  definitive,  et  declaralive, 
quam  de  comparatione  ipsius  ad  alia.  Om- 
nis  enim  potentia  cognoscens  convenien- 
tiam,  vel  difterentiam  aliquorum,   prius 


cognoscit  exLrema,  ut  2.  de  Anima  text. 
comm.  146.  habetur,  hsec  auLem  quaestio 
habet  pro  fundamento  hujusmodi  compa- 
tionem,  utpatet. 

I)e  Secundo,  arguit  ad  partem  negativam  7 
duabus  rationibus  ;  et  utraque  ducit  ad 
impossibile,  et  contradictionem.  Prima  sic 
formatur  :Genus  non  est  principium  sui- 
ipsius,  ergo  non  est  principium  Speciei.  Vel 
sic  syllogislice ;  Nihil  est  principium  sui- 
ipsius  :  sed  si  Genus  esset  principium  Spe- 
ciei,  esset  principium  suiipsius,  ergo,  etc. 
AssumpLum  pro  majori  patet,  ex  oppositio- 
ne  principii  et  principiati  :  quia  opposita 
relativa  inferunL  contradictoria.  Minor  ve- 
ropateL  dupliciter,  primoex  idenlitate  Ge- 
neris,  et  Speciei,  per  Philosophum  7.  Meta- 
phys.  texL.  comm.  43.  genus  nihil  esl  etc. 
Quidquid  auLem  esL  principium  unius  eo- 
rum  quae  sunt  simpliciter,  idemest  prin- 
cipium  alterius,  ut  paLet.  Secundo  paLet 
minor  ex  perseica  prsedicatione  Generis 
de  Specie,  1.  Posteriorum.  In  prsedicatione 
enim  tali,  eL  maxime  primi  modi,  praedi- 
catum  esL  idem  subjecto,  etiam  formaliter, 
salLem  Lerminative,  et  supra,  quaest.  16. 
tactum  est  idem. 

Secunda  raLio  procedit  ex  oppositione  to- 
tius,  et  partis  :  vel  principii,  et  patet.  Quod 
autem  genus  sit  toLum,  allegaL  Porphy- 
rium  in  litLera,  et  est  cap.  de  Specie,  et 
idem  habet  Boetius,  libro  Divisionum,  ut 
supra,  qusest.  16.  visum  esL.  Sequeretur 
enim  hsec  conLradiciio,  quod  Genus  esset 
composiLius,  et  simplicius  Speciei,  si  esset 
principium  Speciei. 

Ad  opposiLum  adduciL  *  Porphyrium  in  8. 
liLtera,  comparantem  tertiam  significaLio- 
nem  Generis  ad  secundam  :  sed  commni- 
ter  in  originalibus  habetur  jt>nw?«wi,et  uLra- 
que  liLLera  poLest  salvari.  Nam  illa  quoe  est 
prima  ordine  scripturse,est  secunda  ordine 
causalitatis,  et  intentionis,  et  e  contra.  Pri- 
ma  enim  significatio  est  muILitudo,  vel 
collectio  descendentium  ab  uno  primo  : 
secunda  vero  est  principium  talis  mul- 
titudinis,  et  paLet  quod  via  causalitalis 
eL  inlentionis,  isLud  est  primum.  Potest  er- 


num.  2. 


yL'.E.STH)  XX 


go  lillora  corrif^i  si   halx-lur  primnm,   vi-l     quorum  unum,  w?ilir#»t  CTPntw.   MrmlMir  a 
inlolligi  sinc  corrcclione  adsciisutii  dalum.      p.'irlemaU»riali,  aliud  t,  a 

Sic,  inquil,  goiiuslerlio  niodo  dirlum  esl 

principiuni  spocioruin,  sirul  genus  secun- 

do  inodo,  vel  primo  niodo,  elr. 

Doinde  rospondol  ad   «luirslionom,    ubi 

duo  facil.  Primo  conrlusionom   alMnrjali- 

vam  ponil,  ol  probat.  .Scrundo   pro  docla- 

raliono    illius   prohationis  quaMlym    nola- 

bilia   adjun^nl.    .Secunda    ibi  :   ned   xrien- 

dum.,  olc. 
[••  Dirit  orgopriiuo7J/orf.<j/c:oliioc  kKjuondo 

de  fuiidninontis  Oenoris,  et  Spocioi.  Q\iO([ 

idoo  notantor  dicit,  quia   loquondo  do   in- 

tontioiiihus,  sunl  simul  natura,  ol  dispara- 

tac  spocios  Univorsalis,    el  .sic   unum  non 

est  de  cssenlia  altorius.   Et  arguit  ad   hoc 

sic  :  Gmus  est  esaenliah  pnncipium  mgnos- 

cendi  specientm,    igitur,  olc.     hrec  conso- 

quonlia  possot  probari  ex2.  Motiph.comm. 

4.  Umimquodque  sicut  sf  habet,  etc.   std 

Doctor  probat  oam  alio  modo,  quia  dfflni- 

tio  faciens  scire  dffinitum  e.Tprimit  essenlia- 

lin  principia  de/Initi,  ut  palot  I.  Topicorum 

cap.  l.Talisautom  dofinilio  datur  por  ge. 

nu-?  ol  dilTorentiam  0.  Topic.  cap.  1.  dofini- 

tum  lale  ost  sola  Spocios,  proprio  loquendo, 

imo  oliam   sola  spocialissima,  ut  patot  7. 

Motaph.  loxt  com.  l.T.   ot    17.  ot  (i.  Topic. 

et   in   libro  divisionum,   ol    di'finilionum 

lioolii. 
Doindo  pro  majori  dodarationo  dictorum 

adducit 'duo  no'abilia   singularissima,  et 

Motaphysicalia,  valdo  utilia  ubiciuo,   et.su- 

pra,  qufost.  H>.  fuorunt   tacta  fon\  ot  infra 

qu;rst.   7.    .VntopraHlicamontorum.    ol   in 

primo,  dislincl.  :t.    el  8.  ol  in  nuo<llil)olo, 

quirst.  2.  arliculo  2.  ad  fiiifm,  similia  lan- 

guntur.  Secundum  nitlaliilo  incipit   ibi,   et 

propter  raliones,  otc. 
10.  Dic  orgo  primo  quod  sicul  Sp«^cles  polesl 

dupiiciler  eonsidorari,  .scilicot  in  esse  exis- 

toiilia',  cl  Physico,  ot  in  o.sso  quiddilnlivo, 

ot  Motapliysico,  sic  simililor  ol  parlos  ol 

compositio   ejus.  Piimo  intMlo  maloria  el 

forma  sunl  partos,  ot  hoc   mnximi»   vorum 

osl  lo  juondo  in   gcnore  Subslanlir''  ■• 'i''x> 

reai.  Si'cundo   modo  goinis  •••   di!.'.. —  i 


p:irtcmateriali,  aliud 
parlo  formali,  ul  supra  laclum  • 
qua>-*l.    |U.  Pl    ulrumque  importat  . 
Idem  quofJ  "  alio  modo.    ^ 

Species  determinale,  ipsa  vero  et  maxim» 
Cenus  indelerminalc.  Dicil  igilur,  quod 
Genus  non  esl  principium   "  > 

modo,  quia  tunc  non  pnr>  ur  «le 

sicut  matoria  pnrdicaliir  'U-  l«>l'»  :  «ed  «e- 
ciindo  modo  ol  idoo  pnpdica'ur.  Q- 
nocosse  est  quod  lales  parle^  ponanlur  ::i 
doflniliono,  cum  d^flmtio  lil  ratio  qttom  ti- 
gnifVat  nnmen,  4.  .Metaph.  lexl  comm.  28. 
et  lalos  parles  sini  partes  ralioni.s,  7.  Sle- 
taph   //•r/  romm,  3.3. 

El  addit  noiabilitcr,  qiiofl  sicut  materit 
elforma,  quae  sunt  parles  sccundum   rem 
et    rei,   exlranoantur    sibi   invicem,   Imo 
sunt  primo  diversa,  saltom    subjerlive  ad 
unuin  inlollectum,  et  ideo  unum  non  pr»- 
dicatur  do  alio,  ita  conceplus  Generis  ex- 
tranoalur  conceptul  di(T»'renlirp  formaliler. 
licet  sinl  aliquando  idem   realiler  :  quare 
unum  non   pranlicatur  de  alio,  licel  p- • 
diconlur     de     eodem     lertio    el     i«l>  tn 
importont,  diversimo<Io  tamen.quia  unum. 
scilicct     (lonus     pcr     mi>lum    quid,    et 
e.ssonlirr  :  el  aliud,  scilicol  difrerenlia.   p^r 
mo<lum  qualis,  ct  inf  ^rmanlis,   vel  doti  > 
minanlis.ut  priuss«»pe,et  specialiter'-fn:r  » 
pravoilonto.  rnu:n  eliam,   scilirr! 
indetorminale,  quia  pnplor 
nein  ullimac  form.r,  impi^rt.il  idem:  *»d  »1- 
lerum,  videlicel  DirTerenli.'».  cnm  i\ 
nationo  lalis  fonrni».  elex 
mali  rationali.  et  homine:  el  palel 
Vuli  bnnilor  qinxl  .sirul  in  n»  e\'-    .•-ur 
maleria  formn\  ila  apud 
ceptus  Generis  conceptui   l» 
tmnealur 

Consrqu«'ii'.ir  i>>nii  "  ai.ud 
lotidons    '  "^  .  ^   ^ 


••x- 


II  i;.!    i  i i >•   I 


Ol 

el 

SU"'    -M'"- 

sl.;... 
li'm.  1 


II 


..   t 


O.f 


i.  e(  m 


270 


SUPER   UNIVEllSALIA  PORPIIYRII 


13. 


u. 


abslraclionom.  Sed  differunlquoadnioduin 
signilicandl,  el  praedicandi  :  quia  parles 
ralionis  significanL  parles  per  moduTU  lo- 
tius,  sed  parles  secundum  rem,  si<?nificani 
partes  per  moduui  partium,  vel  partis.  Ubi 
debet  inlelligi  nomine  parKs  significantis 
conceptus,  vol  voces,  vel  termini  inipositi 
partibus.  Verbi  gratia,  corpus  organicum, 
et  anima  intellectiva ;  aninial  et  ralionale, 
et  hujusuiodi.  Ideo  propter  talem  modum 
significandi  pra^dicantur  partes  secundum 
rationem  de  toto  tali,  et  non  praedicantur 
partes  secundum  rem,  sallem  praedicatione 
formali.  Ponit  exemplum  de  animali,  et 
sere  in  comparatione  ad  hominem,  et  sLa- 
tuam ;  quorum  unum  significat  per  mo- 
dum  totius,  quia  concretive  concretione 
ad  suppositum.  Unde  animal  esl  habens 
sensum,  secundum  Avicennam  :  aliud  ve- 
ro  ut  ses,  significat  partem  essentialem, 
vel  integralem  :  et  ideo  per  modum  partis, 
licet  p  )ssit  alio  modo  accipi  per  modum 
totius, ut  si  dicatur  ««ea  7.  MeLaph.  Qua- 
re  non  prsedicatur,  ul  sic,  de  toLo,  quiahaec 
estfalsa,  Statua  est  ses. 

Exhisdictis  solvitargumenta  principalia 
brevibus,  et  maxime  primum,  dicens  quod 
Genus  potest  diversimode  dici  totum,  et 
pars,  ut  pateL  per  BoeLium,  libro  Divisio- 
num,  et  hoc  proprie,  et  approprietaLe,  ut 
dictum  est  prius,  qusest.  16.  solvendo  ar- 
gumenta  principalia  ibidem.  Genus  enim 
in  definitione  est  pars,  in  divisione  vero, 
vel  prsedicaLione,  toLum.  Et  sicut  dictum 
est  de  toto,  et  parLe,  iLa  de  principiaLo,  et 
principio  dicendum  est.  Genus  enim  in  de- 
finiendo  est  principium,  in  prsedicando 
vero  principiatum,  saltem  ex  modo  signi- 
ficandi,  et  identitate  reali,  et  formali  etiam 
secundum  aliquos.  Nec  sequitur  contradic- 
tio,  eo  quod  est  de  eodem  ad  idem,  secun- 
dum  idem  et  eodem  modo,  et  specie,  etc. 
ut  habetur  1.  Elench.  de  Elencho. 

De  Tertio,  circa  dicta  in  solutione  istius 
quaestionis,  licet  fuerint  pro  majori  parte 
tacta  prius,  aliqua  brevibus  tangam.  Vide- 
tur  primo  quod  illa  prima  consequentia 
non  valeat,  Genus  est  principium  cognos- 


cendi  speciem,  ergo  est  principium  essen- 
liale  Speciei,  quia  accidcntia  sunt  principia 
cognoscendi  subsLantiam,  et  subjectum 
suum  accidens,  cum  dofinitur  per  ipsum, 
et  lamen  non  sunt  principia  essentialia  il- 
lorum,  ut  patel. 

Item,  videtur  quod  de  intentiono  Generis 
posset  dici  idem,  rospectu  intentionis  spe- 
ciei,  quod  de  fundamentis  lonetur.  Nam 
Genus  definitur  per  spociem,  ut  patet  in 
littera  Porphyrii,  ergo  ot  e  contra.  Quare 
Genus  eritprincipiumcognoscendi  speciem, 
igitur  et  essendi,  si  valet  argumentum 
tuum. 

Item,  Logicalis  determinatio,  et  intontio, 
est  primo  de  intentionibus  :  cum  orgo  hic 
loquatur  de  Genere  in  tertia  significatione, 
ut  portinet  ad  Logicum,  verificabitur  pri- 
mo,  et  per  se,  hsec  propositio  in  intentioni- 
bus. 

Item,  si  Genus  osL  principium  speciei, 
hoc  erit  uL  maLoriale  :  sod  materia  non  est 
principium  cognoscendi,  cum  ipsa  cognos- 
catur  in  analogia  ad  formam,  1.  Physicse, 
text.  comment.  09.  ergo,  etc, 

Item,  scire  est  effectus  demonstrationis, 
in  qua  passio  de  subjecto  concluditur,  ita 
quod  illud  quod  scitur  esLconclusioillata  : 
definitio  autem  non  est  domonsLratio,  nec 
definitum  conclusio  illata,  malo  ergo  dicit, 
quod  definitio  facit  scire  definitum. 

Item,  posset  dubitari,  circa  illud  primum 
notabile,quare  Genus,  et  Differenlia  dicun- 
tur  partes  rationis,  fundamonLaliLor  ipsa 
accipiendo,cum  sinL  ros  primoe  intentionis; 
oL  qualiLor  sumitur  ibi  ratio,  etquare  ma- 
Leria,  et  forma  non  praedicantur  sicut  Ge- 
nus,ot  Differentia  :  et  videtur  quod  contra- 
dicat  ibi,  ot  in  sequentibus.  Dicit  onim 
primo,  quod  illud  quod  importatur  deLor- 
minate  per  Speciem,  indelerminate  impor- 
tatur  por  Genus,  et  Differontiam  :  cum  ta- 
men  infra  dicat,  quod  Differentia  cum  de- 
terminatione  ultimoe  formoe  importat  illud, 
ergo  detorminate. 

Item,  qutiecumque  uni,  et  eidem  sunt  ea- 
dem,  inler  se  sunt  eadem,  Physicorum,  et 
Priorum  primis  :  sed  Genus  et  Differentia 


lo. 


OUiCSTIO  XX 


271 


IG. 


17. 


sunt  hujiismodi,    ergo  malo  dicil,   quod      lincliono  12.  2.  qiifl^lione   I.  cxponil  lnU». 
exlranoalur   ununi   alleri,    sicul    maUTia     Sic  etiam  forma  rogncMeilur  per  OfM>nt  . 


form.-L*.  Siinililer  possel  argui  do  maleria, 
el  form.i  proplor  idonlilaloni  eorum  cidem 
lorlio,  ut  composito.  Circ.i  alia  qu£e  se: 
quuntur  in  liltora,  iion  oporlot  irnmorari, 
fiuia  supra,  quaistiono  !<l.  salis  diclum  est 
circa  illa. 

Ad  isla  rospondolur.   Ad    prirnum   dico, 
quod  hxjuilur  Doclordoprincipioossenliali 
cognoscendi,  ul   ip.so  nolaiitor  oxprimit  in 
litlcra  :  cujusmodi   sunt  illa,  qua'  sunl  dc 
intrinscca  ralionc  dofiniti.  Et  pcr  hoc  patct 
ad    inslanliam   dc  accidcntibus,   rcspoctu 
suljstantia3.ete  conlra  :  quia  non  inlrinseco     el  accipil  finoi  srUur  pro  de  quo.   F' 
ot  osscntialilcr  ;   sed  exlrinsece,   ot  per     enim  ost  demon.slralioposilione 
achiil.-unenluin  notificant.  Vcl  .si  conlcnda-      Posleriorum. 
lur  do  quocuinquo  dofiniente,  possct  dici, 
quod  accidenlia  nolificanl  a  posloriori.   Lo- 
quitur  aulcm  Doctor  dc  iiotificanto  a  priori, 
ct  tunc  conccdoretur,  quod  infertur  desul)- 
jocto  rcspeclu  ac«idontis.  Prima  tainon  res- 
ponsio  fortior. 

Ad  aliud,  patet  quod  illa  dcfinilio,  ol  no- 
tificatio  Specici  pcr  Gonus,  esl  pcr  addita- 
mcntum,  ct  extrinscco, 

Ad  aliud,  palct  in  simili  iiifra,qu.Tslione     extranoilatcm  formalem.  Cnnirn  m 
2.AntopriL'(licainciilorum.riuracnimroalia     formalilor  lorlio.    Nego,  .v 


nom.  Qui  auloin  vollol  pr»r!«r»'  fJouu-i  t^u^ 
prin^^ipium  ori;,nnntivum,  ol  qu  /vlo 

efTwlivura  specierum  ^quia  sic  Ipnorfi  m- 
militudo,  qiiam  ponil  Pnrphyriuii  inlerter 
liam  el  -  n  Ocneris) 

haljorol  .lui.  r  ix^-w.  -  '  \ 

probal>ilia  videnlur,  in  dmuu  «juiuj 
mililudo,  in  aliis  vero  non. 

.\d    aliud    «luTl       itllii.l     •I.'. •if.il       «/-ir-a»      «kvl<^r> 

sivo,  pro  da,      „..  . 

tione  etiam   incomploxa,   Vel  ' 

proprie  inlelligil  virlualiler,  el  r 


1 


Ad  alia,  palolrliiTuse  supra.qunaUone  I»l. 
Et  quod  langilur  de  conlr  rip,  notavi, 

articulo  secundo,  quod  lofjuuur  linlum  de 
Genore.  Vel  si  de  Differenlia,  non  taroen 
ulliina,  de  qua  loquitur  illa,  ul  patel  in 
exomplo  de  rationali,  quo«l  ponil  l> "  - 
tiam  ultirn.im,  ut  infra,  quoxstiono  lin.iu  <ie 
DilToronlia,  haU>lur. 

.\d  aliud,  c»)nced()  idonlilaU^m  n^-it»Mn  ^i 


in  l.ogica  pcrliact.iMlur,  licot  noii  ox  pri- 
niiiria  inlonlionc.  (^ommunitor  ciiim  qutO? 
diciiiitur  iW  inloiilionibus,  possunt  vcrifi- 
c.iri  in  fiiiidamonlis  :  sed  non  sonipcr  o 
coiilra.  Otii  t.imen  vollot  lonoro  hanc  pro- 
posilionom  esso  veram  in  iiiloiitionibus,  ut 
supponunt  pro  fundaiiionlis,  facililor  tene- 
rrl  :  sod  soritonlia  Doctoris  est  magis  imi- 
landa,  ut  [^atrt  bono  spoculanli. 

Ad  jiliiid  pos.sol  dici;  quol  (ionus  est 
principiuin  fonuale,  licct  non  ultimatum, 
ul  lactum  csl  supra,  qiuosliono  1«'».  el  ideo 
dicitur  pn)[)ortionale  maleria',  non  vcn» 
nialoria.  Vol  dalo  quod  voroiuatorialo.nogo 
quod  inatiTia  noii  sit  priiicipiuni  nolifican- 
di.  ot  cogiiosi-ciidi  illud  cujus  «'sl,  ul  7, 
Molaphysicji!,  ol  •'{.  S<^ntontiarum,  disliuc- 
lionoj'2.  Iiabot  i-<to.  El  <iuod  addilur  ex  1. 
Physi  •.  irilclligondum  esl  n  poslonori,  ol 
(juoad  moduiu  cognitionis  nostni',  ul  dis- 


nam  dato  assuraplo  difficiliter  f»vid»^r"lur. 
Uogula   tamon  Phil  »sophi  i:. 
absquo  modificatione.  Similiter  dimidum 
esl  de  ra  ileria,  et  forma.  .Nevn)  enira  id    . 
lilalom  roalom,  vol  forraalem  wrura.  ci  :i 
posilo.  Sed  e  conlra  concodo  ulranjfi 


\  tn  tifi    I  •    it    ii,* 


quH  sil,  / 


<■  i  <ptod 
Cip  3. 


nL.KSriO  .\\l 

An  htrr  lif/initto  >/         ;.  ^    •.:.••»  .«.t 
qua»  I  '  itur  do  | 

dilToroiilibu.s  in 
titlhl 


H. 


272 


SUPEU  UNIVERSALIA  PORPIIYRII 


vol.  super  hanc.  qucest.  Conimbr.  cap.  de  Specie 
qucest.  I.  art.  2.  Complut.  disp.  6.  quoest.\. 
Merinero  cap.  3.de  Specie  disput.  \.  qua>.it.i.  Ro- 
driguez  qua^st.  1.  de  Spccie  art.  4.  Fonseca 
5.  Metaph.  cap.  28.  quwst.  12.  sect.  3.  Ilur- 
tado  disp.  5.  Log.  sect .  2.  Ruvius  cap.  de  Spc- 
c?e.  Aversa  quccsl.  11.  Loq.  sect.  I.  et  qua^st.  13. 
sect.  \.  Yide  receniiovvs  de  corislitutione  Speciei, 
et  dislinctione  Generis  et  Di/fcrenlice. 


,   *•  Girca  caput  de    Spccie,   quseritur  an 

Argumrn-  '^ 

ta pro par- \]xc  (lefinitlo  Specici,  scilicet,  Species 
va.  "  est,  qnoe  proedicatur  de  pluribus  nume- 
ro  differentibus,  in  eo  quod  quid,  sit 
convenienter  data.  Quod  non  videtur  per 
Porphyr.  qui  dicit,  quod  Genus,  et 
Species  sunt  duo  correlativa,  et  prop- 
ter  hoc  necesse  est  in  utrorumque  ra- 
tionibus  utrisque  uti.  Hic  autem  nihil 
ponitur,  per  quod  habeaturcorrelativum, 
scilicet  Genus,  ergo  male  definitur. 

Item,  haec  defmitio  convenit  Generi, 
ut  patet,  quia  sequitur,  differentibus 
Specie,  ergo  differentibus  numero,  ut 
supra. 

Item,  non  sunt  mult^e  definitiones 
ejusdem,  per  Aristotelem  6.  Topicorum, 
sicut  nec  multge  essentiae;  quia  si  sic, 
non  esset  defmibile  :  cum  ergo 
Species  convenienter  definiatur  sic , 
Quce  ponitur  sub  assignaio  Geiiere; 
non  convenienter  definitur  liac  defini- 
tione. 

Item  per  hanc  definitionem,  poni  sub 
Genere,  habetur,  quod  per  se  est  sub- 
jicibilis  :  ergo  non  est  per  se  praedica- 
biiis  :  igitur  altera  defmitio  falsa,  quia 
opposita  non  insunt  eidemper  se. 

Dicitur  quod  relative  opposita  possunt 
inesse  eidem,  sed  non  respectu  ejusdem ; 
quia  sic  sunt  opposita  :  sed  prasdicabile 
respectu  Individuorum,  est  subjicibile 
respectu  Generis. 

Gontra,  si  definiaturconvenienter  per 
Genus,  quia  ad  ipsum  refertur,  ergo  per 
se  refertur  ad  Genus.lllud  refertur  etiam 
ad  Individua,  per  quas  definitur  in  hac 
secunda  definitione  :  ergo  idem  bis  dici- 


tur  relative,  quod  est  contra  Aristotelem 


5.  Met. 


Item   ad    principale,  per   hanc  defi- 
nitionem  non  separatur  Species  a  defmi- 
'tione. 

Item  Species  non  est  prasdicatum  per 
Aristotelem  I.  Topicor  context.  20.Ergo 
male  definitur  per  praedicari. 

Ad  oppositum  est  Porphyrius.  Consi-       2. 
militer  posset  hic  argui  pro,  et  contra, 
et  objici  sicut  supra,  ubi  quaesitum  est 
de  defmitione  Generis. 

Dicendum,  quod  definitio  eius  conve-  Conciusio 

'  ^  •'  Doctoris. 

niens  est,  sicut  supra  dictum  est  de  de- 
fmitioneGeneris. 

Ad    primum    argumentum    dicitur,     Ad  pri- 

■^  mu7n  prin- 

quod  Species  dicitur  correlative  ad  Ge-  dpaie. 
nus,  et  ideo  necesse  est  aliquam  defini- 
tionem  ejus  dari,  in  qua  ponatur  Genus, 
et  etiam    ista,  Species  est  quai  ponitur 
sub  assignato   Genere.    Aliam    autem 
comparationem  habet  Species  ad  Indivi- 
dua,  non  secundum   quam  est  Genus, 
quia  sic  negat  Porphyrius  cap.  de  Spe- 
cie,  extrema  habere   duas  habitudines, 
sed  secundum  quam   est  Species  :   et 
ideo    necesse  est  ipsam  habere    aliain 
defmitionem  in  comparatione  ad  Indivi- 
dua. 
Ad  secundum  dictumest  supra,q.  17.  Ad  secun- 
Ad  tertium  dicitur,  quod  unius  abso-  thlm^aiias 
luti,  cujus  est  defmitio,  indicans  ejus  ^^" 
esse  in  se,  non  sunt  multse  definitiones. 
Species  autem  per  se  refertur  ad  duo. 

Contra,  saltem  non  habebit  tunc  nisi 
duas  defmitiones  ;  quia  sicut  tantum  ha- 
bet  unam  in  comparatione  ad  Indivi- 
duum,  sic  tantum  unam  in  comparatio- 
ne  ad  Genus.  Dat  tamen  Porphyrius 
duas  in  comparatione  ad  Genus,  dicit 
enim  Hoec  quidem  assignatio,  scilicet 
prTdicari  de  pluribus,  eic. Speciei  spe- 
cialissimce  est,  quai  solum  species  est. 
Alice  vero  erunt  specierum  non  specia- 
lissimarum  :  ergo  ad  minus  sunt  duae 


Of/T^TIO  XXI 


•7!! 


alia;  prater  istnm.   IIoc  concoditur,  ct     cut  innuit  in  litloni.ihi  :  \on  r%t  ti 


1/ 


(licitur,  qiiod  spccios  potest  lialjcre  com- 
parationem  duplicem  ad  Genus  :  unam, 
ut  ordinatur  sul)  ipso ;  aliam  vero  iit 
Genus  enunciatur  de  specie  in  f»roposi- 
tione.  Primo  mododatur  h:ec  defmitio  : 
Spf^cics  rst  f/iiG'  suh  nssif/nnto  pnnitur 
Genfre.  Seeundo  modo   ha>c  :  Sp<'cics 


intelti'rtus  fui  intfltiijentem,  ft  in  ' 
gif/ite ;  et  tunc  non  ' 
Vel  oportet  dicerr,  t|u.>ti  ».i»-m  noa  re- 
fertur  primo  ad  diverJMi,  p«T  se  Uim«*n 
potest :  quia  primoad  unum,  per  suam 
rationem  :  per  se  vero  ad  aliud.  secun- 
diim  ralionem   sul  Oeneris.    Relativura 


est^  (le  r/yrt  Oenvs,  rf  in  en  r/urnt  (/uift     enim  s»'cundum   Genii 


est  pnerlicntnr. 

Contra.  Liher  Pnedicamentorum  im- 
mediatiiis  ordiiiatur  ad  Lihrum  Pcriher- 
inenias,  qiiam  iste,  sed  in  Pra^dicamen- 
tis  iion  determinatur  de  incomple.xis, 
inqiianluni  uniiin  eniincialur  de  alio; 
qiiia  tiinc  in  Lih.  Pfrihermcn.  suprr- 
fliieret  determinare  deNomine.et  Verho, 
qiue  sig-nificant  incomplexa  siih  illis 
rationihus  :  ergo  miilto  minus  definitur 
hlc  Species,  ut  de  ea  enunciatur  rienus. 

IIoc  potest  concedi,  et  dici,  qiiod  tan- 
fum  ponil  unam  dclinilioiUMii  in  compa- 
ratione  ad  Genus,  el  tiinc  ha^c  ratio,  sci- 
\\ve[,f/Ufnpo)tifur  suf>  Genei'e,  e.xponitur 
per  seijuens,  et  pro  scilicfit  rie  r/un,  etc. 
Qiiod  \\\iW\\\  iXv^Wwv  afiie  rrunf  nnn  spe- 
ciatissimnrum,  scilicel  ali;e  notilicatio- 
nes,  non  diflinitioncs:  qiiia  secun<liim 
quamdam  diversilatcm  tantuni,  secun- 
(liim  (jiiid  notilicant  speciem  ;  consimilis 
enimdiversilas  poterit  invcniri  compa- 
rando  speciem  ad  individua,  secundiim 
qiiam  comparationcm  tanfiim  ponitur 
una  definitio. 

.Ad  qir.utum  dictiim  est  supra. 

Ad  argiimenfum  contra  hoc  potcst 
dici,  (piod  species  non  tantiim  secundiim 
diversa  sihi  accideiitia  rcfertur  ad  Ge- 
luis,  el  Individua  ;  (iiiia  tunc  per  neu- 
Irum  (lelinircliir,  sicul  nec  homo,  licet 
sihi  accidat  duplum  ,*  sc.l  essenlialiter, 
cl  pcr  se  comparatur  ad  ulrumque.  Kt 
(|ii(>(l  (licilur  (idcm  in>n  refiMiur  his, " 
inlellexil  Aristotelcs  (piod  nccidcns  nnn 
refertur  ad  suhjecfum.  et  tcrminum,  si- 

Toin.  1. 


11 
i   ll- 

liile  est 
'   1- 


per  .se,  quia  includit  in  sua 
lud  per  qiiod  refertur.   P 
enim  ahsolutum  in 
liter  includere  relativum  :  sic 
secundum  siiam  propriam  rationem  di- 
citur  ad  Genus;  secundum  aiitem  r  ' 
nem  sui  Generis  scilicel  Uiii^  ,  tli- 

citur  relative  ad  illa  de  quiburt  j  i- 

tur,  quia  rtiri  tte,  convenit  sibi  inipiua- 
lum  cst  Universale,  v.  g.  iluf^tum 
secundum  sc  refertur  ad  rtimiiiium\  sed 
seciindum  suiim  Genus  ad  suftm>'  r: 

non  est  tamen  omnino  siinile,  (|uiu  ibi 
correlativum  Generis  contincl  correlali- 
vum  Speciei,  hlc  non.  Ideo  prima 
definifio  esl  Speciei  propria  secundum 
se,  (piiadatur  per  ejus  primum  correla- 
tivum,  .secundadafur  per  posterius,  quia 
magis  est  ad  propositum  ;  est  enim 
propria  Speciei  inquantum  esl  L'ii 

salc. 

Ad  quintum  potest  >  i.quodtleft- 

nitio non  est  distinctum  i  niver«ale  a  Spe- 
cie,84»cundum  qu^nl  hic  de  Cniveraalibu» 
agifur.  Vel  aliter,  quod  non  ir 

in  f/uift  tanlum,  sed  in  quui,  el  in 
t/unfe:  quia  non  ha  '^ 

inodum  pni*.!  ,  sed  duos.  aicut  ue- 

nuset  IiilTerenlia,  ex 

\i       \(um  dicluin  esl  qua*al.  12.  io   jf, 
solulion*»  primi  orgumenli. 

Ad  \  im  qt; 

liir  nd  duo  i>er  «e.  el  h  i  e«l  in  •* 


j.lotn  non 


I  td 


pn- 


illud 


t* 


til  olicui   primo,  < 


274 


SUPER  UNIVEIISAUA   POIJPIIYIIII 


quod  competit  ei  per  speciem  suam  ; 
illud  autem  competit  sibi  per  se,  quod 
competit  sibi  per  causam  in  se  :  undc 
illa  dicuntur  relativa  primo,  qua)  sunt 
hujusmodi  secundum  aliquid  intellec- 
tum  essentialiter  inclusum  in  eis,  sicut 
ratione  sui  generis.  Sicut  medicina  dici- 
tur  relative  ratione  scientiae,  quae  est 
ejus  Genusquae  iteratur  in  ea. 
idem  non     Probatio  primi,  quia  si   sit,  tunc  illa 

polcsl  pri-       ,      .  ,        . .  /.  ,  •  , 

mo  referri  rclatio  quas  cst  ratio  referendi  unum  ad 
duo  extrema,  primo,  esset  du£e  relatio- 
nes  essentialiter ;  quia  ad  duo,  non  est 
primo  eadem  habitudo,  sed  relatio  se- 
cundum  se,  est  habitudo.  Tunc  etiam 
idem  haberet  duas  defmitiones ;  quia  per 
utrumque  relativum  geque  primo  defmi- 
retur :  consequens  est  falsum  ;  quia  tunc 
posset  cognosci  per  unam,  et  non  cog- 
nosci  per  aliam. 

Item,  tunc  idem  posset  simul  esse,  et 
non  esse  :  accipio  enim  duo  correlativa, 
scilicet  A  et  B  ;  et  C  referatur  ad  utrum- 
que,  si  G  referatur  ad  A  aeque  primo,et 
etiam  ad  B,  igitur  cum  A  possit  esse 
sine  B,  sequitur  quod  G  relatum  ad 
ambo  scilicet  ad  A  et  B,  simul  esset,  et 
non  esset,quia  esset  existente  A,  et  des- 
tructo  B,  non  esset. 
7,  Probatio  secundi,  scilicet  quod  possi- 

tesh^fcrri  bilc  cst  idcm  rcfcrri  ad  diversa,non  pri- 
^piura.  "'^  ^"^  probatur  sic,  quia  refertur  primo,et 
per  se  ad  primum  correlativum,  et  po- 
test  referri  per  se,  et  non  primo  ad 
correlativum  sui  Generis  :  verbi  gratia 
muUiplex,  et  submultiplex  referuntur  ; 
et  duplwn  et  dimidium  referuntur ; 
sed  duplmn  primo  et  per  se  refertur  ad 
dimidium,  per  se  autem  et  non  primo 
ad  submultiplex,  quod  est  correlativum 
sui  generis,  et  non  primum  dupli,  sed 
primum  multiplicis  :  multiplex  enim 
est  Genus  dupii ;  et  sub  multiplex  est 
Genus  dimidii  ;  submultiplex  potest 
esse,  non  existente  dimidio ;  sed  dimi- 


diiim  non  potest  esse,  nisi  existente 
submultiplici.  Sed  idem  non  potestrefer- 
ri  ad  quascumque  diversa,  quia  si  ad  u- 
num  primo,et  ad  aliud  per  se  non  primo, 
tunc  primum  posset  esse  tale,  quod  non 
posset  esse  sine  per  se  correlativo  quam 
e  contrario  sine  primo,  et  correlativo . 
Primo,  quia  si  posset  esse  sine  per  se 
correlativo,  sequeretur  quod  unum  ex- 
tremum  simul  esset,  et  non  esset :  quia 
existente  dimidio,  necessario  est  du- 
plum.,  cujus  est  per  se  et  primo  correla- 
tivum  ;  sed  destructo  submuttiplici , 
quod  est  per  se  correlativum  dupli,  et 
non  primum  destruitur  duplum,  :  ergo 
si  dimidimn  posset  esse,  non  existente 
submultiplici,  simul  esset  duplum  ad 
esse  dimidii,  et  destrueretur  ad  des- 
tructionem  per  se  correlativi  :  potest 
tamen  esse  e  contrario  extremum  sub- 
multiptex  sine  dimidio ;  cujus  causa 
est  quia  esse  correlativum  per  se,  tan- 
tum  ponit  esse  Generis,  et  non  ponit 
aliquid  posterius  Genere  :  omne  enim 
superius  abstrahit  ab  inferiori  ;  potest 
ergo  esse  submultiplex  sine  dimidio. 

Sed  arguitur  in  oppositum,  scilicet, 
quod  idem  referatur  ad  duo  per  se,  quia 
idem  continens  dicitur  ad  multa  conten- 
ta  ;  sicut  unus  numerus  continet  multos 
numeros.Similiteruna  potentia  activa  re- 
fertur  per  se  ad  agere,  et  ad  pati,  vel  ad 
polentiam  passivam  :  similiter  idem  pa- 
ter  dicitur  ad  multos  filios  per  se. 

Item,   ad  quidquid  dependet  Genus,  Secunda 
et  Species  ;  igitur  Species   refertur  ad 
correlativum  Generis,  et  etiam  ad  pro- 
prium  correlativum,    et  ad  utrumque 
per  se. 

Item,  Species  per  se  refertur  ad  Ge- 
nus,  secundum  Porphyrium,  et  per  se 
ad  Individua  :  Species  enim  prcedicantur 
per  se  de  Individuis,  et  ponuntur  in  de- 
fmitione  ejus  ,  igitur  dependet  ad  ea,  et 
non  ponuntur  ibi  ut  Genus,  nec  ut  sub 


8. 
Prima  oi 
jectio. 


Tertia. 


orr.ESTio  XXI 


975 


A'l  pri- 
latii  oft- 
fClionei/t 


10 
(i   nrciiii 

im. 


jectum  ;  orgo  tanlurn  ut  correlativum, 
vel  correhitiva  speciei. 

DicencJum  est  a«J  fjufcstionem,  ut  hu- 
pra.  Ad  primum  dico,  cjuod  non  refer- 
tiir  ibi  unum  ad  diversa  primo,  sed 
continens  in  communi  ad  rontenlum  in 
communi,  et  (jiiot  Species  hat>et  conti- 
nens  sujj  se,  tot  habelcontentum.  Simi- 
litnr  riiro  de  patre.  p]t  cum  diritur.quod 


et  objectum.  .\d  aliud  quod  ad  quid  re- 
fertur  Genu»,  el  Specic«;  verum  «l  pcr 
Bc,  etnon  primo. ) 


RXPO.SITI(J 

I)K  PniMo.  .Salis  noU  sunl  lcrinini  liu/;s 
qii:r,siionis,  niniquia  nvpt*  supra,  hunc  ler- 
minuTn  i^pfrirs,  omisi,  el  reroi.Hi  ad  hune 
loouTn.  Esf.  enim  nrvjuivorus  jsle  tnrminu^ 


(IdAliJt. 


il. 


idem  numerus  potest  continere  multos     sprcirM,  ul  priipi  ppp  Porphyrlum  in  lillcra, 


numoros;dico  quo<l  intolligendum  est 
de  per  se  extrcmo  relationis  ;  non  enim 
oportot  quod  una  relatio  sit  in  tot  .sub- 
jectis,  vcl  fundamontis,  aut  extremis, 
sicutalia  relalio  ;  quia  patornitas  est  in 
uno  subjocto,  et  filiationes  in  multis  li- 
liis,  lamen  quot  liliationos  sunt  in  di- 
vorsis  liliis,  tot  sunt  patornitatos  in  uno 


qui  ponil  signiflr.iilnnMC  ...i.;  Iii.rs.  Sod  alii 

plures  ejus  pf»niml  s.„ :ie<.  IHriiur 

namqun  xpecien  a  ipecio,  tpecis,  quod  est 
considorare,  el  non  babetur  in  usu,  aed 
ejus  romposiia.  Primo  cnim  acclpilur,  ul 
nolal  Porphyriu.s,  pn)  form^,  vel  pulrhri* 
ludine,  unde  xpecie.t  Priami*,  olc.  Secundo  ••!. 
proul  relalive  dicituradricnu.s,uteslunum 
do  quinqiie  Univcrsalitms.  ot  sic  In  propo- 


palre,   vel    quod   est   pater.   Continons     silo  arripilur.  Trrlio,  pro  fructibus,  legu- 


erg-o  licct  sit  uniin»  matorialitor,  ot  sub- 
jeclivo  in  comparaliono  ad  pliira  con- 
tenta  primo  et  per  se,  est  tamcn  plura 
conlinontia  formalitor  ;  ({uia  propriis 
et  distinclis  relationibus  conlinontia? 
refertur  contincnsad  illa  pluracontonla. 
Simililcr  dicendum  est  do  patro  dictoad 
plun.vs  lilios. 

.\(l  ;iliii(l   (lico,  quod  polcntia  activa 
referlur  primo  ad  potfiitiam  passivam, 


minibus,  vel  rondimenlis  ar->matiri.s.Quar- 
lo,  pro  simililudine  rci  senslbilia,  vel  in- 
telliu'il)ili;<.  Cnde  3.  do  .\nima,  lcxl.  romra. 
3R.  I.npis  non  rst  in  nnima,  s-^d  speriet  la- 
pidis.  Quinlo,  pro  malerio,  ul  cum  dicilur. 
hti  pnnni  sunt  ejus  irm  speciei.  Scxto,  pro 
arcidcnto,  sou  modo  siLTiifVnndi  partis 
oratirmis,  dato  ipsi  ad  !urn  rcm 

suam  sub  esse  primario,  .», 

qu;c  dirunlur  primitiva  et  derivaliva  «p«- 
cies,  quod  de.<rribitur  sic  a  qui' 


irKpianliiin    liujiisinodi.  srd  por   se,   el     Sp<xies  est  originalis  disj^tiUo  dicUomi». 
non  |»rimario  ;  inquantiim  pot.«nlia,  so-     j^^j.  g,,^,,^  /Upnmilivi,  etderioatiri  disert- 

Iiiin  roforliir  ad  (itjfn'  :  ot  ndaliviim 
piiiiiiiiii,scilioet  polenlia  passiva.nonpo- 
test  osso  sine  por  se  correlalivo,  non  pri- 


nio  ;  scilioet  siiK?  aolu  potontia*  activjr. 
dieriiain  Ad  aliiidduo,  (luod  Spocios  primo  ro- 
fertur  ad  (jonus,  et  ail  iiwliviilua  por  so; 
nnrlo  (loniis.  (|uotl  osl  jtrinium  corrolati- 
viini.  iioii  polost  esse  sine  Individuis, 
(pi.r  siinl  ptM-  se  corrolaliviim.  .\uctori- 
tas  in  conlrarimn  palet,  r|uia  si  inloll«'C- 
liis  diciliir  ad  inltdllLrfntom  ol  ad  inl«d- 
liKibile,  idoni  bis  dlciliir.  id  osl,  }im|u«' 
priiin).  vol  alitcr,  liinc  omn"  »cci«l«Mis 
Iiabol  duo  corrolaliva,  scilicol.subjocluni 


tio.    l>i<    ({ua    plura    in   titulo  de  roodJa 
sijLTnitirandi  habontur  :  undc  versua  : 

FM  grnrris  specirs,si>eciri  tieieHJr,$ptc»«$ftM 

Vrniit  (ijiolAeca, iy)ciim  spectes  habetwPm^ 

Designal  similr   m-tlerienttftie  rei. 

lla!)Ct  anfiMM    uf  ni:aut  ^-nlunt     Snecle* 


t? 


lo-rira  sini 

.TOl 

i!  i  iirali  :  •; 

rj. 

ludo.  vol  aclus  « 

<(a  lurpittt- 

diijiMl.i  i.sl«  «l  nalura  - 

nMiiot.i  jx-' 

1- 

ifl 

individuorum.   ct   i 

^             rsl  leHHis  $»• 

•  $rmfmimri»im . 

276 


SUPER  UNIVEKSALIA  POUPIIYUII 


Accipitur  eliam  primo-inlenlionaliler,  et 
secundo-inlenlionalilor.  Primo  modo  est 
nalura  communis  pluribu.s,  numero  diffe- 
rentibus,  communicabilis,  et  de  ipsis  quid- 
ditativeprtBdicabilis.  Secundo  est  respectus 
rationis,  fundalus  in  natura  tali  :  et  deilla 
esl  principalis  inlenlio  Logici.  De  funda- 
mento  vero  ejus  ex  consequenti,  et  secun- 
dario.  Intellectus  enim  considerans  naturam 
aliquam  unam,  unitate  minori,  unitate 
numerali,  in  uno,  vel  pluribus  individuis, 
comparat  ipsam  ad  illa,  de  quibus  dicibilis 
est,  et  ad  genus  propinquum  :  quse  compa- 
ratio  passio  est  respectus  rationis,  qua 
species  nominatur,  et  in  respectu  ad  genus 
et  individua  diversimode,  ut  infra  dice- 
tur. 

Ordo  patet  ex  determinatione  Porphyrii, 
et  liis  quse  dicta  sunt  supra,  quaest.  12.  Di- 
visio  vero  communis  est. 
13.  De  Secundo.  Arguit  ad  partem  negati- 

vam  sex  rationibus,  quarum  prima  sumitur 
ex  auctoritate  famosa  Porphyrii,de  defini- 
tione  correlativorum,  et  satis  clara  est. 
Secunda  ratio  procedit  per  non  adsequatio- 
nera,  et  convertibilitatem  definitionis  cum 
definito,  et  supra,  quoest.  17.  tacta  est. 
Tertia,  procedit  ex  aucLoritate  6.  Topico- 
rum,  cap.  4.  Et  potest  confirmari  ex  5 . 
Metaphysicse,  text.  comment.  19.  el  3.  Me- 
taphysicse  Avicennoe,  quia  unumquodque 
est  semel  ipsum,ul  sex  sunl  semel  sex,  et 
decem  decem.  Cum  alioe  ergo  ponanlur  de- 
finitiones  Speciei,  aut  illas  non  valent,  aut 
ista,  aut  saltem  aliqua  supcrflua  :  sed  qua 
ratione  concederetur  alias  non  valere,  et 
similiter  de  ista  :  quia  uniformiter  argui- 
tur  auctoris  insufficientia.  Simile  argu- 
mentum  facit  infra,  cap.  de  Differentia, 
quaest.  5.  ante  oppositum,  et  solvit  notan- 
ter.  El  quod  ibi  dicitur,  quia  si  sic  non 
esset  definibile,  etc.  intelligo  sic,  si  ejus- 
demsunt  multae  definitiones,ejusdem  erunt 
multae  essentiae  :  et  si  sic,  non  erit  unum, 
sed  multiplex.  Multiplex  autem  non  est 
definibile,  ut  patet.  Prima  consequentia 
patet,  quia  definitio  est  ratio  indicans  quod 
quid  erat  esse.  Secunda  consequentia  patet 


quia  unius  entis  est  una  essentia,  quod 
maxime  verum  cst  de  uno  per  se,  cujus- 
modi  est  species.  Quod  aulem  species  ha- 
lieat  alias  definitiones,  patet  in  littera  Por- 
phyrii,  et  Doctor  hic  copiose. 

Quarta  ratio  procedit  per  viam  opposi- 
tionis,  et  patet.  Formabis  aulem  argu- 
menta  copiosius,  quia  Doctor  breviter  ar- 
guit. 

Ad  hanc  quaeslionem  respondet,  et  bene,  14. 
quod  respectiva  non  sunt  opposita,  nisi  ad 
idem,  el  secundum  idem  :  et  sic  in  propo- 
sito  non  accipiuntur.  Sed  contra  hoc  arguit 
inferendo  ex  hoc,  quod  species  bis  dicere- 
tur  ad  aliquid,  contra  Aristotelem  5.  Meta- 
physicae,  text.  comment.  20.  qui  habet  hoc 
pro  inconvenienti. 

Quinta  ratio  procedit  per  non  adaequatio- 
nem,  vel  convertibilitatem  definitionis,  et 
definiti. 

Sexta  ratio  procedit  contra  hanc  particu- 
lam  definitionis  specialiter,  scilicet  esse 
prsedicabile  de  pluribus ,  quia  species  non 
est  praedicatum,  per  Aristotelem  1.  Topico- 
rum,  ubi  enumerat  praedicata  quatuor, 
inter  quae  non  ponit  speciem,  ut  palet.  Et 
licet  argumentum  per  locum  ab  auctoritate 
negative  minus  valeat,  quia  tanien  ex  in- 
tentione  ibi  sufficientiam  praedicatorum 
ostendit,  ideo  argumentum  procedit. 

Ad  oppositum  adducit  Porphyrium  *,  et  *  pum. 
addit  quod  ad  utramque  partem  hujus 
quoeslionis  possent  adduci  argumenta,  eva- 
cuationes,  ut  supra  de  Genere  habetur,  et 
similiter  circa  particulas  hujus  definilionis 
per  ordinem. 

Ad  quaestionem  breviter  respondet,  te-  15. 
nendo  partem  affirmativam.  Ad  cujus  de- 
clarationem  remittit  se  ad  ea  quae  dicta 
sunt  prius,  de  definitione  Generis.  Tota 
enira  declaratio  ibi  posita  valet  hic,  nisi 
quod  in  quid,  et  differentibus  numero  sunt 
in  hac  definitione,  tanquam  differentiae 
constilutivae,  el  contractivoe,  et  sub  alia 
ratione  ipsum  in  quid,  el  differentibus  spe- 
cie,  ponuntur  in  definitione  Generis.  Prae- 
dicari  enim  de  pluribus  est  ratio  Univer- 
salis,  et  est  communis  utrique  definitioni  : 


QI^^STIO  XXI 


277 


Diffcrenlihux  niimero,  ei  in  r/uid,    varianl  nunc  Sf».  <•  ,-.    nuac  '•  •    i/-' •:'     Noii  ergo 

Spooiom  a  (U-iu;rc.  Et  sicul  (iiclum  esl  do  comp;ir;iiur  .njKH-ie-i  a<i  intiividua,  ut  gi*niM 

di fferc  nli/jKs  specie,  qnod  poiiilur  ibi  oxfw-  ad  .s[XM!ie.H,  Hcd  ut    ■  •  -nilr»- 

sitivo,    ila  hic  <lo  di/frrentihus  nti/n^ro  rsi  hitiir  [>cr  diffon j...  -M 

dicendum.    Siiigulu3  eliam  qua-stiones  ibi  hyi>oslalica.s,  r*»  .|h   Mnhi».! 


po.sita) ;  videlicot  quid  definitur,  an  res.an 
inlontio,  el  de  exomplo  posito  in  funda- 
monlis,de  pra:;dicatione  Generis,  de  Sfiecie, 
el  de  differentihKS  sprcir,  el  de  pluralitate 
specierum  rcquisilarum  neces.<Jario  ad  ra- 
lion(;m  (icnoris,  ot  cle  in  quid,  el  de  princi- 
pio,  ot  principiatis  ;  possenl  proportionali- 
ler  hic  irioveri,  et  oadom  fero  e.s.sol  deter- 
minatio  :  quare  Doclor  omi.sit  ista,  lan- 
quam  sufficienler  discussa  ingenio.so  lec- 
tori. 

16.  Deinde  ro.spondel  ad  argumonta  prinri- 

palia. 

Ad  primuin  dicit,  quod  licet  in  hac  dofi- 
nitiono  non  ponalur  Oenus,  in  alia  tamen 
ponilur,in  qua  e.Kprimilur  h;»biludo  Spociei 

^  ad  Genus,  quain  ponit  l'orphyrius  prius  in 

liltera,  quam  istam.  Tnde  dicit,  quod  Spe- 
cies  habol  duplicom  coinparationem,  uimui 
ad  gonus,cui  subjicitur,  et  secundum  ill;im 

!  deflnitur  por  ficMius,  ut   por  suum  per  se 

correlativum  ;  aliam  comparalioneiu  hal)ot 
ad  individua,  socundum  (|uain  dofinilur 
per  ip.sa,  tanquam  etiam  per  correlativum 
por  sp,  licet  non  primum,  ut  infra  st;i- 
tim. 

St!d  quia  conlra  hoc  ali(iuis  pos.sol  obji- 
cere,  cx  dictis  1'orpliyrii  in  litlera,  cap.  de 


rura,  v[r.. 

Ad  .secundum  principale,  reiiulUl  m  «d       17- 
dicta  prius,  qu^&Hl.  17. 

.'ViJ  torlium  distinguil  de  uno  dfiflnito, 
aul  videlicel  alMuluU^,  aul  r  .0 

modo  pnjcedil  argumcnlum,  sed  non  ae- 
cundo  m(xlo.  Modo  Specieji  relalivum  «4, 
ut  palet,  el  idco  cum  ad  duo   r  r, 

duas  doflniliones  habere  convenienM-r  po- 
test.  Sed  contra  hoc  replical,  quia  Porphy- 
rius  ponit  trt^  definiliones  speciei  :  unam 
speciali.ssimaj,  ali  n  ':  s  cummuncH  ulri- 
que,  scilicel  sp«H  i..ii-w-.iiiijB.  el  suballem», 
ut  palet  ox  lillera  sua  :  ubi  dicit  in  plu« 
rali  alixvero,  etc.  1'luralis  vcro  numorus 
ad  ininus  pro  duobus  supp<mil,  quiaaDqui- 
valet  singulari  geminalo,  ul  qujBsiione  ae* 
quonti  patebit  :  hoc  autcm  vidolur  incoa- 
voniens,  si  lantum  duas  !.  s  ba* 

lx;t,  quia  sicut  .suaicienlor  exprimitur,  ha- 
biludo  ejus  ad  individua,  pcr  unam  ded- 
nilioiiom  ;  ita  et  ad  Oenus  per  aliam  :  su« 
perllua  est  ergo  tcrtia,  el  qua  raliunc  una, 
i:a  et  alia,  ut  prius  argutumosl. 

Ad  hoc  respondel  uno  modo,  dicens  quod       '^- 
Specics  etiam  ud  ipsum  Gonus  habel  du<> 
[iliccm  comp;iralionom,    unun  in   raliuM 
ordinabilis  in  lin">a  Pa- 1 
in  rationo  subjioibili.s  in  . 


..  I. 


Spocie,  ubi  vult  (juod  oxlroma,  scilicot  ^o- 

norali.ssimum,    ot  spocialissimum,  li;ilKMJt      socundum  has  duas  •!  •  ' 

uni('am  habiludiiiom,  scilicol  illud  ad  info-      iiilionos  Spociei.  in    ^    .... 

riora    taiilum,    istud    voro    ad    superiora, 

intormoilia  aulom  ad  utrumquo,  idoo  dicit 

Doclor  non  socundum  qiiam  ost  gonus,  .sed 

socundum  (juam  osl  spocios  :  lioc  ostdiclu, 

quod  Spocios  spocialissima,  do  quu  (»st  hic 

.sormo.moilo mul;il  habiludincm^noc  nomon 

Spocioi  cx  comparalionoojus  ad  individua, 

et  Ocnus,  quia  ulrobi^iue  esl  sp(H'ies  :  cl  ila 

licot  siiit  socundum  voritalom  dua^  compa- 

rationes,  suiil  laiiKMi  in  lioc  Linquam   una 

Species  vcro  subaltoriia,  ul  comparatur  ad 

diversa,    sorLilur  diversa    nouuiia.    quia 


diam 
ei 
\- 

.   .»>• 
ipr». 


nus,  ut  n.nfot  i:i  l:l'rra   .*w*^l  "■ 

p^tii 

pria.  sed  aliorumo.\, 

tantor  conira  ipsim.  sicul  in  > 

qu^L^sl.  l^.  kaU'l.   i)rdo  eidm  hujus  Ubli, 

.soilic«'l  I'.  ..  aJ    l 

nlas,   osl   iiuHit.iluji,    q 

Pr.i  rum,  ■ 

livus,  ol  i: 

;>er  locum  a  lUigon 
libro  1': 


ihnram- 

^  to 

«UOl    UwU»  «i 


278 


SUPER  UNIVEKSALIA  POUPHYHIl 


19. 


iO. 


Species,  el  sic  de  aliis,  ut  unum  de  alio  in 
proposilione  enunciatur,  ergo  multo  mi- 
nus  in  hoc  libro,  Illa  ergo  secunda  com- 
paralio  Speciei  ad  Genus  non  perLinet  ad 
hunc  librum,  ergo  nec  secundum  illam 
dcfinitur  convenienler  in  hoc  libro.  Quod 
autem  in  libro  Prsedicamentorum  non  de- 
terminelur  de  incomplexis  sub  illa  ratione, 
ostendit  :quia  tunc  superflue  in  libro  Peri- 
hermenias  Philosophus  determinasset  de 
Nomine  et  Verbo  sub  illa  ratione,  si  jam 
in  libro  Praedicamentorum  delermina- 
tum,  uL  sic,   de  ipsis  fuisset. 

Ideo  alio  modo  respondet  ad  illam  re- 
plicam,  contra  soluLionem  tertii  principa- 
lis,  tenendo  tantum  esse  duas  definitiones 
Speciei  :  iinam  videlicet  in  comparatione 
ad  individua,  et  aliam  in  comparatione  ad 
Genus  ;  el  Lunc  una  illarum,  quse  ponun- 
tur  in  comparatione  ad  Genus,  non 
esL  distincLa  definiLio  ab  alia,  sed  exposi- 
tiva  ejus,  ut  supra  in  simili,  de  differen- 
iibus  specie,  in  definitione  Generis  dixit, 
sic  videlicet  exponendo:  Species  est  quse  po- 
nitur  sub  assignato  genere,  et  de  qua  Genus 
in  eo  quod  quid  est,  prasdicatur  ;  non  poni- 
tur  ibi  et  copulative,  sed  expositive  pro 
id  est,  etc.  Et  quod  dicit  Porphyrius,  Alise 
erunt,  etc.  non  inlelligit  alietatem  essen- 
tialium  definiLionum,  sed  quarumdam  no- 
tificalionum,  quia  illa  diversitas  est  tan- 
tum  secundum  quid,  et  non  simpliciler. 
Vel  essentialis,  imo  non  videtur  esse  di- 
versitas,  nisiin  voce  tantum.  Ex  eo  enim 
quod  per  se  supponiLur  Generi,  in  eo  os- 
lendiLur  necessario  Genus  esse  per  se  in 
quid  prsedicabile  de  ipsa.  Unde,  inquiL 
Doctor,  in  alia  comparatione,  scilicet 
Speciei  ad  individua,  consimilis  diver- 
sitas  reperitur,  nam  Individuum  per  se 
subjicitur  Speciei,  et  Species  in  eo  quod 
quid  est  praedicatur  de  Individuo  :  et  ta- 
men  non  propLer  hoc  ponuntur  duse  defi- 
nitiones  Speciei  in  ordine  ad  individua, 
sed  una  tantum. 

Ad  quartum  principale,  remittit  se  ad 
responsionem  datam  immediate  in  pede 
qusestionis  ad  ipsum.  Ad  replicam  conLra 


illam  responsionem  respondet,  concedendo 
quod  non  per  diversa  sibi  accidentia  refer- 
tur  Species  ad  Genus,  et  ad  individua,  id 
est,  non  per  accidens,  sed  per  se  refer- 
tur  ad  uLrumque  :  cujus  rationem  adjun- 
git  dicens,  Quia  lunc,  inquit  per  neutrum 
definiretur  :  quia  definitio  datur  per  es- 
sentialia  et  accidentalia.  Exemplificat  de 
homine,  cui  accidit  duplum,  est  enim  unus 
homo  duplse  magnitudinis,  vel  quidditatis 
ad  alium  hominem,  vel  aliud  quantum  : 
ex  hoc  accidit  homini,  eL  ideo  non  defini- 
tur  homo  per  tale  accidens.  Similiter  in 
proposito  est  dicendum  quod  habiLudo  ad 
Genus,  et  individua,  per  se,  et  essentiali- 
ter  convenitSpeciei:  etideoperse,et  essen- 
tialiterdefiniturperuLrumque.Et  cumpro- 
batur  ex5.  Metaphysic8e,quodnon,  exponit 
notabiliter  Philosophum,  dicens  quod  in- 
tellexit  accidens  non  referri  ut  ad  subjec- 
tum,  et  terminum  per  se,  uL  patet  per  ex- 
emplum  suum  ibi,  cum  dicit  :  Non  esl  au- 
tem  inlellectus,  id  est,  actus  inlelligendi 
qui  est  accidens,  ad  intelligentem,  ut  sub- 
jectum  et  intelligibile,  uL  oppositum  sup- 
ple  per  se  respective  dictum,  et  sic,  inquit 
DocLor,  non  esL  contra  dicta,  quianoncom- 
paralur  Species  hic  ad  Genus,  vel  indi- 
vidua,  uL  accidens  ad  subjecLum,  vel  op- 
positum,  uL  patet. 

Alio  modo  exponit  Philosophum,  ul  5. 
MeLaph.  et  infra,  cap.  de  Rel  .tione,  quses- 
tione  finali,  exponit  ipsum,  dicens,  quod 
idem  referri  per  se  ad  plura,  potest  intelli- 
gi  dupliciter,  scilicet,  vel  per  se  primo,  vel 
per  se  non  primo.  Primo  modo  loquftur 
Philosophus,  et  non  secundo  modo,  et  sic 
procedunt  argumenla,  quse  facLa  fuerunt 
supra,  qusest.  \1.  Illud  dMiQmperseprimo 
refertur,  quod  secundum  ralionem  pro- 
priam  formalem  specificam  refertur.  Illud 
vero  per  se  non  prnmo,  quod  per  rationem 
sui  generis  referLur.  Quod  autem  per  se, 
osLendiL,  quia  universaliLer,  quando  ratio 
referendinon  accidit  relato,  sed  per  se,  et 
essentialiter  convenit  sibi,  tale  non  per 
accidens  refertur.  Modo  Genus  includitur 
per  se  in  concepLu  Speciei,  ergo  quod  sibi 


21, 


Oi;.€55TIO  X\f 


07» 


22« 


converiit  raliono  Oeneris  non  pcr  accidons,     plins,  i;i  fhmihum  <^l  tpecie«  tutfmuUi- 

sed  pcr  se  convenit  ei  :  si  crgo  geniis  ali- 
cujus  sp<'ciei  per  se  refertur  do  aliquid 
et  specios  per  so  refertur  ad  idem  <\\\(A 
ostendit  dicens,  quia  imposaibilf  eslah^oiH- 
tum  in  sua  rahonc  formali  inrlw/ere  rela- 
tivum,  contra  Nominales,  somnianlf-s  re- 
lationem  non  distingui  a  fundamento,  Li- 
cet  enim  aliquando  rel.itio  sil  eadom  rea- 
liler  fundamerito  absoluto,  non  lamen  for- 
maliler  potesl  esse,  ul  I.  dislincl.2.  quiest. 
5.  copio.se  habet  iste. 

,\ppIi('ando  ad  propositum  dioit,  quod 
Specios  per  se  primo  refcrtur  ad  Oenus  : 
per  se  autem  nf)n  primo  ad  individua, 
quia  ralione  sui  rjeneri.»;,  quod  cst  Univer- 
sale,  cujus  per  .se,  et  primum  cnrrelali- 
vum  esl  individuum,  vd  sirigulare.  lialio 
enim   Universalis  osl  r/j'et  t/<?,  vel  proidica- 


plici*  :  ide<j  ciHilinelur  oorrolativurn  spe- 

c'\(*\,  .scilicet  duj)li,  qmxl  esl  dimtd ib 

«•orrelalivo    (Ifneris,    .srilirel    m>  \t, 

qurxl  esl  »ub  muitipl/-j-.  H  ■  •■•  r..  ^  ..  ..tj, 
vel  individuum   vpI  »u^.  .  1  eil 

correl  livuin».  ,  id  esl,     .  Inl- 

versalis,  non  conlinel  .sub  «e  Oenu»,  quod 
osl  correlalivum  .Specic-i,  quia  lam  fJenu», 
quam  .Spe<'ie.-<,  «unl  species  Univ<'rcilis,  ei 
neulrum  e.sl  specie^  individui  co  :a 

passiva. 

I>ein  le  applicando  ad  pr  m  argu- 

menti  priiu-ipalis,  dicil  quiid  iiu«  defini- 
liones  .'speriei  assignanUir  ex  hac  !<ecunda 
per  .se  ejus  habitudine,  prlma  ex  per  ne,  eC 
priiua,  secunda  ex  per  se,  non  prima:  unde 
noUmter  Porphyrius  tenuitor  iinem  ronve- 
nienlJMu    dcfiiiicndi    :   el  dicil   quo«l    se- 


ri  de,  qurc  includilur  per  se   in  qualibel  cunda  quae  datur  per  poslerius.  id  enl,  per 

ejus  spccie,  ergo  in  intellectuspeciei  :  mo-  individua,  est  magis  ad   prop«>sii!m  fiir. 

do  Spccies  non  de  aliis,   qunrn    individuis  quia  esl  ipsius  Speciei  propria,  inj  ;a 

estdicibilis,  ncc  pra^dicalione  sigmita  nec  esl  Universale  :   hic  aulcni    mnxime  fil 

exercita  cl  maxime  spccialissima.   Per  se  sermo  de  Spocie,  sub   ralione  Universalis 

ergo  rcfcrtur   in    rationc  pra^dicabilis  ad  vcl  priedirabilis,    ul  palel  supra.  quiesl. 

individua,  in  rationc   subjicibilis.    Et   po-  \i.  el  alibi  :  igitur  se«'unda  dcKnilio  Spe- 

nitcxemplum  neomelricum  de  duplo  el  ciei  esl  famosior  hic,   quam  prima.   licel 

dimidio,  et  submultiplici.  [)rirna  sil  esscntialior,  el  prior  slm- 

Ubi  advcrlcndum,  quod   muUfplrx   cst  quia  potius  subjccU,  quam   pr  .   ra- 

genus  quoddam  proportionis  maJDris   inae-  tioneiu  hal^et  :  idtM)jul)el   PIat<i  q  •% 


qualitatis,  ct  snbmnlliplcx,  quod  est  cor- 
relalivum  cjus,  cstctiam  gcnus  proporlio- 
nis  minoris  inicqualitatis.  Sub  priino  con- 
tincnlur  plures  spccics,  imo  (inita'  in 
iMliiiilum,  ut  ilnplumjri plum  (inadmplum 
etc.  Simililcr  sub  .sccundo  ciinlincntur  sp<»- 
cies  relativc  opposilm  lotidcm.  pcr  addi- 
tioncm  hujus  Prjcpositionis  suh  in  compo- 
sitionc,  ut  suhduptum,  subtriplum,  ctc. 
Duplum  igilur  dicitur  rclativo  ad  dimi- 
dium,  sicut  patcr  ad  (ilium.  .secundum 
pro[)riain  latinnem  :  ct  pra"t«'r  hoc  refer- 
lur  ad  snlunultipiiw,  qui>d  csl  correlall- 
vum  suigcnoris,  scilirel  mulliplicis. 

Kt  addit  Doctor  dissimililiuiinem  hic,  el 
ibi,  quia  ibi,  inquil,  ronrlatit^um  (icnrris 
continet  corrriativum  Sprciei .  hie  non  ;  \\oc 
cst  dictu.  sicul  dupfum   csl  spccioi  mnlli- 


et  non  enumeralur  intor  pr 
picis. 

Ad  quiiilum   pnnr:piu«   n^ 
pliciter.   Primo    conr»>i|#»ndo    ' 
nec  esl  inronvtmiciH  :  quia  nf 
tinrla  rniversali*»  Speoies  el   <i 
cundo  mixlo  polesl    nc-nri    a  > 
quia  pm'ilicarl  In  v'.  :vr:;!t 

.se<l  detinilioni   nullus  u; 
candi  correspondci.  sirul  ntv  p.t 
prcdiralur  enlm  in  quid,  ol  in    , 
ha- du;i"  ri'  ucs  fuerunl   l< 

qua*«l.  Vi. 

Ad  uUimtim  priuripole  r 
qure  dicla  sunl  supn.  qtui^st.  U.  I 
n.-«l;i  cnim  in  illa 
prinripi.i  • 

I>K  Tr.Riio,  <iuu  «upru,  t 


I   tii   U>* 

du- 

■■■-n. 

a, 


>ni 


280 


SIIPER  UNIVERSALIA  PORPIIYRII 


26. 


et  alibi,  fere  omnes  diflicullates  hic  Irac- 
landae,  sunt  determinataj,  ideo  breviter 
me  expediendo  circa  solutiones  arguiuen- 
torum,  aliqua  motiva  tangam,  et  solvam. 
Videtur  enim  quod  Genus  et  Species  non 
sint  per  se  primo  relativa,  ut  saepe  Doctor 
dicit  hic  :  quia  omnia  relativa  vel  sunt  dis- 
quiparantiae,  vel  aequiparantiae  :  Genus  et 
Species  non  sunt  relativa  aiquiparantiae, 
ut  patet  :  nec  disquiparantiae,  quia  talia 
non  sunt  species  ejusdem  Generis  propin- 
qui,  ut  patet  discurrendo.  Genus  autem 
et  Species  suntspecies  specialissimse  ipsius 
Universalis,   ut  communiter  ponitur. 

Item,  non  videtur  quod  Species  possit 
per  se  referri  ad  Individua,  quia  tunc  dic- 
tum  Porphyrii  de  extremis  arboris  prse- 
dicabilis  non  sLaret,  nec  Species  esset  ex- 
tremum,  sed  individuum. 

Ilem  Philosophus  2.  de  Anima,  ponit 
duas  definitiones  animae,  quse  est  ens  ab- 
solutum,  et  similiter  de  pluribus  aliis,  pa- 
tet  in  doctrina  ejus,  et  aliorura.  Male  ergo 
dicitur  in  solutione  tertii  principalis,  quod 
unius  absoluti  non  est  nisi  una  definitio. 

Item,  sicut  esse  absoluti  est  formaliler 
ad  se,  ita  relativum  ad  aliud,  igitur  si  re- 
fertur  per  se  ad  plura,  et  per  consequens 
habebit  plures  definitiones,  ut  concedis  : 
habebit  eliam  plures  essenlias,  et  ita  non 
erit  unum,  ut  patet  :  male  ergo  conce- 
dis  relativum  habere  plures  definitiones, 
et  per  se  habitudines  ad  diversos  termi- 
nos,  et  cum  hoc  ipsum  esse  unum. 

Item  supra,  quaest.  12.  improbatis  modis 
dicendi  aliorum,  iste  ponit  numerum  Uni- 
versalium  et  snfficieniiam  penespraedicari, 
quare  in  hoc  libro  consideratur  de  incom- 
plexis,  ut  unum  de  alio  enunciatur,  ergo 
male  impugnat  illam  primam  responsio- 
nem  ad  replicam  contra  solutionem  tertii 
principalis. 

Item,  supra,  qua^st.  15.  contra  primam 
opinionem  in  solutione  quaestionis,  addu- 
cit  Porphyrium,  ubi  dicit  assignauerunt 
id  est,  definierunt,  ut  exponit  Doctor,  ergo 
eodem  modo  debet  exponi  hic  cum  dicit, 
a^ia?  t;ero,  scilicet  assignationes  erunl   non 


specialissima/  um ,  etc.  Male  ergo  exponit 
assignaliones  per  noLificationes. 

Mevn  proidicabile  et  subjicibile  sunl  oppo- 
sitae  inlentiones,  ergo  diversihcant  simpli- 
citer,  et  non  solum  secundum  quid,  illas 
duas  definitiones  Speciei  in  ordine  ad  Ge- 
nus. 

Item,  illa  expositio  in  Philosophum  5. 
Metaph.  de  intelleclu  respectu  intelligen- 
tis,  et  intelligibilis  non  videtur  bona,  quia 
nedum  ab  objecto,  sed  etiam  a  potentia 
dependet  actus  intelligendi,  secundum  is- 
tum  maxime.  Similiter  omne  accidens  de- 
finitur  per  subjectum,  ergo  per  se  refertur 
ad  ipsum,  et  praeter  hoc  ad  terminum,  si 
habet  terminum  alium  a  subjecto. 

Item,  si  individuum,  vel  singulare  est 
per  se  correlativum  Universalis,  qua  ratio- 
ne  ergo  definilur  Species  per  individua, 
pari  ratione  castera  Universalia  definiren- 
tur,  quod  minime  videtur  verum.  Respon- 
sio  igitur  neuLra  ad  Philosophum  5,  Me- 
taph.  bene  currit. 

Item,  omnia  quinque  Universalia  conti- 
nentur  sub  subjicibili,  in  ordine  ad  Univer- 
sale,  quod  est  genus  eorum  :  ergo  sicut 
diminutum  continetur  sub  submulliplici, 
ita  genus  sub  subjicibili,  quod  est  correla- 
tivum  Universalis,  vel  praedicabilis,  quod 
idem  est  :  male  ergo  dicit,  quod  non  est 
omnino  simile  quoad  ad  hoc,  in  proporLio- 
nibus,  et  intenLionibus. 

ILem,  illud  quod  est  simul  natura  cum 
priori,  est  prius  quolibet  illo  posLeriori  : 
sed  correlaLivum  Universalis  esL  simul  na- 
tura  cum  Universali,  et  Species  esl  poste- 
rior  Universali,  ergo  erit  posterior  correla- 
tivo  primo  Universalis  :  male  ergo  dicit 
quod  secunda  definitio  Speciei  datur  per 
posLerius, 

Item,  sicut  ergo  definitio  includit  Genus 
et  differentiam  tanquam  partes  suas,  ita  et 
species  :  ergo  qua  ratione  definitio  non  ha- 
beL  unum  modum  prsedicandi,  ita  nec  Spe- 
cies,  et  ex  opposiLo  opposiLum. 

Item,  conLra  soluLionem  principalera 
quaesLionis,  posset  objici  sic  :  Definitiocon- 
veniens  Speciei  in  ratione  Universalis,  vel 


27. 


gi.^^.sTio  XXI 


961 


12«. 


praudicabilis,  debcl  convfnire  omnibii!^, 
quibus  convenit  .Spccies,  ul  sic  :  .s<,'ii  iion 
niodo  specialissima,  sed  et  subalteina  •  t 
specics  sic  :  bu^c  auleiu  delinilio  soluni 
spccialissiniae  convenit,  er^^o  est  diniinuta. 
Major  patet  in  siniili  de  detiniliono  rJcric- 
ris,  et  aliorurn  siniililer.  IMtii-aaiia  passent 
adduci,  sed  liis  .solutis  palebiint  alia. 
Ad  isl.i  rospondetur.  Ad   prinium,  dico 

Genus   «'l  ,  , 

ipr.ift     uno  modo,  quod  denus  et  .species  siint   re- 
w/d'v  ^^''iva  disquiparantiije,  et  sunt  in  pra-dica- 

«•>'"■'"»■  rnonlo  Kelationis  reducLive,  ut  infra,  cap. 

ii/' . 

^  de  Uelationo,  et  oppositione,  dicetur  :  cl 

ita  uiium  i-ediicilur  ad  relativum  suppu  i- 

lionis,  et  alterum  ad  lolativum  supposilio- 

nis,  et  .sic  reduclive  sunl  in  divorsis  gone- 

ribus,  licet  rormaliter  sunl  cjii.sdom  geno- 

ris  immodiali,  tanquain  .spocialissimx^.Alio 

modo  potest  dici,  quod  non  sunt  spocies 

spccialis  iiiKE,  ut  supra  dicLuin  osl,  qu;i!sl. 

12.ot  M.  ot  alibi,  el  hoc  loquendodo.Spocie 

al)solulo,nl  prima  dofinitionc  hic  dolinitur. 

Majur  oliam  osl  uniUis   in   inlciiLiunibus, 

quam  in  roalibus,    iiL  .sa^po  supra  diclum 

est.  lireviter  ergo  sive  toneatiir  quud  Go- 

nus  et  Spocios  ut  quiU,  et  formalitor,  sint 

species  speciali.s.sim;e,   .sive    suballoriKe  ; 

rcductivo  tainon  ot  furmalitor,  sunl  divor- 

.sorum  g(!norum  siibalLernurum.  (.^ui  oliam 

vellot  tenoro  quod  cssont  ojii.sdom  gonoris 

infinii  ulru<jue  mudo,  non  vidotur  osso  ali- 

quod   incunvenions,    ma.xiiiio   in  .secundis 

intontionibus,  qiiidfiuid  .sit  de  primis. 

29.  .\d  aliud,  dicLum  osl  in   seciindu  articu- 

lu,  quumudo  inl('llijL,'it  Purpliyrius  Spociom 

non  haboro  duas  hribitiidinos,  Pt  quomoilo 

non.  Vidoliir  oliam  loqui  dc  Spocio  priino- 

^k         intonLionalitor  ina.ximo,  Io({uilur  oliam  oo 

^P       modo  qiio  1'lato  posuit  quiolom,  .scilicot  in 

divisiono  i]ui(ldilaliva,ct  scionlilica  :  scous 

P         esl  do  divisiono  hypuslalica,  cl  maloriali. 

IMimo  luodo  C(mc(Mlo  qufxl  .spocios  esl  ox- 

tromiim,  scvundo  inodu  iiuii. 

ibioluti      Vd  aliud,  palot  c.\  litlora   Docloris  :  nun 

j"*^  JJ,1  difit  oiiim   absoliilo  quod   uuius  absoliili 

itioncs    non  siiit  pliiros  dolliiiliones,  soU  sic,    quud 

qiuvUbei  carnm  sil  indicans  rjus  essr  in  $e, 

hoc  esl  diclu,  quod  licoL  ojusdom  ul>soIuli 


sil  unadcfinitio  Tr--''-' 
si.-iii    |.,<|Uiinr   1 


1, 


r,Ii 


a. 


ul 

.1- 

e- 


vel  l: 

1  .  (TTI.vf 

1  liiiilur,   ul  qii 
quia  inquanlum  actuj»,  vrl  pr; 
palft. 

Ad  aliud,  quod  tangit  pii 
taloin,  di<'o  qnod  nun  varialur  ' 
lativi,  nisi  ccforalur  per  nc  priiiiu  ad  di- 
versa,  quia  cx  hoc  qiiud  reforlur  perfle 
priino  ad   unum,   in  iij 

•      ■  ad  aliud  fon  .«r 

0  cunlra.  Sicut  ohuu  •.  .o 
absoliilis  convonil  ex  <;  ri- 
tiarum  ultimarum,  ita  ii»  i  mK, 
ot  cuiu  hoc,  cx  divcrsitatr  '--r 
se  tonninorum.  I)<»  ho*  " 

fra,  cap.  de  Uolatione,  q       

Ad  aliud,  potosl  dici,  quoU  l'x|uilur  'fu- 
pra,  quaisl.  12.  do  p/a?</<crfri  ap  -r 

01  ut  cst  lufxlus  ipsius  incomplexi,  in  « 
scorsum,  el  in  polontia  remol.i,  sive  pn>- 
pinqua  :  hic  vero  loquitur  de  faclo,  ei  in 
composiliouu  acluali  :  ita  brcviler  quod 
pruidicari,  vel  pra.'dicare,  et  le 
subjicibili  considuratur,  vci  in  pnaiu  aclu 
intelloctus,  vcl  iu  si^cundu.  rrimo  aiudo 
coiLsideralur  hic,  el  in  libru  I'  :i- 
loruin  ;  secundu  mudu  in  libro  i'i. 

iiias. 

Ad  aliud   d.' ",     j  :'^?  "  v  ■'•-•*? — »•■• 
rius  oxplicito  aisign: 
inoro,  scd  lanlum  in  f 

quod    Ictqtiitnr   in   T' 
<lu!n  (V 
1  1  qu»»'l 

nadonc  :  vil  , 
arguil  IKxrlor  ad 

Ad  uliud,  \> 
i.i.-cl  cniiu  iiiul  «■  uua 

lamon  inforlur  cx  .ii:.i  i^^t 
la?  :  quiKl  . 
de  II 
nom,  »1 

Adai 
pru 


282 


SUPER  UNIVERSALIA  POUPllYUII 


in  ratione  mensurabilis  ad  mensuram  ;  et 
non  praecise  effectus  ad  causam,  nec  sus- 
lentabilis,  vel  inhoercntis  ad  sustentificans, 
vel  ad  illud  cui  inhaTet :  et  hacc  est  inlen- 
tio  sua,  et  expositio,  ut  patet  in  Quodlibe- 
to,  quoest.  13.  art.  2.  ad  finem. 
Universa-  Ad  aliud,  potest  dici  uno  modo,  quod 
^Hvum'  correlativum  Universalis,  ut  est  praedica- 
quod.  ^^iQ^  ggt^  ipsum  subjicibile,  et  non  praecise 
singulare,  vel  individuum  :  et  secundum 
diversitatem  subjicibilis  diversificanlur  de- 
finitiones  specierum  ejus,  ul  patet.  Vel 
aliter,  dato  quod  individuum  esset  ejus 
correlativum,  non  tamen  ita  ponitur  in  de- 
finitione  aliorum,  sicut  in  definitione  Spe- 
ciei,  propter  ea  quse  dicta  sunt  supra, 
qua3st.  17.  solvendo  primum  principale. 

Ad  aliud  dico,  quod  licet  Species,  vel 
Genus  contineantur  sub  subjicibili  ut  mo- 
dus,  non  tamen  ut  quid ;  sed  sub  prsedica- 
bili  :  el  sic  palet  optime  solutio  Docloris 
subtilissima.  Si  autem  teneretur  quod  In- 
dividuum  esset  correlativum  Universalis, 
clara  est  solutio. 
32.  Hic  posset  ponderari  multum  differentia 

inter  speciem  subjectam,  et  pra3dicatam,et 
an  sit  idem  formaliter,  vel  alise,  et  qua3  sit 
essentialior  habitudo  Generis,  an  ad  Spe- 
ciem,  an  certe  ad  individua  ;  et  an  subjici- 
bile  et  prsedicabile  sint  de  essentia  Speciei 
vel  passiones  ejus,  ubi  plura  subtilia  addat 
ingeniosus  lector  :  sunt  enim  valde  sub- 
tilia,  el  ardua  si  bene  examinentur. 

Ad  aliud,  poLest  dici  uno  modo,  quod 
accipit  hic  prius,  elposterius,  ut  suppo- 
nunt  pro  fundamentis,  et  similiter  speciem 
et  individua.  Vel  ibi  ly  posterius  habet  res- 
pectuum  ordinem  denotare,  comparando 
videlicet  per  se  correlativum  ad  per  se  pri- 
mum  tale  :  et  sic  liltera  habet  dependen- 
tiam  ex  prsecedentibus.  Vel  aliter  quod  si- 
cut  prioritas  originis  stat  cum  simultate 
naturse,  el  correlativorum,  ita  in  proposito 
proporlionaliter  est  dicendum.  Prssdicari 
enim  est  prse  alio  dici,  ut  supra  ssepe  dic- 
tum  est.  Prius  igitur  et  poslerius  sunt  si- 
mul  natura,  vel  naturali  intellectione,  ut 
patet.  Species  autem  dicitur  esse  prior  in- 


dividuo,  in  ratione  pra^dicabilis  :  licet  alio 
modo  posset  dici  poslerior,  ut  ostendil  ra- 
tio.  Si  autem  tenetur  individuum  non  esse 
correlativum  per  se  Universalis,  palet  faci-  Species  ut 

,  prior    in- 

liter  ad  argumentum,  dividuo. 

Ad  aliud,  dictum  est  supra,  qua3st.  12. et  33. 
pro  nunc  breviter  nego  similitudinem,quia 
Species  dicit  tertiam  entitatem,  distinctam 
a  partibus,  per  se  unam,  cujus  est  unus 
modus  per  se  praidicandi ;  secus  est  de  de- 
finitione.  Sed  si  teneretur  similiter  de  defi- 
nitione,difficile  esset  evadere  argumentum. 
Quare  autem  potius  in  quid,  quam  in  qua- 
le  praedicatur,  diclum  est  ibi. 

Ad  ultimum,  quod  hic  loquitur  de  Spe- 
cie  proprie,  et  appropriate,  quse  tantum  est 
Species;  et  nullo  modo  Genus;  quia  species 
subalterna  in  ratione  prsedicabilis,  non  est 
Species,  sed  Genus.  Similiter  omnis  spe- 
cies,  ut  species,  prsedicatur  de  solum 
numero  differentibus,  ut  supra,  qu.  17.dic- 
tum  est.  Hic  ergo  definitur  Species  prsedi- 
cata  :  species  vero  subjecta  definitur  alia 

,   ^    ...  T^  ...  -i    o        •    •  Specieiper 

definitione.  Per  se  igitur  convemt  Speciei  «c  con^^eni/ 
prsedicari,  et  per  se  subjici,  et  utrumque  ^^'libficil 
convenit  specialissimse,  et  subalternse.  Si- 
militer  habere  sub  se  differentia  numero 
convenit  per  se  utrique.  Habere  autem 
differentia  Specie  accidit  Speciei,ut  species 
est ;  dantur  ergo  definitiones  per  se  con- 
venientia,  et  non  per  accidens  lalia.  Non 
ita  est  de  Genere  respectu  generalissimi,  et 
subalterni. 


Participalione    enim   Speciei  plures  homines 
sunt  unus  horno.  Cap.  eod. 

QU^STIO  XXII 

Utrum  ista  sit  vera,  plures  homines 
sunt  unus  homo 


Boetius  de  Unttate  et  Cno  cap.  t.   Joannes    Angl. 
Brasavolus,  el  Rodriguez  svper   hanc  qucest. 


Quod  sit  vera  videtur  ;  quia  sequitur,       \. 
participatione  Speciei    plures   hommQS  tapropar- 
sunt  unus  homo,  ergo,  plures,  etc.  An-  uva.'^ 


QL'.i:STIO  XXII 


383 


tecedens  est  verum,  pfr   lorpliyriurn  ;         Ail  qufpslionem  direnrium  quod  wnt/j 
ergo  et  Consefjuens.  Probalio  consi.-quen-     polr-st  acripi  cat.  .^e,  ei 


tian.  Quin  niliil  (liniiiiiiilur  ab  alio,  nisi 
ponylur  ex  parte  ejusdfin  extrcmi  :  s..| 
pmiicipalinne  s/yecjei  ponilur  in  Ante- 
cedente  a  partesubjccti.et  unus  uow  :  er- 
go  unus  non  diminuitur  in  Anleccdente. 

Itcm,  quando  uliquid  se  habct  ad 
aliqua  simpliriler,  et  .sccundurn  quid,  si 
addatui-  sibi  ali((iiid  determinans  sccun- 
duni  quid,  stat  laiilum  pro  illo,sedi//?MS 
se  liabet  ad  umnn  numero,  simpliciter, 
et  ad  ununi  spccie,  secunduni  quid  : 
ergo  cum  .sibi  addatur  in  proposilo  no- 
men  specici,  scilicct  ho/noj  tantum  sta- 
bit  hic  prounilate  Speciei,  et  sic  est  vera 
propositio  :  ergo  simpliciter  esl  vera. 

Item  seciindum  Aristotelem  5.  Meta- 
physicai  universaliter  secuiidiim  quod 


nificat  rlifTcrentiani  cntiH,  H  tic  de  eo 
l«»«|iiitur  Aristolejcs  5.  ct  \.  M 
text.  8.  et  idem  cont(>xt.  U.  cl  tunc  di- 
viditur  ub  Aristoteie  ibidcm  5.  Y 
physica»  in  multo»  niodos,  ultimoautem 
in  c.  rle  Vnn  poniintur  qualuor  niodi, 
ad  quos  omncs  pnrcrdentes  reducunlur. 
scilic«'t  unum  numero,  unum  Sfjerie, 
unum  gmrrc,  et  unum  proportione. 
Si    unum    r  nm   iw?    h:il>et 

.Tquivocc  ad  h.TC  quatuor,  lunc  sumpto 
j/;io8ic,  adliuc  distingiicnda  esl  propo- 
sitio  penes  a^quivocationem  unius  rale- 
gorematici,  et  pro  tribii.s  .scnsibu.n  esl 
vera;  sed  pro  quarto  esl  falsa,  scilicel 
pio  uno  numiMO. 
Si  autcm,  sicut  fortc  verius  est.r/;ium 


alicjua  habenl  in  alicpio  indivisionom,sic     se  habet  ad  hrcc  quatuor,  ut  ad  simplici- 


sunt  uniim  ;  plures  homincs  in  hominc 
habenl  indivisionem  ;  quia  forma  ho- 
minis  univoce  incst  eis,  crgo  sunl  unus 
homo. 

Ucin,uterque  istorum  cstunushomo, 
ergo  plures  hominos  sunt  unus  homo. 
Anteccdens  est  verum ,  quia  ulcniue 
istorum  est  singularis.  Trubalio  conse- 
(jucntia!,  ijuia  opposilum  conscquenti.s, 
scilicet  fantuin  unus  /lonio,  <s(  itnus 
}iotnOy  non  stat  cum  .Anlccedente,  sci- 
licet  ufcn/ue  isforum  (\st  unus  honio, 
quia  ibi  altribuilur,w/<w.s-/jo/>}o,subjccto, 
ad  miiuis  produobus. 

Ad  oppositiim,  si  plurcs  homincssunt 
uniis  homo  :  ergo  pcr  c<»nver8ioncm  so- 
(piilur,  iinus  homo  csl  plurcs  h«»mincs, 
consecpicns  cst  falsum  ;  quiu  sua  con- 
tradicluria  <'st  vera,  scilici-t  nulfus  honio 
csi  jtlurcs  /ioniines. 

Ilcm,  in  subj(3cto,  et  pra»diculo  a(xipi- 
tur  idem  sub  opposilis  modis,  qui  non 
sunt  .separabilcs  n  signilicato,  sccun- 
dum  (juod  signilicatur  por  i-^t.^s  dirtio- 
nc3,  idco  proposilio  fulsu. 


ter,  ct  seciindum  quid,  quod  videlur  ex 
dictis  .Aristotclis  ;i..Mclaphysica?  conlext. 
2.  ubi  dicitur,  quod  .l(/M/iMm  numero, 
sequilur  unum  Specie,  et  ulterius  Ge- 
nore,  ct  proportionc,et  non  c  conferso, 
(luasi  sit  minor  ratio  unitatis  in  uno 
Sjt*''-ic,  quam  numero  ;  el  (icncn\quam 
Specio :  tunc  dicendum  esl,  qii^vl  |»rnpo- 
sitio  cst  falsa,  ut  unum  est  r 
ticum  ;  quia  cum  hic  nihil  sibi  r 

contruhcns  nd  unitatcm  secundum  (]i;i  I. 
stat  tantuin  pro  uno  numero,  quod  est 
unuin  simpliiMtir. 

Alitcr  stimitur  unum,  ut  est  > 
crorcmaticum  ;  et  sic  dicil  nv^lum  i 
lij/iiidi  ti-rminum.  pr*>  «u 
mmato,  ind(Mermin 
slc  sumptus  pro  smp- 
siibjccto.    Ideo  sic  ; 
nihil  cnim  esl  in  sii 
pi'ssol  unus  homo 
pro  diversis :  quia 
fundit;   q»itt   ttin<'  ... 

s  nsti     cin.  ^         >,    (fuo    ei    <htO  iuni 
^   ^uod   fuI.Hum  c:»t  ,   m   illo  oaim 


ct 

homo 

n^^n 

in»»iil 

:• 

•1 

n^n 


Immm 
mUtpUr. 


284 


SUPER  UNIVERSALIA  PORPIIYRII 


sensu  est  hfec  vera,  Duo,  et  duo  sunt 
quatuor,  ex  quibus  sequitur,  quod  qua- 
tuor  sunt  duo,  quod  est  inipossibile  ; 
ergo  altera  prjcmissarum  in  sensu  com- 
posito,  in  quo  inferunt  illam  conclusio- 
nem. 
^-  Ad  primum  ars-umentum,  nego  con- 

Ad  argu-  ^  . 

mcnia.  sequeutiam.  Ad  probationem  dico,  quod 
illa  dcterminatio  inlelligenda  est  de 
prajdicato  sic  :  plures  liomines  sunt 
unus  homo  pariicipatione  Speciei,  id 
est,  in  participando  iSpeciem. 

Ad  secundum  dico,  quod  determina- 
bile  non  contrahit  determinationem,  sed 
e  converso,  maxime  non  ad  secundum 
quid ;  unde  hic,  Homo  mortuus,  non 
stat  moriuus  ,  secundum  quid  ,  licet 
aliquando  contrahat  ipsum  ad  supposi- 
ta,  nam  hic,  homo  albus,  stat  album 
tanturn  pro  albo  in  homine. 

Ad  tertium  dico,  quod  non  valet  con- 
sequentia,  sunt  indivisa  in  homine,  sive 
in  forma  hominis:ergo  suntunus  homo, 
yel  homo  indivisus  ;  quia  in  Anteceden- 
te  significatur  homo,  ut  habens  ratio- 
nem  determinationis  respectu  unius,sed 
in  consequente,  ut  determinabile. 

Ad  quartum  dico,negando  consequen- 
tiam. 

Ad  probationemdico,  quod  illud  quod 
ponitur  loco  consequentis,  si  sit  unum, 
ut  hic,  Iste,et  iste  sunt  unus  homo  :  est 
vera  in  sensu  divisionis,  licet  composi- 
tionis  :  non  enim  habet  pro  opposito, 
tanium  unus  homo,  sed  hanc,  nonplu- 
res,  quiB  bene  stat  cum  Antecedente  ; 
quia  hic  negatur  prasdicatum  apluribus 
sumptis  per  modum  plurium,  quod  ibi 
afiirmatur  de  pluribus  sumptis  per  mo- 
dum  unius ;  quia  ibi  divisim,  huic,  et 
illi  (est  enim  uterque  signum  divisi- 
vum)  hic  conjunctum  in  ambobus. 

Velpotest  concedi,  quod  stant  simul, 
tantum  unus  homo  est  unus  honio,  et 
uterque  est  unus    homo;   quia   enim 


uterque  distribuitprosuppositisdivisim, 
non  excluditur  aliquod  suppositum  hic, 
tantum  unus  homo,  sub  illa  ratione, 

quia  pro  eis  distribuit  uterque. 

» 

EXPOSITIO 

Circa  quoddam  dictum  exemplificativum  t 
Porphyrii,  cap.  de  Specie,  ubi  incidenter 
ponit  numerum  Pra^dicamenlorum,  el  ordi- 
nalorum  in  Prajdicamenlo,  et  consequenter 
infert  duo  correlaliva,  quorum  secundum 
est  quod  descendendo  a  generalissimis  ad 
specialissima,oportet  ire  per  mullitudinem, 
et  divisionem  :  sed  e  contra  ascendendo 
oportet  ire  per  compositionem  :  cujus  cau- 
sam  subdit,  quia  Omne  commune  esl  collec- 
tivum  mullorum,  ei  magis  commune  estma- 
gis  colleciivum,  ut  Genus  quam  Species.  Et 
ideo  inquit,  plures  homines  parliculares 
sunl  unus  homo  participatione  speciei,  et 
quae  sequuntur  ibidem.  Quaerit  Doctor  de 
veriLate  hujus  propositionis,  Plures  homi- 
nes  sunt  unus  homo  :  nihil  aliud  addendo, 
sed  absolule  ipsam  proponendo,sicut  infra, 
cap.  de  Differenlia,qu2erit  de  veritaLe  illius, 
Socrales  senex,  etc.  et  similiter  infra,  In 
Prsedicamentis,  et  alibi.  Ubi  advertendum 
quod  hujusmodi  qusestiones  valde  difficul- 
ler  pertractat,  ut  supra  patel  in  illa  quses- 
lione  de  praedicatione  Generis  de  Specie,in 
fundamenLis,  ut  homo  est  animat,  etc. 

De  primo.  Quid  sit  pluraliias,  tactum  est  ^ 
supra,  cap.  de  Genere,  el  habet  videri  su- 
per5.  et  10.  Metapliysicae.  Sive  enimsuma- 
tur  comparalive,  sive  posiLive,  dicit  multi- 
tudinem,  et  ideo  toties  habet  sumi,  quoties 
multitudo.  Quoties  autem  accipitur  multi- 
ludo,  patet  ex  multiplicitate  uniialis  5.  Me- 
tapliysicee.  Hic  enim  sumitur  positive,  et 
pro  multitudine  numerali,  ut  patet.  Multi-  j^f^iiniudo 
iudo  emm  est  quod  est  divisibile  polestaie  in  v«''^- 
non  continua;  Yel,esi  aggregatio  unitalum: 
ethoc  materialiter  loquendo  de  unilaLe,  et 
non  formaliter,  quia  sic  sunt  contraria,  ut 
patet  10.  Melaphysic.  Quid  homines,  et  ho- 
mo  notum  est  :  quserantur  enim  multae  no- 
titicationes  hominis  in  libris,     et  auctorit- 


OU.ESTfO  XXII 


Vli 


tibtis  dpfinitionum:  supra  otiam.qurrsl.  p;.      rpntia  indfvidnalii,  f^'  —    '• 
tiiotum    ost.    nifTorunt    autcm    in    nvKJis     rf>,  qiionim  ntio.  i'l 
sipnifirandi  tantum,  ol  non  insij^ninfaio.ut 
patet,  do  qiio  infra,   quJBsl.  do  d«'finitione 
/l^quivocorum,  ot  alilii  sjrpo. 

Quid  autom  unus,  ol  quotics  dicatur, 
patel  in  liltera  hic  aliqualiter,  el  .5.  el  10, 
Molaphysica»,  copio^e,  et  supra,  qurrsl.  i. 


'  una. 


In    mvtm    n^wrf    m\ 

dnm  p'  nnn,  >[  . 

l)onl  ad  invirem.  ut  aliud  ad  aliud,  ul  si- 
cut  so  habel  ^  ^  ad  aorem,  «ic  tran- 

quillitisad  mare,  vol  sicut  9c  habotanimal 


letigi   aliquanlulum.    Sod    brevibus    pro     ad  homin*>m,  nlc  color  ad  al 


J  jum 


IJnum  aut/nn  por  a 
do  unum  accidons  c 
luni,   ut  r 
unum 


nunc  nolabo.  fhmm  cnim  est  qitod  /•<?/  iwH- 
visum  a  sc,  el  din^^nm  a  quocnmqw  aiio. 
Quae  no^^alionos  pnr^supponunt  positiva  , 
ideo  est  doscriplio  circumloculiva.vol  acci- 
donlalis.  llnilas  etiam  (socundum  IVjolitim, 

de  rnilato  et  Uno)  est  qtia  unaqur^e  rrs     comparatur  ad  su'  ■    *  ■ '     * 

una  est,  el  es'  descriptio  abofToctu  formali.      ul  musicum  ad  i.on^  i.i  . 
Tangat  hic  do  modis  un>tatis,t'\  Boolio  ibi-     contra;  vel  quando  complox,....  .. 

dem.loctor,  quia  qua^  soquunlur  ox  Aristo-      comparatur  ad  aliud,  ul  rur:^.'!i 
tele  accopi.  Dicituroliam  unitns  principium     ad  Coriscum  mTisifum. 


•  e%l.  vel  quan- 

■  uir  ad  subjec- 

•el   quando 

ad  aliud,  ul 

musicuru  juMum  ;    vii  quando  arrjdem 

.1     .  i   I . 


•«5 
19 


Lnilas,  vel  i 


f  lex. 


9. 


vumeri,  vel  pars  ejus,  ot  est  doscriptio  por 
passionom,  et  convenit  omni  luiitali.distin- 
guondo  tiunon  do  numoro.  quiddilativo  vi« 
dolicel,  ol  quantitalivo,  ut  aiunt. 

Unum  aliud  per  .se,  aliud  per  accidons. 
Primo  modo  dividilur  in  realo,  el  h)gicale. 
Koalo  dividitur  in   unum  continuitato,  et 
hoc    conlingit  vol  proprio,    pro  eo  cujus 
motiis  est  unus  ;  vel  improprio,  pro  conli- 
guo  :  ot  ulrumquo  contirjgil  o.s.se  vol  sccun- 
duiu   linoam    roctam.   vol  rofioxam  :  quo- 
rum   primum  ost    magis  talo.  .Socundo  in 
utroquo  mombro  in  uniim  spocio,  vol  sub- 
joclo  ;  ot  hoc  vol  immodialo,  ut  omnia  vina     ol  hoc  vol  per  coir 
in  forma   vini ;    vol    ullimalo,    u'    omnia      tentiii\    vel   prr  . 
fluida  in  forma  aqiKo.  in  unum  g«'noro,    ut 
hominos,  (Hjiii,   canos  :  et   potosl  dividi  uf 
gonus   :    convonit,  ot   diffort  ab  imnuvlialo 
prjocodonti.  In  uniim  dolinitiono,  vol  sp<«ci- 
tica.  ul  Socratos,  ol  rialo;  vel  penorica.  li-     w»,   vel   M 
cel  sub  inodo  spociei,  ul  omnossup<'rficics.      alia  onlinis;  ultima 
.sod  prinuuu  est  magis  talo  ,  ul  pnlot.  In 
unum  indivisibililato.  id  osl,  qu<Kl  indivi- 
sibili  inlolligontia  inlolligitiir.   ul  ma!erin 
prima,  fonna  prima.  ons.  ol  alia  simplici-      ' 
tcr  simplicia    :    ol   ad  Iuk*  pos.sunl    ivduci      oiunl  |': 
prfTcodontia,  iil  palcl. 

Unum  voro  logiralo  dividilur  in  ur 
numero,  ulcjuoruiu  maleria,  id  esl,  <li  'iik!i    j if.iii   ■!'•  "••" 


•t  alio  mo<lo  di- 


vidi,  ad  mentem  hujus  DiK^iori^,  in  pleii<-  muitt,»Ug. 

quo  Ux-is  :  sic  quo«l  \  i  alia  est  ralio- 

nis,  scilicot  ratiocinantis,   ut  enlia  tertil 

modi   perseitalis;  alia  ex  natura  rei,   ubi 

excluditur  vorificalio  conlra  's  de  sie 

eisdom,  socluso  actu  collativo  uil' 

alia  tormalis,    ut  .se  halK^l  tr  r 

omno  sufK>rius  ad  inforiora  ;  alia  »• 

tis,  ubi  osl  vera  nM! 

puo  ropcritur  in  div;ni>  ;  % 

ol  non  difTorl  a  tortia,  ul  c 

tur,  nisi  .soliim  in  div-'--    ■  ., 


p.irfTiiinli';,     per    ro 
';<< :  nlin  '>' 
ili  qui  : 
donlis  ;  alia  ptT  se.  ul  in  c«' 


El  llcet  hnv  d 


>li 


vel  I 


per  n 


I  pnmei  redud  wi 

priorem  n 

alin,  in  verbi:*  sallfm.  iMttn«  «tlia*  «1 


'  "•*''A' ''  '•»•.»'•** 


286 


SUPEU  TJNIVE1{SALIA  PORPHYRII 


H. 


sumplo,  ut  patet,  de  quo  Infra  magis  dice- 
tur.  Adverte  etiam  quod  umim  posset  divi- 
di  in  parles  subjectivas,  sicut  et  ens,  si  es- 
sent  nomina  imposita,  ut  unum  insubstan- 
tia  dicatur  identitas  in  quantitate,  a^quali- 
tas,  etc. 

Ordo  hujus  quaestionis  patet   :  divisio 
vero  communis  est. 

De  Secundo.  Ad  partem  affirmativam 
arguit  qualuor  rationibus,  et  repulantur 
valde  difficiles,  cum  suis  solutionibus  :  et 
tota  haec  quaestio  inter  cseteras  hujus  ope- 
ris,  ideo  caute,  et  diligenter  legantur.  Pri- 
ma  ratio  procedit  per  locum  a  parte  in  mo- 
do  ad  suum  totum;  vel  ab  inferiori  ad 
suum  superius,  secundum  alios  Logicos. 
Est  enim  regula  universalis,  quod  arguen- 
do  a  determinabili  cum  determinatione  non 
diminuente,  nec  distrahente,  ad  ipsum  de- 
termijiahile  prxcise  sumplum,  valet  argu- 
mentum  :  et  est  alia  regula  antiqua,  quod 
omne  se  habens  per  modum  appositionis  res- 
peciu  alterius,  inferius  est  eo.  Quod  etiam 
debet  intelligi  de  appositione  non  dimi- 
nuente,  nec  distrahente,  et  si  est  appositio 
accidentalis,  debet  inlelligi  inferius  pro 
minus  communi,  et  ita  est  pars  in  modo, 
ut  homo  albus,  respectu  hominis,  vel  album 
homo,  respectu  albi  :  sic  ergo  arguitur  hic, 
Participntione  speciei  plures  homines,  etc. 
ergo  plures  homines,  etc.  Ostendit  verita- 
tem  antecedentis  ex  littera  Porphyrii.  Con- 
sequentiam  aulem  probat,  tollendo  instan- 
tiam,  seu  tacitam  evacuationem.  Diceret 
enim  aliquis,  quod  ibi  arguitur  cum  deler- 
minatione  diminuente,  quia  ly  speciei  di- 
minuitunilalem  in  antecedente,  et  sumitur 
absolute  in  consequente. 
^2  Ubi  advertendum  primo,    quod  unitas 

Unilas  nu-  , .     .       ,     ,  ^     ,  r         i 

mtralis.  numeralis  (ut  habetur  5.  Metaphysic.  cap. 
de  uno  text.  comm.  12.)  est  maxima  unitas 
praecipue  de  nuniero  illarum  quatuor,  id 
est,  specificae,  generic8e,et  proportionis,ideo 
infert  illas,  et  non  e  contra ;  quia  inferens 
debetesse  magis  tale,  quam  illatum.  Non 
sequitur  ergo,  sunt  unum  specie,  ergo  nu- 
mero  :  quia  ly  specie  diminuit  quodammo- 
do,  ita  quod  est  quasi  secundum  quid  tale. 


Notandum  etiam  ulterius,  quod  deter- 
minatio  alia  contrahens,  alia  diminuens, 
alia  distrahens  :  licet  aliqui  duo  ultima 
mcmbra  capiant  pro  eodera,  et  unum  ple- 
rumque  ponatur  pro  alio  :  proprie  tamen 
loquendo,  possunt  poni  tanquam  diversa. 

Determinatio  contrahens,  seu  restringens, 
est,  quae  facit  terminum  teneri  pro  paucio- 
ribus,  quam  si  per  se,  sine  illa  poneretur, 
ut  album,  nigmm,  et  hujusmodi  :  et  talis 
determinatio  non  tollit  rationem  illius,  cui 
additur,  nec  diminuit  inlKL^sionem,  licet 
quodammodo  communitatem,  vel  supposi- 
tionem. 

Determinatio  vero  diminuens  est,  quse 
non  tollit  rationem  illius,  cui  additur,  sed 
bene  partim  perimit,  nedum  communita- 
tis,  indeterminationis,  vel  indifferentioe, 
seu  suppositionis,  sed  etiam  debitse  inhae- 
sionis  :  ut  album  secundiim  dentes,  etc. 

Determinatio  autem  dislrahens  (quae 
etiam  et  privans,  et  amplians  dicitur)  est, 
quae  tollit,  seu  destruit  totalem  rationem 
illius,  cui  additur.  Quae  dicitur  dislrahens, 
quasi  ad  diversum  trahens,  quia  trahit  ter- 
minum  ad  aliam  significationem  a  suo  pro- 
prio  significato ;  ut  mortumn,  pictum,  et 
imaginalum,  cognitum,  secundum  aliquos  : 
sed  alii  volunt  quod  sint  potius  diminuen- 
tes,  vel  indifferentes,  quia  nec  ponunt,  nec 
tollunt  rationem  sui  determinabilis,  saltem 
duo  prima  sunt  distralientes,  ut  patet. 

Tertio  sciendum,  quod  generaliter  om- 
nis  determinatio  debet  poni  cum  suo  de- 
terminabili  ex  parte  ejusdem  extremi,  sci- 
licet  subjecti,  vel  praedicati,  in  proposi- 
tione.  Verbi  gratia,  refert  dicere,  hoyno  al- 
bus  currit,  et  dicere,  homo  est  currens  al- 
hum,  ut  patet ;  hoc  enim  est  generale  in 
omnibus  modificationibus,  et  realibus,  et 
intentionibus,  ut  infra  saepe  habet  iste.  Di- 
cit  ergo  Doctor,  toUendo  illam  cavillatio- 
nem,  quod  cum  ly  unus  in  antecedente  is- 
to,  participatione  speciei  plures,  etc.  poni- 
tur  in  praedicato,  et  ly  speciei  in  subjecto, 
quod  ly  unus  non  diminuitur  a  ly  speciei : 
et  ideo  stat  pro  unitate  numerali  utrobi- 
que,   in  antecedente  videlicet,    et  conse- 


Delermt 
nalio  mul 
liplex. 


13. 


14. 


gi.KSTIi)  XXII 


vn 


quorilo.  Illnm  aulom  proposillonem,  qiiam 
nolat  Doclor,  scilicot,  ,Vi7i/7  tliminuU  ab  ali- 
quo,  elc.  Iialx?l  ipso  in  :{.  .Sonlenliarum, 
dislinct.  II.  quansl.  2.  et  3.  nolanler,  el 
alihi  s;tpe. 


eju.vJcm  similis    Cum  ergo  ly  Aomfn^  tit 
pluralis  numeri,  el  ly  unus  homo  -i. 

ris,  prflifalur  oppoHiium  d«  oppotiU),  rel 
saltem  idem  mh  uno  orum  de  m 

m\\  allero.  Sicul  enim  aliie<lo  oon  eai  iii> 


Socunda  ralio  principalis  oslcndil  oppo-     gredo,  nec  album  nigrum,  iu  nec  bomo 
silum  illius,   quod   prima  dedurit,    liccl     albus,  homo  niger  :  quare  similiUT  in  pro- 


ulraquc  arguat  univcrsalitalom  prop^jsilio- 
nis.  Prima  lamon  proccdil  dc  unitate  nu- 
mcrali,  ct  sccurida  dc  unitatc  spocilica.  El 
a.ssumit  rcgulam  notabilom  pro  majori. 
Minor  vero  vidctur  os.sc  vora  r,.  Motaphys. 
cap.  dc  iino,  ut  st.itim  dicctur.  VorI)i  <,'ra- 
tia,  pro  illa  majori,/r«.s-  est  commune  subs- 
tanliic,  et  accidonli  :  accidcns  aulom  csl 
ens  .sccundum  quid  rcspcctu  subsLinticc, 
ut  i.  ot  I.  Molapliysic.  patct.  Idoo  cum  di- 


posito  :  ideo  di^ium  c»i  supra,  qu  id  hsc 
esl  falsa,  Alhf^io  e*t  aiba,  propler  repu- 
gnantiam  modorum  Uilium  inseparabi- 
lium  :  sccus  do  modis  .scparabilibiui.  ut 
paiot  ibi.  Videlur  ergo  proposilio  omnino 
falsn.  Sod  hoc  argumonlum  vidoiur  coo- 
cludore  uniformilor  de  unilale  spe**'"'^''^ 
sicut  numorali,  do  quo  sialim  fnrtn. 

(lonsequenlQr  i  lel  ad 

ubi  sic  prooedil.  Primo  unam  m 


1«. 

'  aam.  t. 


citur  ens  in  alio,  stal  ^»;».?  pro  accidente,  ul  pr.omiltit.  Secundo  membra                   .is 

patct.  Similiter  dicendum  est  in  proposito  prosoquitur,   declaral,    el  ad  proposilum 

dc  uno.  applicat  :  prius  Uimen  primum  mombrum 

15.           Tcrtia  ratio  proccdit  pcr  locum  a  dcfini-  doclarat  fundamentis  .Vrislolcli.s.el  ad  pro- 

tionc,  vcl  doscriptiono  iinius,  supcrius  Uic-  positum  applicat,  quam  .secunilura  mem- 

ta3  e.x  .'».  Mctaphysic.  toxl.  romm.  II.  r.s.sv  briim  exprimat.  LecU)r  vero  alium  ordi- 

videlicct  inflivisnm  a  se,  ctc.  Korma  aulom  ncm  lcnore  potost  Ml  enim  quod  uitum, 

hominis,  id  cst,  humanitas,  ost  communis  vol  unus  polius,  ut  loquitur  Doclor*,  poirat 

omnibus  hominibus,  ita  quod  habct  indivi-  accipi  vcl  cato«^oremalice,  vel  -               -... 


sionom  specifiram,  saltom  in  ip.sa,  idoo,otc. 
ritimo  .'irguil  Lo^mcc,  vel  potius  Sophislico 
magis.  Ibi  liind.it  sc  in  illa  tamosa,  quod 
scm[)or  csl  conscquonlia  bona,  quando  op- 


u 


matico.  Iloc  .se<-undum  membru:u 
fra  ibi  :  .ititfr  sumitur  unu.t,  elc. 
dislinctionem  habel  infra,  rap.  de  >  ...^ ..;»- 
lia,  qu;ost.   I.do6Wu-s-,  et 'il.  distincl.   1. 


*  n«ai.  t. 


posilum  consequonlis  non  slat  cum  antoco-  ot  alibi  do  Tolus,  ul  1 1.  dislincl.  4.  quasU 

dcnlo,   ct  assumit  distributivum  duorum  1.  simililor  in  3.  dislinct.  0.  do  Sr>(-tmmo' 

in  antocodontc.  ot  cxclusionom  aflirmati-  do.    Primo  mo<lo    signitlcnt    dif;          ./i 

v;im  pro  of^posilo  consoquontis,   ut  patot  in  cntis,  inquil  I)ocl«»r.  Tbi  adv«»rti^  qu«»»|  t>x. 


littcni  :  nolo  oiiim  in  his  doincops  ultra 
diniciiioni  loc;i  prolixiiis  vidori.quia  ex 
pnomi.ssis  ropulo  aporui.s.se  ami)lo  vi;im 
lectori. 

Ad  oi)[)Ositum,arguit  duabus  ralionibiis. 
Prima    nilio  procedil    jht    convorsionem 
.sini[)licom.    t  t  s;ilis   [)atot.   Socunda   ralio 
proccdit  ox  op[)osilioiio,    sou  ro|)Ugu;iiilia 
pnvdicati  et  subjocti.  cujus  fiiiubimonlum     quo«l  s;iiis   U'ii«'  i:i 
cst    Uictiim  sii[)ra.    ([luosl.    I(i.   et    infra,      pro  .se  .XriHtololom  4.  •  *  ■     . 
qiKost.    r,.  do  l)ilToroiiti;i,  hal)«'lur  similo.      doalur  in -1.  loxJ.  rt»mm.  3.  rt 
Sul>J(>clum  onim  suiuitur  sub  m<'do  plura-     ibi  '"»"'  '""  *••'  •"•". 
lis,   ot  pr:odic;iluiu   sub  iiiodo  siiigularis     Ih.  i    ,  .     ir  :  *'d  .n 
numori.qui  ro|>ugii;intinlor.so,  ot  ri  sfMvtii      isi.-.   .su|»it  1.    M« 


lensive  loquitur  de  !»{ 

s;ofx?  voc;il  :iclum,  el  put  \\ 

differrntias  enlis.  Opponilur  enlm  hoc  mo- 
(lo  unum  mulliludini,  vel  esl  pr.  :i 

ojus,  ul  taclum  esl  .supra. 

Parision.ses  qui<lom  in  hoc  loco  <uper 
Purphyrium,  volunl  quo«l  Mmus,  calegor»- 
matico  sumpliH. 


17. 


ifgtt 

T|. 


\\\  a\  ra; 


oopic 
i.   ubl 


288 


SUPER  UNIVERSALIA  PORPIIYRII 


singularis  doclrina  ad  proposiluin.  In  5. 
vero  MoLaph.  toxl.  comm.  8.  o.t  inde,  habe- 
tur  copiose  quod  dici'.  Qualuor  vero  modi, 
de  quibus  loquitur  in  littera,  assigmntur 
ioid.  text.  comm.  12.  ut  supra  notavi.  Nam 
illa  est  divisio  logica  unius.  Deinde  intro- 
ducit  problematicam  unam  conditionalcm 
de  hoc  primo  membro,  sub  dubio  :  quasi 
omittendo  qualiler  Kuum  categorematice 
sumptum  dicatur  de  illis  quatuor  modis, 
vel  acceptionibus,  seu  tmis  :  an  scilicet 
aequivoce,  an  certe  ut  de  sirapliciter,  et  se- 
cundum  quid  talibus,  Si  primo  modo,  cum 
respondendum  sit  ad  muUiplex,  semper 
prsemissa  definitione,  concludit  quod  pro- 
positio  ista  Plures  homines;  etc.  est  vera 
tribus  modis,  scilicet  pro  unitate  specifica, 
generica,  et  proportionis,  et  quarto  modo 
est  falsa,  scilicet  pro  unitale  numerali,  el 
haec  est  prima  conclusio  solulionis. 
1 .  Si  autem  teneatur  alia  via,  quam  magis 

mine»  par-  laudat  Doctor,  et  5.  Metaphysicse  maxime 
^^'^!^^'tr  lenel;  et  ex  diclis  Aristotelis  ibid.  text. 
sunt  unus  comm.    12.   inferentis  ex  una  unitate,  ut- 

homo,quo-  i    j-. 

modo.  poLe  majori  minorem  ostendiL,  concludit 
quod  propositio  est  simpliciter  falsa ;  quia 
quod  dicitur  de  aliquibus,  ut  de  simplici- 
ter,  et  secundum  quid  Lalibus,  dum  abso- 
lute  ponitur,  sumitur  pro  simpliciter  tali, 
ut  primo  Elenchorum  famose  habetur  : 
Omne  analogum,  etc.  unus  igitur  accipitur 
hic  tantum  pro  uno  numero,  et  quia  sic 
impossibile  est  plures  esse  unum,  quia 
tunc  contradictio  manifesta,  quare  propo- 
sitio  falsa,  et  conLradicLionem  implicans  : 
et  hsec  est  secunda  conclusio  solutionis. 

Deinde  pertractat  secundum  membrum 
principale  distinctionis,  scilicet  si  unus 
syncategorematice  sumatur  :  et  primo  de- 
clarat  intellectum  unius  sic  sumpti,  dicens, 
guod  dicit  modum  intelligendi  Lerminum, 
pro  supposiLo  determinato,  indeLerminate 
tamen  :  sicut  signa  particularia,  et  illud 
appellant  Grammatici  nomen  partitivum, 
ut  uniis  florum,  et  subdit  quod  homo  in 
hac  propositione,  Plures  homines,  etc.  a 
parte  prsedicali  non  inest  subjecto  talis 
proposilionis.  IUo  modo,  scilicet  veraciter, 


igitur  concludit  quod  sic  accipiendo  unum, 
nihil  aliud  addendo  in  proposilione,  ipsa 
e^t  falsa,  et  hasc  est  tertia  conclusio  solu- 
Lionis. 

Et  quia  aliquis  forte  diceroL,  quod  ly  ^^ 
unus  a  parte  proedicati  non  accipiLur  pro 
uno  supposito,  sed  pro  pluribus,  hoc  ex- 
cludit,  dicens,  Nihil  enirn  est  in  suhjecto, 
etc.  Et  si  dicatur  quod  copulatio  subintel- 
lecla  a  parte  subjecli  hoc  faceret  :  plurale 
enim  sequipollet  singulari  geminato;  unde 
hic,  Plures  homines,  subinlelligitur  iste 
homo,  et  isie  homo,  eLc.  DiciL  DocLor  quod 
copulatio  non  confundit,  et  maxime  prsedi-. 
catum  :  quod  probat  per  instantiam,  quia 
alias  ista  esset  vera  in  sensu  composilo, 
Quatuor  sunt  duo,  sic  deducendo,  duo  et 
duo  sunt  duo,  si  praedicatum  confundere- 
tur  haec  esset  vera  ultra,  Duo  et  duo  sunt 
quatuor.  Hsec  etiam  est  vera,  ut  subjectum 
sumitur  in  sensu  composito,  sequeretur 
igitur  quod  quatuor  essenL  duo,  quod  est 
falsum,  ergo  alLera  prsemissarum  :  non 
minor,  uL  paLeL,  ergo  major  :  igitur  copu- 
latio  non  habet  vim  confundendi.  Ulterior 
prosecutio  dicLorum  statim,  in  tertio  ar- 
ticulo,  eL  alias,  ubi  occurret  opportunitas 
dicendi, 

Demum  solvit  *  argumenta  principalia.  .    -^-   , 
Ad  primum,  negat  consequentiam  :  eL  ex- 
ponit  Porpliyrium  notanter,  Ubi  adverten-  « 

dum,  quod  alius  est  ordo  plerumque  scrip-  ■ 

turee,  vel  vocalis  expressionis,  et  alius 
constructionis,  et  sentenLise  inLelleclualis  : 
unde  partici patione  speciei  licet  ponatur  a 
parte  subjecti  ordine  scriptura^,  debet  ni- 
hilominus  construi,  et  intelligi  a  parte  prse- 
dicati  :  et  sic  salvatur  illa  regula  noLabi- 
lis,  in  argumenLo  de  determinatione,  et 
determinabili,  respecLu  identitatis  extre- 
mi. 

Ad  secundum,  dicit  valde  signanter, 
quod  determinabile,  etsi  conlrahat  deter- 
minationem  aliquando  ad  supposita,  ex- 
tensive  loquendo  de  suppositis,  non  tamen 
contrahit  naturaliter,  nec  ordinate  ipsam, 
sed  potius  e  conira,  el  ma.rime  non  al  se- 
cundum  quil.  Et  prvnil  exempla  utriusque 


QU. r^Tlo  Wlf 


>0 


Ofitrrmi 
tio  cnn- 
l/iit  de- 
•viiiiahi- 
nou con 
l. 


mfmbri  in  llllora.  I'bi  applir.iri  polosl  jlla  rons^ ums  <»sl  pr-              iinn, 'loquohabct 

dislincllo  .siipra   a.ssife^nnla  arliriilo    pnn-  vjflpri  siipor  librr^s  iVrilKTinoniaji.  dc  unl- 

.srTiti  (If  Tniiiliplifi   deUrminaliono.  l'mlo  Uile  vidoliool,  el  voriUiU»  pn>f.             <.  c{ 

(.sicul  aliasflicliim  ost,  nalur.ililor  loqiion-  similili-r  supor  hbroH   KN^n^-Iionim.  Nam 


do,  o(.  proprio  posloriora  sunl  dolennina- 
lionos  priorum,  ot  non  ila  oconvorso,  sirul 
riomina  adjocliva  nomiinim  siihslaiilivo- 
rum  ;  ot  ^'ciioralilor  .iccidcntia  subsUuilia- 
rum.  S<u\  alifiuando  convonit  0  contra  dc- 
tcrminari,  ut    inquit   Doctor,    maximc   ad 


propfxilio  multiplox  :  una,  noc  viTa, 

nor  fal.s;i,   irK|unnlum  Uli.s.  Idoo  piilrhre 

diiMliir  j»'' «'7 ///ii//;i,  ul  r<.-  i- 

pliMral  in    lillora,  Ibi   Limcu   uni  at cpil 

proposiiionom   vornm   simpllriu^r.  whI  ad- 

huc   dislinpicndam,  hanr  .srilirol,  /i/<r  H  i,u  «t  i»it 

islf  sinit  UHUS  homo,  qua»  ••■'■•  "sl  in  sensu  "**'  """* 


siipposita.  Quaro  cum  dicitiir /<o;/io  n/bus, 

dotcrminalur  hnmo  por  albcdinom  ad  sup-  divisioni.s. 

posita,  ol  0  conlra,  licot  non   ila  proprie.  El  simililor  illn   pro  qtia  ponitur, 

.Sed   iil    intcllii^ilur  dolorminatio,  vol   ve-  rel, /7//;r« A/)//jfVi«,  ct  hor  inlol    : 

rius  loquondo,  contraclio,  dobol  conlrahi-  U^ram,  ut  communilor   hab»lur  imp 

bilo  pr.T'poni,  ot  contrahons  ;iddi  ;  .sed  sive  ol   ul  fralor  Joannes   Koksal  dorlaral  eam 

sic,  sivo  sic,  slal  .sontontia   Docloris  voris-  proIi.\o.  Licol  proforlo    cum    originnlibus 


sima,  qiiia  ad  intolloctum,  ol  non  ad  voca- 
Iciii  ordinom,  ost  rospicicndiim. 

(liun  i;;itur  diciliir  //////.s /io;;io,  non  fli- 
miniiilur  voritas  ox  additiono  sui  dotormi- 
nahilis  naluralis,  scd  potius  .salvalur,  si- 
cut  inodus  intrinsociis  non  diminuit,  noc 
dostriiil  (inifMilalom,  noc  o  conlra.ut  in  si- 
mili  liahol  Doclor  l.K<'porlalionuiu,<Iistinct. 
4'}.  quiost.  2.  hono  tamon  conli-ahitur  ad 
standiim  pro  unitalo,  (pia'  ost  in  homino. 
Simililorcum  dicitiir  homn  mor/ints,  non 
diminuitiu"  mov/iiim,  .sed  conlr.-ihilur.  Aii 
aiiloin  diminuatur  homo,  vol  dislrahalur, 
duhiumost,  ut  statiin  l;in<j;am. 

.\d  l(M'lium,  no<,';it  oplimo  consoquonliam 
proplcr  v;iri;ilioiioni  liominis  in  ;inlocodonlo 
ot  con-;o(iucnl(«,  in  ivitiono  dolcrminalionis, 
cl  (lclormiii.ahilis.  In  ;inlocodonto  onim 
l;in;;ilur  iiidivisio  sp(>cilica.  vcl  n;ituralis  : 
iii  consoquonlo  vcro  numonilis,  vol  hy- 
posl;ilic;i.    .Vssiiniplum    igitur  ox  5.   Moln- 


antiquis  rx)ncordando,  ubi  rommuniler  ba- 
bclursir:  Verum  exl  i;j  sen»u  romjtrtttUonit, 
hcef  non  dirisionix,  olr,  poU?4l  oxponi  Iioc 
nvxJo,  si  slt  unum,  id   esl,  una   pr  t 

catogorica,  dc  qua  uniUilc  hxjuilur  1/0«  ujr 
hic.  .Nciuilur,  unum,  vcl  una  csl  ul  f;irii 
scn.sum  compositum  :  el  sir  loquilur  l)o«'lor 
de  oa,  in  lola  hac  quapsliono.  Namcuraron* 
rlusit  hanc  csse  ful.s;im  iu  solulione  qua^- 
tionis,  Plurfs  homin^s,  clr,  ho«*  in'»"ir»ii 
ut  uiia  r;ilegorirn  osl,  el  non  ul  hy|  i. 

ul  palol.  Quaro  lillora  antiqun  pi>losl  Ir- 
iiori,  ol  salvai'i,  ol  exposiiio  dirti  viri  o 
li  ,  ol  iibi  halxUur  ly  fvm,  ponalurly  i""r. 
vol  unutn,  vol  Iv  ii/ii/;;i  ad  hunr  inU 
lum,  non  refonMido  nd  unilntom  propuoi- 
lionis  in  so,  so<I  ad  illud  immc«liato  pne- 
missum,  .scilirol  «i  .ii/MHMm.  Qun.Hi  dicerei 
vorum  osl  ip^um  rons^-quons  0!<ae  unum, 
ul  sumilur  iii  sonsu  rompi>  ol  non 

divisionis.  Et  nd  hnnr    r  A 


pliysicjoost  conccdcnduni  :  .scd  in   inforon-  quml  .soq\iilur,  ubi  diril  IKkI.t,  quo^i  luoc 

do,  osl  accidons,  vol   llgur;i    dictionis,  vol  non  opponilur  oi  tanlum  MHMi  Komo,  rtc 

(lousiviiions,  ul  p;ilol  praclicanli.  scd  ;iO'i /'/M;-r.i  h.  •  otr.  uhi   n'--"~^ 

Ad  qu;irtum,  no}.,Mt  simililor  conscfiucn-  tum  ost  qu«Ml  <:  iiurin  »rn^u 

li;im  :  ol  ;i(l    cjiis   prob;ilionom   iv>iH»ndcl  sionis,  non  opiH...  ..  .urol  h?»-   "   ' 

duplicilor.  PriiiKi  nojuMudo  opposilum   ron-  homin^s.   Nnm   hnv  nojjal 

sc(iucnlis  convonionlor  as<i.t;iiari.  quin  uon  pluribu-i  <;Mfnniis  rv-mi  '■Uiv 

/an/inn    uniis  homo,  v\r.  sot\  nnn  i>/iirrs  hn-  turalia 

niinrn^vU'.   ost  opposiium  cousoqiicnlis.  Kl  silio.    sod  > 

hoc(ut  nohiulcr  dicil  Doclor)  00  modo  quo  com;<>^.l"  .    i  ur,  ut    patrt   »•; 

Tom.  I.  *• 


'^Mf*» 

.rt\    a 


£L 


290 


SUPER  DNIVEKSAI.IA  POUPIIYUII 


enim  proprie  est  passio  categoricse,  et  non 

hypothelicjp.   Simililer    unitas  recte  est  in 

categoricis,  et  non  in  hypollieticis,  licet 

extensive  ulrumque  conveniat  eis:  excuset 

igitur  suiipsius,  el  non  Docloris  inadver- 

fentiam,  hoc  in  loco,  et  ubique. 

^^-  Dicit  igiturDoctor,  quod  recte  assignan- 

do  oppositum  consequentis,  non  opponilur 

antecedGnli :  quare  consequentia  prima  non 

fuit  bona.  Et  assignat  causam  in  littera, 

ubi  plura  possent  tangi  de  natura  hujus 

Uterque  distributivi  \derque  :  sed  videantur  parva 
istorumest  .     ,.  ,.     .       .„         ,. 

unus    ho-  Logicalia,  et  modi  signincandi  :  statim  au- 

wjoc/o.^"'''  ^®''^  ^^^^^^  aliqua  adjungam  ad  haec.  Ubi 
etiam  adverte  ad  parenthesim  in  liltera 
cum  dicit  {est  enim  uterque  sfgnum  divisi- 
vum,)  vult  breviter  dicere,  quod  hic  uter- 
qite  istorum  est  unus  homo,  attribuitur 
pnrdicalum  pluribus,non  permodum  plu- 
rium,  id  est,  non  coUective,  sed  seorsum 
et  divisive  sumptorum  ;  hic  vero  7ion  plu- 
res  homines,  ele.  negatur  prsedicatum  a 
pluribus  per  modum  plurium,  id  est,  si- 
mul,  et  coUective  sumptorum  :  quare  stant 
simul,  tanquam  non  repugnantia,  et  hsec 
sit  prima  responsio. 

25.  Alia  responsio  ad  probationem  conse- 
quentise,  est  ibi  :  Vcl  potest  concedi,  etc. 
Admisso  videlicet  quod  hcEc,  tantum  unus 
homo,  et  esset  oppositum  consequentis, 
quod  polest  concedi  saltem  implicite,  et 
sequivalenter,  ratione  alterius  exponentis, 
adhuc  negatur  quod  repugnet  antecedenti : 
quod  dechirat  recurrendo  ad  naturam  dis- 
tributionis  hujus,  et  exclusionis  illius  :  ex- 
cluditur  enim  non  proedicatum  a  pluribus, 
sed  preedicatum  sic  acceptum,  a  quolibet 
non  sic  sumpLo.  Exclusio  enim  non  semper 
excludit  aliud  secundum  essentiam,  sed 
secundum  esse  et  syncategoremata  dispo- 
nunt  subjecLa  in  ordine  ad  proedicala  : 
sed  an  categorematice,  vel  cerLe  syncaLe- 
goromaLice  accipiaLur  unus  liic,  dubium 
est,  dc  quo  amplius  statim  :  lisec  omnia 
probabililerj^^et  succincte  dicla  sint.  Lec- 
tor  discretus  eligat  fortiora,  et  addat,  ut 
expedit,  ubique  ingeniose. 

26.  De  Tertio.   Circa  dicLa  aliqua  motiva 


ocrurrunt  :  primo  circa  dicta  in  solutione 
quaestionis.  Et  licet  circa  illam  divisionem 
unius  in  categorematicum,  et  syncatego- 
rematicum,  possent  plura  notari,  omitto 
tamen  illa  lectori,  recurrenti  ad  parva  Lo- 
gicalia,  et  alibi,  ut  expedit.  Videtur  primo 
quod  illa  distinctio,  seu  conditionalis  de- 
claratio  primi  membri  unius  ' ,  videlicet  * 
categorematice  sumpti,  aequivoce  scilicet, 
vel  ut  secundum  quid,  et  simpliciter  ac- 
cepti,  nuUa  sit.  Primo  quod  non  possit  ac- 
cipi  aequivoce,  quia  in  sequivocis  non  est 
consequentia  :  sed  sequitur,  sunt  unura 
numero,  vel  specie,  ergo  unum. 

Item,  aequivocata  non  inferunt  se  invi- 
cem,  cum  sint  conceptibiliter  diversa,  in- 
quantum  talia  :  sed  sequitur,  sunt  unum 
numero,  ergo  specie  :  et  sic  ultra  proce- 
dendo,  ergo,  etc. 

Item,  quod  dicitur  de  aliquibus,  tan- 
quam  de  simpliciter,  et  secundum  quid, 
talibus,  sequivoce  se  habet  ad  illa  :  nam 
ille  est  secundus  modus  sequivocationis, 
utpatet  1.  Elenchorum  :  quare  non  differt 
secunda  pars  conditionalis  a  prima. 

Item,  si  sic  diceretur,  esset  fallacia  a  se- 
cundum  quid,  ad  simpliciter,  vel  e  contra, 
in  argumentis  Aristotelis  5.  Metaph.  quem 
Doctor  in  littera  introducit.  Non  sequitur 
enim,  Est  homo  vivus,  ergo  mortuus,  vel 
pictus  sicut  nec  e  conlra. 

ILem,  videtur  conLradicere  sibiipsi  1. 
Elenchorum,  qusest.  16.  et  hic  :  nam  ibi 
vult  quod  terminus  analogus  per  se  posi- 
lus,  aeque  importat  sua  significata,  etquod 
habet  reduci  ad  primum  modum  sequivo- 
caLionis  ;  hic  vero  videLur  dicere  opposi- 
tum  expresse. 

ILem,  quomodo  syncategoremaLa  essent 
modi  inLelligendi  categorematicum  ? 

Item,  videtur  quod  ibi  sit  repugnantia, 
supponere  scilicet  determinaLe,  indelcrmi- 
nale  Lamen. 

Item,  cum  solius  accidentis  sit  inesse,  et 
homo  non  sit  accidens,  quare  ergo  dicil  ho- 
minem  iuesse,  vel  non  inesse. 

Item,  comparativus  gradus  habet  vim 
confundendi  terminum  sequentem  :  plures 


27. 


or.^sTio  wii 


291 


aulem  osl  romparativus,  qti.iro  malo  flirii     majori   eliirjdaliono  hujuH  r 


■^•i. 


qnod  niliil  est  in  suhjccto  illius  pr<»fKisilio- 
nis  plurea  homincn,  otc.  virtule  oujus  ly 
umifi  possit  confurifJi. 

Ad  ista  rfspon^ictur.  Ad  primuin.flictum 
est  prius  quod  Doctor  magis  scquitur  so- 
cundain  parl<'m  coiidilionalis,  quain  pri- 
main,  ol  ila  argumenta  conlra  priiuam  pos- 
Hciil  admilti  :  sed  suslinondo  illamparlem, 


alihi   pluricft.  Ihi  oliani   Io({uitur  de  Ana- 
l<»i;i  a?quiv<K-o,  hlc  vort>  cje  .\n:ilogo  uiii* 

voco. 

Ad  aliud  dirondum.  quod  s 
mala  sunt  (lisp«>siii(i[i 
ahinlollfclu  \\<  nU.alH  ;  t-l  MinnUUT  ^ 

dicendum  do  vuliuu.s  ad  '' 

Possunl  orgi)  dici  m<xli  quiitm  iuu-.i.;,'..:!- 


am 


t-.«tuaf 


f,'(i>iii'0- 
a  II  d  a- 
d   com- 

'  ■    »e 
,t. 


polcst  dici  ad  prinnnn,  quod   con.sefinenlia  di.  ct  ar-livi,  el  paisivi.  .«mo  ra-Kiu 

noM   valet,    nisi   pnelacta   distinctione,  et  aliler  intclli^ninlur  caloK«»remala  cun.  .j. 

sumpto   uno   in   uno  .sensu  :  et  sic  non  esl  sis,  ol  alilor  .sino  ipsin.  Undo  in  morlis   In- 

consequenlia  proprie,  scd  qua-dain   illalio  telli;,'.'ndi  danlur  plurr^  trn  Itiv  ul  prius 

ul  in  siniili  infra,  (|u.  4.  Antepra'dic;imen-  in  simili  do  inlentioiul  .  .  li.i  ,  «( 

torum  liabet.  dictum.   .'sod  an  sinl  inlcnlioncs  sorundie. 

Ad  aliud,  dici  poleslquod  secus  eslcom-  vel  non.  duhium  *»sl,  cum  convoni.inl   l*»r- 

parare  a-quivocala   inlcr  se,  secusad  ter-  minis  .si^jnificalivis,  nodum  in  lorlia  a 

tiuin,  cui  conveniunt.  Priino  modo   proce-  tiono,  .se<l   in  prirna.el  socunda  :  do  diver- 

dit  argumcntum  :  iiam  iioii   .sequilur,  Est  sitate  aulera  oorum.  cl   propr!  .-«,  el 

unitas  numeralis,  erg.)  specitica.  Concre-  ulleriori    invosligationo.  quajralur    apud 

tive  tainen  sequitur  aliud  ad  alterum,  ra-  auclore.s,   cl  maximo  Parisienses,  el  O.xo- 

tione  concomilanliie  nece.s.sariie  :  sicut  forte  niensos.  Iliccuncta  portraclare  nimis  pro- 

ad   suhstantiain  .sequilur  accidens,  in  or-  lixum  viderelur. 


•uiiihini 
<(t  siimi- 
'  dupli- 


r. 


dlrie  ad  lertium.  Possel  etiain  fieri  vis  de 
;equivocatis  ejusdem,  vel  allerius  denomi- 
nalioriis,  et  de  a*quivocatis  a  casu,  vel  a 
consilio.  Plura  alia  considorabil  lecloracu- 
tus. 

Ad  aliud  dico(sicul  alias  notavi)  qu(Hi  .se- 
runflnni  (/nid  In^e,  polesl  accipi  dupliciter. 
l  iio  molo,  ul  a(*ci[)ilur  in  fallacia  tali,  1. 
Klciicliorum  (juod  cuiu  addilo,  scilicel  dis- 


.\d  aliud  dico.  quod  ly  m^u«,  vol  aliquis, 
et  hujusmodi,  additum  tormino  communl, 
facit  ipsum  supponere  delorr- ■  t' v  iti 
quod  non  confuse:ido»  ad   v-  '   'n 

talem  propositi(Uiomsufflcil  vor 
dicati  de  uno  supposilorum.  !>  .  r 

ergo  ad  slindum  pro  supposito  suu  ol  i. 
sed  quia  non  magis  pr«)  hoc  uno,  quam  pro 
illo,  ideo  indelerminale,  ita  qun»i  ly   i%/*- 


Ir.ihente,  accipitur.  .\lio   modo,  pro  minus  /<?/-m/Ma/<*  haU^t  rcferri   ad   in                  .» 

priiicipalilcr  tali  :  vcrc  tamenel  formaliter  suppositorum,  el  ly  d-t^-rminate  htl  venti- 

tali.    Kx(Mnplum  priiiii,  ut  homomorhius.  cationem,   cl  accoptionom  .suppctsilalero    : 

Kxcmpliiin  .s(»cundi.  ul   accidons  respcctu  proquorum  prolixiori  der  Inmlionc  quaTO 


suhslaiili.c.   Aigiimcnluiu   igilur  [)i-oc(>dil  aucloros,    ul   no<U,    In   mn' 

primo   iiio  lo  :  Doclor  aiilcm  lo(|uitur  hic  p)siiionihus  torminorura,  el 

secundo  niodo.  Per  idem  dic(»ndiim  est  ad  hi,  in   doclrina   liujus.  el   ?• 

argumcnlum  .se(|ucns  :  h;ec  rcs[)onsio  esl  cap.  do  .*>u'    '  "    ' 

ncccss;iri;i   ploniiU([ue   in   doclrina  hujus,  iifilur  coulrit.»  u».  ti'->  i 

ct  miixiiiK»  in  his   I,ogic:ilihus,  ut  [vilct  iu-  tis  Docloris,  ni  hm»»  r*  - 
fr.i.  (iu;e>l.  .'>.  cap  de  Diffcrciili;i.  Adaliud,  p;ilol  ex   .•■, 

.\<l  ;iliud   dico,   ([Uod    ItMiuitur  1.  Klen-  lormini   inesfi'.  dn  nn.. 

choriim.  de   virlut(»    scrmonis  slricle,   el  fra.  qurTNl.  '}.  . 
([uaiiluiu   c>t  cx  vi  vocis  signilicanlis,  hic         Ad  ullimum 

vcro   lo([uilur   famose.  et  quoad  utenles  :  arclpilur  romi  .  *tl  ; 

([iiare   non   cunradicil.    Vidoalur  ihi   pru  lum   e^l  pnu.s.  Vcl  i4  adhuc 


de  sup- 
iiU- 

* 

l 


Jl. 


<*, 


292 


SUPER  UNIVERSALIA  POIIPHYRII 


32. 


33. 


non  dislribuit  quGmcumque  lerminum  se- 
quenlem,  sed  lanlum  formam,  in  qua  fit 
comparatio,    vel    terminum    comparatio- 

nis. 

De  si-.cuNno.  Dubilatur,  circa  quoedam 
dicta  in  solulionibus  argumentorum,  et 
ipsis  argumentis.  Primo  videtur  quod  illa 
propositio  in  primo  argumento,  scilicet 
nihil  diminuit  ab  aliquo,  nisi  ponatur , 
non  sit  vera,  ut  patet  hic,  .Ethiops  est  alhus 
secundum  dentes,  imo  videtur  quod  non 
diminuit  illud,  quod  ponitur  a  parte  ejus- 
dem  extremi,  juxla  sentenliam  hujus,  dis- 
tinctione  36.  primi,  in  solutione  principali, 
solvendo  primam  o])jcctionem.   ubi  dicit 


solutioni  tertii,  ubi  concedil  hominem  esse 
determinationem  unius,  eliam  ad  secun- 
dum  quid. 

Item,  videtur  illud  tertium  principale,ex 
fundamento  5.  Metaphysicae  concludere 
quod  ratio  unitatis  consistit  in  sola  nega- 
tione,  quod  non  concedunt  sequaces  hujus, 
imo  nec  ipsemet,  ut  patet  4.  Metaph. 
quaest.  2. 

Item,  circa  quartum  principale,  et  solu- 
tionem  ejus,  licet  satis  dictum  sit,  plnra 
tamen  dubitari  possent.  Primo,  an  requi- 
rantursemperduoappellata  ad  hocsignum 
uterque. 

Et  videtur  quod  non,  quia  non  habet  ma- 


quod  distractum  respectu  distrahentis  non  jorem  vim  distribuendi,  quam  omnis  .  sed 

est  distractum,  sed  respectu  tertii,  ad  quod  omnis  non   requirit  plura  appellata,  seu 

comparatur  sub  ratione  distrahentis.  Simi-  supposita,  ut  multi   volunt. 

lem  sententiam  habetprimo  Reportationum  Uem,  videtur  quod  non  stant  simul,  non 

distinctione  3.  quaestione  5.  articulo  2.  sol-  -plures,  vel  tantum  unus,  et  ulerque. 

vendo  objectionem,   dicens   quod    unum-  Uem,  qualiter  stant  simul  distributio,  et 

quodque,  quod  secundum  quid  est  aUquid  divisim  verificatio  ? 


simpliciter  est  illud  secundum  quid.Primo 
etiam  Elenchorum,  qusestione  51.  tangit 
idem  fere. 

Item,  quare  poLius  negatio,  vel  distribu- 
tio  a  parte  subjecti  distribuit  prsedicatum, 
quam  determinatio  diminuens,  vel  distra- 
hens  ? 

Item,  contra  illam  proposilionem,  in  so- 
lutione  secundi  principalis,  determinahile 
non  contrahit  determinationem  ad  secun- 
dum  quid  :  est  instantia  ad  hominem,  in 
tertio,  distinct.  11  qusest.  1.  solvendo  ter- 
tium  principale,  ubi  dicit,  quod  cum  dici- 
tur,  Christus  est  homo  crealus,  ly  crealus 
distrahitur  ibi  per  ly  homo  :  el  tamen  est 
determinabile  ejus. 


Item,  quomodo  plura  possunt  sumi  per 
modum  unius,  absque  repugnanUa  ? 

Ad  ista  respondetur,  sustinendo  Docto- 
rem,  qui  loquitur  aliter  in  Elenchis,  et  in 
sentenUis,  ut  videtur  :  sed  omnia  concor- 
dari  faciliterpossunt.  Considerandum  enim 
est  quod  aliter  loquendum  est  de  partibus 
unitis,  et  de  ipsis  seorsum  acceptis,  et  ali- 
ter  de  aliquo  in  se,  et  ad  tertium  compara- 
tivum  in  ratione  prsedicati,  vel  subjecti  : 
homo  enim  et  wor/t«<m  repugnant  inter  se, 
ut  patet  ex  raUonibus  eorura  :  sed  ipsis 
unitis  in  ratione  determinabilis,  et  deter- 
minantis  et  comparanUsad  terUum,  utpote 
ad  hominem,  dicendo,  homo  mortuus  est 
homo,  est  oppositum  in  adjecto  ex  2.  Peri- 


Item,quare  potius  ad  supposila,quamad  hermenias,  cap.   2.  sed  nihilominus  homo 

secundum    quid.    concedil  determinabile  mortuus  est  homomortuus  simpliciter,  vel 

contrahere  determinationem  ?  homo  secundum  quid  simpliciter,  ut  vult 

Item,  videtur  quod  repugnant  ista,   ali-  Doctor.  Sunt  ergo  tria  consideranda,scilicet 

quid  videlicet  esse  contractivum  alicujus  determinabile,etdeterminaliodiminuens,et 

et  non  determinativum  ejus,  seu  determi-  tertium    Modo  cum   dicitur,  Mlhiops  est 

nationem.  alhns  secundum  dentes,  licet  ibi  albedo  sit 

Ilem,  quare  dicit,  aliquando  contrahitad  simpliciter  albedo,  et  non  destruitur  in  se, 

supposita  ?  diminuiUir  tamen  in  ordine  ad  tertium.  Et 

Item,  solutio  secundi  videtur  repugnare  quod  nota  est  convenire  subjecto  suo,   vel 


34. 


QllESTU)  XXII 


293 


secundum  sototuTn.velsocuruhimm.ijorfm  Theorcmalibua  Uujiw.  Scd  ad  f-^     ■  ti 

parloin  ojus.  diro,   quo<l   hli!   ir:  •  ''"  "tur  «.                   » 

Irit(;lli^'il  orgo  Doclor.quod  delerminalio,  m.-ih-riale,  nori  for: \el  hi  •• 

diniinuons  aliqnod  delorniiriabilo,  vol  inse  maUMu  conlraclionem,  ila  hiio  t; 

vel   sallom   in  ordine  ad    tcrlium,   deliCl  minalionem.    riacenl  lanlum   \>ti  <•■.•. 

esso  o.K   parte  ejusdom  e.xtremi  cum  ipso,  resfKjiLsiones. 

vel  sallom  ibi  inlolligi  :  et  sic  loquilur.ubi  Ad  aliud  prjlesl  dici,  quod  hoc  dicil  ppr>- 

allogaliir  in  Sonlentiis.  pler  delormin  ilionen  ronvenienU>4  dir 

Ad  aliud,  licol  possot  dici  quod  quia  hoc  xat  uni  d<lerminabili.  ul  si  dicalur,  homo 

est  hoc,  ol  illud  esl  ilticl,  potest  tamon  dici  ralwnnlis,  vol  huju.smwJi. 

quod  hoc  idoo  esl,  quia  vis  nogalionis,    vel  Ad  aliud  paU.>l  e.x  lillera,  ubi  dicil  Dor- 

dislribulionis  nogalivo  cadit,  ludum  sup«.'r  tor,  quo<l  hal)el  ralionom  delcmiit. 

CKlromum,  sod  oliain  supcr  copulam,   ct  non  qufHl  proprie  sil  dotiTminalio. 

por  consofiuons  supor   pia-dicalum,   cum  Aliud  esl  eliam  forle  acripr-ro  homiHem 

ros  vorbi  so  lonoat  a   parlo  prx'dicati,  aliaj  in  obliquo,  ol  aliud  in  reclo  ad  propoeiilum 

voro  dolorminaliones  lanluin  cailunl  supor  ut  palel  s[KH!ulanli. 

o.xtroina,  quia  sunt  absolulo  modilicalionos  Ad  aliud,  palol  quo<l    unila.s   ncrrssario 

vel  dis[)Osilioiu's,  ot  non  rospcclivo.  im[K>rlat  negationem,  vel  pro  furmali.  vel 

Ad  aliud,  quod  facil  bonani  difticullaloiu  saltem     pro    connolato,  licct  non   pra"ci.se 

arl  lioiuiiiom,   ox   3.    Sontonliarum,  polest  illam  dical.Veraesl  ergi^  proposilio  a>-;Tirn- 

dici   uno  modo,  quod   illa  verba  [X)nit  in  pla,  per  locum  a  concomilanlilm.s  - 

quadaiii  rosponsioiii' Topica,  ot  iion  assor-  tiam,  vel  ex  nccessario  coasoquenli  . 
tive,  idoo  ponil  ali.am  rosponsionoin  molio- 
roni  ad  argiimonliim.  Vol  alilor  quod  hiymo 
nonost  ibi  dolormiiiabilo,sod  dolorininalio, 
ul.  p.alrl  o.\  litlora  so(iuonli,  ubi  addit  Doc- 
lor,  ul  (licatiir  crealus  humo.  Por  (luoiu  or- 
dinom  (lal  inlolligoro  quod  crert/«A'  est  do- 


ruiu. 

Ad  aliud  dico,  quod  esl  magna  alleri-atio 
de  hoc  quod  a.ssumilur,  an  Si*iliccl  ommis 
ro<Iuirat  plura  a[)pollala  aclu.  ul  palcl  pra- 
cticantiauctores  de  nalura  dislribulionum. 
Sed  brovilor  polest   proKibililer  dici,  quod 


lormiiiabilo  primo   loco  positiim,  ul  prius     ro<iuiril   plura   siipp<isiia,     saltein  in 


nolavi  :  ot  ila  illa  vorba  non  ropugnanl  liic 
dictis,  imo  (•oiilirinanl,  ul  [)alol. 

VA  si  dicatur,  ({iiod  homo  cst  subslanti- 
viiin,  vol  subslanti.i,  ot  c/-m/</s  adjoctivum 
vol  accidoiis,  dic  (ut  |)rius  notavi)  qiiod 
socus  ost  qiioad  ulonlos,  socus  do  rigore 
sormonis  ot  ox  nalura  roi.  Iloc  ma.\inio  ha- 
bot  colorom  in  i)io[)osilo.  Nam  nalura  hu- 
ni:in.'i  ii;iliol  niodiiiii  accidontis  in  (Ihrislo, 
ul  islo,  ot  alii  'flicilo','"!  iiorlrari.iiil  iii  eo- 
doin  lortio. 

Ad  aliiid,  palol  ox  n.ilui':i  dolorminabilis 
([ui;i  iioii  |)oU'sl  conforro  allcri,  quod  do  se      bulionis.   el    i 
iion  li;ibol.  (Juod  orgo  sibi  convenil  conforl. 
(Juia  orgo  (lolorminativuin  ens  sf)ecillcal  id 
(luod  sibi  .iddiliir.   ol  qui;i  simpliciler,  el     o|M)rU>l  quiKi  | 
non  diiuinulum,  idoo  non  diminuil.  pro  quibus  »- 

Ad  aliud,   [)otost  dici,   (luo  1   coutrahrre     si  S<kt 
prioscindil    a     UcU'rminarc,   ul  paU'l    in      lapiJcm,  lo:^  ».>ws«.u 


objoctivo,  et  .si  non  in  acluali  cxistenlia,  ut 
in  simili  supra,  cap  do  Gcnerc.dicturo  «4. 
SimiliU'r  dicalur  de  ly   ulerque .     Pocviel 

otiam  dici  qiKKl  oxpn^Hsius     ' -    - -;l 

duo.  quam«)//i/ii5  Iria,  vol  |>i.ii..,  .^.  .j  . -1 
imi)<>rlal  doiuonslratioiiem  duorum.  aallcm 
ad  inlollcclum. 

Ad  aliud  dico,  quod  bene  atant  <:rnut.  ut 
s;itis  dcclaral  I)o«'lor  in  lilU^ra.  • 
picndo  HOHjUures.  ul  !mpra  dt 
IKjiii  huic  fttuirs  I,  »,  eUr. 

Ad  aliud.  (mUoI  ex   nnlura   I. 


.1  ad  i. 


c»t 


n 


'204 


SrPEU  IINIVKH.SALIA  rOUPIlVU!l 


portat  lapidem,  ot  lifcc  vora,  Neuter  isto- 
rum  porlat  lapidem. 

Adverlendumeliam,  quod  a  propositione 
in  qua  ponitur  uterqiie  ad  propositionom, 
in  qua  ponitur  isti,  loco  ulerque,  subjectis 
pro  eisdem  sumptis,  valet  argumentum,  et 
e  contra  :  et  li0('  si  isti  tenetur  divisive,  se- 
cus  si  collective.  Et  Iioc  est  quod  tetigit 
Doclor,  in  solutione  quarti  principalis,  di- 
cens,  illud  quod  ponilur  loco  comequentis, 
si  sit  unum,  et  plura  alia  quirrantur  ad 
haec,  in  parvis,  et  magnis  Logicalibus. 

Ad  ultimum  patet  in  multi?,  ut  de  parti- 
bus  in  toto,  sive  sint  essentiales,  sive  inte- 
grales  :  et  boc  sive  sit  compositio  realis, 
sive  rationis.  Nec  modus  quid,  nec  e  contra 
sed  quid,  quid  ;  et  modus  modo  repugnant, 
utsupra  dictum  est  soepe.  Opposita  enim 
possunt  per  modum  compossibilium,etnon 
opposita  aliquando  per  modum  incompossi- 
bilium,  et  sic  de  aliis.  Similiter  substantia 
per  modum  accidentis,  et  absolutum  per 
modum  respectivi.  Addat  diligens  lector, 
his  prsemissis  existentibus  incitativis,  sub- 
tiliora,  et  altiora,  ut  expedire  videbit,  ju- 
dicio  boni  viri. 


hifferenlia  vero  communite'-  proprie,  et  magis 
proprie  dicitur.  Cap.  4. 

QU^ESTIO  XXIII 

Utrum  prima  divisio  Differentice  sit 
conveniens 

Alhertus  Iract.  o.  cap.  1.  Okam  l.  part.  Log.  cap. 
23'  Cajet.  cap.  de  Differeniia.  Joannes  Angl.  et 
Bras.  super  hanc  qua>st.  Conimbr.  in  cap.  de 
Difjerenl.  qwfst.  1.  Complut.  disp.  7.  de  Di/Je- 
renlia  qucest.  1.  Sotus  q.  23.  Ruvius  cap.  de  Dif- 
fercnt.  qucesl.  2  Merinero  cap.  4.  de  Di/ferent. 
disput  1.  (lucpst.  \.  RodrigufiS  (/ua^s^.  1.  de  Diffe- 
rentia  art.  1.  Didacus  a  Jesu  disput.  8.  qucest.  4. 
Faber.  disput.  4.  dub.  2.  Aversa  qucest.  12  Log. 
sect.  4. 

Ji  Girca  capitulum  de  Differentia,  quae- 

fapropar-^^^^^  primo  :  A71  hcec  divisio  prima 
te  negati-  diffe7-entio3,iid\icei  in  differentiam  com- 
muniter,  proprie,  et  mngis  proprie,  sit 
conveniens?  Quod  non   videtur ;  quia 


va 


non  est  divisio  generis  in  species.  Genus 
enim  aequeproprie  diciturde  speciebus. 
Nec  totius  in  partes  integrales  ;  quia 
totum  non  pra^dicatur  de  partibus  tali- 
bus,  scd  divisum  hic  pra^dicatur  de  di- 
videntibus.  Nec  vocis  in  significationes; 
quia  tunc  haec  vox,  differentia,  primo 
importat  illa  tria,  et  non  sequeretur  ad 
dividentia,  nec  esset  defmibile  ;  quia 
sequivocinon  est  definitio.  6.  Topic.  cap. 
2.  Nec  esfc  aliqua  divisio  per  accidens. 
Patet,  quia  in  omni  membro  divisionis 
intelligitur  per  se  divisum,  quod  nun- 
quam  accidit  in  divisione  per  acci- 
dens. 

Item,  hgec  divisio  non  est  per  opposi- 
ta.  Tum  ,  quia  est  trimembris  :  ergo 
aliquod  membrorum  alteri  non  opponi- 
tur  ;  quia  tantum  unum  uni  opponitur. 
Tum  ,  quia  ad  unummembrum  sequitur 
aliud,  sequitur  enim  differunt  magis 
proprie  :  ergo  differuAt  communiter.  1 . 
accidente  aliquo;  sequitur  etiam,  diffe- 
runt  proprie,  ergo  communiter,et  etiam 
sequitur,  differunt  magis  proprie ;  ergo 
proprie. 

Consimilis  dubitatio  est  de  divisione, 
qu^  ponitur  ad  declarandum  defmitio- 
nem  Generis,  ibi ;  Eoruni  qum  prcedi- 
cantur,  etc.  quia  quod  prsedicatur  de 
pluribus,  prgedicatur  proprie,  quod  de 
uno  solo,  communiter  ;  unum  etiam 
membrum  videtur  sequi  ad  aliud,  et 
universaliter  de  divisionibus,per  pro- 
pric,  el  communiter  datis. 

Ad  oppositum  est  Porphyrius. 

Dicendum,  quod  tales  divisiones  sunt 
bonae,  quia  sunt  vocis  in  significationes, 
non  vocis  aequivocae,  penes  primum 
modum  aequivocationis  ;  quia  sic  Eequi- 
voca  primo  important  multa,  sed  penes 
secundum  modum  ;  quia  vox  sic  aequi- 
voca  significat  unum  proprie,  et  ex  im- 
positione  ;  aliud  vero  transumptive,et  ex 
usu,  sicut  dicit  Aristoteles  1.  Elencho- 


Conclusio 


Or.KSTio  xxiii 


395 


\d   iiriju 
leiita. 


rurn,  c;jp,  'i.Her.unfhts  modus  asl  ex  eo, 
<iu()(l  so/i/i  si/mits  sic  (Jicfre. 

A(l  j»riiiiiiiii  urgiirneriluiii,  p;il»;t  quod 
non  sequitur  iu\  dividenlia,  nf»quc  (Jefi- 
nitui-  ut  .Tjquivocuin,  sed  sumplu  in  uno 
sensu  univocu  est,  el  potest  di-finiri,  el 
esse  pi-incipium  consequentia!. 

Ad  secunduin  dico.quod  ineridjru  sunt 
oppositu. 

Ad  priinuin  contru  lioc  dicendurn, 
quod  iiubet  reduci  ud  divisionern  bi- 
ineinbrem,  sic  :  I)i/ferenliaritm  (/ufv- 
dam  magis  jtropria  :  (/uaidani  non 
magis  propria  :  et  ullra,  non  maais 
propria,  (jucedam  jirojn-ie,  (juiedam 
commitnitcr :  Cii  9,10,  universaliter  om- 
nis  divisio  non  bimomhris  reducitur  ad 
bimcinbrom.  .Miu  autein  membra  posita 
sunt  meinbra  subdivisionis  ;  et  ponun- 
lur  propter  l)r"ovitutem,  loco  divi.si  inco, 
e.\  lioc,  quod  divisum  est  unum  m(Mn- 
brum  principulis  divisit^nis. 

Ad  secuiidum  contru  lioc  dico,  (juod 
menibra  debeiitintelligi  sub  pnucisione, 
et  sic  nuliuin  se<|uilur  ud  uliud.  Sic 
etiuin  in  divisione  .sequenli.  et  (pnidarn 
difl'erenti;i  fueil  alterutuin  ,  (juaMlum 
aliud  ;  qu;e  ineinbra  non  sunt  opposita, 
nisi  suinutur  alteralum  tunlum. 

EXru.sirio 


Cii-ca  (Mpiluliuii   dc   DilTcnMitiu,   quaeril 
ciira  priinam  divisionoin  I)ilTci-(Milijr,  (|ii:i' 
est   in   coiiiiimncin,     [)i'()pri;iin    et    ni.> 
propriain,  ;ni  scilicel  sil  convenienler  a   .. 
gniil;i. 

l)i:  ruiMo.    ,\dverlcndiini  qiio  I    PorpliV- 
riiis  assi^'n;il  duas,  vel  li'cs  divisioncs   Dif- 
lcrcntinj,  licel  aliie  p(W.sciil  dici  subdivisio- 
ncs  priniji'  divisionis  :  qiiare  dicil  Doclor 
prim;im   divisioiKMU.   Qiiid   Diffvrenliti,  cl 
(|uoli(^s,  p;ilcl  in  lillera  IN»rpliyrii.  VA  hii'  in     ciw,  quia  i 
lillcni  Docloris,  el  so(juciilil)Us  qu;i 
bus,  copio.sc.   niviaio  vero,  qiur  ol  pau. 
el  sectio  sul»;uidilur.  quoties  accipilur  Im-,      -."•» 


in  primo  .irt^merilo  brevibuH  !»"-••-  *"\\. 

\:\\  •  <i'!\  nniiixiu.s  df-if.ii   r-t  •         ., e, 

iiibu.H, i>(.s  .    iiurapud 

IkM-lium   in  libru  \>.  tm,  el  ubi   ibi 

allc^^-.ilcopiosc. 

ordohujiiMqu'  ->  ad   pnr<  m 

\uU^l  ex  pro<'H.Hu  Porphyrii,  el  hiJi  quie 
lacUi  siinl  Hupra  qua;-i(.  \'£.  Ad  »•,  :n 

vero  paU'l  ip.siu.H  ordo  manifesU*.  iiivisio 
aulein  cointiiuni.H  esl. 

I>K  \      .il  duabu.H    ri 

[»ro  paru-  .i.   Priina  ;  '  .:- 

licienli  dcdu'  iiuiiespi^cicrumujMiiuu  ■ 
removcnd<j  ab  h.ic,  dc  qua  qu  i  rilur,  iti  .1.  - 
gu.ilur  sic  :  llla  divisio  !""i  ■•-'  '■""  ■     '•msb 

sub  nullit  s[>e»,'i«'rum  di ,er 

el  l;inio  e  Uv^i;^'nalarum  cadil  :  .se»l  htc  esl 
hujusinoili,  ergo,  clc.  Supponil  oniin  I)oc- 
lor,  rum  itoolio,  divi.Hioncm  omfu^m  eane  ' 
aul  [)er  se  lalem,  aul  per  a  .  ^  :  si 
priino  inodo,  h(x:  contiiigil  Iripliciler,  aul 
scilicel  Generis  in  .Specios,  el  gencnililer 
suporioris  in  infcrior.i,  licel  Ik)cliu.H  diri- 
sionein  Speciei  in  individua,  videalurredu* 
cere  ad  divisionem  lolius  in  parles  :  sed 
hoc  [)(>losl  .salvari  oldeclarari  diversiint>de; 
aul  lolius  in  [)arles,  aul  vocis  in  ."  i- 

lione.s.  Si  vero  .secundo  modo,  boc  c;.am 
(-(»nlingit  triplicilcr,  quia  aul  esl  subjecU 
in  iiccidcnlia,  aul  c  contra  :  aul  accidenUs 
in  accidenlia,  quando  [)lura  insuii'  "1  !-!n 
lcrlio,    quorum    mcnibrurum    <i  'i 

c.xeinplaris  quuTalur  ni  Ik^i-iio.  i; 
.scd  biwibus  pro  nunc  sil  ii.  > 

K.UMu|>liim  primi  ul  animalium  aliud 
rali(»nalp,  aliud  irralionnh» :  vcl  «ic,  aliud 
iiomo,  &liu<l  iisinus  ;  s  u(  dumua 

idiud   tocium,   aliud   |'  is 

aliui  lalrabilis,  aliu.s  U*llua  miniia  :  quar- 
(i,  u(  hoiiiiiium  qui<Iam  albi,  1  nl* 

gri  :  quin(i,  alUiruin  alia  h<  alia 

mui  uin  alia  «lt«,  alia 

ruUM.  n  ln* 

duclive.  rnm 


/>i'i  li 


. ■ .  ..^  t ' 


.3 

.:a 


296 


«^IIPER   UNIVEUSAUA   POUPIIYRII 


6. 

Divisionis 

conditio- 

ne$. 


quid.  Secundo  quod  iion  loLius  in  parLes,co  quia  membra  coincidunt,  et  ad  invicem  se- 

quod  praHlicatur  de  dividentibus,  non  sic  quuntur.  Prsedicari cnlm  esl;5ra?  aliod'Ci, 

lotum   integrale,  vel  essenliale,  de  quo  lo-  quare  quod  prsedicatur  de   pluribus,   pro- 

quilur  :  nam  tolum  Universale  pertinet  ad  prie  praedicatur^quod  de  uno  solo  commu- 


primum  membrum.Tertio,  quod  non  vocis 
in  significationes,  propter  tres  causas.  Pii- 
mo,  quia  non  tieque  importat  illa  tria,  ut 
diclum  est.  Secundo,  quia  est  principium 
consequenLia3,  quoe  non  est  in  a>quivocis, 
Terlio,  quia  definiljilis  est,  quod  non  con- 
venil  a^quivoco.  6.  Topicorum,  cap.  2. 
Deinde  ostendit,  quod  non  est  divisio  per 


iiiter,  velimproprie,  ut  patet  :  et  simili- 
ter,  inquit,  ubicumque  datur  divisio  per 
proprie,  et  conmmniler. 

Ad  oppositum  adducil  Porpliyrium  in 
litlera,  quem  sequuniur  Averroes,  et  Boe- 
tiu?,  et  Albertus,  et  ca^tbri  expositores. 
Doinde  respondet  brevibus,  ot  clare  ad 
qua3situm,  dicens,  quod   est  bona  divisio. 


accidens,quoad  aliquod  trium  membrorum     et  a.quivociin  aequivocata,  non   tamen  pe- 


unica  probatione,  quia  ipsa  intelligitur  per 
se  in  omni  membro  divisionis,  quod  non 
convenit  diviso  per  accidens  :  nam  nec  ac- 
cidens  in  subjecto,  nec  e  contra;  nec  unum 
accidens  contingenter  concurrens  in  eodem 
tertio  cum  alio  includiLur  per  se. 

Secunda  ratio  principalis  procedit  per 
viam  remotionis  conditionis  bonas  divisio- 
nis  ab  ista.  Solet  enim  communiter  dici, 
quod  ad  bonam  divisionem  tres  conditio- 
nes  requiruntur.  Prima  quod  membra  di- 
videntia  non  coincidant  inter  se.  Secunda 
quod  membra  dividentia  disjunetive  sump- 
ta,  convertuntur  cum  diviso.  Tertia  quod 
membra  dividentia  debent  esse  positiva, 
saltem  in  divisione  Generis  in  Species. 
Modo  prima  divisionis  conditio  non  conve- 
nit  huic  divisioni,  quod  ostendit  Doctor 
dupliciter.  Primo  quia  trimembris,  quare 
unum  membrum  non  opponiLur  alicui,  ali- 
ler  plura  uni  opponerentur,  contra  Pliilo- 
sophum  10.  Metaph.  text.  comm.  17.  et  1. 
Perihermenias,  cap.  5.  Secundo,  quiaunum 
membrum  sequitur  ad  aliud,  quod  non 
convenit  in  oppositis.  Quod  autem  sequa- 
tur  deducit,  et  littera  satis  patet.  Forme- 
tur  autem  argumentum  sic  ;  illa  divisio 
non  est  bona,  cui  non  conveniunt  conditio- 
nes  bonae  divisionis  :  haec  est  hujusmodi, 
quare,  etc.  Minor  autem  deducatur  ut 
prius.  Formare  sic  argumenta,  omitto  ple- 
rumque  sagacilectori.  Addit  quod  simili- 
ter  potest  argui  ad  probandum  divisionem 
assignatam  de  prsedican  vel  prsedicabili, 
cap.  de  Genere,  esse  inconvenientem  :  et 


nes  primum  modum,sed  penessecundum  : 
de  quibus  modis  habetur  primo  Elencho- 
rum.  Est  enim  primus  modus,  cum  sequi- 
vocum  est  a  casu  ;  secundus,  cum  a  consi- 
lio  :  tertius,  cum  terminus  simplex  unum, 
compositus  duo  denotat.  Exemplum  primi 
ut  canis,  vel  equus  ;  secundi,  ut  risus,  vel 
sanum ;  tertii,  ut  immortale.  Et  adducit 
dictum  Aristotelis,!.  Elench.  cap.  2  deillo 
secundo  modo  a^quivocationis,  qui  non 
propter  analogiam,  sed  propter  transump- 
tionem  distinguitur  a  primo,  utipse  habet 
super  1.  Elenchorum,  qusest.  15.  Vult  er- 
go  dicere,  quod  hoc  nomen  differentia  pro- 
prie  significat  illam,  quse  facit  aliud,  vel 
quse  est  per  se  vel  quae  est  magis  proprie 
dicta.  TransumpLive  autem,  etquadamme- 
taphora  significat  illam,  quoe  facit  solum 
alLeraLum,  vel  quoe  est  per  accidens,  vel 
quae  est  communis,  seu  propria. 

Consequenter  respondet  ad  primum 
principale  implicite  negando  quod  non  sit 
divisio  sequivoci  in  aequivocata.  Et  ad  pri- 
mam  probationem  non  respondet,  eo  quod 
ostendit  quod  non  sit  sequivoci  quoad  pri- 
mum  modum,  quod  concessum  est.  Ad  se- 
cundam  autem  respondet,  et  ad  tertiam, 
quod  non  sequitur,  nec  definitur,  nisi  in 
uno  sensu  :  et  sic  non  est  a^quivocum,  sed 
univocum.  Cum  enim  dicitur,  est  differen- 
tia  magis  proprie  dicta,  ergo  differentia. 
Non  valet,  nisi  prsefacta  distinctione,  et 
sumpta  differentia  illo  sensu,  ut  patet.  Si- 
milem  sententiam  habes  infra,  quasst.  4. 
Antepra3dicamentorum,  Adverte  ibi,   cum 


or.i:sTH)  xxiii 


w 


Dii'i$io 
est 

'iris 


dicit  Doclor,  et  essn  princljiium  consn/iuen- 
ti:i',  qiiod  pr^lest  intolligi  vel  de  inf(;n'ijlo, 
V(;l  dc  ill.jlo  iiidifferenter,  ul  patel  speou- 
lanli  :  sed  jnagishic  intcllij^i  delxjl  de  il- 
lalo.  Nam  conscquens  etsi  non  letnpore,  la- 
men  natura  prius  esl  antccedente,  el  ila 
esl  prlncipium  consefiuentiju. 

'J-  Ad  secunduni,  negal  assumptum.  F.t  ad 

priniam  probaliurjcm  ostendit  qualiter  rc- 
ducitur  ad  bimemhrem  :  sicut  eliam  Por- 
phyrius  in  litlera  facil.  Kl  e.vcusal  .Vucto- 
rem  nolabiliter  dicens,  quod  posuit  illa 
duo  membra,  .scilicet  differcnliam  commu- 
nem  ct  pr<ti)riam,  loco  divisi,  id  est,  hujus 
(juod  est^/'/7'';v'/i//Vz.  Non  mau^is  propriam, 
quia  est  secundum  m(;mbrum  principale 
prim;e  divisionis,  et  hoc  fecit  gratia  bre- 
vitatis,  ct  ita  «joneralitcr  omnis  divisio, 
vel  est  bimenjl)ris  formalit^r.  vcl  reduc- 
live. 

Ad  alia  probalionem  dicit,  quodmcml^ra 
cum  priL'cisionesumpla,  mjn  infcrunlsc  in- 
vicem  :  nam  non  si^quilur,  dilTerunt  dilTe- 
renlia  proprie  sumpta  tantiim,  erjro  dif- 
ferunt  diffcrentia  communilcr  dicla  . 
Similitcr  do  aliis  est  intelligcndum. 
Eodcin  modo,  inquil,  est  dicendum  de 
membris  altcrius  divisionis,  cum  scili- 
cet  dividitur  diffcrcntia  in  facienlcm  alle- 
ralum,  cl  iii  facientcm  ;iliud:  pro  quibus 
omnibus  vidcatur  Hoctius  in  (lomnjcnto 
hic,  ct  c;elcri  cxposi'ores.  Similcm  scntcn- 
tiam  habcl  infra.  c;ip.  do  Qu;ilit;ite,  compa- 
raiido  spci-ies  oualilalis  inler  so,  ct  (fuan- 
lum  ail  op[)osilioncm,  ct  consccutionem 
mcmbrorum,  ct  spccicrum,  d  alibi  plc- 
runuiuc. 

10.  I)i:    TKjnio.    Liccl   prc  licla   .satis  clara 

sint,  p;iuc;i  tamcn  t;ingam,  pro  majori  de- 
claralione.  IM'imo  circa  primum  princii»a- 
le,  vidclur  iiuod  ista  divisio  possil  poni 
Gencris  in  Specios,  eo  quod  m:ijor  osl  uni- 
t:isiij  iiilc:itionibus.  quam  in  robus,  ut  su- 
pra  (liclum  ost  s:upo,  h;uc  ori^)  inlonlio 
dif/eirnlift  polcrit  poni  gcnus  ad  has  lri»s 
spociales.  licot  ox  parlo  fuiidamonlonun 
n  »11  r(>pcrialur  I;inla  unilas.  (Juod  ollam 
uddiiur,  Genus  scilicol  dicimqMde  spfcie- 


II. 


bu$,  habet  irislanliam.qtila  in  omni  gvtie- 

restalordo,  el  a:ialo'_''  ■■'  •  ■  '  ipra,  el 
in  primo,  di.slincl.  3,  ,  ...  ,  .  -'  wn- 
lcntia  1'hil'iHopbi  8.    ol   lo    M  ..   el 

quu^l  ibi  dicilur,  /o/ii//i  .  i  j.rjg 

dican  dc  jHirltbus,  contra   pr.i  .r  in 

ubliquo  cl  concrelive.  frima  etiam  pr  l<a- 
tio  ad  osleriilcndum  qiiofi  iion  sil  v..<  .s  in 
significatione^  ur  in<  •<.  quia 

linlum  procorlii  de  primo  modu  ffiquivoea- 
tionis.  .\lia  etiam   pi  quse  OAlendit 

quod  non  sil  divisio  pur  accid«'n.<i,  videlur 
a.ssumere  falsum,  leneiidu  sequivocaliooeni 
divisi,  ul  patol. 

Item,  vidotur  illa  pro[>w.  .  >  ^>  .mpta  tn 
socunda  ratione  principali,  '.tntum 

unum  uni oi>ponitur,  esso  i.ii^.i  iii-|ii«  ;i  lo 
dc  conlrariis,  ol  relalivis  opposilis  :  nam 
album  opponilur  nigro,  ol  fl  'V  >  f.ir. 

Item,  non  vidotur  quod  ;  .  x  alicu- 
jus  divisionis  soquantur  ad  invicem  :  dis- 
parata  enim,  vol  n^pugnanlia  sunl. 

Itcm,  cumdicil  iiisfjlulione  primi  argu- 
mcnti  *,  quod  difierentia  sumpta  in  imo '  bmi-  t. 
sensu  potest  esse  principium  cons-  r, 

esl  inslanlia  infra,  qurpsi.  I,   Anl«  i 

mcntoriim,  solvendo    lerlium   pr  •», 

ubi  dicit  quod  (alis  illalio  non  est  ronafr> 
(Iiicntia,  sed  illalio  c  .  ex  se  :  et   1. 

Elcnchorum,  qu;csl.  t>.  .^  -u 

principale  dicil  idom.  .\am  <;u  /mx*.  tuqutt, 
quod  c  '   <         ntia  sit  bona,   oportet  quol 


C()n.<rquriii  iirlualiler  tnr'    '  •  >r  m  «mIm»» 

dente,  et  nnn  $ub pnipri»i  .  .  r     - 

lti'in,  vi(iolur  q!:«  *  i!!n               >  hujus 

ilivisionis  ad  bini'                           '  '    -v     ta 

>«ilui  -no  .sixnindi  pr:                                la. 

eo  quoduna  coiul                                       :i 

ost,  quod  mombra  sint  ;           >,  ul  «upn 

dictuin  osl.  .\Ua  adUat  rur                  -.   ut 

rxptnliiv  N              r.  .\d   isia   l               fB»* 

iwndclur. 

Ad  primum.  quod                             »i>li« 
n^tiuirilur  iiii 

11 

lionibus  sil  u 

' 

cap.  dc                                           iii   J  . 

mci!l>                                           •"    "  • 

laitS    pr\'L.' '•  l*"j     ll^'>l    »»l'm    »»»t    tf-immwm      UI.-^MM- 

29S 


SUPEll  UNIVEU8AIJA  I'()RI>I1YKII 


guit  Socratem  a  Platone,  sicut  fxiliouale  lio- 
miiicm  ab  asiiio.  Unde  pryedicari  in  quale 
convenit  SBquivoce  Differentiae,  et  duobus 
ultimis  rniversalibus.  Est  ergo  haec  vox 
differenlia  ;rquivoce  signiiicativa  harum 
Irium  intentionum,  et  ei  nulla  una  primo 
correspondet,  in  ratione  signilicati.  Contra, 
tunc  videtur  quod  Universale,  vel  prse- 
dicabile,  non  erit  univocum  ad  quinque 
Universalia,  contra  ea  qune  determinala 
sunt  supra,  in  materia  in  univocatione 
Universalis  in  communi.  Circa  hoc  stude, 
forte  infra,  qusest.  5,  prolixius  tangetur. 
13.  Ad  aliud,  tactum  est  supra,   quaBstione 

6w5  ^'^quo-  de  univocatione  Universalis  et  infra,qua3st. 
^odotnce-  ^  Antepraedicamentorum  patel,  et  alibi 
saepe.  Est  enim  insequalitas  specierum 
quoad  differentias,  sequalitas  vero  in  con- 
ceptu  generico.  Contra,  sensitivum  a  quo 
sumitur  animalitas,  in  homine  estnobilius 
quam  in  asino,  ergo  animal  nobilius  in 
hoc,  et  illo,  et  per  consequens  non  seque 
praedicatur.  Responsionem  qusere. 

Ad  aliud,  quod  loquitur  Doctor  de  prae- 
dicatione  formali  essentiali,  et  in  recto, 

Ad  aliud,  concedo  quod  infertur,  ut  pa- 
tet  ex  solutione  quaestionis. 

Ad  aliud,  etiam  concedo  quod  illud  non 
sufficienter  procedit  nisi  prsefacla  distinc- 
lione. 

Ad  aliud,  dico  quod  intelligitur  de  per 
se,etprimo  oppositis,   ut  alias  prolixius 
patebit. 
14.  Ad  aliud  dico  quod  non  sequuntur  ge- 

nerali  ter  ad  in  vicem  per  locum  in  trinsecum , 
vel  per  viam  essentialisinclusionis,  sed  per 
necessariam  concomitantiam  in  tertio,  ut 
qusestione  praeeunte  tactumest.  Exemplum 
sequitur,  Lst  supet-ftcies,  ergo  linea,\e\  su- 
perficiatum,  ergo  liueatum,qu.od  tamen  non 
arguit  unum  includi  formaliter  in  altero, 
sed  concomitari  necessario,  et  sic  de  aliis. 

Ad  aliud  dico,  quod  loquitur  extensive 
de  consequentia,  et  non  proprie,  ut  loqui- 
turDoctor,  ubi  allegatur  in  Anteprsedica- 
mentis,  el  hoc  intelligo,  nisi  fieret  conse- 
quentia  respectu  alterius  inclusi,  vel  in- 
cludentis  virlualiter. 


Ad  ultimum,  dico  quod  illa  conditio  in- 
telligitur  de  divisione  Generis  in  species, 
vel  generaliter  quod  intelligitur  conditio 
formaliter,  non  circumloculive.  Circumlo- 
quimur  enim  positivaplerumque  perquas- 
damnegationes,  ut  patel  in  divisione  ani- 
malis  per  rationale,  et  irrationale  ;  et  in 
divisione  enlis,  per  in  alio,  et  non  in  alio, 
etc.  Si  quis  etiam  objiceret  contra  divisio- 
nem,  quia  commune  nonponitinnumerum 
cum  suis  inferioribus,  patet  de  quo  com- 
muni  hocinlelligi  debet. 


DilJerl  eniin  Socratcs  a  Plalone  alterilale,  et 
ipse  a  se  sene,  veljum  puero,  vel  jam  viro- 
Cap.  eod. 

QU^STIO  XXIV  _ 

An  }icec  sit  vera,  Socrates  senex  differt 
a  seipso  puero 

Commeatator  super  cap.  de  differ.  Joannes  Angl. 

et  Brasavol.  super  hanc  quccst.  Rodrigues  in    re- 

capiiulatione   texlus   hujus   quoist.    Vide  citatos 
quwsl.  antecedenti. 

Quajritur  circa  primum  raembrum  di-       i. 
visionis  differentiae,    an   sit  hasc  vera,  tapropar- 
Socrates  senex  differt  a  seipso  puero.  ^a.^^^^  *' 
Quod  non  videtur ;  quia  relatio  requirit 
duo  extrema  in  actu  ;  quia  si  sit,  suum 
subjectum  est ;  et  si  hoc,  ejus  correlati- 
vum  est,  quia  relativa  sunt  simul  na- 
tura.  Sed  Socrates  senex,  et    Socrates 
puer,  non  sunt  simul  natura  in  actu ; 
ergo  differentia(qua3estrelatio  qusedam) 
non  est  inter  illa,  ut  extrema,  cujus  op- 
positum  notat  illa  propositio. 

Item,  si  Socrates  senex  differat  a 
seipso  puero,  ergo  non  est  idem  sibi 
puero,  ergo  non  est  idem  sibi . 
Prima  consequentia  patet,  quia  idem,  et 
differens  opponuntur,  ergo  ad  unum  se- 
quitur  negatio  alterius.  Probatio  secun- 
dae  consequentia3,negatio  in  antecedente 
negat    identitatem   universaliter ;   ergo 


OIKSTIO  WIV 
Hequilur  negalio  idenlitatis  eju.stjeiii  a  se, 


•J!« 


sicut  a  sujjeriori,  ad  inf«:rius  negando, 
et  hoc  tanluni  Hignilicatconsequpns. 

Iteni  se(juitur,SocrateH  sr^nox  {Jiflerl  a 
se  puero  :  ergo  Socrates  senex,  et  So- 
crates  puer  differunt,  ergo  Socrates  se- 
nex,  et  Socrates  puor  sunt  multa  :  et  ul- 
tra,ergo  Socrates  etSccrates  sunt  niulta. 
Consefjuons  est  falsum  :  ergo  et  primuni 
Antecedens.  Probaliu  prima3con.sei|ucn- 
tia}  :  sic  enini  .sequilur  in  omnibus  re- 
lalivis  a3quiparantia3.  Sequitur  enim,So- 
crates  est  similis  IMaloni,  ergo  Socrates 
el  IMato  sunt  similes.  Kl  ratio  esl  Ikuc, 
{|uia  relativum  SRquiparantiaB,  {|ualiter 
denominat  utrumf|Uf^  extremum.  Troba- 
tio  secundcii,  IJi/Jcrcrcntia  cst  spocirs 
multitudinis,  per  Arislolelem  5.  et  10. 
Metapli.  context.  10.  1-2.  et  17..^equitur: 
ergo  differunt  :  ergo  sunt  muila;  sicut 
sequitur,  oUnnn  csf,  errjo  coloratum. 
Probatio  terlia3  conso(iuentiic,  quia  ab 
inferiuri  ad  suum  superius  tenet  affir- 
mandi),((uc'madmodum  adeterminationo 
non  diminuente  st'(|uitur  ad  determina- 
bile;  sic  arguilur  ibi,  ergo  con.se<pii'ntia 
bona. 

Ad  oppositum  esl  Pori^liyrius. 

Item,  arguilur  ratione  sic.  Circa  ens 
immediate  opponuntur  if/em,  el(tiucr- 
suniy  per  Aristotclcm  1').  Mclajili.  Aul 
crgo  Socrates  senox,  ct  Socratcs  pucr 
sunlidcm.  vel  divcrsum.  NDn  idciii  (juia 
tiiiic  iijcc  aflirmaliva,  Socratcs  sencx  est 
Socralcs  pucr,  essct  vei'a  :  .sed  hoc  esl 
fal.sum  ;  e.sl  crgo  divcisum.  cl  h  c  su- 
milur  iti/fcrcns,  ut  esl  communc  ail 
omne  tliversuiii. 
onriuiio.  Ad  (|uaJslioiiem  diccnilum,  tpiodpro- 
liosilio  tlisliiigucnda  est ,  sccundum 
a'(iuivocationcm  ;  «|uia  sunij»lt>  ili/ferrc 
iii  commuiii,  eat  vera  propositio:  quiu 
islo  modo,  (iuodcuiiii|uc  accidens  imjX) 
dil  (Miinimodiim  idcnlilatcui.  .Kccipien 
do  lamon  (ii/fcrcntia  prt)prie,vcl  m.(     ^ 


um- 


proprle,  e8lpro|;..,,i,w  i.i.-u,  ul  pjtci  ex 
ralione  istoruni  dirfertnttaruni 

Ad  primuin  argunienluin  p«>ic.tt  tuci,  a^ptu. 
qiiod  omjrlel  exlreina  relutionis  ewe  in  ■"*.' 
aclu,quoad  nitioncm  referen«li.  el  non 
quoad  exi.stentiain  :  quia  prius.  el  po«- 
torius,  licel  non  simul  existant.  laiiien 
simul  sunt  sccuntlum  ralionem.  qua  re- 
ferunlur  :  nuiii  (juando  prius  est  sub 
rationo  priori.s,  posliTius  esl  subralione 
poslcrioris,  licet  tunr  non  exislanl 

.Aliter  potest  dici ,  quoj  S/H.ruus 
puer,  nonest  perse  exlromuni  liujus  re- 
lalionis,  sed  Socrates  puer  diffcrcns; 
quia  per  se  extrema  relationis  iequipa- 
ranticT,  nominantur  eotlem  noininc  illius 
relationis,  illud  autem  extremumest  |>er 
se  simul  cum  Socrate  sene  differente; 
quia  pro  oodem  tcmpore  ost  hor  diffe- 
rcns  ab  illo,  et  illud  ab  islo. 

Ad  .secunduni  dico,  quod  Ii.tc  conse-  '*•<  ^*< 

l/liM 

quentia  non  valel,  Son  est  idem  stbi 
puero  :  ergo  non  est  idem  sibi;  quia  in 
prima,  n-gatur  idenlitas  respeclu  ler- 
niini  accidcntalis  :  in  sccunda  vero.  res- 
pectu  substanlialis,  iiui  importutur  per 
sibif  quod  est  relativum  reciprooum.  el 
in  hoc  nt  fullacia  Consc<|uentis.  quia  ad 
divcrsilalem  accidonlalom.  non  sequitur 
divorsita.s  substantialis.sed  ec  >. 

Sotl  si  ly  sibi.  in  consoquenlo  ivlcral 
.\nlecodenscnm  delerminalione,  scilicel 
hoc  tolum,  Sncrates  .  lunc  palel 

consc(|U(>ntiam  non  v.dfrc  ;  quia  in  An- 
te(!edonle.  elCoii  iilo.  r  i  di- 

vcrsoruin   termitiorum    ■  t , 

ncgalur  identitus.  I  ti- 

initur  inprut  :  m  .\t.  ii 

te  iicg.ilur  idontitas  uni'  .   fal- 

sum  esl;  tk^d  tunlum  rojipcctu  iimu«  tor> 
mini.  S<Hratiis. 

Ad  lcrlium  dico.  qutHl  Dcgalur  priina     ^  ^^ 
.  Misoqucnlia.  propter  ncgaUont  i- 

II   in  «'  ul  putot  in  al  la 

-  ost  \  '7  (i6  vmHt 


300 


SrPER  INIVERSALIA  PORPnVRII 


homine,  sicut  Socrates  non  est  idem 
onuii  tiomini ;  licGC  lamen  est  falsa,  So- 
crates  et  omnis  homo  difjerunt,  sicut 
haec,  Socrates  et  omnis  liomo  non  sunt 
idem. 

Ad  probationem  dicitur,  quod  tenet 
in  relativis  aequiparantiag,  ubi  non  in- 
cluditur  negatio,  ut  de  simili  patet,  sic 
non  est  de  differentia. 

Contra  hoc.  Negatio  inclusa  in  differt 
non  tollit  talem  consequentiam,  nisi 
propter  hoc,  quod  terminus  praecedens 
ipsum,  et  subsequens,  diversam  habent 
suppositionem,  unde  tenet  ,  observata 
eadem  suppositione,  talis  consequentia, 
etiam  cum  differt.  Sed  in  singularibus 
non  refert  pra^ponere,  vel  postponere 
negationem,  per  Aristoteiem  2.  Peri- 
hermenias,  cap.  1  ergo  in  illis,  cum  dif- 
fert,  bene  tenet  talis  consequentia. 

Ideo  potest  concedi  illud  ultimum 
Consequens,  scilicet  Socrates  senex.et 
puer,  sunt  multa,  sed  non  sequitur, 
ergo  Socrates  et  Socrates  sunt  multa  ; 
quia  illa  determinatio  in  Antecedente 
respectu  talis  praedicati,  diminuit  a  So- 
crate  absolute.  Ideo  non  sequitur,  ut 
superius  ad  inferius,  sed  ut  secundum 
quid,  ad  simpliciter.  Similiter  in  iilo 
conjuncto  sumitur  Socrates  secundum 
accidens,  quia  secundum  rationem  ali- 
cujus,  quod  secundum  rationem  talis 
prsedicati  est  sibi  extraneum  absolute 
sumpto,  et  in  dictis  secundum  accidens, 
sive  praedicatis,  sive  subjectis,  non  tenet 
a  conjunctis  ad  divisa,  per  Aristotelem 
in  2.  Perihermenias  text.  2. 

EXPOSITIO 

Quaerit,  circa  exempium  Porphyrii  in 
littera,  declarando  primum  membrum  di- 
visionis  praediclie,  scilicet  differentiam 
communiler  acceptam,  qui  dicit  quod  ne- 
dum  ab  alio,  sed  etiam  a  seipso,  inquan- 
lum    nunc  motum,  nunc  quiescens,  vel 


nunc  puer,  nunc  vir,  vel  senex,  differt  ali- 
quid  tali  differentia,  An  scilicet  haec  pro- 
positio,  Socrates  senex  differt  a  se  ipsopue- 
ro,  sit  vera, 

De  Primo,  non  oportel  laborare,  quia  hi 
termini  saLis  noti  sunt.  Socrates  enim  (ut 
aiuntjfuit  Primus  Philo5ophorum,a  quo  So- 
cratici  dicti  sunt.  Unde  ob  sui  primilalem, 
el  famositatem,  communiler  auclores  ejus 
nomine  utuntur.  Quid  senex,  quid  puer  et 
differenlia,  sa  lis  cla  rum  es  t.  Pueritia  enim  et 
senectus  sunt  de  numero  septem,  vel  octo 
vel  pauciorum  Eetatum,  ut  Medici,  et  Phi- 
losophi,  atque  Theologi  varie  loquuntur. 
Quserantur  auctores,  ut  lecLor  voluerit. 
Ordo  qusestionis  palet.  Divisio  communis 
est. 

De  Secundo  arguit  tribus  rationibus  ad 
parlem  negalivam.  Prima  sumitur  ex  na- 
lu.ra  relationis,  et  relativorum.  Relalio 
enim  est  ens  duplici  dependentia  depen- 
dens  ;  quareimpossibile  est  eam  esse  sine 
extremis,  cum  sit  dependentia  unius  ad 
aliud,  ut  infra,  cap.  de  Relatione,  habet 
isle.  Et  eo  modo  quo  est  relatio,  quaerit  ex- 
trema,  si  actu,  actu  ;  si  potenlia,  vel  apli- 
tidine,  similiter.  Cum  igitur  di;ferentia 
dicat  relationem  actualem,  quaerit  extrema 
actu.  Unde  com.amniter  dicitur  quod  om- 
nis  alietas,  et  differentia,  quaerit  existen- 
tiam  extremorum.  Ideo  licet  dicatur  Chi- 
mseram  esse  non  eamdem  homini,  non  ta- 
men  distinguiyel  differreab  homine.  Modo 
idem  Socrates  non  est  actu  simul  senex  et 
puer,  ut  palet :  quare  non  recte,  nec  vere 
dicitur  quod  differt  a  seipso  puero. 

Secunda  ratio  procedit  per  locum  ab  op- 
positis,  et  infert  a  primo  ad  ultimum,  non 
identitatem  Socratis  sibiipsi,  quod  impli- 
cat  loquendo  de  omni  modo  identitatis.  Et 
ostendit  se  procedere  a  destructione  conse- 
quentis  ad  destructionem  antecedentis. 

Tertiaratioprocedita  primo  ad  ultimum, 
per  tres  consequentias  inferendo,  eumdem 
Socratem  esse  multa  :  quod  implicat.  In 
probatione  primae  consequentiae,  assumit 
unam  propositionem  nolabilem,de  relativis 
aequiparantiee.  Vide  .22  distinct.  I.  et  alibi 


QL.EnTIO  xviv 


»1 


tsepe  idem.  In  probalione  «' 't,   ad-iu- 

cil  dicta  Ari»»lolelis  5.  el    1'  physicae. 

Videalur  in  5.  texlu  non  ha..  •ornmen- 

lura  el  in  10.  texl  comm.  10.  12.  17.  et  ali- 
bi.  Terliara  con.sfqii*»ri':nTr.  nr^That  per  re- 
gulas  communes    L  .  u  supra 

sappenolavi. 

Ad  opposilum  arstiil  primo  a  i  ■•  jri.ale  ; 
deinde  ralione,  per  locum  ab  opp'  -ii.s:  cu- 
jus  fundamenlum  sumil  ex  10.  Metaph. 
lexl.com.  12.  Deinden  s,   el 

facililer  ad  qu.Tsilum,  t  ^f- 

firmalivam  :  prxmissa   lar:  rie 

differenlirp,  de  qua.<T  ». 

Nam  tantum  proposili  *  iila  eal  vera,  ac- 
cipiendo<///7'(f/r/i(/am  pro  *!  '"  'ia  com- 
muniter  aco^pta,  ut  exlend.L  >•-•  ad  quod- 
cumque  accidens  per  accidens  :  et  sic  se- 
neclus  et  pueritia  sunt  differenlia?.  Secus 
est  si  accipialur  differenlia  propria,  vel 
ma^s  propria  :  nam  sic  proposiiio  esl  fil- 
sa.  Et  ratio  hujus  esl,  quia,  nuUum  acci- 
dens  per  se  rei  variatur,  manenle  re,  inio 
tale  est  cooevum  rei,  el  idem  sibi  :  .^b  cu- 
jus  opposilo  non  potesl  intelligi  illul  cu- 
jus  est  absque  implii^ati^^n*».  «>pp<>situm 
esl  de  accidente  per  ^>      im  igi- 

tur  ab  alia  re,  sed  a  seipso,  in  diversia 
temporibus,  lali  differenlia  aliquid  potest 
recle  differe.  Ista  esl  ratio,  quam  Doclor 
tacuit.  Sequerelur  enim  quod  si  aliquid 
differret  a  se  talibus  di  is,  tunc  si- 

mul  esset  ipsum,  el  non  ip-^um  :qu'xi  ma- 
nenli  non  n  non  est   idem.   ne*  rei 

essenlia  variaiur,  mnnente  re  ip<«a. 
t;  riter  .solvil  notibililerar 

la  [i;  ia.  Ad  ' 

citer.  lr::uo  ad  m 

es.sc  actu,  aul  in  r  * 

r;' -    '•:li.  Lv  ' 

p..-.r    ;    ....    ..      ;..,..:■••'"      " 

frn.  cap.  'I"  !'• 
(ju;irlum    p.  .. 
n*l;iUv''rum    «i    > 
csso  simul  natiir:) 
se»!  cssi^  pntprium  n'I 
ferunlur,  boc  esU.  ess. 
jectivum.  Idoo 


n  . 
li- 

C' 

ti 

Cu 

tr»rTin  « 

a 

r» 

e 

fertns.  quM  e* 
pera  .  t©| 

de  quii>ui 

lUooeopUiseeTadi  poAotilM 
1,  quod  '  'yjoderatur  ia 


'^••fKlo  quod  "t 

-TttS 


.«r    pr*ri« 


Ij 


lUa 


Ex 

ar_ 
d 

Pr.ai 
br>-  ' 

e« 
dL  . 

dTim 


■i^->t- 


'^inoniiii. 

nntaf  DQD 

niliter  de  :a- 


^di5 


lellectu  el  ^'^h  *** 
tamen  ut  mr 
ipsout  moto 
tur  realiler  a  seipeto.  i. 

.Vd  se«-  >, 

quentiam.  propter  «i  •nvqoms,  «i  iigufa» 
Di 

mulalur. 
lacia .-'  >u»^.. 


n 

Si 


1  •••  ■>'!K«i"' 


V.'    -»  -.•#  , 


•««  T*^ 


t«  »• 


r  t«(M>  i»i  «u; 

•  cocHrj,  «t  piuci. 


303 


SIJ1>EU  INIVEUSAMA  POUIMIYUII 


II. 


12. 


Ad  tertium  principale,  secundinn  unam 
viam  respondet.,  negando  primara  conse- 
quentiam,  recurrendo  ad  naturam  hujus 
verbi  differl  :  nam  includil  negationem, 
ratione  cujus  mobilitat  immobililatum  ca- 
pax  sequens,  et  immobililal  mobilitatuni : 
et  assignat  instantiam  in  aliis  terminis. 

Ad  probationem  vero  illius  consequentiae, 
respondet  bene,  quod  tenet  in  relativis 
cequiparantia3  positivis,  non  negativis. 

Objicit  consequenter  notanter  conlra 
hunc  modum  dicendi,  ostendendo  quod 
quamvis  liabeat  locum  in  terminis  commu- 
nibus,  non  tamen  in  terminis  discretis,  vel 
singularibus,  aliter  enim  supponit  termi- 
nus  coramunis,  dum  proeponitur;  et  aliter 
dum  posLponitur  officiali,  ut  cum  dicitur  : 
ab  homine  lu  differs,  et  tu  differs  ab  homi- 
ne.  Prima  vera,  secunda  falsa.  Similiter  in 
proposito,  liaec,  Socrates  differt  ab  homine, 
est  falsa  :  sed  haec,  Socrates  differtabomni 
homiii ',  est  vera,  quia  ibi  ly  differt  immo- 
bilitat  mobilitatum  :  lioec  autem,  Socrates 
etomnis  homo  differunt,  est  falsa,  quia  ibi, 
sicut  et  in  prima,  mobilitatur  homo,  et 
tunc  vel  Socrates  non  esset  horao,  vel  dif- 
ferret  a  seipso,  quorura  utruraque  est  fal- 
sura.  Sed  in  terminis  singularibus  non  ha- 
betur  haec  diversitas  suppositionis,  quia  si 
sic  discretus,  discrete  seraper  habetur. 

Insingularibu.^,  inquii,  non  refert  pro- 
poyiere,  et  2.  Perihermenias,  cap.  1.  Sequi- 
tur  igitur  gratia  materiae,  Socrat^s  senex 
differt  a  seipso  puero,  ergo  Socrates  senex, 
el  Socrates  puer dif/'e7mnt .Concedilm-  igitur 
prima  consequentia,  et  siraililer  secunda, 
quara  appellat  ultimam,  licet  non  simplici- 
ter,  respective  taraen,  quia  in  ordine  ad 
priraara.  Ponitur  enira  aliquando  superla- 
tivus  pro  coraparalivo,  et  e  contra.  Univer- 
saliter  enim  verum  est  quod  eo  modo  quo 
aliqua  differunt  sic  sunt  muUa,  si  ratione, 
ratione;sire,re;siaccidentaIiter,accidentali- 
ter,etc.NegatergoDoctortertiamconscquen- 
tiametassignatduasrationesnegationis.Pri- 
ma,quiaest  fallaciaasecundumquid  ad  sim- 
pliciter.  Secunda,  quia  arguitur  aconjunc- 
tis  ad  divisa,  in  dictis  secundum  accidens, 


contra  Aristotelem  2.  Perihermenlas,  cap. 
2.  Uaro  enim  valetargumenlura  a  conjunc- 
tis  ad  divisa,  sicut  e  contra. 

De  Tertio,  circa  dicta  aliqua  occurrunt 
dubia.  Prirao  circa  solutionem  quaeslionis* 
videturquod  propositio  illa  non  sit  distin- 
guenda,  quia  vel  sumitur  ibi  differre  Sihso- 
luLe,  et  indifferenter  ad  illa  tria  membra, 
aut  determinate  contracLe.  Si  primo  modo, 
cum  sit  analogura,  debet  surai  pro  famo- 
siori  significato,  et  sic  propositio  est  sim- 
pliciter  neganda.  Sisecundomodo,  quod  vi- 
detur  verius  juxta  illam  propositionem  su- 
pra,  cap.  de  Specie,  quaest.  2.  Quandoscili- 
cet  aliquid  se  habet  ad  aliqua  simpliciler, 
et  secundura  quid,  si  addatur  sibi  aliquid 
deterrainans  ad  secundum  quid,  stat  tan- 
tum  pro  illo  :  sed  hic  additur  senectus,  vel 
p2/(?n7mipsidifferentiae,quaedeterminant'ad 
secundum  quid  differre  :  quare  stabit  dif- 
ferentia  hic  ex  vi  sermonis,  pro  differentia 
corarauniteraccepta,  non  igitur  distinguen- 
da  est  propositio. 

Item,  contra  priraam  solutionera  ad  pri- 
mura  principale,  videtur  quod  siraultas  re- 
quisita  ad  relativa,  nedum  quoad  actum 
re"erendi,  sed  quoad  exislentiara,  debet  in- 
telligi  :  alias  distinctio  relationis  in  actua- 
lem,  et  aptitudinalera,  nulla  esset.  Quod 
probatur,  nam  quoad  esse  objectivura,  et 
inlellectuale,  siraul  sunt  risibile,  et  risus  : 
et  ita  quoad  actum  referendi.  Quare  si  ta- 
lis  duntaxat  actus  requiritur  ad  extrema 
relationis  actualis,  una  erif  actualis,  sicut 
alia,  distinctio  igitur  nulla.  Assuraptum 
probatur,  nam  irapossibile  est  inlelligere 
aplitudinem,  vel  aptum  natum,  inquantum 
tale,  nisi  inlelligalur  terminus,  seu  illud 
ad  quod  esl  apLitudo,  licet  non  necessario 
simul  sint  actu. 

Posset  etiam  dubitari  ibi,  qualiter  illud 
quod  non  est  acLu  in  re,  vel  cura  alio,  pos- 
sit  esse  actu  in  intellecLu,  vel  simul  in  alio 
sic  acLu.  Sed  hoc  infra,  cap.  de  UelaLione, 
quuesL.  3.  habel  prolixius  videri. 

Item,  conlra  secundam  solutionem  ejus- 
dem  argunienti,  arguitur.  Uniusperse  re- 
laLicnis  est  ununi  per  se  extremum  :  nam 


y.i. 

num.  2. 


(^M.KSTIO  XXIV 


*»3 


i5. 


ir>. 


rcbilio  li.il)C't  «'iililalcin,  unil.-ilcrn,  cl  per-  conlraciviim  ••jus.  ci   nwxim»^   utn   p;  ;m 

seit.iloni,  .'«!)  fxlmnis  :  sod  (lilTerpnli.T  esl  fimflam«'nla,  el  plur»»«  Irrniini  annum'- 

una  relalio,  el  per  se,  er^'o  ipsius  erunl     lur.   Cum  enim    diritur,    .v •'-•    i^,,^^ 

cxtrema  realia.  Nfodo  ln)c  totum,   Sorralc»  pole.sl  ulrumque  esse    fuu'!              '"      "' 

senex  diferens,   ve!   Snrrnlex  piier  diffe-  ulnimque  terrirntis.  yuan'  <  ^ 

rena,  non  cst  huju.smodi,  patet  enim  quod  guerodedi:    i        .1,  ul  dicil  fkjrior  <^,)u.t- 

esl  aj,'gre;;alum  per  accidens  ;  ergo,  elc.  ralur  Hingularis  do^triMa  hujui  '^'ir^r  I. 


Circa  soliiliones  secunrli,  el  tcrlii  prin- 
cipalium,  pos.sent  pliira  tangi,  el  de  natura 
officialiiiin  diversorum.  et  diversimo'le 
mobililanlium,  elsiippositionihus  termino- 
rum,  sed  omillo  liic  tanlam  prolixilatem. 
Vide.-intur  alibi  copio.se,  Sed  videretur  .ili- 
cui,  qiiod  illiid  copulalum,  Sncralex  senrr 
el  SotTalfs  /)ner,  non  facial  singul.uem, 
conti"!  e;i  qii:e  luibet  Doctor,  in  objeotione 
conlni  prim.im  viam.  solvendo  terliiim 
principale. 


Elenchorum,    qun  tw    pr 

ad  hoc  dictum  nocloris  «upra  rnp 

cie,  qu.esl.  2.  sl  esl  venim,  -  de 

immediate  adjuncla  via  di-^rursivi   pror#^*- 

siis   tantum,   et   mn  ox  virlule  w 

sed  arpiilive  addtirit  illam   propop*  1 

ibi. 

.\d  aliud,  quod  tantrit  boaim  dlfflculla- 
tem,  habet    videri     pn»Iixe   Infra,  cap.  de 
relatione.  el  sup<^r  quintum   M  • 
et  sup*T  Sententi.n.<»,  el  alibi  :  .sea  f. 


1: 


llem,  videliir  quod    srnerlu,  el  pnerilia      breviter  pote^t  dicj.  quod  in  hoc  di::,.ru:ii 
non  .sinl  delerminaliones  diminucMites,  cum      quja  }ktc,  aplitudo.  el  illud,  actun,  vel  ac- 


sinlaccidentia  n<'iliiralia  hominis,  cum  qui- 
bus  vere  salv;itiir  nalura  hiimana.  rrima 
erj(o  r;itio  ;issi;rn;»la,  pro  ne;^;itione  terti.x» 
con.scqiientivT  lertii  principalis,  nulla  esl, 

Item,  videlur  (juod  argiiendo  a  conjunc- 
lis  ad  divis;i,  in  lerminis  accidenlalibus, 
v^ilclar^^umcntum.  N;iin  seqniliir,  Sorratcx 
esl  h  >tnn  a/bus,  ergo  Sncrales  rsl  homo  : 
et  sic  i\\'  ;iliis  :  imo  iii  siibslantialibus 
non   v;ilel,  (jiiia   noii   >e(iiiilnr,    llitm)  est 


lua'i^  relatlo.  El   fore  non  qiwril  re' ■'"  • 
aptitudinis  lerminum.  Vel  si  sir.  non 
relalum.  sed  aplitudine,   vel  nullo  m    . 
Pnrscindit  enim   terminus  ejus  ah  arlu  et 
potentia,  ut  dicil  Francisrus  in  I.  Connalu, 
dist.   30.  qu.Tsl   flnnli.  I*bl  pluni  sin^iN- 
ria  ad   proposilura  notari   possunt.    I: 
etiam  non  mutuo  forte  refrrlur.  nec  per  m 
esl  relativum  risibilis,  sthI  p.»iius  ri«ivum 
vel  quidditas  ciijus  esl  passio.  Ilato  ipitur 


Rtimiim 


dimmfi» 


animal,  rrgn  hmnoeal.  V\m'i\  ■Au\q\tc-a\\ivc     quo<i  iiitelleclus  inlfllisril   simul 


pos.sent  adduci,  .sed  isti  ;id  pnesens  sufTi- 
ci;iiit,  quihus  soliilis,  ;ili;i  tacilius  solven- 
liir. 

.\d  isla  nvspoiidcliir.  .\d  i)rinium  dii-tum 
esl  prius  de  nienle  liu.jus,  I.  Klenchorum, 
qiuest.  I<).  qiiod  ill;i  pmpositio,  0/;i)i^^/;irt- 
Ingam,  etc.  non  esl  vera  de  virtiit»»  .sermo- 
nis,  et  sic  d;indo  primum  meiiibrum,  nihit 
s(<(|iiilur;  (iiiod  a'ldilur  qiioad  secuniliim 
membniiu.  scilicel  ((iiod   conliahiliir,  im)s- 


et  risiim,  non  lamen  ut  artunlia  en 

;ictu  niutuo,  el  per  sr  ndala  :  !to^'U<   «■1; 

differente  el  differenle.   Ile 

aptitudinalis  nunquam  tU  .ir 

maliH  ;  .sed  b«^nc  formalem  e\ 

Ikx*  ponitur  differn»  a  fu"  ' 

tera  tnmen  inlein  'ifiir.  el  .. 

InhaTcl,  vel  in»^  ■'«   u» 

pn»prio,  qu.Tsl.  I.  I 

dal  hlc  rurio-^us  Uvtor  ^ 

rienen».  Inrium  osl  de 


TiTininut 
rthttiiniit 
nou  ptt  e- 
jus  con- 
trdrtivui!. 


sel  dici   conroriuiter  dictis  liiijiis,  I,  Klcn- 

choruni,  qiueit.  *.).  rl    |m.   ((iio  l  icrminus  tiniiibusejus.  et  nir 

a'(iuivocus  iioii  poteslconlnihi  proprie.  nt»c  .\d  aliud.  dicoqumi  U» 

p«M'  iiiedi;il(»  adJuuclMm.  «»t  multo  minusper  quid  per  se,  el  f 

iinnicdiate  adjunclum,  'icut  est   in  pn»po-  el  quid  p  -.  ?^u  • 

silo.  'riMininiis  «Miim.  vd  fuiid:im(Mitum  n'-  er>;o  quod  d 

lalionis.  iion  iiilelli^'itur  pi*i»prie   laiiiiuaiii  maliler,  el  piT  ^<*  uua.  ducrauvs 


m*4* 


t*  »/«' 


304 


SUPER  UNIVEIISALIA  PollPllYRII 


et  senex  mnlerlalitor.  Concedo  ergo  quod  plus,  quam  Specics,  ct  non  e  converso, 

uniusper  se  relalionis  sil  unum  per  se  ex-  per  Arislotclcni  in  Pra^dicom.  cap.  de 

Iremum  formaliLer,  plura  lanien  maLoria-  Sul)stantia,  ubi  (hcii.  Animal plus  com- 

liLer.  Ad  plura  cLiam  per  se  referri   poLest  pi(.ctilur,  quam  homo,  ergo,  etc. 

idem,    licol  non  primo.   Vide    ubi   supra  j^^^^^    ^j   ^j^^    ^^,^^^^   ^   ^^^^  gp^^j^g 


1 


quoLLavi  DocLorem,  et  Franciscum,  eL  1. 
dist.  4.  PosseL  eLiam  dici,  quod  addiLio  fun- 
damenti,  vel  termini,  respecLivo,  non  ar- 
guit  aggregativumperaccidens,  uL  supra, 
in  maleria  de  Universali  in  communi,  Lac- 
lum  est  :  et  ita  negaretur  quod  affertur  p:r 
se  unitas  extremi  in  proposito,  propter  ad- 
ditionem  istorum  ipsi  differenti. 


liabet  differentiam,  non  a  nulio,  quiaex 
niiiilo  nihil  fit  :  non  a  se,  quia  niliil  fa- 
cit  se  esse  in  actu.  Si  igitur  liabeat,ergo 
habet  hoc  a  genere  ;  sed  hoc  est  incon- 
veniens  propter  duo.  Primum  ost,  quia 
tunc  non  abundaret  in  hoc  a  Genere ; 
cum   utrumque   habeat  illud.  Secundo, 


Ad  aliud  potest  dici,  quod  si  singulare     quia  haberet  tunc  Genus   in  se  contra- 

ria  :  qua  enim  ralione  una   Species  ha- 


19. 
Sinqula-  .      ,        .  ,  • 

ris  iermi-  gemmatum  a^quivaleret  Lermmo  communi, 
IwdTa'-  lioc  verum erit  tantum  respectu  diversorum 

quivaiet   sinffularium,  id  est,  ubi  geminmLur  di- 
communi        °  ^ 

geminatus  yersa  singularia,  et  non  ubi  idem  sibiipsi, 

sicut  accidiL  in  proposiLo. 

Ad  aliud  dicLum  esL  supra,  qusesL.  2.  de 
Specie,  in  simili.  LiceL  enim  pueritia  non 
disLraliaL,  vel  diminuat  a  ratione  Socratis 
absoluLe,  diminuit  tamen  in  ordine  ad  ter- 
tium,  scilicet  multitudinem,  sicut  notanter 
dicit  Doctor  in  littera,  respectu  ialis  prsedi- 
cali,  etc.  ita  quod  arguere  a  muUiludine 
tali,  scilicet  accidentali,  ad  multitudinem 
essentialem,  csL  arguere  a  secundum  quid 
ad  simpIiciLer,  uL  patet. 

Ad  aliud,  vide  infra,  super  1.  Periher- 
menias,  quaest.  7.  opLime,  eL  super  2.  Peri- 
hermenias,  ubi  allegaLur.  In  aliquibus 
proedicatis  accidentalibus  sequiLur,  in  aliis 
non,  uL  paLeL  per  regulas  Pliilosophi  ibi- 
dem.  Qusere  exposiLores,  eL  maxime  AnLo- 
nium  Andreoe  post  hunc,  uL  nosLi. 

Differentia  est,  qua  abundat  Species   a   Ge- 
nere.  Cap.  eod. 

QU.^STIO  XXV 

An prima  definitio  Differentice,  scili- 
cet,  qua  Species  abundat  a  Genere,  sit 
convenienter  data 

JoannesAngl.  Brasavol.  et  Rodrigues    super  hanc 
i.  qwrst.  Vidc  citandos  q.  27. 

Ad  arrju- 

menta  pro     Quod  uou  videtur,  quia  quod  abundat 
^gativa.^^^'  ab  alio,  est  in  plus  illo.   Genus  est  in 


bet  unam  differentiam  a  Genere  ;  pari 
ratione,  alia  Species  habebit  aliam  diffe- 
rentiam  sibi  oppositam  ;  ergoutramque 
habet,  ergo  opposita  simul. 

Dicitur  hic,sicut  Porphyrius  in  littera 
respondere  videtur,  quod  Species  habet 
differentiam  a  Genere,  et  ita  Genus  ha- 
bet  iilam  differentiam  in  potentia  tan- 
tum,  Species  autem  actu.  Nec  sequitur 
tunc  primum  inconveniens  :  quia  illud 
abundare  debet  intelligi,  quoad  actu 
habere. 

Ad  secundum  dicilur,  quod  non  est 
inconveniens  opposita  simul  inesse  ei- 
dem  in  potentia. 

Gontra  primurn.  A  nullo  potest  ali- 
quid  verius  haberi,  quam  ipsum  illud 
in  se  habeat  :  igitur  a  Genere  non  potest 
Species  habere  verius  differentiam  il- 
lam,  quam  Genus  habeat  illam ;  sed 
Species  habet  illam  actu,  Genus  tanlum 
in  potentia  :  ergo  Species  illam  a  Gene- 
re  non  habet. 

Gontra  secundum.  Omnis  potentia  est 
reducibilis  ad  actum  :  igitur  si  opposita 
inpotentia  insunt  Generi,  poterunt  ines- 
se  actu,  quod  est  impossibile. 

Item  contra  utrumque  simul.  III ud 
quod  tantum  inest  alicui  in  poientia,non 
praxlicatur  vere  de  illo  cum  hoc  verbo, 
est;  quia,  esse,  denotat  actualem  unio- 


2. 
Species  ha- 
bet     diffe- 
rentiam   a 
genere. 


orVESTIn  X\v 


3U3 
ar 


7o)tcluiio. 


tfiitia  flicilur  hlr,  itulft^Tni 
pcr  opposilum,  acUis  propri^ 
nat  a'itjd,  cl  lunc 
p»'nli:i<»  in  p 


lU' 


k 


flt/   nrgu- 
ne)da. 
/iMc  1/1 

-'     .,'slilu 
'er. 


\\i'A\\  cxtremorum;   sod   ha^c  rst  \.  ;  i.         V»;!  iiliter,  o 

Aniinnl  csl   nUionalr ;  .r^''o   pr:»Hhcu-     hlr.  ordo  ail  uclurn   :  %\' 

tuin  noii   luiitum  iiio.st  .subjecto   iu  po-     Metiiphy.s.  <  '.  2.  et  in  1  po* 

t<'Iili;i. 

A(J  oppo.sitinn  cst  Porf)iiyriua. 

Dicendum,    rpiod   Specie.s   jdjuiidal  a 
Geiwrt.'  iii  diffi  r<'nli;i  ;  'piin  dcfinitio  ex- 

primit  lolum  pcr  sc  inleilectum  dcliniti;  ct  jsto  modo  non  int^lli^fitur  | 

quiu  aliler  non  conveniietprimo  dcfini-  illa,   (\m(\  Oinnin  p 

lo,  sed  definilio  constut  ex  Gencre,   el  c$t  ari  actum. 

DilTeivnliu  ;  ergo  Diffcrenlia  cst  uliquid  Ter  hoc  ad  aliud,  r 

de  per  se  intellectu  J^peciei,  et  non  de  hicc   est   vera,  Aninmi                     >, 

iiileliectu  Generi.s;  (|uiu  sisic,  Genusper  nam   sua   conlrail          >  cat   i 

sepru3dicuretur  de  differontiu,  vel  e  con-  non  esl  vcra  univi 

verso  :  (|uorum  ulruimpic  est  fulsum,  el  inconveniens,  aliquid  pi 

nugutio  essetiii  deMnitione;  quiaponcndo  co,  quod  esl  in  potenlia  ad  ip.HUin, 

rationrm  Gcneris,  ct  Diffrreidiie    loco  indelcrminate  8e  habel  ad  ipHuni  ,  el 

nominiim,    idiMu   l»is   diceretur   :  ergo  iioc  particulariter,  non  uni^ 
Specics  ahundat  Differenlia  a  Genere. 

Ad  primum  dico,  quod   esse  in  pfus,  EXPo.sirin 

i'sl  diipliciter,  .scilicet  sc^rundiim  cnnli-  Dcfinilio  illa,  et  pr 

nenliam  actuulem,  vel  poleiitialem,  sive  telligi  maximi^  ha!>ol  do  !> 

secundum   indiffercnliam,    et   islo    sc-  inlentionalitcr    accep'a,   > 

cuiido    modo,  Genus    cst   in    phis,    ul  oiniiia  possunl  intelligi  in  sc- 

vult  aiictoritus  adducta,  Specics  vero  alio  lionibus.  u'.             tn. 

modo  :  cl  ideo  sic  abundat  a  Gencre.  Ouanlum  al  1'uimum 

.  ,  ,         ,•  •     ,   I-  .  t        ri  siml  c\  dictis.  ni  ; 

Ad  secundum  dico,  sicut  dictuin  cst; 

(Miia  sicul  coinposilum    iiuturale  habet 

form:.m  iii   polentiu  u  materiu,  inquan-     ralionc:..  membMrmt,   - 

luin  iiiuteriu  est   in  potciitiu  per  sc   ad     lioneni  coruin  .•»'•1'  '- 

formam,  el  ideo  quando  matcriaest,  cst     ^^i^,  priu?'  f^t  1 

ctiam  forma  composili  iii  jiotenliu  :  for-     dum.  !>!" 

ninm  uutcm  liubet  compositum  in   actu         |i;,  . :»o,  arjrtiif  rrimo  d  r.i- 

nbap-nle,  quod  uctii  iinlucit  formam  in 

muleriam  :  sic  Species  in  polenlia  liabet 

Diff('ivnti;im  a  Gcnetv,  quodcst  propr»r- 

tionale  m;iteri;i\ 

Ad  prinuim  conlra  lioc,  concedo.quod 
Sp(}cies  non  habenl  DiflVivnliam  in  uctu 
u  Genere,  ipiia  ncc  Genus  illain  habet 
ai  lu. 

Ad  sccunilum  potcst  vlici,  quod  non 
est  inconvcnicns  oppo.silu  in  aclu  in«'ssc 
eidcm  (ienrrc,  licct  sil  inconvcnicns  dc 


i.in  I'! 


1»;.  .  :»o,  arjrtitf  rrimo  d 

lionihiis  arj  p.TH«»m 
pnne  lil  rx  i 
srillrcl  i| 
miiiori  V 
h:ilMtur 
UTli.M 
in' 

Sl 

nt-m 
fi'n'ii  i  • 

m' -   • 


eoili'm  ininwro. 

'rum .  I . 


lll 


800 


SliPKll  UiNIVEllSALlA  1'OliPllYUIl 


6. 


langil  Aucoi-  in  lillora,  el  l^OLUius  iu  Com- 
menlo  ogregio,  qutu  ubiquo  vi(lel)is.  Aile- 
gat  in  prinio  meinbro  illud  principiuui  fa- 
iuosum  Philosopliorum,  quotl  liabolur  l. 
Physicorum,  texl.  comm.  34.  el  1.  Elen- 
chorum,  cap.  2.  et  alibi  s:ope,  quoJ  'amen 
etsi  materialiler,  vel  effective  verum  sit, 
ordinaliler  tamen  falsum,  et  natura,  et  du- 
rationo,  ut  recte  Theologi  sentiunt,.  Pro  se- 
cundo  mombro  est  propositio  famosa,  quse 
est  Augus'ini  1.  de  Trinitate,  cap.  1.  et 
Philosophi  2.  de  Anima,  texl.  comm.  47. 

Adducit  immediate  evasiones,  imo  bo- 
nas  solutiones  ad  illa  duo,  quae  inferuntur, 
sustinendo  tertium  membrum  inductionis  : 
et  in  hoc  solvit  secundum  principale. 

Objicit  consequenter  contra  has  evasio- 
nes  tribus  ralionibus  ;  duabus  primis  ra- 
lionibus  divisim,  et  seorsum,  et  tertia  con- 
junctim.  Assumit  in  prima  ratione  propo- 
sitionem  nolabilem,    quse  potest  elici  2. 


plex. 


quantum  constitutiva  Speciei  est,  et  non 
inquantum  divisiva  Oeneris.  ^ 

Conseguenter  solvit  argumonta  principa-  ^  ^- 
lia.  Ad  primum  respondet,  distinguendode  tia  muiti- 
continentia.Est  enim  conlinentia  multiplex, 
ut  alias  notavi,  quia  alia  formalia,  seu  ac- 
tualis,  ut  totum  Physicum,  vel  Metaphysi- 
cum,  continet  suas  partes  ;  alia  potentialis, 
seu  permissiva,  ut  materia  Physica,  vel 
Metaphysica,  continel  formas,  vol  propor- 
tionalia  formis ;  alia  virtiialis,  ut  causa  ef- 
ficiens  continet  effectum,  et  maxime  aequi- 
voca ;  alia  eminentialis,  ut  Dous  continet 
omnia  alia  entia ;  alia  unitiva,  ut  patet  in 
identice  plura  continentibus.  Secundum 
ergo  diversos  modos  continendi,  Genus  est 
in  plus  Specie,  et  e  contra  :  et  unum  est 
conLinens  aUerum,eL  e  contra  :  eL  sicexpo- 
nit  ArisLotelem,  et  Porphyrium  diversi- 
mode  intelligendo  abundare. 

Ad  secundum  principale,  recurrit  ad  so- 


Elencliorum,  scilicet,  Nihil  dat  quod  non     lutionem  prius  datam  supra,  quam  decla- 

habel,  vel  quod  dese  non  habet,  etc.  In  se- 

cunda  assumit  aliam  famo>am,  quse  poLest 

haberi  9.  Metaph.  text.  comm.  8.  ot  2.  Me- 

taph.  coram.  1.  et  8.  Physic.  el  1.  Cceli,  et 

alibi  saepo,  maximo  in  doctrina  hujus.  In 


tertia  rationo  tangit  dictum  Philosophi  1. 

Perihermenias,  cap.  de  Ve^^bo.  Ad  opposi- 

tum  allegat  Porphyrium. 

7.  Deinde  respondet  ad  quResitum,  tenendo 

parLem  affirmativam,  jquam  paucis  optime 

declarat,  oo  quod  definitio  indicat  essen- 

tiam,  oL  intollectum  ada^quatum  essentia- 

lem  definiti  :  quod  patet  1.  Topic.  cap.  4. 

ubi  definitur  definitio,   quod  scilicet,   est 

Differen-  oralio  quid  est  esse  significans.  Constat  au- 

^^eistniit  ^^^  ^^  genero,  et  Differentia  :  ut  6.  Topi- 

Speciei.     cor.  ot  7.  Motaphys.  et  alibi  plerumque  pa- 

tet.  Sequitur  ergo  quod  Differentia  inclu- 

ditur  in  intoUectu  essendali  Speciei  :  non 

sic  autem  est  de  intellectu  Genoris.  Quod 

probat  dupliciLor,  quoc  omnia   tacLa  sunt 

copiose  supra,  quajst.  3.  et  6.  de  Genere,  et 


rat  pulchre,  Physico,  comparando  formam 
naturalem  compositi  ad  materiam,  et  ad 
effieiens,  a  quibus  diversimode  in  compo- 
silo  haboLur  :  ot  sic  duae  evasiones  daLae 
supra  ad  argumenLum,  bene  procedunt. 
Habet  enim  compositum  formam  a  male- 
ria,  eo  modo  quo  materia  illam  habet,  quia 
tantum  in  poLentia.  Nam  in  quocumque  est 
aliud,  liabens  esL,  et  tale  habitum,  ut  in 
illo  haboLur  :  liabeL  autem  actu  formam  ab 
efficienLe  effecLive  :  et  posset  addi  quod  ex 
se,  vel  a  forma  ipsa  formaliter.  Et  sic  tri- 
pliciter,  vel  quadrupliciter  forma  est  in 
composito  poLentialiLer  a  materia  ;  effective 
actualiter  ab  ofncienLe  ;  formaliter  actuali- 
ter  ab  ipsa  forma  ;  virtualiter,  vel  occasio- 
naliter,  vel  causalitor  a  fine.  Ea  tamonquae 
dieit  Doctor  firma  sunt,  ot  sufficientia.  Est 
igitur  fallacia  ConsequenLis  in  argumenLo, 
penes  secundum  modum,  quia  arguit  ab 
insufficienLi,  ut  patet. 
Ultimo  respondoL  ad  illas  tres  roplicas. 


infra,  qusest.  7.  Antepraedicamentorum,  el  Ad  primam,  concedit  assumptum.  Et  quod 

alibi,  in  doctrina  hujus  saepe,  ut  ibi  notavi.  intertur  sic  giossando  quod  non  habet  Dif- 

Hoc  eliam  tangit  2.  quoest.  soquente,    ubi  ferenliam  actu  a  Genere,  bene  tamen  po- 

vult  quod  ista]definitio  est  Differentise  in-  teiitia. 


VI  .i.vnu  .\.\\ 


307 


A<1  hccunduni  rosponiJc.'  diipliciler.  Pri- 
mo  concedcMKlo  opposiUi  inessc  cifN^in  j,'e- 
noro,  sicul  rationalo,  ol  irralionalo,  insunl 
aclu  liomini,  ol  asino,  qua;  sunl  oailom  go- 
ncro,  ol  sic  »!<•  niii.s.  Socus  psl  do  lodcm 
Sprcie,  vol  sall.om  nwwero. Iloducore  anlem 
ad  aclum  polonlialilalcm  ditToronliarinn  in 
Oonoro,  osl  consliluort!  Spocios,  sicul  de 
Mialoria,  ol  Jorniis  opposiiis,  osl  dicendum, 
Alia  rosponsio.qiiod  aviuivocnlur  d<!  polon- 
lia  :  el  est  satis  hona  rosponsio.  Uno  n.odo 
sumilur  ul  dicit  ordinom  ad  aclum,  ol  sic 
esl  ditTeronlia  onlis  9.  .Melai)li.  tfxt.  cumm. 
2.  et  indn.  .Vlio  modo  pro  indolerminalo,  ol 
sic  suniitur  in  propo.silo.  Matoria  onim  ol 
proportionabilo  ei  esl  poU^ntialo,  cl  de  se 
indoterniinatuMi  :  actus  voro  dotormina- 
tum,  et  dolorminativum  7.  Melapli.  te.rl. 
comm.  10.  Primo  modo  proccdil  argumen- 
lum. 

10.  Per  hoc  re.^pondot  ad    torlium  dislin- 

guondo  de  pm.'dicalion(-'  difforenliai  de  go- 
nore,  aut  scilicot  universali,  aut  parlicula- 
ri  :  (jiiod  polosl  inlelligi  du[)liciler.  Lno 
mo  lo,  rocurrendo  ad  illas  Ims  a  roptiones 
lormini  oinmuiiis,  et  tunc  universaliler 
pnodicarl  inlelligitur  illud,  quod  in  lerlia 
accepliono  sibi  convenit,  lioc  esl,  in  suppo- 
sitiono  simplici,  ol  pro  nalura  sic  indCor- 
minatc  suinp  a.  P.irliciilarilfr  voro,  quo  I 
in  prima,  vel  .s(Y'unda  accepliono,  quia  sci- 
lico',  pro  supposilis  vorilic;ilur.  .\lio  modo 
salis  Immio  inlelligilur,  tJnir^rsaliter,  id 
ost,  in  proposilione  univor.sali  :  parlirula- 
r/7o;'aulom,  id  est,  in  proposiliono  parli- 
culari,  vel  indelinita.  (Inde  luoc  osl  vora, 
.iu imnl  esl  ratinunU\  vel  AHnu  xi  nnimal 
rst  rntiunalc  :  s(mI  h;rc  est  f;dsa,  Omnenni- 
mal  cst  ratioiinle.  Slal  orgo  (lonoris  poton- 
ti;ililas,  vel  ind<'lermin;»lio,  cum  lali  pr;u- 
(lic;ilione.  ll:oc  lacla  sunl  supra,  cap.  do 
Gonero,  qiuosl.  \\.  solvondo  sexlum  princi- 
p;ile,  iibi  de  (Iu[)Iici  indolernunaiono  dic- 
lum  esl.  Plura  liortim  d«rlaralivu  nlibl 
qu;or;n»'ur. 

H  ]){■:  'rKHTio    ([iKiiiivis  [ii.iiiii  t.i  salis  rla- 

nisinl,  ali(|u;i  lameu  hnigaMi,  |)n)  m;«ji'rl 
declaratioMO  oorum.  Primo   vidolur  qu'"l 


oa  qiur  dicun(ur  In  iiululiuric  <|iLTi!k»n"i. 
ol  in  lolo  pnjce.Hsu  o  u*,  non  j 
cari  ad  j»oruiii|ns  i  Cum  igilur 

Porphyrius  loiric*- »|«Hriir'  'l.  el  pnr 

C(m.soquoaH  -  ©x    ir  ui, 

videlur  quod  isla  d  rion  wl  boiw. 

Ilem,  vidolur  qu«W  iMud  f  itn 

l)<M-toris,  in  .«Mduliono  •(  .  ei  anni- 

menlorum,  «(uol  m-  '  i>, 

vel   indoUTminale,   ciJiiuut;;  :n, 

Speci»'»  voro  aciu,  sH  fahum.  a- 

quudquo  osl  aciu  jtf.;.    .■••• 
dilToronlia,  .saUom  ;......, 

bile  esi  Genus  f'<^>^  trui    .rn 

sit  actu  :  quia  n. 

non  polosl  e.«o  idem  :  ^      . 

noris  rospedu  dirToronti^ruin  non  osl  f» 

lenlialis,  vcl  [Krmijwiva,  sed  poliiis  acliu- 

lis,  vel  uniliva. 

Ilom,  .si  inlolligiiur  dofinilio  de  Difle- 
ronlia  .socun  lo-inlenlionaliior  .suropla, 
qu(miodo  orit  in  inlolloclu  >  cum 

sinl  dispanila,ol  qu(miodu  por  ipsam  abuu- 
dabit  a  (ionero?  el  quurnodo  lur  iii 

uno  aclu,  in  alio  in  potonlia?  el  .mc  Uo  alii4, 
qiiJK  ibi  dicuntur. 

P0S.S0I  otiam  dubilari  de  his  qua'  iau^'ii, 
quanlum    ad   pm^dicalionom    (rt'n«*ri'»  do 

DilTerentia,  ol  e  conlra.  Videlure •  ..mI 

Difreronlia  pcr  so  pr.odicolur  d»    - 

quia  quid(iuid   proplor  «('p.!    i.mi  , 

[)Olesl  do  :iliquo,  |kt  .so  rir  <  i  ■ 

.sod  hilToronliu  osl  huji. 

neris,  ol  ho'  luiuivi  !o  \n  f 

orgo,  clc.  Palcl  coi,  rj. 

Minorom  aulom  prol)o  ox 

disl.  primi.  qii.Tsl.  2.  iu  f^- 

cil  qu(Hl  quidquid   pr 

(onvenit  alicui  do  quolitM>(.  q 

sivo  sibi  superiori,  tlve 

domonstrnri   prv>p(or  quid.  per  iUuU  rui 

primo  ronvoni(.   d 

s<»  I  DifTcr 

se  • 

jK*!     sr  01   ^i"  '  1'".    i 

sam.  igilur  r-  •  •■  ■' 
p>   iif.iii"i«r  q..    . 

I»  I. 


12. 


308 


SUPHH  1'NIVEUSALIA  PORPUYUII 


13  Quod  tangilur  in  soluUone  secundi  prin- 

cipalis,  de  eontinenlia  formarum  in  niate- 
ria,  posset  dubitari,  prolixe  pertractando 
inchoationes  formarum,  et  rationes  semi- 
nales,  et  diversas  potentias  materise,  quae 
pertinent  ad  Physicum,  et  Melapliysicum. 
Videatur  iste  7.  Metapli.el  2.  Sententiarum, 
dist.  12.  et  18.  et  alibi,2.  Physic.et  alibi  sae- 
pe,  et  maxime  Antonius  Andreaj  in  qmest. 
3.  principiorum,  et  modrrni  Scotistse,  el 
super  primum  Physicorum ;  in  quajstio- 
nibus  etiam  9.  Metiphysicoe  videalur  iste 
pro  multiplici  acceptionepotew^VBpraeclare. 

Item,  videtur  quod  hsec,  A^iimal  est  ra- 
tionale,  sit  vera  universaliler,  sic  dicendo, 
Animal  est  omne  rationale. 

Item,  ex  hoc  quod  Socrates  est  indeter- 
minate  se  habens  ad  sedere,  et  ambulare, 
non  sequitur,  Socrales  sedet,  igitur  solutio 
illa  uliimi  argumenli  minus  recte  proce- 
dit,  alia  inquirat  ingeniosus  lector. 
14.  Ad  ista  per  ordinem.   Ad  primum,  dico 

quod  licet  (ut  dictum  est)  principalius,  vel 
expressius  inlelligantur  dicta  in  hac  qua3s- 
tione,  et  definitione,  de  fundamrntis,  pos- 
sunt  nihilominus    in  a?tu  signato  verifi- 
cari  in  secundis  intentionibus,  sicut  in  si- 
mili  infra,  qua^stione  secunda  sequenti,  ad 
finem,  derlarat  Doctor  illam  definitionem 
quarlam  Differentise  :  qua  scilicel  differunt 
a  se  sinjula.  Cum  ergo  dicitur,  Differenlia 
est  qua  abundat,  et  hlc  supponunt  intentio- 
nes  Differentiae,  Speciei,   et  Generis,   pro 
fundamentis,   sicut  supra,    de  Genere,  et 
Specie,   sa^pe  dictum  est.   Quod  igilur  in 
actu  signato  dicitur  de  intentionibus  con- 
cretive  sumptis,  in  actu  exercito  verifica- 
tur  in  funda  nentis.  Est  igitur  Differerdia, 
ut  est  intentio,  qua  non  ut  forma   infor- 
mante,   nec    intrinsece    constituente,    sed 
qua  ul  intentione  applicabili  ei,  quod  esL 
principium  formale  inlrinsecum  actualiler, 
formaliter  inclusum    in  Specie,  ut  suppo- 
nit  pro  fundamento,  abundal  Species  a  Ge- 
nere  supponente  eodem  modo.  Est  ergo  de- 
finitio  Logica,  quia  de  intentione,  et  inten- 
lionibus,  ut  tamen  pro  fundamentis  suppo- 
nentibus,  ut  patet. 


Ad  secundum,  quod  langit  puldiram  l-"l. 
difficultatom,  potest  dici  uno  modo,  quod  yeaiismvi 
identitas  realis  aliquorum  est  duplex.  Una  ''/''^■^- 
ratione  unius,  vel  utriusque  extremorum, 
se  identificantium.  Alia,  ratione  convenien- 
tifB,  vel  identitatis  in  terlio.  De  prima  pro- 
cedit  argumentum,  sed  non  de  secunda, 
qualis  est  in  proposito.  Fundamentum  hu- 
jus  solutionis  potest  colligi  ab  isto  8.  disl. 
Primi.  Aliter  polest  dici,  quod  actualitas, 
et  potentialitas,  de  quibus  loquitur  Doctor 
in  littera,  debent  intelligi  quoad  inclusio- 
nem  formalem,  et  formalem  identitatem  : 
non  quoad  inclusionem  realem,  seu  idenli- 
tatem  talem.  Qui  vero  non  ponerent  dis- 
tinctionem  aliquam  praeter  opus  intellec- 
tus,  inter  Genus  et  differentiam,  difficulter 
possent  evadere  argumentum. 

Brevitcr  ergo  dico,  quod  Genus  conlinet       l^*- 
actualiter  potentialiter,  id  est,  indetermi- 
natedifferentias,  quas  Species  determinate 
conlinet.  An  autem  possit  sustineri,  Genus 
continere  formaliter  Differentias,  dubium  1 

est.  Et  potest  dici  quod  non,  ut  indetermi-  " 

natum  est,  sed  bene  ut  contractum,  et  esse 
totius  communic:ms.  Plura  ardua  Metaphy-  " 

sicalia  possent  hic  adduci,  sed  liaec  suffi- 
ciunt  junioribus. 

Ad  aliud,  patet  ex  prima  solutione,  qua- 
liter  omnia  illa  in  actu  signalo  dicuntur  de 
Differentia,  ut  estsecunda  intentio. 

Ad  aliud,  quantum  ad  prsedicationem 
Generis  de  Differentia,  videatur  iste  3.  Me- 
taphysicoe.  Sed  quanlum  ad  prsedicationem 
Differentise  de  Genere,  dico  quod  duplex 
est  demonstratio,  sicut  duplex  medium, 
universale  scilicet,  et  particulaie.  Dictum 
Doctoris  2.  distinct.  Primi,  ubi  quottatur, 
intelligi  debet  (ut  est  adductuui  ad  propo- 
situm)  de  demonstratione  parliculari,  et 
tuno  superius  supponit,  et  verificatur  pro 
inferiori.  Ut  si  argueretursic  :  Omnis  homo 
est  rationalis,  aliquod  animal  est  homo,  er- 
go,  etc.  Si  vero  acciperetur  animal  ut  com- 
mune  est,  vel  ut  indifferens,  praedicatio 
Differentioe  de  ipso  erit  per  accidens,  sicut 
et  propriae  passionis  hominis.  Vide  hunc, 
quasst.    1.  Prologi  Sententiarum,  solvendo 


OlVKSTIii  XXVI 


»10 


/'roftnxi- 
tiunit  uni- 
veiialiltu 
et  inirtirii- 
lnrilui  un 
dr.  attrn 
dittir. 


iUili). 


objoctionoTii  qiiaiiiil.im  ex  Hoiirico  «lo  (ian- 
davo. 

Possol  aliU.T  dici,  quotl  diclum  I)04"t  .riM 
doljct  iiil(;lligi  dc  oo  qiio<J  por  se  priino 
iiHJst  por  modum  p.issionis,  iioii  deojit.  Vci 
aliler  quod  Doctorin  oiijjiiiali  suo  corre- 
xit  illa  vorjja  .s//i<;.<f«/>/'non,  elc.  ul  palol 
iritufeiiti  opus  ojus  quod  casLigJiviiuus. 

Ad  aiiud  dico,  qiiod  univ('rs.ililas  et  par- 
ticulariLis  propositioiiis  debet  atteiidi  ma- 
xime  ex  parto  subjecti,  et  non  pnedicati, 
qui.'i  syncatogorrmala  a  parle  subjecti  dis- 
poiiunl  iii  ordiiu!  ad  pnedicatum,  non  au- 
tiMu  o  ('ontra,  ut  iiifr.i,  cap.  de  Subslaiilia, 
qu;»;st.  1.  habet  Doclor.  Alilor  otiam  ;  olesl 
dici.quod  hiec  ost  falsa,.!  nimal  esl  omne  ra- 


Ail  primuin,  r  '  nifTer 

ti.r-  non  et»l  iJiflci  1.1111  j,  i 
l>iHV-rentia  liabet  ratiooein  imici 
sed  polesl  lial>ere  Uifrerentiani.r»   .       u 
cujiis  ipsa  esl  Specien  :  »icul  \u>c.  quA 

e-»l  priPfticttri  in  ffunle,  p* ' 

lituilur  iMfrerentia  in  sua  ."ri-etic,   jiicut 
Uomo  jier  ration  r' 

Contra,  lunc  biii-.iuulu  lopcciu  aii- 
cujus  nun  esl  Dirrerenlia;  quoiJ  esl  fal- 
siiiii,  quia  neces.Hario  cst  Iiirferentia,  d 
pei*  se ;  crgo  respectus  ad  qui^Mlcunique 
n<m  poleril  illud  loilere.  O  :  '  :  :  1 
iJilfcrentia  ut  r/Miti  in  sc,  uou  cal  ini- 
feroiilia    ut  modus,  tauien    neC4't»ariu 


l 


lioifilc,  .si  pouatur   ratioiialil:is  coiiveuire     esl  Diflereiitiji,  ut  viiiV/;   sic  s|)ecio8  c»l 

inlcUigentiis.  Sed  lia^c  esl  iiistanlia  spocia-      iinxius  ejus. 


lis;  prima  .solutio  sapit. 

Ad  aliud,  iion  currit  simililudo,  quia  in- 
detorminalio,  vel  indif.erontia  Socratis  ad 
illa  accideiilia,  esl  coiiliugens,  ol  subjec- 
tiva.  (jeiioris  aulom  rospoclu  diiferontia- 
rum  esl  noccssaria.  ot  iii>eparabilis,  ul  pa- 
tet  speculanli. 

D-finiant  aiileni  et  h(y.  molo.  Cip.  er\. 

QU.ESTK)  .WVI 
An  Uijfrrcnlia  possil  lic/inin 

Jo.iiiues   Aiigl.    Mras.    ct   RtHlrijfiei    supnr     />anc 
tjwrst.  ViJe  citandiiM  qwvttionc  tcijurnti. 


Ad  uliud  concedo  quod  Differenlia  ett 

Species. 

EXP.iSrri») 

I)b  Piu.Mo.  Teriiiini  clari  nunl.  SeJ   viJ.' 
lur  quod  ordo  huju-  q  lis  ad   pri''-»»- 

dentoin  »st  pneposicrus,  quia  prius  • 
videndum  an  possit  detiniri,  quam  di.ipu- 
tandum  de  ipsius  dednitionibus.  Setl  de 
oi-dine  parum  reforl.  Sulvari  lamea  potesl 
lioc  niodo,  quia  delinilio,  de  qua  in  quas- 
tione  pr        '    i'e,   maxime 
de  Diffoiviiuj  luiid 
qua  non  eit  pri::  ■ 
si  de  secundi-i  i...  ..< 
cari,  ut  doclara'  !'■> 


.  •  1.4  '  '4  1. 


(Juuil  iKiii  vidflur;  quia  Diflcreiitia)  dum  illam  r; 
iion  esl  Difforenlia,  sic  onim  esset  pro-  priiii'ip;iIitor  !r 
codoro  in  inliniluiii  :  uiiinc  autoiu  «|u<>il 
dotiiiilur,  lialiel  Iiifforonliaiii.  Kciii.soia 
Spocies  dolinitiir  :  I  )ilTi'roiiti;i  imn  osl 
.Spucies. 

Ad  (ij)[)osiluin  osl  l'ur|>liyriua. 

.\tl  (ju.ostidnoiii  diconduin,  (|Uod  Dif- 
foroiilia  polosl  (kliniri.  quia  luibel  «ic- 
nus,  scilicel  I  nivor.Hule,  quod  por  »li- 
quam  por  so  Difforentiaiii  desconilit  in 
ipsaiii,  ul  |)alobi'  in  ^i>!iiHiMi<-'  .lurpsticv 
nis  aoqU(.'iilis. 


.'ti    (Tii.im 


cipalis  con^ 
ul  lialK't  ■ 
bilts  :  quaro 
dicari    /e  ;  « 

qua^i  toi.i.  du  qua  < 
tur  1». 

ad    illata   pi 
!»(*iltcol   1'  f 
s.ilvalur 
Di  Sk 
bus  ad   ; 
m.'  Huil. 


(Ml 


«tl 


m 


SUPEll  HNIVEUSALIA  rOiiniVKII 


5. 


domonlis  Philosoplii,  quanluin  ad  mnjores, 
Ubi  adverlendum,  quod  benc  formando 
primam  ralionem,  illud  quod  ponilur  pro 
majore  debet  poni  minor,  et  e  contra. 

Ad  oppositum  adducit  Porpliyrium.  Bre- 
vibus  verbis  respondet  ad  quoesitum,  te- 
nendo  partem  affirmativam.  Illud  enim  po- 
lest  recte  definiri,  quod  habet  Genus  et 
differentiam,  el  si  est  respectivum,  habet 
fundamentum,  et  terminum  :  sed  Differen- 
lia  est  Imjusmodi,  ut  hic  loquimur  de  ea, 
quare,  elc.  Minor  patet  ex  dictis  stepe  su- 
pra,  et  maxime  qusestione  de  numero 
Universalium,  et  de  definitionibus  Generis 
et  Specici.  Universale  enim,  vel  prcedicari 
de  phmbiis,  (quse  est  ratio  ejus)  contralii- 
tur  per  quid,  et  qnale  :  et  ulterius  ipsum 
quale  per  quale  essentiale,  et  accidentale  : 
et  iterum  quale  essentiale  specificatur  per 
diffe.entibus  specie,  elmimero.  Differentia 
ergo  cum  sitspecies  Universalis,  liabet  Ge- 
nus,  habet  etiam  differenlias,  ut  quale  es- 
senliale,  ibi  stando,  si  definiatur  ipsa  in 
communi.  Si  vero  ipsa  ut  intermedia  est, 
additur  differentibus  specie  ;  si  iterum 
ipsa  uiM\[\m2,,2,di<\iiViV differentibiis  numero 
ipsi  quali  essentiali.  Doclor  vero  remillit 
se  ad  quaeslionem  sequentem,  quia  ibi  hsec 
omnia  clarius  pertractantur. 

Deinde  respondet  ad  argumenla.  Ad  pri- 
mum,  distinguendo  de  Differenlia,  vel  ut 
Differentia  cst,  vel  ut  species.  Primo  modo 
procGdit  argumentum,  secundo  modo  non. 
Et  licet  frater  Joannes  Foxal  dicat  hic  quod 
li3cc  tota  solutio  non  possit  verificari  de 
Differcntia,  nec  ut  est  prima3  intenlionis, 
nec  ut  secundae,  sed  prima  pars  de  prima, 
et  secunda  de  secunda,  quia  solum  Diffe- 
rentia  ut  est  primse  intentionis,  habet  ra- 
tionem  differenlise  respectu  alicujus  :  et 
solum  Differentia  ut  est  secundse  intentio- 
nis,  habet  rationem,  vel  modum  Speciei  ; 
tamen  probabiliter  dico,  quod  toLa  solutio 
potest  verificari  de  Differentia,ut  est  se- 
cundo-inientionale,  ct  forte  eliam  toLa  de 
Differentia,  ut  est  primo  -  intenlionale,  li- 
cet  minus  proprie. 

Inlelligo  crgo  verba  Docloris  sic,  quod 


Differentia   ut    unum  Universalium,   non    pi/}eren- 

,.„.  .  ...  tift  IJUOIIIO- 

habet  diiterentiam  constitutivam  ejus,ut-  do  kabet 
pote  hoc  quod  est  in  qualc  essenliale,  in-  ^/„„1^'^"" 
quantum  Differentia  sumitur  sub  modo 
differentiae,  id  est,  suiipsius  ut  modi,  ita 
scilicet  quod  sicut  ista  est  vera,  In  quale 
essenliale  est  Differentia  ut  modvs,  ita  essel 
vera  ista,  Differentia  ut  teriiiim  Universale, 
est  Differentia  :  sed  tantummodo  habet  il- 
lam  differentiam,  quse  est  divisiva  supe- 
rioris,  et  ipsius  constitutiva,  inquantum 
habet  modum  speciei  :  ita  quod  nihil  aliud 
vult  dicere  Doctor  ibi,  nisi  quod  differen- 
tia  potest  accipi  vel  ut  quid,  vel  ut  rnodus. 
Primo  modo  ipsius  est  Differentia,  ut  ta- 
men  induit  modum  speciei,  secundo  modo 
non.  Nam  Ditferentia  ut  hic  sumitur,  non 
induit  modum  differenlije,  sed  bene  Spe- 
ciei,  vel  Generis.  Non  ergo  inlendit  DocLor 
asserere  quod  Differentia  respectu  alicujus 
possit  habere  modum  differenLise,sed  potius 
negat,  et  sic  tota  soIuLio  poLest  inlelligi  de 
secundis  intentionibus,  aliter  non  bene  es- 
sel  ad  propositum  argumenti,  quia  argu- 
mentum  nedum  de  prirais,  sed  etiam  de 
secundis  intelligi  potest. 

Posset  etiam  intelligi  solutio  de  Diffe-  7. 
rentia,  utest  primo-inLenlionale,  eo  quod 
habet  modum  Speciei.  Proedicatur  enim 
de  pluribus  differentibus  numero,  in  eo 
quod  quid  :  uL  paLeL  de  raLionali.  Vel  de 
differenLibus  specie,  si  esL  intermedia. 
Quare  cura  omnis  species  liabeaL  definiLio- 
ncm,  differenLia3  erit  definitio.  IIoc  maxime 
posset  teneri,  si  veraesset  illa  opinio,  quae 
ponit  differenLiam  superibrem  prsedica- 
ri  per  se  de  inferiori.  Sed  secundum  v^ri- 
tatem  hoc  non  est  verum,  Nam  licel  ratio- 
nale  respectu  hominis,  vel  animalis,  ha- 
beat  rationem,  vel  modum  Differentise, 
non  taraen  habet  veram  rationem  speciei, 
nisi  similitudinarie :  eo  modo  quo  aliqui  di- 
cunt  ens  esse  speciem.Etuna  ratio  hujusest, 
quia  pars  Speciei  non  est  species,  ut  habet 
iste,  in  2.  distincL.  I.  qusest.  G.  et  hoc  lo- 
quendo  de  parte,  quse  sic  est  pars,  quod 
non  totum.  Alia  ratio  est,  quia  nihil  pro- 
prie  esL  Species,  quod  non  est  per  se  in  Ge- 


0'  iSTH)  xxvr 


III 


■  iii  j  1 


noro  :  Difiureiili.i  est  IjujusriKxli,   quart*,      biUilur,  quf?»  <- 

etc.   El   propler  hcx;  aliqui  (listiiiguunl  de     cutn  ;  n.in  r 

spo.io  prx'(Jic;jla,  el  tlo  spfcie  subjtcla.  Si     e^ 

i'.\-^ii  Dinoroiitia  orit  species,  erit  lanlum     co  .r  Hub  ipsa  :  faUa  er-o 

piaidicala    ot   iion    proprio  subjrcta  :  scd     pi  io. 

quarjlinu   vulet  illa   disliiictio  laclum  esl         Iloin,  lunc  w 

aliqualiler   supia,   ot   aiias   lialx't  videri.      pi 

Veriiis   igilur  soliilio  vcrificatur  do  Diffe-     lialc  \ 

loiilia    secuiido-iulcrilioiialilt  r,    quam   de     eam,  et  sii  p.'irs  eji; 

ipsa  primo-inloiilioiialilcr  accppla.  7»/«/tfoslDi; 

Ohjicit  iiolabiliter  conlra  solulionom,  cl     seipsam,  quod  > 
a<suinil  uiiain   propositioiiein   f.imo-iam  in         llem,  quare   Dji, 
doclriiia  ipsius,  (juod  videlicot  comparalio     dum   Dif 
aliijujus    ad  quodcumque,  non  variat  ra-     (Joims  «Jrinr;-.,  iiuxiu. 
liouom  propriaiu  ejus,  vol  .sallom  noii   dos-     a    Ditforcnlia.  ut  e^l 
IruiL  ipsain.   (Jinno  oiiim   por  .^e   lale,  ad 
quodcunique  coiuparatur  .si  mjjor  esl  Lile. 
Lt  polost  confirinari   o.k   1.    1'liysic.   texl. 
coniiiiont.   20.   el  indo,  Qmd  vere  esl,  olc. 
(Juanalur   iste,  in   (Juodliholo,   qua«sl.   3. 
arliiulo  2.  et  in  primo,  dislincl.  2.  pjrlc  2. 
qiuost.  I.  solvcndo  priiicipale,  et  alibi  sx- 


dilYorendi,  vel   ul  »■ 
lionis,  sicut  qu.T'-' 
Iterii.  (Mirii  di  .   . . 


ir  quo<J  ;  , 

I.  cuni 

'  priori  1« 


non  intluil  xnth 

ur 

.  .!■• 
.•o- 


rio:i   (l'''in;..tiir    n 


liler  .. 

proprio  .s 

tonlionalib^r  fabricelur  ab  irr 

a  proprietale  fundameni.. 


in- 
.ur 


po.  .Malo  orgo  dicitur  quod  DitYorcnlia  quod  illa  eoUem  modo  non  poisii  detiniri. 
comp.iraUi  ad  suain  difloronliam  iion  liabct  Item,  videlur  quod  illa  prop»Ksiiio  Omne 
r.itionom    Dilforonlia',  cum  ipsa  silpcrso     quo'i  esl  per  $e  taie,  elc.  ail  iiam  4. 


ip.sa,  vol  DitYoronlia. 

Ad  lioc  respondol,  dicon.s,  quod  DitYorcn- 
tia  ul  tjuid,  non  varialur  cx  coniparutione 
ojus  ad  qiiodcunique,  et  maxime  ad  suam 
diffiri-nliain  :  .sod  lioc  iion  obsUiiUo,  iion 
liabcl  inodiini  difYoronlite,  hoc  cst,  non   in- 


el  7.  Mot  q)hysica;  Philosophus  viUclur  vello 
quod  accidens  in  ordinoad  su  ,  im  sil 

non  cns,  et  Uimen  in  se  csl  vorv  •  ui* 

liter  de  U'rra,  ct  ipsius  quanlit.ile  iu  «.•,  el 
in  ordino  ad  coluiii.  o'  alits. 

ilom,  cum  dtcil  quuuj' 


tC' 


diiil.so  uLmoduin  compaiMlum  ad  suamdif     cess^mo  UifTeronlia,  vtdcliti  u.  viv 


cuiu    cuntiiigoulvr  cau.svtur  ab  iiiUii.^ia 
et  in  O.S.-W'  coii  ■  ;  •>  tur. 
Ad  1.M  1 1\  ,         air.  Ad  primum  confur* 

milcr    dic'.;  :    surin.  rni.-f^st.    iJ     ,Ir    nmnrirt 


foroiitiain,  .sod   iiiduit  spocioin  ul  modum- 

Est  orgo  Ditforoiilia   con:par.ila  ad  quod- 

cuinquo,  .sed  non   liabcl  inodum  DilYi  ron- 

liic   in   ordino  ad  ati({uid,  et  hoc  sibi,  licel 

aliis  sil  inodus.  Kstonim  ita  quid,  quod  uon      1 1. 

?/ior/w.v  sibiip.si,  aliis  vero //ior/((.t  esl,  ot  non     diiplitMtrr.  V.*!  • , 

7///f/,  ^ornpor  larui  II 7'/«/.  nomii.  vol    i 

Ad  .socuiidiiin   principalo   r<  !,  ul      nis.  Primu  miKlo  iioii 

sflDpo  siipiM,  (iiiod  DitYorontia  osl  spocies.      livum  c«>ii(itiori 
ot  hoc  ul  woduSf  non  iiL  qni'/.  C.ullibot  oniin      nub  ii 
l  nivorsali  applicalur  sptvio-;  ut  mo./M.-»,  non      lioutbus,   qiiia 
sic  do  alii<. 

Dk  Tkutii).  (,}ula  in  quriMlione  ti 

iiaboiit    isUi   vidrri   copiosc,  pauca  laiu  nn 
pro  niinc.    1'rimo  circu  isUim  pr:» 
noiii,  //1  quulo  cssoHtiaio  cst  Uiffcix.u  w,  uu- 


(u< 


aunl  intxli  m 

0    V  .ttt. 

«u; 

loi   t^  aii..  k  '.'j;  aw  tiu  iU.t  .i.^k  a.t.   ci^uaU' 


UL 


II. 


:^1} 


SITKU  rNIVKUSAMA  PvMUMlVlvn 


1* 


t4w 


bol  inlelligibilis.  Sod  bi>eviler  ct  probabi- 
liter  dico,  quod  in  illo  priori  (h  quale  non 
e^l  Difforonlia  formalilor,  ^ed  tanUim  fun- 
damenlaliler  :  nisi  forle  nifferentia  ut  mo- 
dus  praxvilorel  differtniliam  ut  qui^d,  quod 
non  videlur  probabilo,maxime  si  sint  idem 
inre. 

Ad  aliud  dico,  quod  ralio  illius  esl  tiicla 
supra,  et  habelur  1.  Roporlationum,  dis- 
lincl,  05.  quivst.  2.  eo  quod  omnia  Univer- 
salia,reducuntur  ad  duo  prima,scilicel  Ge- 
nus  et  Speciem,  quod  non  solum  verum 
esl  in  fundamenlis,  sed  in  ipsis  inlentioni- 
bus.  Et  hoc  ideo  quod  omne  Universale  ha- 
bei  ar.qua  supposita,  aut  solum  numero, 
aut  specie  differvnli;>,  quare  induit  modum 
Goneri^.  vel  Speciei,  non  iLi  est  principium 
diferendi  fonnaliler.  vel  exprincipiis  sub- 
jecti  egredilur.  vel  adesl  et  abest  per  Irans- 
mutalionem  Physicam  :  ergo  non  induit 
modum  Differentia?,  nec  proprii,  nec  Acci- 
denlis.  Licel  igitur  aliis,  el  primo-intentio- 
nalibus.  et  secmido-inienlionalibus,  sint 
modi  illa  tria  rniversalia  uUima.  non  ta- 
men  sibiipsis.  Secus  esl  de  duobus  primis. 
Dubium  tamen  e^t  de  Accidente,  an  sibi  et 
aliis  possit  applicari,  ul  modus  de  quo  in- 
fra,  cap.  de  Accidente. 

Et  quod  addilur  in  argumenlo  ex  qiia^s- 
tione  sequen^e,  de  illa  transumptione,  ve- 
rum  est  quoad  nomen,  non  aulem  quoad 
omnem  proprietatem. 

Ad  aliud  tactum  est  sa?pe  supra,  qualiter 

cs:  alio  modo  unilas,  et  convenientia,  el 

r  io  in  in:     '      :bus,et alio  modo  in  rebus. 

r    "' '  "~     ......  iraiiscendens  >"':''-> -in- 

:^r,  e:  sn"'''Vr  sene:....-  .uium, 

e-  rro^riv.ni.  et  :  .  um  :  sed  non  ila 

.  .^  ergo  quod  proprielas  ex 

-  rte  rei  sil  incilalivum  intellectus  ad  fe- 

bricandum  lalia,  non  tamen  uniformitas 

hinc  inde  nisi  rara.  Similiter  potesl  dici  de 

modis  sigiiificandi,  suo  modo,  et  vocibus 

is,  et  proprietatibus  oorre.^pon- 

-unt  ergo  ista  modum  Speciei 

.  iiC'n  ita  fundamen:a. 

!  dico.  quod  dic4um  Philosophi 
inlc„.-3..ar  impi>3prie,  el  iransumpave  ul 


iste  exponil  1.  el  4.  S^mlenliarum.  El  quo.l 
langiUir  de  quanlilale  torne,  simililer  non 
simprioiler,  soJ  improprie,  et  ro^poctive 
debel  intelligi :  licet  ibi  po;iset  esse  inslan- 
tia.  quia  non  arguiUir  de  eo  quod  e>l  per 
se  lale.  Est  ergo  acoidens  vore  ens  el  in  se, 
el  inordine  ad  sub^lanliam,  licol  ilUid  ve- 
rum  ons  sil  diminule  ens,  respeclu  ilUus 
quod  esl  subst;mlia. 

Ad  uUim  im  potest  dici,  quod  inloUigi- 
tur  in  se:isu  composito,  eo  moio  quo  intel- 
ligitur  iUa  proposiUo  l.  Perihormenias 
Omne  qtto  '  estquaHdo  «/,  etc.  AUud  ester- 
go  dicere  differenUam  esse  necessario,  et 
aUud  ip$am  necessario  esse  ip.^am.  Qui  vel- 
leleliamibi  recurrere  adessequiddiUiUvum 
el  ad  esse  existenliie  ipsius  Diffemiliae, 
forle  posset.  Sed  de  hoc  non  curo  modo  : 
supra  in  simiU  teligi  ista,  et  aUas  si  occur- 
rent.  nunc  fe^tino  ad  aUa. 


I  ifei^enlia  «/,  qu:v  d^^p^uribus  diffier^nlibus 
S,J*:cie  im  eo  qu^  qtiale  sit  pr.vMMlur.CAp. 
eoi. 

QU.-ESTIO  XX\  II 

Au  h*c  definilio  sit  conv^niens,  Diffe- 
i'enlUi  privdicaittr  depluribtts  diffe- 
rentibus  Specie  in  eo  quod  quale 

.\.Tfrr<K?s  t«  cd;>.  d*  Diffierentia.  Okam  l.  pari.Log. 
cap.  S3.  fl  im  tjposUiome  cmp.  <f«  Difermtim.  Al- 
beriu»  ifarvm  q.  uHica  4*    Diftremtim.  Tairt.   6. 
de  Diferentia.  q.  l.  Coajmb.  q.t.d^  Differ.  art. 
1.    JoAnnes  Angl.    et  Bn&.  super  ktmc  (ftuett. 
H«rU;:o  -^is-p.  6.  10$.  se^t.  l.Merinero,  Soto,  To- 
!ri-*.  K  -.  Fusntes.  RuTius,    Lorauiaases. 

F.  .^s:,.-*.  . ....!.. -aadus,  et  alu  oommuiuter  ci^. 

i;  D,JsreKtia. 

Quod  non  vidotur  ;  quia  deiiuitum  ex-       i. 
cedit  deilaitioaem ;  pr^edicalur  enim  de-  im  i  '  »» 
fiuitumde  ulUma  Diifereutia,  et  comple-  t»,*'''* 
tiva  Speciei,  et  noa  deduilio ;  quia   Ula 
Difterentia  tantum  iuest  Speciei  specia- 
lissim^,  et  ejus  suppositis. 

Item.  de&iitio  excedit  denuitum.  Pro- 
batur  quia  sensibile  pnedicatur  de  plu- 
ribus  differentibus  Specie  iii  eo  quod 


T10  X 


>*0 


d  :  est  »bstr»«..  .  r.-.r.. 

$ibiie  est  autem  aliqudm  serandam  .«- 
tcnti'>neTn  io  abrtncio  pnKlieari  de  re 
priiTi^  inteiitiooi^  Pr<Mntio  assampti; 
quia  </'//' reiw,  «>.v..^r  dOKNniitttiTe  a 
difff}''uJt/i,  deiiomiiMtiTvm  Mlem  tan- 
tum  diifert  ab  abalFKtoa&lo  ca^  :  ergo 
elr.  Antecedent  patet  per  PorphTrium. 
Nam  ubi  vult  expooene;  mefnl-r'*  •* -naio- 
nis  DifTeraitijp,  expooit  sic  .  .  .jfert 
eiUm  SocnUes  tentx  a  $e  pmero,  ei 
^rmsimilUer  in  aUis. 

Item.  boc  qnod  est  prttdiewi,  est  ra- 
uo  relativi,  ut  patet  de  iDivemli :  dif- 
ferentia  aatem  non  est  r^ti%imi,  qnia 
reUtio  non  refertur :  esset  enim  prooe- 
dere  in  infinitum,  diffefvotia  aulem  eat 
reUlio ;  quis  secunilum  ipsam  rdertur 
differeasaddiff'-  -  estenim  n^Iatio 
cquipu^antije,  um^-  enim  di/lerens, 
aliqua  dKJierentia  dirTert  a  difleftente  - 
ergo  difienentia  non  refertur. 

Hocetiam  palet  inductive;  quia  «d 
nuliam  rem  prim:?  intentionis  relerlur, 
quia  non  est  aimul  natura  cum  aliqua, 
nec  ad  aliquam  iieicuDdam  intentiooem 
quJa  non  ad  tie:  m.  Tei 

IndiTidmun ;  quu  «lu^na;'  '*  .iM^m  ba- 
bet  correjativum,  ut  patet  ex  pr* 
oec  ad  Proprium,  vv  .ty^  t»t 

manifc^tum. 

Item,  K.*Hih     :  ;.;i:*.  .;.. 
ab  aiiis,  per  su^  ««u,  i 

nentia  autem  non  au  uiu 

et    pr^xiiCatam 
posilis  Ui  • 
santfil- 

alias  deiiii.  •'  »>.. 

lenl.  vel  i»U  o^*n 

imm  ef4  mui  lem 

6.  Top.  cap.  4. 

A  .    ^tpositum  est  Porp. 

iiicendum   ad 


ii»a  esl  dvp? 


«•  V  /TlT 


«i>  t  m  n  1      ti  Tf  I  rr , 


■  •-«  *     -*-  *«« 


»;»  „ 


^9 


«.'•      -.*• 


'•  Oifl-. ij 

DiHerenlic ;  cp.  rwitii  cr^n#»«»t 

respectu  fniTex  .  .     j^^atn 

prinsdictumest;  j...  ^...versak  per 
DifTninliai  sibi  addiiM  '  >  'T^m  a^ 
ccndit;quja  illje  v^  -  *-  >- 

Tersale,  *t    -^  rr. 
*"•    '■■•iL  .  ...V.-, .... 

«uperioran^ 
Ta»  interioram.  f..  .  .^,  ..iis 

definitia  bifU . ^- ^ — 

noo  Diff-rrr^tue  ulbois^   ^  '  ^  ■^'^^  'st 

iT!:  *-.f  ";ri)    ^'»1-!,  w   ^r^  ^■m 


tum,  sicest  ^  ...  . 
et  qujDd;'^'  ;  .»_- 
.1.  .  j  < 

Contra,  i'      ' 
de6nitur~  - 


■  •'11    11   '    rr:  1 


\     ;    •  .   r.;  ▼ 


uui^..  .i;x.~  u..a. 

in  dt/gtu\-^U>' 
quje  duo  cons. 


ei 


IrfJltVU     . 


-lU 


Je 

ai 


tum  ur  /^M 


311 


SIJPER  UNIVEIISALIA  rOIUMIVRlI 


3. 


Genuspva' 
dicat  par- 
tem  esscn- 
tia?,species 
tolui/i. 


Di/feren- 
tia  incom- 
muni  defi- 
nHur. 


Plura  cst 
nnivocum, 
ad  plura 
specie,  et 
numero. 


specie,  et  numero,  sicut  ununi  asquivo- 
ce  convenit  uni  spccie,  et  uni  numero, 
ut  patet  5.  Metapiiysica?  cnp.  de  Uno, 
cont.  8.  etinde.  Sed  tunc  videtur  ,  quod 
definitio  Ifniversalis,  in  qua  ponitur 
prcedicari  dc  pluribus,  absolute  et  non 
pro  aliquo  significato,  nihil  valeat ;  vel 
si  sic,  tunc  poterit  Differentiadefiniri  in 
eo  communi  per  prcedicari  de  pluribus 
in  quale,  intelligendo  quale,  pro  quali 
essentiali. 

Sed  contra,  tunc  Genus,  et  Species 
erunt  nnum  Universale  sicutet  Differen- 
tia,  cujus  unius  Universalis  dcfinitio 
esset  prcedicari  de  pluribus  in  quid. 

Dici  potest,quod  Genus,  et  Species  non 
tantum  differunt  perhoc,  quod  estprce- 
dicari  de  pluribus  numero  et  specie 
differentibus,  sed  in  quid,  convenit  eis 
a^quivoce,  quia  Genus  prasdicat  partem 
cssentice,  Species  vero  totum.  Non  sic 
autem  cjuale  substanliale  convenit 
OBquivoce  Differentias  ultima^,  et  inter- 
media3,  quia  utraque  dicit  partem  for- 
malem  :  definilio  igitur  ista  est  tantum 
Differenti»  intermedias,  et  non  ultimje. 

Differentia3  autem  in  communi  est 
sufficiens  AefimWo  prcedicari  de  pluri- 
bus  in  qucde  essentiale,  qua)  convenit 
utrique  Differentige  :  prcedicari  autem 
in  quid,  univocenon  convenit  Generi  et 
Speciei;  ideo  illa  sunt  duo  Universalia, 
Differentia  vero  unum. 

Pro  definitione  autem  Universalis,  et 
Differentia?  sic  in  comniuni,  oportet  di- 
cere  plura  esse  univocum  ad  plura 
specie,  et  ad  plura  a  nmnero  :  et  sim- 
pliciter  inesse,  idest,  vere  utrique  plu- 
ralitati  convenire,  licet  unum  insit  uni 
numero  et  Speciei,  sicut  simplicitcr  et 
sccundum  quid ;  sicut  non  liomo  est 
univocum  ad  mortuum,  et  non  mor- 
tuum,  licet  homo  conveniat  simpliciter, 
et  secundum  quid  iilis,  nec  unum  est 
£equivocum  ad  ilia,  quia  tunc  suum  op- 


4 


positum  essetaiquivocum,  cum  sibi  om- 
nimode  opponatur;  sedsignificat  simpli- 
citer  unum  numero,  et  pro  aliis  non 
uccipitur  nisi  per  determinationem  dis- 
trahenlem,  sicut  nec  homo  pro  .homine 
morluo.Necestinconveniens  unum,  licet 
non  sit  a)quivocum  ad  h£ec,  distingui 
in  hffic,  ut  patet  5.  Metaph.  cont.  27.  et 
1.  Top.  quia  sic  multa  alia  nomina  dis- 
tinguuntur  ibi  non  in  asquivocata,  sed 
ni  simpliciter  et  secundum  quid,  ut  pa- 
tet  ibi  de  privatione. 
Ad  primum  argumentum  patet.  , 

Ad  secundum  dico,  quod  differentia  /^^-  \- 

i.   prini 

potest  esse  nomen  primce  intentionis,  paie. 
velsecundie.Primomodo  est  nomen  abs- 
tractum,  et  significat  relationem,  et  est 
Speciesmultitudinis,  ut  muitum  est  dif- 
ferentia  entis.  Secundo  modo  est  con- 
cretum  sicut  et  alia  nomina  intentionum, 
de  quibus  hic  agitur,  et  transumit  a 
differentia,  ut  est  nomen  prirnce  inten- 
tionis  :  significat  autem  intentionem  ap- 
plicabilem  ei,  quod  est  principium  for- 
male  Differentias,  ut  est  res  prima3  in- 
tentionis. . 

Cum  ostenditur  quod  sit  abstractum, 
potest  dici,  quod  differre,  tantum  dici- 
tur  denominativert  differentia,\ii  est  no- 
men  primte  intentionis  ;  et  quod  dicit 
Porphyrius  quod  Socrates  senex  dif- 
fert  a  se  puero,  non  est  quia  differen- 
tia,  ut  est  intentio,  sit  in  uno  extremo, 
et  denominet  ipsum  sic  ;  Socrates  dif- 
fert,  sed  sic  est  illud  ad  propositum,  si 
Socrates  senex,  differt  a  se  puero  :  ergo 
differentia  est  inter  extrema,  ut  diffe- 
rentia,  est  nomen  prima3  intentionis  : 
ergo  in  altero  extremo  est  aliquod  prin- 
cipium,  quod  dicitur  differentia,  ut  dif- 
ferentia  est  intentio  ;  illud  est  jmeritia; 
crgo  pueritia  est  differentia  communis  : 
et  sic  est  intelligendum  de  extremis 
aliorum  membrorum. 

Ad  tertium  potestdici,  quod  differen-  Ad  z. 


C>'m:.sti')  xwii  ji-, 

iia,  ut  ost  res  priina'  iiit^-ntiMnis,  psl  r.'-  diviiterc  :  cuin  r —• -'  ,tiro  «.•»•••  rli- 

liilio,  el  sic  non  lef.rliir;  ut   auleni  esl  vi»u,  ct  lcnnino«li,,^,-...ia.  —            .  in 

sccund.i  intenlio,  ivf.rtur.et  non  est  rc-  qua  divisum  (livi.litur,  miiw-i  .u  .|ua» 

lulio.  fluni  iiutern   per  in<luctionem  os-  sunt  suh  codem  (lencre. 

tendilur,  quod  nou  nf.rlur,  potest  dici,  Ouarta  non  mnltum  valet.  ui  q-c  tu- 

quod    socundum   ndionnn  sui  gencris  cit  in  litl»Ta  :  el  cum    •  -'  'ilur,  lunc 

refertur  iid  iliud,  dc  quo  dicitur,  quod  cnntraliitur  mogls  ad  (iiuoiculiiim  cons- 

vocyri   polest  subje</inn,  quia  pr;eilica-  titutlvam. 

tum  refertur  ad  sui)jecluni,  ncc  ad   In-  Ad  quartiiin  jj.ilcst  dici,  qu<j.l  /'«//>-       «• 

dividuuin,  nec   ad   Speciem,  ul  ad  pri-  /v';i/«Vi  ut  esl  nomen  s^cund.-c  intc!:' 

mum    correlcitivum  ;    quia   sccundum  nis,  sic  est  a>quivocum  :  u:                     . 

Aristolelem     i.    Top.    c;ip.   9.  oportet  .signillcat  inlenlionfm 

Specicin    dici  iid  illnd,   tid  qiiod  Geniis  quod  cst  prinripium  dni.            .ul.»l 

''''■'^"'"  relatio  rralis',   sicul   rntunuUe   dicitur 

Dicil  auleni  in  spcciali,  (|u.-.d  DilT.-ren-  dirTerentia,  etsicesl  Univ.-      '     .ir.  Alio 

tia,  secuiiduni   quod  divisiva,  dicitur  ad  modo  significat  relalionom  i.tli..ni!<.  cu- 

Genus,   non    quod  O.-nus  sit    primum  jus  «jpecies  sunt.  iliff»'n'iUia  ;           •> 

ejuscorrelativum,  quia  primo  est  Spe-  et  differrntin  sporir,  ■a  quibus  di.-ilur 

ciei,  sed  rationc  divisi  :  ita  quod  primo  denominative  r/i/y>v                -•  el  r/. 

dicilur  ad  divi.suni   :  .sccuiulum  autein  ;Yn.s /jj/mero,  el  sic  cst  ulistruclum  :  »i- 

quod  est  con.stiluliva,  dicilur  ad  .Spe-  cut  quando  est  nomen   prima»   inle: 

cicm,   non   inqu;intuiii  Spccics,  sed  in-  ni.-^.  IIoc  videlur  probabile.  quia  d> 

quantuin  conslituta  jx-r  dilTercntiam.  rrnssprcicy  csl  univocc  in  omni  l'  :i  re: 

rcrhocpatet  ad  quinliiin,  qiiia   non  erj^o  est  denominativum  inlen' 

sunt  nuilt.x'  deTMnliones  Uifleivntia^  se-  Similitfr  I)ilTt'ientia  dHlnila  si             i 

cunduni  .se,  sed  prima  est  ejus,  secun-  difforunt  a   sc  sintjula,    r-            :    m 

duin  quod  est  conslitutiva  Speciei,  esl  onmi  pencrc,  quia  lantum  di\                r 

Qunu  mmfiua:  Di/fercnda  est,fjun  ahitn-  por   materiam    acciil.^ntalem             •  et 

dat  Species  a  Oencrc,  idest,  qua'  cuin  differens  concretive  diclum.  quoil  po- 

Gencre  consliluit  Speciem,  ita  quod  ibi  niliir  in  ejus  dftini'            ^   n  csl  epim 

ponilur  specics,  ut  currelalivum  I)iflc-  dclinitio,  necdescn                            nisi 

icnli;!'    in»|ii;inluM\   Species   est  consti-  converlatur  cnni            ;o,  vcl 

lula,  rl   I>ilTerenlia  conslituliva;  abun-  erpj  aliquo  mo.lo  esl 

dtil  a  Cienere,  ponilur  pro  constituero,  tractum,  rl  nomen 

et   propii;i    rtdionc   conslilurndi ;   (piia  a  (juo  p..s.Hit 

ni>n  ut  (lenus  constituit  Speciein.  ulesl  inlention.dr. 

Secun.hi  (lcliiiilio,   esl  I)ilTerenti;e  in-  Tu nc  ad   n;           :ilum .                      I 

lerniedi;e,   iiKiiuintum  e.st    Universale;  I)iiT.'iviili.t  «Iiir.-rl  ah  ;•! 

sed  si  suin;iliirj,^en.'ralius,  di'inj)t<i  lioc,  derinitione.  el  .^;                                    f 

(piod  esl  (/iff'rentibus  specie,  esl  pro-  idt»m  per  -           'nn.  •»!  pr                      I» 

priii  I)ilTereiili;e,  iiupninluni  hic  de  illa  .1 

aKitur.  .Mi;e  du;e  d.  liniliones  sunl  I)if-  G.»nlni.   vidolur  quol  I                 .  Ul 

fereiili;e,  inqininlum  divisiva  csl.  Prima  esl  I                                           .  lumquia 

dalur  ;»  divisione  aclivo,  in  qua  ponilur  e**!  qu;» 

rulio  (lilTiM'.Mili:e  divislv.T.  scilic.-t  nata  I 


31G 


SUPER  UNIVERSALIA  PORPHYRII 


bum,  iJlud  csl  albedo.  Tum  cliam,  quia 
si  sit  concretum,  et  denominativum  :  a 
quo  abstracto  dicetur  denominative?  vi- 
detur  quod  a  nullo. 

Ad  primum  dico,  quod  definilio  sic 
intelligi  debet ;  Differeniia  est  qua,  non 
ut  forma  informante,  ut  est  de  albedine, 
sed  qua,  ut  intentione  applicabili  ad  prin- 
cipium,  diflerentia  Specie  singula  dif- 
ferunta  se.  Differentia  specie,quia  Diffe- 
rentia  denominative  dicitur  de  Differen- 
tia,  ut  est  relatio  rationis. 

Ad  aliud  dico,  quod  ejus  abstractum 
non  significatur  uno  nomine,  sicut  nec 
abstractum  Generis,  Speciei,  et  Acci- 
dentis,  vel  1'roprii,  quas  omnia  constat 
esse  concreta ;  sed  posset  exprimi  per 
circumlocutionem  sic  ;  inteniio  diffe- 
renticB  ;  et  illud  non  prtedicatur  de  ra- 
tionali.  Juxta  dicta  potest  dici,  quod 
multum  cum  omnibus  speciebus  suis, 
et  ita  unum  per  oppositum,  possunt 
asquivoce  esse  res,  vel  intentiones  :  pri- 
mo  modo,  loquitur  de  eis  Metaphysicus, 
secundo  Logicus,  et  sic  faciliter  salva- 
tur  eorum  univocatio  in  omni  genere  : 
tamen  in  quid  potest  esse  asquivocum 
ad  plura  specie  et  numero  :  salvatur 
etiam  quomodo  pluribus  non  sit  «qui- 
vocum  in  defmitione  Universalis. 

EXPOSITIO 

Quseritur  de  secunda  defmitione  Differen- 
tise,  licet  sit  prima,  via  inlentionis  hic,  ut 
notavi  prius,  et  haec  quasstio  est  valde  sub- 
tilis,  et  plura  ambigua  includens,  et  diffi- 
cilis,  quare  lento  gressudiscutiatur,  etnon 
volatu  asinino,  sed  aquilino. 

De  PaiMo.  Satis  noti  sunt  termini  ex  dic- 
tis.  Quoties  sumitur  inquale,  et  qiiale,  dic- 
tum  esl  supra,etdicetur  magis  infra,qu8es- 
tione  praesenti,  et  sequente,  et  alibi.  Videa- 
tur  Philosophus,  et  expositores  5.  Metaph. 
text.  comment.  19.  et  in  Prsedicamenlis, 
cap.  de  qualitate,  et  in  tractatu  do  modis 


significandi.  et  in  doctrina  hujus,  hic  et 
alibi  ScTepe.  Ordo  quajstionis  patetex  dictis, 
qu8estionepraeeunle,ethoc  in  comparatione 
ad  qua3stionem  pra;cedentem,ad  sequentem 
vero  simililer  patel,  ut  supradedefinitione 
generis,et  partibus  definitionis,di.sputalum 
est.  Divisio  communis  fere. 

De  Secundo,   arguit  quinque  rationibus       'J- 
ad  partem  negativam.  Dua3  primse  proce- 
dunt  ex  ada^qualionc,  et  inconvertibilitale 
definitionis,  et  definiti,   et  e  contra.   Nam  ^//'JJf^ 
communiler    assignanlur   tres  conditiones  conditi 

1XCS. 

bonoe  definilionis.  Prima  quod  sit  converti- 
bilis  cum  definito,  sic  quod  conveniat  cui- 
libet  ejus  supposito,et  soli  definilo.Secunda 
quod  explicet  adoequate  essentiam,et  quid- 
ditatem  definiti,  niliil  diminutum,  neque 
superfluum  continendo.  Tertia  quod  faciat 
differre  ipsum  a  quocumque,  de  quo  non 
verificatur,  vel  non  ipso,  de  quibus  qusera-  . 
tur  in  Topicis,  et  in  lib.  Definitionum  Boe- 
tii,  et  alibi.  Ex  remotione  igitur  primoe 
harum  arguil  duabus  primis  rationibus. 
Licet  enim  ad  inferendum  bonitatem  defi- 
nitionis,non  sufficeret  una,vel  alia  istarum, 
sed  omnes  simul  quoeruntur,  aliter  esset 
consequens  in  inferendun*,  tamen  in  suffi- 
cientiam  ejus  sufficit  remotio  unius,  vel 
alterius,  quia  facilius  est  destruere,  quam 
construere  :  et  bonum  esl  ex  causa  integra, 
malum  autem  ex  privaiione  cujuscumque 
conditionis  requisHse. 

Prima  ratio  clara  est,  nam  proesupponit  io. 
differentiam  hic  definitam,  esse  unum  de 
quinque  Universalibus,  et  esse  communem 
ad  differentiam  intermedlam,  et  ultimam. 
Definitio  autem  ista  non  est  ita  communis, 
sed  tantum  convenit  intermedia^,  vel  gene- 

ricae,  ut  patet. 

Secunda  ratio  etiam  clara  e3t,qu3e  tamen 
ponit  differentiam  (ut  prima  facie  apparet) 
esse  abstractum,  et  per  consequens  non 
applicabilem  subjecto,  vel  fundamento  pri- 
mo-intentionali,  quia  prsecise  in  concreto 
applicantur  intentiones  fundamentis,  ut 
supra  tactum  est  sa^pius.  Quod  autem  sit 
abstractum.  oslendit  eo  quod  sibi  corres- 
pondet  concretum,  ut  diiierens  :  quod  con- 


fimi.il  cx  loxlu.  Ubi  aflveilo  fjuotl  cuiu  Ui- 
cil  iri  (Irio,  et  ronsi  ilitfr  in  nliis,  qiiod  por 
alia,  iiilollij^it  alia  «iuo  nioinijr.i.  Iioc  imI, 
dinor-orili.im  propri.im,  (•Ima^^is  propriarn  : 
ul  scilir.ol  hoiiio  fior  r-isihilc  ab  asino,  p*>r 
ruflihilo  (lilTor'l  «iilforonLia  propria,  ol  per 
ralionalo  ab  irr.ilionali  (lilTerl  diTorenlia 
maj^is  prof)ri:i. 
Terlia  ralio  polesl  rofliici  afl  n-molionom 


OI.KSTH)  WVII 
iiiU-; 


J!I7 


Hum  '  -^  ■eeuuJu 

if                iK,  cuin  smi  lu:.4   n;r          •l 

Iiiii'i-mi<iji  .        ■".'larum  -  •  ■  •                  c 

ad   rom  *             .    ul  »■  , 

flfl  •    ,11  f  if  I.  I'     .  A.  I     TH  1 

J'  ^. •.>■«« 

I.       .  .... 


igilur  noulrum  o; 
dividuum  vf»rf)  n: 
nf»n  Di!; 


''nrilni, 
In- 

rium  aulom  ol  A*^i. 

Fecunda;  coinlitioiiis  bonm  delinilionis,quia  dons  non  vidfntur  aliquam   1.  n 

scilicetii.-ucdoliiiitiononoxprimitossonliam  hal)ore  a»!  I  u,  lunr  quia  liabenl 

defiiiili  convoriioiitor,   eo  quf)d  doliriilurn  alia  rorrelaliva,   lum  quia  po 

non  est  relativum  :  hrrc  aiilom  flofinilio  osl  lura. 

relalivi,  qiiare,  etc.  Polest  er^'o  for-inari  ar  Quarla  ralio  p:  per    r 

gumorilum  sic  :  quandocunique  iri  dofiiii-  lorliaj  ron  lilionis  l*i>iiib -! 

lione  non   relalivi   punilur  relalivum,  ul  supponil  quo«l   Diff^r^nt  ae-il  ^ 

e.ssen'iale  in  fioliriilif)n ',  dofinilio  esl  vilio-  el  iliffi-rens,  vol  <liffert,  ejus  <• 

sa  :  sed   iri   hac  deliniliono  ponilur  taliler  concrelum  aulem  non  pole««l  v<»n' | 

rolativum,  orgo,  elc.    Mirif)roiii  oslonflil  in  de  suo  abslrac'©,  ul  supra.  q.  .1    ' 

principio  ai"guinorili,  ul)i  flicit  quod '/ic<  (/'•  doclaralum  osl,  quia  sunl  opi" 


•  ifn 

•i  i»m?- 


-I 


iii.^vll 


esl  ralio,  vol  do  raLio:i(.'  rol.itivi.    Nam  '/i'i      insoparahiles,  olc.    Cum   orjfo  non  po*«H 


de,  iit  fJiclum  est  suf)ra,  qiuost.  1.  convoriit 
acciderilibus  intontiorialibus,  utpoto  pno- 
dicatis,  qiui'  roforunturad  subjocta.  Inipli- 
cilo  oiiim  iii  hoc  qiiod  ost  diri  <lr,  iricludi- 
lur  pr;L'dicalum,  vol  pnodicabilo,  et  sub- 
joctum,  vel  subjicibile,  qniv  siinl  rolaliva  : 
el  poiiiiur  hic  loco  yorioris,  quaio  ul  pars 
essontialis  dollnitionis. 

{)\m\  aiitom  DilToronlia  non  sit  nlalivuin 
oslonililur.  Primo  r-aliorio  o.ste:isiva.ooqu()d      qualo  hardotinilio  dicil 
esl  quo  ( t  rioii  f/uo'/,hoc  osl,(^st  rolalio,  ergo     quod  p  ilol  :  quia 
nori  est  rolalivuin.  Palot  consoqiionlia.quia      aliro,   (}uai<  assigiiai    1"» 
si  rolalio  o.s.sot  r'olativum,  lunc   r*ofrrr'elur 
ad   aliufi,   aut  orgo  seip.sa,  aiil  .ilia  :  non 
soipsa.  quia  in  omriibus  cilra   primum  dif- 
ftiunt  quo  et  qiod,  .sonlonlia  lioolii.Si  alia, 
qu;i'r"o  do  illa  ut  prius,  vel  orgo  in   inflni-     deindo  : 
tuin  pnKossus,  vol  ndalio  non  rofi'r'ur,   ol      facii.  Pr 
por  conscquens  roLitivuin  non  oril.ol  prop 
tor  hoc  cominuiiilor  dicitur,  ffuod  rolalio 
non  fundalur  iii  rol  iliono. 

('.oiisequoiitfr  oslondil   itlom   inluclive. 
Nam  si  dilTorontia  roforlur.aut  orgoad  mii 
priiua'inlonli()nis,;iul.secund;o;  non  prima?     ni'<,  inli^nium 
qui;i  liiiif  rolaliva  iioa  OH^onl  simul  nalura         Dicil  orjro,  q 
qiiod  (\st  conliM  Pliilosophuni,  in  Pnoflica-     s.- 
moutis,  cap.  yV-  Kolaliono.  IUh  onim  prim«     goutui*,  aoa  uiuuii,  c;  cuouiiuuxa 


roflo  dici  qiiorl  dirfrr-  nlia diTrrl  per  suam 
dotiiiilifjncm  ab  aliis,  non  polosl  rw>r  mn«fe- 
qiions  donniri.  flnde  hoc  arirMr'.  i  non 

.soluin  oslondil  lianc  doli  •?>.   He  qu» 

qurrrilur,  non  osseconvi 
vpra.ililorconcludil,elifTonMiliam  i." 
haboro  dofuiilionem.  (>uinla.  el  ul  •• 

lio  polosl  reduci  conlra  >  >• 

noin  bona>  detinilioni.H,  eo  quod  non  .> 


1».    Al. 

Pliilo^ophum  <V  Tofiic.  ci  u.jt.fiur,  ra 
ci   supra,   c;ip.    de   ."^-    "       ••■  t    ■    • 
hal»olur,  «»1  il»i  derlar  .  n. 

Ad  of"-'  '''im  *  ;i 
1.1 


',.r 


ducil.  S 
ril,  el  sulvil. 
lUfrrrnl  a,  elr.  l! 
facil.    Priino  q 
millil.  N 


P.'rphTriuin,  . 
im    t'bi  doo 


318 


SIIPEU  llMlViiKSALIA  I'01{IMIYK1 


suballeriuc;siculcorporeum,velaniniaLum, 
vel  serisibile  iii  Geriere  Subslaiitia;,  el  simi- 
liler  in  aliis.  Alia  est  Differenlia  uUima, 
qu;u  scilicet  esl  divisiva  ullimi  Generis,  el 
constiluliva  Speciei  specialissimae  :  ut  ra- 
/io/m/c,  vel  secundum  alios,  mortalc,  res- 
pectu  liominis.  Vel  Iioc  totum  ralionale 
mortale.  lla^c  distinctio  satis  patet  de  mente 
Pliilosophi,  et  Porphyrii,  ut  supra,  q.  de 
nuiiiero  Universalium,  tetigi.  Ponit  ergo, 
juxta  membra  hujus  distinctionis,  duas 
conclusiones,  vel  tres,  salLem  implicite. 
Prima,quod  liajc  definilio  secunda  est  Diffe- 
rentise  interraedia^,  universaliter  sumptoe  : 
ita  quod  cuilibet  tali  conveniL,  et  respectu 
ejus  habet  diclas  conditiones  bonse  deiini- 
tionis,  et  declarat  quid  ibi  loco  Generis  est, 
et  quid  loco  Differentiae,  sicut  tetigi  quoes- 
tione  praecedente,  et  in  simili  supra,  cap. 
de  Genere,  et  Specie,  copiose. 

■15.  Secunda  conclusio  est,  quod  hoec  defini- 

tio  non  convenit  Differentiaj  ultimae  :  ex 
qua  sequitur  terlia,  quod  scilicet  non  est 
deiinitio  Differentiae  universaliter  sumptoe, 
ut  scilicet  esl  communis  ad  intermediam, 
et  ultimam,  quse  est  tertiura  Universale.  Et 
datquamdaracongruentiamhujus  in  simili 
de  Specie,  quod  scilicct  sicut  Povphyrius 
assignat  unam  dcfinitionem  Speciei,  quae 
praecise  specialissimae  convenit,  aliam  vero 
vel  alias,  quoe  conveniunt  tam  specialissi- 
mse,  quam  subalternse,  de  quibus  supra, 
cap.  de  Specie,  habes,ita  assignit  unamde- 
linilionem  Differentioe,  quos  tanlum  inler- 
medioe  convenit,  vel  si  Differentise  in  com- 
muni,  non  tamen  univer.>aliter  ;  alias  vero 
assignat,  quoe  conveniuntcuicumqueDiffe- 
rentise,  et  ita  ipsi  communi  primo,  et  uni- 
versaliter,  ut  patel  discurrendo. 

16.  Deinde  objicil  contra  isla  valde  notanter. 

Priraa  objeclio  ducit  ad  hoc  inconveniens, 
quod  scilicet  si  prsedicla  essent  vera,  da- 
rentur  plus  quam  quinque  Universalia, 
quod  ostendil  ex  simili  raodo  se  habendi 
ipsius  modi  prsedicandi  in  quid,  ad  dlffe- 
rens  specie,  et  differens  7iumero,  et  ipsius 
modi  prsedicandi  in  quale,  quare  cum  per 
divisionem,et  contractionem  'v^%\vihinqaid, 


pro  differentibus  specie  et  nuinero  coiisti- 
tuantur  duo  Universalia,  scilicct  Genus  et 
Species,  sirailiter  si  hsec  definitio  non  sit 
Differentiae  in  corarauni,  sed  intermedisc, 
erit  alia  definitio  DiffereiiLi;e  ultimte,  quse 
conveniunL  in  hoc  quod  est  in  quale  essen- 
tiale,  et  differunt  prsecise  per  differcns 
specie,  et  numero.  Ipsum  ergo  inquale  con- 
tractum  per  illa,  conslituet  cum  illis  lias 
duas  species,  IiabenLes  distinctas  definitio- 
nes  :  quare  sex  Universalia.  Ubi  adverte 
cura  dicit  in  littera,  quse  diio  consimiliter 
se  habent,  etc,  quod  illud  debet  referri  ad 
differens  specie,  et  dijjerens  numero.  Vel 
ergo  sex  Universalia,  vel  hsec  definitio  erit 
Differentise  in  comrauni,etnoninlermedise. 
Secunda  objectio  est  quasi  confirmativa 
prsecedentis,  et  exclusiva  cavillaLionis. 

Diceret  enira  aliquisquod  Differentia  in- 
terraedia,  et  ultiraa,  non  erunt  duo  Univer- 
salia,  quia  conveniunL  univoce  in  ipso  Uni- 
versali  in  corarauni,  cujus  erit  una  defini- 
tio  communis  utrique,  ex  hoc  Logice  oL  in 
ratione  prsedicabilis,  propter  illas  quas  as- 
signat  Porphyrius  in  ratione  divisivi,  et 
constituLivi,  et  distincLivi,  in  littera,  ut  in- 
fra  tangetur.  Ilic  scilicel  prxdicari  deplu- 
ribus  inquale,  scilicetessentiale,nihilaliud 
addendo.  ArguiL  igiLur  quod  lalis  definitio 
non  valereL,  quiadatur  per  sequivocum,ut- 
poLe  per  ly  pluribus,  quod  osLendit  per  re- 
gulam  Philosophi,  in  Topicis  :  quia  oppo- 
situm  ejus,  scilicet  unum,  est  sequivocum, 
ergo  et  ipsum  :  quia  si  unum  oppositoriim 
est  raultiplex,  et  reliquura.  1.  Topic.  alle- 
gat  Philosophum  pro  assurapto.  5,  Metaph. 
text.  comm.  8.  eL  inde,  eL  raaxirae  Lext. 
cora.  12.  et  supra,  c.  de  Specie,  q.  2. 
perLracLaLum  est.  /Equivocum  vero  non 
prsefacLa  disLinctione,  sicut  non  definilur, 
ita  nec  definit.  Concludit  ergo  quod  sirapii- 
citer  Differentia  ultiraa,et  intermedia  erunt 
duoUniversalia. 

Consequenter  ibi,  sed  tunc  videtur,  instat 
ut  conclusionera  principalera  defendat,  el 
per  instantiara  tollit  secundamobjectionem 
dicens,  quod  si  procederet  illud  argumen- 
tum,  tunc  definitio  Universalis  primo  Peri- 


18. 


>TH)  WVII 


.119 


»"         '      ,  Cll!.  ti'   '      • 

siiii  i;  ■  l  ill  ;■  iiu  UL-  'ii-uii.uuat; 

v«T-t.'ili4,    li ...  .,  .w    ly  plunbui    wio    \vtv 

.  .  i  ....  -  ,  fy>M 


lionMciii.is  a.ssi^nial.a,  iion  v.iltM-fl,  <iuia  d.i-         iM-iuit:  nn   :   /*ro 

lur  p(T/>/«///Z/</.s,  iiiliil  a<l(|i'inlo,  ncr,  ip.uin 

coril.ralH'ii'lo,  scu  (lisiiiij,'iu'ii«lo,quo(l  lamcn 

non  csl  (lircndmn,  ul  .supr.i  (lcrlaravil,    q. 

6.  ol,  coininunis  scliola  (lcfcndil.   Si  aulcin, 

Inquit,  concc(Iil,    «lctlnilioncin    l'nivci-s:ilis  sini; 

valerc.in  qu:i  ponilur  ly ///'//•//.*(/.'»  al».s«jliilc,  sil  uwiuivocum  .'id   unum  num/fro,   t/y    '. 

a  simili  liabcs  con^^edcrc,  ct  vcrius  dcHni-  elc  non  hmon  shnpliriler  dicilur 

lioncm.  DilTcrcntiJDin  communi  iion  vili  irl  seU  S(?cunduin  quid  dc  i/no  .specie,    . 

per  ly  plnnfjm,  maximc  cuin  ihi  conlralii-  nere,  el  simpliriUT  de  uno  num^^ro,   m.-m 

lur  per  ly /// //?////<*.  .Scd  forlillcando  ol»j«»c-  suppa,  q.  2.  de  .Specie,  in  »•  •  via  le- 

tiones  adliuc  rcplicil   infcrcndo  lioc  incon-  nuil.  E.xcin  -^  ol  suo  oppO' 

venicns,   .sciliccl  ((uod    Gcnus  el  .Spccics  sito,  «luod  c.sl /i^/i  Ao/»o,  nim  A-o/iw  de  lio- 

po.ssunlconsimililcr  poiiiunuml  nivcrsalc,  minc  vepo  dicilur  r.el  dc 

Nam  sicullufugis  inconvcnicns  illatum,  picto,  vei  morluo,  luiu  quld  :  mo-io 

scilicel   quod  esscnl  scx   I  nivcr.salia,  eo  «o/i  A/>wio  oU  vero  uii  .  a«l  moplu 

quod  convcniunl,  illa  duo,!)ifrcrcnliasciIifcl  ct  non  mortuum,  cl  .Min{i;;t  iicr   " 

inlcrincdia,   et  ullima,  iii  ipsa  univcrsali  ulro/iuc,  licct  falsi  dii-alur  ■! 

Differcntia  cujus  eril  iina  dcnnilio,  cl  uni-  iul«'llij,'cndo  iion  itiorl-- 

voca,    ila  dicam  quod   Specics,  ct  Gcnus  -Si  aulcm  iniplli  - .»iii 

conveniunt  iii  lioc  communi,  quod  csl/)/'j?.  modi,  vcrc  .        . 


dicubile  de  pluribus  in  qui'l,  appcllclur  A, 
quod  scilicel  sil  infra  Univcrsalc,  cl  supr.i 
Gcnuscl  Spucicm,  et  dcllnialur  tili  dcliiii- 
lione  univoca  ulri«iuc,  el  tunc  erunt  tan- 
tuiii  qualuor  rnivcr.salia. 

Dcinde  ibi   cum  dicil,  rf/c/  poteal  :  rcs- 
pondcl  siinul  ad  haiic   rcplicam  et  ad  pri- 


sitas  enunciationiHnou  tollil  .  i 

pncdicati  :  vcre  tamcn,  el  .simj>; 

tur  de  morluo,  sivo  liominc.  sive  alio.l. 

dit  aulem  rati^mcm,  quar?  unum  mn   ... 

tur   ;uquivocc,    n'currenJo    al    n^irulm 

Topicam,   cl  concludil   quoJ    • 

sicut  prius,  sciliccl  sim; 


main  objcclioncin,  oslendcndo  sin^Mlaris-  t'"'n  quid  :  ul  liomo  do  vivo,  elmorlU".p-  r 

simc  similitudincm  noii   currcrc,  compa-  detcrminationem  disirahcnlcm  in  qu-d  ci 

rando  diffiTenliani   ullimam,   el   inlcnne-  sinipliciter. 

diam,  cx   una  paile  ad  Gcnus  ct  Spc«'iem         Tollil  autom  iiisdnlum  : 

cx   alia    :  quia    iicduin   pcr   (fi/frreutibu.<<  aliquis  diccrcl  qu  ilit«T  m»m//i  ^;. 

.f;/'C»(',  et /i'(//j(?/-o,  dilTcrunt  illa,  s(»din  ip.so  in   illa    I.    Top.   c.   5.  ol  5.  M. 

//j  7»//// :  qiiia  ;c«|uivocc  cis  convcnil,    uiii  supra.si  non  e.sl  nec  u'v     •■ 

pcr  modumparlis  pro[)ric,licct  appmiTiato  cum  ad  ip«i,  diccns 

pcr  inoduni  totius  :  allcri  pcr  moduin   l«j-  convcnicns,  quii  h  "• 


tius,  ct  propric,  ct  appro[>rialc,  ul  supr.i, 

q.  do  numcro  Univcr.salium  liabcl.  Non  sic 

ex   ali.i   [i.irlo  cst  iciiuivo  atio   ijisius    in 

quale  e.<senl!aU\  qiiia  ulraquc  DifrtTcnlia 

pr.cdicat  parlcni  form.ilcm,  licct  tamcn  pop 

modum  lolius,  ('onvc:iiunl  crp)  iii  iiiia  do- 

liiiilionc  DifftM*cnti;c  in  communi,  illa  duo; 

Tion  sic  isla  convcnimil  in  aliqiio  iiifrarni- 

vcr.salc  :  ([u.irc  concludit,  ul  prius,  (|uod 

DinVrcnlia  crit  uiiutn   rnivcp.salc,   Gcnus     qualiiop  • 

vcro  cl  Sp««cics  duo,  liaU-l  ati-iuuJ 


noininibus   nmltir 

maximo.i.  > 

Ulop  inlor  alia  dc  rr 

londiim  (no  lorlor 

losDphus  ibi  lom,  l 

Uiph.    Loxl.    comm. 

p. 

quim  1111 

Uoiiis,  qr 


.    I       .  ifl  «■  «  «i  « 

Ul    patiif 

l!   ttv 


i\. 


320 


SUPER  UNIVEUSALIA  PORPllVlllI 


ipsum  non  siLnatum  liabere  illu(],ul,  planla 
(licilur  privari  oculis  :  el  isle  modus  csl 
impropriis^^inius. 

Secundus  esl,  si  non  IiakU  illud  quod 
aplum  est  liabere,  aut  ipsum,  aul  suum 
Genus  :  ut  aliler  homo  dicitur  privari  visu, 
aliter  tidpa,  et  esl  minus  proprius. 

Terlius  est,  si  non  liabet  quod  natum  esl 
habcrc,  el  qu:mdo,  et  in  quocumque  loco 
fuerit,  et  secundum  quod,  et  ad  quod,  et 
ut  quanlum  :  ut  catulus  post  9.  diem,  et 
sic  de  aliis,  el  est  propriissimus. 
22.  Quartus,  per  vim  ablatio  ejus,quod  quis 

natus  esl  habere  secundum  impeLum  natu- 
ralem,  ut  voluntarium  :  exemplum  ubique 
clarum  est.  Ex  parle  vero  negationis,modi 
privalionis  sunt  quinque.  Primus  per  ap- 
poaitionem  hujus  pra^positionis  m,  inprin- 
cipio  compositionis  apud  Latinos,  velhujus 
particulae  a  apud  Graecos  :  ut  insBqmle. 
Secundus  ut  invisibile,  pro  eo  quod  nuUo 
modo  est  tale,  vel  pro  eo  quodest  tale,  sed 
turpiler,  et  sic  de  aliis  :  sed  hic  videtur 
coincidere  cum  primo  modo.  Ter  ius  pro 
eo  quod  parum  haLet  oppositi  positivi,  ut 
rtTvpoi/,  quod  La  ine  idem  est  quod  non 
igneum,  sed  hic  continetur  sub  secundo. 
Quartus  quod  non  facile,  vel  non  bene  est 
tale  ;  ut  insecabilo  dicitur  quod  non  facile 
aut  non  bene  secatur.  Quintus  quod  om- 
nino  non  habet  oppositum  :  et  hoc  modo 
monoculus  non  dicitur  caecus,  sed  qui 
nullo  modo  habet  visum.  Ad  propositum 
autem  Doctoris  hic  sufficiunt  primi  modi, 
scilicel  ex  parte  aptitudinis  assignati,  licel 
etiam  alii  modi  possint  applicari  bene. 
23.  Consequenler  respondet   ad  argumenta 

principalia.  Ad  primum,  remittit  se  ad 
dictum  in  solutione  qusestionis.Ad  formam 
argumenti,  negandum  est  assumplum,  et 
declaratio  ejus,  quia  praesupponit  falsum, 
scilicet  differentiam  in  communi  hac  defi- 
nitione  definiri. 

Ad  secundum  prsemittit  distinctionem 
Differentise  notabilem,  et  breviter  negat 
Differentiam,  ut  hic  est  sermo  de  ea,  esse 
abstractum,  sicut  nec  aliquid  aliorum 
Universalium,  eo  quod  (ut  supra,  cap.  de 


Genere  dictum  est)  Logicus  definit  sccun- 
das  intentiones  in  concreto  ,  nedum  ad 
supposita,  sed  etiam  ad  subjecta,  vcl  fun- 
damentajiam  sic  sunt  applicabih^s  primis  : 
bene  tamen  est  abstractum,  uL  est  species 
multitudinis,  el  primoe  intenlionis,  a  quo 
dicuntur  concre  ive  differens  et  diffe- 
rens,  et  significat  relalionem,  inquit  Doc- 
tor. 

Declarat  autem  quid  sit  Bifferenlia  se- 
cundo-intentionalit(3r  accepta,  ul  hic  est 
sermo  de  ipsa,  dicens  quod  hoc  nomen 
Differentia  transumitur  a  Differenlia,  ut 
esl  nomen  prim.c  intentionis,  quod  potest 
intelligi  vel  quoad  originationem  in- 
tenlionis  ,  ut  quibusdam  placet  :  et 
tunc  Differentia  primoe  intentionalis  su- 
mitur  ibi  non  pro  relatione,  vel  specie 
mullitudinis,  sed  pro  fundamento,  vel  ter- 
mino  ejus,  quod  est  principium  formale 
differendi,  de  quo  consequenter  loquitur 
DocLor.  Vel  potesL  inLelligi  illa  Lransump- 
tio  quoad  similitudinem  vocis,et  satis  bene, 
quidquid  dicat  Foksal,  sicut  hoc  nomen 
species  logice  transumitur  a  specie,  ul  si- 
gnificat  siraililudinem  realem  ut  supra,  q. 
4.  declaratum  esL,  qualiLer  species  eslshni- 
liludo  lenuis  individuorum,  secundum  Boe- 
tium.  Similiter  hoc  nomen  proprium,  et 
hoc  nomen  Genus  transumitur. 

Intelligo  ergo  quod  hoc  nomen  Diffcren- 
tia,  ut  signifieat  secundam  inlenLionem  ap- 
plicabilem  ei,  quod  est  principium  forniale 
Differentiae,  uL  DifferenLia  est  res  primse 
intentionis,  {ubi  noLanLer  dixiL  res,  et  non 
nomen,  quia  res,  non  nomina  fundanLur,  et 
sunt  relationes)  LransumiLur  a  DifferenLia, 
id  est,  ab  hoc  nomine  Differentia  primo- 
inLenLionaliLer  accepLo,  eo  quod  sicuL  illud 
significaL  relaLionem  fundaLam  in  muUilu- 
dine,  vel  speciem,  seu  modum  muUiLudi- 
nis,  isLa  isLud  significaL  inLenLionem  appli- 
cabilem  ei,  quod  esl  principium  mulLiLu- 
dinis,  utpoLe  raLionali  :  cL  suppo:iit  pro  eo, 
inLanLum  quod  ex  hoc  quod  talis  intenLio 
alicui  applicatur,  sequilur  necessario  dis- 
LincLio,  cL  differenLia  essenlialis  ejus  ab 
alio  cL  ita  muUiLudo   :   sicuL  lioc  nomen 


2S 


0' VESTln  xxvii 


•.■I 


2f.. 


ristis  trurisuinilur  ri»l  norilionorn  prali  ;  et 

cursHS  ad   niolum   v«'lo'('iu   ar|iKi-,  rl  e.sl 

ae/^iuivoralio  pcnes  secinKluin  ino<Jurn.Tan- 

gil  ei-go  Doctor  in  solutione  isla,    Iriplicern 

difrerenliani    :   unam  proprie  suinpt;irn,  el 

forinalitcr,  qux»  e.sl  specie.s,    vel    rmxius 

niuIlituiJinis,  el  prini.-L'  inlentionis;   aliain 

transuinplive,   qu.-e  est  .secundai   intenlio- 

nis :  tertiain  funfiamenlalern,  seu  origina- 

lem  respectti  ulriusque,  sed  diversimode  : 

ut  rationale,  vel  huju.smodi.  Kl  potest  poni 

fundamenlum  ulriusfiue,  vel  srillem  remo- 

luin  prim.T,  ct  propiriquiuu   .seruii-hi",   se- 

cundum  laraeu  diversas  ejus  a  cepliones, 

ut  supra  in  generali  dictuin  esl,  de  triljus 

accef)lioiiil)US  significativis   termini    coin- 

munis.Kl  licet  Doctor  apficllet  ipsuni  prin- 

cipiuni  formale  Difrerenlia',   po.sset  etiam 

appell.'iri  priiicii)iuin   materiale,    alio   res- 


II: 


u.Ad 


licel  ule4  alislrarium  prini.i 
noii  r»'fer;ilur,  ul  proeiil.i 
argurncn'.um  induclivum, 
niuin  niernbrum  ' 
••riim  ad  illa  Iria,  ..  w;-..-i  ijiii..aua:a  ruia- 
lione  sc<!uiidum  gpnu5,  ul  .supra,  cap.  d0 
Spocic,  q,  I.  diclum  csl  in  siinili.  Vcral  U- 
m«'ii  I)«>clur  suhjfrinm  lale  c.rp.t  ifv  f..  (^ 
illud  cjl  commune  ad  iii .  .-i 

singularc,  \tI  inferiua  :  cl  unr.  ! 

quod.unujiiesuliji.-ibilc.  El  allcgal  I 
pliuiii  1.  Topic.  c.  9.  Uefer  urctiamad  Gc- 
niis.  Et  ne  aliquis  inslant  quo  I  unum  uni 
primo  opponilur  ;  spccie:»  aulMn  prirno  op- 
ponitur  r.encri,  cl  c  con'ra,  derlanil  se.di 
ceris  quod  rion  inquantum  Gcnui  eil,  acl 
inqu.intuin  divisum.el  Difrerenlia  '' 
.Siniililer  referlur  ad  sptriem  non  priiuo.ul 
species  csl,  sc<l  inquanlurn  n.     ■  '     ,  pcr 


tiones  pro  fundainenli.s.  Simile  infra.  .  .ij.. 
de  Proprio,  qiKTsl,  I.  habcl,  cl  alibi,  .-iap»\ 
IK'inde  anteqiiam  solvat  quartum  prin- 
cipale,  solvit  quinlum,  quia  rjus  s.  !::•: 
drpeiidi''  e.\  dictis.  Non  csl  cnini   i  . 
nien<  eju.sdem  rospcciivi  ad  divcrsa  n-ia',!. 
pltires  esse  definitioncs,  ul  supra,  cap.  »! 
.SiHvie,  «I.  I.  dictum  csl.  DifTen^nlia  aulrm 
est  liiijusmodi,  ut  palel  c.x  pra  : 


peclu,  proquaulo   fiiiidnn. '1111111)    .|e  quo      «lifrerenliam,  ubi  stMnper  .supponuii.  .:  ' 
slaliiii  inagis, 

Deiudo  ab  prob.itionem  assuinpti  re.spon- 
det,  quod  tanluin  a  Diffcrenlla,  ut  est 
noincn  prima'  iiitciilionis,  con  relivo  dici- 
tur  r///7'c/7'/i.s,  el  ad  diclim  Porpliyrii  res- 
poiidet  siiigulari.ssime  ipsum  exponendo, 
dicons,  (luod  cuni  dicilu!-,  Sucrat -s  senex 
differt,  iion  esl  intelligenduni  i\\vAiUffert, 
vel  lUlfcrens,  ibi   piiudicatum,  sit  concre- 

liim  Dirrereiiliu',  ul  csl  .secund.i  iutenlio,  claral  ergo  [mt  ortlinem  (luriluor  .! 
«<v/ s/V,  iuquit,  c.«f/ /7//^/ dictuiii,  vel  exem-  nes  Differenlia',  quas  iHMiil  I 
plum,  (id proiioailum  cjus,  (|ui;i  illa  exlrc- 
m.i,  .scilicel  Socrat"s  scnt\r,vl  Socnitespuer^ 
fund.iiil  ex  nalur.i  rei  ditTcrentiam,  ut  e.sl 
rclatio  rcalis  :  a  (iiia  sic  dciiominatur,  et 
in  ip.-iis  extrciuis  totalibus  suiit  ali(iua  prin- 
cipia  forni.ilia  difr^Tcndi,  ul  pucritia,  ct 
.sciicctus,  (iiiibiH  inlelbvtus  applicat  lianc 
inlcntioiiciu  Diffrrcntia,  iit  est  coinmuiiis, 
cujus  nonu'n  Ir.iiisiimilur  a  DilTerenlia 
rcali,  ut  prius  not.ivi.  Simililcr  est  de  ex- 
Ircmis  l)iffcrcnti;c  proprijc,  el  magii  pro- 
priiu  intclligcndum.  Vull  eiiiin  quod  .sem- 
perconcoiiiitanlur  .se  pncdiclic  irc.s  DilTc- 
rculi;c. 

\.l  lcrliiui  nMponde',  rccurrcndo  nd 
eaiudcm  (listiii.'lioncni  Dirrt'ivnti:i'.n('>;.'mdo 
dilTcrcnti;uu  non  referri,  ut  liic  accipilur. 

Tora.  t. 


rt"- 


/tmut 


Prima,  iu(iuil,  esl  ejus  iHquantum  • 
lira,  ul  supra,  q.  3.  hnjus  cap.  n< 
lillcra  csl  salis  clara.  Seatnda,  id 
dequa  in  liac  (iu;csli.)in'  qn.iTilur, 
f t' ren li iP  intrrmetiia',  iii  t\        • 
D(x''or,  intfu  tHtum  et  t'Hi    > 
qiKMl  illa  csl  ejus,  ul  cnl   \ 
per  con-s<H]uens  ul  referlur 
relatione  st-cundum  «Jrri:- 
pialur  p'ti«'r.»liu.H,  ul 
tlono  qi.  li'»,   h«*  »1, 

differenlibus  j; 
1«  quatt»,  »cili«vl  • 
Di(T*'rt  nti;t'  111  c.nimuni. 
rnivcmilc.  dc   u< 
dc  illocs'  pnn 
l;inqunm  dc  ad  lo 


29. 


322  SIIPER  UNIVEUSALIA  PORPIIYIIII 

Alioe  ducc,  scilicel  Lcrlia,  qucc  esl  Diffe 


renlia  esl  illud,  quoiesl  nalum  dividereea     concedendo  consequenliam    cum    majori 
qitiB  sunt  sub  codem  gcncre  ;  el  quarla,quse 


Ullimo,  respondel  ad  formam  argumenli      31 . 

^  °  Concrclv 

suD  abi 

minorem,  el  probationem  ejus.     *'''^"^'<^ 


negando 


est,  Differentia  est  qua  dif/ermit  a  se  sin- 
gula,  dantur  de  ipsa,  inquantum  divisiva 
esl.  In  quarum  prima  langiLur  divisio  ac- 
tiva  ;  in  secunda  passiva.  Sed  sicut  Porpliy- 
rius  et  exposiLores  ejus  in  liLLera  dicunL, 
consimiliLer  diciL  DocLor,  quod  illa  quarta 
sic  absoluLe  sumpLa  parum  valeL,  eL  cum 
corrJgiLur  per  addiLionem  isLam,  scilicet  et 
conducit  ad  esse,  el  est  pars  essentialis  esse 
rei,  tunc  conLraliiLur  magls   ad  raLionem 


quomoa 

LiceL  enim  concreLum  opponalur  suo  pro-  opponai 
prio  absLraclo,  non  Lamen  concreLum  con- 
creLo  disparaLo,  vel  absLracLo,  salLem  non 
ulLimaLo,  ut  supra,  q.  3.  de  Genere,  dixit. 
SupponiLur  ergo  falsum  in  argumenLo,  sci- 
liceL  differenLiam  hic  deflniLam  esse  abs- 
IracLum  hujus  concreLi  differens  specie.  Ex 
hac  soluLione  habes  quadruplicem  diffe- 
renliam,  Lres  sciliceL  prius  enumeraLas,  eL 
quarlam  nunc  addiLam,   quae  esL  species 


30. 


consLiLuendi,  quam  dividendi,hoc  est  dicLu     mulliLudinis  ralionis,  vel  modus  ejus,  vel 

quod  lunc  illa  definiLio  erii   DifferenLise, 

inquanLum  consLiLuLiva  esL,eL  sic  duse  erunl 

ejus,  inquanLum  consliLuLiva,  eL  ima  in- 

quanLum  divisiva,    eL    quarLa  inquanLum 

Universale,  vel  proedicabile. 

Ad  quarLum  principale  respondeL  ponen- 
do  sequivocaLionem  DifferenLioe  secundo- 
InLenLionaliLer  accepLae.  Nam  uno  modo 
accipiLur  prouL  jam  in  soluLionibus  pr8e:e- 
denLibus  declaraviL,  ut  hic  esL  sermo  de  ea, 
scilicet  ut  esL  lerLium  Universale.  Alio 
modo  uL  supra,  cap.  de  Genere  LacLum  esL, 


salLem  in  ea  fundaLur  immediaLe.  Insat 
conlraisla,  osLendendo  quod  differentia  est 
abstractum,  et  hoc  ut  esl  terlium  Univer- 
sale  :  et  est  conLra  soluLionem  prseceden- 
tem,  el  conLra  soluLionem  secundi  princi- 
palis.  Quod  probaL  dupliciLer.  Primo  ex 
quarLa  definiLione  differenLise,  quiaponiLur 
lanquam  quo,  eL  non  Lanquam  quod.  Esse 
auLem  quo  est  proprieLas  absLracli  :  esse 
vero  quod  concreti,  quod  ostendit  in  exem- 
plo  de  albedine  et  albo.  Secundo,  quia  si 
est  concreLum,   habel  absLracum,  quoerit 


Dlff-eren-  declarando  illam  particulam   differentibus     ergo  quid,vel  quale,  innuens  quod  nullum 


tta  concre-  „„^.,-, 
live  et  ab-  specic, 

stractive 


posilam  in  definiLione  Generis  : 
primo  modo  esL  concreLum,  secundo  modo 
absLracLum,  cujus  concreLum  esL  differens, 
eL  habeL  sub  se  duas  species,  sciliceL  diffe- 
rentiam  specie,e\,  differentiam  numero ,qm- 
bus  correspondent  sua  concreLa^sciliceLc///"- 
ferens  specie  eidifferens  n^fmero. Etadjungit 
congruiLaLem,  eLprobabiliLaLemhujus  dis- 
tinciionis,  eL  soluLionis  ;  quia  tam  defini- 
lum  hic,  quam  definienLia,  reperiunLur 
univoce  in  omni  genere.  eo  modo  quo  de 
Genere  supra,cap.  de  Genere,dixiL,et  decla- 
ravi  ibi.Nulla  autem  res  primae  inlenLionis 
sic  reperiLur,ergo  hoecparLicula.sciliceltZv"- 
/erai/j^^ws  s;9ec/e,  positaindefinitione  Diffe-  ei  quod  prcedicatur  depluribu^, :  sallem 
rentise,  cum  sit  applicabilis  rebus  omnium     quidquid   sit  de  Genere,  et  Specie,  et  de 


Ow 

num. 

Intenl, 

nes  dt 

niunl 


delur. 

Ad  primum  respondeL,  *  declarando 
singularissime  illam  quarLam  definiLio- 
nem,  quse  declaraLio  ubique  ponderanda 
esL  (sicuL  supra  tetigi  ssepius)  quia  &efi-perfun> 
nitiones  inLentionum  danLur  per  funda- 
menLa,  pro  quibus  supponunt,  et  possunt 
bene  intelligi  praedicaLione  maLeriali  esse 
verse,  quamvis,  ob  maximam  subLiliLaLem 
DocLor  reducit  eas  supra  ad  proedicaLiones 
•formales.  Unde  cum  diciLur,  Genus  est 
quoil  prsedicatur  de  pluribus,  eLc.  poLest 
inLelligi  in  proedicaLione  maLeriali  sic  :  Ge- 
nus  esL  inLenLio  applicabilis,   vel  applicaLa 


Genere,  licetnonomnibus,eri!;  intenlionale, 
et  per  consequens  ejus  absLracLum.ELaddit 
unam  proposiLionem  notabilemdeconverLi- 
biliLaLe  definiLionis,vel  descripLionis;  eLde- 
finili,  seudescripLi:et  concludit  IntenLum. 


DifferenLia  per  modum  pnudicabilis  defi- 
niLa,  ipsaLameninraLionedivisivi,  vel  cons- 
Lilutivi  definiLa,  supponiL    necessarlo    pro 
fundamenLo. 
Dicit    igiLur  quod  Differenlia  est  qua. 


33. 


or-  rsTio  wvii 


nonulforma  inform.-inlo,  siciil  alt>e<lo  «•sl, 
qiia  aliquiiJ  f!.sl  album  formaliter  infor- 
maris  ipsuin,  el  lioc  esl  diclum  prius,  quod 
scili(X)l  (liffrronlia  non  induil  motlmn  dif- 
foronliic,  sod  bono  .Sp«.'c:oi,  sed  qin  ul  in- 
lonliono  applicabili  principio  «lifforonlia', 
ut  ralioiiali,  vcl  liujusmoli,  tlifforenlia 
spocio,  ut  qno  socundo-inlonlionaliler  ac- 
ccplo,  diffnntnl  n  ae  !<ingn'a  spocic.  In  qua 
declaratione  tangit  triplicem  diftorenliam, 
scilicol  duplicem  secundo-inlonlionalom, 
etunam  primo-inlontionalfm  fund.imonla- 
lem,  vel  sccundo  inlontionalem  por  mo- 
dum  prim.^c  so  hahont«Mn.  Non  .solum  onim 
istic  d«'(inili(jnes  Diffcrentiic  poisunt  vori- 
ficari  iu  fundamonlis  primo-intonlionali- 
bus,  vcrum  eli.im  in  .secundo-intontionali- 
bus,  ut  supra  de  rionere  ot  Specie  in  .si- 
mili  diclum  «)st.  (Ju:irtam  voro  lacuit  hic, 
so(lanibi  sit,  utscilicet  est  relalio  roalis, 
dubium   «»sl,  do  qiio  fortoin  lcrlioarticulo. 

Ad  aliiid  dicil  (siculsupra  tactum  osl,  cl 
infr.i.  cip.  de  1'roprio,  qiucsl.  1.  solvondo 
socuiidum  principalo,  h.ibct)  quod  non  po- 
lcst  abstracliim  diff«'rcnli;c  cxprimi  uno 
nominc,  sicut  ncc  aliorum  1'niver.salium, 
forto  proplor  ponuriam  torminorum,  vcl 
iP(juivocalionom,  scd  lantum  circumloni- 
livesic,  .scilicol /n/<?/j^/o  (liff-reatiip,  simi- 
lilor  do  aliis  dicendum  csl  :  talcautom  non 
pncdicatur  dc  r.itionali  ,  qtii.i  cst  ab- 
slractum  a  subjocto.  Undo  supr.i  di.xil 
quod  Ikcc  esl  fal.sa,  homo  est  intentio,  imo 
h;cc  cli.im  xprries  cst  inlentin.  Ibi  notantcr 
dicil  ratiunafi  ct  non  rdtion^ilHaa,  ul  infra 
cap.  dc  Accidonto  in  simili  liabol,  ct  supra 
oliam  lclij;i.  Quia  sicut  iiilonlioiuvs  concro- 
tiv«' «'onsidorantiira  Loj^ico,  ita  ol  funda- 
m«'nta,  sallom  in  .ilitiua  coucroliono. 

rilimo  p«;r  modum  corollarii  cpilo^Uivi 
colliy:il  principali.i  qu;v'ilam  diclii  in  .solu- 
lionc  cl  «jiKcslionis  ct  arlicul«»rum.  Pri- 
mum  dictum  osl  doinulto  cl  M/io«]uod  ik);- 
sunt  accipi,  v«'l  primo-iulonlionalilcr,  vol 
sccundo  iul«'uliou;ilil«M'.  ldo«)  ."».  Molaphy- 
sicjc,  cap.  i\o  Uno,  riiil«>sophus  pouit  tluas 
divisioii«'s  nnins  ;  uii;im  ro;iltMn,  nli;im  Lo- 
gicam.  Siniililor  i>olt\st  «lici  do  mnlto  cl  «'• 


cuiidum  hor  pcrlincnl  ad  .  ^ 

I/)gici,  vel  Mola;  •  cuO' 

Hidorala,  et      '  ■  uiti- 

vo^.atio  ^rwn  i-i  'jinm  'j:  icr  •,  '.[^i.i,..  di''al, 
quo<l  univ<5ce  rc'  -•  •   'ur  in  o:u:ii  (ieiicro 

inquanlum   into:  '■'•^l  non   • tri- 

tumrcs. Ilx:  mix...  '^ir{>,  ^q 

qua'.sli«jni.s  ol  quarli  li' 

lor  in  originatib;H  ;  •« 

pfttest  exie  xquiovrum,  el  ra 

corrupla.oijiidiciomcopawll  ri 

.sic  :  In  ijuid  tamen  potest  esxe  rq^ir  trum, 
olc.  quasi  dical,  quod  in  qu'd  :e 

cf)nvonil  fJoneri,  el  -^  iil  priui  dic- 

lum  esl,  in  corporc  qu;i  .  ct  loco  U- 

lorum  posuil  piura  xpecit,  vlnnmero  ;  Iioe 
est  diclu,  quocJ  elsi  pluraUtas  dicaturuni- 
voce  de  illiJ,  elsimililcr  in  q'tn*e,  non  U- 
moii /■« /7»/»//,  quod  iiilclligo  via  «I  \\ 

non  prajdicalionis ,  differcnliaj  acti;)ij;iiur 
pro  sp.^cicbus  p«»r  e.is  consliluli<. 

Si  volucris  alio  modo  cxpouorc,  con.. 
di^ra  ip.sc.  Possol  liller.i   iiii.!l!:'l   alMuIuU) 
sic  :  potrst  tamen  esse  :p<jni  .  elc.  aci- 

licclaliquid  polcsl  poni  ay]uivocum  a<J  illa 
pr.)  substralis  suppononlibui,  licel  illiid 
non  sil  pluralil-is.  .\d«lil  eliam  ali«id  »lic« 
lum  in  soliilionc.  quomxlo  vi  '  i- 

lit/is  iii  dofinilione  CnivcrTWilijsii  t;  .tn 

clc.  T.inla  prolixilalo  Juxla  lillcmru  u«us 
sum,  quia  difticilisc:»!,  cl  no  vidcar  mita 
(ut  aiunl)  itertransiens  fa rinam. Locior  au- 
lcm  ingcniosus  ab!  vol  dilalel,  ul 

cxpotlicril.   Novl  eium  tumu.H    p-  t, 

proquibus  laboro,  cx  rhari'  "    '  >• 

lixitalom,  v«d  ni;'-  fo^-  .», 

imo    dul)ilo    oxr  ■"•    ■ 

nim«|Uo  allcra.  I; 

m.>l:i'  a  .stMisibus 

lor  pcrlraclari,  •  <  ■   du- 

biio  gnissa  c.ipila   1  u 

limon  patiens  rsl. 

l)KTKnTio,oc»*urrunt 
ca  dicla  I>onori«i  In  ' 
mo  oinM  M»Iii 

|)oclor(|u  ti 

iHt'rmr  Ht,  mon 
nits  pr  ir  dr  boc.  ol  itlo.  qiue  Un- 


Jl. 


324 


SUPEIl  UNIVERSALIA  PORPIIYUII 


38. 


tum  numero  difforunt,  ut  supra  quaest.  1. 
de  Genere,  teligit,  simililer  videtur  dicen- 
dum  de  Differenlia,  non  enim  coinraunior 
Genere  ;  igitur  divisio  differentiJt!  in  inter- 
mediam  et  ultimam,  est  tanlum  in  indivi- 
dua,sicut  tactum  est  ibi,  de  divisione  Ge- 
nerls  ingeueralissimum,  et  subaliernum  : 
et  Speciei  in  specialissimam,  et  suballer- 
nam.  Individui  vero,  inquantum  talis,  non 
est  definitio,  neque  demonstratio,  neque 
scientia,  7.  Metaph.  et  cap.  de  Specie  in 
Porphyrio,  et  alibi  ssepe.  Male  ergo  dicit 
hanc  esse  bonam  definitionem,  et  cum  hoc 
ipsam  esse  differentiae  intermedise,  ot  non 
ultim8e,nec  ipsius  Differentise  incommuni. 
Possetconsequenter  ibi  dubitari,  sicut  su- 
pra  de  definilione  Generis,  innuendo  nuga- 
tionem,  cum  diciluv  de  pluribus  differenli- 
bus. 

Item  non  videtur  salvabile,  unam  diffe- 
rentiam  alicujus  Generis  divisivam,  esse 
univocam,  et  alteram  oppositam  sequivo- 
cam  :  cum  igitur  inqnid,  et  in  quale  sint 
differentise  ipsius  prcedicahilis  de  pluribus 
ut  supra  soepe,et  hlc  dicit,  ergo  in  quid  non 
erit  sequivocum,  et  in  quale  univocum. 
Probatio  assumpti,  tum  per  regulam  To- 
picam,  Si  unum  oppontorum  muUiplex,  el 
allerum  eril  muUiplex  :  tum  quia  Diffe- 
rentia  est  divisiva  Generis,  et  constitutiva 
Speciei.  Sed  univocum,  cujusmodi  est  Ge- 
nus,  non  dividitur  per  sequivocum,  simi- 
litercequivocum  non  conslituit  intrinsece, 
et  essentialiter  univocum.  Sicut  enim  non 
definitur,  ita  nec  definit,  et  per  consequens 
nonconslituit.  Posset  confirmari  idem,  ex 
identitate  Generis,  et  differentioe  :  unde 
sequitur  unum  esse  multipleXi  si  alterum 
esset  tale. 

Item  non  videtur  major  convenientia  Pro- 
prii  et  Accidentis,  in  quali  accidentali, 
quam  Generis  et  Speciei  in  ipso  in  quid  : 
sed  illud  illis  est  univocum,  ut  videtur 
Doctor  velle,  in  cap.  de  Proprio,  et  Acci- 
dente,  ubi  ponitmultiplicem  acceptionem 
Accidentis,  el  in  definitione  Proprii  poni- 
tur  locogeneris  expresse,  et  Accidentis  im- 
plicite,  vel  saltem  se  tenet  ex  parte  gene- 


ris,  vel  potentialis,  seu  contruhibilis  utro- 
bique. 

Prseterea,  videtur  quod  ratio,  quam  assi- 
gnatpro  ista  fequivocatione,  nuUa  sit,  cum 
dicit  quod  Genus  prxdicat  partem,  elc. 
Quia  si  sic,  sequeretur  ubique  quod  nihil 
esset  univocum  parti  et  toti,  quod  videtur 
falsum,  tam  de  partibus  subjectivis,  quam 
etiamde  essentialibus,  et  inlegralibus  at- 
que  quidditativis.  Posset  insuper  ibi  *  pon- 
derari  qualiter  Gmm  prxdicat  imrtem  et 
Species  totum  formaliter  accepta.  Nam  su- 
pra,  qua?st.  3.  de  Genere,  dixit,  ex  inten- 
tione  Boetii,  quod  Genus  inpraelicando  esl 
totum,  licet  in  defmiendo  sitpars.  Similiter 
quomododifferenlia,  cum  sit  relatio  ratio- 
nis,  prsedicat  partem  formalem  Individui 
vel  Speciei  ? 

Item,  posset  congrue  dubitari,  quare 
non  definivit  Porphyrius  differentiam  in 
communi,  ut  est  tertium  Universale,  de 
quo  in  hoc  cap.  intendit,  ut  dicit  hic  Doc- 
tor,  cum  tamen  Genus  in  communi  defi- 
niat,  et  non  genus  subalternnm,  nec  gene- 
ralissimum  primo  ? 

Item,  quare  potius  differentiam  inler- 
mediam,  quam  ultimam  definit,  maxime 
cum  Speciem  specialissimam  in  ratione 
prsedicabilis  definiat,  etnon  subalternam? 

Item,  aut  Porphyrius  enumerat  species 
specialissimas  Universalis,  aut  tantum  su- 
ballernas,  aut  utrasque.  Si  specialissimas 
erunt  plura  quinque,  patet,  quia  differen- 
tia  ultima,  et  intermedia,  sunt  duoe  spe- 
cies  specialissimse  Differenlioe  in  communi, 
uthic  videturhaberi  ;  similiter  de  genere 
generalissimo  et  subalterno  respectu  Ge- 
neris  in  communi  et  de  specie  specialis- 
sima  et  subalterna  respectu  Speciei,  et  de 
proprio  hujus,  et  illius,  respectu  Proprii ; 
et  de  accidente  separabili,  et  inseparabili 
respectu  Accidentis,  est  dicendum.  Erunt 
igitur  decem  Universalia.  Si  subalternas 
primas,  erunt  tantum  duo,  videlicet  unum 
dictum  de  pluribus  in  qiiid,  el  altorum  in 
quale,  vel  saltem  erunttantum  tria,  vel  ad 
plus  quaLuor,  ponendo  oequivocationem  ip- 
sius  in  quidel  ipsixx^  in  qmle  in  communi  : 


Ot.-E.STIO  XXVII 


996 


Gonus  videlicet,  el  Spccics,  Differenlia.  et  Httl  ha^c  prir— *-  ' 

Prx'dical)i/('  in  quale  accid.nUile  diclum,  a  quibaHsi .o.,  i,.n.-,u..u>.  ..nj  • 

nisi  forle  /in;,'as  illud  esso  a-quivocuni.  non  duliiUinius. 

lleni,  videlur  iniplicare,  cum  dicil  unum         Ad  iK:i  i..'itiir    siisiinrn  !..   ^^  inr-.p  rv>r- 

dici  sinjpliciter.el  .sccun<luni  quid,  non  la-  lorem  v« 

nien  aquivoce,  cum  taiuon  secundus  mo-  nabor  n  :.  . 


Ad    primum,   aJioH  illam    di 
problem.ilicc  lc.igi,  q 
ni  (icnus,  ol  siroililcr  > 
rcnlia,  clc.  babcro  modum  Cit-ncrui  rf.spi-clu 
suorum  inferiorum,   vol  modum 


dus  a'quivocalioni.s  1.  Elenchoruni  axsi;,'na- 
tus  sit  illc. 

llem  quoniodo  nonossel  fallacia  a  secun- 
dum  quid  ad  simplicitcr,  vel  salU-m  e  con- 
lv:iU\c,snnl  unum  numcro^ergi  unumapccie, 
conlra  ArisloUdem  .">.    Mctaph.  qui  sic  do-     8peciali.s.sima!,  ol  prima  via  vjil.-lur  m 
cet  recta  ar<,ni('r('.  .secura,  quxsi  U-ncalur,    f 

Itom,  sicut  unilas  numoralis  el  simpli-     argumcntum,  i 
ciler  unitas,  ct  alijD  .'■ecundum  quid,  ila     mcdiam  cssoinji.iauuui,   uii*uu;um 
pluralilas  proporlionis  eU  simplicitcr,  cl     lem.  .Scdsialia  via  t<  ■      '  '  "     ' 

maxinie  pluralitas,    ul  docot  Philo.sophus     evaderc  argumcntum.  .,    ^-liii.ui». 
ibidcm,  in  5.  Quare  infert  alias,   et  non  e     retur  do  .Spocie  sptvialissinrt  "•  •' 
contra  :  sicul  c.\  alia  partc  pcr  opposilum     re  gcncralis.simo,  quorum  i! 
deunitaU!  :  igitur  sicut  1///J/WJ  dicitur  sim-     signal  rorphyrius,  nisi  quis   . 
pliciter,  oL.socundum  quid,  ila  eodem  mo-     UilcsdelinitiunosinUdligunlurin  ■ 
do  pluralilas;  doclaratio  ergo  Doclorisnul- 
la  est. 

Itoni,  ci  quod  e.st  simplicitcr  lale,  el  ei 
quod  secundum  quid,  nihil  datur  commu- 
ne  univocum,  c.v  intcnti(jno  huju;,  infra, 
cap.  dc  Kolationo,  cL  1.  Scnlcntiarum,disl. 


/61,  uLvoriliconturinfundamenlis  in  aclu  ex- 
ercilo  ct  sicindividua  dcfiniri  nou  iiMrouve- 
nil,  sccus  cssel  do  aclu  exercilo,  claic  ex- 
poncaUur  rhilosophus,  ubi  a  r. 

Sed  vidclur  difticullas  spccialts  adhuc 
de  gcncrali.ssimo,  quod  iVx^Uir,   in  qua^s- 


21).  lirgo  unum  non  est  univocum  ad  unum  tium^  .\nU»j)ra*  licameulorum,  a.s.sigualsub- 
numero,  ct  specio,  etc.  igilur  aquivocum,  jeclum  libri  l*ra*dicamonlorura.  cl  1m>c 
vel   dalur  modium,   quoJ  vidolur  coalra     sccundo-inl  :-     Numplum .    cura 

islum,  ct.scquacoscommunitei  subj(vlum  .^ 

(^irca  illud  o.xoinplum  dc  uun  itijininr  <•.</ ct //«»«,  li  j 
posset  dul)itari,  .sod  non  curo  immor.iri.  .Mi-  st?  primo  dc  ips.-.  .ju  .  i.  i.  ; 
rum  ost  oliam  quod  (ienus,  vcl  Spocios  ad- 
dita  uniUiti,  dicatur  dctorminatio  dislra- 
hens,  sicut  morluum  homini,cuiu  Uimon  is- 
ta  cons(Viuontia  non  vah.-al,  fiomu  vivus,cr- 
(ju  humo  morluus  :  hajc  autom  valct,  sunl 
unum  numcro,  ergn  unum  spccie,  vcl  ge- 
ncre  ol'*. 

UcMi,  poLcsL  dubiUiri  circa  Uilcs  divisio- 
ncs,  un'us  scilicoL  clj>rivationis,  claliorum     lohs  hujus.  IIU'  a 
sic  divisorum,  ad  quam   spiciom  divisio-     lurt' 
iiiiui  a  llooLio  a.ssignaUirum  halx'nl  rtHluci. 
Non  vidotur  quod  ad  aliam,  quam  ad  aj- 
quivociiu  a'(iuivocaUi,  vol  univoci  in  uni- 

vocaUi,  vcl  si  ud  null.im.  igilur  lkx?lius  di-         A4  ■^   -^*-* 

minutuscsL.  riura  alia  po.s.sonl   ibi  langi. 


cari  do  individuo.   Si-'  'l'" 

(juod  dennilionc-i  ^, ,  i; 

in  aclu  sign(i'u 

|)or  s<'  primo  d< 

tialibus  sui^  i!i  , 

m  i,L'is  ^ 

n 

l.i  .laclii' 


Ival  onim  i< 


♦♦T  «*«>•  M- 


,  ;l 


U  cap. 

de 

rc3  suli 

, 

tii' 
A4 

|.;iU'l  i 

«    '-* 

J     lU    U.    lA^ 


t.il       «.V 

.1.,      , 


4S. 


U. 


44. 


»«    it^    •  «   , 


.;> 


323  SUPER  UNIVEIISALIA  POIIPIIYRII 

qujEsUone  dc  hos  mola,   et  quccsl.  2.   po-  alterum  irquivocum,  ul  patet  in  divisione 

nuntur  enim  non  ut  parles    distinctsc,  sed  entisinsubslantiam  ct  accidens.  Vel  unum 

ut  specificatum,   et  specificabile  :    et  ita  univocum,reliquum  vero(ut  hic  ponitDoc- 

unum  est  expositio  allerius,    Dantur  enim  tor)dictum  simpliciter,  et  secundum  quid. 

istsedefinitiones  communiter,  ut  docetPhi-  Iloec  tetigi    aliqualiter    supra,    quyestione 

losophus  7.  Metaph.  perGenus  primum,   et  quarta  Antepraedicamentorum. 

omnes  differentias,  usque  ad  ultimam.  Sed  licet  ista  sint  probabiliter  dicta,    ha- 

Ad  aliud,  sustinendo  ipsum  in  quid  esse  bet  nihilominus   dictum  Bocloris  specia- 

proprie  cequivocum,  potcst  dici  uno  modo,  lemdifficultatem,  dedivisione  Gencris  in 

quodsuumoppositum  esletiamoequivocum,  species  per  differentias,  cum  differentia  di- 

cujus  modi  est  ipsum  in  quale  in  communi  vidat,  constituat,  et  definiat,  quse  non  pos- 

ixdinquale  essentiale  el  accidentale.   Nam  sunt convenire  sequivoco,  ut  tetigit  argu- 

illud  sibi  primo  opponilur,  et  non  in  qua-  mentum.Rcsolute  ergo  tenendo  hanc  viam, 

Unumop- 1«  esscntiale,  utpatet.  Vel  aliter,  quod  non  dicaturquod  Differentia  ut  differentia  est, 

positorum  inconvcnit  unum  oppositorum  esse  sequi-  non  est  sequivocum,  sed  bene  polest  signi- 

polcst  esse                                        ^^  ^       .                                  ... 

unioocum  vocum,  ct  altcrum  univocum,   quando  non  ficari  per  vocem  aequivocam,  et  univocam. 

'^^  wqZiiT-  sunt  opposita  socundum  omnem  significa-  Unde  ejusdem  significati  possunt  esse  vo- 

c"'''-      lionem,  etsic[estintelligendusPliilosophus  ces  significativae  plures  ordinatte,  quarum 

in  Topicis,  et  est  intentio  Doctoris  hic,  et  una  remotius,altera  propinquius  ipsum  si- 

infra,    quoestione  ultima    de    Differentia,  gnificat. 

sustinendo  rationale  esse  oequivocum,   et  Ad  aliud,  potest  sustineri  major  conve- 

irralionale  miiNOCMm. .  In  quid  auLem  et  nientia  illorumduorum  in  quali  acciden- 

in  quale,  sive  in  communi,  sive  essentiale  tali,  quam  isLorum  in  ipso  in  quid,  quia  ibi 

non  sunt  opposita  secundum  omnem  si-  non  est  illa  multiplicitas  partis  et  totius, 

gaificationem,   quia  omne  praedicalum  in  sicut  hic.  Aliter  forte  posset  poni  ibi  aequi- 

quale  videtur  dicere  tantum  partem  for-  vocatio,  suo  modo,  et  quod  additur  de  de- 

malem,  vel  essentialem,  vel  accidentalem,  finitionibus  proprii,   et  accidentis,   potest 

licet  forte  per  modum  totius,  et  ita  videtur  dici  quod  ponitur  tantum  circumlocutive, 

quod  opponatur  modo  proedicandim  quid  vel  quod  ibi  contrahitur  perimmediaLe  ad- 

ipsius  Generis,  etnon  ipsius  Speciei.  junclum,  eo  modo  quo  sequivocum  polest 

Et  quod  ibi  additur,  scilicet  quod  diffe-  contrahi,  de  quo  forLe  magis  infra,   suo  in 

renfa  alveniens  generi  constituit  specem,  loco. 

hoc  potest  concedi,  sed  in  illo  priori  non  Ad  aliud,  quod  hic  loquitur  de  parle  es- 

praefacta  distinctione,   non  est  proprie  dif-  sentiali,  vel  quidditativa,  et  toLo  uniformi, 

ferentia.  Unde  differentia  polest  significari  LicetigiLur  parLibus,  et  toti  Universali,  sit 

mediateper  vocemaequivocam,et  immedia-  aliquando  aliquid  univocum,  partibus  ta- 

teper  univocam  :  non  dicitur  recte,adveni-  men  es.enLialibus,  et   toti   taliraro.  Unde 

tur  Generi,nisi  mediate  in  illopriori,vel  re-  infra,  cap.  de  substantia,  dicit  quod  analo- 

mole.  Et  cum  diciLurquod  a?gia"uocM??i  non  gice    praedicatur   Subslantia  de   parLibus 

est  divisivum  univoci,   potest  concedi  pro-  substantise,    et    de  ipsa  substantia,     imo 

prie,  quia  sicutnec  constituit  proprieinillo  SubsLanLia,  quoe  est  Generalissimum,  non 

priori,  ita  necdividit,  nisi  reraote.  Vel  ali-  praedicatur  de  illis  formaliter,  et  proprie 

ter  quod  illud  posset  negari.  Nam  utrumque  in  recto  saltem :  quia  tantum  reductive  sunt 

dividentium    aliquando    poLesL   poni    ae-  in  genere.  OpLi    e  igilur  assignat  Doctor 

quivocum  eL  iLa  aequivocum  aequivocans  raLionem  illius  aequivocaLionis,  et  hoc  logi- 

per  aequivocantia  potest  dividi,   ut  patet  ce  loquendo,  quia  sicut  materia  et  forma 

infra,  cap.  de  Accidente, quoestione  l.Potest  sic  sunt  primo  diversa,  ita  Genus  et  Diffe- 

etiamunum  dividentium  esseunivocum,et  rentia,   maxime  fundamentaliter  accepta. 


40. 


f»r'  K^no  vvvif 


:m 


47. 


4S. 


Gonus  igiLiir  Ijahons  modum  maU  ria',  ali- 
IGV  in  f/uid  dicitur,  ft  .'diter  Sp<'cios  halK-ns 
modurn  tolius.  Vel  alitor,  quo<l  nun  stHjui- 
tur  .senipcr  ex  alielalo  rationis  modi  praj- 
dicandi,  nullura  e.s;e  univocum  parli  el  to- 
li  ;  sed  prima  re^ponsio  placet,  logice  lo- 
quendo,  el  inlelligendo  d(«  parlibus  essen- 
lialibus  el  tolo  lali. 

Qui  vellcl  aliter  imaginari  liir,  pos.sel 
probaljiliter  a  prini-ipio  dicere,  (juod  Uoc- 
lor  loquitur  Iilc  cxlonsive  de  requivo  atio- 
ne,  cum  dicit  in  quil  es.se  iuquiv(jcum,quia 
sciliccl  non  esl  striclissime  univocum  :  la- 
men  vero  esl  univocum,  lioc  esl,  infra  lali- 
ludinem  graduum  univocationis conlinotur 
sicul  alias  .s:Dpe  doclaravi  mon'em  ejus ,  et 
sic  faciliteromnia  salvarenlur,  qu:e  adduc- 
ta  sunt  tanquam  inconvenientia.  Esl  igitur 
univocum  analogum,  quanla  an:il(igia  non 
reporitur  in  rjuu'i  essentiali,  ct  idco  respec- 
live  loqucndo,  illud  esl  univocum,  el  islud 
a^quivocum,  non  auLem  simplicitor  loqtien- 
do  :  ol  lunc  pos.set  consLiluLio  spociorum 
subalLernarum  ordinalesub  rnivcruilides- 
ccndcndo  sic  imaginari,  i!a  quod  in  qnid 
adveniens  Univorsali,  conUiluilun  im  Spe- 
ciem  subalLernam,  simililor  cliVi  (jiia'e  ox 
alia  parlo ;  et  itcrum  in  quate  esieutiale 
unam,  ct /n  «2"«'^  acci  lenlale  aliam.  llx*c 
omnia  probabiliLcr  dicLasinl. 

.\daliud,  quo.I  addiLur  supra,  qualiLcr 
scilicol  ista  formaliter  accepta,  po^sunt  di- 
cero  partcm,  et  LoLum,  ol  qualilatem  essen- 
Lialom,  elc.  pateL  supra,  (luaxsliono  dc  nu- 
moro  rniver.salium,  cL  cap.  do  Generc,  el 
alibi,  ubi  isla  LcLigi.  TransfcrunLur  enim 
sicul  nomina,  ila  oL  proprieLatcs  funda- 
monLorum  ad  inLonLioncs.  Kl  quoU  dicilur 
do  illis  in  artu  signulo,  vorillcalur  in  fun- 
djimontis  in  actu  rj:ercilo.  l'lura  alia  circa 
ista  declaranda  qurcrc. 

Ad  aliud,  polost  diciquod  dc!lnivit  aliis 
dolinitionibus  I)ifrcrcnli:uu  in  Ci)mmuni,  ot 
cLiam  Iiac  dclinilione,  licctnon  pra-ciso, 
ad:cquato  ;  ({uia  stando  in  una  i^artchujus 
dollnilionis,  suflicionler  dolinitur,  ul  dioil 
Doctor  in  lillera.Possol  cLi;im  dici.  quo.l 
dellnit  intenlicno.^,  (jux"  sunl  up;  lej, 


l'ri'ptu<iuo  .s.dlcm,  r«.d>u<<,  el  non  ali^i.  S«d 
hoc  halicl  instanliam  proplcr  •!■  '  r»em 
('•  .  ul  lant^it  argumcnlum.  iTiuiaer- 

gu  :i'jmlioplacel, 

Ad  aliud 
id(>onon  dtni;   •i.n'  .  » 

di(Tercnti:e  ulti'' ■•  ■■...........>..  .1 

ignoLe,  idco  I' ,/hu.H  2.    1' u .    -i. 

lcxt.  comm.  17.  dicil  quod  qtuelib't  part 
((''Hnitimii  dU  i  t  lUui,  qwjin  d^/littium,eo 
quo<J  Differenliaj  communilcr  accrpia;  in 
dennili(mibu.s  sunt  communc:*:  quarc  in- 
l(!nlionem  applicabilom  fu:.  .  o  ik>'.o 

defmivit.  £1  si  iiLslelur  ex  i'hiiowpbo  7. 
.MoLiphy.sica;,  qui  doccl  dctlniro  cx  uilima 
difrei-cntia,  dico,  quod  esl  ullima  circutn- 
locutive  comraunitcr,  etex  pluribus  \ 
la,  el  co:nmunilor  per  accidentia,  saU'  :n 
propria.  El  quamvis  aliquando  dicerclur 
nola,  raro  tamen  re<[)eotu  allerius.  Vel  po- 
tosl  dici  (juo  1  itnplicito  detinilur  dofinila 
dilTerentia  intermcdia,  quia  iiihil  aliud 
addi  oportel,  nisi  differentibus  numero.  Ne 
videalur  ergo  .superHuus,  laiiiif  illam,  el 
quo-1  addilur  de  Spccie  spc  .:ua,  po- 

lesl  dici  quoJ  illara  detinivil,  elpropler  di- 
ver.sit5toui  prcdicabililalis  cjui*  inquiJ,  el 
ut  oitendal  dinferonliamspcciei  a  GciK?re  io 
rationcprsBdicabilis.  Nam  oainii  spociesi, 
ut  spccies  cst,  pnvdicatur  de  tanlum  nu- 
mero  dilTercnlibus,  sicul  infra,  in  situili 
de  proprio  dicit :  si  igilur  praxli» 

catur  de  difforcntibus  spivu»,  hoc  al  ul 
induit  mo  lum  Gcneris,  (  -•• 

cici  :  quare  nihil  sino  ra;.o.io  .\.u-;jr  cl 
Dot^tor  nos  cr  loquuutur. 

.\d  aliud,  palcl  cx  '    '      "^ 

bilur  illa  via,  ': • 

de  lantum  nui..< . 

ci  quo  I  ■'--'   •  '?  '-l 

),■..•  ,..t  via, 

1  •« 

«rquot 

S4»  l  ullimH:  u  ♦• 

,  ra  in  »;  Lvi  n 

Kl  l  •     i- 

ct  il)  podienl  poui  p; 


•  ^ 


328 


SUPEll  UNIVERSALIA  PORPHYRII 


ad  minus  ocLo,  quia  lamcii  conveniunl  in 
eodem  nomine  communi,  ulpole  gcnera  in 
genere,  el  sic  de  aliis,  posuil  pra^cise  quin- 
que  gencrales  inlenliones.  El  si  qua^ras, 
quare  non  posuil  lanLum  duo,  susLinondo 
illam  coordinaLionem,  quam  prius  nolavi, 
poLesl  dici  (sicuL  in  simili  supra  LoLigi)  quod 
hocideo  congrue  feciL,  quia  mulLumremo- 
ta  sunL  ab  applicaLione,  cL  pioedicaLione,  de 
fundamcnLis.  Cum  igiLur  Logicus  considc- 
reL  inlcnLioncs,  eL  enumereL,  eL  dofiniaL,  uL 
applicabilcs  ( saUcm  de  propinquo)  funda- 
menLis,  eL  in  propriis  concrelis,  non  duo 
l'niversalia,  sicuL  nec  decemdixiL. 

Jji-  Ula  Lamen  via  de  aBquivocaiicne,   habel 

magnam  probabiliLaLem  :  qua  Lamen  non 
posiLa,  sic  evadiLur  argumenLum.  ELsiquis 
velleL  enumerare  illa  communia  cum  illis 
speciebus,  non  recLe  senLirel,  quia  superlo- 
ra  non  ponunL  in  numerum  cuminferiori- 
bus.Exemplum  liujus  paLeL  in  aliis  :  nam 
enumerando  species  figurae,  dicimus  Lrian- 
gulum  esse  unam  ejus  speciem,  non  obs- 
lanLe  quod  conLineaL  sub  se  alias  specialis- 
simas. 

Ad  aliud,  quod  langit  bonam  difficulla- 
Lem,  poLesL  dici  unomodo,(sicut  suprg,cap. 
de  Specie.quaesL.  2.  noLavi)  quod  secundum 
quidesl  aiquivocum,eL  shmlilev simplicHer, 
uL  habeLis'e  in  4.  dislincLione  IL  quoss- 
lione  3.  solvendo  Ilenrici  moLiva,  eL  quod 
DocLor  hic  nccipil secundum  guiJ  pro  posLe- 
riori  naLuraliLer,  vel  pro  minus  principali- 
Ler  Lali,  sicut  accidens  diciLur  ens  secun- 
cium  quid.  Sed  posseL  fieri  vis  de  rigore 
sermonis,  quando  dicilur  secundum  quid 
Lale,  eL  quando  Lale'secundum  quid,  de  quo 
non  curo  modo.  Non  excludiLergo  DocLor 
univccaLionem  unius  propLer  ha^c,  sed  de- 
noLaL  analogiam  cum  univocaLione.NegaLur 
igiLurquod  ille  siL  secundus  modus  a^qui- 
vocaLionis.  Per  idem  paleL  ad  aliud  se- 
quons. 

t^2.  Ad  aliud,  quod  est  saLis  pulchrum  mo- 

tivum,  poLesL  dici,  quodfacilius  estdeslru- 
ere,  quam  consLruere,  ex  7.  Topic.  quare 
plurescondiLiones  requirunLur  ad  idenLita- 
teminferendum,  quam  ad   distincLionera. 


Sicut  in  moralibus,  bonum  est  cx  causa 
integra,  malum  vero  ex  defectu  quocumque 
S3orsum  :  itaomnis  pluralitasdiciLur  sim- 
pliciler  pluraliLas,  non  iLa  omnisunilas  est 
simplicitcr  talis  :  quare  magis  paLetAnalo- 
gia,  et  ordo  hic,  quam  ibi.  Iloec  vidctur  in- 
tentio  hujus,  in  2.  disLincl.  1.  qui-i-sL.  6. 
solvendo  unum  principale:  Quxcumque, 
vnqviii, di fferenlia  sufficitad  distinguendum, 
sel  non  sic  de  identitate.  Quaere  ibi  optime. 
Etad  Philosophum  dico,  quodquamvis  ta- 
les  corisequenLioe  valcanL  forte  potius  in 
ordine  ad  opposiLa  respiciendo,  quam  ad 
raLionem  formalem  PluraliLaLis,  non  lamen 
tanta  analogia  est.  TeneL  etiam  ille  modus 
arguendi  ex  concomiLanLia,  eL  generaliLate 
inferentis,  respecLu  illaLi.  Breviter  ergo  di- 
co,  quod  communiLcr  cum  omni  univoca- 
Lione  dantur  gradus,  plus  Lamen  in  uno, 
quam  in  alio,  ut  pateL :  vide  5.  MeLapliysi- 
ca?  qusesL.  deicno  opLime  adhsec.  Plura  hic 
MeLaphysicalia  addanlur.  Posset  eLiam  ibi 
dubiLari,  cum  diciLDocLor  quod  unum  op- 
poniLur  omnimodse  pluralitati,  cum  tamen 
5.  MeLaphysicae  videalur  esse  unus  modus 
uniLaLis,  cui  nonopponitur  mulLiLudo  :  sed 
hoc  habeL  videri  ibi  noLanLer,  famose  saltem 
unum  diciL. 

Ad  aliud,  concedo  secundum  hanc  viam, 
quod  est  univocum,  Analogum  Lamen;  sed 
an  Analogia  dcLur  uL  medium,  maximaal- 
tercalio  est  :  videaLur  isle  super  1.  Elench. 
qusesL.  15.  nolanLer,  et  alibi  plerumque  ad 
haec. 

Ad  aliud,  potesL  dici  quod  accipil  deler- 
rainationem  disLrahenlem  exLensive  ibi. 
Exempla  vero  ponimus  non  ut  ita  sit,  ut  su- 
pra  s^pe  noLavi. 

Ad  uUiraura,  pateL  ex  diclis.  Nam  Lenen- 
do  viam  isLam,  reduceLur  illa  divisio  ad 
divisionem  Generis  in  species.  EL  quod  di- 
cit  DocLor,  quod  non  esL  divisio  univoci,  lo- 
qulLur  anLonomastice  de  univoco,  scilicel 
propriissirae  accepLo  :  hsec  saLis  probabilia 
sunL,  eL  saLis  consona  docLrinoe  hujus  ple- 
ruraque.  Sed  nihilominus  possel  alia  via 
hic  probabiliLer  susLineri,  scilicet  quod  lo- 
quiLur  DocLor  de  secundumquH  et  simpli- 


Qr.t>Ti«>\xvn 


m 


:it. 


tolrtt  rtte 
lemrlplio, 
10«  defini- 
w. 


fW. 


c/7<?rhic  proprio.  N.iin  sua  cxernpla,  cl  de- 
claratio,  miillurn  prantenflunlad  \atc  :  sed 
sic  dirondo  difjicilius  solvunlur  argiirncn- 
la,  Scdad  prinuun  polesldici,  quo<J  arcipil 
.Tvjuivocum  propriissirno,  cujusino<Ji  csl 
priinus  mocJus  aiquivocalionis.quand^j  sci- 
licol  vox  Juquo  prirno  plura  iinporlal,  cl 
proprio,  olnon  Iransumplivr 

Ad  aliud,  quod  illau  co:is<'(picm.;i'  teiicnl 
proplor  porioralom  roncornilaritiam  illoruin 
inodorumotnonproplorformalomcontinon- 
tiam.utdictumosl  prius:socusesldo//jo/7J/o 
ot  t;/uo,  respoctu  Iiominis.  Licol  forlo  in  ali- 
quo  .sonsu  hicc  consoquenlia  vah?rel,  //o//jo 
vii)us,crgo  mortuus.  Vel  e  contra,  do  quo 
vido  notantor  infra,  supor  1  .  Poriliermo 
nias,qu;csliono  7.  El  si  quis  ohjiccret,  quod 
«Tquivocumnon  dofinitur,  ?///////*  autein  in 
communi  sic,  per  Iioc  qnod  cst  es«e  inlivi- 
sum,  elc.  polest  dici,  quod  non  est  proprio 
dofinilio,  sed  nominis  declaratio  vol  do.s- 
criptio,  qure  non  repugnat  ;equivocis. 

Ad  aliud  patot  prius. 

Ad  aliud,  quod  potost  dar*i  medium  ros- 
pective  loquendo,  juxla  illam  rogularn 
comniunom  .Scoticam,  ^//«/j^/o,  scilicol,.<}j//j/ 
(luo  exlrema,  inler  r/u:e  sunt  me  lin,  qunntn 
mngis  nlinuid  receUit  ab  uno,  Innlo  nrreclit 
ad  n't-rum,  imo  a-^sumit  nomen  altorius, 
ut  palet  5.  Physic.  do  mcdiis  contrariorum. 
(Jua'r..tur  isle,qua'st.  frnali  pi'ologi  .^^enten- 
liaruni,  et  qua-st.  K.  (^)uodlil)oti.  .S«>cundus 
oi'go  modus  [V(iuivocationis  potost  i*espoc- 
tivo  poni  modium  intor  univocum,  et  a^qui- 
vocum  primi  inodi  :  licot  simplicitor  cim- 
tineatur  sub  ambitu  lalilndinis  ajquivoco- 
rum. 

Ad  aliud  patot  ox  dictis. 

Ad  ullimnm,  patet  (luo  1  i-educi  potoslad 
divisioiiom  :rquivoci  in  aHjuivocala,  in  ali- 
(|uo  gradu  saltom.  Kligatur  viaiiujc  inagis 
placut  ril,  duuimodo  possint  cunrla  cc  ,  - 
(luonlor  bone  .salvari  :  .»^od  prima  via  vido 
lur  i'alcaci'  r,  et  ad  montoni  hujus  .'».  Mola- 
physica». 

Socuiulo,  ciira  qua'dam  dicta  in  arK'U- 
monlis  princip;ilibus,ol.solutionibu><  «'orum 
brovibu^^  ;i[i(iu;i  motivn  nrcnrr;inl.    Primo. 


videtur  quo<J  illud  dirtum,  in  «oluUone  »• 
cundi  princi[ialis,  Hciliiol  qu'-!  d^  f^r^ntia 
esl  relatio,    et  »prcies  mul  j\. 

Kuin,  cl  implicaus  conl:  :i,  ul  Ti- 

dctur  :  quia  quod  vsi  .sficcies  aliviluU,  ett 
alisolulum  :  differonlia  ftil  mulUlu* 

diniH,  multitu  lo  aulr>m  esl  ab»iluluin.  orgo 
elc.  Patcl  con.scquenUa  cum  majori,  el  pri- 
ma  pant  minoris  csl  lula.  S*'-  i  vero 

prol)0,  narn  multiludo  •  m- 

litas  voH)  a  lolo  gonore  p-jaimraiMoiumin. 
Oonfirmalur  ralio,  ruim  5.  >f  '  -'  lexl. 
comm.  2<).  ponunlurn-l  ■'•  •  -  modi 

fundari  super  unum  vl .^  ,   unum 

ot  multa  sunt  absnliij.i. 

Item  vidotur  <  .cere  .sibi  in  soluUo* 

ne  .s<'cundi  principalis,  el  quarU,  quia  in 
prirna  dicil  quod  dif^^er.e  dicilur  lanturo 
concretivc  a  differenlia,  ut  esl  nomon  pri- 
rn;o  inti>iilionis  ;  in  alia  aul^^rn  ponil  quod 
dicilur  concretivc  a  di;ferenlia,  ul  est  no- 
men  .sccundx'  intenUonis. 

Itcm,  posset  dubitari  clrcn  lllud  diclum 
in  lortio  principali,  cl  .solulione  ejus,  quod 
scilicct  relatio  non  refrrlur,  cum  lamen 
oinno  ons  omni  enli  sit  idera,  vel  '  :m 

10.  Metaph.  lcxl.  comm.  12.  Similii.r  pro- 
portinwiliias  est  similitud)  proportionum, 
.socun  luin  Euclitlem,  inqu*''^  •'  •  '  ■  ple- 
rum(]ue  commemoral.  cl  o- 

noin  fundari  in  rolaiinno  ,  ...ur 

iHvossario  ip^am  «■!  rri  •  n.Tm 

in  quo  ost  albed»».  i[>sum  esl  album. 

Ilom,  licel  idem  i>o*sil  n^f-Tri  nd  plum 
per  se,  ut  supra,  cap.  de  S;  1 

hal)et  el  hic  ol  infra.  cap.  de  l:  .<*.  rt 

alibi  .«orpe.  per  ae  tamen  pr  >«- 

slbile  :  et  sic  exponll  PV;       •  .;  i    \\ctd 

.SCilicot  I//IM//I  M'J  1    Igi- 

lur               '  ••!!• 

vum  ui!:.  '\' 

sum,  an  'TH 

ad  u(rami>>  -^ii, 
u(  dicit. 

|ii"n   m.n!.'  tit  v;'?rtur.  n 


.id  dh' 


330 


SUPER  UNIVERSALIA  PORPIIYRII 


ejusdem  rcspccLivi,  in  ordine  lamen  ad 
ideni,  non  nisi  una,  ut  supra,  quaest.  1.  de 
Specie,  notantcr  declaravit. 

57.  Itc]n,circa  dicta  in  solutione  quarti  prin- 
cipalis,  posset  dubitari  de  fundaniento  dif- 
ferentise,  ut  est  relatio  realis,  et  ut  rclatio 
rationis,  et  an  semper  concomitentur  se, 
quare  etiam  illa  realis  non  sufficeret,  et 
per  consequens  alia  est  superflua,vel  e  con- 
tra. 

Item,  communis  doctrina  est,  quod  abs- 
tractum  et  concrelum  conveniunt  in  prin- 
cipio  vocis,  et  differunt  in  fine  :  hoc  autem 
non  potest  salvari  in  proposito,  cum  dici- 
tur,  quod  intcntio  differentix  est  ejus  abs- 
tractum. 

Item,  ex  illa  disLinctione  de  differentia, 
videtur  sequi  quod  concretum  praedicetur 
de  suo  proprio  abstracLo,  quia  sicut  Diffe- 
rentia,  ut  est  tcrtium  Universale,  differtab 
aliis  Speeie,  differenlia  ipsa,  ut  esL  relatio 
rationis,  ita  ipsamet  differt  specie  ab  aliis, 
vel  genere,  vel  numero,  et  sic  concretum 
denominat  proprium  abstractum,  quod  est 
inconveniens,  ut  patet  supra,  qusestione  3. 
de  Genere. 

Item,  qualiter  unum  eimultum  sinL  in- 
tenLiones,cum  sinL  de  pra^dicamenLo  Quan- 
liLatis,  qua3  esL  ens  reale.  Oppositum  etiam 
videtur  dicere  5.  Metapb.  quanlum  ad 
mullum.  Philosophus  cliam  5.  Metaph.per- 
tractat  de  modis  unius  et  multi,  logice 
sumptorum  :  videtur  igiturquod  Metaphy- 
sicus  consideret  illa  ut  inteutiones,  et  non 
solum  Logicus.  Plura  alia  addat,  si  polerit, 
ingeniosus  lector. 

58.  Ad  ista  respondetur.  Ad  primum,  qui 
vellet  tenere  illam  viam  satis  apparentem, 
quam  sequitur  Franciscus  de  Mayronis,sci' 
licet  quod  quantitas  a  tolo  genere  sit  rcs- 
pectivum,  faciliter  solvereLur  argumenLuni 
negando  multitudinem,  et  similiter  quanti- 
tatem  esse  absolutum  :  sed  tenendo  aliam 
viam,  quam  imitatur  Doclor,  potest  dici 
quod  dijferentia  et  diversitas  sint  modi 
quidam  accidentales  multitudinis,  et  non 
proprie  species.  Similiter  dicendum  est  de 
identilate,  et  similitudine  vesT^eclu.  unitatis. 


Important  igitur  muUitudo  et  unitas  rela- 
tiones  tales,  sicut  rationes  necessario  fun- 
dandi  eas,  lamen  pra^ci.se  dicunt  ipsas,sicut 
unwn  importat  negationem,  non  lamen 
priccise  ipsam.  Vel  posset  distinguidewuf^- 
titudine  pro  formali,   et  pro  substrato  :  et  ; 

similiter  de  unilale.  Prinio  modo  possent 
dici  relationes,  secundo  modo  absoluta,  vel 
transcendentia  indifferentia.  Et  quod  addi- 

Mulliludo 

tur,   multitudinem  scilicet    esse    speciem  an  sit  spe- 

quantilatis,  hoc  potest  ncgari,  quia  tnulti-  ^iluiu^.'^^' 

tudo  est  transcendens,   et  in*  plus  quam 

num erus  accidenldiYis,  qui  est  species  quan- 

tiLatis  :  nisi  cxLendaLur  mulLum  ipsa  quan- 

titas,  pro  quibus  vide  ipsum  4.  Metaphys. 

et  in  1.  Senlentiarum,  cL  alibi,  et  super  4. 

Physicorum.  Quomodo  autem  unitas  se  ha- 

beat  in  ratione  fundandi  relaLiones  primi 

modi,  cL  &h'm\\ievmultitudo,(i\iddvei\\Q\iQ&- 

libelo,  qua3st.  G.  sed  melius  in  1.  dist.  19. 

et  31.   et  super  5.   Metaph.  Ulse  namque 

qusestiones  Metaphysicales  valde  declarant 

omnia  difficilia  in  his  quaesLionibus,  et  e 

contra  plerumque. 

Ad  aliud,  poLesL  dici  quod  illa  exclusiva 

esL  accommodaLa,   ila  quod  inLendit  Doctor  quomodo 

differre  dici  concretivc  a  differentia,  ut  est  concretum 
"  ji  '  di/ferenttce 

primse  intcntionis,  sic  scilicet  prsecisequod 
non  a  differentia  ut  est  tertium  Universale 
non  lamen  simpliciter  proecisc.  Vel  aliter, 
quod  propter  difficultatem  illius  argumenti 
evadendam,  tenet  illa  exclusio.  Difficultas 
tamen  alterius  argumenti  cogit  opposi- 
tum. 

Ad  aliud,  poLesL  dici  quod  famose  loqui- 
tur  hic,  alibi  auLem  ex  inLcntione  ostendit 
quod  relatio  fundaLur  in  reIaLione,maxime 
alLerius  donominationis.  Videatur  tamen 
singularissime  ad  propositum,  in  2.  dis- 
tinct.  1.  qua3st.  5.  et  in  Quodlibeto,  qua^st. 
3.  et  in  4.  disLinct.  12.  qu^est.  1.  supra 
etiam,  qusest.  3.  de  Genere,  tetigi  plura  ad 
proposiLum.Non  oporLebatigitur  hic  aggre- 
di  illam  difficultatem,quia  diffcrentia  rea- 
lis  est  quo,  et  non  quod.  Et  si  quoeratur  de 
ipsa  comparata  ad  alia  entia,  an  differat  ab 
eis,  vel  non  ;  posset  dici  uno  modo,  quod 
esL  relatio  fundamentalis,et  sic  non  differt. 


59. 

DifFerre 


1 


Vel  .'ililcr,  qiKxl  non  proprin  diff«'rl,s<-(l  bc- 
ne  osl  priino  divorsa,  d<'  quo  IihIk-I  videri 
in  Kornialilaliljus.  Oun>ro.siii^'ularis.sinM'5, 
M(!lapli.  qu;i'st.  1.  conclusioncM».  d»' Itola- 
liono,  el  ubi  ibi  nolavi,  ol  qu:i'  nd  li.rr  f»on- 
derando. 

60-  .\d  aliud,  qu(jd  quieril  bonani  diniculUi- 

lcni,  poss(.'l  probabililor  dici,  divorsi.s  con- 
sidoralionibus,quod  Genus  cssol  jKjr  so  pri- 
inum  uno  niodo,  cl  alio  modo  spocies. 
PrioriUilo  enini  nalura*  prius  c<jniparalur 
ad  divisuni,  quani  ad  consliluluni  ;  sed 
priorilalo  porfeclionis,  ol  inlonlionis,  ocon 
Ira  :  el  quia  a  fine  unuinquodque  esl  juslc 
denominandum,  polosl  probabililer  dici, 
quod  rospeclus  ejus  ad  conslilulum  csi  cs- 
sonliaMor,  el  prior  simplicilor.  Vd  pos,sel 
dici,  quod  por  se  primo  roforturad  ulrum- 
quo,  proplor  duas  rolalionos,  quas  fundat, 
scilicol  dividonlis,  ol  consliLuontis  :adquod 
Uimon  piincii^alius  dic  ul  priiis.  Ll  cum 
dicilur  quod  non  refortur  por  .so  primo  ad 
plura,  vorum  cst  rolalione  ejusdom  ralio- 
nis.E.\cmi)lum  :  .Socratcs  csl  pator.etcst  si- 
milis,  iiujuanlum  palcr,por  .s(?  primorefer- 
tur  ad  niium  ;  inquanlum  similis  per  se, 
por  .so  primo  ad  simile  :  oodom  modo  di- 
ccnduin  in  proposilo. 

Ad  aliiid,  paU't  cx  litlora  Poctoris,  quia 
divisio,  ct  similitcrconslitutio,  cst  duplox, 
una  acliva,  alia  pa.ssiva.  Secundum  hoc 
assignantur  divor.sio  dofinilioiuvs  sic,  vel 
sic.  Vol  alilor  dicatur,  qiiod  una  ost  oxpo- 
sitio  altoriu-;,  ul  supri  cap.  do  .Sj)ooio,  in 
siniili,  qiuost.  1.  dixil. 

01.  Ad  aliud  dico,  (juod  finulaiiuaLum  uulo- 

rontiii' roalis  ost  roale,  ct  .socundum  o.<se 
rcalo.  Kundamonlum  voro  dilToronli.x'  ra- 
tionis  ost  ons  ralionis,  vol  roalo,  socundum 
e.s.so  Uiinon  diminutum,  vol  raliouis.  rntlo 
cum  dicitur,  Aomo  ct  aainumttY/Vnint,  ibi 
est  dilTorontia  roalis.  Scd  cum  addilur  di/- 
fcrtuili  spccic,  osl  difron'nlia  ralionis.  SoU 
an  cuin  hoc  roalis  ?  Potest  dici  quod  sic, 
socundum  divorsas  Uimon  nccoplioiu*  si- 
gniHcalorum.  IJbicuniquo  orgo  fundalur 
realis,  im)U'sI  fundari  ol  ralionis,  licol  iion 
0  cuntra.  Nih:  igilur  una.noc  alia  suporflua. 


XXVII 


'.:l 


u(  paU'l,   Mcut  iicc  muiuiuuu  i.:. 
accopUi. 

\(i  aliud,  palol  in''rT   ■■?-    '  -  ^^ .:rj3. 

livis,   cl  cap.  de  '  .    — .  ..;alc 

donomiiuilivurum  .  n    tit  fV!  m. 

lalur  copifro.    IJrovUi-r  .  i 

diclum  :  ii  ubi  .  recle  po- 

losl  forinnri  ab  ai  >,  ubi  non,  noo 

Exoinpluin  de  simhoso  dicU)  a  virMe,  e(e 

Ad  aliud,  quod  illiid  illalum  non  e«l  in 
convenions  forle,  qujndo  ;um  .««umi 

lur  ul  modua,  el  in  i  .  el  Irans 

cendonlibus.  Exo:nplum,  accident 
inh.Trentia  inhxret,  de  quo  telif^  supra. 
qu:i'st.  .'<.  de  Genoro.  Vel  postel  concedi 
procossus  ille  in  i  ''  -n,  in  rtMpccUbas 
rationis,  ul  supra  aiciuiu  *  •■  *  -•--♦. 
molius  ropugnaiiliam,  qu  ..i  m  .►• 

dis  illis  oppo.<ilis.   Vel  si  ..  .  —   iM 

sicut  in  robus,  quoii  diff»?" 

pro|)rio,  .sod  esl  divorsa,  ■ .r 

ril.  Vido  ubi  supra  uotavi  supor  5.  \. 

ad  propositum  pro,  el  contra.  Plur 

combinationos,  el  denoui 

sont  adduci,  ct  mulliplicalio  in  i  .< 

istis  qua3  omnia  rolinquo  loclori.  Si  qu.Tra- 

tur  ({uare  polius  a  diflferenlia,  ul  n> 

rationis  dicalur  conc  vlivo,  quam  a  «! 

ronlia,   ul   lorlium     nivorsalo  :  di 

ul  supra  notavi,  iii  ex  le.  Si 

tur  oliam.  an  lalis  d 

osl  ab-ilraclum,  si( 

conduin  (|uod  mw  wi  , 

(iust,  ul  do  Iiidividuo';  - 

povsot   |)oni   rol.ilio  i 

hoc  Uiiuon  non  lollil  *j — 

qui  l. 

Ad  aliud.  p;iUt  "»    Mrtnnh   qnx>t   dr  Fh 
visiono  ujniti   I  >' 

ralionis,  et  : 
quanlilas. 

Ad  uUimum.  quo^I  mulia  «i  -  m 


\; 


o(  m 


I.MuMca  non  i 

nomtna  luu. 

rum  osi.  Add  it.oi 

in  01  i>(  vid«*i'ii<ar. 


332 


SUPER  UNIVERSALIA  PORPIIYRII 


RisibUc  cnim  et  mortalc  dc  homine,  prcfdica- 
tum  in  eo  quod  qualc  est  homo  dicilur,  sed 
non  in  eo  quod  quid  esl.  Cap.  eod. 

QU/ESTIO  XXVIII 

An  Diffcrenlia  prcedicehir  in  quale 

Joannes  Angl.  Bras.  et  Rodrigiies,  super  hanc 
quwslionem.  Viilo  citatoa  quccst.  antecedenti. 

\.  Quod  non  videtur,    quia   quid  dici- 

tapro par-  tur    a   quidditaic,  Differentia  prasdicat 
tenegativa  ^y^\f]^^[\^^iQ^  gjus^  cujus  est,  alitcr  non 

poneretur  in  definitione  ejus;  igitur  pra3- 
dicatur  in  quid. 

Item,  si  preedicatur  in  gwa/e ;  igitur 
est  qualitas  :  consequensest  falsum,quia 
accidens  est  posterius  substantia,  Diffe- 
rentia  est  prior  Specie. 

Item,  si  praidicatur  in  quale,  prasdi- 
catur  denominative.  Consequens  est 
falsum,  quia  quod  pra^dicatur  dcnomi- 
native,.pr£edicat  aliam  essentiam  a  suh- 
jecto. 

Item,  prasdicatio  denominativa  dis- 
tinguitur  contra  prajdicationem  univo- 
cam,  per  Aristotelem  in  Pra^dicamen- 
tis,  Differentia  autem  pra^dicatur  uni- 
voce,  sicut  Species,  .etGenera,  per  Aris- 
totelem  in  Prffidicamentis,  cap .  de  Sub- 
stantia,in  secunda  proprietate;  ergo  non 
denominative. 

Ad  oppositum  est  Porphyrius. 
2.  .  Dicendum,  quod  Differentia  prsedica- 
"  lur  in  quale,  quod  ostendit  Auctor  du- 
pliciter.  Primo,  quia  ad  qucestionem 
factam  per  quale,  convenienter  respon- 
detur  per  differentiam.  Secundo,  quia 
sicut  est  in  composito  reali,  ita  propor- 
tionabiliter  est  in  composito  rationis  : 
in  composito  autem  reali,  est  aliquid 
habens  rationem  materiae,  et  aliquid  ra- 
tionem  formte,  igitur  in  composito  ra- 
tionis,  crunt  ahqua  istis  proportionabi- 


lia,  nam  omnia  ex  quibus  /ii  unum  per 
se,  allerum  est  ut  potenlia,  alterum  ut 
actiis,  per  Aristotelem  8.  Melaph.  cont. 
0.  9.  et  15.  Differentia  autem  non  liabet 
modum  maleria?;  quia  non  est  indeter- 
minata,  nec  in  potentia,  qua3  propria 
sunt  materia3  :  ergo  hajjet  modum  for- 
miG  ;  forma  vero,  et  qualitas,  et  actus 
idem  sunt  :  ergo  habent  modum  qualis 
respectu  Speciei,  et  iioc  est  pra^dicari  in 
quale . 

Intelligendum  tamen,  sicut  est  actus  A^J^^  ^"' 
duplex,  primus,  qui  facit  ens  simpli- 
citer  in  aclu  :  et  secundus,  qui  pr^esup- 
ponit  ens  in  actu,  et  tantum  facit  ens  in 
actutali  :  sic  est  forma  duplex,  et  qua- 
litas  duplex,  et  ita  a  qualitate  duplici /^orma  c/u- 
duplex  est  modus  qualis.  Differentia  su- 
mitur  a  primo  actu,  scilicet  a  forma 
specifica,  qua?  est  qualitas  essentialis, 
et  ideo  prjedicatur  in  quale  essentiale, 
non  accidentale,  sicut  alia  duo  Univer- 
salia  sequentia. 

Ad  primum  argumentum  dico,  quod       3, 
ad  praidicari  in  quid,  non  sufficit  quod  ;^g,j^"''^"' 
praedicet  gwiV/ ;  sed  quodpraedicetgwic/, 
per  modum  quid  :    Differentia   autem 
prsedicat  essentiam  per  modum  infor- 
mantis,  non  per  modum  subsistentis. 

Ad  secundum  dico,  quod  est  quali- 
tas,  secundum  quod  dicitur  5.  Metaph. 
cont.  10.  sed  non  ut  qualitas  est  unum 
generalissimum,  sed  sequivoce,  ut  for- 
ma,qualitas  et  acius  sunt  eadem  trans- 
cendentia. 

Ad  tertium  dico,  quod  consequentia 
non  valet ;  quia  opportet  addere  in  An- 
tecedente,  quod  prgedicat  aliam  naturam 
et  illud  est  falsum,  et  sine  illo  non  se- 
quitur  Gonsequens.  Vel  aliter,  quod  ac- 
cepto  quali  accidentali  in  Antecedente, 
valet  consequentia,  sed  sic  non  ponitur 
Antecedens  verum  :  nam  denominati- 
vum  differt  a  principali  solo  cosu,  idest, 
cadentia  ad  subjectum  :  et  illud  tantum 


QU/ESTIO  XWIII 


Cnulra  $0- 
lulioiirm 
itil   jivi ' 

nium. 


Itmponde 
lur. 


4. 


conveiiil  Iiis,  rju.n  pr.'p<lic;iiilur  in  i/uaie 
accidmlulc  ;  qui;i  (\iuh\  prio»lic;itur  iii 
/yw/7/e  cssentialo,  non  liub«-'l  ip.suni   pn 
subjccto,  ut  acciden»  dicitur  es.scin  sub- 
jcclo. 

Conlra  re.spon.sionom  ail  priniuin  ur- 
guniontuni,  si  pruHlicet  f/uid  ct  non  prr 
nioduni  (/uifl  :  i},'itur  illud  quod  pr.r-di- 
cat,  et  niodus  .suh  qiio  [»r.Tdirul  .'^unt 
oppositu.  Dico  quod  oppo.situ  liubfnt 
fici-i  cii-c;!  idriii,  idfo  ijni'l  iit.  its, 
et  (junlc  wi  inodu.s,  non  opprtnuntiir; 
sed  res  rei,  cl  niodus  modo,  ut  ;>/»/- 
ralc  signifiratuin ,  et  singulnre  iil 
niodus,  noii  opponunlur  ;  siint  enim  si- 
mul  in  liac  dictionc,  pluraky  etc. 

EXPO.SITIO 

Quieril  do  illa  pnrtirul;i,srilirci  m  ijna/'-, 
posil;i  in  dofiiiiliono  Diffrrcnliir.  Kl  licd 
possil  codom  modo  dubilari  de  .iliis  parli- 
bus  dcdnilioiiis,  ul  siipra,  c.ip.  <lc  Goncro, 
dispulavit,  ulpole  do  dilTercnlibus  spccio, 
el  an  iii  fundamcnlis  vcrc  sil  pra'dic;»lio 
DilTcrcnliac  de  .spccic,  an  rcquiial  mullas 
spcries,  et  an  sil  principiiim  .spocicrum, 
({m;c  omiii:i  omisil,  qui;i  sali.s  solvunlur 
proporlioii;il)ililr'r  c.\  diclis  supra,  ca[>.  dc 
fioncro.  .*spocialilcr  igiliir  dc  modo  pnudi- 
CJindi  DilTci-cnlirr  ({u^cril,  ii;im  iii  illisom- 
nibus  convcnil  cuni  Ooiicro,  in  lioc  vero 
dilTcrl.  Kl  (luamvis  a  siniili  supra,  an  nr[- 
licel  in  qud  convonicnlcr  [lonaliir  in  dcll- 
nilione  ncncris,  cl  qurcsl.  de  numoro  liii 
vcrsalium,  el  qu.-rsl.  ;{.  do  ricnorc,  olcli;im 
in  ill;i  :  An  genus  sil  principium  s|Hi-:ci. 
salis  .solvi  possil  ({UJi^sliij  isla,  iiiliiloiniiiu^ 
nd  m.njorcm  cxprossioncm,  cl  dcdaralio- 
noin  scorsum  voluil  cam  dispulai*e. 

Dk  PniMo.Tcrminisalisiioli  sunl  cx  prrc 
ccdcnlibus.  Ord'>  vt'»  r>>i<'i  <h'  <■•    U\\      > 
communis  osl. 

Di:  .Si:(U'Nno.Tril)u-«  rallonitMi«'ir!rtiil  ad 
parloin  ncgalivam.  Primapr" 
prol;ilionc  liiijus  vocnbuli  in  quvt.  Korinon- 
lur  ;irgumcnla   ivsolulo.    Socunda  in 


unum  iii'  .H 

Cv<>c  qualiUiU'm,  quia  »/i  qtiaif  t%i  x\ 

mdiq!:  ra 

S;icla!u  [H-r  qnale  ip 

1>CT  qualH"'  -v 

ribu.«  corr  [[. 

candi,   re  ll  u.  ,    cx 

modis  inUu.^.  n  u.il  csscuui  un^.uvia  ba- 
boiilcs. 

Prol»alio  f.nT^^fifi-;  in  ilk>   .f'»ii'n..ri(0(n( 

sponalis,   ;  .lii  in  .        .:i«Un- 

li.Tj,  qmc  prior  osl  .s{.-  n  nrioril.ile 

nalura*.  sive  sil  ullima,  «ivo  i. 

ul     [«irs   lolo   :   prioritatc    «»'  «. 

({ucnlire,    bxiucndo  de  inl-  U- 

tas  vero  esl  p^jslcrior  «i>  !>- 

slanli.T,  el  simililcr  forte  specic  ',  !• 

lis. 

Sed  si  voluorin  prol<are  p 
lalom  coasequonlis,  arguilur  .s.c.«.       -> 
siiiil  impormixlii,  forma'  ;i,  ui  po- 

losl  colligi  .'>.  Physicorum  ••;  ,.  Mclapb.  cr- 
go  res  uniu>  gcncris  nou  esl  ilr  -■  'ia  a|- 
lcrius.  DilTorcnlia   aulcm  csl  ..  ■•:•.;« 

specici  cujuscsl,  in  «>-•.•.;   ".•niTc  .  »n 

csl  dolcrrainalo  <)c.  m.  r  _  ^. 

linclum  abaliis. 

Tcrlia    ralio  in^^orl  aliud  : 
DilTcrenliam  scilicol  pr  .   .i 

live,  ul  dislinguilur  conlra  pr^  uni- 

voce,  quod  oUemlil  essto  faUum  d  r. 

(bi  adverlo  qutKl  illud  t  :i> 

lum. 

Il»m,  pr.vlicatio  >'   ■  .  noD 

cst,it-;;um  la 

prolKilio  faUii  .li 

prii         ■  >• 

rcm  1:1111; 

r      ' 

PoljMN  I II,  iu     li  '^  r*- 

I' -         ..11    .r..        I  .  .*        lO 

•inrt 


1   pro 

;n>l<*  «i    quoad   « 

:l.  C(  »r>-u:t  l*i'n     v:(   fomulllPr  tOl 


334 


SUPER  UNIVERSALIA  IN)RI>IIYRI1 


viiiualiler.  Et  simililer  omnia  possunt  in- 
lelligi  de  intenlionibus  in  aclu  signato,  li- 
cel  expressius  loqualur  de  fundamentis,  et 
actu  exsrcUo  :  sed  lu  cuncta  caule  mensu- 
rabis.  Allegatur  Pliilosophus  8.  Melapli.  et 
est  lext.  comment.  6.  9.  et  15.  idem  liabet 
7.  Metaph.  ad  finem,  et  alibi  saepe.  Ibi 
etiam  tangit  convenientiam  horum  termi- 
norum,  qualilalis  videlicet,  actus,  et  formc3 
notanter.  Videeum  5,  Metaph.  et  in  Theo- 
rematibus,  et  19.  dislinct.  1.  quaest.  1.  et  1, 
dist.  2.  qusest.  5  et  in  4.  dislinct.  G.  qusest. 
10.  Ad  majorem  confirmaLionem,  Aristole- 
les  eliam,  quem  ubique  imitatur,  ulitur 
his  terminis,  tanquam  synonymis  plerum- 
que.  Dislinguit  consequenter  de  actu  du- 
plici,  et  similiter  qualilate,  et  forma,  ut 
supra,cap.  de  Genere,quaest.  penultima,ha- 
bet,  et  infra  cap.  de  Substantia,  qusest.  3. 
et  est  intentio  Pliilosophi  expresse  in  plu- 
ribus  locis.  Quseratur  2.  et  3.  de  Anima,  5. 
et  8.  Physic.  et  alibi  saepe,  huic  enim  divi- 
sioni  actus  correspondet  divisio  potentise 
in  essenlialem,  et  accidentalem  :  licet  in 
Theorematibus  videatur  dicere,  quod  in 
ordine  ad  actum  secundum  praecise  intelli- 
gatur  :  hoc  tamen  speciale  est.  Consequen- 
ler  solvit  argumenta  principalia. 

Ad  primum,  inquit,  aliud  est  prsedicare 
quid,  et  aliud  pra^dicari  in  quid.  Hoc  est 
dictu,  aliud  eslessede  quidditate  rei,  et 
ita  pra^dicare  tamen  quiddilatem,  et  etiam 
imporLare  nedum  particulariter,  sed  tota- 
liter,  ex  consequenti,  et  ratione  modi  si- 
gnificandi ;  et  aliud  est  habere  modum  quid, 
vel  essentice,  hoc  est  subsistentis,  et  non 
denominanlis  respectu  ejus.  Priinum  con- 
venit  Differentioe,  secundum  Generi,  ut  su- 
pra  scepe  dictum  est.  Realitatibus  enim 
ejusdem  rei  possunt  convenire  diversi  mo- 
di,  et  essendi,  et  prsedicandi.  Modus  nam- 
que  rei  formalis  estipsa.llocidem  habetpul- 
chre  in  Theorematibus,  ubi  inquit  qucd  es- 
sentiale  est  in  plus  quam  in  quid  dictum. 

Ad  secundum,respondeL  peraequivocatio- 
nem  qualitatis.  5.  MetaphysicEC  Lext.  com- 
ment.  19.  ut  supra,  quaest.  de  numero  Uni- 
versalium  dixit. 


Ad  tertium  respondet  dupIiciter.Primo,  9. 
negando  consequentiam,  propter  fallaciam 
yEquivocationis,ot  Consequentis:nam  argui- 
tur  ex  insufficienti,  vel  ex  indeterminato 
ad  determinatum  :  et  etiam  ex  a^quivoco 
ad  unum  a^quivocatorum  :  sed  unum  isto- 
rum  sufficit  ad  vitiandum  argumenlum. 
Potest  enim  esse  difficultas  specialis  ibi  de 
compossibilitate  horum  locorum,  de  quo 
non  curo  modo.  Alio  modo  respondet,  con- 
cedendo  consequentiam,  et  negando  ante- 
cedcns,  eo  modo  quo  recte  est  antecedens 
et  propositio  una.  Pro  cujus  declaratione 
pertractat  proprie  logice  definitionem  de- 
nominativorum,  ut  distinguuntur  ab  uni- 
vocis,  sicuL  supra,  quaestione  3.  de  Genere, 
habet,  et  ibi  ad  plenum  letigi  totum.  Ubi 
finaliter  tangitur  multiplicitas  subjecti,  et 
accidentis,  et  in  quale,  quae  omnia  patent. 

Ultimo,  redit  super  solutionem  primi  10. 
principalis,  replicando  opLime,  quia  viden- 
tur  repugnantia  concedi  in  illa  solutione, 
hoc  est,  quod  aliquid  dicat  cfiid,  et  non 
per  modum  quid,  sed  qualis  :  quia  modus 
praedicati  videtur  repugnare  subjecto,  si- 
cut  quid,  et  quale  repugnant,  sed  propter 
solutionem  Doctoris,  poLest  faciliter  ibi 
dici,  quod  licet  modus  praedicati  repugnet 
subjecto,  sic  quod  non  possit  esse  modus 
ejus,prsedicatum  tamen  non  repugnat  sibi, 
ut  cum  dicitur,  lapisestalbus,  praedicaLum 
non  repugnat  subjecto,  sed  bene  modus 
ejus.  Si  tamen  praedicatum  prsedicaretur 
sub  modo  repugnanti  praedicalo,  bene  va- 
leret  argumentum.  Doctor  tamen  aliLer  res- 
pondcL,  (licens,  quod  repugnanlia,  vel  op- 
positio,  habent  fieri  circa  idem  :  et  est  sen- 
tentia  Philosophi  in  Elenchis,  et  10.  Meta- 
physicae,  et  alibi  saepe.  Res  vero  eL  modus, 
non  sunt  idem,  id  est,  ejusdcm  generis, 
vel  raticnis,  inter  quae  intelligitur  esse 
oppositio;  igiLur  non  opponuntur;  licet  igi- 
tur  quid  opponatur  quid,  et  quale,  quali, 
tamen  in  quid  non  opponitur  quali,  nec  m 
quale,  quid ;  sed  in  quid,  in  quali.  Res,  in-  „  . 
quit,  rci,  et  modus  modo,  opponuntur.  Et  opponUur 
exemplificat  de  plurali,  ut  quid,  et  singu-  contra,sed 
lari  ut  modus,  ut  supra  habetur.  ^o^"e]  ^res 

rei. 


Qi;.i:sT|r)  XXVIII 


11. 


I)i;  TEHTio.Quia  l»a)c  oninia  sali.s  abundo 
suporius,  el  .'ililn  oxaniinavi,  idco  pauca 
orcurruril.  Posscl  cnim  prinio  dubilari, 
qu.ililor  ralionos  Aurloris  in  lillera,  pro- 
baril,  DilTcronliani,  ul  esl  lorlium  Univer- 
salo,  pnTMJicari  in  riunlp  :  lum  quia  sivo 
qufrralur  do  re,  sive  do  inlenlione,  qualis 
sil,  non  convonionlor  rospnndelur  por  dif- 
foronliani  sic  sumplam  ;  ul  si  qujcralur 
qualis  sil  liomo,  non  convenionlcr  dicilur 
quod  esl  dilTorenlia,  Siniililor  si  qua^ralur 
qu.dis  sit  spccics,  non  recle  rcspondclur 
dinoronlia, 

Ilcm,  quarc  appollal  coinposilioncm  ox 
gciicro  cl  diflcrculia,  primo-inlonlionalitcr 
luaximo,  composilum  rationis,  cum  ox  n»- 
lura  roi  uniaulur  in  liomino,  ot  sic  de  aliis, 
Possol  licri  allcrcalio  circa  illud  dictum  ox 
K.  Mclaphysirip,  sed  nolo  immorari   mo('o, 

llem,  circa  ill.im  doclarationem  dofini- 
lionis  denominalivorum  po>sel  duhitari  : 
qui.i  12.  dislinctione  2,  qiKrsllono  I.  vull, 
suporius  vol  i^arlcm  cssonli.ilcm  dcnomi- 
n.ilivo  pnndicari. 

Ilem,  vidclur  quod  ncdum  re.s  rci,  ,sed 
modus  rci,  opp  malur  ;  quia  non  .solum 
ojjponilur  allxMlo  nigrcdini,  scd  cliam  dis- 
grcgalivitas  visus,  qiuc  osl  mo  lu-»  albodi- 
nis,  oppoiiilur  iiigrcdiui  :  simililor  calidi- 
las  opponilur  a(|iKC. 

Ilcm,  cui  unum  oppositorum  por  se  con- 
vcnil,  rcliquum  noc  pcr  se,  noc  por  acci- 
(lcns,  coiivonil  oidcm  :  sod  DilToionlia  de 
li.ic,  ol  illa,  pr.O(|icalur  por  so  in  quit,  igi- 
lur  pr.odicari  in  qwU''  n  m  osl  proprius 
modus  c.ju-?.  .\d  isla  lacililcr   lospondclur. 

Ad  primum,  palol  supra,  cap.  de  <l 
rc,  ((iKrst.  (>.  solvcndo  primum  principab», 
sicul  dui)lc.v   ost  7'/»(/ tlo  Sp<'cie  in  ordino 
;i(l  Ccnus,  ita  diccndum  o-t  in  propo.silo  in 
ordinc  ad  DilTcrontiain,  ut  j)alet. 

Ad   .iliud,    lcl  i:i     prius  sn^pe,   ot  nunc 
brovibus  iu  soluliono  (luajstionis.  Con"^;  '•• 
ralaouima  Mcliphysico  possunl  appcllan 
ratiDnra,   vol   cnlin    iftli mi.t,    in   comi    " 
lioiic  ad  considcrala  a  Physlco.  slcul   s  ■  i  • 
habct   iste,  ol   in  Thcoromallbus,  el  I.  ^'•' 
laj^h.ol  1.  Sonlonliarum,  in  Uoporlal'*» 


8.  rrtjo^-l  aunftior  rnti-:r  ul  coDJt^i^^^r^^^-ftir 
a    '        .    .  il  a    .V  tit 

consideranlur  a  Physirf»    «••  jt.i  r 
scu  con.slilulio  ox  rci  el 

DiflTorenlia»,  in  csso  pnrciso,  el  lo, 

polo^l  dlci  compouiio  raUnnis,  cl  hoc  ri- 
liorinabilis.  Liccl  in  unilate  in  resitcor- 
rc-Hpondonlia  in  csncroili,  hoc  lamcn  •cd- 


dil,  quia  in  ew  ob 

ct  quiddilatiro 

talia  r             •nl  Mci 

>  nio- 

do  quaiii*»  i    pars 

1  .  r-« 

fonna,   id   osl,  \  - 

fx?rlu  definili,  r  . 

>  .1'.    uiMiii     ii-iL^.-fv 

rationom  polrnl.... 

Fl^  ..' "  1 »    '.  T  '  ..  r  '  1 1  ^ 

Polosl  eliam  dici 

s  ra- 

tiocinanlis,  id  esl,  f.i 

.                       rn,  co 

quod  inlolloclus  facil 

illam  o:            M.  !«cu 

comploxionom  longam.  H.  Moi/iph.  ct  boc 
via  divisionis,  ve!  compo  jmu  for- 

malitor,  seu  virlualltcr  sallom.  Polest  ad- 
Imc  slriclius  dici  compoiilio  r  ratio- 

cinantis,  ul  in  aclu  sigiialo  ex  tnt>  '->us 

conddor.ilur,  vel  ex  conceplionibu.s  pnmo- 
intontionalibus  sub  socundis. 

Ad  aliud  ox  diclis  in  solutionc,  rt  «upra, 
qiKTsl.  3.  de  Genere,  palel  :  nam  '  "  riU- 
tur  stricfe  logice  de  pr    '      "  -ni- 

nativa,  <iua;  dicilur  a  pvi-ji.uii,  .jmi  wtx» 
extensivo,  sicul  3.  disl.  1.  cl  infra,  in  .\n- 
lopra'dicamonti<,  hab«'t,  q»!- '  ..''i«  <  '>nc- 
dicalio,  m-Txiino  forro.TH-;    •  .fk- 

miiKitiva. 

A«l  aliud.  poiosi  dici  quod  loquitur  Hoc* 
lorhlcdeopi.  .-•  formnli.  iil  distingui- 

lurconlra  virdialom.lts  vcro  ■(Jduc- 

la»  pro<*olunt  devirtuali. 

Alilor  <Iico,  qiKKl  acctu  cst  dc  inodiftcx* 


tonsivo  siimptiH.  qtii  \ 
re.six'clivo,  r«'S   \ 
ex   nalura   rci   < 
sunt,  •  '  do  iii' 

prari.v  iiunlt  sunt,  « 

lil<T 

filtin 


qui  !« 


inodi 

im 
iui 
.0- 

•»x 


II 


II. 


336 


SUPEll  nNIVEKSALIA  PORIMIYUII 


Ad  ullimuin  dico,  quod  Differenlia,  ul     guunturperaclus,etaciusperobjecta'. 
Differenlia,  non  pnedicalur  in  quid,  licct     objectum   autem  actus  inlelligendi  eo- 


bene  ut  Species,  vel  Genus  :  sed  somper, 
ut  differentia  est,  pra^licatur  in  qnale  :  et 
sic  concedo  assumptum.  Vel  aliter,  quod 
relaliva  non  dicunlur  opposita,  nisi  ad 
idem,  et  secundum  idem  comparata.  In 
quid  autem  et  quale  sunt  respectiva,  quare 
non  opponunlur,  nisi  ad  idem  comparen- 
tur,  modo  vero  differentia  comparatur  ad 
diversa  in  argumento,  utpo'e  ad  sua  in- 
feriora,  et  ad  fundamentum,  cui  applica- 
lur  :  ot  sic  potest  de  liis  in  quid,  de  illo 
vero  in  gem^epra^dicari,  Caetera  altius  con- 
siderabit  lector. 


rum,  et  nostri,  idem  est,  scilicet  quod 
quid  est,  rei  muteriulis,  saltem  idem 
genere  :  ergo  potenlia  naturalis  uni- 
voca. 

Item,  si  ralionale  sit  ultima  hominis 
Differenlia  :  ergo  irrationale  erit  Diffe- 
rentia  ullima  constitutiva  alterius  Speciei 
tantum,quiaDifferentia3  divisivce  additae 
Generi  similiter  Species  constituunt. 

Ad  oppositum  :  animalrationale  non 
prasdicatur  inquidAQ  differentibus  Spe- 
cie ;  ergo  non  est  genus.  Antecedens  pa- 
tet ;  quia  Intelligentias,  cum  non  sint 
substantice  animatce,  sensibiles,  non 
erunt  animalia,  per  locum  a  defmitione, 

diffcrunt  a  se  singula,  namque  secundum     q[  praster  nos,  iila3  sunt  tantum  rationa- 

genus  mn  differunl.  Sumus  enim  animalia 

nos     et  irra  lonalia,  sed   addilum  ralionale 

disjunxit  nos  ab  illis.  Ralionales  sumus  nos 

et  Pii,  sed  morlale  appositum   nobis  disjun- 

xit  nos  ab  illis. 


Assignant    et  hoc  modo,  Differentia   esf,  qua 


QUyESTIO  XXIX 

An  mortale  sit  Differentia  animalis 
rationalis  divisiva,  et  hominis  cons- 
titutiva 

Joanaes  Angl.  ct    Bras.    Super  hanc  qucest.    Ro- 
drigiies  in  recapitulatione  texlus  hvjus  quwst. 

x^  Quod  sic  videtur  per  Porphyrium  hic, 

fJpZpZ'-  et  "^  cap.  de  Specie. 

te  negaii-  jtem,  raiionalc  non  est  ullima  ho- 
minis  Differentia  ;  ergo  prgeter  illam 
oportet  addere  aliam,  illa  autem  non 
est  nisi  ??2or/a(?e.Probatio  Antecedentis, 
ultima  Differentia  convertitur  cum  defi- 
nito,  sed  rationate  non  convertitur  cum 
homine,  quia  inest  Intelligentiis,  ut  hic 
dicit  Porphyrius  et  Aristoteles  1.  Ethic. 
Dicitur  quod  aquivoce  inest  illis  et 
nobis. 

Gontra,  per  Aristotelem  2.  de  Anima, 
c.  3.  cont.  33.  et  37.  Potentice  distin- 


va. 


les  :  ergo  animal  rationale,  non  habet 
Differentias  divisivas. 

Item  moriale  non  constituit  Speciem. 
Probatio,  Differentia  sumitur  a  forma, 
unde  inest  Speciei  ratione  formte,  mor- 
tale  tantum  sumitur  a  materia ;  quia 
materia  est  principium,  quo  res  po- 
test  esse,  etnon  esse,  per  Aristotelem  7. 
Metaph.  cont.  22.  et  hoc  inteiligitur  tan- 
tum  de  materiis  individualibus,  qua3  non 
pertinent  ad  Speciei  cssentiam. 

Item,  Differentia  primo  inest  Speciei, 
postea  vero  Individuis,  quia  performam 
Speciei,  mortale  vero  e  converso,  quia 
per  Aristotelem  1.  Metaph.  cap.  1.  ^c- 
tus,  et  generationes  omnes,  per  se 
sunt  circa  singularia  :  ut  Gallias  sa- 
natur  per  se  :  homo  vero  per  accidens  : 
mortale  dicit  aptitudinem  ad  transmu- 
tationem  :  aptitudo  autem  ad  aliquid,est 
ejus  per  se,  cujus  est  terminus  aptitu- 
dinis. 

Item,  Differentia  est  prior  Specie,  vel 
siraul,  sed  mortale  posterius  homine 
secundum  naturam  ;  quia  prius  natura 
est  homo,  quam  sit  aptus  ad  dissolu- 
tionem. 


0|f.>KSTlO  \\l\ 


337 


Ilerii     ultiiii:i    dinVTftnti;i  couvfrlitur     M,*ut  |»on»'n«l;i  .inirnalia  njt: 
cum  (lofinito  :  morlnh-  uon  convertitur     (luiii  verani  ration»-m  uninialix ;  hh:  air 


n. 

nclusio 


ciirn  liorniuo. 

Itoui,  DiIT(jr-entia  conducit  ud  c.shc, 
et  cst  piirs  i'oi  per  Porpliyriiiui ,  mnrifiie 
nou  oonducit  ad  esse  lioiuiuis. 

Ad    (puostionem    dicoudum,    proplrr 


t'Mn  loquitur  Porpliyriuii,  quia  lo<{uitur 
minus   pr  .    i|ui    non  i 

multuin  niiiuta  .1  -   :    u. 

Ad  rationeni  dii.o,  quo<l  ratiotmle  e%{ 
i'quivr)cun»  nolii»,  et  Inl» 


istds  r-uliouos,   quod  animrtl  rniionale  s.'r;  cniiii  intollitruut  pcrHj 

non  est  Geuus,  ncc  mortnic  DitToroutia  uos  nutorn  por  acqui.-tita.s.  idoo non  okimK 

divi.siva  ojiis,  vr!  coiislitutiva    liomiuis.  .smsibu.s   ad  sciontias.  nos  vero  indi . 

Ad  F*orpliyrium    dicitiir,  qiiod   lo^piitur  nius.  per  Aristotolmi   1.  Posteriorum. 


secundum  opiuionom  IMiitonis,  (|ui  dicit 
lulollif,n^utiiis  aniiiiiilia  es.sc  riiliou;diii. 
Doiiiiil  ciiim  r/////)ir//,  quod  cst  sultsinn- 
tia  se  inovvns  ino/ii  rohtnlnrio ;  et 
Ikoc  ratio  competit  Iiitolligcutii 


in  prinripio  qui.i  omni.s  noHlra   n.. 
tio  ortiim  li.'il)«>t  a  sensu.  I"  .   k-i» 

iut«'lliLruiit  (•••mplexa  sine  disoursu,  ni^ 
vero  cuni  di.scursu,  ut  dicitur3.  de  Ani- 
ma,  context.  U.  omne   iwslrum  in' 


Conlra  Ikk,  rorpliyrius  nou  loquitur  iifjcrc  cst  cum  continuo  tcmjtore. 

Iiic  do  .'iniiniili   socundiim  linuc  delini-  Clontni  ;  (piia  lunc  eoilem  ukhIo  irra- 

tioiiom,  sed  .secundiim  liiinc,  subslanliti  tionaic  essct  a»(|uivocum,  qiiia  71/0/  mo- 

animnta  sensihilis,  qiiia    ponendo   co-  dis  dicitur  unum  opfn^sitorum,  to(  ei 


ordinatioucm  eorum,  (pi;o  suut  in  ge 
nere  Subslauliio,  dividit  corjnis  anitna- 
luin  in  insensihile,  ot  sensibih',  et  suh 
corporo  aninuito  colloc;it  animai,  pcr 
Ikjc  inuuons  Gonus  descondoro  in  li;inc 
Spocioiii,  jMM'  ;iltoriiui  DilTfronliiiruiii 
(livisiviirum  ;  sic  autoiii  collocat  .\risto- 
tolos  aniinal,  ot  similitcr  doliuit  por  il- 
Iiiil  (lonus,  et  illas  DilToroutias;  ergo 
Io(piilur  secuudiiiii  opiuiouoiu  .\ris- 
tololis. 

Dotost  igitur  concedi,  (piod   n(»n   lo- 
(piilurde  auiiiiiili  .socuudum  opiiii.inoni 
IMiiloiiis,   (pii;i   socuudiiiii    ilhiiii    nitio- 
noiii  iion    loquilur,  (puuii    pnsuil   IM;ilo 
i\c  ;iuiui;di  ;  sod  l(3(piilur  socuudum  opi- 
nionoiu  vul.L;i  :   uiliil  oiiim  coinmunitor 
coiicipitur,    nisi    por   ali(pi.iiu  speciom 
iui;igiu;iliviiiii.  ot  ido(»  C(»iiiiuuuitor  ima- 
uiuiitio  ciroii  iiisonsibilia  docipit.    Idco     constitucns  S|vviom  %\\ 
diciliir  .'{.    riiysi((.r.  coutc.xl.  7.'i.  (|Uod     |K>nM',  .'*icul  ronv#»nil   I 
fnliiinn  csi  crciicrc  iinai/inaiitmi.  Kl      luncli.oc.// 
idoo    \  ulLrus  so(juous     iuwigiualionom.     nin>>  lal.t.i,  el  h.vr./AM  est  -. 
coucijiil    (lo    lutolligcutiis,   (juasi    idom     omnino^cra. 
quud  dc  substaiiliis  corporeis,  ol  ita  es-         Conlru,  pnvjlum  mlnl  pp^p: 

Tom.  I. 


rciifjuum,  perAristotelem  I.Topjc. 
12.  ergo  lia»c  esl  vera  uno  modo,  /;i/W- 
ligcntia  est  irrationaits.,  quod  vjtletur 
inconvcnicns. 

Item,  aMjuivoca  sunt,  quonim  solum 
iioinen  commune  esl ;  ergo  si  ra 
sit  ioqiiivocum   illis.  el  nobi.s.  8«Hiuitur 
(juod  tantuin   sit   commune  socundum 
n<.)incn,  scd  nos  sumus  int  .•«<>• 

cundum  roiu  ;   crgo  ipsii»  tantum  secun- 
duiii  nomon. 

Ad  primum  istorumdici  potesl,  q 
u«»ncst  inconvenions  lianc  mulli; 
tcm  c(»no»Mlrrc  .secunilum  ;i'ipii\ 
nciu.Int''lliijcnfinest  irrnti  .\ 

ost  in  uno  sensu.Vel  alitor.'; 
pliciter    vcra,  quiu  1/7. 
opponitur  rntiomiti,    ul  es»!  I 
animalis.  non  aulcm  ut  «*«(  I 


!»»- 


tur 


338 


SUPER  UNIVEIISALIA  IH)UP11YIUI 


nisi  hoc  qiiod  est  aptiim  natum  liabere 
habitum  ;  bos  non  est  aplus  essc  ratio- 
nalis  ;  ergo  non  est  irralionalis.  Potest 
dici,  quod  in  compositione,  irrationa- 
lis,  habet  accipi  negative,  non  pri- 
vative,. 

Contra,  tunc  non  est  Differentia  ani- 
malisdivisiva,  quia  excedit  animal,  nec 
pra}dicatur  dc  ea  per  se  Differentia  su- 
perior,  scilicet  sensibile,  quia  non  est 
de  intellectu  ejus,  si  tantum  importet 
negationcm  rationalis. 

Dici  potest  ad  utrumque  quod  hic  est 
tantum  negatio  in  genere,  non  extra  ge- 
nus,  utest  Differentia  animalis.  Vel  po- 
test  concedi,proptersecundum  istorum, 
quod  non  estDifferentia  proprie  loquen- 
do,  quia  Differentia  qua^Iibet  accipitur 
a  forma,  et  ideo  diversarum  Specierum 
diversjB  sunt  Differentiie  propri^e. 
6.  Aliter  potest  dici  ad  primamobjectio- 

nem,  quod  privative  oppositum  actui,  vel 
alicui  significanti  actum.,  privatactumet 
relinquit  aptitudinem  ;  sed  privative  op- 
positum  alicui  significanti  aptitudinem, 
privat  actum,  et  aptitudinem  ;  et  si  quid 
relinquit,  hoc  est  tantum  secundum  ge- 
nus ;  rationale  autem  tantum  significat 
aptitudinem,  et  irrationale  hoc  privat, 
est  tamen  irrationale  aptum  habere  ra- 
tionem  secundum  genus,  quia  inquan- 
tum  animal  sibi  non  repugnat,  sicut  nec 
talpas  videre. 

Ad  aliud  de  ratione  aequivocorum, 
d\co  ({wod.  mquivocwn  inutroque  sensu, 
est  univocura  significans  aliquid,  etnon 
tantum  vox,  tamen  nihil  est  commune 
significatis,  nisi  tantum  vox  ;  sed  in 
hoc  sensu  accipitur  vox,  cum  uno  signi- 
ficato  in  isto,  et  cum  alio  significato  in 
alio,  sic  rationale  secundum  vocem,  et 
significationem  perfectius  inest  illis, 
quam  nobis. 

Ad  illud,  quod  primo  objectum  est 
contra  illam  responsionem,  potest  dici, 


quod  dictum  Aristotelis  verum  est,  sed 
non  dicit  pra3cise  potentiasdistingui  per 
objecta,  sed  possunt  distingui  per 
diversos  modos  operandi,  aliter  non  es- 
set  sensus  communis  distincta  potentia, 
a  sensibus  particularibus,  quod  est  con- 
tra  Aristotelem  2.  de  Anima,  cont.  14. 
et  circiter.  Distinguitur  enim  a  sensi- 
bus  particularibus,  propter  diversum 
operandi  modum,  circa  idem  objectum  ; 
quia  quod  per  se  cognoscitur  ab  aliquo 
sensu  particulari,  per  se  cognoscitur  a 
sensucommuni. 

Ad  aliud  principale  potest  dici,  quod 
non  oportet,  quod  si  una  Differentia  cum 
Genere  constituit  Speciem  specialissi- 
mam,  quod  alia  similiter,  licet  utraque 
constituat  Speciem.  ViVid.e  aniniat  irra- 
tionale  (si  irrationale  sit  Differentia 
vera)  potest  esse  genusintermedium,  et 
animal  rationale^  defmitio  completa 
hominis,  et  hoc  maxime  est  verum, 
quando  est  oppositio  imperfecti  ad 
perfectum.  In  quolibet  enim  Gencre, 
uno  perfecto  existente,  sunt  multa  im- 
perfecta,  per  recessum  ab  illo,  secun- 
dum  diversum  gradum,  ut  patet  in  co- 
loribus  ;  rationale  autem  est  perfectissi- 
mum  in  genere  animalis. 

EXPOSITIO 

Circa  quartam  definitionem  Differenlise, 
qiise  est  Qua  differunt  ase  singula,  cui  cor- 
rigendo  adjungitur,  quod  condudt  ai  esse, 
et  estpars  essentialis  esse  rei,  quserit  circa 
exempla  Porphyrii,  primam  parlem  decla- 
rantis,  ulDi  dicil  quod  per  Genus  non  dif- 
ferl  species  a  spscie,  sed  differentia  dividit, 
ut  alias  inquit,  non  separat  hominemah  ir- 
rationalibus  aninialibus ,S3d  ralionale;  ilem 
raiionate  non  separat  liominem  a  Diis,  sed 
morlalc;  videtur  ergo  velle  quod  animat 
rationale  sit  genus  intermedium,  divisum 
per  mortale;  el  inimortale ;  quGerit,  inquam, 
Doctor,  an  mortale  sit  differentia  divisiva 


7. 


8. 


fri- 


(^l  .liSl 

ariiinalis  r.iUonalis,  elconsliUUivahoinlnis. 
Ubi  eliam  iinplicile  quMTilur,  an  animnt 
ratiouale  sil^'enus,  ul  palel. 

I)K  PniMO.  Salis  noli  sunl  termini.  J/or- 
lale  enini  videlur  dicerc  apliludinorn  ad 
mnri,  etsiniililer  rationaf.e  ad  ratiorinan', 
licel  non  ul  apUUidines  snnt,  .seil  pro  pi'in- 
cipiis  inlriiisccis  aplilu<Unum  doliont  poni 
dincrcnlia',  ul  habet  {'ranciscu.s  hic  ;  el 
iMfra,  supor  1.  Porilieriuias,  qu.-rst.  7.  ha- 
hol  isle  nolahiloni  dollnitionom  dc  mortuo 
et  vino.  liatiouale  cWam  neduni  videlur  im- 
porlaro,  vel  pro  sigiiilicato,  vel  pro  conno- 
talo  naturam  intolleclualom,  vel  inlellec- 
tualilalein,sed  (ut  diclum  esl)  apUtudinom 
vel  polonUalit;iloin  ad  raliocinari,  vel  <iui- 
currcre  ;  quare  non  proprie  convenil  Deo, 
nec  Inlolligenliis,  iil  (luidam  voluiil.  Im- 
porlaiil  ctiam  parloin  primo,  ex  consequcn- 
ti  loluin,  ulsupra  siepius  haholur. 

/iV/ftMiamque  unomodosolot  dici  >•/'.«  ra- 
tiocinatira  :  el  sic  videlur  roi-phyriusacci- 
pero  hic,  cum  dicil  sumus  enim  rationales 
nos  oi  hii.  Aliomodopolesl  dici  fonnacons- 
liluons  homiiiein,  sou  modus  cogno^cendi 
homiiiis,  ul  dislint^uilur  ah  Intolligentiis, 
uldocuil  Doctor  in  lillera,  solvendo  argu- 
mcntiim  primum  prinoipale,  rnde  .\ugus- 
linus,  in  libro  dc  Dirterontia  spiritus  et 
aiiimiv,  inquil  :  In  patrin  scnsus  mutiil)itur 
in  ima;/inat'onen,  imayinalitt  in  rationem, 
poteiitia  in  intellcctnm,  intclhrtns  in  intcl- 
ligentiam,  inlrlliijentia  in  D'-i"ii.  Tertio, 
accipiliir  pro  doliniUone,  seu  (juidditate, 
vol  tbrm.ili  raUonalo.  Videalur  Phibso- 
phus  4.  7.  et  8.  NhMaph.  el  rorinalizantes 
ad  proposilum  copioso.  Non  curo  multum 
iii  his  do(daralioniI)Us  adducore  nnliquos, 
quia  salis  e.\  yeipso  Scolus  e\p(3nitur.  Di- 
milto  iii  arbitrio  lectoris  se  oxtondoro,  ul 
volnorit. 

Non  duliilocuncta  aUiusex  Mh^oIo  ix)hs*> 
dici,  quod  ox  (luibuscumiiuo  anliquis,  quin 
addidit  altissime  invc^nlis.  ViuU^  non  ratio- 
110  luajori^  acuniinis,  sed  duinlaxal  :m<io- 
rilalis,  ot  iuoptiludinis  rocipion  ium  vori- 
litom.  ul  habol  IMiihxophuH-,».  N'-  •■''  ""• 
plius  anliiiui   leslandi  sunl,  al.', j 


lo  .\.\i.\  xn 

mon  hiifn-*  li*mpt, 

II. 

recurreiKlo  ad  aii 

illos    Hnpiunl 

cliaiTi  (\uf)(\  ' 

sica  •. 

logica,  .sicul   tlla 

nere,  qn    ' 

lir,-     ' 

gi.  .,..,  . 
culanli.  i.     ■  >...... 

lanyit .    Ordo  qua  ,...,.,. 
patenl. 

Dk  Skcundo.    Ad  parlom  r.f 
arguil  primo  auclorilnte 
loi'a,  deinde  duabus   ra' 
prima  oslendil  rai 
differonliam,  oo  quod  non  co; 
homine,  quod  olias  declnravi.    q 
scilicol  inlelligi  dobel  <: 
mam  converli  cura  .specie,  cl  • 
subsUmliam  dicere.  Inlolligilur  rimu    Ju 
ullimata,  cl  complela  coosliluli  i 

do  pra'cisa  onlilalo,  oxcl-  "  ai;a,   • 

xime  in  via  hujus  :  osl  eni:n 
sia.  Vel  p<issol  dici  qucxl  c 
dum     rationo  formalis     •■  I 

etiamconnolali.AjiHumpl.....> 

ritatePorphyrii  in  litlora  hic,  el  i.... 

phi  1.  Elhicoruin  :  qunr.-»  r.nn    If?    r-t   n':M 

eum.  Videtur  igiturr/i 

/.'o/ia/i' ul  converlnlur  loium  cf; 

Ad  haiic  raUoiiom 

cualiAn«>?n,  qu:«m  i 

II.  el  fvi\m\ 

Diis  el    nobis.    Conlra  qunra 

do  Anima,  lexl.  c 

nr;:umentu 

fieri  pt>r  op{)ii>ilum  a 

sclli. 

lesl  . 

lam 

Oi 


I* 


340 


SUPEIl  UNIVERSALIA  PORPllYHIl 


inquil,  idem  cst  objectum  intcllectus  An- 

gelici,et  liumani,  quod  appcllat  qitod  quid 

reimalonalisM^^'^^  inquit,  idem  genere. 

IIoc  dicit  vel  propler  diversitalem  specifi- 

cam,  et  numcralem  pcr  conscquens  rcpcr- 

tam  in  talibusquidditalibus,  vel  forte  quia 

non  scmper  cadcm  numero,  vel  specic,  in- 

telliguntur  ab  illis,  «H  a  nobis.  Concludil 

igitur  quod  sicut  objcctum  naturalc  est 

idcm,  ita  polentia  naturalis  quod  ideo  spe- 

cifical,  quia  potesl  esse  diversitas  circa  ob- 

jectum  supernalurale,  et  modum  cognitio- 

•nisejus,  et  circa  lumenglorioe  quod  se  te- 

nct  ex  parte  polentia?,   non  ut  naturalis, 

sed  ut  elevatse,  ut  putet.  Vel  dicit  j-^otentia 

naluralis,  propter  dive-sitatem  in  princi- 

pio  cognoscendi,  ct  modo  cognoscendi,   ut 

patet  in  solutione  hujus  argumenti  infra. 

Secunda  ratio  potestfundarisuper  regulam 

Topicam  :  Quolies,  scilicet,  dicilurumnn  op- 

posilorum.^l  iufert  lioc  inconveniens,  duas 

videlicet  tantummodo  species  specialissi- 

mas  essesub  animali,  quod  multum  obviat 

perfectioni  universi. 

u.  Ad  oppositum  arguit  sex  rationibus  satis 

Moriale  pffi.aclbus    in   quibus  fundat  solutionem 

maieria,   qucestionis.  Prinia  ralio  ostendita?iimfl^r«- 

Z'."  ^''''"  tionale  non  essegenus  perlocum  a  defini- 

tione  ad  definilumdestructive.  Secundara- 

tio  ct  sequentes,  ostendunt  quod  mortali 

non  convenit  ratio  differentise. 

Prima,eo  quod  sumitur  a  materia,  etnon 
a  forma.  Differentia  vero  accipitur  albrma 
vel  a  realitate  formali,  utpatet  saepe  supra 
eteslintentioPorphyrii,  et  Philosophi  ex- 
presse.  Pro  minori  allegat  Philosophum  7. 
Metaph.  lcxt.  comm.  22.  et  inde.  Idem  1. 
Physicorum,  et  I.  dcGcneratione,  et  alibi 
plcrumque.  Exponit  autem  Philosophum 
de  qua  materia  debet  intelligi  dictum  ejus 
et  potest  confirmari  cxpositio  illa  ex  dictis 
ejus,  in  3.  dislinct.  22.  et7.  Metaph.  Tertia 
ratio  procedit  ex  differentia  convenientiae 
praedicatorum  per  se  ad  prccdicala  per 
accidens,  ut  Inbetur  in  communilatibus 
Porphyrii ;  cum  igitur  iu  hoc  morlale  con- 
veniat  cum  praidicatis  per  accidens,  quod 
primo  inest  individuis,   non  crit  pni^dica- 


tumperse,  igitur  nec  differentia.  Assump- 
tum  deducit  cx  I.  Metaph.  in  Proocmio,  el 
ex  alia  propositione  notabili  quod  scilicet 
aptitudo  pcr  seest  ejus  cui  convenil  actus, 
et  videtur  quod  velit  subintelligere,  pri- 
mo,  aliter  non  esset  ad  propositum. 

Quarta  ratio  procedit  ex  prioritate  dif- 
fercntia%  ad  illud  cujus  est  constitutiva, 
vel  saltem  simultate  :  quod  forte  dicit  prop- 
ter  ultimam,  et  intermediam,  sed  prius  de- 
claravi  quomodo  sunt  priores  ambae,  saltem 
natura  :  hoc  autem  non  convenit  morlali, 
inquit.  Quinta  ratio  procedit  ex  proprietate 
ultimoe  differentise  prius  declarala,  quae 
nonconvenil  wor/rt^?",  ut  patet :  quia  aliis 
ab  homine  convenit.  Ullima  ratio  procedit 
ex  definitione  quartae  differenti;B  bene  in- 
tellecta  et  correcta  destructive.  Morlale 
enim  polius  ad  non  esse,  quam  ad  esse 
conducit. 

Dcinde  respondendo  ad  quoestionem, 
paucis  concluditex  his  rationibus  partem 
negativam,ubipossunLformaliter  poni  dua3 
vel  Ircs  conclusiones,  quoad  duas,  vel  tres 
partes  quaesiti.  Consequenter  respondet  ad 
argumenta  principalia. 

Ad  Porphyrium  exponendum,  ponit  pri- 
mo  responsionem  aliorum,  quod  scilicet 
imitatus  est  in  hoc  Platonem  ;  nam  ratio 
animalis  ab  ipso  posita  convenit  Inlelligen- 
tiis,  quse  est  quod  movent  se  motu  volun- 
tario,  quod  etiam  facit  per  opinionem  hu- 
jus,  in  2.  ubi  tenet  Angelum  scipsum  con- 
tinue  movere.  Definit  etiam  Augustinus  8. 
Civit.  (imitando  tameninhocPIatonicos,  et 
maxime  Apuleium  Mandarensem)  Deemo- 
nes,  dicens  quod  swit  genere  ammalia, 
mente  rationalia,  animo  passiva,  corpore 
aerea,  duratione  asterna.  Ibi  etiam  dividit 
animal  ralion,ale  in  Deos,  Daemones,  et  ho- 
mines.  Doctor  vero  non  negando  hanc  esse 
opinionem  Platonicorum  sed  oslendendo 
quod  Porphyrius  non  est  imitatiis  in  hoc 
Platonicos,  inUat,  eo  quod  non  imilatur 
illam  definitionem  PIatonis,seJ  potius  Aris- 
totelis,  utpalelin  processu  ejus,  cap.  de 
Specie,  a3,>ignanJo  coordinationem  prcedi- 
camentalem^ 


I 


15  _ 

Consliiul 
vum  pri 
cedil  con 
liluturn. 


OfM:>TfO  \V!V 


.111 


I'<-JII<1<' 


10.  Dcfondil  fTgo  Porpiiyniiiii  .iiio  lu.-.i,.,   ii 

«atis  Ijoih',  dicciidoqtiod  lo<juilur   ! 
srcundum  opinionein  vulgi  .S4queiili>  i 
ginalitjiioni,  qua-non  clcvaluroxlra  s«  : 
bilia,  noc  eloval.fl  i<leodecipilur  el  de« .,  . 
coninmnilercirca  ins4'n.sil>ili,i,  Ibi  noUinler 
dicil  quod    communitcr  mhil  nrcipit,  elc. 
quia  licel  .speciali    influentia,    vel  nolilia 
Fidei,  nori    laiuen   nalur;ili  niodo   cognos- 
condi  vialori.s,  de  qua  intellij,'il  Doclor.  No- 
lanlcreliam  dicilquod  cnmmnniter  dfcipit     eal  de  > 


lel  a«l 


'fmn 
ir  m  lextu 

n 
I 

.« 


per    . 
cunduin  u; 


>■«,  id  • 

i,  ul   halel    vidcrt 


di.slincl.  3.  tT%\r%'<\.  10  e(  hoc  in 


ilumc- 
ulibideclanil.  unde  poviunl  : 
'  nc   si  im,  el  c 

liva  :  umne  enira  corevum  .i 
sibi  innatum. 

No^veroacqim 
dian'  i,  ul  o.-iic:i  lii  cx  1.  v 

el  id.il         'tr  in  libro  de  ^ 


quia  aliquaiido  coincidil  cuiu   verilale,    El 

r«  iiuor-  adducit  1'iiilo.sopliuni  :$.  riiy.siconini,  lexl. 

t"»!-  coinm.  l'i.    Ima<,'inalur  igilur  vulgus  quo<l 

njauiur.  sublanliie  incorpora-sinlanimalia  quiedam 

sicul  corporeai.sensiliviL'.  Indeinolevil  con- 

sueludo  in  lege  novlra,  ul  manuducerenlur 

vulgares  in  noliliam  Angelorum.  depinge- 

re  eos  corporeo.^,  clalalos,  el  pnccinclos  in     deqiio  1..*.^  i  .ideri  in  priino  ii  . 

mysleriumagililalis,  nunc  nudos,  nuncar-     3.  quiesl.  G.  el  in  Ueporlalis,   «l, -....,-  •. 

m.ilos,  ad  divcr.sacredita  dcclaranda.  Simi-     deni,  el  super  !  f'^''-  '"  Xiiin  •   iiii'-i 

litor  Trinitatem  persoiiarum,  ul  1'alremad     ria«  sunl  opion 
W         modum  anliqui  diorum,  sedenlisi:i  llirono,      bus,  an  scilicel 

Filium  in   modiim  junioris,    cl  .^pirilum     ancerleinleUi-  ••xilli.sna 

sanclum  aliis  divcrsis  modis.  Tndo  Paulus     dilales  abslractc  :  s-Tlio?n    h«w* 

inquit  Kom.   I.  rap.   <iun(l    Invisibilia  Dei     quod  per  spcci 

perea  QUic  f>icta  siint  inteHecla  con^piciiin-      codimus  ad  in  .lum. 

lur.  Inquibusomnibus  vableopus  esl  sale         Secunda  ralio  est,  qui.i  ip 

di.scrolionis,  ne  figura  in   prololypum,   cl     inlelligunt.   nos  aulern  cum  «! 

fruilio  in  usum,  vel  econtra  mutelur.  Idco     riolan'erdicit ' 


n 

I. 

in 

i 


VT. 


pro- 


>  fmtt! 


Hoolius  in  libro  de  IIcbdonMdibus  iwlcdi- 
cit,  quod  Communium  anim.T  cnn(i'itti't- 
num  aHa'  sunt  communes  omni^us,  alia' 
tnnlum  sapieut  bus  ut  incorporalia  non  esse 
in  loro. 

Assignal  aulem  causam  quare  ila  loqui- 
lur  Purpbyrius,  diccns,  quod  Io<]uilur  mi- 
nus  proveclis,  lioc  osl,  junioribus,  el  ru<li- 
bus,  ul  palcl  cx  PrtMcmio  sm»,  el  h\u\\<  li- 
bclli  nomine.  Appcllalur  cuim  I  in 

(lalegorias  Arislolelis,  cum  quo  lal 

senlonlia  Pliilosopbi,  in  Pro<rmio  Physico- 
runi  de  cognilionoconfu>a  pnrccdenlc  dis- 
linclam,  el (juod pu^ri  primo  appellanl  uni- 
ncs  homiiKvs  palrcs,  el  po.sl»'U  di.s^vrnunt. 
Plura  alia  liic  ptjs.^cnt  adduci  scd  nolo  ul- 
Ira  idfjuod  neccsseost  mo  oxi  ,  dlcal 

leclor. 


tioncm  inci  trum  noii 

cursu.-*,  Iii*el  bene  onlo,  el  in  i 

in  i;  i  non  i:  is.  Alieg.ti  Phtlo- 

s  >phuui  :i.  de  Aninui,  .Msi   h.^bctur 
siu.s  inlibro  <lc  M' 
Vull. 


UMO 

ct  hoc  i<lem  n  : 
<iu;i*sl.  1.  p 

r  .r. 


Itiitn 


do   i 


342 


SnPER  UNIVERSALIA  PORPIIYRIF 


19.  Conlra  liaiic  a^quivocalioneni  adducil  con- 

sequenter  duas  replicas.  Prima  procedil  ex 
regula  Topica  sa^pe  allegala  de  commuUi- 
plicilate  opposilorum  :  cum  ergo  raliomle 
et  irrationale  sinl  opposila,  si  unum  mul- 
liplex,  et  reliquum;  ex  quo  infert  quod 
hoc  concesso,  lia^c  esset  vera  in  uno  sensu, 
Intdligcn-  Inlelligenlia  est  irrationalis,  quod  videlur 
Tionaiis'.''^'  prii^^a  facio  absurdum.  Simile  argumen- 
tum  habet  infra  quaDst.  5.  Anleprsjedimen- 
torum,  contra  a^quivocationem  entis  :  nam 
ipsa  posita,  inquit,  sequeretur,  quod  haec 
esset  vera  in  uno  sensu,  Substantia  est  non 
ens,  quia  non  est  Quantitas,  neque  Quali- 
tas,  igitur  non  ens,  ut  opponitur  illis,  si 
ens  non  dicit  conceptum  communiorem 
illis.  Et  talis  nioJus  arguendi  patet  ex  6. 
Topic.  cap.  13.  Secunda  replica  procedit 
ex  deliiutione  Lequivocorum,  sophistice  ta- 
men  inferendo,  iit  palebit. 

Ad  prinmm  istorum  respondet  duplici- 
ter.  Primo,  concedendo  quod  infertur,  si- 
cut  in  simili  infra,  ubi  jam  quoltavi,  conce- 
dit  substantia^n  ec:se  non  ens  in  unosensu, 
sicut  vox  acuta  potest  dici  obtusa,  non  ut 
opponitur  oblusitas  acutiei  vocis,  sed  ut 
opponitur  acutieimagnitudinis,  vel  liquo- 
ris,  el  similiter  in  aliis  multiplicibus  po- 
test  concedi,  et  magis  hic  si  irrationale  di- 
catsolam  negationem  ralionalis. 
20.  Alia    responsio  est,    concedendo    illam 

propositionem,  non  pra^facta  dislinctione, 
namsim.pliciter,  inquit,  est  vera,  vel  se- 
cundum  alios  debet  dici  simpliciter 
esse  falsa.  Sed  prima  littera  placet, 
ut  statim  declarabo.  Vult  ergo  quod  //•- 
rationale  non  sit  multiplex,  sicut  su- 
pra  in  simili  siepe  dictum  est,  et  hoc 
quia  non  opponitur  rationali  secun- 
dum  omnem  significationem,  sed  tantum 
secundumunam,  ut  scilicet  est  differentia 
animalis,  non  autem  ut  est  differentia  sub- 
stantise  incorporeae  eo  ^videlicet  modo,  quo 
convenit  Intelligentiis.  Exquo  infert  quod 
hsec  est  simpliciter  falsa,  Ilomo  est  irratio- 
nalis.  Secus  esset  dicendum  secundumpri- 
mam  responsionem,  nam  posita  a^quivo- 
Q,dX\oYiQirrationalis  esset  vera  in  uno  sensu, 


sicut  lijcc,  Intelligentia  est  irrationalis.  Et 

addit  quod  haxpropositio,Z?os  est  irratio- 

nalis,  est  omnino  vera,   hoc  est,   non  dis- 

tinguenda,     sed  simpliciter    concedenda. 

Contra  quodobjicit  et  possetetiamapplicari 

contra  illud  jam  concessum,  scilicet  quod 

Intelligentia  est  irrationalis,  et   argumen- 

tum  procedit  ex  natura  privativi,  vel  pri- 

vationis,  nam  est  negatio  in  apto  nato  et 

in  genere  et  non  absoluta  velextra  Genus  : 

quare  liaec  non  conceditur  proprie,  Lapis 

est  C!jecus,licel  sit  non  videns,igitur  ista,  Bos 

est  irralionalis,  erit  falsa,  cum  irrationale 

dicatprivationem  ralionalis  ut  videtur. 

Ad  hoc  respondet  dupliciter.  Primo,   ne-       21. 

gando  assumptum,  scilicet  irrationale  es-  il^an^^pr^ 

se  nomen  privativum,  sed  videtur  nega-  .^'«^«o^jcw 
^  °      tmporlet. 

tio  prascise.  Unde  ly  in,  inquit,  positum  in 

compositione,  scilicet  hujus  vocis,  vel  dic- 

tionis,  irrationale  (nam  ibi  mutatur  gratia 

Euphonioe  n  in  r)  debet  accipi  negative,  ut 

videlicet  idem  significat  quod  7ion,  et  non 

privative,    et  sic  potest  dici  de  bove,   quia 

est  non  rationalis,  licet  non  sit  aptusratio- 

cinari,  sicut  lapis  est  non  videns.   Et  ante- 

quam  ponat  secundum  modum  ad  idemar- 

gumentum,  objicit  contra  istum    niodum 

dicendi,  inferendo  quod  tunc  non  esset  dif- 

ferentia  divisiva  animalis,  si  idem  diceret 

quod  non    rationale  et  probat  consequen- 

tiam  dupliciter.  Primo,  quiaexcederelani- 

mal,  quod  non  convenit  differentise  divisi- 

vsp,  ut  patet,  sed  potius  divisum   excedit 

dividentia,  seorsum  saltem. 

Quod  autem  excedat  patet,  quia  de  quo- 
cumque  alio  ente  a  rationali  dici  potesl, 
cum  de  quolibet  dicilur  alterum  con- 
tradictoriorum,  et  sic  non  solum  ani- 
mali  convenit.  Secundo,  quia  si  sohim  ne- 
gationemimportat,  et  positivum  nonest  de 
inlellectu  negationis,  igitur  sensibile,  qua^ 
est  differentia  superior,  non  erit  de  intel- 
lectu  irrationalis  :  hoc  autem  repugnat 
communiter  dictis,  ut  supra  scepe  tactum 
est,  id  est,  differentiam  inferiorem  inclu- 
dere  per  se  superiorem,  ut  videtur  elici 
ex  7.  Metaph.  text.  comm.  43. 

Ad  hanc  objectionem  respondet  duplici-       22.I 


CMJ/KSTK)  XXIX 


fH.1 


1" 


rtillonn- 
(tn  <l'/Jf 
ntia  ujii- 

llllS  . 


23. 


l(  r.  1'rimo  iiog.-mdo  consoqtioriliam  :  cl  ad 

ulraiiH|iU!    coiisr  (ju«'iiliain    rfsf^oinlendo , 

quod  iicyalio  11  la  iiou  csl  «'Xlra  gfnus,  sfd 

in  g(,'iic're,  ot  lalis  polest  csso  (JifTcreiilia, 

el  iioii  dicilur  do  aliis  ab  aiiiiiialiljus.  Sed 

licot  lioc  evadal  aliqualilor  priiiiain  prol>a- 

lioncm  coii.soquoiiliii',11011  lameii  secundam 

quia  sivo  sit  iiofjMlio  iii  goucre,  Hive  exlra, 

iioii  iiicludil  iii  suo  inlolloclu  posilivum, 

idco  alilor  lospondot  diceiis,   quod   polosl 

coiicodi  proplor  secuiidum  islorum,  id  osl, 

proplor  socundam  [)iol)alionom  consequon- 

tiio,  quod  irra/iona/e  non  osl  difrorcidia,  ct 

lioc  propric  loqucndo,  lioc  esl,  formalitcr, 

licol   forte  circumloculivo   :   vol   non  cst 

dilTcronlia  consliluons  aiiiiuam  delormina- 

tam  spccicm  animalis.  Elassignal  ralioiicm 

ox  ori;:iiio  ditTorcnlia'  a  foiina,  cum  igilur     dislinjL,'uciido  majorom,  <  . 

divoisarinn  spccicriim  animalissiiil  divcr-      rcm.  Niliil  ciiim  dicilur  ; 

sie   foriiiM',    iiaboliunl  divor.s;is  ditfcronlias 

positivas.    In   tinc   lillorco  benc  essel  <////'e- 

renliw  jirojiriir,  omillondo  coi>ulatioiiem, 

vel  sic,  (liffercntiivpl  propria,  scilicot  pro- 

piiu!  pa.ssionos, nam  diversilalom  dilTeron- 

liaiiun  con.soquilur  divorsilas  pa.ssionum, 

ut.  patol. 

Con.sequonlor  ibi,  Ali(i'r  pitfesl  dici,  otc. 
Poiiit  .secundum  inoduin  diccndi  ad    illam 
objcctioiiom  supra  ilti,  Cuntrn,  jirivntnm 
nihil  jirdprie  ilicilur,  olc.   suslinondo  irra- 
tionafe  accipi  privalivo  dislinguondo  coiisc- 
(luonlor  do   privali(jne  ,   scilicot   privanle 
actuin,  et  privanl(»apliludinom,ot  similom     p-^^«*  univooa  haU'nUa  uin. 
dislinclioncin  lial.ct  iiifra.  iii  Postprajdica-      tur  vox  a-quivoca   pm  m--' 
moiilis,  qii.  .',.  ct  dicil  (piod  prima  privalio     dicil  rom,  el  ooik.-'"'" 
privat  acluni,ot  otiam  aliquando  polciiliam     alio  allorius.  Noi; 
it  spcclu  agcntis  naturalis  salli m,  ot  liabi- 
liini  ul  ca'cilas  :  ali^iuando  laiilum  actuin, 
ul   lcnchra  ;   .sed  dimillil,   vcl   rolinquil. 
iiKluil,  aptiludinom,  non.solum  socundum 
.spccicm,  (luando  osl  propria..'H'cunda  vero, 
iicc  actum,  ncc  ai)tiludiiicm,  noc  liabilum. 
iicc  i)olcnliam  dimillil  vol  rclinquil.  Qnod 
iion  apliludinoni,  dc  qua  magis  viderelur, 
palol  ;  quia  alias  non  ossot  privalio  aplllu- 
diiiis,  ot  hoc  iiiaximo  .secundum  sp*vicm. 
vol  pMius  projjiiKiuuin  :  ol  si  quid.  inquil 
rclin<iuit,  hoc  esl  secundum  gcnus  lunlum 


Ol    li"ii    '•■>'UU''' 

rando,  nola  ni-^i  ■ 

quos  siipra,  quri-^'  '  '  .f.  ». 
.\pplicaiido  ad  pr  ,  .,,...  j- 
lionale  <\\*'\l  lanftim  a,  el  irra- 
tionnle  prlva  ^  nihil  crgo 
.secundum  spcciem  r»-  hpU  bene 
socundum  ^nii.s  r  nein,  rel 
non  rcpugnanliam  :  el  sic  dirilur  de  : ' 
nam   inquanliim  animal  est.  non  :  il 

sibi  nitiooinari,  Kiculex*  lipe. 
Prinia  orpi  privalio  in  hoc  di  'ura 
socunda,  (jiiod  prima  dimillit  *n 

oliam  .socundum  ~  m 

socundiim               vci  nui;  i, 

maximo  .Mcuunjin  ^nus. 
.\d   forniam  ij^ilur  ar- •■'•    '■ :r, 

I 

non  osl  nalum,otc.  vermn  eslau  .m 

spociem,  aut  .sallom  seoundum  genua,  vel 
ad  minus  gononili.ssinie  Ioquen«lo  •»»^un- 
diim  li-anscondons.  Uos  vero  eUl  n^  i- 

dum  specicm.  .s.illom  seoundu:  .■<, esl 

iialum  hal)cre  rati^jnom.  hoc  esl  animal  esl 
naluin  habore  ralioiiem,elsalvalurinbove, 
ul  pal«'i. 

Doindo    solvil    secundam 
priiicipalem  suf^ra  ibi,  /  mnt 

etc.  dicens  quod  !  i, 

iiKluaiilum  lalia,  niiui  .-«u  ic: 
vox,  ips;i  lamcii  .scKrsu*     "  ;. 


;  ..in 
pro 

!    In 


lcllipnlia>  sinl 

dutn   \ncrm,  H   non  .* 

Iiim  r»'m.  M  «**X  p 
liiis.   ul  piilol.  ( 
.solius  vixis  slal  plu; 
copluum,  ouju-s  (•: 
'um. 
Kx  hac 
n-<iuivuoa 
(.imen  liaU'l 


imo 


ir 


!  roi 


Mii 


UU; 


>ca- 


bk(. 


314 


SUPEll  UNIVERSALIA  POUrilYRU 


Consequenler  his  objeclionibus,  el  solii- 

lionibus  expedilis,   redit    ad    solvenduni 

illam  replicam,    in    secundo    argumenlo 

principali  supra,   conlra  responsionem  ibi 

.    dalam,  et  jam  suslenlalam,  alque  declara- 

lam  de  a^quivocalione  ralionalis  diis  el  no- 

bis,  ibi  videlicet,  Conlra  per  Aristolelem2. 

de  Anima,  etc.  et  exponit  notabiliter  ip- 

sum,  et  ostendit  quod   argumentum  non 

procedit,   quia  non  valet,    nisi  in  causis 

.     proecisis,iIIe  modus  arguendi.  Potentiarum 

objecti  non  emm  distinctio  alia  est  ab  intrinseco,   alia 

dentiiatem  ab  extrinseco  :  et  illa  adhuc  duplex,  alia 

nm"^'"^    objectalis,  alia  modalis,  id  est,  ob  diversi- 

tatem  modi  agendi,stat  igitur  identitas  ob- 

jectalis  cum  diversitate  modi  agendi :  unde 

non  sequitur  identitas  potentiarum  ex  iden- 

titate  objectorum  tantum,  nara,  (ut  notavi 

prius)  facilius  est  destruere,  quam  cons- 

truere  :  et  ubi  plures  requiruntur  conditio- 

nes  ad  inferendum  identitatem,    sufficit 

defectus  unius  ad  inferendum  distinctio- 


23 


nem. 


Exemplificat  notabiliter  de  sensu  com- 
muni,  et  particularibus,  et  objectis  eorum, 
el  allegat  Philosophum  2.  de  Anima.  text. 
comm.  45.  et  circiter.  Pro  quibus  decla- 
randis,  vide  istum  3.  distinct.  1.  quaest.  3. 
et  in  Quodlibeto,  quaest  13.  et  super  libros 
de  Anima,  et  alios  ut  nosti;est  igitur  falla- 
cia  Consequentis  in  argumento. 

Ultimo,  solvit  ultimum  principale,  ne- 
gando  differentias  oppositas  esse  ejusdem 
communitatis,  ideo  una  potest  esse  specifi- 
ca  specialissima,  altera  vero  specifica  su- 
balterna,  sic,inquit,  est  in  propo3ito,et  hoc 
ponendo  irralionale  esse  differentiam  ve- 
ram  jam  propter  dicta.  Et  additpro  confir- 
matione  horum,  unam  notabilem  proposi- 
lionem,  quae  potest  fundari  in  dictis  Pliilo- 
sophi  8.  Metaph.  text.  comm.  8  et  10.  Metaph. 
text.  com.  2.  et  inde  littera  tota  satis  clara 
est. 

27.  De  Tertio,  etsi  pertracture  hujus  quaes- 

tionis  difficultates,  magis  pertineat  ad  Me- 
taphysicum,  et  Theologum,  atque  Physi- 
cum,quam  ad  Logicum,ne  tamen  prseterire 
videar,  pertaesus  ea  quse  ad  communem 


ulilitatem  faciunt,  aliqua  circa  dicta  brevi- 
bus  dubia  tangam,  inchoando  ab  argumen- 
tis  post  oppositum,  in  quibus  stabilitur 
veritasquoesiti.  Primo  circa  prinmm  argu- 
mentum  posset  dubitari,  an  Intelligenlix 
sint  animalia,  et  posset  probari  quod  sic, 
nam  compositum  ex  materia  et  forma 
intellectuali  videlur  esse  animal,  sed  An- 
gelus,vel  Intelligentia  est  hujusmodi,ergo, 
Minor  est  nedum  Paganorum,  sed  etiam 
multorum  Theologorum,  super  2.  Senten- 
tiarum,  dist.  3.  Major  vero  potest  persua- 
deri,  quia  si  in  forma  ignobiliori  contine- 
tur  aliquid  virtualiter,  multo  magis  in 
forma  nobiliori  ;  sed  sensitivum,  a  quo 
dicitur  animaljContinetur  in  anima  humana 
ergo  eodem  modo,veI  multo  magis  in  forma 
Angelica.  Quanto  etiam  forma  materialis 
est  nobilior,  tanto  magis  requirit  plura 
organa  ad  operationes  suas  exercendas, 
quod  arguit  materiale  animalis. 

Item,quoad  secundum  argumentum,non       28j 
videtur  quod  mortale  insit  ratione  materia^ 
quia  opposita  habent  fieri  circa  idem  :  sed 
vita,  vel  vivum,  inest  ratione  forma^,  ergo 
et  mors,  vel  mortale, 

Ilem,res  habet  esse  principaliter  perfor- 
mam,  ergo  habet  non  esse  principaliter 
propter  non  esse  formoe,  et  ita  fundamen- 
tum  argumenti  ex  7.  Melaphysicas  non  cur- 
rit. 

Item,  illa  expositio  de  materiis  indivi- 
dualibus  non  videtur  valere,  quia  quod 
convenit  pluribus  ejusdem  rationis,  conve- 
nit  eis  ratione  alicujus  communis,  cui  pri- 
mo  convenire  debet,  quare  cum  materiae 
individuales  plures  sinl,  et  ejusdem  ratio- 
nis,  igitur  esse,  quo  res  habet  esse,  vel  non 
esse,  vel  corruptibilitas,  seu  mortale,  non 
convenit  primo  materioe  individuali,  sed 
potius  ipsi  materisein  communi. 

Item,  quoad  tertium  argumentum,  vide- 
tur  primo  dubia  ilia  propositio  Aristotelis 
1,  Metaph.  maxime  in  doctrina  hujus  Doc- 
toris,utpatet  1.  Metaph,  et  alibi  soepe,  nam 
tenet  actus,  vel  operationes  primo  esse  circa 
Universalia,vel  communia, 

Item,  cum  dicil  quod  aptitiido  ad  aliquid       29. 


OI.KSTIO  XXIX 


3(1. 


KH[MTiorfin   iht  ne  pwii-^-Tri  it 
cujus  MTii   rx    i- 

.M«'Li()li,  el  1. 

U'  :m,  ari  t'>ri<'ri<luin   «il   irr». 
veraii»  difl  m,  vH 

Kcin.non  m\um  privalivuin 
s<<l  cliain  acliiale,  n*linqutt 
jwrun-iuiii  ^cnu.H,  orgo  illa  d. 
vali  iion  \> 

llem,   \ 
/Mjtis  ent  n  r 
ralioiiali  iii  ro: {xji,  .  t-t  . 
lili-r  soquorplur  quo-l  li 


ent  ftjus  per  ge,  etc.  iioii  vidolur  Immio  iiilol- 
Ji^Mbilo,  n.im  si  sic,  .si^-tiuoroturquo  1  ri  .. 
lilas  oss:l  per  .se,  ol  priuio  liomiiiis  singu- 
laris  cuiu    lcrmiiius  rjus,  cujusmodi  esl 
riflere,  sit  prinio  singul.iris,  ut  viriolur. 

Ilom  circa  solMlioiiom  principalom,  ol  r-a 
qua)  sr;r|uunlur,  ubi  IrMiero  virJolur  quo  I 
ratiunale  sil  (lifiorrMilia  ulliina  homiiiis, 
possel  rlubilari.oo  qurxi  ullim:i'  ili(T«'ronlia; 
rorum  sunL  nobis  ignolu*,  cujus  opposilum 
tunc  evonirol. 

Itom,  qiioad  solulionom  priraa;  raliu.ii-> 
principalis,  vidclur  repiign.inlia  in  diclis 
hujusjiic  el  alibi  :  naiu  in  2.  .Scnlenliaruni  tiinmli.t,  ol  ,1/''  '■ 
di.st.  1.  quiost.  0.  impugnal  ill  im  vi.nu.  ncndo  uiiivrM- :.. 
(lufc  cst  .\lox'indri,  ol  Th()m;c,  ot  aliorum 
anliquorum,  ((un;  nogal  in  .\ngclis  di.scur- 
sum,  cl  in  IM-nIogo  .Scnlonti.irum,  qu.  3. 
ostendit  (juod  Ucati  discurrunl. 

Itom,  si  intolligoro  por  species  innatas, 
ct  por  acquisilas.argiiereldifTercntiam  spo- 
cidcam,  vel  genericam  sic  inlclligonlium, 
ot  ;i'quiv(Kalionoin  raliocinativ;c,  .scquoro- 
tur  (juod  (liiristus  non  rvsset  homo  univoco 
nobiscum,  ([uod  o.U  conlra  lidcm.  Palcl 
con.sr^qucnlia,  riuia  sicut  .\ngolis  fuorunt 
concroatic  spccics  omnium  rtrnm,  ila  (Ihri- 
sto,  ut  liabct  videri  in  :{.  disl.  1 1. 

Ilom,  in  .sr>cundo,  nbi  supra,  vidclur  .sus- 
tinoro  ([uod  intcllcclualilas  ul  lalissil  cjus- 
d(»m  r.i'ionisspr'cilico  in  .\ngclo  el  anima, 
licct  essonli.T  corum  non  sint  ejusdcmspc- 
ci(M  :  .scd  (ul  prius  dixi)  non  vidclur  aliud 
inlrdligoro  pcr  ralinnfilr,  (ju.im  inlclUH:- 
tualc. 

Ilcin,  sivc  irraliona'o  dicat  lu^galionem 
in  goncro,  sivc  privalioncm.  noii  vidclur 
possosuslincri  illa  i)ropositio,tanquaiu  vora 
/nlclfif/entia  esl  irrationatis,  cum  iioncon- 
tiiKvitur  sub  gcnoro  aiiiinalis.  (Joiius  iiiim 
quasi  cominunc  habiltii  ct  privationi  csl 
illud,  cui  convonil  aptiludo  ad  ulruuKiuo, 
ul  singulari.ssimc  habot  dist.  2H.  Primi, 
(jiKosl.  I .  iii  solutionc. 

Itcin,  pos.S(>t  dubilari  <iiuu  illarum  dua 
rum  viarum  dc  ly*/<,  incomposilionp  irr<i- 
liinifilis  sit  convcnicnlior. 

Ilcni.  vidcluribi  supponoro  diflfcronlian»      i...  -i 


■  •    1  r  ■  '••r  ii  i 


ri. 


••• 

:a 

'  pri- 

tmol  vera, 
'.  cum 

II' 

irrJ* 
•   TX>- 
.  a- 

ir   f\o 


iii  Po- 


litor  privalio  cuju> 
alio,  quaiitumcumquo  n 

llom,  circa  illud  Uicluin  I 
tentiop  f/istinijUHittnr  per  aclu*,  f{e.  fwiiavnl 
plura  langi  nd  alliora  pcrl.  i  nolo 

nKKio  immorari.  .\n  oliain  idoni  sil  objec* 
lum  .sonsus  communis,  el  parlicularis,  bo- 
iiuin  rlubiiim  o<sol. 

Itoiii,    coiitra    funrlamoiituin  ->  lis 

ulliini  principalis.polosi  arguiad  in 

iiam  in  2.  dist.  1.  quio-il.  0.  in  a:  lo 

post  opposituni,  tlicit  quod  quaniu  iurma 
cn-ata  e.st  nobilior,  linlo  di^'  ■  -•  ■-  m 
pluros  gradus  i.obililalis  :  et  t  x 
coinparaiido  ch'mcnt.i  ad  inivi  • 
inanimati  ad  aniiit:ila  ;  et  ; 
inaliu  :  el  in  .ia  ad 

inloUoctualia  :  inanir«>s|uMMiu 
forma  liumana,  vel  : 
forma  irrationuli,  vol  brutali: 
.soriuilur  oppositum 
gniiilia  inanifc<>Ui  in 
lortor  alia  Hi  volii 

Ad  isla  per  ordinciu.   .\d   pr 
iiuagtnilio  dc  iiiatcria  \: 
pl -va  esl,  I. 
ilam  volunli   \ 
V- 


.ll 

u 

■ii  ani- 

.  vel 

I«io<i 

»r 

e 

vel  rppo- 

d 

iiU 


31 


r.t^:ii 


1  /-^tfcf. 


\ . 


umr 


I  'lliiii  1'it-.,      -.1 
..III..      .1 1  r  I  I.t 


IM 1 f  I  . 


.4 

I 


31G 


SIJPER  UNIVERSALIA  PORPHYRII 


tenere  in  ipsis  non  esse  maLeriam,  Physice 
loquendo,  liceL  bene  proporLionabile  maLo- 
Tivc,  ut  genus,  osLendiL  eniin  sufficienLer  in 
QuodlibeLo,  qucesL.  9.  quod  impossibile  esL 
Angelum  informare  maleriam  :  lioc  lamen 
non  demonsLrarcL  forLe  ipsum  in  sc  non 
componi  ex  maLeria  ;  auL  igiLursimpliciLer 
negandum  esL  in  inlelligcnLiis  esse  maLe- 
riam,  auLsi  concedereLur,non  lamen  sequi- 
Lur  quod  sinL  animalia,  sicuL  opLime  Bona- 
ventura  8.  disL.  Secundi  oslendiL.  Animal 
enim  dicitur  habens  sensum,el  cum  diciLur 
quod  anima  sensitiva  conLinelur  virLualiLer, 
negaLur  ;  quia  frusLra  ponereLur  in  eis  : 
secus  esL  de  homine ;  ncc  indigcnL  organis, 
quibus  exercerenL  opera  diversa  viLalia. 
QuasraLur  isLe  8.  disL.Secundi  eL  alii. 

Exemplum  dc  poncnLibus  cselum  compo- 
ni  ex  maLeria,  cL  anima  inLellecLiva.  De 
conLinentia  animse  sensitivse  in  inlellccliva 
estbene  dubium,  an  scilicet  est  ponenda 
prsecise  in  homine  virtualitcr,  vel  sequiva- 
lenter,  an  certe  formaliLcr  :  scd  quidquid 
sit,  non  sequiLur  illaLum,  sicuL  non  sequi- 
Lur  econLra  :  forma  sciliceL  perfectior  con- 
lineLur  in  aliquo  virtualiLer,  ergo  imper- 
fecLior.  Excmplum  de  forma  corporcilaLis, 
eL  dcvcgcLaLiva,  scu  sensiLiva  in  homine, 
respeclu  inlellecLivse. 
Ad  aliud,  posseL  ficri  longus  processus 
Corrupti-    de  causis  morLaliLaLis,  vel  corrupLibiliLatis 

bilitatis  .         .  T  „    „j 

causce  va-  rcrum  :  una  esL  enim  gcncralis,   eo  quod 
"^"  omnia  originaliler  ex  nihilo,   ideo  tendunt 

in  nihil.  Spccialis  vero  alia  activa,  alia  pas- 
siva.  Prima  duplcx,  alia  extrinseca,  alia 
intrinseca.  Passiva  etiam  alia  objccLiva, 
alia  subjecLiva.  PoLcsL  igilur  probabiliLcr 
dici,  quod  mortalitas  nedum  ratione  mate- 
rise,  sed  etiam  formse,  cL  principalius  con- 
veniL  homini,  ct  non  solum  ratione  formse 
sed  etiam  efficientis  positive  vel  negativc  : 
et  gencralitcr  quot  sunt  causse  dandi  essc, 
tot  non  esse,  suo  modo.  Famose  tamen  at- 
IribuiLur  maLerise,  propLcr  annexam  priva- 
tionem,  quoe  machinatur  ad  maleficium  1 . 
Physic.  text.  com.  80.  et  sic  arguit  DocLor 
hic.  QuoeranLur  ExposiLores,  cL  QuoesLionis- 
l3D  super  1.  Physic.  cL  1.  de  GeneraLione,  et 


33. 


7.  MeLaph.  Mesaphysici  cLiam,  specialiLer 
isLc  in  7.  MeLaph.  eLmelius  in  2.  dist.  15. 
et  19.  et  in  tcrtio,  dist.  16.  et  in  4.  dist. 
44. 

Ad  aliud  dico,  quod  eo  modo  quo  conve- 
nit  corruptibililas  ratione  materiae,  conve- 
nit  ratione  ipsius  communi  primo,  et  hoc 
poLentia  remota  :  sed  ratione  ipsius  in  par- 
ticulari  potentia  propinqua.  Qua^ratur  no- 
tabililer  iste  in  LerLio,  dist.  22.  et  7.  Meta- 
physicoe. 

Ad  aliud,  quod  Langitur  de  verilaLe  illius       34 
propo3iLionis  1.  McLaphysictc,  liccL  expona-  sunuin^u^ 
lur  (ei  satis  bene)  de  acLibus  Lranseunlibus    lariuni, 

^  ^  quoinodo. 

dcbere  inLelligi,  cL  non  de  immanenLibus, 

el  objecLivc,  ei  non  subjecLive  :  unlvcrsali- 

lcr  tamen  potet  dici,  quod  vera  est  sic,  vi- 

delicet,  Acliones  sunt  singularium,  et  ob- 

jective,  ct  subjective,  maxime  transeunles; 

cL  hoc  vel  pr8esupposiLorum,veI  peracLioncs 

consLiLuLorum,  vel  lanquamulLimaledeno- 

minatorum.  Ubi  etiam  adverlendum,  quod 

alia  est  ratio  agendi,  vel  tcrminandi,  etalia 

condilioagenlis,  vel  LerminanLis.  QuseraLur 

isLesupcrl.    McLaphysicoe,   cL  alibi  ssepe. 

Nam  famose  perLracLathancproposiLionem, 

cL  snepenumero. 

Ad  aliud,  paLct  ex  dicLis  per  illam  dis- 

LincLionem  de  poLenLia  propinqua,  cL  re-  -' 

moLa  :  a  simili  applicando  ad  apLiLudinem  ji 

Lalcm,  vel  Lalem.  PosseL  cLiamncgarisimi-  '"! 

liLudo,  quia  in  uno  accipiLur  acLio  Lcrmina-  •: 

tive,  vel  objecLive  esse  alicujus:  in  alio  ve-  :' 

ro  subjecLive.  PosseL  cLiam  dici,  quod  pro- 

posiLio  esL  vera,  uL  accipiLur  a  DocLore,  sed 

non    concIudiL  inLcnLum   :  concedo   enim 

quodcui  conveniL  terminus  apLiLudinis,  ei 

per  se  conveniL  apLiLudo,  sed  non  dicil  per  ■ 

se  primo.  PosscL  ulterius  concedi,  quod  ri- 

dere  est  primo  hominis,  licet  hoc  ridere hu-  ■'- 

jus,  alia  etiam  ratio  agendi,   alia  conditio 

agentis,  uL  prius.  Vide   singularissime  in- 

fra,  in  PrsedicamenLis,  cap.  de  SubsLanLia, 

quoesL.  2. 

Ad  aliud  posset  dici  uno  modo,    quod       35. 

„.  ..  .       Bifferen 

circumlocuLive  salLem  polest    DitiercnLia  na  uitima 

ulLima  cognosci,  liceL  forLe  non  in   se  dis-  ^2v"'po 

tincLc,  cLformaliLcr:  eL  sic  intelligiL  Doc- test  expo 

ni. 


oi  i:sTio  XXIX 


lor.  Alilor  qiiod  verum  osl  naUiralilcr,  >«-<l 
concurrenU;  fide  secuscsl.  Vi(le4.'J.  di.st.  1. 
•  loquo  alibi  alliu.s  hal>el  p<M*s<TUl;iri. 

Ad  aliud  potest  dici  uno  niodo  c.k  docu- 
nionlo  gonorali  supra  assi;,'ualo,  quod  in 
inaloriis  roalibus  loquilur  in  liis  qii  > 
lionilnis  .socundum  conimunes  Auclorum 
opinionos,  el  ila  inlolligil  hic  dc  discursu 
Intolligenliaruiu.  Vel  aliler  quo  I  polesl 
vorilicari  rospoclive  loqiiondo,  sicul  dicere- 
lur  lirmamonlum  non   movori   molu   pro- 


SI7 


lran-'"pri.frfifi.   V'cl  .i''''-''  'in.-t  ~— r. 

in'-  'I  pro   ; 

concomitnnlo  . 

inlrinst«a  forraali,  sicut  |)uaitur   i  ;i. 

tia. 

Ad  aliud,  qucxl  lm?c  | 
tia  fst  irratfOnaiiM,    polcjd  y. 
modo,   Hi  ly  in  lenerelur  ul  ctl  iM>galio 
exlra  gcniut  :  nlio  modo  ut  caI  ncgalio  in 
genere,  vel  privatio  non  in  gcnrre  pnopin- 
quo,  .setj  r  ut  pula  in  si:  i.  Pro 


pno  rospoclu  primi  mohilis.    Vel  magis  ad     quo  (le«-Iar.i:iau, 


tm 


[)r(jpositum,  lirmaiuonluin  dicereiur  move- 
ri  proprio,  ol  primuiu  mohilo  non  moveri 
sod  polius  miilari,  proplor  volocilalem  mo- 
lus:veIquod  lerra  niilliusoslquanlilalis  rcs 
.  ,  pccluca'li,sichic,.\ngolussidiscurril,di.scu- 
Utiiirnii.  rilin  lomporoimporcoplihili.volin  inslanti, 
.soii  cum  inslanti  lomporis  :  quia  non  roqui- 


in  Primo  dist.  2»^  qui.1i.  i.  m  .-wmuoxuj,  el 
5.  .Metaph.  cap.  de  Priv.T-  — 

Ad  aliud  dico,  quo«J  u...,  j  ..    ..a  indifllB- 
renlcr  pot<.'sl  loneri.quia  coin- '■'"  '  com- 

munilcr  m-gatio  in  gcnere,  et  ; o,    ut 

hahet  in  primo,  uhi  supra.  Ad  aliud,  quod 
lixiuilur  famo  c,  ut  supra.  cap.  de  (icnere 


I 


rilur  i)riorilas  el  po.sloriorilJis  duralionis  notavi.  .Vdaliud,  potost  dici.quod  non  ni«i 

ad  discursum,   sed  sufflcit  ordo  nalura>  :  circuml  cutive.   .\d  aliud,  quod  licel  coo* 

noslrum  aultnn  inlelligere  est  cum  conli-  venianl  in  rciinquondo  aplitudinems«pun- 

nuo,  ol  lomporo   porcoplihili  phriimque.  dum  rionus  difT»Tunl  tamen  in  r^  n- 

Polesl  igitur  dici.quod  in  comparalione  ad  do,  et  non  relinquendosecundum  speciem, 

nos  non  di.scurrunt,  .sccus  cst  simpliciler  quia    illud  aliquando  relinquil.lioc  vero 

ioquendo  :  et  sic  salvalur   Poclor  uhiquo.  nunquam. 


Nam  alihi  vull  oslendore  quod  non  ropu- 

gnal  eis  dicurrorc  simplicilor  loquondo. 
:!i'..  Kl  si  dicorolur.quod  liinc  Dous  discurro- 

„„"  ,''n/i't  rcl,  quia  ordo  nalura'[»olosl  a.ssignari  inco-      accipiunlur  nomina  privativa. 
isciirnus.   rrnitioni^Doi;  dicomlum  quod  addicursum      donolanlia,  quam  actum  in  '  ■ 


Ad  aiiud,  potcst  conccdi  lolum.   ul  palel 
e.K  doctriiia  hujus,  in  priino,  ubisupra  :  6( 

lioc    cxtcnsivc   lotiuondo  :   apliu^    laniefi 

..... .  ...^ 

.c. 


roqniruntur  Iria.  I*riinuin  cognoscoro  ho<* 
[)orli()c.  .Socundum  coginiscoro  hocposl  h(K\ 
Torlium  quodlorminusdi.scursus  sit  ohj(V- 
liiin  iininudialo  cognoscihile,  et  alio  aclu. 
(^>uiil(iui(i  sil  do  duohus  primis,  terlium 
.sallomnon  roporilur  indivinis.  Vidonotan- 
lor  I  ).  ([.  lJuodlilH.'li  C  alihi  plurics  is- 
linn. 

Ad  aliud,  qiiod  esl  oplimum  motivum 
coiilra  viam  cominunom,  concodo  qnod  il- 
liid  non  osl  sutnciens  modium  iu^gandi 
siin[)liciler  disciirsuiu,  noc  ponondi  diver- 
silalom  specilicam,  sed  hone  respoclire  lo 
([uon  lo,  ut  dicluiu  e.st. 

Ad  aliud,  quod  hKiuilur  Doclor  wi  \no- 
hlomatico,  olsi  asscrondo.  Alia  ciiim  via 
sociirior  ost,  ni>i  loqiU'ndo  de  oonvciiicntia 


i.ogicc  lamen  illa  oM-um  . 

»0 

procedil.ut  patet.  (li, 

,  «i. 

Polenliii'.  etc.  videatur  isle  1.  \ 

.      el3. 

dist.  I.  cl  2.  el  alihi  «cp»».  «wi 

f»«»'#'^l  br»- 

viter  dici,  quod  alitcr 

po. 

lentix»  peractuH.et  alitoracltit 

nam  prima  est  e.xtrinseca  el  a 

secunda  vera  o\[ 

:i: 

pro  quilnis  vide  hunc,  r 

13.  optiim- 

Ad  aliud.  \td«\ilur  VI 

.silores-i.  de  animn.  • 

.a 

opl             ^ 

», 

>• 

ii<j 

ma 

(||SI«ii%*ii*       iii|"^".«»»^i»""^ -«!••'   <i^j*» 

■-•■•  •«■  ^-  «^* 

/*9t^%t>if 


u. 


348 


SUPER   DNIVEUSALIA   POKPlIYKll 


ris,  el  subordinaLis,  non  inconvenit,  imo 
iiecesse  esl  ponere  idenlilaLeniobjocli,  liceL 
iion  pnt^cise,  eL  adiiiquaLe. 

Ad  uILimum,  quod  Langit  bonum  moli- 
vum,  elsi  posseL  dici  quod  argumenLa  in 
pede  ([useslionis  sunL  Topica,  el  non  asser- 
tiva,  eL  exDicis  aliorum  communiLcr  ac- 
copla,  eLmaxime  in  proposiLo  :  nam  illud 
argumenLum,  de  quo  fiL  sermoin  2.  liabeL 
Tliomas  in2.  conLra  Genliles,  c.  92.  eL  94. 
eL  in  2.  SenLentiarum.  PoLesL  eLiam  coUigi 
ex  Bonaventura,  el  aliis  anLiquis,  eL  facit 
apparenLer  pro  via  ThomiT,ponenLis  quem- 
libeL  Angelum  esse  speciem,  uL  patet,  et 
ita  parum  curareLur  ad  inLenLionem  Doc- 
loris.  Nihilominus  potest  dici,  quod  loqui- 
tur  ibi  de  contentis  sub  eodem  genere  re- 
moto,  hic  vero  de  contentis  sub  eodem  in- 
fimo,  ut  patet  per  exempla  sua  hic,  et  inde 
loquitur  enimibi  de  gradibus  entiumsubs- 
tantialium,qu8e  sunt  de  perfectione  univer- 
si  :  hic  vero  de  speciebus  animalis  proeci- 
se,  et  sic  e.st  ad  mentem  Philosophi,  10.  et 
8.  Metaph.  ut  allegatur  prius,cujus  ullerio- 
rem  speculationemrelinquo  lectori  sagaci, 
Posset  etiam  pertractari  propter  verbaDoc- 
toris  hic  in  fine  qusestionis  de  gradibus 
perfeclionalibus  specierum,  etqualilerpri- 
ma  species  excedit  alias,  et  qualiter  acce- 
dunt,  etrecedunLeLanposiLive,velprivative 
eL  anformaliLer,vel  virLualiLer,  seu  eminen- 
ler.  Sed  alius  eriL  locus,  quianonsunLlogi- 
cseconsiderationis,necpluranuncdictorum, 
nisi  ut  satisfaciamus,  et  nobis  ipsis,  et  cu- 
riose  investigantibus,  et  sic  Dei  gratia  esL 
finis  differentise  de  DifferenLia,  pacis  quo- 
que  AucLori  sit  semper  laus,  el  gloria. 


Propriwn    vero  quadrifariam    dividunl,    etc. 
Gap.  5. 

QU.ESTIO  XXX 

Uirum  Proprium  sit  Universale 

D.  Thom.  Opusc.  48.  cap.  7.  Averroes  cap.  de 
Proprio.  Albert.  Mag.  tract.  6.  de  Froprio  cap. 
1.  el  Iract.  7.  cap.  1.  Okam  l.p.  Log.  cap.2^, 
el  in  expos.  cap.  de  propr.  Alberlus   Parvus  q. 


unica  de  Proprio.  Joan.  a  Magistris  q.  9.  Log. 
Joan.  Angl.  et  I3ras.  super  hanc.  q  Cajet.  So- 
tus,  Toletn.s,  Merinero,  Riivio  cap.  de  1'roprio 
Conimb.  cap.  de  Proprio  arl.  3.  Gompiut.  disp. 
8.  de  Proprio  qua>st.  i.  Rodrigues  q.  1.  de  Pro- 
prio  art    1.  Aversa  q.   10.     de  Proprio  sect.  2. 

Quod  non  videtur ;  quia  oppositum 
non  pr^edicatur  do  opposito,  Proprium, 
ct  commune  opponuntur  :  crgo  hasc  est 
falsa,  Proprium  est  commune,  sed 
commune,  et  Universaie  idem  sunt  : 
ergo. 

•  Item,  nulla  intentio  secunda  prtcdi- 
calur  vero  in  abstracto  de  re  primas  in- 
tentionis,  litcc  est  vera,  Risibilitas  est 
proprietas  :  ergo  Proprium  non  est  se- 
cunda  intentio.  Item  per  Aristotelem  in 
4.  Top.  cap.  9.  si  Genus  est  ad  aliquid, 
et  Species,Universale  est  ad  aliquid ;  Pro- 
prium  vero  non  :  ergo,  etc.  Prima  pars 
minoris  patet ;  quia  Universale  cum  sit 
essentialiter  prasdicabile,  dicitur  ad 
illud,  dequo  prjedicatur,  sive  ad  subji- 
cibile.  Secunda  probatur;  quia  Proprium 
non  refertur  ad  illud  cujus  est  Proprium; 
nam  nullum  accidens  refertur  ad  suum 
subjectum,  quia  tunc  omne  accidens 
esset  relativum.  Similiter  illud,  cujus 
est  Proprium,  prius  naturaliter  est  Pro- 
prio,  relativum  autem  simul  est  natura 
cum  correlativo,  nec  ad  aliquam  aliam 
refertur  intentionem,  ut  patet  inductive, 
sicutargutum  est  supra,  de  Differenlia. 
Item,  Proprium  manet,  non  existente  in- 
tellectu,  quia  non  existente  intellectu, 
adhuc  ,  sicut  prius,  habere  tres  inest 
omni  triangulo,  et  soli,  et  semper. 

Ad  oppositum  est  Porphyrius  et  Aris- 
toteles  1.  Topic.  cap.  3.  ponens  Proprium 
esse  prgedicalum;  ergo  Universale. 

Ad  qu^stionem  dicendum,  quod  Pro- 
prium  est  Universale ;  quia  prgedicatur 
de  pluribus  ;  est  enimsecundum  Aristo- 
telem  1.  Top.  praedicatum  conversim, 
idest,  convertitur  cum  illo,  cujus  est 
proprium  ;  illud  autem  est  Universale, 


1. 

Argumen- 
ta  propar 
te  ncgati- 
va. 


Conclusio. 


I 


or.fiSTio  XXX 

quiii  polcst  essc  demonstrationissubj^r-         lu-ui,  •»{  ul  e«l  uvuii:u 


VI9 


tiiui,quia  orunc  I'ro[»rium  pot«'!>lilcmous- 
tijjri  (Je  eo,  cujiiscsl  1'roprium,  pcnJeli- 
nitionem  :  rnivcrsaliiim  autcm  esl  de- 
iiionstrdlio,  p«'rAristotelem  I .  Poslerior. 
erf,'o  si  ipsuni  subjectum  ftriDdicalur  de 
pluribiis  :  ct  siiuni  converlibiie  pnfdi- 
r.itiir  (lc  pluribiis,  quod  est  1'roprium. 
Proprium     Intelligrndum  tanien,  quod  /'roprium 

lf>/UIVO- 

est.Tquivocum ;  ((uia  potest  esse  nomen 


cuin. 


I 


tioni.s  csl  concreluiii,  quia  cai  cju»  ab- 
slrarlurn '' 

Afl  primum»Jico,qu«j«l  c.hI  falUou  ,\c- 
cid»*ntis,quia  cxtranec  in-  "     'ia 

reaiia,  ct  intentionalia  ipsi  .^ 

Ad  stTundum  dico,  quo<|.  •.:- 

tum  non  signilicalur  uno  nonnncs  kioul 
nec  in  aliis  quatuor,  scd  por  u- 

tionem  sic  cxpriinilur,  intcnUo  rruprii. 

Ad  lertium  prinrip.d  •  diri  potest, 
muni,poteslenim  aliquiddici  I'ro|)rium     quod  si  Tienus  sil  ud   aliquid,   oportet 


primsc  intenlionis,  et  sicopfionilur  rom- 


4. 
Ad.2. 


Individiii,  siculetSpcciei,  et  sic  est  con- 
cretiim,  el  a  jiroprietale  dictum. 

Alio  modo  Propriutn  esl  nomcn  sc- 
cundju  intentionis,  si.irnilic:in.s  intcnlio- 
nein  secundaiii,  scilicct  pncdicatum  con- 


SpeciiMii  .  laliquidpt^r  I  non 

primo,  sed  s^  tundum  ^enu.s,  »„:  Pro- 
priiim  sccundum  suu-:  .|  est 

Univcrsale,   dicilur  a.l   .iiiqui<l,    s^ili- 
cet  nd  illud  dc  quo  dicitur,  u(  ad  sub- 


vcrlibile  non  pr.Tdicans    csscnliain,  iil     jt'ctum,(piia  pra?dicalum  diciturad  sul>- 
(lclinitiir  1.  Top.  cap.  i.  et  sicest  Sf)ccies     jectiim. 


r'nivcrsalis;  (|uia  IJniversale  d.^sccndil 

tin  ipsiim  pcr  (litlcrontijis  per  sedivisivas 
ejus,  acWiciil  pnrdiairi  cotivcrlihiliier 
iii  quale  acritffiiffile. 
:t.  Ad  jiriniiini  argunKMilum  dici  f)otcsl. 

lum  priii-  ^\^i'>'\  rriipriiiiii  (ijijHniiliir  (•••niniiiiii,  iit 
'''"  '■       esl  res  prinuc  inlcntionis,  jmn  autcm  ul 
cst  secunda  intcntio.  \,\    .ililcr,  quod 
siint  rolativii,  ct  iimim  rclativiini  dicitiir 
^  de  alio,noii  laiiicn  ojjjxisiluni  dco[)j)osi- 

to ;  (jiiia  iion  siinl  opposila.  nisi  rcsficc- 
tii  «'jiisdcm. 

rroprium  jiiilcm  rcspectu  ."<pecici, 
comniiinc  cst  rcspcctii  Individuoriim  sub 
Speci(?  contcntoriim  ;  (jiiia  dc  illis  dici- 
tiir.  ul  dc  j)Iuiibiis,  non  t\c  .Sf)ccic,  cujus 
est  rropriiim. 

Ad  jiliud  jijilcl;  (jiiia /'/•(>; )nV/(i,s'  csl 
abslraclimi  1'roprii,  ut  est  nomen  f)ri- 
lua»  intcnlionis.  non  sccundjc. 

Conlr;i,  lisibilccst  Propricljis.  risibil. 
est  l'r()f)riiim  :  crpi  rr<>j»riiim  c.-^t  Tro 
jiricljis;  pricniissjc  siinl  \cr:i' :  crjfo  con- 
cliisio  :  sc<l    rcs  |ii'im:t*   intcnlionis  .si< 
iion  f>rjc(licalurde  r«»  sccunda»  inlcnlio- 
nis  in  ubslraclo,  sicul  ncc  c  convci 


irf 


Alilcr   j>'»l«sl  »iic»,    tpi»Ml    8  :m 

propriam  rationcm  rcfcrlur  pnmo  ad 
Sf)ecicm,  non  inquantuiii  > 
inqiianliim  liabens  Propriuni. 

(Uim  dicitur  quodnon.  quia  tis 

non  rcfcrlur  ad  subjeclum,  dico,  quoil 
subjcctum  rroprii,  ul  esl  ii  '  .  non 
est  Species,  sed  res  aliqua  priiiia'  inlen- 
tionis,  ut  risiltile,  sicul   de   l  tli 

supra  dicluiii  cst,  tamen  illud  '-111  iippli- 
catiir  inlcnlio  Proprii.  p«)lc<i  <><'»«•  in  eo 
cui  applicjitur  intc:  i.  ut  riiifrr- 

le  m  liomine. 

Ad  s.rundaiii  pi  1  cum  dici- 

tur.  Proftrio  f^rius  est  illud.  cujus  e^t 
Proprium,  dico.  <|U(»*I  su 
duni  se  est  priiis.  se«l  noo 
hjibciis  l'i..i.rium. 
liilivuiii  Proprii,  m 
Proftriiim. 

\  rluin 

.     idit  alii.  ut  1! 
lo. 


:i- 
:n 

1« 


cui 
lcclu 


iiul 


1- 


350 


SUFEK  IJNIVEUSALIA  POUPIIYIII 


EXPOSITIO 

Poslquam  expedivit  se  circa  capilulum 
de  Differenlia,  qua-rit  circa  capitulum  de 
Proprio,  inchoaudo  a  communioribus,  an 
Propy^mm  sitUniversale.  Prius  enim  est  in- 
vestigandum  an  sit  Universale,  quam  de 
aliis  conditionibus  ejus,  et  caeteris  diclis 
Auctoris,  circa  ipsum.  Et  potest  pertracta- 
ri  quaestio  tam  in  fundamentis,  quam  in 
intentionibus,  sed  principalius  in  intentio- 
nibus,  ut  palet. 

DEVKxuo.Qm&proprium,  et  quoties  ac- 
cipitur,  palet  communiter  hic  in  textu,  et 
glossa  est  in  dictis  Docloris  hujus  ,  in 
processu  ,  atque  in  tralactu  Modorum 
significandi.  Dicitur  enim  proprium  ,  a 
prope,  ideo  mihi  est  proprium  quod  est 
meum,  et  non  tuum.  Vide  istum  15. 
dist.  4.  et  alibi.  Unde  advertendum,  quod 
sicut  dictum  est  de  differentia  tripliciter 
accepta,  quod  potest  accipi  aquivoce  tam 
in  primis,  quam  in  secundis  intentionibus, 
ita  similiter  dicendum  est  de  proprio  qua- 
drupliciter  accepto,in  hoccapitulo.  Intentio 
vero  Auctoris  et  Doctoris  est  de  ipso  4. 
modo  prout  videlicet  estintentioapplicabi- 
lisei,quod  egreditur  ex  principiis  speciei 
et  inest  in  actu  signalo  convertibiliter,  ut 
verificaturin  diClu  exercito  ut  consequenter 
dicetur,  nam  alii  modi  ipsius  Propriiredu- 
cunturad  accidens,  saltem  ut  modus. 

Ordoquseslionis  ad  prsecedentem,  et  se- 
quentem  palet,  Divisio  communis  est. 

De  secundo,  arguit  quatuor  rationibus 
partemnegativam.  Prima  procedit  per  lo- 
cum  ab  oppositis,  et  patet.  Secunda  proce- 
dit  ex  modo  prasdicandisecundaruminten- 
lionum  de  primis,  et  prsesupponil  Iiic  esse 
sermonem  de  Proprio,  et  Universali  secun- 
do-intentionaliter  sumptis.  Terliaprocedit 
ut  prius,  de  Differentia  q.  3.  argumenta- 
tum  esi  :  et  allegat  pro  fundamento  Philo- 
sophum4.  Topic.  cap.  9.  specialiter  autem 
tangit  qualiter  non  refertur  ad  illud  cujus 
est,  propter  duo.  Quarta  ratio  ostenditquod 
est  ens  reale,  et  per  consequens  non   est 


species  Universalis,   ul  hic  loquimur  de 
Universali. 

Ad  oppositum  adducit  Porphyrium,  et 
Pliilosophum  1.  Topicorum.c.  3.et4.  Dein- 
de  respondot  ad  qua^situm  tenendo  partem 
affirmativam,  quam  probat  per  locuma  de- 
finitione  Universalis  constructive,  et  alle- 
gat  Philosophum  in  Topicis  lib.  1.  c.  4.  Be- 
ne  enim  valet  argumentum,  Est  prsedica- 
tvm,  ergo  Universale,  licet  non  e  contra  : 
quamvis  sit  instantia  de  definitione,  ut  pa- 
tet  supra,  q.  de  sufficientia  Universalium, 
Et  qualiter  proedicatur  de  pluribus  decla- 
rat,  quia  de  his  de  quibussuum  subjectum 
cum  quo  convertitur  :  et  potest  sermo  iste 
verificari  in  actu  signato  in  intentionibus, 
et  exerceri  in  fundamentis,  sicut  de  aliis 
dicLum  est. 

Quod  autem  suum  subjectum  praidica- 
tur  de  pluribus,  o^tendit,  quia  illud  est 
subjectum  demonstrationis,  in  quo  passio 
demonstratur  de  subjecto  :  tale  autem  est 
commune,vel  Universale,ut  patet  1.  Poste- 
riorum text. comm .  14. idem habetur 7.  Meta- 
ph.  text.  com.  53.  et  alibi  s8epe,quod  igitur 
pra^dicatur  convertibiliter  de  Universali  est 
Universale,  quare  Proprium  Universale. 
Propter  argumonta  tamen  distinguitde  Pro- 
prjo,  primo-intentionaliter  et  secundo-in- 
tentionaliter  sumplo.  Primum  ?i  proprieta- 
te  concretive  dicitur.  Secundum  vero  non 
habet  abstractum,uno  nomine  nominatum, 
ut  infra  dicit,  et  primo  modo,  inquit,  Pro- 
prium  polest  esse  individui,  sicut  speciei  : 
sicut  in  civilibus,  mutata  lege  naturse, 
haec  domus  est  propria  Petri,  haec  vero 
Joannis.  Unde  proprietarii  dicuntur  tales 
sicut  usuarii  Minores,  ab  usu  simplici  re- 
rum,  secluso  dominio.  in  quo  sequuntur 
legem  naturse,  et  Evangelicaiu  perfectio- 
nem.  Similiter  illo  mododicitur  risibilitas 
hominis  proprietas,  a  qua  forte  transumpti- 
vedicitur  Propriivm,  utestintentio,utprius 
de  Differentia  dictum  est.  Sic  tamen  homo 
et  risibilitas,  non  in  esse  comparato,  sed 
reali,  considerantur,  de  quo  statim  magis 
dicetur. 

Consequenter  respondet  ad  argumenta 


Proprium 
est  Univer' 
salc. 


7. 


noii  v.ii 
ptifTili.H  ii. 


l  fX  pi.  t 

ijam  .  «J 

nlibi  hoc  acridil.  Inferliir  i^H*ir  h^rtr  eaie 
voram,   Pm/»rium  e$l  pi  »  «mc  / 


fiir  vcre  dc 
iili,    r  ! 


^VDID'!  11)11 
riiiliiili'!' 
itml  rnii  ■ 
deruri. 


gr.i^sTio  \xx  351 

prinripalia.  A(J  prinmin  (liiplicllor.   Prirno     fleil  f|ii<rl    -      x 

quod   arginnonltim    (Mjminillil    fallariam     eniin  [»rof. 

vltlquivocalionis,  quia  proce(Jil  de  proprio     liUT-  '"! 

primo-inlonlionali,   hic  veroesl  sernio  do     S[([..  , 

sccundo-inlfnlionali,  quale  esl  pommune, 

licel  dicalur  Iransiimplivo  Proprium.   Se- 

cundo  snsUnf^ndo  argumenlum  nonconclu- 

dero  do  Proprio  priino-inlonlionali,  oliam 

rociirritad  compossibililalom   rolalivonim     vcris  nil  nisi  verum.  Quaro  pr 

do  eodom  :   rosporln  tamon    diversorum,     erit  abslranliim    primoini' :*      .  dc.  quU  * 

sicut  supra  taclum  est  do  palro  ot  filio,  el     si  sir.  non  pr- 

Genore  ct  .Spocio.   Polosl  igilur  Propriuin     socun'lo-ir. 

comparari  vol  ad  spociom.vel  adindividua,      prium,   ul  in  ai 

cl  lioc  maxime   loquondo  do  fiindamonlo, 

vcl  subjeclo  Imjus  rolalivi  jiroprium.   Pri- 

mo  modo    ost  proprium  :   .serundo  modo 

communc. 

Liido  advorlondiim,  qiiod  siriit  supra  de      subje<*lo  el  subjoclum  «1 
Difforonlia  dictum  osl,  qiiod  srilicot  osi  iri-     quo  non,   non.   Inde  .n. 
plc.\,  ulpolc  prinripium  formalu  dilTorondi 
sirut   ralionalo,  cl  rolatio  realis,  ct   lertia 
qiuo  est  rolalivum  rationis  ol  torlium  I  ni- 
vor.sale  :  ila  liic   imaginandum  osl  dc  Pro- 

prio.  Uno  mndo  ost  passio  rcalis  cmanans     forontia  in  simili,  liabel. 
ox  [)rinripiis  siibjorli,    iil /•/.siy;/7(?,  sivo  sil  \d  primum  dicil.quod  osl 

absoluliim,  sive  rospoclivnm.  .*MVundo 
modo  ost  rolalivum  roalo  a  projirirtale  dic- 
lum,  siciil  rommiine  hmIo  rommnnilato. 
Torlio  modo  ost  intonlio  applirala  illi  fiin- 
(l.imonto  sic  ogrodioiili,  ((uod  diriliir  prcn- 
(lic.iliim  ronvorlibilo  in  (inalo  arridonlalo, 
ot  perron.so((uonsnon  iiigrodionsesscnliam 


MkMm^^. 


.0 

pro- 
it 

:a 

.1. 
l- 

■i.  de 

sb 

.<  ra 

llomo  est  albttn  Ii.t  r  conlra  :  liccl  in  alie- 
Inlc  modi  pr.i  :.  ili  ;  el  sicul  h:r*  fT!-s-a, 
//»/m/j/ii/ /s'''s/////>^,  ila  cl  c  conlra  la 

inslanlia  esl  inquisiliva,  siculsupra  de  dif- 


onim  socunda?  inicni 
conrrclivc,ila  cl  prim.i  Uc 
rnivorsaliier  namquc  >;' 
candi   quo  arcidens    p: 


■  V  t  f  * 


possct  cliam  rediici  nd  figurnm 

sicntsupra  sop»*  hnl)Cl,ul  pilcl 

homincm  ad  animal   in  aclu  xtgHnto, 

exercito.  .'^imililcr  romp.iraiuI«>  ' 

ad  .spc<Mom  el  Socralcm.  ('ui 

quod  risibiteo^l  p 

dum   ossc  qii    '  '         .u:n,    \ii    ii: 


d 

lo 

el 

n 

;r 


snbjocii,  clsi  siib  ojus  opposilo  ncquil  in-     d«nn  vcro  adoiun  iti  minori,  ri- 

tclligi.  .\n  aulom  U;vc  ro-;ponsio  po  sit  ap-      proprium:  acoipilur  «?••"•! 

plirari  ad  proprium,  ut  osl  intonlio,   haU'!      luin,  cl  lln  vnp''"- 
ronsoqiioiilor   invcslig.iri.  •''  ?""'  ■'■''  '^^'" 

.\(l  sorimdum,  palot  solulio  :  nain  pr;o- 
siipponil  falsum,  srilirol  proj>rift(tlrm  o><' 
abslrarliim  jiroprii,    ut  hir  arripilur.  S<il 
contra  lior  iiisl.it  dupliciltr.Primooslcnsivo 
jiixl;i  illud  priiiripium  famosum  (porquod 
lonol  ibrma  .Syllogismi  :   Qu:rcumquf  srili 
cot  uui et('itl'^m  .funt  ei(icm,oli\)  Pliilo<ophi 
et  Prionim,  aliiuo   Klonrhorum   primis   ; 
Topic.  ol  (.  Molaph.  cl  nivuil  In  lcrlla   t\ 
^Mira  ol  poUvsl  ro^Mtbiri  [K'\'  dirid'  iuHMi.  ui 
patol.  (lomnmniUM'  cnim  |).«'tor  non 
val  riLforom  logicum  in  ar^ruondo,  scd  .su:- 


\d  stvundiiin.  rl.ira  «• 
priiiH. 

.\d  lcrlium 
lor  Primo 

:  im  a- 


I  iUi 


aniuiu  e-'i  .  II  uicii  4  iv  1  .1 1  ••{^■«-.viu,    inJO 


352 


SUPER  UNIVEUSALIA  PORPIIYUIl 


inquanlum  specios,  quia  sic  lialjol  Gonus     spociem  liabere  Proprium,  cl  esso  quodam- 


H. 


pro  ejus  correlaLivo,sed  inquanlum  habens 
Proprium,  sicul  differentia  rcferlur  ad  ip- 
sam  ul  conslitulam. 

Et  quia  probaliones  videnlur  conlra  hoc, 
respondet  per  ordinem  :  et  videtur  breviter 
dicere  ad  primam,  quod  aliud  est  dicere 
habeiis  Propriiim,  et  dicere  suhjectum  Pro- 
prii,  et  declarat  juxta  dicta  supra  de  Uni- 
versali  in  communi,  in  quo  subjective  cst 
Proprium,dicensquod  non  in  specie  secun- 
do-intentionaliter  sumpta,  nec  etiam  pri- 
mo-intentionaliter,  nisi  multum  remote  : 
et  ex  hoc  possunt  alia  loca  declarari,  utpote 
illud  supra  de  Substantiis  primis,  etsecun- 
dis  ;  et  illud  infra  de  albedine,  vel  albo 
Socrate,  et  accidenle.  Unde  non  sequitur, 


modo  subjectum  ojus,  quia  supponit  pro 
subjecto  sulDJecti  illius,  et  est  subjective  in 
eo.Dato igiturquod  rion  referatur  Proprium 
ad  risibile,  refertur  tamen  ad  Speciem  ut 
habentem  ipsum.  Ubi  noldinler  dicii  risibile 
et  non  risibilitas,  propLer  causam  prius 
assignatam  :  quia  scilicet  applicari  debent 
intentiones  fundamentis,  eo  modo  quo  sunt 
pra^dicabilia  proporLionaliter  eis,  vel  natu- 
ris  earum,  et  non  aliter. 

Ad  aliam  proljationem  respondet  subtili- 
ter,  et  videtur  facere  mixtum  sermonem 
(ut  alibi  solet)  ex  primis  et  secundis  inten- 
tionibus  :  nam  cum  dicit  Proprio  prius  est 
illud,  etc.  Iiabet  maxime  verificari  in  fun- 
damentis,  vel  si  inintentionibus,  ut  tamen 


Proprii 
suhjeclum 
dupliciter 
considera- 
iur. 


Socrates  est  albus,  album  est  accidens,  ergo     supponunt  pro  illis.  Subjectum  igitur  Pro- 


Socrates  accidens  :  sicut  non  sequitur,  So- 
crates est  homo,homoest  subslantia  secunda, 
ergo  Socrates.Sic  hic, Risibile  est  Proprium^ 
homo  est  risibile  ;  ergo,  etc.  Nam  in  omni- 
bus  talibus  variatur  medium  et  acceptio 


prii  potest  dupliciler  considerari.  Uno  modo 
secundum  se  ,  alio  modo  ut  habens  Pro- 
prium  ;  sicut  de  Genere  respectu  Differen- 
tise  posset  distingui,  vel  secundum  se,  vel 
ut  diviso  considcrato.   Ubi  applicabis  ver- 


ejus.  Licet  igitur  in  suppositione  personali     baDoctoris  in  actu  signato  in  intentionibus 

ad  fundamenta  in  actu  exercito  subtiliter. 
Vult  enim  dicere,  quod  quamvis  subjec- 


Species  possit  salvari  quod  Species  est  subjectum 

srbjZ£i  Proprii.  accipiendo  uLrumque,  ut  suppo- 

Proprii.     n^nt  pro  fundamentis,non  tamen  accipiendo 

ipsa,ut5Mt6/,  et  pro  significatis;  benetamen 

verum  est,  quod  Species  ut  quid,  non  abji- 


tum  primo-intentionaliter  acceptum,  ut 
homo  verbi  gratia,  sit  prior  risibili,  natura 
saltem,  ut  tamen  induit  modum  speciei,  et 
ciens  tamen  modum  speciei,  est  subjectum  per  consequens  subjecti  passionis  et  haben- 
Proprii,  ut  modus,  id  est,illius  quod  deno-  tis  passionem  :  ct  similiter  risibile  induil 
minative  dicitur  proprium,   quia  nedum     modum  Proprii,  et  Iiabiti  a  suo  subjecto, 


13. 

Species 

guomodo 

prior  et 

simul  na- 

tura   Pro- 

jjrio. 


fundamenta,  sed  intcntiones  habent  passio- 
nes,quibus  applicatur  Proprium  ut  modus, 
ut  supra  dictum  est.  Similiter  ipsummet 
proprium  est  subjectum  Proprii,et  sic  sub- 
jectum  denominat  suum  accidens.Nam  isLa 
quinque  Universalia,  sunL  quinque  genera- 


non  cstprior  ipso  risibili,sedsimulnatura, 
quia  quando  hoc  est  habens  illud  et  illud 
habitum  ab  isto  :  et  sicappellat  subjectum 
ipsam  Speciem  supponentem  personaliter, 
ul  prius,  vel  fundamentum  sub  Specie  res- 
pectu  fundamenLi  sub  proprio.  Qui  vellet 


les  modi  inLeIIigendi,appIicabiles  omnibus,     illa  verba  applicare  ad  Proprium,  ut  rela- 


12. 


aliquo  illorum  quinque  modorum  prsedi- 
candi  prsedicabilium,  sive  sint  res,  sive  in- 
tentiones.  Ubi  lector  plura  addere  valebil, 
quia  alias  haec  Lacta  sunt,  et  ex  dictis  nota. 
Ut  igitur  Species  supponit  pro  fundamen- 
to,  vel  subjecto  suo  (nam  plerumque  acci- 
pimus  fundamentum  eL  subjecLum  pro  eo- 
demhic)  est  habens  Proprium,ut  Proprium 
supponit  pro  subjecto,  et  sic  potest  salvari 


tivum  primo-intentionale,  faciliter  diceret : 
sed  tota  difficultas  est  de  ipso,  ut  est  inten- 
tio,  ct  sic  est  ad  propositum  solutionis,  et 
argumenti. 

Ad  quartum  respondet,  quod  oLsi  funda- 
mentum  Proprii,  ut  csL  quarLum  Univer- 
sale,  sit  in  re  aliquando  ex  natura  rei,  non 
tamen  ipsa  intentio.  EL  ostendit  quod  illa 
definitio,  scilicet  accidere  omni,  et  soli,  et 


oijjjsTfn  \xx 


358 


14. 


11). 


semper,  (doqua  in  qu.Tslionf>sfquonlft)  for- 
nialiUTCl  in  '.wln  sir/nnl')  am-pl-T,  notj  v<'- 
rifi('.'irolur  do  aliquo,  pnrtcr  opus  inlfl! 
lus,  ul  palobil  in  quinsliono  soquonlo.  I).ti., 
onim  quofl  in  ro  ossol  unio  ossonli.ilis  n> 
ruu),  olconnnunitas  quiodarn  radicalis.non 
lamon  pra-dicalio  aclualis,  ncc  rnivorsalc 
in  aclu  quia  inlellfclus  esl  qui  facil  Uilia. 
Quod  igilur  assuniilur  de  Iriangulo,  non 
procodil. 

Dii  TiiiiTio.  Occurrunl  (ju.Tdam  dubia 
circa  dicla.  Primo  circa  solulionom  quaes- 
lionis.  VidcLur  enim  quod  illa  solulio  non 


«m/i/ inimoilialp  p-jHi  ly  am  ui^  in  dHlni' 


u«:il! 


i. 


•  '  ••L   'JU>i      .1  U 
,.,...      -   ./ ...... 


I  ••;ii,  ii. 
prini'ipali,  >■ 
refertur  a  ' 
vora,  In  n 
omnc  .1 
lum,  (j 
plcr  hahiludinem  ejut  .nd  hu  , 


K-UlO 

■  t» 
ir 
n 

.    >• 
..  ul 


halx'l  infra,  qu:i*:il.  .1.  b  .    . 
dc  Denominalivi.H,  el  «uper  7. 
in  I.  Senlonliarum.  disl,  12.  d 


I».  *•{  quxst. 


sil  ad  proposilum,  qiiia  lanlum  vorificalur     elesl  intonlio  I'h: 


de  Pruprio  primo-inlonlionalilor  acccplo  : 
nam  ul  esl  socunda  iiilonlio,  de  nullo  de- 
nKjnslnilur,  ul  i)alol;  noc  csl  pncdicaluni 
convorliltilo  ro.^poclu alicujus,  iuio .iccidon- 
lale  ol  .soparabilo,  quia  modi  inlollij^ondi 
separaliilos  suiit,  ul  supra  (juasl.  :j.  do  Gc- 
noro,  dixi. 

Ilom,  r.ilio  Univor.salis  por  .se  convonil 
cuilihol  ojus  Spocioi,non  igilur  sormo  cs.scl 
liic  do  Proprio,  ul  csl  spoci(»s  lnivcr.s<'ili.s, 
non  ralione  suhjocli,  .soil  ralionc  ipsius  in 
se  formalilor  esscl  pnodicahile  dc  plurihus: 
aul  i{,Mlur  (locl.-iralio  non  osi  ad  proposilum 


•    el 

'  ;*. 

7     Me- 
!o 

..s 
.  tMJd 


laph.  et  aiihi  .sa;j)e,   supra  otiam 

<Jonoro,qua'.sl.  "2.  portra 

tulum.  Niv  pi 

currunl,  nam  quo  i  ^uUMur  ,u 

csl  inconvciiions.  Et  quod   langiiar  m  »o- 

cun  la  do  .>imullalo  ndativurii--  4 

univorsalilor  neccs.surium, '!•  • 

livis  lortii  modi,  liccl  alilei 

pf)niloalnr  .n  I  ill.Tii   rrrnrp. 

ut  lalo. 

Itom,  vidclur  quoti  ii. 
suhjeclum  Proprii  non  •  ,     . 

ha?c  csl  vcra  inseeundisinl  .    Pnh 


vol  ad  inlolIi«,'on(l;i  in  fuudamonlis.    I'os.sel     priitm  inest  Speciei,  ol  non  aiiler  quam  ut 
igilur  diflicullari,  an  .solius  l.'nivcrsalis  sit     suhjccto,  ul  vidolur. 


domouslralio. 

llom,  videtur  quod  Proprium,  utcslpri- 
nKiMnloiilionis,  non  oppniiiiur  communi, 
(jui.i  o[)posita  dohonl  o.sse  ojusdom  gonoris. 
Kcs  igitur  rci,  cl  iiilonlio  intonlioiii  oppo- 
niliir,  ut  palot  supra  in  simili,  qiuost.  -1. 
(lum  (T^o  comuiune  sit  sccundo-intoiilio- 
n.ilo,  ot  Proi^rium  primo-iiilontionalo,  nun 
op[)Oiioiitur,  quod  osl  coiitra  illam  dislinc- 
lionom  iii  .soluliono  ([ii:i'stionis,  ot  prima 
f)rimi  [)riiici[)alis. 

Ilcm,  sicut  do  ratioiK»   Pn>prii  ost  conve- 
iiiro  uni  soli  .SiMvici,   ila  ot   omiiihus  con-      aclu  catt-^ti 
lcnlis  suh  ip.sa  :  (lu.iro  non  .solum  oril  l»ro-     qu.Ts» 
[»rium  S[)ocioi,  sp  1  cliam   individuorum. 
('oiilirmalur,     quia     vidolui  itialior 

comparalio  cjus  ad  individua.ut  esl  spi«. 
liiivcrsalis,  si  capialur  .sccundo  lutcntio- 
iialiUr,  (luam  .•id  Spocicm,  idco  jMjnilur  ly 

Tom.  I 


Item,   posscl  difticullari.   an  |> 
primo-intentionaliter  iul  su! 
cic  simililiT  acccpUi.sicul  il 
sint  roalitor  idoui,  ut  multi  \\- 

llom,  qu      ■      ■ 
cumquc  no:i  . 
csl  lilo  :  fum  iTo"  •^ 
sil  piius  pmprio.     • 
crit  ctiam  priui  I ...  ■ 
mari  ex  diclis  hu''!-  t    ' 
"i.  uhi  dicit  quo  I 
prrco  lil  natur  i  - 


vo! 


Ii 


dh»   Priml. 
In  «*•' 


l4 


dalur 


354 


noremunltale  numcrali,  el  1.  alque  7.  Me- 
laph.  el  alibi  siDpe  langil  idem  :  male  igi- 
tur  (licit  in  ullima  solutione,quod  niliil  est 
commune,  non  existenle  intellectu. 
17.  Ad  hoec  respondetur.   Ad  primum  (ut 

tetigi  in  oxponendo  litleram,et  soepe  supra) 
quod  ibi  accipiuntur  intentiones  in  actu 
signato,  et  declarantur  in  aclu  exercito,  et 
fundamentis,  tanquam  in  clarioribus,  et 
ultimate  consideratis. 

Ad  aliud  per  idem.  Vel  aliter  quod  talia 
sunt  prcTedicata,qualia  permittunt  subjecta, 
ut  habet  Boetius  de  Trinitate.  Supposita 
igitur  Speciei  per  se,perseitale  primi  modi, 
sunt  supposita  Proprii  perseitate  secundi 
modi,  sive  loquendo  in  actu  signalo  in  in- 
tentionibus,  sive  exercito  in  fundamenlis. 
Unde  sicut  ista  est  per  se  primo  modo,  Spe- 
cies  praedicalur  de  Differenlibus  numei^o, 
ita  ista,  Proprium  accidit  omni,  est  in  se- 
cundo  modo,  ut  probabiliter  teneo,  et  pro- 
portionaliter  dicatur  in  fundamentis. 

18.  Dico  igitur,quod  Proprium,ut  Proprium, 

non  habet  alia  supposita,quam  Specieisup- 
positaproportionaliter  capiendo  utrumque, 
licet  bene,  ut  species,habeal  alia  :  et  intel- 
ligo  in  secundis  inlenlionibus  supposila 
Speciei,  non  de  quibus  in  actu  exercito  po- 
test  dici,  sed  de  quibus  tantum  actu  signa- 
to  :  hoc  est,  non  hanc  et  illam  speciem,  sed 
hoc,  et  illud  differens  numero.  Et  cum  di- 
citur,  quod  definitio  Universalis  persecon- 
venit  Proprio,  hoc  habet  solvi  in  simili, 
infra  de  definitione  accidentis.  Unde  dico 
breviter  pro  nunc,  quod  praedicari  acciden- 
taliter  convertibiliter  convenit  proprio  per 
se  essentialiter,  et  simililerquodpraedicari 
per  se  in  secundo  modo  convenit  ei  per  se 
in  primo  modo.  Refert  igitur  multum  in 
lalibus  locutionibus  respicere  ad  perseita- 
lem  inhperentiae,  et  inhaerentis  :  et  simili- 
ter  dicendum  est  de  ly  essentialiter.  Decla- 
ratio  igitur  Docloris  optima  est,  et  salvari 
polest  recte  intelligenti.  IIa3c  responsio  eva- 
dit  multas  ambiguitates  hic,et  subtilis  est, 
quare  eam  ponderabit,  et  alte  investigabit 
lector  sollicitus. 

19'  Ad  aliud   de  demonstratione,   tetigi  su- 


SUPER  UNIVERSALIA  PORPnYIUl 

pra.   Breviter  dico  quod  in  sciontiis  huma-     Demons 
nitus  acquisitis,  pro  statu  via3,  solius  llni-  ^fi^s  (mi 
versalisest  demonstratio  per  propriumme-  versalis. 
dium,  imo  generaliter  in  nulla  scientia, 
singularis,   inquantum   talis,  est  demons- 
tralio  :  etsi  enim  de  essentia  divina  Theo- 
logus  aliquid  demonstrat,  hoc  est  inquan- 
tum  est  natura,  vcl  quidditas,  et  non  in- 
quantum  singularis,   pro  quibus  tamen  al- 
tius  videatur  iste,  super  7.  Metaph.  qusest. 
13.  et  alibi. 

Ad  aliud  dico,quod  commune  est  duplex, 
primo-inlentionale  videlicet,    et  secundo-    ^^  ^^' 
intentionalc.  Primo  modo  opponitur  pro- 
prio  primo-intentionali,    et  non  secundo 
modo,  maxime  si  tale  sit  proprium  speciei. 


Corfimunt 


et  ita  argumentum  non  est  contra  Docto- 
rem. 

Ad  aliud  potest  responderi  ex  definitione 
Universalis  passionis  primo  Posteriorum, 
ubi  dicitur  quod  inesl  omni,  et  per  se,  el 
secundum  quod  ipsum  :  el  videtur  cequiva- 
lere  definitioni  Porphyj^-ii  hic,  et  e  contra. 
Loquendo  ergo  tam  in  inlentionibus,  quam 
in  fundamentis,  illa  tria  sunt  per  ordinem, 
ita  quod  posterius  est  essentialius  poste- 
riori,  sicut  in  definitione  naturse  2.  Physic. 
dicitur  quod  est  principium  motus,  et  sta- 
tus  ejus  in  quo  eH  primo  per  se,  et  non  se- 
cundum  accidens.  Ubi  tamen  non  tenetur 
uniformis  ordo  loquendi,  etsi  ad  intellec- 
tum,et  ordinem  construendi  sit  similitudo, 

Habitudo  igitur  proprii  ad  habens  ipsum, 
essentialior,  et  specialior  est,  et  secundum 
speciem  ad  ipsum  refertur,  ut  optime  dicit 
Doctor  in  littera.  Licet  igitur  habitudine 
secundum  Genus  essentialius  respiciat  ea, 
de  quibus  secundario  dicitur,  non  tamen 
habitudine  secundum  Speciem. 

Nec  obstat  quod  ly  omni  ponatur  primo 
loco,  quia  hoc  arguit  potius  oppositum,  si- 
cut  in  exemplis  priiedictis  patet.  Priores 
enim  differentioe  in  defiaitionibus  sunt  mi- 
nus  essentiales,  id  est,  essentiam  definiti 
adoequate  exprimentes,  quam  ultim-je,  vel 
posteriores  :  et  ita  ly  soli,  et  semper,  speci- 
ficant  ly  omni,  sicut  per  se,  et  secundum 
quoi  ipsum  in  illa.  Arisloteles  ergo  recle 


20. 


of  rsTIO  \xx 


366 


21. 


12. 


dicit,  quod  cst  nommiinc.ol  Lmversale  res- 
pcclu  in'lividunium,  proprium  .JuUTn  r-- 
pcctu  spocioi.  Et  si  dicalur,  qu(j<l  r*   ^ 
ad  qu(^<lcumqiic,  non  lollit  csscnti.u<,-  .  ai 
quodcumqu»!  igitur  comparabitur  eril  I'-;: 
vcr.salc.  (^onccdo  quod  .scmpcr  csl  Uni.  ; 
salc.ct  rcspcclus  ad  Spcrifin  Imr  non  lf»llit, 
sed  ad  lioc  aliud  addil. 

Vcl  dic,  ul  prius,  rccurrcndo  ad  suppo- 
sila  Spccici,  qu.'u  .sccuiKJario  sunt  proprii, 
ct  ita  polcst  dici  quod  Proprium  est  pro- 
[)iium  Spccici  in  ordine  ad  rationcm  inh:c- 
rcnti.c,  vel  incssondi  :  nam  ralio  Spocici, 
el  non  Individui  cst  acUcquaUt  ralio  l;ili.s 
con.sccutionis.  Sed  polest  dici  commune, 
vel  Inivcrsalo  ix).spcclu  cjus,  inquanlum 
in(duditur,  ct  p.irticul.iritcr,  cl  supponit 
pro  pluriljus.  Non  cnim  pravlicalur  risibilo 
dc  SocralC!  cl  ri.ilonc,  iiKiu.intum  liiles,  sed 
inquantiim  hoiniMcs,  ct  .simililcr  in  sccun- 
dis  inlcnlionihus  doclarat,  suo  modo. 

.\d  aliud  dico,  quod  clsi  accidcns  omno 
habcal  ordincin,  scu  nd.ilioiicm  dcpciKh-n- 
li:p,  .scu  inh:crcnli;c,  sallcm  ;iptituilin:dis, 
ad  suum  siibjcctum,  non  lamcn  proplcr 
lioc  c.sso  c.sscnti:ilc  cjiis  cst  ad  aliud  sc  ha- 
bcrc  :  ct  it:i  n(m  cst  formalilcr  ad  aliud,  ct 
(Ut  taii.  (formalitcr  scilicct,  ct  non  materia- 
lilcr,  seu  secundum  dici.  ndato)  loquitiir 
hoclor  in  lillcra.  Modo  rmprium  cum  sit 
formalitcr  rcspcctivum  lalionis,  non  .soluin 
habct  rcfcrri  ad  subjcctiim,  scd  ad  forma- 
lc  csscnli:dc  rcbitivuin,  :iut  .secundum  go- 
nus,  aut  sccundum  .spccicm,  aut  ulru<iuo 
modo  :  ct  sic  proccdii  prima  prol)alio  ar- 
gumcnli  bcnc. 

Sccunda  polcsl  s:ilis  bcnc  cva<ii.  ul  la 
liltcra  p.itcl;  licct  cntm  homo  sit  prius 
spc(M(\  ut  csl  inlcntio,  nun  laincn  homo  in 
cssc  companilo,  ct  sptvicm  habcns,  ul  acri 
dcns,  non  tauKn  sunt  formalitcr  rcliliva. 
Ilbi  allcndc  (ptod  aliiiM  est  mixlus  halxMidi 
corndiilivorum,  ct  alius  forin!i!  a  aiibjcolo. 
ct  ita  spccics  csl  h:ilxMis  proprium,  ul  cor- 
i(»l;itivum  :illcritm  halj«»t.  non  lamcn  ul 
subjcctiim  form;iin  iiih:crcnlcm,  !ii>i  (Mimo- 
lativc,  scd  slc  risibilo.  vcl  hujusmo<li.  pn)- 
prium  IialK'l,cl  ila  casle  inl(dligo  Doclorem. 


.\'i  aiiiid  pntel  cx  rliclii,  qtiol  ibi  'actat 

iitjnattts  vcriflcalur  in   •  :  Ulc  enim. 

prium  pr  ■  '         r  de  ^  '  in^ 

ino«li  la  ;t ';u  ugmaU» 

wi    pruuis    -  -      ~tioiiabili(cr. 

'.j  '  l''m  in"--"  .ir.  infn  q.  2. 

dc  .\     .  .,  iiio,  opi..... Supp"  •    ''.ri- 

lur  spfcios  in  lali  locutionft  pro  ....y^.lo 
subjccli  ip^itLH  proprii  Tit  nritm  dlTft 

Ad  aliud  diro.  qi.  ^  u 

his  irro«*>  dc  I  ,  ei  «ub- 

jccio,  quo.id  t  .wn  realm,  rt  lieo 

potius  lencl  disilnrii(»nom  rcalcm  corum, 
quam  idcntilalem,  iil  palcL  Punito  luopn 
quod  .sinl  idcm  realilcr  io  f  <, 

tunc  non  proprie  diccrelur  pn»prium  m- 
hicrere,  licct  Ijeno  ineiiao ;  ncc  rcripi,  flctl 
extcnsive  potesl  dici  ewe  in,  slcul  •  is 

anima' diriiiii!  in  essf'  i| 

laiiicn  sunt  rc.iiatT  idem,  ut  iu.  uui.  2. 
habot  iale, 

.\d  aliiid  dico,  quo«l  aliud  csl  Inqul  de 
subjecto  absolute  sumpto.  cl  aliud  .sub  n*- 
pccln  haU^ntis  acccpto.  Primo  m«>do  oooc»< 
do  quod  cst  prius,  sccundo  mot|o  non,  ul 
dicit  IX)clor  :  cl  hoc  redupl  l^ncmio 

ly  inqnantum  ;   sccus  si   |  ,  scu 

spi^cilicalivo  lenerelur,  dc  quo  h.ibcl  vidcri 
infrn,  qtirpsl.  2.    de  A  <«,  aolvcndo 

princijKilia.  £l  cum  allcgalur  iNirtor  in  2. 
et  I.  dicoqiiixJ  accipil  ibi  ab^  .  cau- 

ytB,  ct  non  fundamentum  sub 
dtiplicalivc.   I  in  allr:  U 

alittd  csl  loriui  la  Utibii 
rtim  pr  n  morlorum.  ci  ai;ua  uo  rvui- 

livis  tiTu;  m  nli. 

Ad  uliimum  d-- T--'  '-^•'•••■r  Mc  de 

nmuni,   wu   i  '■'     10! 

"  in  p<>!cnll:i  •  >"•*• 

'1.  .  .  ,  •■** 

rmn  •!■  *,  9i 

jsus  a  tcriL 


356 


SUPEll  UNIVEUSALIA  PUKPliYKII 


Et  quod  soli  acddil  cl  omni  el  sonper,  q\(ein- 
admodum  homini  esse  risibile.  clc.  Cap.  eod. 

OUyESTIO  XXXI 

■v 

Uirwn  definitio  Proprii  quarto  modo 
[scilicet  qiiod  accidit  onmi,  soli,  et 
semper)  sit  convenienter  data 

Joannos    Angl.    Bras.  <?<   Rodrigiies,    snper    hanc 
quxslionem.  Vide  citatos  qucest.  antecedenti. 

^  Quod  non  videtur  ;  quia  non  ponitur 

Argumen-  jj^j  o-enus  Proprii ,  quod  est  Universale, 

ta  pro  par-         ^  _      ^ 

te  negati-  nec  ratio  cjus  loco  sui. 

Item,  ista  ratio  competit  Differentiae 
ultimte,  et  completiva)  Speciei ;  quia  illa 
convertitiir  cum  defmilo,  per  Aristote- 
lem  7.  Metaph.  cont.  43.  ergo,  etc. 

Item,  proprietas  sic  convenienter  de- 
fmitur;  non  ergo  Proprium,  nisiper  ac- 
cidens. 

Item,  Accidens  est  distincta  Species  a 
Proprio;  ergo  inconvenienter  ponitur  in 
ejus  defmitione. 

Item,  datur  per  copulationem ;  ergo 
est  increpanda,  per  Aristotelem  6.  To- 
pic.  Item  dcfmitum  cum  sit  inlentio, 
potest  esse  univocum  in  omni  genere, 
sed  accidens  non  est  univocum;  quia 
tunc  tantum  essent  duo  generalissima, 
substantia  scilicet,  et  accidens. 

Ad  oppositum  est  Porphyrius. 
2.  Ad  quasstionem  dicendum,  quod  ista 

Conciusio.  (jgfu^itio  est  convenienter  data ;  quia  per 
primam  particulam,  scilicet  accidit,  ha- 
betur  ratio  praedicati,  et  modus  praedi- 
candi,  scilicet  in  quale  accidentale,  per 
omni  et  soliet  semper,  habeturconver- 
tibiliter,  et  per  has  differentias  descen- 
dit  Universale  in  Proprium,  ut  palet  in 
divisioneUniversalis.Estetiamh£ecratio 
eadem  illi,  quae  ponitur  ab  Aristotele  1. 
Top.  cap.  h.  Proprium-est  prcedicatum 
non prcedicans  essentia  convertibiliter . 


Sciendum  est  autem,  quod  accidens 
aoquivoce  est  nomen  prima3  intentionis, 
etsecundae.  Primo  enimmodo  significat 
naturam  extraanimam,  .secundum  quod 
Aristoteles  5.  Metaph.  cont.  13.  et  inde, 
dividit  ens  in  substantiam,  et  accidens. 
Secundo  modo  adhuc   est  aequivocum, 
uno  enim  modo,  idem  est  quod  praedica- 
tumnon  essentiale,  et  sic  est  idem  quod 
essem,secundumquod,e.ssem,distingui- 
turcontra,  dici  de  :  in  principioPra^di- 
camentorum,  quia  quod  dicitur  de,  est 
praedicatum  essentiale,  quod  estm  non 
est  essentiale.  Alio  modo  est  intentio 
quaedam  sumpta  a  proprietate  inre,  sub 
quo  et  ejus  opposito,  intelligi  potest  il- 
lud  cujus  est  accidenssine  repugnantia. 
De  accidente  primo  modo  non  loquitur 
Logicus,  nisi  per  accidens.  Secundo  mo- 
do,  ponitur  in  defmitione  Proprii.  Ter- 
tio  modo,  est  unum  Universale  distinc- 
tum  contra  alia  quatuor. 

Ad  primum  argumentum  patet.  Per 
accidit  enim  intelligitur  praedicari  per 
omni,  de  pluribus  sub  Specie  contentis, 
illa  enim  particula,  inhocquod  est  una.^ 
ex  qua  habetur  convertibilitas  ejus  cum 
Specie,  dicit  universalitatem  ejus  ad 
omnia,  quibus  inest  Species,  cujus  est 
Proprium. 

Ad  secundum  patet,  quod  Differentiis 
non  accidit,  quia  prasdicant  essentiam, 
licet  non  per  modum  essentiae. 

Ad  tertium  dico,  quod  proprietas,  ut 
est  nomen  primae-  intentionis,  non  sic 
convenienter  defmitur,  sunt  enim  quas 
defmiuntur  secundum  intellectum  ;  ergo 
ibi  sumuntur  intentiones,  quae  non  de- 
fmiunt  rem  primas  intentionis;  quia 
sunt  naturaliter  posteriores  ea.  Si  vero 
sit  nomen  secund»  intentionis,  signifi- 
cans  idem  quod  intentio  proprii,  ilia 
nonconvenienter  defmitur  sic,  quia  illa 
significatur,  sub  modo  opposito  ei,  quo 
sibi  convenit  accidere  omni. 


Acciden» 

cequivo- 

cum. 


I 


Ad  argu- 
menla. 


mi 


Qr;.€STio  \xxi 

A(l  fiii;ii  liJiii  pali.'l  :  quia  proredit  de     <♦«"*  maf" 


-.1. 


tivuni  < 

rorr<    ,  .    

Ponunlur  *»tiam  illn 
maliro  imr>!!fiio  : 
naliilia, 

naluram,  vi>l  i 
Uiijpus.  Unde  1. 1'. 
plm.s  quod 


V*»l  r. 


accidcnle  priino  niodi). 

EXPosrri» 


iUi.    V/ua;  ut 


loqiiondo, 

I)k  .>EClM>«i,  ar^Uii  ^A  I  .jii"jUiL»u^  pari''iu 
nr-galivam. 

Prirna  ralio  proro«Ill  per  M»t.>'i^Mi  t-.f.  i. 


accidenle  tfrlio  niodo  diclo. 
Ad  quinlun»  dico,  quod  per  onmiu  illa 

copulata,  oittjii,  ei  soli,  ei  srmpcr^  do- 

bet  intelligi  umim  circuinlonjtuin,  «ci- 

licel  convcriihi/iter,  et  non  e«t  inconvc- 

niens  ponere  copiilationem,  ad  cirrum- 

loquendum  aliqiiid  in  delinilione. 

Ad    sextum    patrt,    quia  prorodit  de  qu^.  sunl  un.v. 

poris  :i  supi 

mo<k'iaM  ai'U'iil,  uia  »it'  primia,  q 
sc^cundis    inlcnlionibuji    [ 
Quacrit  dc  dcfiniliiMu!  i'rupni  iju.irt-j  iiio- 

do,  dc  qiio  esl   inlenlio  liir,  el  .spccilical 

qM.irluin  iiioilum,  eo  rjuod  Porphyriu.s  d(»s- 

ciibil  fiuodamniodo  ipsum  aliis  Iribus  mo- 

dis  siimi)luin,   .sicul  de  DilTcreiilia  siio  mo-  d«'flnilionis  i|'>-.lrti'liv«',  uny\ 

do  liabetur  supia.  Nam  Pruprium  .secuiido-  Genus  ol  dii.  im.  ^.  i 

inlcnliDiialiler  sumpluin,  iilis  Iribus  mo<lis  P<?r  rnlioneni  GcneriH  1 

diclis,  poLcst  dici  accidens.  .sallein  ul  mo-  "'"•  ponilur  nec  giMiu*  I 

dus,  sed  an  sic  de  Proprio  ipiarlo  modo,  *'j"''.  i\nxe.ilpm 

palebit  intra,  et  specifir-at  ipsam  definilio-  utilur  Porpliyrius  in  d« : 

iicm   iii    lillcra,  r|uac,   ut  dixi   quiesliono  rum,  ul  palel  supra. 

pnecuiilc.polesl  reduci  ad  illam  Priini  Pas-         .*^unda  i  per  r 

leriorum,  ul  pal«'l  si)cc!il;mli,  allorius  condilionis  [ha^  d 

Di;    PuiMi).   .Salis  noli   .suiil  lcrmini  ex  prius  notavl,  qula      ' 

diclis    prius,    quid  videlicet  tlr/lniti'>,    el  a  doflnito.  qui»i  nuu 

quolies  accipitur.    Quid  oliam  proprium  sophum  7.  M  '  • '     ' 

(jitartn  inn/lf),  palcl,  .sivr»  accipialur  primo-  mon  drvl.ir.i . . 

iiiLciitionaliter  ,    sive  sccundo-inleiitiona-         Torlia  '••   ■  • 

Iilcr,     el     umgiH     quastiono      sorjuonlo  si  proprii 

elucescel.  VA  iii  hac  qii:i'sliono,  quid  arci-  lcr,  Ul   vi  Irftir 

(lerc,  ot  rjuoLics  sumilur,  palel  in  solulione  cunrlo  iir 

huju-i  rpueslionis,  et  infia,  cap.  do  Acci-  nllio  . 

dciiLc,  (iu;csL.  1.  cl  2.  ol  qu;L'slione  soquon-  ronlra,  i.. 

Lc.  IIl;e  ali;i'  p;irLicul:c  o//i;ji  ot  »oli  ol  sem-  latom  mxlorut: 

]»er,  .satis  nolii;  sunl.  Per  primiim  donola-  vidotur  : 

Liir  adjoqiiaLio  oxtensiva  conliiioiili;o,  vol  ergy  i 

pra'dicalionis,   alriuc    gonoralis  habiludo.  dical,  qu 

Pcr  socundum  siMM'lHcatio  ralionis    inos-  cl  e  conlM. 

sondi,  i'L  piuvi.sa,  alquo  spt^cialis  habiluilo,  lo  ; 

ct  ad;o«pi;iLio  (ul  ita  hKjuar)  iir  '.   l*or  esl  \> 

tcrtium  arhoquatio  oxli-nsiva  dur.i:iuni.s,  ol  e>' 

ox  r)miiil>us  simul,  ut  dicit  IKK'l«)r.  ronvor- 

lil)iliL;is.    Dcnolalur  onim    ins4>j)i»ral>ililns  l;ii.,  , 

Proprii,  :ilquc  ojus  convorlibilitas  rtvsjHH-lu  '  "' ■• 

sui  subjJvLi  pcr  illa  tria.  ••'  'i'"'  s«'«'mi  lum 


ui 


358 


SUPER  UNIVERSALIA  PORPIIYRII 


nitionis  hujus,  dari  scilicel  por  copulalio- 
nem  conlra  doclrinam  Philosoplii  6,  Topi- 
cor.  cap.  13. 

Sexla  ralio  oslendit  excessuni  definili 
respecLu  definientium,  quod  non  convenit 
in  bona  definitione,  sed  e  contra  potius, 
quia  quoelibet  pars  definilionis  est  in  plus, 
etc,  2.  Poster.  text.  com.  17.  et  maxime  hoc 
verum  est  de  parte  prima,  qute  ponitur  lo- 
co  Generis,  et  universaliter  nuUam  excedit 
definitum.  Cum  igitur  Proprium,  sicut  et 
aliae  intentiones,  reperiatur  univoce  in  om- 
nibus  novem  Generibus,  accidens  vero  non, 
quia  tunc  tantum  essent  duo  generalissima, 
inquit,  videlicet  Substantia,  et  Accidens  : 
incongrue  ergo  ponilur  accidens  in  defini- 
tione  Proprii,  quia  si  pro  uno  significato- 
rum,  tunc  projjrium  excedit,  si  ut  commu- 
nis  omnibus,  illa  est  communitas  solius 
vocis  :  aequivocum  autem,  inquantum  tale, 
non  definit. 

Ad  oppositum  adducit  Porphyrium  in 
littera. 

Deinde  respondet  ad  qusesitum,  tenendo 
partem  affirmativam,  quam  exprimendo, 
declarandoque,  dicit  quod  per  ly  accidit  in 
hac  definitione  primo  loco  positum,  impli- 
cite  habetur  ratio  prsedicati,  et  modus 
prsedicandi.  Nam  logice  loquendo,ut  infra, 
quaest.  2.  de  Accidente,  patet.  Hsec  verba 
inesse,  vel  adessc,  vel  accidere,  imporlant 
rationem  prcedicati,  non  prsecise,  sed  con- 
tracte,  ita  quod  sequivalet  dicere,  Proprium 
accidit,  et  dicere,  Proprium  est  prxdicalum 
in  quale  accideniale.  Nam  quod  pra^dicatur 
inquid,  nonaccidit;  similiter  quod  prse- 
dicatur  in  quale  essenliale,  non  accidit  :  eo 
ergo  quod  dicitur  accidit,  habetur  quod  in 
quale  accilentale  dicitur.  Per  alia  vero  tria 
quse  sequuntur,  scilicet  omni,  et  soli,  et 
semper,  habetur  convertibilitas,  vel  con- 
vertibile  :  el  ita  intellectus  definitionis  est, 
quod  Proprium  prsedicatur  de  pluribus  in 
quale  accidenlale  converlibiliter  :  et  posset 
addi  differenlibus  specie,  vel  numero,  ut 
prius  de  Differentia  dictum  est,  nisi  forte 
quod  solius  Speciei  specialissimae  intelli- 
gitur  esse  definitio,  el  proprium,  ut  supra, 


cap.  de  Genere,  quscst.  4.  tetigi.   Et  remit- 
tit  se  ad  divisionem,  et  subdivisionem  Uni- 
versalis  in  textu,  cap.  de  Genere,vel  poLius 
pnedicabilis,   et   supra  ssepe  habetur  :  et 
addit  quod  hoec  definitio  coincidiL  cum  de- 
finitione  Philosophi  1.  Topic.  c.  4.  et  nimi- 
rum,  quia  omnia  fere  quoe  dicit  Porphy- 
rius,  accepit  hinc  inde  ex  dictis  Aristolelis. 
Propter  argumenta  tamen  solvenda,   ad- 
ducit  pulchram  distincLionem  de  accidenLe, 
qusc  clarius,  seu  diffusius,  habeLur  infra, 
cap.  de  Accidente,  quoesl.  1.  et  potest  re- 
duci  ad  bimembrem  sic  :  Accidens  aliud 
intenLionale,  aliud  reale.  Primum  duplex, 
eLc.  uL  patet  in  littera.   Allegat  Philoso- 
phum  5.  Metaphysicse,  pro  accidente  reali, 
text.  com.  13.  et  inde,  impliciLe  salLem,  el 
langit  illa  intenLionalia  consequenLer,  scili- 
ceL  esse  in,  eL  dici  de  :  de  quibus  supra, 
qusesL.  4.  eL  infra,  qusest.  2.  de  Accidente, 
et  cap.  de  Substantia.  DiciL  igiLur  quod  Ac- 
cidens,  quod  dislinguiLur  conLra  subsLan- 
Liam,  pertinet  ad  consideraLionem  MeLa- 
physici,   eL  non  Logici,   nisi  per  accidens. 
Secundo  modo  poniLur  in  definiLione  Pro- 
prii,  tanquam  Genus,  vei  Differenlia  gene- 
rica  communis  duobus  ultimis  Universali- 
bus,  seu  univoce,  seu  analogice.  Sed  tertio 
modo  est  quintum  Universale.Et  hsec  mul- 
tiplicitas,   et  cogniLio  ejus,    evadiL  plures 
difficulLaLes  in  his  qusesLionibus,    uL  paLeL. 
ConsequenLer    respondeL    ad     argumenta 
principalia. 

Ad  primum,  per  interempLionem  as- 
sumpLi  :  eL  doclaraL  qualiLer  ibi  impliciLe, 
eL  sequivalenLer  ,  poniLur  genus  Proprii 
vel  raLio  generis  loco  ipsius,  eL  LoLumprius 
dixi.  Ubi  adverLe  inliLLeraad  unam  paren- 
Lhcsin  ibi  ( /rt  Acc  ^i^od  est  una,  elc.)  us- 
que  ibi,  exclusive  {dici  icniversalitatem 
eLc.) 

Ad  secundum,  similiLer  inlerimendo 
assumpLum,  liceL  enim  differenLia  ullima 
convertatur  cum  definito,  et  hoc  intelli- 
gendo  saue,  ut  prius  ssepius  notavi,  non 
tamen  prsedicatur  accidentaliter :  quare 
hsec  definitio  non  convenit  ei  compleLe,  sed 
tantum  partialiter.  Ubi  tangit  modum  pra.- 


9. 
Abntrac- 
tuiii  rion 
rei'lo  di- 
citnr  an- 
ciilere. 


10. 


dicnndi  «lifforonliaD,  ut  supra  sapo  halx;- 
tiir. 

Ad  LtrLiuin,  ('o<loTn  modo  ncgando  as- 
sumpluin.  Ibi,  dislinguondo  dc  propric 
lalo,  dicil  (juod  noulro  modo  dcfinilur  hac 
dcfiniliono.  Nam  oa  quac  ponunlur  in  ha'" 
dofiriiti(jno,  sunt  ontia  ratioriis,  .sou  inton- 
tionos  socundio,  ut  dicit  Doclor,  Uinlum  dt- 
ftiiiunl  secumlum  intfllccfutn,  lioc  cst,  cns 
ralionis,  vel  fabricatum  por  intolloctum, 
ol  non  ons  roal(\quia  dcfinionliapnm-dunl 
naturalitor  dcniiilum  :  intonlionos  autom 
Rcquunlur  naluralitor  res  primrc  intontio- 
nis. 

Dalo  cliam  por  casum,  quod  propriotas 
est  abstraclum,  utosl  sormo  dc  oa,  non  do- 
finilur  convcniontor  liac  dofinilionc,  quia 
Logicusdofinit  iiilontionos,  ul  actu  appli- 
cabilos  robus,  scd  abstracla,  ul  lalia,  non 
sic  possunlapplicari  :  quaro  non  roctc  po- 
tost  dici,  quod  proprictasaccidit,  quia  abs- 
tiahit  ab  accidoro,  licot  forto  in  polontiaac- 
cidit,  vel  idonlico,  non  tamcn  formalitor, 
sicut  album  accidil,  non  taraon  albodo  pro- 
prio,  logico  loquondo.  rnivorsalitcr  cnim 
dofinitiones  in  actu  signato  dohMil  dari  de 
socundis  intonlionibus,  oo  Tuodo  quo  in  ac- 
lu  excrcito  possunt  vorificari  in  fundamen- 
lls,  ut  prius  nolavi,  cl  infra  magis  pcrlrac- 
tabitur.  Inlolligit  orgoDoclor  ibi  por  mo- 
duin  opposilum  ci,  cui  convonit  accidoro 
actu,  mcKlum  significandi  obslracli,  qui  op- 
ponilur  modo  concrcli,  ut  palot. 

Adqiiarlum,  iiiquit,  cxdisllnctionc  p 
dicla  accidonlis,  quomodo  acci[)itur  accutil 
m  hac  doliniliono  :  ncgatur  igilur  assump- 
lum. 

.\d  (luinlum,  quod  licct  incouvi-nion.s  .sil 
dofiniro  pcr  copulalionom,  donotando  dis- 
tinctas  partosdcfinilionis  copulari,  non  la- 
mon  circumloculivo,  ubi  difrercnliis  non 
osl  n  imon  dolorminaluin  imposilum,  ut 
supra  nolnvi  •  '^ic  V\l  in  pnniosito.  ul  do- 
clar.il, 

Ad  ullimum,  palcl  c.x  aviuiviK-alionc  nc- 
cidonlis  :  nam  procodil  do  ipso  prlmo  mo 
do  acccplo,  ul  palct. 

1)k  Ti:uriu.I.icol  pnodicla .s;ilis  clara 


)  X.XXI 

aliriua  lamcti  paucU  Itngain.  H  primo 
circa  solulionrm  qu  t  i| 

qucl  pcr  ly  ar  idtt,  c- 

'     iii  curaponalur  pro  .  {«r 

oii.  I  gc- 

r   ^uiuciTci   «>oiJ   ua.crculiA  lo 

Itom.conlra  d;-*:—!"  •-•"»  fUam  de  ic- 

ci(l(*nlO        ^ii"  !!>.!.      r       .•ti-r'>>nfO 

quantum.i    ,       lura  m-     ...  ..  ..    ^. .    .  il 

quod  esl  idom  quod  etse  in,  elc.  rt^Hur 
controversia  stipra,  qun-sl.  4.  in  ^  :i« 

secundi  princiftnlii,  ubi  dicii  quod  e$$t  i» 
convenil  a  •bu.i  r  ,  c/ici   tera 

de  convenil  accidcnliliu.s  v*  lOleDlio- 

nalibiis  :  quan-  fxxf  in  non  c  Pro- 

prio,  ul  hic  esl  scrmo  do  eo.  Ti'    •  :i- 

dorari  qaalilersub  •  ,  .  ma- 

ximc   inscparabilis,    poxMl  in  lUud 

cujus  cst,  sine   •  ia:    qu.a  tuoc 

iguis  sub  frigidilau-,  t-i  ^io  dc  aliin,  quod 
vidolur  inconvenicns.  foss' '  '  -n  ponde- 
rariqualitorpcr  accidcns  cj..-.  *.  i-al  L4>gi- 
cus  accidens  rcahv  ■•  "m  '•^"•vi  sil  fonda- 
menlum  per  se  «  .  ...a  ab  ip». 

Item,  accidenli  .1  ad  cugnoaceo- 

dum  quod  quid  est  primo«!(*  .\nima,  quara 
non  .solum  iK-r  priom.  s  !i   p^r    po*- 

tcriora  dari  polosl  d  .  con- 

Ira  primam  prlein  lertii   prin- 

cipalis. 

Il''in    cum    d'  sil    ii  j  e»> 

Rcntia-' •  rei,  eadera  aulem  •  .  .  i  •(• 
'ur  iHT  C(  II,  el  ii, 

I ,  uir    eadcjn  d  «i 

ol  conlra  i  m>- 

lulioni.s.     I  •'J, 

■:        ■    ~  •*• 


uu;u  i'H, 

i:il'-ntio    : 
vi  lclur  v. 

I: 
qu 


ei 

Mbi 

-  V 


•tr   hlr  conredere  quod   la 

t*  n«v«ivil.  propfM** 

)  rmpni   ul  fil 


11 


lu  quinU)  argumr. 


Mar  Itt- 


3G0 


SUPER  UNIVERSALIA  PORPIIYRII 


42. 


ferre  tanquam  inconveniens  illudquod  est 
necessarium  plerumque,  disparalum  scili- 
cet  detiniri  per  aliud,  ut  palcl  de  Genere  et 
Specie,  et  sic  dealiis. 

Ilem,  posset  dubitari,  quare  proliibetur 
definire  per  copulationem,  cum  tamen  de- 
finitio  detur  aliquando  per  distincta  reali- 
ler,  inter  quoe  licet  ponere  copulatio- 
nem. 

Item,  videtur  quod  illud  illatum  in  ul- 
timo  principali,  scilicet  si  accidens  esset 
univocum,  quod  tunc  essent  tantum  duo 
generalissima,  non  sequatur.  Nam  antece- 
dens  a  multis  ponitur,  et  consequens  mi- 
nime. 

Ad  ista  respondetur.  Ad  primum,  quod 
juxta  sententiam  Philosoplii  7.  Metaph. 
text.  comm.  13.  idemnomen  potest  plura 
importare,  ut  exemplificat  de  hoc  nomine 
Ilion  vel  liias.  Ila  dico  hic,  quod  hoc 
nomen,  vel  diclio,  accidit,  non  solum  im- 
portat  Differentiam,  sed  eliam  Genus,  ut 
notavi,  et  cum  dicis  quod  tunc  sufficeret 
ponere  differenliam,  in  definitione,  nega- 
tur.  Unde  refcrt  dicere,  Proprium  accidit 
et  dicere,  Proprfum  in  quale  vel  Proprium 
convertibiliter .  Cujus  causa  ost,  quia  ver- 
bum  quodcumque,  et  maxirae  secundo-in- 
tentionale,  videtur  in  se  continere  rationem 
prsedicati,  quod  non  contingit  in  aliis  ter- 
minis. 

Ad  aliud,  nolavi  satis  supra,  qusest.  4. 
hoc  dubium  :  sicut  enim  ex  parte  funda- 
mentorum  aliquando  dicunturessentialiter 
et  in  ciuid,  et  in  cjuale  essentiale,  aliquando 
vero  accidentaliter,et  in  quale  accidentale, 
itaproportionabililer  attribuuntur  isla  in- 
tenlionibus,  ut  sirpe  nolavi.  Potestergopo- 
ni  sequivocatio  hujus  quod  est  esse  in  vel 
polest  dici  quod  convenit  accidentibus  rea- 
libusinessecognitoconsideratis  «^titain  actu 
si-7?ifl/oatlribuitursecundis  intentionibus  in 
actu  exercito  primis  vel  secundis  ad  mo- 
dum  primarum  sumptis.  Non  negavit  ergo 
universaliler  ab  intentionibus  esse  /^jsupra 
quucst.  4  sed  specialiLer  ab  istis,  de  quibus 
loquilur,  et  hoc  in  ordine  ad  fundamen- 
ta  :  licet  alio  respectu  poisent  dici  esse 


in,   sicut    omne  accidens    habet  esse  in. 

Ad  aliud,  patebit  insequentibus,  et  ma- 
xime  quaist.  2.  de  Accidente. 

Ad  aliud,  noLavi  supra,  et  infra  inqusest. 
AntepraDdicamenlorum,  potest  accipi  ibi 
per  accidens  scilicet  secundario,  vel 
2)er  accilens,  scilicet  per  aliud,  vel  ratione 
alterius,  vel  per  acciden^,  ut  opponitur 
perseitaLi  primi  modi,  quia  habitudo  res- 
peclus  ad  fundamentum  convenit  ei  in  se- 
cundo  modo,  ad  terminum  vero  in  primo 
modo  :  etita  tale  fundamentum  per  acci- 
dens  consideratur  a  considerante  respec- 
tum.  Potest  etiam  tale  fundamentum  consi- 
derari  vel  in  esse  reali,  vel  inesse  cogniLo 
el  sic  diversimode  diceretur  considerari  a 
Logico, 

Ad  aliud,  tactumesL  prius:  et  breviter 
dico,  quodloquitur  de  formaliter  et  quid- 
diLalive  definienLibus.  Modo  licet  acciden- 
tia  rei  conferant  ad  investigandum  quod 
quid  est,  non  tamen  ad  formaliter  definien- 
dura,  sed  poLius  e  conLra. 

Ad  aliud,  dixi  supra,  quaest.  1.  et  3.  de 
Genere.  Aliud  est  enim  Logice,  aliud  Me- 
taphysice  definire  inLentiones  :  eadem 
etiam  essentia  diversimode  significaLur,  et 
et  ita  diversiniode  potest  definiri.  Defi- 
niuntur  a  Logico  inteniiones  ut  modi  intel- 
ligendi  sunt,  et  ita  in  concreto,  et  ex  con- 
cretis  :  a  Metaphysico  autem  ut  rjuid.  Ad 
confirmationera,  tacLum  esl  supra,  ubi  al- 
legaLur.  EL  breviLer  poLesL  dici,  quod  Doc- 
Lor  capiL  inLenLionemibi,  non  pro  absLrac- 
to,  sed  famose  loquendo,  eo  modo  quo  di- 
citur,  quod  Genus  est  inLenLio.  Vel  aliLer, 
quod  inLenLio  eLiam  in  absLracto  est  appli- 
cabilis,  sed  si  actu,  ut  notanLer  diciL  Doc- 
torin  littera  :  sicut  dicitur  quod  albedo  est 
applicabilis  lapidi,etsic  de  aliis. 

Ad  aliud  dico,  quod  non  concelit  illud, 
sed  ponendo  quod  sic,  inquirit  an  argumen- 
mentura  cogaL,  sicut  ponendo  vacuum,  in- 
quirituran  in  eo  esset  motus. 

Ad  aliud  dico,  quod  illud  est  inconve- 
niens,  ut  in  proposiLo  ponitur,  scilicet  tan- 
quara  Genus,  vel  pars  essentialis  definitio- 
nis,  et  ita  instantia  de  Genere,   et  Specie 


13- 


t4. 


16. 


non  proredil,  quia  per  afidilainpntnm  nnuTn 
(l«'fiMilnr  fjor  roliqmiin. 

Adaliud,  licol  IMiilosopliu.s,  ubi  allfga- 
liir,  loqu.-ilur  de  conjuru-liono  disjuncliva, 
ul  patot  in  oxomplls  suis  do  bono,  el  enlo 
ila  qiiod  inlonlio  csl  sua,  quo<J  non  iK-ne 
dalur  dofinitio,  quic  sub  di.sjunrtione  rc- 
forlurad  divorsa.utsi  dofiniaturlxmuin  p<'r 
lioc  quod  o.sl  osso  doloclahilo  visui,  vol  au- 
dilui  ;  aul  ons,  por  lioc((uofl  osl  agoro,  aul 
pati :  quia  tunc,  inquil,  conlinf,'on'l  bonutn 
es.se  non  bonum  ol  on-s  non  ons,  elc.  tiinon 
sustinondo  dicluin  Pliilo^oplii  univcrsaliler, 
ut  allo^atur,  non.solum  rosfM>clu  conjunclio- 
nis  disjuiictivfo  sod  otiam  copulalivo  fiob-st 
flici,  quod  ralio  illius  est  eo  quod  una  pars 
dofinilionis  ost  inodificaliva.delerniinaliva, 
ot  qualificativa  altorius.  Indesicut  non  bc- 
no  dicorotur,  quod  Socratos  oss<'l  liomo,  et 
albus.scd  tantum  liomo  albus  :  ita  necquod 
liomo  csl  animal,ot  ratioinlo  :  non  obstanto 
otiam  quod  ralionale  in  casu  distinguore- 
tur  realitorabaniinali  si  accipanturadiver- 
sisformisroalitordislinctis.  Volalilor,  quo<I 
ratio  illius  ost,  utdonolelur  quod  dffinilio 
dicil  concoptiim  simplicem  ot  oxprimit  os- 
sonliam  unam,  ol  quod  porlinetad  primuiu 
aclum  inlolloctus,  ot  quod  proposilio  in 
(jua  onuncialur  de  dolinilo,  sit  profoUtio 
una,  ot  por.seica.  Plura  addat  ingoniosus 
lector. 

Ad  ulliinum  dico.quod  illud  l^enosoquo- 
rotur  Logico  loffucndo,  ul  liic  loquitur 
Doclor,  licet  non  Melapbysico,  do  quoliabcl 
vidori  infra,  quiost.  J.  Anlopni'dican'cnlo- 
niin  :  otslc  siilvari  polostconlrovorsia  :sed 
adliuc  conlra  dicla  quis  objicon»  jwssot,  la- 
men  quia  non  vidotur  accidons  sccundo- 
intonlionalilor  suiii()lum,  sou  i/i  quale  nr- 
cidrnlalt',  osso  luiivocum,  sivo  communo, 
1'roprio  ot  Accidonti  :  quia  lunc  ponon-n- 
tur  tanluni  iiualuor  1'niversalia.  Nam  si- 
culDiflorenlia  in  communi  ponilur  l  nivor- 
salo,  cui  .scilicol  convonil  pr.odicari  in  </ua!^ 
rsxriilialr,  ita  taleaccidons.  Si  auleiu  '!•••■- 
(juotl  a'(]uivoco  convenil  Proprio,  el  A 
doiiti,  tunc  iion  doliniol,  noc  eril  loco  li' 
noris,  ciijus  (ipp(Kiinin  vidolur.    in  lili<    ■ 


)  XXXI 


361 


cl  infra.qui-.i    1   .!..  i. . ;  t..,.?..  t «<tiam 

quia  «i  I'r  _ .,.;   pro. 

prium.T  «nmmt  «rc  tjrin- 

cip  tH,  el  mix  «h 

siinililfr  illud  pn>prium  h.i:  •  «c 

sic  procc!tHu-«  in  iu  »  in  n  :o- 

monstralioni^,  quod  •  con- 

Ira   Ar  m    I.   io  .m,  el  alibi 

.sa-pe. 

Ad  primum  istorum,  leligi   prim  Jiver- 

s-.s  mod-.,  .j;  •.■M  li  in   hi«  divisionihtM,  el 

SUiMJi".  .  IS     ri  ':«.      |1r>Us«     UOO 


•  duo 
tunc 

4  00- 

'"na- 
1« 


lO 

I  : 
••  le- 


mcnlo  icnt-n  uni  ' 

rnivorsalia,   rl   .  Ui»    . 

Uanlum  quatuor  rnivor 

gari,  quia  TKiTnr  rn=;  I' 

lur,  vcl  si 

vol  .saltcm  sulrtl  .     .      ; 

li.-isimis,  propriis  nominihus,  el  non  tan- 

lum  gonerice  nuncupala^.  Si  vom  l. 

lur  iTquivocalio,  vel  ..  .m 

csl  conso  [ucnlcr,  qi.  n- 

lum  xquivocum,    scd  ut  esl   ;  com- 

munc,  romole  signi:  i  pro 

priam  Proprii,  el  A(  -i  H  iU  conlra- 

hitur  i)er  imme.!    ' 

mon  ;:  •• Ic  c«.i;i.  p..r  ^ 

vcl  di;.. ..  i.w.i  couuii.M.    ,  div' 
ciales  secundum  ali.im  viam  : 
nol   CX    parlc   ci^nrr: ;.   vcl  n 
prius  di.xi  in 

Ad    nliti  !     ^iK^ir.n  ti.  sfH^nn  !t  , 
nc  <  hn ; 

Propriuni  htl»»Tf»r>r 
di:; 

ac<  ;r  n  su 

lo  ul  mo  lus,  ut  de  I 
S«'d  forlc  illn  pr 
Iirolquo<l  on 
do.: 
tui'  ir 

rh 

nuti  •  iu  ' 

quoil  illu.;   j  ...... 

fi."tMii       n.ii'  .  |*4t  i^>- 

«  rM- 

;r  pmpriutn  at 


v«l 


n. 


1". 


362 


SUPER  UNIVEUSALIA  POUPHYRII 


^-w^c/,  species  tamen  ut  modus  liabeat  pro- 
prium,  non  inquanlum  proprium  sed  in 
quanlum  specie.s,caste  loquendo,  Proprium 
tamen  ul  modus  non  liabet  proprium,  nec 
in   fundamenlis,  nec  in  intentionibus. 


Nametsi  non  rideal  semper,  tamen  risibilis 
homo  dicilur,  non  quod  jamrideal,  sed  quod 
aptus  natus  sit  ad  ridendum ;  hoc  aulem  ei 
semper  naluralc  est. 

QU^STIO  XXXII 

Utrum  Proprium  sit  distinctum 
Universale  ab  Accidenti 

Vide  cWsiios  qucest.  30. 

1.  Quod    non  videtur;    quia   Proprium 

fapropar-  ^^1  est   substantia,  vel  accidens ;    non 
te  negaii-  gubstantia    quia   omnis  substantia   est 

va.  ^ 

essentialiter  eadem  alii,  vel  essentia- 
liter  diversa  ;  Proprium  non  est  subs- 
tantia  essentialiter  diversa  a  Specie, 
quia  tunc  impossibiliter  pra^dicaretur 
de  Specie;  nec  essentialitereadem,  quia 
tunc  poneretur  in  defmitione  Speciei, 
cum  defmitio  totam  exprimat  essentiam 
definili ;  non  autem  ponitur,  quia  potest 
demonstrari  de  Specie  per  ejus  defmitio- 
nem. 

Item,  omne  quod  est  in  composito, 
prajter  materiam,  et  formam,  est  ejus 
accidens;  quia  ha3C  sola  substantiam 
rei  constituunt,  Proprium  est  in  compo- 
sito  praeter  ha3C  ;  ergo,  etc. 

Item,  omne  resultans  ex  compositione 
formae  cum  materia,  est  accidens.  Pro- 
prium  esthujusmodi ;  ergo,  etc. 

Item,  e  converso  ,  quod  omne  acci- 
dens  sit  Proprium,  probatur.  Omne  acci- 
dens  defmitur  per  subjectum  per  Aristo- 
telem?.  Metaph.  cont.  4.  17.  et  19.  ergo 
enunciatur  per  se,  secundo  modo  de  illo 


subjccto,  per  quod  defmitur;  quia  ha3C 
eslratiosecundi  modi  per  se,  quando  in 
rationc  prasdicati  ponitur  subjectum : 
ergo  illud  accidens  de  illo  subjeclo  po- 
test  demonstrari;  quia  sic  sunt  omnes 
conclusioncs  demonstrationisper  se;  er- 
go  illud  estProprium  rcspectu  subjecti. 

Item,  sumpto  aliquoaccidente,  qugero 
de  illo,  aut  inest  huic  subjeclo  per  se, 
et  erit  Proprium  ;  aut  non,  sed  per  acci- 
dens,  per  hoc  quod  inest  alii ;  aut  igitur 
illi  inest  per  se,  et  sic  est  Proprium  ;  vel 
si  semper  per  accidens,  procedetur  in 
infmitum  in  subjectis.  Item,  ad  princi- 
pale,  Proprium  definitur  per  accidit', 
ergo  non  differunt  essentialiter. 

Item,  accidens  dividitur  per  separa- 
bile,  et  inseparabile.  Proprium  videlur 
esse  accidens  inseparabile.  Ad  opposi- 
tum  est  Porphyrius,  et  Aristoteles  1. 
Top.  cap.  3.  ponens  Proprium,  et  Acci- 
dens  duo  distincta  praedicata. 

Ad  qucestionemdicendum,quod  sunt       2. 
distincta  Universalia ;  quia  accidentium  ^^A^^Sden 
quasdam  sunt  ab  intrinseco,  et  hoc  ^^^aamabZ 
ratione  materise,  ut  quantitas  ;  vel  qua-    (rtjiseco 

^  ^-         quceaamai 

litatum  activarum,  sicut  qualitates  sen-  extrinseco 
sibiles  posteriores  :  quasdam  ab  extrin- 
seco,  et  hoc  dupliciter,velmanentamoto 
illo  extrinseco,  ut  nigredo  ab  £estu,  vel 
non  manent,  ut  calor,  vel  figura  aqu£e, 
qu£e  sibi  derelicta  redibit  ad  propriam  na- 
turam  :  nuUum  istorum  est  Proprium  ; 
quia  nullum  istorum  convertitur.  Est 
enim  defectus  in  aliqua  trium  particula- 
rum  requisitarum  ad  convertibilitatem, 
vel  in  omnibus. 

Est  praster  hasc,  accidens,  quod  inest 
Speciei  ratione  formo3,  ita  quod  for- 
ma  Speciei  est  ejus  per  se,  et  imme- 
diata  causa  :  posita  aulem  causa 
necessaria,  et  prascisa,  et  immediata, 
ponitur  et  effectus,  et  amota  amovetur  : 
ideo  omni  habenti  formam  Speciei,  inest 
tale  accidens,  et  semper  :  et  non  habenti 


0' -KSTIO  XXXII 


3«3 


•  i  «.«I 


foniiam  Speciei,  non    inest   talo;  orgo     inl*'nlioni«  non  denominonl  rwiii  lecun- 

cst  .siinpliritcr  conv«Mlil)ile  cum  Spccie,     d.v  inlenli«jnis. 

et  f)otest  \H'v  (lefiiiilioneni  «le  ea  deinons- 

tr.jii.  l'roprium  ifritur,  ul  lilc  «umitur, 

est  intenlio  applicabiliH  tantuinac«Tid»'n- 

tihus  uKiiiiis,  sed  Accidf-nH,  ut  cst  quin- 

tuin  Univcrsale,  applicalur  tantum  atiis 

prius  enuiiwralis,  quaMlicuntur  acci<l«-n- 

tia  commuiiia,  vel  (juia  communiler  in- 

sunt  suhjecto  et  aliis;  vel  commuiiil»T, 

idest,  indincrent«'rinsuiit,  et  non  insunt, 

sive  sic,  sive  sic,  non  sunt  convertiWilia. 

Sic  igitur  patet  dilTcrentia  istarum   in- 

tentionum  per  se,  ex  defini(ionil»us  ca- 

rum;  quia  Proprium  esl  praMlicatum, 

non  essentiale  conversim.  Kt  ideo  sub 

ejus  opposito  non  polest  inlelli^M  illud, 

cujus  est,  sine  rcpugnantia,  quiaiiilcUi- 

pceretur  immediata  per  se  causa,  et  ne- 

cessaria  sub  oppositosui  efleclus  primi, 

sed  Acciclens  esl  quod  adest  ct  abest^ 

vel    quod    contintjil    eidcm     inesse, 

et   non  incsse   ut  dicitur  1.  Topic.  c. 


Ad  hoc  dicitur,  quod  n"  '■'■"- 
nonien  prim»;   in».  '■»:  ■ 
cuni  ad  novein  (i  ......   ...   i. ..    -..im. 

Omne  proprium  *•"'  "••'iens,  tantum 
pot^sl  accipi  pro  a.    .  .. ..;.    uniuH  g*>"-- 

ris,   et   nullum    iMorurn    univcnuiliv'.. 
inesl  Proprio;  quia  Prnprium,  cum  lit 
univocum  ad  Pn^prium  in  h*''''  •"•■«^r*», 
e(  in  illo,  pro  oinnihtis  distni'<....ji ,  et 

Arridens  stal  tantum  pro  acridentc 
unius  peneris;  sig^niHcatur  ♦^-"  ,  ■"<■"} 
onine  1'roprium  cuju.srum<;"-  ..-.  .--.i 
acci«len9,  uccipiendo  r//' ■  j.ro  uno 

si^^nificalo  :  lamen  ha-c  . -v  ,.ni,  Omne 
l*rnprium  in  hoc  (jmere  esl  ac' — . 
accipiendo  prjrdicatum  pro  uno 
calo,  et  est  hipc  pra*dicalio  r- '  * 

ad  denominativa,  sicut  uni»M-<oi  i 
qu.Tudo  suhjectum  pra»dicatur  de  acci- 
dente  ;  quia  Prnprium,  ul  est  intentio. 
esl  acciih^ns  intenlionale  applicabile  ei. 


dcAccidcnte,  id  est,  sub   quo,   et  ejus     quod  pra^dicalur  de  ipso  pro  aliquo  in- 


3. 

Ail  pri 
\m  jivin 
tale. 


opposito,  potest  inlelligi  illud.  cujus 
est,  siiic  ivpu;4"nantia,qu«td  dicit  Porphy- 
rius  «lc  .Vccidente  ins«^parabili,  de  quo 
mimis  videtur  quomodo  abest  ,  vel 
adest,  quia  subjectum  polest  intellif^i 
subopposito,  (licciis  :  polcst  cnim  cor- 
vus  intclliiji  (dhus,  ct  .h'(/iiops  nitcns 
candorc. 

A(I     |)riinuiii     ar^Mimcntum   ilKitur. 


feriori,  sicul  alhum  est  animat,  si  al- 
bum  insit  nlicui  animali. 
Vel  polesl  dici,  quo<l  r 
ininativa,  univoca  el  a*quj\«xa  aun.uul 
prajdicationem  secuntlum    »•"      -        ■  > 
8ul)jicitur.  quod  nalum  c»i  .  <  l 

pr:i'dii-atur  quod  natum  est  ) : 
cujusmoili   pr     '      'i«»  non  eal,  ^y- 
roncretum  8ui>juiiur  resipeclu  tui  »ui^- 


quoil   prnccdit  de  accidcnlt',  ut  e.st  res     jccii,  elc. 
priin;c  intcnlionis,  similiter  secundum, 
ct  lerliiiin. 

(li)nlia  :  tiincomne  Propriuin  oslacoi- 
deiis  i.sti)  nii)do;  ([uia  cum  nulluin  I'ro> 
prium  sit  substaiitia,  vidulurquod  omne 
sit  accidcns;  quod  nDii  vidflur  v«'rum; 
qiiiii  accidiMis  |>rima'  inl«'n(ii)ni8,  vel  est     dcns,  ulcl  quin' 
concivlum.  vcl  abstrai-tum.  Si  nb.slrac-     let  in  stdu' 
tuni,   nnn    pra'dicalur  vere   tle  secun-     n^s  ; 
da  intcnlionc;   quia  nec   per  M   primo     p  '*.  »» 

modo.  Si  coucrolum,  couIim,  rcs  prima?     ni»,  el  huc,  sumpio  i 


Conlra,  h«K'  .\cci«uns  .uciiur  i: 
n:i!>',  ct   r-  ■       '  ' 

l<  tur  iio  (>  >    iiiM   quiit 

|>er  bo. 

Potesld 


301 


SIJPER  UNIVERSALIA  PORPllYRII 


ter,  uldictum  estin  ultirr>a  responsione. 
Est  auiem  universaliter  vera,  sumendo 
accidens  pro  accidenle  inlentionali,  sci- 
licet  pro  accidente,  quod  est  idcm  quod 
pra3dicatum  non  praxlicans  essentiam  ; 
sed  universaliter  falsa  est  haec,  Pro- 
prium  esi  accidens,  ut  hic  est  sermo  de 
Accidente,  quod  est  quintum  Universale. 
Adquar-  Ad  quarlum  dicitur,  quod  accidens 
determmans  sibi  subjectum,  defmitur 
per  subjectum,  quod  accidens  vocatur. 
7.  Metaph.  context.  17.  et  19.  accidens 
copulatum,  ut  smiwm  respectu  nasi,  non 
quodlibetautem  accidens  est  tale,  ut  al- 
bum,  vel  alia  accidentia  communia. 
5.  Contra,  in  7.  Metaph.  cont.  4.  probat 

Aristoteles  quod  substantia  pra3cedit 
omne  accidens,  defmitione,  necesse  est 
enim  in  uniuscujusque  ralione,substan- 
ticerationem  esse,  quod  non  videturin- 
teUigi  tanlum  de  copulatis;  quia  tunc 
non  ostenderet  ordinem  substantiaj  se- 
cundum  se,  ad  accidens  secundum  se, 
quod  tamen  ibi  intendit,  ut  patet  ex  eo, 
quod  concludit  postca,  quod  sufticit 
determinare  de  sola  substantia,  ad 
determinandum  de  ente,  ut  dividitur  in 
X.  Prsedicamenta.  cont.  5. 

Item,  uniuscujusque  sicut  est  quod 
quid  est,  sic  est  defmitio  ;  ergo  si  ali- 
quod  accidens  habet  defmitionem  ab- 
solutam  sine  subjecto,  habet  quodquid 
est  absolutum ;  igitur  est  ens  absolutum  ; 
ergo  est  substautia,  quod  est  inconve- 
niens. 

Ideo  dicendum,  quod  omne  accidens 
reale,  defmitur  per  subjectum;  quia  est 
ens  per  illud,  non  tamen  quodlibet  pras- 
dicatur  secundo  modo  per  se  de  illo  sub- 
jecto,  eo  quod  subjectum  ponitur  in 
ejus  defmitione,  sicut  in  defmitione  simi 
ponitur  nasus,  non  tamen  ha3C  est  per 
se,  nasus  est  simus,  quia  nec  vera  uni- 
versaliter,  sed  sufficit  ad  hoc,  quod  sub- 
jectum  ponatur  in  defmitione  accidentiS; 


mum. 


quod  illud  accidens  non  possit  reperiri 
nisi  in  illotali  subjecto.  Plus  autem  re- 
quiriturad  pra^dicationem  per  se,  sive 
ad  Proprium,  scilicet  quod  egrediatur 
ex  per  se  principiis  subjecti,  et  de  tali 
subjecto  intelligitur  ratio  secundi  modi 
dicendi  per  se. 
Ad  quintum  dico  quod  accidens  quod-       6. 

Ad  qu. 

libet  inest  alicui  per  se,  idest,  sine  me-  «um. 
dio,  et  ad  illud  subjectum  est  status, 
sed  non  quodlibet  inest  per  se,  ita  quod 
egrediatur  ex  per  se  principiis  illius 
subjecti,  sicaccipitur  per  se  in  secundo 
modo,  sicut  album,si  inest  homini  per 
accidens,  inest  superficici  per  se,  idest 
immediate,  sed  non  ut  per  se  dicit  cau- 
sam. 

Ad  sextum  patet,  quod  accidens,  ut^^cfsexd 
ponitur  in   definitione  Proprii,  signifi- 
cat   idem  quod  prasdicans  non  essen- 
tiam. 

Ad  ultimum  dico,  quod  accidens  m-Ad^sep 
separabile  habet  rationem  generalem  ac- 
cidentis,  scilicet  adesse,  etabesse,  etc. 
quia  subejus  opposito  potest  subjectum 
intelligi  sine  repugnantia  intellectus,  ut 
dicitur  in  littera  de  corvo  et  yEthiope, 
sed  sub  opposito  Proprii  non  potest.  Ideo 
Proprium  non  est  accidens  inseparabile. 

EXPOSITIO 

Ilic  sequor  ordinem  originalium  antiquo- 
rum,  elnon  jam  hactenusimpressorum.Ex 
solutione  namque  hujus  qusestionis  patet 
solulio  illius,  qua  quasritur  de  illa  par- 
ticula  definitionis  Proprii,  scilicet  semper, 
ut  patet  ex  remissione  Doctoris  ibi,  inprin- 
cipio  solulionis,  cumdicit  ut  patetex  pns- 
dictis,  ubi  remittit  se  ad  dicta  in  hacquaes- 
lione. 

De  primo,  lermini  sunt  noli,  et  maxime 
loquitur  de  intentionibus,  et  hoc  ut  quid 
sumptis.  Ordo  patet  :  nam  ex  dictis  in  so- 
lutione  pra^cedentis  qusestionis  oritur  haec 
quoestio,  ubi  Doctor  posuit  illam  divisio- 


0' .ESTIO  X.XXII 


8. 


%    pUNt- 

i«J»'iii  ««s^i  |»riUi  t'l  [* 


nPTii  acciflrrilis  :  ol  lcnel  qii-Kl  .rcilprw  po-  chI  formriljlpr  <!•• 

siluTn  in  (JffiriitioMO  Proprii,  non  c?sl  quin-  ess/»  p.. 

tum  j:niv(;rsrilo  :  quia  Uiriipn  mulla  viflcn- 

lur  facoro  ad  opposilum.non  immorllo  oxa- 

riiinar-o  voluit  (lislincUoricm  liaruiii    jnlon- 

lioriuiii,  cl  a  quihus  propriolalibus  ox  par- 

lorciori^inaiitur,olli(r'l  ox  Moilrin:»  Pliilo-  -;.. 

sophi  2.  (Io.\iiima  pononsdifToroniiam  inlor  lor  ..     .,  .  ..  ..,  j 

aliqua  duo  doboal  prius  co;,m')s<'oro  ulrum-  naliler  rl.miTn  r. 

quo.ol  DoiHor  non  adliuc  dolorminavoril  do  ul  no-t 

accidenle,   niliiloinirius  prtCsup[K)nil  noli-  dis  inlonli< 

liam  ejus  hilKTi  ex  loxlu,  el  aliquanlulum         Serundn  ratio  p 

ex  pr.TCCcdenlibus,  eloxplicaliil  jam   in  s«>-  nom.  s<\|;rpt  (H)ririi  ■; 

luliono  Iiujus  qiiioslionis  optimo.   .\d   so-  lo.  ri)l  oliam  vitloiur  j. 

quoritom  vero  qujLvslionom  (ul  dixi)  palel  tanliis,  ni«l  exlond.ilur  ■ 


m 


«r 


n 


ini  in  compofi» 

-••  d#»  satMh 

.id  arri- 


ordo.  Divisio  communisosl. 

I)e  seci^noo,  .s(»plom  ralioriibu^arguil  ad 
partom  riojL,'alivam  :  oL  licol  prin-ipali.s  iu- 
tonlio  sit  do  irilonlioriibus,  sorrno  laiuon 
Docloris  oxlonditur  plorurnquo  ad  funda- 
ruonla,  ol  ar^iiondo,  ot  docl  irando,  ul  so- 
lot,  et  mirum,  quia  sicut  intonlio  ad  inton- 
lionorn,  ila  tundamonlum  ad  finid.iniou- 
tmn. 

Priina  ralio  procodit  p(?r  viam  divisionis 
sufficionlis  enlis,  rornovondo  uriuiu  mom- 
briim,  ot  iriforcndo  roli^iuuin  impIicile.Os- 
lenditonimquod  1'ropriiim  nonsit  substan- 
lia,  (fuia  lunc  vol  e.wot  do  e.wnlia  .'<pociei, 
.scili(!(>t  dogoneresubslanli.o.quod  non  con- 
tirigit.  quia  luiic  ponorotur  in  ojus  di^Mni- 
liono,  ot  ila  iri  domonstrationo  Ovsel  [KUilio, 
cuin  por  doMiiilionoiu  Spociei  d(»monslrare- 
lur  passio,  quia  idfin  ossot  ni(xlium,pl  illa- 


.n»'  Vnh 


donli.i  ol  simililor  rnalorn 
l)Ot  islo  supor  7.  M 

Torlla  ralio  pr> 
prii,  el  po'.    '  ox  1.  i 

comm.  K.  VL  ii;i-  iro--. :  -  Oite:t:iU!ii  o:u- 

no  pri»priume-iso  acii-if  ii>. 

Quarla  mlio  o  conlra  (>-='•■"  '=•  -> -  -  •-{. 

doris  ci  o  proprium,  el  .i ;i- 

lurn  ox  Pliilosupho?.  Moinph.  loxl.  comm. 
4.  17.  ol  10.  ol  ex  I.Postor.  lext.  fnm-n  f». 
Tu  voro  fonnabis  aru'umonta   r  t( 

scis. 

Quinla  nlio  ido«i  oMondil  p<»r  viarn  d#- 
duolionls  in  innnittim,  el  p«  -i 

ox  2.  Pliysic.  lexl.  comm.  «6.  omm»  cnim 
por  accit|on.s  lale.  rpducltur  a<I  p«r  m*  la* 
lo. 

.Sexla  ratio  ro  lu<'il  a«l  p- 
muin  Ti       ' 
prium  sii  ;i 


ver.vale. 
rilitii;»  '••»i.>  nn.-otii  ox  dirifioi»  aeei* 

mrtn*>n)rum  cidtl 


lum,  causa  elo!T(^ctus.Necpotosl  poni  sub-i 

tantia  essontialitor  divor.sii  u  subjocto,  (luia      dfliiiitiono  i  ..n  t  i. 

tuuf  falsa  (\ssot  pr;o(Iic;i!i()ojusdosubjo<do,      vol  s;illeiu  a  parlu  .«mbj.- 1...»  .. . 

siciit  li:oc  ost  f;ils;i,  //omo  ''sliapis,  vel  (i.«- 

««"c.Idom  autom  ot  (livoi*sum  sunt  immodia- 

toopposita  circi  vn^,  el  ita  cum  ly  <?»«<•  t/»-!- 

le  m;i\iruo  circa  substantiam.  Pt)s,sot  otiain 

alio  modo  probari  (IU(mI  non  sil  sul)slantia, 

ol  hoc  gcncralitcr  lo^iuoiido,  sivodo  funda- 

monlis,  sivo  do   inlonlionibus.   |)e  funda- 

mcntis  sic,  quia  tiinc  solius  sul).Hl;inll«  Oi- 

sol  pi'opriuiu:  conso^iuons  eU   fAlsuin,   »o- 

cuinlmu  voritalom.  licol  aliqui   ■  ml 

ipsuin.('.on.s<H]uonlia  jirolMliir,   quia  «|uod 


>(•«  li    it  V  Ml' 


donlis. 

>  mrtT 

Proprium.  ul  - 

Ad  •»!' 

|(»;iif>!iH'M  ri    r 

l».  1.. 

r 

11.    W 

ir                    :l. 

l'n)  ct. 

d             -m    <tt 

S'i  ' 

''  n 


1-^. 


360 


SUPEIl  UNIVEKSALIA  POIIPIIYRII 


11, 


duas  inlenliones.  El  solel  similis  dictinctio 
(quantum  adprimam  partemscilicetdeacci- 
dcntibuscommunibus)poni  in  Anleprsedica- 
mentis,  assignando  sufficientiam  Pnrdica- 
mentorum.  Videanlur  Expositores,  et  isle 
infra,  qua^stione  ultima  quinto  Anteprredi- 
camentorum,  et  5.  Metaph.  quoest.  5.  et  in- 
de.  Qux^dam,  inquit,  de  numero  acciden- 
tium  eveniunt  subjectis  ab  intrinseco,  et 
hoc  vel  ratione  materiae,  utquantitas,  quse 
tantum  convenit  rebus  materialibus  :  licet 
instantia  sit  de  ccelo,  sed  in  veritale  nulla 
est,  quia  ibi  est  materio,  et  notanter  di- 
cil  ratione  malenae,  et  nonipsi  materioe, 
quia  subjectum  accidentis,  maxime  absolu- 
ti,  de  quo  tantum  hic  Ioquitur,est  ens,  vel 
suhstantia  in  actu  formaIi,ut  3.  dist.  Primi 
habet,  qunest.  7.  et  3.  dist.  2.  quoest.  4. 
quod  intelligo  comparando  substantias  in- 
ter  se,  et  etiam  via  ultimatse  reductionis, 
ut  supra,  qusest.  6,  nolavi.  Qu^dam  ratio- 
nequalitatum  activarum,  quse  possuntponi 
quatuor  primse  qualitates,  vel  saltem  duse 
illorum,  scilicet  caliditas  et  frigiditas  : 
qualia  sunt,  inquit,  qualitates  sensibiles 
posteriores,  sicut  sunt  calores,  sapores,  et 
odores.  Quseratur  Philosophus  copiose  in 
lib.  de  Generatione.  Tale§  enim  consequun- 
tur  primas  qualitales,  ut  patet.  Nam  nigre- 
do  communiter  sequitur  caliditatem,  albe- 
do  frigiditatem,  et  sic  de  aliis  suo  modo  : 
quorum  ulterior  perscrutatio  pertinet  ad 
naturalem  Philosophum,  et  Medicum,  qua- 
litas  vero  tam  prima,  quam  secunda,  est 
sensibilis,  ideo  notanter  (\\x\i semibiles  pos- 
teriores. 

Qusedam  autem  eveniunt  ab  extrinseco  ; 
et  hoc  dupliciter,  vel  diu  manentia,  quse 
habent  se  ad  modum  habitus;  vel  cito  desi- 
nentia,  quse  sunt  ut  dispositiones.  Primse 
manent  amoto  eorum  effectivo,  secundse 
tantum  durant,quandiu  durat  virtus  agen- 
tis  impellentis,  vel  imprimentis  pra3sentis, 
et  exemplificat  satis  clare,  forte  primo  mo- 
do  est  nigredo  iEthiophum.  Sed  dubium  est, 
an  etiam  sit  ab  intrinseca  coraplexione,  sal- 
lem  de  Indis,et  Singaris,  et  Lombardis,  et 
llispanis,  et  sic  de  similibus  patet.  Exem- 


plum  est  de  gyrationibusfactis  in  aqua  ex 
lapide,  vel  remo,  vol  hujusmodi  projectis 
velapplicatis.  Et  addit  propositionem  ne- 
gativam,  dicens  quod  nullum  talium  sit 
proprium,  quia  non  estconvertibiIita.s,nam 
tres  parlicuhc  supra  positse  in  definitione 
Proprii,  scilicet  omni,  soli,  el  semper,  non 
verificatur  de  talibus  respectu  alicujus 
determinati  subjecti,  ut  patet ;  aut  saltem 
aliqua  earum,  ut  inquit.  Quare,  inquit,  csl 
praeter  hcec  accidens,  quod  inesl  speciei  ra- 
lione  formse  specificse,  tanquam  per  se  cau- 
sse  immediat;^,  et  necessarise.  Ubi  notanter 
dicit,  quod  inesl  Sp.jciei,  scilicet  primo,  et 
hoc  ratione  formse,  speciei  sciUce',  et  non 
Individui  inquantum  talis. 

Ubi  nota  quod  addidit  de  causalitateejus 
necessaria,pr3ecisa,  etimmediata  :  nam  per 
lias  particulas  excluduntur  instantise  de 
causa  contingenti,  et  partiali,  et  remota, 
vel  universali,  pro  quibus  vide  Philoso- 
phum  I.  Poster.  text.  comra.  30.  et  9. 
Metaph.  text.  comm.  10.  et  inde,  et 
istum  ibidem  notanter,  Similem  proposi- 
tionem  adducit  ssepe.  Vide  I.  qusest.  prolo- 
gi  Sententiarum  in  principio  solutionis  in 
opinione  Philosophorum,  et  2.  dist.  Primi, 
parte  secunda,  qusest.  4.  contra  opinionem 
in  principio,  et  3.  dist.  L  qussst.  7.  contra 
1.  opinionem,  et  alibi  soepius.  Omni  igitur 
habenti  formam  Speciei  inest  taleaccidens, 
et  iion  habenli  non  inest,  quare  convertitur, 
et  per  definitionem  demonstratur,  prirao 
de  Specie,  deinde  de  contentis  :  secus  est  de 
aliis  accidentibus  prius  enumeratis.  Brevi- 
ter  igitur  dictinctio  in  forma  est  talis  :  Ac- 
cidentium  qusedam  eveniunt  ab  intrinseco, 
qusedam  ab  extrinseco.  Primo  mododupli- 
citer,  vel  ratione  fonme  specificae,  et  sic 
sunt  proprise  passiones;  vel  non,  et  hoc 
contingit  dupliciter,  quia  vel  ratione  mate- 
riee,  et  sic  est  quantitas;  vel  ratione  quali- 
tatuin  activarum,  et  sic  sunt  qualitates  se- 
cundse.  Si  insunt  ab  extrinseco,  hoc  contin- 
git  dupliciter,  quia  vel  amotis  causis  effec- 
tivis  eorum,  permanent  in  subjectis,  ut 
adustio  solis;  vel  non  permanent,  ut  gyra- 
tio  aquse  ex  projectione  lapidis.  Et  omnia 


12. 


01  /f:srno  XXXII 


»7 


t;ili;i  (licunlur  an-icJi-iiU.j  rominuma,  vel 
pcr  arcidons.  P(M'  opposilum  p.nsioriM  «li- 
funtur  acridonlia  propria,  ot  |MTSf.  Appli- 
cando  pncdida  ad  inlculiones.doclaral  no- 
tabilitor  quid  sit  IMoprium,  el  qui  !  Arri- 
dcns,  socundo-intonlionalilor  acr. 

Dicit  orgo  quod  l'roprium    (ul    liic  esl 
scnno  do  oo)  esl  intonlio  .-ipplicabilis  lan- 
lum  accidontibus  ultimis,  sciiicet  in  lill<Ta 
enimnrralis,  qiuu  scilicol  eveniunl  ab  in- 
trinseco,  ratione  form.t  sfwciflan.  Inlclloc- 
lus  enim  molus  occasionaiilcrcx  propriota- 
te  rcporta  in  talibiis  accidontibus,   compa- 
rat  ca  ad  sua  subjccta,  et  c,\  parte  objo<'to- 
rum  comparalio  pa.ssio  ost  rospoclm  ratio- 
nisinois  subjcctive  dondictus,  cui  atlri- 
buitur  transumptive  hoc  nomen  pro/)//»/;/!, 
sicul  prius  do  aliis  supra  nol;ivi.  lil  inde 
eslquod  modus  pncdicamli,  dcnominandi, 
et  essondi,   talis  inlcnlionis,  liabot  reiluci 
ad  proprictatos  fund.imenlorum  ullimale, 
cl  radicalitcr.  Accidcns  vcro,  ut  est  quin- 
lum  Universalo,  proportionalitor  declaran- 
do,  applicatur  aliis  accidenlibus  enumera- 
tis  supra  ab  intriuseco,  sivo  ab  exlrinsoco 
eveniant.      IJbi    singiilarissimo     declarat 
qiiarc  lalia  accidcntia  apjicllanlur  commu- 
nia,  dicons,  vol  quia  inditToifnlor  insunl, 
el  hoc  vel  indifTcrenlia  communitalis  fH»r 
rcmolionem  pra^cisju  inhicsionis,  vcl  forto 
indifT(;rcnlia  conlradiclionis,  hoc  c-sl  dictu, 
vcl  quod  cxc(>dunl  in  harciido,   quia  non 
tanlum  uiii  dctorminato  subjcclo  .spccitico 
insunl,  ut  patet  dc  albcdinc,  qu:i'  nuiic  ho- 
miiii,  iiunc  asinoconvcnil,  vcl(|uia  insuiit, 
ct  non  insunt  indilTorciilfr.   Naiu  licel  ho- 
mositalbus,  polcsl  lamcn  csnc  non  albus, 
vcl  saltcm  inlolligi  lalis. 

hjssct  lamen  aliler  dici  accidons  coni- 
munc,  aul  scili(!ol  communilale  causnlila- 
lis,  quia  causalur  a  pluribus;  aul  conunu- 
iiililo  pra'dicali()iiis;  «ul  communilalo  in- 
hii'sionis,  quia  scilicol  loti  subjcclo,  el  cui- 
libcl  parli  ipsius  [)o!cst  iin^sso.  Klpcroppo- 
situmdicituraccidciis  proprium  Irii 
sod  t(»nc  dicla  Scoli.  lioncludil  iijilur  diilc- 
rculi.iin.  .scu  dislinclionem  lionnn  duoruni 
rnivcr.salium,(iuod  esl  priuciiKilc  in  quavs 


Uone  c.( 
eonim  a  i ;. 
4.    '  •  "  .rpli 


ei 


I 


.* 


A..   ,, 


j  ill  Topiri<»    lib.    l.  r.ip 

pl. 

('.•'  r   r»»?n-»nl.'f    .id    arenTnmita 

p  el   XV  % 

principdia     ar  .      a«l 

nY|uivocalionom  n  .■(,  de  qua  qtifl»* 

liono  pra*eunto  haljotur.  el  infra,  qiunl.  I. 
do  Ac<-idonlo.  Kl  quia  lalis  mponiio(si  va- 
lel)  vidolur  co  i  eaiw*  aod- 

'lcn  s  ul  infcrlur  in  .  »  illis,  cum 

non  sil  iiia,  id'  •  •;'  r  ,;i 

fcn^ndo  h.jo   i  i 

[•roprium  ossr  i 

ens  c^nlra  sub>i  i.u,  > 
convonions  deducii,  <{..,..  ,, 
noc  in  concrclo,ros  primjc  iii 
dicaiiir  (!,•   .•.Mindn.  Non  pri 
luni  tor.  '^t  n^^r  so^ 

giilam  s.-epius  r<  ;i  supra    :  Ommu, 

.scilicel  IV ra  pnriiratin  in  abitraelo  rai  prr 
srpriino  tnoio.  r.lnrum  aulom  osl  quol  re« 
priin.T  iiilonlionis  non  esl  dein 
mali  .socund.T,  noc  o  conlra  :  non  «  *• 

cundo  nvMlo,  quia  slcul  pr  i  ■  p*r 

*<•  non  convorlunlur  in  pcr  $e,  lU  nec  uni* 
vorsalilor  fonnalin  in  formnlnin,  i:  »• 

minaliva  in  denomin  : 


iiMuur  pr.ni  1 
ar^'umoiiluin  ^u;  ■.  ■ 

Primo.  sup' -  '■' 

donlis  al ' 
priusii  K     .. 
ol  qu.x»s|.  4.  A 
ampliuH  vidorl.  .*^ 
in  irqiilviiciH  th^u  tmi   p 
nisi  pt.rfal;i  •! 
('iim  iirilur 

t 

do  ' 

dlcll  qmnl  rum  T; 

iini 


lU.'-  I  lUI  i<'il' 


u««0 
mI«I. 
■lCfl» 
V    Qt 

■  itle 

n  luiM 

fiiod 


't 


li. 


11 


i»i  •»«•!■ ' 


3G8 


SUPER  UNMVEUSALIA  PORPIIYIIII 


16. 


ro  habet  acoipi  pro  uno  siy'nificaloruni  prne- 
cise,  ulpole  pro  Quanlilale,  vel  Qualilale, 
vel  liujusmodi  :  igitur  propositio  illa  sic 
universaliler  sumpta,  est  falsa,  quia  deno- 
taretur  quod  accidens  unius  generis  proe- 
dicaretur  de  proprio  cujuscumquegeneris, 
quod  non  videlur  possibile,  alias  proprioe 
passiones  omnium  generum  essent  in  uno 
novem  Generum  accidentium;  sed  si  limi- 
tetur  ila,  quod  sit  Universale  accommoda- 
lum;  sic  scilicet,   nmne  proprium  in  hoc 
genere  esf  accidens,  dicit  quod  est  vera,  li- 
cet  non  e  contra,  scilicet  quod  omne  quod 
est  in  hoc  genere  est  proprium.  Et  declarat 
uno  modo  qualis  prcedicatio  est,   dicens 
quod  est  denominativa,  reductive  salLem, 
licet  non  formaliter,  siculcommunitercon- 
tingit,  quando  subjeclum  praedicatur  de 
accidenle  :  est  enim  praedicatio  indirecta, 
seu  materialis.  Et  posset  diciquodibi  prse- 
dicatur  accidens  de  accidente  accidentis, 
vel  alio  modo,  quod  prsedicatur  subjectum 
de  accidenle  accidenlis  subjecti  subjecti, 
diversimode  declarando  ly  accidens,  et  ly 
subjectum,  et  exponit  se  consequenter  in 
liltera,  ut  satis  patet. 

Alio  modo  respondet  sic  in  simili  infra, 
quEest.  5.  Antepra?dicamentorum,  solvendo 
ultimum  priijcipale,  habet  quod  non  opor- 
tet  concedere  illam  pra^dicationem  esse  de- 
nominativam,  nec  univocam,  etc.  quia  ta- 
lis  divisio  habet  locum  in  proedicatione  se- 
cundum  se,  hoc  est,  formali,  et  directa, 
quas  scilicet  proprie  est  proedicatio,  non 
autem  sic  m  materiali,  seu  indirecta,  quae 
polius  esldicenda  subjectalio,quam  praedi- 
catio.  Nam  si  hujusmodi  reductio  admit- 
leretur,  sequeretur  quod  pnedicationes  per 
se  converlerentur,  contra  Aristotelem  :  et 
quod  hsec  esset  per  se  primo  modo,  Ilomo 
esl  asinus,  licet  non  immediale  reducendo, 
quodest  absurdum,  licet  aliquibus  non  vi- 
deatur  inconveniens,  qui  communiter  om- 
nia  inconvenientia  pro  convenientibus  po- 
nunt.  Praedicatum  enim  habet  rationem 
formoe  respectu  subjecti,  ethoc  vel  formie 
essentialis,  vel  accidentalis  :  subjectum 
vero  ralionem  materiae,  et  ideo  licet,  exten- 


sive  loquendo,  dividatur  pra^dicatio  ni  for-  Prcedtca- 

.,  .,        .  tio  forma 

malem,  et  matenalem,  sola  nihilommus  //«  soia 
formalis,  pi-oprie  loquendo,  est  vere  pne-  ^'^J^^l^" 
dicatio,  et  maxime  logice  :  quod  dicoprop-  '»<>• 
ter  pra^dicaliones  identice  identicas,  quae 
nec  proprie  formales,  nec  proprie  mate- 
riales  appellandae  sunt. 

Deinde  replical  contra  dicta,  quia  vide-       17. 
tur  quod  hoee  sit  formalis,  et  perseica,  Pro- 
prium  est  accidens,  cum  accidens  divida- 
tur  in  reale,  et  intenlionale,  quod  videtur 
esse  commune  istis  quinque  Universalibus. 
Ad  quod  respondet,  quod  accidens,  ut  est 
quinlum  Universale  (de  quo  est   sermo  in 
hac  quaesLione)  non  praedicalur  de  Proprio 
furmaliter,  sed  an  materialiter,  posset  esse 
dubium,  de  quo  infra.  Accidens  etiam  pri- 
mo-intcntionale  non  praedicatur  de  Proprio 
secundo-intentionali,  insi    ad    intellecLum 
prius  assignatum  in  illa  responsione.  Ta- 
men  haec  est  vera,  Omne  Proprium  est  ac- 
cidens,  etc.  quam  vocat  ultimam  responsio- 
nem,  quod  verum  est  comparando  ad  prae- 
ceden  em  immediate.  Vel  si  intelligit  gene- 
raliter,  transmutetur  littera.  Vel  dic,  quod 
illa  particula,  scilicet,  Vel  potesl  dici  quod 
praedicatio  denominatim  univoca,  etc.  est 
secunda  pars  illius  responsionis  ultimse,  de 
qua  loquitur.  Accipiendo  tamen  alio  modo 
accidens,  (ul  in  solutione  quaeslionis  prae- 
cedentis  habetur,  etinfra,  quaest.  1.  de  Ac- 
ciclente)  illa  praedicatio   est    vera,   etiam 
universaliter,  sic  scilicet,  Omne  Proprium 
est  accidens,  id  est,  praedicatum  non  essen- 
tiale,  falsa  autem  universaliter,  accipiendo 
Accidens  pro  quinto  Universali,  ut  in  hac 
quaestione  est  sermo  de  ipso,  et  hoc  verum 
est  praecipue  in  praedicatione  formali  :  imo 
ut  sic  falsa  est  etiam  particulariter,  ut  pa- 
tet,  et  negativa  contradictoria  universaliter 
vera. 

Adquartum  principale  respondet  primo,  i8. 
secundum  opinionem  communem,  ut  su- 
pra,  quaest.  2.  de  Genere  tactum  est,  dis- 
tinguendo  de  accidenLe,  copulaLo  scilicet, 
vel  indifferenter,  seu  absoluLe  sumpLo. 
Contra  quam  soluLionem  insLaL  dupliciLer. 
Primo  ex  dictis  Philosophi  7.  Metaph.  text. 


•n- 
.1- 


omnL- 

rL'gul;i  ''   -'■ 
nia  [>• 

tiilTTl    r       .::;:., 

1.  vol 


i'i  incssc'  a 
i),    fl   in    : 


'  ul  tlc 
vnm 


QU.ESTIO  xxxir 

coiiiMi.  1.  (.1  ."j.  u|,i  iiinuilunivorsal'' 
n(;  .'lociflens  fJcfiniri   dchcMO  per 
liam,  (Je  quo  infra,  quai.sl.  8.  AiiU-;  . 
iiionloruni,  otalihi  piorumfjuo  palolKf.T.-r- 
tio  iiiforl   ex   illa  rosp<msiono    a^  ..-| 

alia  pnotor  copulala  onso  subsUinlias,  (juia 

cssontias  absolutas  indopondentos  lialx?iilia,  ad  illud  quo'1  addidl  ex  2  ■ 

quod  csl  i!iipo.s.sibilo.  Essc  cnim  cujus<|uo  dealur  otposilio  sln<ni! 

accidonlis  ost  inesso,  et  omne  accidons  osl  M« 

ons  in  alio,  ct  sic  dc  aliis  plurihus  funda-  I)e  liis  eniserroo  p: 

mentis  Aristotclis,  ot  iiujus  ubiquo.ul  infra  no  finali  Hupor  V                 i. 

ninrris  palobil.  Ad  .se.xlum  p:              ,  r  .• 

Ulliino  ponit  soliilionoin  prupriani,    ut  diclijj  :  XYiuivorjiur  ciiiiu  de 

supi-a,  cap.  (lo  Gcncro,  qu;ost.  2.  ot  infra,  palel. 

quacst.  (lc  Denominalivis  liabot.coiicedcndo  Ad  ultimu: 

univorsalilcr  omno  accidcns  dotiniri   por     sin: ilpiujum: 

subslaiiliam,  vol  subjoctum  :  et  lioc  vorum     sop, ,  ita  noc 

est  loquondo  do  accidenlo  reali.quod  intol-  dividunl  acciden-^   • 

ligciidum  cst  implicito,  vel  explicile,  et  sale,  et    ra  io 

lo(|uondo  do  doniiilioiio  (omiilola  reali,   ot  ulriquo.  rrnin  ttt: 


yn 


41 


•r- 

•n 

Vj- 

iC. 

o- 

••X 

ul 


•*  tlt  «<- 


Arcidt^ns  hujusmodi,     Noc  .scquitur  quod  infortur 

mnttrcale  . 

iie/initur  conscquciilcr   in   aryumciilo  prmcipali  de 
'fiio'  prajdicaliono  secundi  modi,  arguitur  ciiim 

toUo.  ;,}j  iiisuffici(>nti  :  oporlot  crgo  addore  sic, 
siibjirtnm  ponilnr  in  (lcflnilionc prxdicali, 
ct  eyrc  Ulur  ex  princijnis  esscntialibus  ejus 
jtecessario,  ut  in  illa  dislinclionc  de  multi- 
plici  cons(>culiono  accidontis  in  corporo 
(Iiuostioiiis  laclum  osl,  noii  est  sic  de  simi- 
t;ilo  rcsi)cclu  nasi.noc  do  albodiiio  respectu 
margariUo,  vcl  hujusmodi. 

Hc(iuiritur  tiimon  solilaria  inlursio,  ut 
(lcfinialur  accidcns  por  subjcclum,  non  ta- 
mon  (\sl  ncccssaria,  ct  univorsalis  :  (juare 
clsi  ali(|uam,  non  lamcn  omntm  pmprii 
coiiditionom  habot  accidons,  proplor  ipsius 
pcr  subjcctum  dcfiiiitionom.  Dicil  igitur 
iioLintcr  Doctor,  quod  Ikoc  non  ost  por  .sc, 
nasus  est  sinius,  quia  nec  nccessaria,  nec 

r>r,r,iira-  universalis.  Per  se  enim   inforl  de  omni,  vi 
de  omnis  pnodicalio  por  .so  esl  ncce.ssaria.quod 

^neUiH-r  vcrum  cst  l(i<(ii(>ndo  dc  porsoilale  primi,el 
sccundi  modorum,  patol  igitur  ad  nrgu- 
mciilum. 
!'.>•  Ad  (luinliun  princi|»alo  rospondot  n«'i  •: 

tor,   dislin,v:uoiido  i\\.^  p  r  sc,  ul  .scilicol  d» 
rit  imuu^lialiouom,  vol  c«us;iliiutom  n<'      ■ 
sariam  (\sscnti;ilom.  Primo  modo  concoua 

Tom.  1. 


quali  ,i 

ropugnantia  inl- 
subjoctum  .sub 


nnn  <• 


^nc 


iin  po 

0  uln  SCCU9 

esl  de  proprio,  ul  supra,  in  sol  luss* 
lionis,  lotigil :  dc  quo  majsris  iofra,  qusc4. 

2.  de  Accidente  erilsu  lo  :  negal 

igilurrropriumesseac»  :t», 

nam  alilor  co  ai. 

Dk  Tkrtio.  Lictfl  dicia  lu  tuc  i{            le 

satis  ex  pr  ■  ■  :»- 

s'i<'ludini  %' 

CUliani.    I'l  ;;u'j    <  !• 

lomtju'-''  '•'^ 

tio  dc  ;i !• 

seco,  el  ab  e\..  n 

iiiii.T  liiliil  .TL^it  iii  v- 

V 


va  itubjocii,  ergo  ab 
in  m 

pluni.  «rg')  m 


1; 


4   tt- 

J 

alia 
ab  \Sf 

•n 


1.-4 


iiViri"     ••''     »v«  •»••''    *•*«"•»■'•»• 


ll«l«l    i-»4«  . 


370 


SUPEll  UNIVEUSALIA  PORPIIYUII 


quia  coclum  ponilur  quanlum,  et  sine  ma- 
teria,  secundum  AristoLelem.  et  Commen- 
tatorem,  non  ergo  ratione  materitc  semper 
inestquantitfis. 

Item,  quare  non  declaravit,  penes  quid 
insunt  qualitatos  activir,  cum  sintacciden- 
tia,  sicut  ali;T3  qualitalcs  posteriores  ? 

Item,  1.  Physicorum,  text.  comm.  80,  di- 
cit  Philosoplius  quod  materia  cum  forma 
sunt  causa  omnium  accidentium,  non  igi- 
tur  qualitates  activ;x3,  seu  prima3,  ut  dicis, 
erunt  causa  aliarum.  Per  idem  potest  im- 
pugnari  quod  sequitur  de  forma  Speciei. 
21.  Item,  videtur  quod  illa  causalitas  arguat 

distinctionem  realem  passionis  a  subjecto  ; 
qualitates  etiam  elementorum  videntur 
esse  proprise  passiones  illo  modo,  cum  con- 
sequantur  formam  Speciei,ut  patet. 

Item,  quare  quartum,  et  quintum  Uni- 
versale,  non  vocatur  accidens,  cum  funda- 
mentum  utriusque  dicatur  accidens  .^ 

Item,  quomodo  sub  opposito  accidenlis, 
maxime  inseparabilis,  possit  sine  repu- 
gnantia  intellectus  intelligi  subjectum  po- 
tius,  quam  subjectum  passionis  sub  ejus 
opposito  ? 

Item,  intentio  proj^nww  est  accidens  per 
accidens  respectu  sui  fundamenti,  et  potest 
sub  ejus  opposito  intelligi,  ut  videtur,  si- 
cut  supra,  de  Modis  intelligendi,  genera- 
liter  dictum  est  capite  de  Genere  ;  quare 
igitur  non  vocatur  accidens,  et  quomodo 
ei  convenit  definitioposita  hic  a  Porphyrio, 
et  a  Philosopho  in  Topicis  ? 

Item,  posset  dubitari  quid  intelligit  per 
formam  Speciei,  aut  scilicet  formam  Phy- 
sicam,  aut  differentiam  ab  illa  sumptam, 
aut  tertiam  entitalem,  etconsequenter  om- 
nia  membra  impugnare. 

Item,  videntur  insufficienter  loqui  de 
accidentibus,  quia  de  respecLivis  nullam 
mentionem  fecit,  nec  penes  quid  insunt  os- 
tendit.  Similiter  quid  dicendum  erit  de 
qualitatibus  primae  Speciei,et  hujusmodi, 
Plura  alia  ponderari  hic  possent,  sed  his 
exclusis  datur  modus  evadendi  omnia 
alia, 
22  Ad  primum  isLorum,  sustinendo   illam 


famosam  distinctionem  esse  congruam,  di- 
co  quod  posset  ibi  ly  ab  intnnseco,  intel- 
ligi  uno  modo  quasi  a-.primseva  rei  cons- 
titutione,  et  entitate,  et  per  oppositum  ab 
extrinseco  quod  advenit  rei  de  novo  post 
ejus  esse  completum  duratione.  Alio  modo 
potest  intelligi  in  ordine  ad  efficientiam 
intrinsecam,  et  extrinsecam  :  et  hoc  magis 
sonant  verba.  Et  cum  dicis  quod  nihil  effi- 
cit  in  se,  nec  movet  se,  dico  quod  hoc  fal- 
sum  est  in  doctrina  hujus,  ut  patet  3.  dist. 
Primi,  qusest.  7.  et  dist.  3.  Secundi,  quoest. 
10.  et25.  dist.  ejusdem,  et  4.  Metaph.  qmBS- 
tione  penultima,  et  alibi.  Idem  enim  in  ra- 
tione  quod  potest  esse  movens  et  motum, 
licet  non  in  ratione  quo.  Dico  nihilominus 
quod,  absolute  loquendo,  omne  accidens 
aliud  a  Proprio  potest  dici  evenire  ab  ex- 
trinseco,  licet  respective  loquendo  hoc  ab 
intrinseco,  et  illud  ab  extrinseco  evenire 
dicatur,  de  quo  in  sequentibus.  Similiter 
illa  aliapropositio,  omne  accidens  cosevum 
etc.  falsa  est  in  doctrina  hujus,  imo  subs- 
tantia  genita  est  causa  effectiva,  seu  pro- 
ductiva  suorum  accidentium,  vel  saltem 
potest  esse  aliquorum  talium.  Sed  ibi  pos- 
set  dubitari,  an  per  motum,  an  certe  per 
mutationem,  an  per  simplicem  emanatio- 
nem,  de  quo  alias. 

Ad  aliud  posset  dici  secundum  unam 
viam,  quod  quantitas  est  concreata  mate- 
rise,  sive  indeterminata,  sive  sit  delermi- 
nata  :  et  ideo  congrue  dicitur  advenire 
composito,  ratione  materiae,  non  sic  ratio- 
ne  formse.  Similiter  omnis  materia  est 
divisibilis,  et  entitative,  et  quantitative,non 
sic  omnis  forma.  Similiter  etiam,  ut  com- 
muniter  ponitur,  forma  advenit  materise 
quantae,  licet  non  aggregatum  informet, 
quod  maxime  verum  est  in  habentibus  plu- 
res  formas  :  nam  omnes,  prseter  primam, 
praesupponunt  quantitatem.Similiter  etiam 
est  de  proprio  materios,  et  quantitatis,  et 
quoad  potentialitatem,  et  non  activitatem 
Physicam,  et  quoad  esse  basim,  et  recepta- 
culum  aliorum,  et  sic  de  aliis  pluribus, 
quse  habent  considerari  a  Philosopho  reali. 

Quod  additur  consequenter  de  coelo,   est 


Accidenti 

quomodo 

eveniunl 

rei  ab  in 

Irinseco, 


23. 


Quantiti 
quomod 

dicilur  a- 
venire 

compoiil' 


OL/ESTIO  XXXII 
falsiiin,  ut  patel  in  dcK-lrina  islius,  in  2. 


371 


Scnteiiliannn,  disl.  11.  t-t  alibi  «Kpo.  S«i 
qui  vellol  tonoro  viam  Arislotolis,  p<>ssol 
dicere  quod  verha  Docluris  hic  haI)ont  in- 
t^'Iligi  doarcidonlil)us  gonorabiliuin,ol  cor- 
ruplibiliuin.  Vel  disliuguondum  cst  de  ma- 
t(!ria  pro  principio  inlrinscco  ;  vel  pro  sub- 
jeclo. 

Ad  aliud  potost  dici,  quod  idoo  do  illis 
inoiilionciu  non  foril,  quia  socundum  opi- 
nionom  inullorum,  sunt  propria*  passiones 
elomenloruin,  de  quo  irifra,  quirstiono  fi- 
nali  super  1'orpliyrium  orit  sormo.  Susti- 
nendo  autom  quod  sint  accidcntia  pcr  ac- 
cidons,  dicelur  ibi  poncs  quod  insunt  com- 
posito. 

Ad  aliud  de  primoPliysicorum  potostdi- 
ri,  quod  in  causis  dalur  ordo  mo<liationis, 
ol  immodialionis.  Potosl  oliain  dislingui  do 
7'/o  ol  qnod,  et  rospoclu  causalionis,  et 
passivaj  inlia\sionis.  IVr  idom  ad  aliud, 
quod  sccpiitur  do  forma  sixTici,  et  hoc  si 
intoUigalur  do  forma  parli^,  de  quo  infra 
ma;;is. 

Ad  aliud  lacjum  »'sl  prius,  ot  qua.sliono 
soquont(!  adhuc  habot  vidori,  qualitor  in- 
lolli;^Mlur  proprium  catisari  :  scd  an  dis- 
linguatur  ix'alilor  a  subjocto,  problcma  osl, 
ct  an  ojusdcui,  vol  allerius  goncris  cum 
subjocto.  do  (piibus  alias.  Dicalur  ergo  bre- 
vilor  i)ro  uunc,  (juod  passio  emanat,  .seu 
obullit  a  subjecto,  vcl  ab  ojus  principiis,  ol 
iu  lioc  inlolli;,Mlur  (juodammodo  causari. 
(^»uodadililurdo(iualilalibuselcmonlorum, 
palobit  infra,  qua-stione  llnali  supiT  Por- 
phyrium. 

Ad  aliud  dico,  quod  licol  noniine  gcno- 
rico  possit  ulrum<iuo  dici  accidons, '  vol 
pnodicationo  maloriali,  non  lamen  nomino 
spocillco,  ol  capiouilo  accidons  pro  (luinlo 
rniversali  :  ot  nou  obslat  (luod  fundaiuon- 
tum  ulrius(iuo  dicalur  accidons,  (luia  osl 
o.xlonsiva  loculio. 

Ad  aliuil.  palobil  infra.  (lua-sl.  2.  do  Ac 
cidonlo.  Sod  j^ro  nuuc  dicalur.  qutwl  cnu.s;i 
divorsilalis  ost  aliolas  conMvulionis,  ol  r.i- 
tionis  iuhiorondi  liujus,  ol  illius  :  ol  idoo 
unuui  per  so,  altoruui   por  accidcns  iiio:il. 


Ad  aliud,  palol  ex  di«'»!H  xupra  *f  p#»  in 
«imili  de  fJenere,  ^  el  I).  a. 

Omnia  mtnqu^,  ul  infiuil  Paulus.  i«  fiyptra 
conlingffhnnt  Hli».  Ex  [  m 

fundamonlorum,  seu  su  um  raptunt 

intenliones,  ol  d»  :i- 

diliones  communilrr. 

.\d  aliud,  poH!<iel  dari  qn  :rn 

trium,  el  .Hp«».     '■     duo  prinu  .  i- 

pugnalionoM  <  ..;,v  .juenier  ■!       *  n- 

tiam  onim  forma?,  seu  v"^  i- 

dualis  dicilur  fornia  s{^ ,.  .si 

otiam  Physir.i- c..Fi^r'.7iiiM,?ir  f  ,pm  ^  ,.y- 
sicam,  ot  M»'i  ..  Non 

tamen  inconvenil  quod       ,       ,     ,  ..•!i 

convenianl  ratione  gi-ncn.s,  «iH  riii  pnmo 
conveniunt  habel  so,   ut  i- 

quodque  in  sua   propria   :  di 

considoralum,  hal)el  se  ut  .Hpocios,  vol  ul 
forma  spocifica. 

Ad  aliud,  patet  quod  loculus  csl  do  ma- 
nifestioribus,  cl  de  his  qxiai  ab  omnibus 
con<v<Iunlur,   tanquam  di  a 

subjoclis.  U».«spoclus  onim  !.•  .  mul- 

tis  csso  alia  onlia  a  .subjoclia  .  >au  :nl 

potius  disposilionos,  vel  modi  rer  <>- 

lularum,  quam  res  lalos,  ul  3.  «|  le 

(Juodlibeti,  et  alibi  habel  islo.  n  .  ....U- 
nondo  opposilum,  alibi  ponuntur  m  .|| 
con.socuti()num  lalium,   n^sfK^iu  >. 

rum.  FuiKlantur  enim  rommui.  i- 

donlibus  abs.>Iull'«.  ot  ineis,  suo  n.  -h- 

sunt  n»p»'riri  .  el  pn<wi«»n«*«.  mxI 

in  onlino  ad  sul  tin,  ul  -r 

omnia  sunt  a.  ,i.  o(  hoc  .  !o 

respeclibus  actualibus.  (Ju.on» 
dicamentis  do  »\.  'ia  Pr« 

rum,  ol  5.  Molap'  \« 

voru  lo«'Ulu.s  oitl  iK.^-u*r  Uic,  ui  a 
situm  sufficiolwl,  u( 
nom  fu    '  ■  .r 


tin.  I 

pu»|     ! 


il 


372 


SUPEU  UNIVERSALIA  PORPIIYRII 


27. 


propria^  passiones,  qiiia  illa  cst  necessilas 
consoquonlis,  uL  palel,  neo  conscquunLur 
formani  spccioi  in  so.  De  respecLibus  vero 
idenlicis,  dubium  osL  qualiLer  praedicanLur, 
de  quibus  alibi,  quia  LranscendiL  proposi- 

tum. 

Quod  ulLimo  addiLur  doqualiLaLibus  pri- 
mve  speciei,  paLeL  ex  dicLis,  eL  infra  magis, 
imporLanL  enim  respecLus,  uL  paLcL.  Videa- 
Lur  isLe  13.  quaesL.  QuodlibeLi ,  et  alibi 
plorumquo.  ConsequunLur  eLiam  forLe  Lalia 
formam  individui,  cL  non  speciei.  TacuiL 
cLiam  qualiLaLes  secundo)  speciei,  vel  quia 
immanifesUc,  vel  quia  passioncs  propriae, 
uL  mullis  placeL,  dequibus  omnibus  in  se- 
quenLibus  eriL  prolixior  sermo,   Deo  duce. 

Secundo,  circa  argumenLa  principalia,  eL 
soluLiones  eorum,  aliqua  paucis  tangam. 
Primo,  cum  diciLur  in  argumenLo  primo 
principali,  quod  proprium  non  est  essen- 
tialiter  eadem  substantia  spe  iei :  \ideinr 
enim  opposiLum  luijus  esse  verum.ut  com- 
muniler  LenenL  ScoLisLoc,  el  hoc  loquendo 
de  proprio  speciei  ingcnere  Substanliae, 
nec  scquiLur  quod  inferLur  de  dcfiniLione. 


denLis  novem  Generibus,  videlur  dubium  ; 
nam  si  ens  est  univocum  subsLantise  eL  ac- 
cidcnLi,  videlur  quod  poLius  accidens  sit 
univocum  novem  Generibus  :  primum  po- 
niL  isLe,  eL  sequaces  ubique, 

ILera,  videLur  quod  ista  sit  vera  Omne 
proprium  est  accidens,  accipiendo  accidens 
etiam  pro  uno  significatorum,  ut  puLa  pro 
genere  QualiLaLis,  et  hoc  susLinendo  illam 
opinionem,  quae  ponil  omnes  proprias  pas- 
siones  in  sccunda  specie  QualiLalis,  qua3 
etiam  poLosL  elici  ex  dicLis  DocLoris  bic  eL 
alibi,  in  his  logicalibus. 

ILem,  videtur  quod  veliL  Doctor  per  se 
inferius  in  aliquo  gencre  esse  proprium, 
quod  non  videtur  verum,  quia  tunc  proprii 
proprium  esset  ininfinitum  :  similiter  pro- 
prium  disLingucreLur  realiLer  ab  eo  cujus 
esL  proprium  :  quia  sive  ponaLur  esse  pro- 
prium  spcciei  ejusdem  generis,  sive  aUe- 
rius,  cum  omnes  lales  sint  disLinclge  essen- 
lialiLcr,  habebiLur  inlenLum  :  similiLcr  ac- 
cidens  et  proprium  dicercnlur  de  eodcm, 
nam  de  tali  inferiori  diceretur  intentio 
Accidentis,  sicut  de  suo  superiori,  et  simi- 


Item,  cum  dicit  in  tertio  principali  quod     IHer  intcntio  Proprii  per  le,  quod  est  con- 


28. 


Omne  resultans  ex  compositione,  etc.  vide- 
tur  esse  contra  ipsum,  et  sequaces,  qui  po- 
nunt  tertiam  entitatem  resullanLem,  quse 
non  est  accidens,  ut  paLet. 

Item,  non  vidcLur  formaliLer  respondere 
ad  Lria  principalia  argumenLa.  SimiliLer 
nec  replica  sequens  vidcLur  ad  proposiLum, 
quia  divisio  enLis  in  subsLanLium  cL  acci- 
dens,  intelligitur  de  ente  reali,  cujusmodi 
non  est  Proprium. 

Item,  videlur  quod  illa  propositio,  Nul- 
lum  propriiim  est  substanlia,  sit  falsa,quia 
sicuL  in  pra^dicaLione  maLeriali  isLa  esL  vera, 
proprium  est  «cc«ue«s,uLDocLorconsequen- 
Ler  decIaraL,  iLa  el  ista,  proprium  est  subs- 
tantia,  et  hoc  sustinendo,  id  quod  commu- 
niter  Lenent  ScoLisLae,  videliceL  quod  pro- 
prium  subsLantia3  siL  rcducLive  in  genere  non  esL  praedicaLio,  cum  prxdicari  siL 
subslanLia?,  cL  iLa  quoquomodo  possit  dici  proe  alio  dici,  et  non  solum  voce  signifi- 
subsLanLia,  uL  videLur.  cari. 

Item,  quod  LangiL  consequenLer  in  prima         ILem,  videLur  quod  ista  prsedicatio  sit 
soluLione  replicae,  de  sequivocaLione  acci-     vera,  salLem  uL  raodus,  proprium  est  acci- 


tra  Doctorera  infra,  quaestione  finali  super 
Porpkyriura. 

Item,  si  sua  declaratio  valet,  sequeretur 
quod  contingcret  descendere  sub  praedicato 
Universalis  affirraative  supponenLe  confuse 
LanLum,  quod  est  conLra  ipsum  ubique.Gon- 
sequenLiam  declaro,  quia  diciL  quod  hsec 
esL  vera,  Omne  proprium  in  hoc  gsnere  est 
accidens,  ul  accidens  supponit  pro  aliquo 
suo  inferiori,  sicuL  exemplificaL  consequen- 
Ler  de  animali. 

Quod  tangit  consequenter  in  ulLima  res- 
ponsione,  de  praedicaLione  denorainaLiva, 
videLur  esse  conLra  multos,  qui  ponunt 
prcedicationem  denominaLivara  a  priori.  Et 
quod  addiLur  de  prasdicatione  aequivoca, 
non  videLur  congruum,  quia  in  sequivocis 


QU/ESTIOXXXir 


37H 


dens,  .sicut  ot  illa,  proprium  est  sjirrien,  ft 
hoc  cipicriflo  .ircidous,  ul  est  rjuirilurn  Irii- 
vorsalo,  cujus  opposiluiu  dicit  iJoctor  iri 
firio,  (Jt  in  pr'iricipio  solutioriis  roplica»  se- 
quoritis.  (iirca  (|uail.urn  priricipalo,  el  .s(j1u- 
tionern  ojus,  non  oport(;t  irninor-ari  liic.^juia 
supra,  (|ujr  t.  2.  do  Genere  teligi  plura 
circa  hmc,  ot  irifra,  quiost.  Anleproodica- 
menlorurn,  ot  alibi  sa'po  habet  idom,  sod 
proptor  illud  diclurn  in  soluliono,  cum  di- 
cit,  sed  sufflcit  nd  hnc  qundsubjcctum  ponn- 
turin  de/initione,  etc.  po.s.setdubitari,  quid 
sit  subjocluin,  por  quod  dofinitur  rdhodo. 
ot  nignnlo,  ct  hujusmodi.  Vidotur  ctiain 
miruin  quod  dicit  ad  finein  totius  qufcstio- 
nis,  scilicel  quod  Proprium  non  est  acci- 
dens  inspparahilc,  cum  lamon  sit  accidons 
reale  pr;odicationo  maloriali  ;  ot  accidens 
inl(»nlionaIo,  pr;cdicatione  formali  ;  aut 
igilur  scparahilo,  aut  insepar.ihilo  :  non 
primum,  ut  patot;  igitur  socundum. 
30.  .\d  primum  istorum  po!cst  (lici,vol  quod 

loquilur  Doclor  famoso,  ut  communitor  in 
his  logicalihus,  do  Pi^oprio,  suslinondo  vi- 
dolicot  omno.';  proprias  passlone.^  de  Gencro 
accidcnlis;  vol  quod  capit  hic  ei^entialiter 
I  idem  proprio,    pro  essc  de  essontia,  sicul 

I  alihi  sjcpe  l»ah»t :  ct  sic  scquitur  quod  in- 

ferl  de  definilione  spocici.  Nec  Scotisliv  illi 
imilantur  inulluin  menlom  ejus.quidicunt 
[lassionom  csso  cs.sonlialitcr  eamdein  suh- 
jocto.  Vol  socundo,  qiKjd  pi-oprium  suhs- 
tantiio  non  csl  suhstantia.iiropric  loquondo, 
sed  suhslantiiu  polius. 

Ad  aliud  polcst  dici,  quud  loquilur  do 
rcsultationo  por  indduin  aclus  socundi,  id 
cst,  post  compositionom.  Nam  formain  csso 
in  inaloria  ost  compo^iliim  osso  (juoad  ac- 
lum  [)rimum.  Vcl  forlo  liKiuilur  f.imo>t», 
iion  pononilo  torliam  onlilalom  :  so(l  prim:i 
nsponsio  magis  placot. 

,\d  aliud,  facilocssot  rospondoro  ad  for- 
iu.is  aigumonlorum.  I'o.s.sot  onim  dici.quod 
illa  Iria  argiimonta  pi'occdunl  do  pi'oprio 


sit  inultum  officax,  Doclor  nihilonunus  ad- 
misil  ips,am,  ul  vi(Jerolur  qiialiler  aliquo 
m(jdo  possol  .salvari  praDdicalio  accidenlts 
roalis  do  1'roprio;  ul  oliimo^lendorel  divi- 
sionem  onlis  in  suh.slantiam,  el  accidons 
i'oalo,  evacuaro  lolum  en.s,  et  rcale,  el  ra- 
tionis  quoquoiiKjdo. 

Ad  aliud,  patot  ox  diclis,  quia  famose 
ponit  propr-ium  gonere  accidcnlis ,  vel 
quod  non  m  rccto  polesl  dici  Sulxslanlia, 
similitor  eliam  noc  Quanlita.s,  ncc  Qua- 
litas,  el  sic  de  aliis.  Et  si  inferalur  quod 
nec  accidens  :  polest  nog.iri,  sicul  ralionale 
dicitur  en.s,  non  lamon  suljstanlia,  sallem 
I*r;odicamonlalis,  esl  cniin  accidcns  non 
Iranscendcns. 

.\d  aliud  de  .Tquivocalioneaccidentis  pa- 
tohit  infra,  q.  4  Antopr;edicamcnlorum.Lo- 
quilur  cnim  Doclor  hic  proprie  logice,  el 
it;i  tonct  aviuivocationem  enli.s,  sicul  supra 
.s;ope  tactum  est.  Et  simililor  diccndum  esl 
de  accidcntc,  sed  de  hoc  eril  amplior  scnno 
uhi  prius,  et  supra,  qurcsl.  9.  aliqualiler 
porlractavi.rosset  eliam  nomon  inagis  com- 
munc  es.se  univocum  et  minus  comrnune 
aMiuivocum,  in  casu,  et  ideo  non  lcnel  ar- 
gumonluin  a  minori. 

Ad  aiiu  1,  quod  tingit  honuin  molivum, 
polest  conccdi  quod  inferlur,  lenendo  illam 
hyiMjlhosim,  imo  ex  diclis  in  hacsolulione, 
vidctur  quod  Doclor  voluerit  propriumesse 
ojusdom  goneris  cum  subjeclo,  maxine  in 
accidonlibus,  ot  ctiam  in  subsLmliisfurle, 
sod  non  ila  cxprcsso  :  cl  hinc  pulcsl  accipi 
fundamcnlum  honum  pro  diclis  Scutisla- 
rum  ad  monlcin  cjus. 

Ad  aliud,  suslinondo  quod  communilor 

tonolur  de  monlo  IKH'li>ris,  dico  quod  intel- 

ligit  liic  pi»r  inferius  non  dircrlc,  cl  funna- 

lilor  lalo,  sctl  lanluin  :•  ' — !o,  el  rtnluc- 

livo.  sicut  dilToron'ia}  li... >..  ■  ■"•'^risdi- 

cunlur  infcrius  nd  ipsum.  Su  •  ^oro 

aliam  viam  oporlcr,  !   fiTr,^   .  ,.r. 

forlo  .socund  i  sp-  .  c- 

primo-intonlion;ililor  accoplo.  sicul  ol  de     cios  ali^im.  pn>prio  I.  >.  «lod  ; 

accidonlo  lili,  sod  qu;ostio  cst  dc  inlcntio-      quidam.  Vol  sl  poncnMur  in  o«Hiom  p^nore 

nibus  principalitor.  cum  suhjcclii.<<uo.umno  jmnojp.m^ur 

Ad  aliud  dico,  quod  liccl  ill»  roplica  non      pi-m-o.ssus  in  inlinilum  :  uaui  ^  >.wlin 


31 


371 


3:{. 


34. 


sooundo,  vol  ossol  ila  quo,  qnod  non  quod  : 
sod  via  (■oniinunis  Scolislnrum  de  rospccti- 
luis  apliludinalilms  facilior  esl,ol  magisad 
monlom  l~)ocloris.  Quod  ibi  langiUir  de  dis- 
lincliono  reali  passionis  asubjecLo  declara- 
bilur  in  sequcnlibus,  cl  alibi  ssepe  notavi. 
(Juod  ctiamadditurde  Proprio  et  Accidcnte 
applicandis  cidem  fundamento,  patet  ex 
diclis  quod  non  scquitur  sccundum  illam 


SUPEH  UNIVERSALIA  PORPIIYRII 

tamen  vera,  noc  falsa,  sed  distinguenda  est 
illa,  in  qua  prtBdicatur  fcquivocum. 

Ad  aliud  potest  dici,  quod  loquitur  Doc- 
tor  liic  de  praedicatione  identica,  seu  quid- 
ditaliva,  et  non  modali  Accidentis  de  Pro-  p^^^,..^ 


prio,  et  intelligit  quod  sunt  distincta  Uni-  guomodc 
vcrsalia  ut  quid  sumpta  :  quia  quid,  quid ;  accidens. 
et  modus ,    modo,    opponuntur ;    sed    an 
Proprium   possit  dici  Accidens,   etiam  ut 


viam,  quam  toneo,  et  infra  magis  ad  lioc     modus,  posset  dubitari,  de  quo  forte  in  se- 
rospondebilur,  qmcslione  illa.  quentibus  magis,eo  tamen  modo  quo  Genus 

Ad  aliud  de  descensu  illo  (quod  est  satis     vel  Species,  posset  dici  accidens ;  ita  Pro- 


notabile)  posset  concedi  secundum  aliquos 
descensus  copulatus,  licet  non  copulativus. 
Vel  aliter,  et  melius,  quod  in  illa  implica- 
tione  in  hoc  genere,  subintelligitur  ly  quod 
esl,\ia.  quod  sit  sensus  :  Omnequod  cstpro- 


prium  sive  pra^dicatione  modali  sive  quid- 
ditativa  secundum  diversam  acceptionem 
accidentis. 

Ad  aliud  de  subjecto  albedinis,  et  hujus- 
modi,   dico  quod  subjectum  adsequatum 


prium  in  lioc  gencre  est  accidens,  et  ita  ly  ejus  cui  prEecise  convenit,  est  forte  innomi- 

proprium  confunditur,  non  autem  ly  acci-  natum,sicut  communiter  subjecta  odorum, 

dens.  Possel  etiam  dici,  quod  Doctor  non  saporum,  et  colorum.  Consequuntur  enim 

curavit  de  hac  micrologia  in  his  sermoni-  hujusmodi  accidentia  determinatam  com- 


bus  speculativis,  ubi  transcendit  puerilia, 
et  sophistica.  Eligatur  responsio  quse  pla- 
cuerit  magis,  sed  secunda  magis  sapit  ad 
menlemejus,scilicet,vel  quod  Ijproprium, 
vel  \y  genere  confundilur.  Exemplura  pri- 
mi,  ut  omne  quod  in  hoc  genere  est  pro- 
prium,illud est  accideis  :  etsic  erunt  duse 
propositiones.  Exemplum  secundi,  Omne 
proprium  quod  est  in  hoc  genere  illud  est 


plexionem,et  mistionem  qualitatum  activa- 
rum,  quse  in  pluribus  materialibus  entibus 
alterius  rationis  salvatur  secundum  gra- 
dus.  Est  enim  corpus  sic,  vel  sic,  mistum, 
et  forte  propter  tantam  communitatem 
islorum  distinxil  Philosophus  ipsa  ab  acci- 
dentibus  copulatis,  quse  videlicet  in  qui- 
busdam  naturis  determinatis  reperiuntur. 
Nihilominus  tamen,  absolute  loquendo,  re- 


accidens,?.e&  primum  placet,  et  neutro  modo  ducuntur  definiliones  completse  quietativae 
confunditur  ly  accidens.^^V  igitur  una  pro-  ipsorum,  aut  implicite,  aut  explicite  ad 
positio  explicite,  et  dua3  implicile.  Posset     subjecta,  sicut  in  simili  imaginamur  de  de- 


etiam  distingui  secundum  compositionem, 
et  divisionem,  etc.  ut  voluerit  solers  lec- 
tor. 

Ad  aliud,  patet  quod  loquitur  Doctor  hic 
de  praedicatione  proprie  denominaliva  lo- 
gicc,  quse  est  formalis,eta  posteriori  saltem 
secundum  esse,licet  a  priori  secundum  dici, 
vel  inesse,  de  quo  alias.  Nec  illi  muUum 
logice  loquuntur,  qui  denominativam  a 
priori  ponunt.  Quod  additur  de  prsedica- 
tione  sequivoca,  patet  quod  loquitur  exten- 
sivc,  ut  Philosophus  in  Antepra3dicamentis. 
Polest  enim  dici  proedicalio,  sicut  et  pro- 
positio,  multiplex.  In  omni  namque  propo- 
sitione  est,   suo  modo,    proedicatio  ;   non 


finitione  materialium,  per  materias,  quse 
tamen  raro  explicite  ponuntur. 

Ad  ultimum  dico,quod  Doctor  negat  Pro- 
prium  esse  accidens  inseparabile  prsedica- 
tione  formali  :  el  forte  etiam  posset  negari 
loquendo  de  prsedicatione  materiali  :  quia 
fundaraentum  accidentale  cui  applicatur, 
non  est  formaliter  accidens  separabile,  vel 
inseparabile,  licet  sit  aliquid  talis,accidens 
etiam  intentionale,quod  praedicatur  forma- 
liler  de  Proprio  et  Accidente,  et  de  aliis 
Universalibus,  sive  praecise  idem  sit  sive 
aliud,  non  est  positiveseparabile,  vel  inse- 
parabile,  sed  tantum  perraissive,  et  prses- 
cindit  ab  utroque.  Proprium  vero  nec  posi- 


35. 


OU/ESTIO  X\Xlf( 


375 


livo,  nec  pormissivc  osl  illufl  :  sicut  aiiimal     et  irnrnedialam  alicujus  poni,  nisi  pona- 


pcrmissive  osl  irratioiialo,  hoino  voro  mi- 
nime.  Forlo  tamon  hjcc  est  vora,  ut  modus 
prnprium  Cfil  nccidfns  scparahile,  sicul 
enim  sic  concedilur  esso  .nccidens,  ila  con- 
codilur  osse  sop.irahilo,  vel  insoparahile. 


3. 
li  1. 


\ 


1. 

Anjumen- 
tajiropar- 
le  neijati 
va. 


QU^STIO   WMI! 

Utrum  Prnprimn  necossnrio 
sempcr  insit 

Vidflcitalos  qucvsl.  30. 

Quod  non  vidolur;  quia  risibile  non 
semper  inest  lioiuini,  non  cnim  homo 
sempor  ridol. 

Dicitur  quud  risibile  sompcr  inest  .so- 
cundum  aptitudinem,  sed  non  sompcf 
sccunduin  aclum. 

Conlra,  semper  inosl  homini  artu 
causa  efficions  liujus  proprii ,  .scilicet 
rni-[iia  liominis  ;  i^nlur  ct  iste  elToctus 
somj)or  ost  in  aclu. 

Ilcm,  ad  [irincipale,  suhstanlia  pra)- 
ccdit  omno  accidens  lompore;  ergotem- 
pore  est,  quando  nullum  sihi  inest  acci- 
dens,  ut  de  accidente  Arislotelos  ibi  lo- 
quitur,  sod  illo  modo  proprium  est  ac- 
cidons;  ergosuhstantia  est  sine  proprio. 


tur  effectus,  el  ideo  quia  scmper  inesl 
suhjccto  sua  forma  ;  quia  non  esl  id, 
quod  esl,  nisi  per  illarn,  ideo  sompor^ihi 
inerit  j)roprium. 

Ad  primurn  argumenturn  dico,  quod 
risibile  nciupvr  incst  aclu,  licet  ridere  prmc 
non  scmpcr  insit ;  quia  ridere  est  coin- 
mune  accidens  horninis,nec  inest  homini 
tantuin  aplitudinaliter;  quia  illa  aptilu- 
do  non  est  inhiurentiarisihilis  adactuin, 
scd  est  e.x  parte  ipsius  proprii  in  se,  ncc 
est  inconveniens,  ridore  apliludinali- 
tcr  scmper  inosse  actu  homini. 

Ad  secundum  dico,quodilla  propositio  Ad  t. 
est  intclligenila  per  se,  quia  suhstantias 
inquantum  cst,  e.x  sua  ratione,  non  sihi 
ropugnant  tempore  praicedere  ornne  acci- 
dens,  cum  suhstanlia  secundurn  se  non 
dependeat  ah  aliquo  acciilente,  est  ta- 
mon  por  accidens  falsa;  quia  sempor 
accidens  est,  quando  suhstanlia  est ; 
quia  consequitur  immediate  esse  subs- 
tantia?,  nec  est  inconvoniens  propositio- 
nein  pcrse  verarn, es.se  impossibilem  per 
acciilens,  sicut  dicilur  «;.  riiysic.  cont. 
Kt.  quod  omni  motu  contingit  accipere 
inotum  velociorcm,  quoil  verurn  est  res- 
piciondo  ad  motum  secundumejusralio- 
nein  g.MiTalem,  sicul  ibi  loquilur  Aris- 
toleles  de  motu,  sed  in    ^.  ojusdem , 


Item,  (•mnis  polonlia   passiva  ost  in  conloxt.  7G.  et  circiter.   Idom  2.  Cu?l. 

potontia  contradicti..nis,  pcr  Aristolo-  contox.  :i;{.  dicitur.  quoil  omnis  motus 

lom  0.  Mota|)h.  contfxl.   17.  suhjoctum  est  doterminatiu  velocilatis,  et  tardilalis, 

cst  in   polonlia    passiva  ad   proprium  ;  quod  vorum  esl  coinparanilo  moluin  atl 

quia  matoria  ojus  in  qua  :   ergo  polest  detorminata  moventia,  et  inubilia.secuu- 

esso  sub  proprio,  ol  ojus  opposito;  orgo  ilum  quam  ralionem  loquitur  ibi  .-Vris- 

non    est    necessarium   quod   proprium  toteles  de  .Mutu.  Simililer  L  1'hysic.cap. 


'l/JKI. 

ifK/n 
ijrfiiilur 
r   priiin- 

fuli- 


semper  insit. 

Ad  oppositum  ost  Porphyrius. 

Ad  qunvstionom  dicondiim.  qiiod  Pro- 
prium  sompor  inost,  ut  patotox  pranlic- 
tis;  qiiia  Propriiim  ogrodiliir  o\  priiioi- 
jtiis  s(ihj«M'li,  ct  maximo  a  forma  :  non 
csl  autem  possibilc  causain  neccssariam 


de  Vucuo,  cunto.xt.  5i.  sup^^omtur  in 
illa  demon.stratione  per  impossibiio.  ^^it 
onim  spalium  vacuum,  quod  quoouuique 
c«)rporo  roploatur,  contingit  accipore 
spalium  replelum  coriHire  sul^tiliori, 
(|u»xi  vorum  est  secundum  nitionem  ge- 
neralem  corporis,    inquanluui  rcplcas 


m 


SUPER  [JNIVRIISAUA  PORPIIYUII 


4. 
Ad'3. 


lofum,  cujus  opposilumcstmanifestum, 
rcspiciemlodetcrminatasnaturusnatura- 
lium. 

Atl  tertium  dicilur,  quod  omne  quod 
esl  tantum  in  potentia  passiva  ad  ali- 
quid,  cst  in  potentia  conlradictionis  ad 
illud.  Subjeclum  autcm  respectu  proprii 
non  est  solum  in  potentia  passiva,  sed 
in  potentia  effectiva,  quia  effective  est 
proprium  a  subjecto. 

Contra;  materia,  et  efficiens  non  coin- 
cidunt,  per  Aristotelem  2.  Pliysic.  con- 
text.  70.  igitur  non  cst  subjectum  res- 
pectu  proprii,  materia,  et  efficiens. 

Dicitur,  quod  verum  est  dictum  Aris- 
toteli-5  de  materia  ex  qua,et  efficiente  per 
transmutationem  ;  non  de  materia  in 
qua,  ot  efficiente  sine  transmutatione, 
cujusmodi  materia,  et  efficiens  est  sub- 
jectum  respectu  passionis. 

Gontra,  omne  efficiens  est  in  actu 
respectu  cujus  est  efficiens,omnis  mate- 
ria  est  in  potentia,  sed  idem  non  est  in 
potentia  et  actu  respectu  ejusdem. 

Potest  dici,  quod  idem  potest  esse  in 
potentia,  et  in  actu,  ratione  diversorum, 
scilicet  materia?,  et  forma),  et  non  sunt 
opposita,  nisi  accipiantur  secundum 
idem,  et  respectu  ejusdem.  Aliter  dici- 
tur,  quod  potentia  ante  actum  opponitur 
actui,  non  qua3  est  cum  actu,  et  ista 
potentia  sola  est  in  subjecto  respectu 
passionis. 

EXPOSITIO 

Ikec  qusestio  videtur  principaliler  perLi- 
nere  ad  Proprium  primo-intentionaliLer 
accepLum,  licet  possil  eLiam  ad  secundam 
InLenLionem  applicari. 

De  Primo,  lerminihujusquaesLionis  sunt 
saLis  noli  ex  praecedenLibus,  quid  videlicel 
proprium,  quid  defmiUo. 

Semper  esL  disLribuLivum  Lemporale,  af- 
firmaLivum  universale,  el  est  adverbium 
lemporis,  cujus  conLrarium  disLribuLivum 


est  «im(7waw,  dequohabeL  videri  in  Gram- 
maLicis,  eL  Logicalibus,  et  aliquantulum 
super4.  Physicorum,  eL  posseL  exLendi  ad 
a3vum,  el  a^LerniLaLem, 

Necessitas  in  proposiLo  accipiLur  pro  ne- 
cessiLale  simpliciLer,  quia  sic  conclusio 
demonsLraLionis  poLissimie,  in  qua  inha3- 
renLia  passionis  de  su))jecLo  osLendiLur,  est 
necessaria. 

Ordo  hujus  quseslionis  ad  prsecedenLem 
palet,  quia  illa  incidenLaliLer  surgiL  ex 
sccunda  qusesLione  de  Proprio,  ideo  prius 
eraL  examinanda,  liceL  in  aliquibus  origi- 
nalibus  hsec  ponaLur  ante  ipsam,  sed  non 
recle  quia  in  hac  fit  remissio  ad  ipsam,  uL 
infra  paLebiL.  Divisio  communis  est. 

De  Secundo,  arguiL  tribus  rationibus 
pro  partenegaLiva.  Prima  procediL  ex  nega- 
tione  perpetuse  convenienLioe,  seu  inhoesio- 
nis  risibilis  homini,  eL  hoc  inferendo  ex 
negaLione  Lali  ipsius  acLus  ridendi.Ad  quam 
immediaLe  respondeL,  dislinguendo  de  in- 
haesione  risibilis,  auL  videlicel  secundum 
apLiLudinem,  auL  secundum  actum.  ConLra 
quam  nolabiliLer  insLaL,  non  corroborando 
argumenLum  [prlncipale,  sed  ostendendo 
disLincLionem,  eL  ipsius  applicaLionem  esse 
nuUam,  quia  videliceL  ad  acLualem  posiLio- 
nem  causse  necessaria^  immediaLse,  eL  suffi- 
cienLis,  sequiLur  posiLio  acLualis  effecLus  : 
forma  auLem  specifica  hominis  esL  hujus- 
modi  respecLu  risibilis,  quare.acLu  semper 
ineril  risibile  homini,eL  nedum  apLiLudine, 
uL  dicis  :  hoec  replica  solviL  argumenLum 
principale,  ut  pateL  infra. 

Secunda  raLio  procediL  ex  priorlLaLe  sub- 
sLanLise  respecLu  accidenLis  universaliLer, 
uL  habeLur  7.  MeLaphysicse,  text.  comra.  4. 
et  inde  :  quod  non  solum  verum  est  de 
prioritaLe  naLurae,  uL  videLur  expresse  ex 
LexLu  Philosophi,  sed  eLiam  duraLionis,  et 
sub  accidenLe  sic  sumpLo  includiLur  Pro- 
prium,  uL  paLeL  peraliasparLiculas  ibi  tac- 
tas,  sciliceL  definitione,  eL  cognitione,  uL  pa- 
teL. 

Secunda  ratio  procediL  ex  poLenLialiLaLe 
passiva  subjecLi  respecLu  Proprii,  quoe  vo- 
calur  conLradicLionis    quia  poLesL  indiffe- 


6. 


OIM-STIO  X.WIII 


377 


rcnler  esso  sub  ipso,  ol  ojus  opposilo,  sirut  inesse  homini,  lanquam  subjeclo,  iui  quod 

inatfria  ox  qua  respoflu  forina',  suo  mo'lo  e  sel  aptituflo  ad   aclii   inlKiTor*;  honiini. 

(el  est  senlenlia  1'liilo  ophi  0.  Mclaph.  toxl.  A'o/j  fsf,  iiiquil,  ilhi  nplitudo  in  inh:erentia 

coin.  17)  ila  matoria  in  qua  respcctu   acci-  risif/ili.t  ad  arlt(rn,sefi  ex  partf  proprii  in 

dcnlis  univor  alitor  suinpti.  .\fl  opposilum  s<?,  hoc  est,  quotl  illa  aptitU'lo  esl  compa- 

a(l(liu'il  Porphyrii  aucloritalcin  in    liltcra,  rando  risibilo  ad  ridere.slaiido  in  ipso  pro- 

ot  idcin  haljot  Phiiosophus  in  Topicis.  prio  iii  so,  el  ejus  lormino  ad  quem  esl  ha- 

Dcindo  paucis  respondct  ad  qua^stioncm,  bitudo  es.sonlialis  ejus,   ul  vidolur  :  non 

lenondo  partoin  affirmalivain.  ol  romittil  aulem  e.st  comparando  risibilo  ad  actum, 

se  ad  dicla  inqiKcsliono  pripcedonto.lndc  inha-rondo  homini.qui  osl  extra  proprium, 

patet  ordo  quaislionis,  ul  poiiimus  eas,  et  non  .solum  quoad  denominationom,     sed 

transMiulalio  ipsariirn,  ul  alii  cas  ordina-  e.s.sontiam  el  habitudinom    essenlialein    : 

ruiit.  Dictiim  ost  cnim  in  solulionc  qu:i's-  sicut  habiludo  respoctus  ad  fundamentum 

lioiiis  prajcodoiilis,  iii  illa  dislinctiono  acci-  non  ost  do  o.s.sontia  cjus.  Inqiiantum  ij^Mtur 

denlis  qnoad   multiplox    r/uo    iiiluTsionis  risibilc  dicil  aptitudinom,  noii  inlcHigiiur 

ojus,  qiiod  pioprium  primo-iiitciiiionalilcr  in  orlinc  inhcrrendi  subjecto.sed  inordine 

sutiiptum  acripilur  a  forina  .Spocici.ot  incsl  ad  actiim  ridcndi,  qui  aptiludinaliter  ple- 

subjccloralioiic  lalisform:c,laiiquamcausa'  rumquc  incst  subjoclo,  et  ila  actus  aplilu- 

iiiimcdiatic,ctquia  talis  formascmpcr  incst,  dino,  el  apliludo  actu  inest  :  idoo  subdit 

ct  est  cau.sa  nccc.ss:iria  naluiMlis  immcdiala  quod  non  esl  inconvsniens  rilere  aptHudi- 

ol  praicisa  liujus  pa.ssionis,  necosscestsem-  iialiter  semper  inesse  actu  homini  \  quia 


l/l'   1.'     ai.lim 


•l 


por  ip.sam  passionem  ine.s.se.  Et  notantcr 
dicit  Doclor  quo  1  ogrcditur  a  principiis 
subjccti,  ut  st:itim  nolabo,  ol  appollat  for- 
main  cau.sam  ojus,  cl  ipsum  proprium  vo- 
cal  elTcclum.  Ex  scmpilcrnitate  igiliir 
inexislcntiic  spcciHc:c  f()rin;r,  arguit  scm- 
pitcriiit:itcm  inh.Tsionis  pnssionis  :  cl  sic 
palot  solutio  qu:cslionis. 

ronscquontcr  rcspondot  ad  priiicipalia. 
Ad  priiiiumfconformitcr  rcplic:c  facla^con- 
tra  (;v;isioiicm  adiluclam  ad  princip;»lc  ar- 
gumciitiim)  dicit  notanlcr  quod  risibilo 
scmpcr  incsl   aclu,  licct  in  sc  sit  aptitudo. 


idcm  cst  riderc  apliludinalilor  ines.se,  el 
risibilc  ines.se  :  idco  nolantcr  dixit  Doclor 
quod  inlcUiLrilur  illa  aplitudo  ex  parte 
ipsius  proprii  in  se,  ha^c  solulio  esl  singu- 
l:iris,  ct  nolabilis  circa  quam  in  tcrlio  arli- 
culo  ali(iua  tangain. 

Ad  sccundum  principale  rcspondcl  salis 
prol)al>ililcr,  cxponendo  Philosophum,in7. 
Mclai)li.  dc  prioritalc  subslantia»,  elc.  di- 
ccns  quod  dicluin  illud  cst  vcrum  por  se, 
fiilsuiu  aulcin  pcr  accidcns.  Priori  onira 
iialura,  in({uaiilum  lalc,  non  ropugnal 
priorilas  duralionis,  ul  in  2.  disl.  Primi.et 


9. 


sicut  singularo   ui  quidosi   rniversalo  ut     alibi   .sjcpe  haU^t   isle  :  sed  aliquando  ex 


modus,  vcl  0  conlra  :  sicut  cnim  ;»lbcdo, 
vol  ((uanlitas,  s;illcm  in  Kuch;iristia,  qu;r 
osl  in  se  aetus,  vcl  cns  aclualc,incst  tanlum 
apliludinc,  it;i  aplitudo  iiuvsl  actu  :  sccus, 
inquit,  csl  dc  ridere,  cum  sit  accidons  pcr 
acciilens  hoininis,  idoo  polcsl  nunc  incsso 
m;iximc  cum  sit  sopar;ibilo  accid(»ns.  El 
in',-^t"snn-  "''''"'  ^'.^'nantcr,   risibilo  non  incst  homiiii 

j>n- itciu    i.iniuiii   ;ipliludiualitcr  sicut   ridcrc  ;  .scd 
hiiinini. 

:ictu  scmpcr.    VA  quia  aliquis  pos.sot  dicoro 

quod  (\stapti(udo,idcoaptiludiualilcr  incsl. 

dicit  Docior.  lioc  cxcludcndo,  quod  non  in- 

lolligiiiir     illa    aplitudo  risibilis,   quoad 


Itisihil,' 


causa  oxlrin.soca,  vel  ex  habitudine  necos- 
saria  postorioris,  vol  ex  consoculione  ne- 
(•iss;iri;i,  vol  ex  posillone  alteriu.s,  el  sicdo 
aliis  contingit  qiiod  illud  quod  est  prius 
nalura  non  possil  osso  prius  duraliono,  boo 
tamcn  oi  accidit,  inquaiitum  prius  est,  et 
ox  nalura  sua.  iit  patot.  IHvIaralaulora  cx 
diclis  IMiilosophi  hnnc  solulionom,  el  poasi- 
bilitalom  ojus  nol:ibilitor  0.  Physic.  lexl. 
comm.   I;"».  ubi  «'.ommonlalor  un  t 

n^spondol  huic  n  »ni.   el  8.    riiy<iic. 

toxl.  cj»mm.  70.  c;  cirvUcr :  cl  fcrc  idcmS. 
Ctrli,  toxl.  comm.  53.  el  indo.  IVr  se  enim 


m 


SIirER  IJNIVERSALIA  PORPIIYRII 


loiiueiido  (le  moUi,  iion  dolerminatur  ad 
cerlam  veloeilalem,  cl  lardilalem,  sed  in 
ordine  ad  delerminala  mobilia,  et  moven- 
tia.  Ccelum  namque.secundum  Pliilosoplios 
non  posset  velocius  moveri,  tum  ex  parle 
moloris,  tum  cx  parte  mobilis  forte,saltem 


Ad  hoc  respondetdupliciter.  Primo  quod 
est  fallacia  ignorantioe  Elenchi,  ut  patet 
discurrendo  per  conditiones  Elenchi,primo 
Elenchorum  assignalas  :  oportet  cnim  ad 
conlradictioncm  inferendam  recte,  quod 
opposita  dicanturdeeodem  simul,et  secun- 


11. 


de  mobilibus,  el  corruptibilibus,  hoc  habet  dum  idem,  et  respectu  ejusdem,  et  ad  idem 

apparentiam  :  videmus  enim  aliqua  mobi-  in  respectivis.  Est  enim  Elenchus  Syllogis- 

lia,  et  nimio  impctu  velocitatis  motus,  sta-  mus  contradictionis  unius,  et  ejusdem  non 

tim  dissolvi.  Secundo  hoc  idem  declaratur  nominis  tantum,  nec  etiam  rei  tantum,  sed 

ex  4.  Physic.   lext.  comm.  72.  de  spatio  et  rei  et  nominis  ;  non  synonymi,  sed  ejus- 

corpore  replcnte,  forte  cnim  non  potest  dem,  ex  his  quse  data  sunt  de  necessitate 

reperiri  in  natura  corpus  replens  iocum,  accidere,  non  connumerato  eo  quod  erat  in 


Elenchi 
fallacia 
quce.  , 


10. 


subtilius  ipso  igne.  Ex  partc  tamcn  corpo- 
ris  et  loci,non  est  repugnantia  in  infinilum 
ubi  Commcntator  salis  nolanter  scribit  ad 
hoc  propositum,  qucere  ibi. 

Ad  lertium  principalc,  distinguitdeesse 
in  potentia  passiva,   aut  cum  prsecisione, 


principio,  ad  idem  secundum  idem,  simi- 
liter  et  eodem  tempore.  Est  igitur  subjec- 
tum  efficiens  respectu  passionisetmatcria, 
et  ita  secundum  diversa  est  in  actu,  et  in 
potentia,  quia  secundum  rationem  cfficiens 
est  in  actu  :   secundum  rationem  materia 


aut  sine.  Primo  modo  proceditmajor,  et  sic     est  in  potentia.  Licet  igitur  sit  idem  quod, 


minor  est  falsa  :  quia  subjectum  et  est  effi- 
ciens,  et  est  subjeclum  respectu  proprii. 
Primo  modo  non  est  potentia  contradictio- 
nis  ad  ipsum,  sed  tantum  sccundo  modo, 
ut  patet.  Sed  contra  hanc  solutionem  ins- 
lat,  ex  2.  Physic.  text.  comm.  70.  implicile 
lamen  de  non  coincidentia  malerioe  et  effi- 


liabet  tamcn  divcrsa  quo,  et  hoc  sufficit  ad 
vitandum  contradictionem.  Aliter  respon- 
det,  distingucndo  de  potcntia,  nam  alia  est 
abjiciens  actum,  alia  slans  cum  actu.Prima 
dicitur  antc  actum,ct  potest  dici  respcctiva 
actualis  ;  secunda  est  cum  actu,  et  potest 
dici  absolula,ut  saltem  respectiva  aptitudi- 


cienlis.  Ad  quod  respondct  notabiliter,dis-     nalis,  de  quibus  habet  videri  super  1.  et  3. 


efficiens 
7ion    coin 

cidunl 
quomodo. 


tinguendo  tam  de  matcria,  quam  de  effi- 
Maieria  et  cicntc.  Matcria  enim  alia  ex  qua,  alia  in 
qua,  quodestsubjcctum.  Similiterefficiens 
aliud  cum  transmutatione,  aliud  sine. 
Exemplum  primi,  ut  calefaciens.  Exem- 
plum  sccundi,  ut  intellectus  intcUigens, 
forte  et  Deus  creans,  et  sic  de  aliis.  Dicit 
ergo  quod  aucloritas  Aristotclis  vulgata 
intelligi  d*cbet  de  matcria,  et  efficiente  pri- 


Physicorum,  et  maxime  in  qusestionibus  9. 
Metaph.  hujus  et  infra  in  Postprsedicamen- 
lis  notabiliter.  Dicit  igitur  ad  propositum, 
quod  in  subjecto  respectu  passionis  est 
potentia,  sccundo  modo,  non  primo  modo, 
et  ideo  non  sequitur  illatum. 

De  Tertio,  potest  primo  dubitari  de  effi- 
cicntia  subjecti  respectu  proprii,ut  tangitur 
in  solutione  qusestionis,  et  ultimi  principa- 


mo  modo  sumptis.  Scd  instat  contra  hanc     lis,  et  etiam  qusestionc  prsecedente,  et  alibi 
solutionem  adhuc,  quia  videtur  implicare     ssepe  in  his  Logicalibus,  et  rcliqua  doctrina 


contradictioncm,  idem  videlicet  csse  in  aclu 
et  in  potentia  simul  rcspcctu  ejusdem.Effi- 
ciens  enim,  inquantura  tale,  est  in  actu, 
materia  vero,  inquantum  talis,  cst  in  po- 
tentia,  etiam  materia  inqua  :  si  igitur  sub- 
jectum  respectu  passionis  cst  efficiens,  et 
materia  ;  quomodocumque  capiatur  erit 
simul  in  aclu  et  in  potentia,  respectu  taraen 
ejusdem. 


hujus  Docloris.  Videtur  enim  quod  hocnon 
possit  stare  cum  identitate  reali  ipsius  ad 
subjectum,  ut  3.  dist.  1.  quaest.  7.  et  25. 
dist.  2.  habet  iste,  videlicet  quod  rclatio 
causoe  ct  cffectus  requirunt  diversitatcm, 
nedum  suppositalem,  sed  essentialem,  et 
per  consequens  realem.  Unde  licet  in  divi- 
nis  ad  intra  conccdatur  productio,  non  ta- 
men  causatio  :  scd  Scolistoe  communiter 


12. 


QC.E.STIO  XXXIII 


rtTO 


tencnl  iflonlitatern  roalem  passioni.sad.sub- 
jeclum,  tum  quia  oarjom  gonoraliono^eno- 
ranlur,otoa(lemporruplionororrumpunlur, 
tum  proptor  corum  insoparabilitalom  rea- 
lem,  ctiam  por  f|uamcumfjue  polontiam  ; 
tum  proptor  necossitalom  conrlusioni.s 
(lomonslralionis,  et  sic  de  aliis,quajhal)ont 
vidori  alibi  :  ijL,Mlur  vel  dicta  Doctoris  sibi 
contradicurit,  vol  aliquod  horum  fiuida- 
monlorum  esl  falsutn. 

Ilem,  quaro  polius  a  forma,  quam  a  ma- 
teria  spocici  o<^rodilur  Proprium  ?  morlali- 
tas  onim  vidolur  convenire  liomini  raliono 
materia',  sicul  risiljilitas  rationc  formiE, 
13,  Ilem,  vidctur  quod  illa   proposilio,  iVo/i 

esl  posaihilf  causfiin  neccssarifim,  el  imme- 
(lialamalicujus  poni,  nisi  ponatur  offectiis 
(quam  oliam  qu;osliono  pnoounlc  habol) 
sit  falsa,  sallom  do  pot<'nlia  absoluta  Doi, 
et  maxime  in  doctrina  hujus,  ul  palet  in2. 
dist.  12.  ol  iii  1.  disl.  12.  ubi  habot  quod 
omne  absolutum  prius,  rcahtcr  distiwtum 
ab  absoluto  posteriori,  potest  scparari,  et 
separatim  conserrari.  Palct  etiam  de  tri- 
bus  pueris  in  camino  ignis,  nam  ijjnis  est 
causi  necossaria,  ol  immodiala  caloris,  vel 
sallom  calor  calcfactionis,  sou  caloris  in 
calofaclibili,  et  sic  dc  aliis. 

Ilom,  po.s.sot  pondorari,qualilor  htuc  pro- 
posilio  sil  ab  julorno  \cr:i,Hnmo  csl  risibilis 
cu:n  tamcn  non  fucril  ofticionlia  lalis,  noc 
principia  roalia,  ox  quibusoj^rodorolur  illa 
passio.  Simililor  ncc  quantilas,  ncc  ros- 
pecliva  sunt  de  ('lencro  activorum  :  quo- 
modo  igilur  ibi  orunl  propria  ?  simililor 
quomodo  in  sccundis  intonlionibus,  cum 
sola  fabricaliono  inlollcclus  haboanl  liori. 
IMiira  alia  possonl  ibi  nolari,.scd  rclinquan- 
tur  .solorli  loclori. 
^^  Ad  isla,  licol  nvjuireronl  longum   pro- 

ccssum,  brovilor  tamon  pro  nunc  nie  al> 
sulvam  :  ubi  primo  nolrindum,  ({uotl  dv 
i(UMililato  passionis  ad  subjoclum,  in  dic- 
tis  hujus  vidolur  ambij^uitas,  nam  inqujtvs- 
tiono  I,  Primi,  Motaphysicir,  ot  (lu.  ;i.  Pro- 
lo;»i  Sonlonlianim,  vidolur  \v\W  quod  ali- 
ler  in  divinis,  ol  alilor  in  croaluris,  pro- 
priotas  se  habol  ad  suum  subjcclum,  quia 


ibi  roalitcr  osl  idom,  hic  voro  realiler  cau- 
sata,  ol  por  consoquon.s  roalilor  dislincla, 
ul  videtur.  Simililor,  inhis  l^>gicalil>u.s  vi- 
dotur  vollc  quod  sinl  in  divorsi.s  Prawli- 
camonlis,  ol  pcr  consoquons  dislincla  roa- 
litor,  suslinondo  dislinctionom  Ldom  esae 
intor  Priodicamenla,  ul  5.  Molapliysicae  ha- 
bol  ip.so.  Scotisloj  nihilorainus  lononl  iden- 
tilatom  roalom  passionis  ad  subjeclum,  el  y^,^ 
vidolur  inlenlio  ejus  in  2.  Scnlonliarum, 
dist.  17.  oxpro.s.so,  ubi  dlcit  quo<l  polonliae 
animcc  so  habont  ad  animam,  ul  p<i.ssionos 
ad  subjectum,  passio  vero,  inquilipso,cbul- 
lit,  sou  ogrodilur,  a  subjocto,  ol  ila  osl 
idem  roalilor  oi,  sicut  ibi  intondil  ad  pro- 
positumostondoreox  hocidontilalom  polen- 
tiarum  animfo  cum  osscnlia,  ol  inler  .se. 
Difficullcr  invonios  oxprcssius  hoc  indoc- 
Irinaojus,  sod  potius  uppasilum,  nisi  bene 
oxponalur. 

Tndo  advorlondum,  quqd  isla  se  haticnl 
por  ordinom,  a  so  invicem  akslra*'.ondo,  vi- 
dclicol  dici ,naici .germinari ,  generari,  pro- 
duci,originari,  pu'lu/are,sieuemanare,  aul 
etmUire  ila  quod  dici  esl  infimum,  ol  pul- 
lulare  supromum.  Solol  cliam  distin^i  do 
pa.ssione  oxlrin.soca,  ol  intrinseca.  Exom- 
plum  primi  ul  accidonlia  insoparabilia,  ol 
sic  forto  lcmpus  p(»nitur  passio  molus. 
Dicuntur  autom  oxtrin.soca,  non  quir. 
ovonianl  ab  inlrin.soco,  sicul  qua?slionc 
pr:ocodonle  tactum  osl :  ncc  sic  exlrin- 
seca,  quia  non  do  ossenlia  spociei.  quia 
sic  onuiis  passio  po>si'l  dici  exlrinso- 
ca,  .sod  sic  oxtrinsoca,  quia  roalilor  rau<?n!a 
inaliolaloroalisnaluncporse  ox 
ab.soluto,  licot  non  porsesubsislonlis.Exom- 
plum.s(vun(li  siculmiA//i//i.$.qu.Tnon  dicil 
aliam  romali.solulam.sounaluram,  nec  rea- 
lom  propriooffiH'lumros|H?olu  subjocU:  t 
oliam  principium   inlrin.socum  ali  > 

cmanat  a  principiis  s  .    ul  e»l  pn>- 

prium  Spocioispociali.s.snu;e,  vel 
ballcrna\  el  hoc  forle  oliquanda  r.tUtinu 
matori.T,  ul  mortale,  \   '  '    ' 
l''s  in  homino  ;  vol  •  ui.i ,  i. 

plina'>ile,  nsibife.  vero  • 

ab  esscnUa,  volqu. ..iius  cig 


:  m 

r 

1  ub' 


t5. 


ejirtiunu 


v--» 


380 


SUPER  IJNIVERSAUA  PORPIIYRII 


proprium,  sicut  sunl  propria  Iranscenden-  quncslione,  et  qua3st.  3.  Prologi,  ubi  ponit 

lia,  et  simililer  in  divinis,  differenliam  inter  passiones  in  crealuris, 

16.           Nunc  ad  argumenla  per  ordinem,   dico  et  proprietates  in  divinis.   Notanter  igitur 

quod  Doclor  intelligi  debet  ubique  de  ef-  dicit  Doctor  liic  in  litlera,  quod  proprium 

ficientia  exlensive  sumpta,   lioc  est,   acci-  egreditur  ex  principiis  subjecti,  quod  con- 

piendo  magisabslractum  implicile  in  mi-  firmant  jam  dicta  :  etquod  loquitur  liic  de 

nus  abstracto  explicite,  id  est,  quod  passio  efficientia  extensive,  et  do  proprio  propriis- 

egreditur,   ebullil,   emanat,  seu  pullulat  sime  sumpto,  quod  est  Speciei  specialis- 

ex  principiis,  vel  essentia  subjecli.  Unde  sima3,   vel  saltem  subalternae,  ut  supra  no- 

ignorantia  abstractionum  mullos  errare  fa-  tavi.  Stat  igitur  identilas  realis  cum  ema- 

cit,  cujusmodi  sunt  obtusa  capita,  semper  natione,  licet  non'  cum  propria  extrinseca 

in  valle  nubilosa  malerialium,  sensibilium  causalitate,  et  sic  nulla  controversia  in  dic- 

et  imaginabilium  submersa,   non  valentia  tis  Aquilse, 

ad  lucida  montana  quidditatum,  et  concep-  Ad  aliud  dico,  quod  quselibet  "pars  defi- 

luum  mere  intelligibilium,  transcendere.  nilionis  est  ut  formi  7.  Metaph.  text.  com. 

Quare  recte  Augustinus,  inquit  quod  pau-  35.    Dato  igitur  quod  conveniat  aliquod 

conim  esl  ad  sinceras  veritates  atlingere  et  proprium  rationematerialis  speciei,  potest 

non  nisi  purae  animx  ad  eas perveniunt,  ut  nihilominus  dici  quod  inest  etiam  ei  ratione 

egregie  3.  dist.   1.  quoest.  4.   iste  exponit;  forma?.  Vel  dic  quod   hic  sumitur  forma 

hac  puritate  purissimus  certe  erat  Scotus  pro    quidditative  specifica,   ut  qusestione 

noster,  et  sequaces  plures,   imo  ut  verum  prsecedente  tactum  est.  Sed  quod  ibi  tangi- 

fatear,  neminemvidi  limpidum  speculati-  iwv  &q  morlali,  dictum  est  supra  copiose 


vum  nisi  dumtaxat  Si^otistam  :  habeant 
patientiam  velint  nolint  detractores,  quia 
coaclus  veritate  loquor,  sed  hsec  hacte- 
nus. 


quoest.  finali  de  Differentia.  Potius  videtur 
inesseut  proprium  individui,  quam  spe- 
ciei,  sed  ibi  hoc  notavi.  Unde  advertenduni 
(et  facit  multum  ad  propositum)quod  licet 


Loquilur  igitur  Doctor  hic  de  passione  Philosophus,  et  expositores,  et  etiam  iste 

intrinseca  et  emanatione  simpliciter  neces-  Doctor,  et  alii  Auctores,  assignent  plura 

saria,  et  non  de  passione  extrinseca,  et  ef-  pro  passionibus,  qu;»  nunc  videntur  quan- 

ficientia  proprie  dicta,  sive  fiat  cum  trans-  titates,   nunc  qualitates,  nunc    relationes, 

mutatione    Physica,   sive  non.  Undequod  eliamactuales,  ut  patet  in  Geometria,  qua- 

aliqui  imaginantur  hic,  salvando  Scotum,  re  nimirum  videtur  ponere  subjecta  dis- 

videlicet  quod  subjectumestcausaefficiens  tincta  realiter  a  talibus,   et  causare  effec- 

sine  transmutalione,  sicut  ctiam  in  solu-  tive  ipsa,  sicut  et  cyetera  accidentia,  nihi- 

tione  ullimi  principalis  hic  tangitur,  nihil  lominus  tamen  secundum  veritatem,   pro- 

valet  ad  salvandum  pruedicta  :  quia  sive  prium  intrinsecum  (de  quo  est  hic  sermo) 

fiat  per    transmutationem  talem,  sive  non,  est  tantum  respectus  aptitudinalis,   conse- 

dummodo  sit  proprie   efficientia,    arguit  quens  naturam  speciei,  in  secundo  vel  in 

semper  distinctionem  rcalem,   ut  patet  in  tertio  saltem  signo  naturse,   cujus  nulla 

creatione,  et  in  productione  actus  intelli-  causa  effectiva,  nec  efficientia,  potest  assi- 

gendi.  Nihil  enim  seipsum  gignit,   nec  ef-  gnari,  nisi  illa  dumtaxat,  quse  est  speciei 

ficit.  Qui  vellet  etiamdicere  quod  loquitur  vel  subjecti  ejus,  sive  in  re,  sive  in  intel- 

Doctor  hic  famose,  sicut  communiler  in  his  lectu  ponatur  :  ideo  vere  dicitur  tale  ebul- 

Logicalibus,  posset  probabiliter  sustentare,  lire  ex  principiis  intrinsecis,  vel  ex  essen- 

sed  prima  responsio  melior  est.  Tetigi  au-  tia,  seu  quidditate  subjecti.  Unde  si  risibi- 

tem  in  quibusdam  notulis  super  qusestio-  litas  ponatur  qualitas,  et  dicatur  quod  est 

nes  hujus  in  Metaphysicam,  qusest.  1,  qua-  passio  hominis,  hoc  debet  intelligi  quan- 

liter  potest  glojsari  Doctor  in  illa  prima  tum  ad  aptitudinem,    non  quantum  ad  ab- 


18. 


I 


Proprium 
intriiixe- 
cum  est 
respeclus 
apliludi- 

nalis. 


QIVESTIO  XNXIII 


381 


soluUiin   in  risilnli   iinporlalum  ;  fle  aliis 
eodfiiii   inofJo  dicalur. 
10.  Uiide  nolaiilcr  dicil  Doctor,  quod  osl  po- 

lcnlia  non  abjiciens  aclum,  ideo  in(]eomo- 
Iria  hahcrc  trcs  ponilur  passio  Irianguli, 
(quia  conjungitur  .semper  aclus  apliludini) 
et  h:ec  est  coinmunis  doctrina  Scotistarum 
cui  adhajreo,  quia  inveni  cxpresse  in  ipso 
6.  Mclypli.  qu.-est,  1  solvendo  terlium 
principale  ha*c  verha,  quod  vidclicct  Con- 
clnsiones  (lemonstrationis  inteUgrndir  sunt 
dc  aptilH'line,  et  nnn  dc  actuali  existentia, 
hoc  lcne.Vocatur  tamen  proprium  cffcctus, 
sicut  loquitur  Doctor  liic  e.xtensive,ul  dixi, 
cum  tamen  coeffcctus  (ielx^ret  dici,  vel  ali- 
quid  ip-iius  cffcclus,  I  jji  tamcn  advcrle 
quod  licct  proprieeffeclusdicatur  in  com- 
paralionc  ad  cflicicns,  est  taiuen  nomen 
commune  ad  causalilatcm  quamcum(]ue, 
sivc  inlrinsecam,  sive  extrinsccam.  Ila  in- 
telli;,'C  hunc  locum,  et  alia  plura. 
20.  Ad  aliud,  patel  cx  dictis,  quod   loquitur 

hic  decausa  necessaria  simpliciter  immc- 
diala,  et  priccisa,  ct  hoc  lo(juendo  dc  cau.sa 
cxtensivc,  ut  dictum  est,  et  de  effcctu  lali. 
Instanliiu  vero  adducta^  cx  fundamcntis 
Doctoris  procedunt  de  cau.sa  neccssaria  sc- 
cundum  quid,  et  ncm  pnccisa  ci,  propric 
cffectivc  cau.sanle  effcclum,  proprio  ct  rca- 
Iltcrdisinctum  cl  absulutum  :  (luare  nihil 
concludunt  conlra  dicla.  An  aulem  calidi- 
tas  sit  proprium  ignis  et  an  possil  separari 
a  calore,  infra  habet  videri. 

Ad  aliud  dico,  quod  haec  fuit  vera  ab  lu- 
terno  in  mente  divina,  homo  osl  risibilis 
et  quale  esse  habuil  subjeclum  et  princi- 
pia  cjus,  tale  haJMut  risibile.  Sicul  autem 
es.so  cognitum,  et  secundum  quid  tanlum 
et  possibilo  habuerunl  illa,   it;»  et   istud. 

(Juod  addilur  de  quanlitalo  el  rc.specti- 
vis,  licel  aliqui  vclinl  quod  lintum  subs- 
taiitiarum  suiit  passiones,  et  posscl  colora- 
ri  (luixjuomodoex  diclis  hujus  tJ.  Mctaph. 
qua^.sl.  1.  tamen  l(Miondi)  «liam  viam.  *m\v 
verioresl,  dico  quod  licct  illa  non  sint  do 
genero  activorum  pioprie  Physioc.sunl  la- 
meii  Mel  iphysicc.  Similiter  argumentum 
proccdil  de  cnicicnlia   proprio  dicla,    hic 


vcro  loquimur  de  simplici  eraanalione,  el 
sic  illa  .sunl  sufMcientia  principia, 

Et  qiiod  ullimo  additur  de  secundis  in- 
lcnli(jnibus,  supra,  qiwsl,  6,  teligi  hoc, 
Potesl  ergo  dici,  quod  sicul  inlelleclus  dat 
eis  cntital<'s  effcctive,  ita  dal  aplitudines 
convenicnles,  el  sicul  suo  modo  habenl 
principia  intrinseca,  ila  cl  emanalione-n 
passionum, 

Secundodubilatur,  circa  solulionera  pri- 
mi  principalis.cum  dicit  Doclor  quod  risi- 
bile  scmpcr  incst  actu.  C.onlra  quofl  non 
habet  ralionem  entis  in  actu,  non  videlur 
po.sse  inha'rereactu,sed  risibilis  esl  hujus- 
modi,  crgo,  ctc.  Major  palel,  quia  aclu  in- 
h:er(Mc  pncsupponit  actu  esse.  Minor 
habelur  ex  diclis  hujus  in  Quodlit^l", 
qu;c  l  2.  articulo  primo,  conlra  Thoma  n, 
ubi  dicit  quod  apttudo  non  habet  rationem 
entis  in  actu,  eo  quod  posset  esse  ad  termi- 
uum  non  cxistentcm  ;  quod  aulem  ncces- 
sario  cxigit  aliquid  non  exislens,  ipsum 
est  non  existens  in  actu  quia  relalio  non 
cst  majoris  cntilatis  lermino,  ul  8.  dis- 
tinct.  I.  qu.Tstione  finali,ct  13,  qua^sl, 
Quodlibeti,  cl  in  simili  28,  disl,  1.  qua?sl. 
3.   habet  ipse. 

Hem  cum  prius  nalura  sit  ens  in  se  quam 
inlKvi*cat,  videtur  quod  in  illo  priori  habel 
aplitudincm  ad  inhierere,  maxime  cum  in- 
lucrenlia  aplitudiiialis  sil  passio  ciguslibel 
accidenlis,  ul  7.  .Mclaphysica*.  el  12.  disl.-l. 
habet  iste  :  male  crgo  dicil  Doclor,  quoJ  ap- 
tiludit  i.nn  cii  inhiv-ntn  risibiUs  Oii  OC' 
tmn. 

llcm  risibilifasdicilur  apliludo  bominis, 
ct  nonaplitudo  ipsius  riden\  igilur  in  or- 
dine  ad  subjectum  illa  aplitudo,  el  non  ex 
parlo  ipsius  pn^prii  in  .se,  ul  dicil  IVv-tor 

Ad  priinum  dico,  quod  Doclor 
simc,  cl  singularissime  n»spondel  ad  argu- 
mcntum.  Kl  cum  dicis  quoil  apUtwio  nom 
haM  rationem  entis  in  actti,  ipse  iVtclor 
quavsl.  |:i.  QuodliMi.  solvon  lo  nrgumen- 
lum  principale.  r.  '  l  ad   hoo,   diceos 

quod  rolnlio  qureiiu.mlum  cstex  parte  fun- 
damcnli.esscl  aclualis,  el  proplor  nonenli- 
talcm  lcrmini  esl  polGnUalis,  ipsa  denoini- 


*\. 


38-3  SUPEIl  UNIVEIISALIA  PORPIIYKII 

nat  frcqucnler  fundamcnlum,  vcl  subjcc-     prie  in  respectibus  aptiludinalibus,  seu  in 

tum,  quasi  aclualilcr  inesset  :  etexemplifi-     propriis  passionibus,  dicitur  linhserere,  vel 

cat  de  ijiclinatioue  animac  scparatac  ad  cor-     accidere,  ut  1.  dist.  2.  et  8.  dist.    1.   potesl 

pus;  cldcactuali  extensione  scientiscpracli-     colligi  de  mente  hujus  sed  bene  convenire, 

cae  ad  praxim  ;  ct  de  mensuratione   albcdi-     vel  inesse,  ut  loquitur  caste  Doctor,  quia 

nisrespectucolorum,  etsic  de  aliis.   Dico     accidentalitas,  receptibililas,  Giinhierentia 

crgo  quod  in  ordine  ad  fundamcntum  risi-     arguunt  distinclionem  realem  proprie  lo- 

ninibiie  bilc  csl  ciis  actu,  et  sic  actu  inh;i3ret,  ut  di-     quendo  derigoresermonis:  propter  tamen 

nptiiudo,  cil  Doctor.   Imo  potest  dici,  quantum  est     penuriam  nominum  utitur  Doctor  hocter- 

et  aciu  ens  ^^  p-^^Yle  fundamenli,quod  iiomo  semper  ri-     mino  inhoerentia  Dalo  igitur  quod  in  risi- 

dcat  actu,  ut  patel  in  exemplis  jam  lactis.     bilitatc  in  illo  priori  naturae,  in  quo  quo- 

Et  si  dicatur  quod  respectus  essenlialius     modo  praecedit  inesse  subjecto,   includatur 

dcpendet  a  termino,  quam  a  fundamento,      aptitudoad  inhxM-endum,   illa  tamen  non 

ergo  principalius  denominabitur  talis,  vel     est  aptitudo,  quam  formaliter  imporlatno- 

lalis,  a  termino  :  hoc  potest  concedi  ideo  men  risibilis,  sed  est  ad  ridere,  et  non  ad 

vocatur  istcrespectus  aptitudinalis  in  ordi-  actu  inha^rere,  vel  inesse. 

ne  ad  terminum  principaliter  :  et  quia  non         Vel  posset  negari  quod  in  illo  priori  in-       25. 

termino  sed  fundamento  inhoeret  vel  potius  sit  sibi  talis  habitudo,  quia,  ut  sic,  est  tan- 
inest,  dicitur  respcctus  fundamenlalis;   et     tum  ipsa,  nec  prius  est,  quam  insit  funda- 

aclualiter  inhcercns.  mento,  cum  sit  fundamentalis,  et  sic  nega- 

23.  Dico  igitur  quod  eo  modo  quo  est  actu  retur  fundari  aptitudo  in  aptitudine,  ut 
ens,actu  inhaeret  velinesl,  si  sic  non  repu-  fingit  frater  Joannes  Foksal  hic.  Et  cum  di- 
gnat  modus  inhoerendi  rei  entitati.  Exem-  citur  quod  inhserentia  aplitudinalis  sitpas- 
plum  de  polenlia  materix,  quae  ei  actu  in-  sio,  etc.  potest  dici  quod  verum  est  in  his 
hacret,el  ista  respeclu  cjus  polest  dici  actus,  (l^^^  sunt  vere  accidentia,  et  per  conse- 
licet  in  ordine  ad  formamsit  potentia.  Un-  quens  realiter  distinctaa  subjecto.  Qui  vo- 
de  sicut  dictum  est  saepe  supra,  de  quid  et  luerit  tenere  aliam  viam,  dicat  consequen- 
modus,  ita  potest    hic  imaginari,   scilicet  ter. 

quod  aliquid  sit  aptiludo,  ut  quid;  etaclus         Ad  aliud,  concedo  quoddicitur  aptitudo 

seu  ens  aclu,  ut  modus.   Similiter  potest  hominis,  non  tamen  in  ordine  ad  inhaerere, 

applicarihic  illadistinctio  de  actuformali,  seu  inesse,  sed  in  ordine  ad  nt^ere  :  est 

etentitativo,  et  de  potentia  duplici  corres-  enim  aptitudo  acLu  fundamenti,  sed  poten- 

pondente.  Breviter  ergo  dico,   quod  cum  tia  termini  plerumque,  et  ideo  notanter 

dicitur  risibile  actu  inest,  ibi  actualitas  po-  valde  dixit  Doctor,  quod  est  ridere  aptitu- 

test  es.se  determinatio  inhaorentis,  vel    in-  dinaliter,ui  denotctur  actus  inhaerentiae,  et 

haerentiae.  Primo  modo  non  est  vera,   nisi  aptitudo   termini.  Est  enim  ibi  actus  enti- 

exlensive  accipiendo  aclum,  sicut  dictum  tativus  formalis,  et  virtualis,  et  potentia 

est  de  potentia,  ut  loquitur  notanter  in  si-  objectiva  formalis,  et  subjectiva. 
mili  Doctor  in  Quodlibeto,  quaest.    16.   art.         Tertlo  dubitatur,   circa  solutionem  se- 

2.  de  natura.  Secundo  modo  est  vera,  et  sic  cundi  principalis,  quia  licet,  ut  dictum  est, 

loquitur  Doctor  hic,   quia  videlicet  inesse  illa  solutio  sit  apparens  multum,  et  infra 

risibilis  est  actualis,  licet  ipsum  in  se  for-  etiam,  quoest.  2.  de  Accidente  idem  recitat, 

raahter  sit  aptitudo.  tamen  quia  7.  Metaph.  quaest.  2.  alitersen- 

24.  Ad  aliud  dico,  quod  in  respectivis  non  tit,  videtur  quod  vel  hic,  vel  ibi,  minus 
pVoprie^  scparatur  inlucrentia  aptitudinalis  ab  ac-  bene  dicat.  Ibi  enim  recitat  tres  modos  di- 

r«S:  ^"^'^^'   '''''^  '^P'"'"^"^  P^^^^^  "^  absolutis,  cendi  aliorum,  exponentium  illam  priori- 

r.5«6;.c<o^tpatet,u])i  prius  ni  argucndo  allegatur  tatem  substantiae  tempore,  respectu  acci- 

Doclor.  Ibi  advcrtendum,  quod    non  pro-  dentis,  quorum  tertius  est  iste,  quem  hic 


26. 


QU.I-STIO  XXXIV 


383 


27, 


28. 


ponil,  ct  ipsuin  ibi  salis  subtililor  iinpu- 
gnat,  ot  ullimo,  ponit  opinionfm  propriam. 
Possot  etiam  dutjitari  rirra  illa  oxenipla  ox 
I'liilosopho,  in  naluralihus,  addurUi,  scd 
quia  sunt  altorius  consideralionis,  omitto 
ea  pro  nunc. 

Ad  lioc  potcst  dici  breviter,  sicut  supra 
Hiv.po  nolavi,  quod  ad  pra^sentoni  spocula- 
lionom,  ubi  tantum  per  accidons  conside- 
ranlur  ista  roalia,  sufdciobat  Doclori  re<'i- 
tare  aliquam  viamprobaliilom  expcjnontium 
Arislotolem,  ot   int<*r  omnes  aliorum  illa 


f/ri'. 


QLvESTlO    WXrv 

Accidens    sit  de   numero 
Lniversalium 


Vido  citatot  qu(r$t.  IZ.  et  citando*  qute$t.  Mtqu^nli. 

Quod  non  videtur  :  quia  quod  cst  in 
singulari,  est  singulare,  nain  recepluni 
est  in  recipienle  por  nio<lum  recipienlis: 


!. 

t*    ..-j.., 
cd. 


vidotur  officax  cxpositio,  igitur  satis  erat     sed  accidons  esl  in  singulari,  ut  hal>etur 


illam  roritare.  In  MoL-ipliysica  vero,  ubi 
fuit  locus  proprius  dotorminandi  veritalem 
roalem,  allius  invcstigavit  Doclor  cxposi- 
tionom  dicti  Arislolclis,  et  ita  nulla  absur- 
dilas  esl  in  dirtis  ojus.  .Sed  si  quis  vellet 
simplicitor  tonere  hnm  expositionom  in 
Arislolelo,  non  crit  diilicile  declararo, 
oliam  ad  montum  Docloris,  argumcnta 
qu.c  facit  ibidcm,  contra  ipsum,  quod  in- 
dagini  alliori  rolinqualur,  multa  cnim  sub- 
tili  loclori  omiltonda  sunl. 

(lirca  .solulionom  torlii  principalis,  non 
oportct  immorari,  quia  omnia  qua*  ibi  tan- 
gi  possent,  ox  pr.ocodentibussolvi  possunl, 
videlicot  quomodo  osl  ibi  polontia,  exlen- 
sivc  loqucndo,  ol  non  anlc  actum,  imo 
omnis  polontia  passiva  polcst  nogari,  nisi 
in  ordino  ad  lonninum  apliludinis  :  lo(]ui- 
tur  tanion  Doctor  famoso  dc  l'n)prio,  ut 
prius  nolavi  :  simililor  patot  quomodo  ost 
causa  oHicicns  ojus.  Kt  (juomoilo  debct  in- 
lelligi  ibi  ('flicicns  sinc  Iransmutationc»,  ct 
sic  do  aliis,  (jua*  gralia  brovitalis  [Kxslpono, 
ad  alliora   acoidentium   monlana  volando. 


5.  Mctaph.  cap.  d.'  Kodem  :  ergo  ac- 
cidens  comniune  est  singulare,  el  illud 
accidens  est  illud,  de  quo  hlc  agitur,  ul 
patot  por  Porpliyr.  cap.  de  Genere  in 
divisiono,  quani  ponit  ad  notificandum 
dennitionem  Goneris,dicentem,  ei  acci- 
dcntia  communia,  sed  non  propria 
alirui. 

Itoni,  Ens,  5.  Mctaph  .  dividilur  in 
substantiam,  et  accidens.  Isla  divisio  si 
valot,  est  per  opposita,  scd  res  primje 
intcntionis,  noii  opponitur  rei  secundai 
inlentionis;  ergo  cum  substantia,  quod 
est  altcruni  nicmbrum  divisionis,  sit  res 
priiiur  intonllonis,  occidens  non  erit  res 
secund;v  intonlionis  :  igilur  nec  < 

fnivcrsalis. 

Iloni,  nulla  res  secunda?  intentionls 
prandicatur  per  se  de  re  prima»  iiitontio- 
nis,scd  h:rc  esl  pra»diculio  persc.  Qua- 
litds  es/  acridcns  ;  ergo,  etc    I '  « 

minoris,  lucc  est  per  so,  Qtia/itas  est 


Ha  (lua-  dicla  sunl  por  lolum  do  1'roprio  ^'"^'"^  J'^'*'^  \'^^  .\ristotelem  3.el  i.  Mo- 
piimo-intolloclualilor  sumpto  applicabis  tapli.  sed  expivssius 8.  contoxt.  ull.  >  d 
inaclu  .<f/<;;u//oad  Proprium  Ugicum.  F.si     cns  non  liabel  allum  intolhvlum.    lusi 


onim  I  niversalo,  et  r(H'to  doilnilur.  el  dis- 
lingiiilnr  ab  .\ccidonto,  cl  .semp<»r  inest. 
Kx  panpero  usiuirin  liar  dicta  sint  do  /';**)- 
prin.  Oni  propriotarius  esl,  plura,  sl  volll, 

addal. 


8ul)stanti;o,     ot     accidonli>  ::n 

substantiu  non   |  liir   p«^r  ^^    <\^ 

Qunlilato,  el  ens  pr. 
qiiod  aocid''ns  pnodiraiiir  por  •. 

Ilom,  nulla  >  rni\ 

vore   inost  singulari.  ut  pnlol  induc(iv<>. 
Ikoc  enlin  «\st  fulsa.  /Av  animat  est  fi 
ntUy  hic  homo  est  sp^ics ;  sod  hav  o^t 


384 


SIIPER  UNIVERSALIA  PORPIIYRII 


vera,  II (vc  (dbodo  est  accidcns  quia  de- 
finilio  Accidonlis,  scilicet  cpiod  adesf, 
vclabesf,  ctc.  dicitur  deliac  all)edine; 
ergoAccidens  hic  definitum^non  estspe- 
cies  Universalis. 

Ad  opposituin  est  Porphyr.  et  Aristo- 
teles    1.  Topicorum    ponens    Accidons 
quartum  praniicatum. 
2.  Ad  qua^slionem  dicendum,  quod  Ac- 

Conclusio      .  ,  , 

Accidens  cidcns  cst  dc  numoro  quinque  Universa- 
muiiipu-  Iium,  ul  liic  sumitur.  Sed  mtelligen- 
"''^'^'  dum,  quod  hoc  nomen  accidens  sumilur 
mullipliciter,unomodoestnomen  primaB 
intentionis,et  sic  est  a^quivocum  ad  duo, 
ut  dicitur  5.  Metapli.  in  fine,  cont.  ult. 
quia  uno  modo  dicitur  idem  quod  con- 
iingens  i n  paucioribus.  AViomodo  est 
idem,  quod  adveniens  entiin  actu  post 
cjus  esse  completum,  et  hocmodo  loqui- 
tur  Metaphysicus  dividens  Ens  in  siibs- 
taniiam,  et  accidens,  et  illud  accidens 
sic  sumptum,est  Eequivocum  ad  9.  Prae- 
dicamenta.  Alio  modo  est  nomen  secun- 
dae  intentionis  et  sic  uno  modo  significat 
idem  quod  exiraneuni ;  prout  sumitur 
in  Elenchis,  in  fallacia  Accidentis.  Alio 
modo  significat  idem  quod  secunda  in- 
tentio,  scilicetquodlibet  quodcausatur  a 
sola  consideratione  intellectus,  et  isto 
modo  omnia  quinque  Universalia  sunt 
accidentia.  Alio  modo  significat  idem 
quod  preedicatum  non  essentiale,  et 
sic  distinguitur  contra  pra3dicatum  es- 
sentiale,  et  est  commune  duobus  ultimis 
Universalibus,  et  sic  ponitur  in  defini- 
tione  Proprii.  Alio  modo  dicitur  idom 
quod  praedicatum  non  essentiale,  nec 
per  se,  nec  convertibile  :  et  sic  est  quin- 
tum  Universale.  Et  patet  quod  sic  sump- 
tum  prasdicatur  de  pluribus ,  et  habet 
modum  preedicandi  distinctum  ab  aliis  : 
sic  enim  praeter  materiam,  et  formam, 
c{uae  sunt  essentia  rei;  et  accidentia  egre- 
dientia  ex  illis  principiis  per  se,est  repe- 
rire  aliqua  consequentia  essentiam,  non 


Ad 


pcr  se,  nec  convertibiliter  :  sic  praeter 
pra?dictos  modos  pracdicandi  in  quid,  et 
in  quale  essoitiale,  et  accidentale con- 
vertibititer,esi  alius  modus  prasdicandi 
in  quaie accidentalenonconvertibif.iter 
sumptus  a  modo  essendi  in  rc,  et  tale 
praedicatum  dicitur  accidens,  ut  hic  su- 
mitur,  in  quod  descendit  Universaleper 
istum  modum  prgedicandi,  sicut  in  alia 
Universalia  per  aliosmodosprasdicandi. 

Ad  primum  argumentum,  dico  ad  mi- 
norem,  quod  haec  intentio,  accidens,  est^g,, 
in  sulDJecto  communi,  ut  in  albo,  vel  in 
aliquo  consimili,  cui  applicatur,  sicut 
species  in  hoc  communi  subjecto  homo, 
et  similiter  dictum  Aristotelis  S.Metaph. 
est  de  illo,  cui  applicatur  hasc  intentio 
accidens ;  quia  illud  primo  inest  singu- 
lari ;  quia  non  consequitur  principia 
Speciei  secundum  se. 

Gontra,  si  illud  cui  applicatur  hasc  in- 
tentio,  sit  in  singulari  primo;  ergo  est 
singulare,  ergo  et  h^ec  intentio,  quae  est 
in  illo,  est  singularis,  et  sequitur  idem 
quod  prius.  Dico,  quod  cui  applicatur 
h£ec  intentio,  ut  aibum.,  secundum  esse 
materiale  est  in  singulari  primo,  sed  sic 
non  est  subjectum  intentionis  :  sed  se- 
cundum  quod  consideratur  ab  intellec- 
tu,  sic  est  ei  extraneum  esse  in  singu- 
lari  :  unde  in  argumento  est  fallacia 
Accidentis. 

Ad  secundum,  et  tertium  patet;  quia 
procedunt  ut  accidens  est  res  primae 
intentionis,  nam  sumendo  accidens  sic 
pro  uno  novem  significatorum,  hsec  est 
per  se,  Qualitas  est  accidens  ;  sumendo 
autem  pro  intentione,  est  tantum  vera 
denominative,  sicut  hsec,  Homo  estSpe- 
cies,  nec  inest  isto  modo  accidens  uni- 
versaliter  qualitati,  quia  non  singulari- 
bus,  nec  cuilibet  Speciei ;  quia  aliqua 
Species  qualitatis,  estcuiapplicaturhaec 
miQiiWo  proprium  ,  ut  risibile. 

Ad  quartum  dicitur,    quod    hasc  est 


3. 

argu- 
la. 


CM'KSTI()  XWIV 


:m 


fiilsii  :  //n'c  alhr/io  csf  accit/cus,  iil  liic 
suiuitur  acritims,  80*1  esl  v^-rn,  ul  ly 
accificiis  fst  res  priiiiM'  iiiN-ntionis.  .\«1 
probytioiifiii  «lico,  quod  Porphyrius  per 
hsi'c  vcrl)a,  at/fsi,  et  afjcsi  :  «iiruiiilo- 
quitur  pnnliciiluiii  acci<l«,'iit;il«'.  iioii  per 
se,  v«'l  iion  coiivcrtibile,  iit  tlicclur  iii- 
frii,  ct  illuil  iioii  (*()iiipflit  liuic  iilbcdini ; 
qui.i  /ucc  (ilhcio  uoii  cst  priP(lic;iluni, 
sod  alhiim. 

KXPoSirio 

l)i;  1'iiiMO.  Oiiid  nrcif/eiis,  vl  quolio.s  ac- 
cipitur,  patebil  infra,  in  solulioiio  liujtis 
qua'st,i()iiis,  cl  quicsliono  scfpicnlo  :  sed 
coiifonnitcr  drclis  liujiis  7.  Mclapli.  qu.Tsl, 
1.  cl  12.  disl.  J,  qu.csl.  I.  Acrif/ens  accipi- 
tur  uiio  inodo  pro  conccplu,  qucin  forina- 
liter  signiHcal  ulpolc  pro  ip-;a  accidcnlali- 
tate,el  sic  csl  synonyinurn  cum  inii.vreiUia. 
llndo  ncridere  dicilur  quasi  evenire.  Qua;- 
rc  modos  signilicandi  ul  scis.  Alio  modo 
accidrns  accipilur  pro  subslrato,  seu  deno- 
ininalo  Imjusconcrcli  accideiis,  formalitcr 
acccpli,  ct  tiinc  polcsl  dividi  in  rcale,  el 
ralionis  ;c(|uivocc:  et  ulruinquc  mcmbrum 
subdividi  polcsl  mulliplicilcr,  ut  infra  lan- 
gil,  (l(^  quo  in  Topicis  o.  Mcliipliysicre,  et 
iii  logicalibus,  el  cli;im  in  n;iluralibus  ple- 
runuiue  sccunduincjus  divcr.sas  signitica- 
tioncs  pcrlraclalur, 

(Juid  iiunirrus,  cl  quid  Inivrrsnlr,  patel 
fcrc  supra.  Ordo  liujus  quicslionis  ad  pnc- 
ccdciiles,  cl  scqucnlcs,  salis  [kiIcI,  si«'ul  in 
simili  supr;i,  «}u;csl.  1,  i\t^  Proprio  n(»(;ivi. 
Divisio  communis  cst, 

l>E  Secunoo.  Arguil  priino  pro  parlc  nc- 
g;iliv;i  qu;iluor  nilionibus,  «jmiriim  prima 
proco«lil  ex  fun«l;nn«'iil()  (iommciiU-iloris  :i. 
(U?  Aniiii;i,  «onnn.  .">,  cl  HcM-lii  5,  de  (!on.so- 
lali«)nc.  /irrrphiin  vi«l«'lic(»l  est  in  reripienle 
prr  modum  rrcii>i'ntis.  Kl  similo  lial)ol  jn 
*•,  disl,  .{,  qu;csl.  ().  d«<  unilale  numcrali, 
cl  «|uid«lil:ilc  coinmuni.  (!um  igilura(MM- 
dcns  cominunc.  «I«»  (juo  liic  osl  .scrino.  sil 
in  singiibiri  :  im«)  primo  osl  in  singiilari. 
ul   liabcl   lV)rpliyrius  in  (!ommuiiilalibus. 

Tuni.  I. 


cl  Pliiloioplms.j,  .M»-tq»li.  le.xl.  iwn  linben- 
le  commontum,  .s^-ijuilurquo^J  silsingularo 
ol  pcr  con.seriuens  non  univeriale. 

Socun'la  ralio  procodil  ex  divisiono  enlis 
5,  Moi;q)li,  io,xl.  com.  Vi.  in  .suljslanliam  ol 
accidens,  quri"  divisio,  si  esl  bona,  dalur 
por  opposlla  :  cum  orgo  uiium  mombrum 
ulpolo  stibslantia,  sil  primo  inlonlionale, 
rcli«iuuni  ctiam  orit  Uilo,  alilor  non  oppo- 
ncrenlur  ul  supra,  qua^s",  4.  in  simili  di- 
xildo  subslantia  prima,  el  sccunda,  el  per 
cons«^quons  non  orit  universalo,  quia  omne 
lJniver.siileesl.secun«lo-intenlionaIe,  ul  pa- 
tet  .s;i'pe  prius, 

Tertiii  ratio  procedit  ox  pradicatione  per 
sc  acci«lonUs  do  primo-inlentionalibus  acci- 
dcntibus,  quod  non  contingorot,si  accidciw 
esset  univorsalo.ot  p^r  consequen»  ^r  "unfJo- 
inlcnlionnlc.  Pro  majore  quoq.ic  accipil  il- 
lud  quod  supra,  q.  0  10-11.  porlracUivil,  de 
pr.Tdicaliono  .scilicel  .sccundio  inlenllonis  ; 
por  .se  do  prinia,  Minor  voro  procedil,  vcl 
ex  rcgula  2,  Topic,  sciliccl  quod  omne  dc- 
nnminatuin  a  superiori  denominalur  ab  in 
frriori .  vcl  polius  ex  rcquivocalionc  entis. 
/Equiv«)ciim  cnim  p«mit  immc«lialo  su.i 
signiMcaUi,  ila  quod  iiullum  alium  inlol- 
lcclum  importat  :  quaro  cum  Ii.tc  sil  por 
so  ol  in  «luid  :  (Jualitas  eslcn^  3.  -1,  8.  cl 
10,  McLipliysicx,  igilur  oril  pcr  so  sub.s- 
lanlia,  vol  accidens,  cum  eas  slgnificcl 
iimnedialo  illa  :  non  primuin.  orgo  socun- 
dmii,  igitur  a«Tid(>ns  osl  priino  inUmlio 
nalc.  ol  ila  non  univor,<ile.  ul  palol  prius. 

(^Juarta  ralio  pnKodll  ox  applicabiliUnto 
rniv«'isalis,  ol  sp<ricrum  cjus  fiin*iamcn- 
in«'iilis  primo-inlonlionalibus,  quia  non 
singularibus,so«lcommunibusfun«lamcnlis 
aiiplicanlur.  A«'oldcns  voroapplicalur  fun- 
«lamcnlo  singulari,  ul  hlc  n/Wo  rxl  nc-f 
denx,  qiuHl  pmkil  pcr  locum  a  dofinil 
ol  palcl  liUera,  scd  in  qiio  difrcral  hoc  ar- 
gumcnlMm  a  prim)  principall,  vidcturdu- 
biiim.  dc  quo  furtc  slalim. 

Ad  oppiwilum  adducii   IN)rphyrium.  oi 
.\risi()Udom  I.Topic«)nim.  Didmicndq 
ll«)nom   n'spondcl.  UMiondo  parlcm    ;t 
malivam.sptviflcaiulo  Uinicn  dc  Acciilcnu».  '*""" 


6. 


:{«() 


SrPEU  UNIVKUSAMA  POI{I>IIYUII 


Pro  cujiis  (loclaralioiio  pnTlor  jam  prius 
(licla  tlo  inuUi[»lici  accoplione  rtrc^'/r??7/s, 
(ii  linuniil  noLabililor  do  Accidenlo,  primo- 
inlonlionalilor  vidcUcol,  et  secundo-inton- 
lionali!er  dicto,  el  illa  est  divisio  n^quivoci 
in  avjuivocata,  ot  utrunifiuo  niombruni  di- 
cil  adluic  osso  a3quivocum.  Pro  prinio  re- 
citat  diclum  Pliilosoplii  5.  Metapli.  in  fine 
(ubi  connnunitor  libri  habont  8.  ^UMaphy- 
sicie  in  fine,  ct  male)  ot  6.  Metaphysicae, 
texl.  comm.  G,  et  inde  idem  habetur  :  uno 
modo  idom  est  quod  c:)nlingens  in  paucio- 
ribus,  do  quo  2.  Physicorum,  et  alibi  s.Tpe 
habetur.  Casus  videlicet,  vel  fortuna,  quJB 
dicunlur  accidentia,  quia  causse  per  acci- 
dens. 

Alio  modo,  quod  advenit  realiter  rei  in 
actu,  post  ejus  esse  completum;  el  utrum- 
que  dicitur  primo-int(^ntlonale,  quia  habent 
esse,secUisa  coUationecujuscumque  poten- 
tise  comparantis.  Et  addil  quod  accidens, 
illo  secundo  modo  sumptum,  dividit  ons 
ex  opposito  substanti».  Quale  ens  sic  com- 
munitor  sumplum  est  ffiquivocum  ad  de- 
cem  Genera  vel  secundum  aliam  lilleram, 
accidens  sic  sumptum  esl  aequivocum  ad 
novem  Gonora.  Utraque  littera  potcst  bene 
stare.  Ibi  onim,  ut  palet,  enumerat  Doctor 
quinque  ;Tpquivocantia  per  ordinem.  Pri- 
mum  ons,  sccundum  accidens,tertiumacci- 
dens  reale,quartum  accidens  reale  per  infor- 
mationem,  quintum  accidens  inlenUonale, 
dequo  staUm  magis, 

Prosequitur  autem  aliud  membrum 
principale,  sciUcet  accidens  intenlionale, 
quod,  inquit,  cst  sequivocum,  quia  uno 
modo  significal  idem  quod  extraneum,  ut 
in  fallacia  Accidentis  in  Elenchis  sumitur. 
Aliomodosignificatomne  quod  fit  peropus 
coIlaUvum  inteUectus,  seu  voIunlaUs,  et 
sic  omnes  secundai  intenUones,  imo  omnia 
entia  ralionis  dicuntur  accidenlia,  et  ita 
quinque  Univcrsalia  dicunlur  accidcntia, 
etiam  quidditative  forle. 

Alio  modo  sumitur,  ul  disLinguitur  con- 
tra  pricdicatum  essenUale,  sicuL  supra, 
qufcsl.  2.  de  Proprio,  tactum  est  :  et  sic 
esl  commune  Proprio  et  Accidenli   tantum, 


lanquam  genus  propinquum  forte,  ut  su- 
pra,  cap.  de  Differcntia,  qusest.  5.  notavi. 
Ultimo  significat  idem  quod  prsedicatum 
ncc  per  se,  nec  essentiale,  nec  convertibile, 
et  sic  est  ad  propositum  hic  quintum  Uni- 
versale,  quod  declarat  sicut  prius  de  aliis 
por  hoc  quod  liabet  conditiones  requisitas 
ad  rationem  Universalis,  Primo,  quia  prae- 
dicatur  de  pluribus,ut  actus  signalus  yeri- 
ficaturin  exei^cilo  in  fundamentis,  sequilur 
enim,  Accideyis  x^rssdicatur  de  pluribus,  er- 
go  Socrale?,  esl  albus  :  lapis  est  albus,  li- 
gnum  est  albiim,  et  sic  de  aliis. 

Et  quod  sit  dislinctum  Universale  osten- 
dit,  pcr  distinctum  modum  prsedicandi 
ejus,  ultra  rationem  Universalis,  tanquam 
per  differentiam,  vel  differenUas  plures, 
circumloquentes  unam  ultimam,  quod  est 
in  quale  accidentale  non  convertibile,  seu 
commune,  de  quo  magis  quaesUone  sequen- 
te  erit  sermo.  Quod  declarat  notanter,  re- 
currendo  ad  proprietatem  fundamenU,  un- 
de  oritur  inlenUo  AccidenUs.  Sicut  enim 
intenUo  Generis  a  materiali  inmateriaspe- 
cifica  ;  et  Differenlia3  a  formali,  et  Speciei 
a  lotali,  seu  tertia  cntitate  ;  et  Proprii  ab 
accidentibus  cgTcdientibus  a  principiis  in- 
trinsecis,  seu  forma  specifica  originaliler 
habent  esse,  et  occasionaliter,  licet  effec- 
live  compleUve  ab  intellectu,  ita  intentio 
AccidenUs  ab  accidentibus  evenienUbus, 
aut  ralione  materiae,  aut  qualitalum  acti- 
varum,  aut  ab  extrinseco,  ut  supra  dictum 
est,  originaliler  habetur,  et  sic  est  corres- 
pondentia  vera  requisita  hic,  sicut  in  aliis. 
Unde  sequitur  alietas  modi  prsedicandi  in 
inlenlionibus,  ab  alietate  modi  cssendi  in 
rebus.  In  quibus  verbis  teUgit  Doctor 
paucis  ea,  quse  copiose  saepe  prius  no- 
tavi. 

Consequenter  respondet  ad  argumenta 
principalia.  Ad  primum  negando  mino- 
rem,  loquendo  de  Accidente,  ut  hic  sumi- 
tur  secundo-intenUonaliter  ;  sed  sic  tantum 
communi  applicatur,  ut  albo.  Ubi  notanter 
dicit  albo,  ct  non  albedini,  ut  infra,  quses- 
tione  finali  magis  explicabit.  Applicalur 
eniiu   inlenUo  quuelibet    horura    quinque 


9. 

Univcrsa- 
iiuminlcn- 
lioncs  quo- 
modo    ap- 

plicanlur 
fundamcn- 
lis. 


10. 


Or.KSTlO  XWIV 


:«7 


II. 


funfJanifiilo  sub  illo  inodo  signilioandi, 
sccundum  quorn  fundaincnlum  esl  praedi- 
cabilo  in  aclu  exercilo,  juxla  nalurain,  el 
exigenliam  illius  Inivcrsalis  :  quare  cum 
albodo  non  praudifoliir  de  subjeclo,  sed  al- 
bum,  accidcns  non  albedini,  sod  albo  ap- 
plicalur.  1'undamonlum  lamon  accidonlis 
esl  in  sin;^ulari,  el  do  illo  loquilur  Philo- 
soplius  in  5.  Mclapljysica;,  ol  Porphyrius 
cap.  do  Gonere,  imo  primo  osl  in  sin;:fulari 
ut  ibidom,  ol  in  (ioinmunilalibus  habel 
Porphyrius,  el  por  opposiluni  csl  de  acci- 
donlibus  propriis. 

Conlra  hanc  solulionom  inslat,  quia  quod 
est  in  eo  quod  est  in  sin^julari,  videtur 
esse  in  sin^ulari  :  sod  inlonlio  accidonlis 
est  in  albo  subjoctivo,  ol  album  por  to  ost 
in  singulari,  orj,'0  ol  inlonlio  lalis.ot  ila  re- 
manot  diftieullas  argunifnli  principalis. 
Hcspondot  nolantor,  rccurrondo  ad  ea 
quae  supra,  qu.  9  10-11.  do  Iriplic  acccp- 
liono  significali  lormini  communis  di- 
xit,  et  qu.  II.  de  fallacia  Accidrnlis  in 
siinili,  diccns  quod  fundamontum  osl  in 
singulari  secundum  osse  matorialo  ejus,  cl 
sic  exlranoatiir  intonlioni,  ot  e  conlra  :  so- 
cundum  autem  es.so  cognilum  compaia- 
lum,  inest  ei  intcnlio  :  quare  ost  accidons 
in  nri^nuxcnU),  Afhtfm  fs(  in  sinf/u/ari,  nc- 
cifena  iifsl  albo,  ergo  in  singi/lnri.  Pos.sot 
etiam  dici,  quod  albuni  '\n  majoro  ot  mi- 
norc  cst  duo  tormini,  el  ila  variatur  ine- 
dium,  ut  palet. 

.\(I  .siTundum,  ot  lorlium  rospondol  uni- 
ca  soluliono,  (juod  procodunl  de  nccidonlc 
priino-inlonlioiialil(>r  sumi)(o  in  ullima 
acco[)tii)no  ojus,  ot  ila  non  dividil  accidons 
ul  hic  accii)ilur  ons  contra  subslnnliam, 
(jiioad  socuiidum  argumonlum,  nec  piuvli- 
catur  por  so  do  ali^iuo  novoin  (jenorum, 
sod  accidons  primo-intoniionalo  pro  uno 
signillcalorum,  (juoad  lcrlium  argumcii- 
luni.  (loncodit  Imiikmi  (|uod  donominalivo 
pr;cdicaluraccidcns  sumpluiu  hio  dc  (juo- 
libcl  novom  (ionorum,  licel  non  universa* 
lilcr.  ul  jain  dicluin  esl,  (|uia  non  do  om- 
nibus  suis  infoiMoribus,  ul|)(ilo  non  do  sin* 
gularibus.  noc  dequalilK'l  cliam  sjhmmo.  ul 


supra,  qu.Tst,  3.  de  Proprio,  luctum  esl, 
quia  aliqua  talis  esl  propriuni.  £t  exem- 
pliticat  specialiler  in  qualilatibus.  Licel 
cnim  qualitas,  vel  [iotius  qwile,  ul  suppo- 
nit  pro  allx;  et  nigro,  sit  accidenM,  non  la- 
mon  ut  supponil  pro  risibili,  quia  risibile 
ost  proprium  homini.s,  ct  non  accidens 
communo,  ut  palol  :  haec  ergo  e-U  vera, 
Qunliln^,  vel  fpiale  est  accidens ,  non  tanien 
huic,  O/nnis  qualitas  est  acciJens,  nec  luec, 
0/nnis  species  qualUalis  eU  accvl^ns  :  esl 
orgo  a^quivocalio  in  illis  argumentis. 

.\d  quartum,  nogal  minorem,  .scd  quia 
otiain  ibi  osl  iL-quivocatio,  pos.sel  di.slingui 
minor. 

Ad  probalionoTn  por  bjcum  a  definilione, 
oxposuil  nolabililor  I*oiphyriuin,  ut  qu:i?s- 
lionc  soquonlo,  magis  explicabilur.  Niliil 
onim  est  accidons,  ut  hic  loquimur,  nisi 
quod  o-it  do  pluribus  actu  exercito  siniul 
pnodicabilo  :  hujusniodi  non  esl  haec  albe- 
do,  nec  hoc  album,  quare  non  est  acciden-» 
sccundo-inlonlionalo.  Plura  hic  addat  lec- 
tor,  quia  fcslino  cum  Hcrculois  strucluris 
fabricis  Fcrrdricnsibus.  Kx  pnudiclis  nara- 
qiio  quiostionibus,  ot  declarali(jnibus  ea- 
rum,  lioiuo  indolis  habet  faciloin  adiluiu 
ad  h;oc,  ot  sc<juontia  plerumquo,  quaro 
parco  brcvitali. 

1)e  Ti:nTio,  primo  circa  solulionomquws- 
tionis  occurrunt  ali(|ua  moliva  :  vidolur 
enim  (luod  accidcns  non  silponendum  Ini- 
vorsalo,  (juia  nt»n  hal)0t  ralionom  pr.Tdica- 
bilis,  cuin  tanlum  por  accidons  priHiicolur 
ojus  fundamcnlum  I.  Posloriorum.  el  alibi 
s:oi)o.  I'r;rdicari  aulem  por  acoidons  csl 
(juasi  .socundum  quitl  prtcdicari,  non  ergo 
accidiMis  orit  pr.odicabilo  por  .st^  :  nam  ->' 
cul  dopondons  a  conlingonli  non  esl  ni. . 
sarium,  ul  !J9.  disl.  I.  haN'l  {v(p  iui  nec 
dopondons  a    por  acc;  _    :  <w».   So- 

quoi-olur  olinm  (luod    inlonlio  A<  s 

po-iscl  applicori  .suhjerto  respeclu  i- 

lis.  sicul  o  conlrn,  (piin  ihi  esl  pr.i  <> 

I)or  nccidona,  sicul  hlc,  ul  pnlel  I.   V 
riorum,  ubi  iH^nunliir  It  !iis  pr  * 

calionis  per  n  .  qiiorum  secundiw 

e.sl  pr.Tdicalio  ^tuhjocli  do  .i  o  ;  h.iT 


I?. 


38'^ 


SIIPRU  UNIVl-USALIA  POUPIIYUII 


orgo,  Album  oal  Hgninn ,  o^l  -V^^y  mcckUmis, 
igilur  ligmuu  osL  accidens,  (iiuxl  videlur 
absurduni.  Accidens  rliani  non  osl  nalum 
innsso  subjoclo,  nisi  in  suis  singularibus. 
Primo  orgo  sin.ujularia  primo  habont  ralio- 
n(>m  accldcndi,  sou  inluorcndi.  A  proprie- 
lalo  aulom  inlKVsionis  accidonlalis  in  fun- 
damonlis,  movolur  intoUocLus  ad  fabrican- 
dum  inlenlionom,  cui  orgo  principalius 
inest  talis  proprietas,  oi  principalius  inest 
intenlio  accid(Mitis,  quod  non  posset  esse, 
si  esset  univorsalis,  quaro,  elc. 
13.  iLom,  non  videtur  quod  accidens  quuerat 

pluralitatom  subjoctorum,  nec  actu,  ncc 
aplitudinc,  sicuL  Gonus,  Difforontia,  Spe- 
cies,  seu  Proprium,  quia  aptitudo,  et  po- 
tenlialilas  inlia>,sionis  ojus  sufficicnter  ter- 
minatur  in  unico  suljjeclo. 

llursus,  circa  illam  divisionem  multipli- 
cem  accidentis  possent  plura  tangi.  Primo 
qualiler  ti^quivocum  in  trquivoca  dividi- 
lur;el  similiter  sequivocum  in  nnivocum 
.  et  aHiuivocum.  De  illis  duobus  primis 
membris  accidenlis  primo-intcntionalis  non 
oportet  hic  perlractare,  quia  perLinenl  ad 
scienlias  reales.  Videatur  iste  pro  primo, 
in  G.  Mctaphysicae,  quaest.  2.  et  in  5.  Meta- 
physic.T,  et  7.  el  infra  in  Pra?dicamcnLis, 
el  alibi  s;cpe  pro  socundo.  SimiliLer  quod 
ibi  langiLur  de  a^quivocatione  entis  decem 
Gcneribu^,  seu  accideutis  novem  Generi- 
bus,  videtur  ambiguum  in  docLrina  ejus, 

uL  paLeL. 
■14.  OuanLum  ad  primum  membrum  se(  undi 

principalis,  sciliceL  accipiendoaccidens  pro 
exLraneo,  non  oporLeL  hic  immorari,  quia 
super  libroi  Elenchorum,  quaest.  43.  et  se- 
quenLibus  habcL  copiose  videri.  De  secundo 
membro  pcjssel  duliilari,  an  scilicet  secun- 
da  inlenlio  in  communi,  qufe  diciLur  Acci- 
dens,  siL  praidicalam  essenLiale,  vel  acci- 
dentalo  respectu  omnium  aliarum,  et  an 
Accidens,  ulest  quintum  Iniversale,  possit 
ei  ut  modus  applicari.  De  tertio  membro 
posset  dubitari,  qualilcr  tunc  non  essent 
plura,  quam  quinque  Universalia.  Simili- 
ler,  quaro  poLius  m  quid  respectu  Generis, 
ct  Spcciei  sil  ajquivocum,  et  in  qiiale  res- 


pectu  essentialis,  et  accidcntalis,  quam  i7i 
qunle  accidenUUe  rcspoctu  convertibilis,  el 
non  convcrLibilis. 

Do  quarto  membro  ,  dubitatur  primo, 
quia  accidens  rcspectu  hujus,  cL  illius,  est 
pncdicaLum  esscnliale,  sicut  Species,  et 
Gcnus,  igitur  Accidens  est  prardicatum  es- 
senLialo.  Secundo,  quia  quarLus  modus 
perseiLaLis  est  accidentis  de  subjecto,  ut 
pateL,  ergo  Accidens  est  priL-dicaluni  per 
se.  Similitor  ratio  Generis  per  se  convenit 
speciei,  sed  Accidens  est  Species  Universa- 
lis,  cujus  ratio  est /»;'a?c^ic«ri  c?e  pluribus, 
ergo  pra3dicai-i  de  pluribus  per  se  conve- 
nit  AccidenLi.  TerLio,  videLur  quod  plura 
accidentia  possent  poni  convertibilia  res- 
pectu  subjecLorum,  uL  corrumpi  forLe  rcs- 
pecLu  composiLi,  ct  Lransmutari  substanLia- 
liLer  materiai,  et  quantitas  materiae,  et  sic 
de  aliis ;  an  etiam  ordinate,  an  superflue 
ponat  illa  Lria,  esseniiale  sciliceL,  per  se,  et 
converlibile,  posset  dubitari.  Circa  illam 
declarationem,  in  fundamentis  eLiam,  pos- 
senL  plura  ponderari  :  videLur  enim  suppo- 
nere  quod  tanLum  in  subsLanLiis  reperiun- 
tur  Genera,  Species,  et  Differentiaj,  et  si- 
miliLer  Proprium,  et  Accidens  :  similiLer, 
quod  a  maLeria  Genus,  a  forma  DifferenLia 
accipianLur,  quae  falsa  sunt,  quia  reperiun- 
tur  in  omnibus  speciebus  maLerialium,  eL 
immaterialium,  et  universaliter  decem  Ge- 
nerum. 

Sustinendo  tamen  dicLa  omnia  Doctoris, 
ad  ista  per  ordinem  respondeLur.  Ad  pri- 
mum  dico,  quod  sicuL  in  enLibus,  cL  en- 
tium  connexione,  datur  ordo,  ita  in  modo 
pra^dicandi.  Entium  autem  alia  principa- 
lia,  et  esscnLialiter  inclusa,  et  hoc  in  omni 
genere,  licet  principalissime  in  genere 
Substantia;  :  quare  eodcm  modo  praedica- 
tionum  erunt  aliae  principale-!,  et  persei- 
cse;  alia3  minus  principales,  et  per  acci- 
dens  :  et  concedo  quod,  re.-;pecLive  loquen- 
do,  secundse  sinL  secundum  quid  respectu 
primarum,  sicut  accidens  respectu  subs- 
tantia;  est  tanquam  non  cns  simpliciter,  ta- 
men  in  suo  ordine,  et  genere,  sunt  tales. 
Advertcndura  taraen,  quod  propositio  dici- 


lij. 


16. 


Proposilio 

dicitur 
pcr  acci- 
dens  Iri- 
pliciter. 


OU/ESTIU  XXXIV 


389 


lur  pcr  at:adi;ns  IrijtUrilrr.   1'rimo  qii.iiulo      (\\X(A  haeo  est  f)er  acciderw,  Album  esl  li- 


17 


JH. 


allcrmu  cxlroinorum  csl  ;icfi«Iciis  inhiL'- 
reiis  alii,  quod  conlin^Ml  Iripliciler,  vel 
qutuido  accideus  dr  suhjecto,  vel  e  conlra  ; 
vei  quaiido  acci<h*ns  dc  accidi.-ule,  acciden- 
taiiler  tamen  pra-dicalur.  Secundo  modo 
dicilur  proposilio  per  accidens,  ut  «lislin- 
guilur  coiilra  proposili(»nem  pi*imo  veram, 
ul  liic,  fwscfles  Irrs  luihcl.  Tcrtio  modo, 
quando  priedicalum  csl  extrancum  intcl- 
lcclui  suhjccli,  ut  Anininl  esl  /lomo,  ct  uni- 
versalitcr  (|uando  intcrius  dc  superiori  di- 
cilur.  Isli  lamcn  duo  ullimi  modi  non  sunl 
ad  proposilum  liic,  ul  patel  cx  Mvjuivoca- 
lionc  accidenlis  hic  assignat.i. 

Msl  ergo  accidcns  [)r;cdicabilc  [)cr  .sc  [kt 
accidens,  scu  accidcnt;ilc,  ut  \y  pcr  se  de- 
lermiiKit  inlia'rcnli;im,  licet  non  inhuMvns, 
sicul  accidens  est  [)cr  .seens,ut  su[)r;i,qua'st. 
'J-I(»-il.  diclum  esl,  ct  qua^sliune  sequento 
magis  app;ircl)il.  Probali^j  ibi  lacU»  oslendil 
quod  non  cst  priedicabile  per  .se,  ut  ly  per 
sc  dclcrmin;il  inli:i'rens,  el  non  aliter.  Fo.s- 
set  cli;iiu  dici  quo  I  sicut  cst  m;ijur  unitas 
in  intcnlionibus,  (iu;im  iii  rcbus,  ila  luajor 
perscitas. 

(Jiiod  con.scqucntcr  tangilur  ibi  de  appli- 
catione  inlenlionis  accidcnlis  subjcclo,  pos- 
set  probabililer  illud  concedi,  cx  lunda- 
mentis  hiijus,  spccialilcr  in  '.l.  disl.  7. 
qiKcsl.  I.  ubi  dicil  ([uod  non  cst  de  ralione 
hiijus  .sccundiL'  inlciilioiiis  acciilens  a[)[)li- 
cari  [)ra'cise  inlenlioni  [)rinuc,  (|u;e  a  .Me- 
ta[)hysico  dicilur  accidcns,  sicul  nec  de 
ralion(?  (Icncris,  .scu  .^^peciei  ap[)licari  dun- 
tax;il  l"uiid;imcnlis  tU^  gcnerc  .Subsl;inli:c,ct 
excm[)litic:il,  ul  argumcnlum  langil,  de 
ista,  Mbuni  cs/  lifjnunr,  lamcn  dc  faclo,  iu- 
quil  Doclor,   non  ;i[)[ilicalur  inlcntio  acci- 


fjnum,  quia  signiticalur  qucxl  illud  cui  ac- 
cidit  album,  esl  lignum,  quo<l  «xrioriilur 
notanler  infra,  qua.'8l.  8.  Anlepra  .  ii- 

lorum.  A[iplicalur  igitur  inleulio  Accidcii- 
tis,  et  cujusIilH?l  l.nivcrsalis  fundamenlo, 
([uando  quod  iialuiu  est  pra.'dicari,  pra.'di- 
calur  :  \\oc  c-sl,  in  pra^dicalione  foniiali,  cl 
non  malcriali,  quae  non  esl  proprie  prafdi- 
catio,  uLsupr.i  not;«vi, 

VA  quod  ullra  t;ingitur  de  inesse  acciden- 
tis  subjccto,  primo  dico  quod  proce<Jil  se- 
cundum  es.se  maleriale  aecidenlis.  Inlenlio 
vcro  applicaiurei  secunduin  esse  compara- 
tum,  .scu  inlelligibile.aul  [)olius  cognilum, 
cl  in  sup[)ositione  simplici,  sicul  de  funda- 
mcnlo  S[)eciei  et  Oeneris,  suo  mo<Io,  inlel- 
litrcndum  esl.  Nam  licel  habeanl  verius 
c>>e  rcale  in  suis  singularibus,  non  lainen  ^^^^. 
inlelleclus  altribuil  eis  inlentiones  pro  lali 
e.s.so,  ut  patel.A  proprielale  igitur  abslracla 
niovetur  intelleclus,  et  subjecto  abslraclo 
applicalur  inlentio. 

Ad  aliud  dico,  sicul  dicluin  esl  supra, 
c;ip.  de  fJenerc,  proportionaliter  lociucndo, 
quod  fundamenlum  accidenlis  habel  plura 
infcriora,  el  simililer  ipsuni  accidcns,  cl 
sicul  communc  ad  commune,  ila  parlicu- 
lare  ad  particulare.  Non  dico  parliculan» 
singulare  ex  parlc  fundamcnli,  licel  benc 
ex  [)ar:e  inlenlionis.  Verbi  cau.sa,  album 
habel  jilura  inferiora,  cui  applicalur  inlcn- 
lio  accidenlis,  eliam  lur  '     "  ;  :  hoc 

igitur  accidens  est  piiedi  ,ii'ii<-  uc  i.'iuribus 

in  ncixx  siynatj,  sicul  hoc  •' '^    vcl  \xsxx 

s[)ecies,  el  habel  exorceri  i;.  .....  laiuenlis, 

muUita  sup|)ositione  fundamcnti.  Licel  igi- 
lur  lcrminelur  suflicienlcr  habiludo  cujus- 
libet  accidenlis  singularis,  ad  unum  sub- 


f„i,„i, 


\o. 


dcntis  ;illeri  fuiulamcnlo,  (juaiii  accidenli     jeclum  .sccunduni  i^ssi»  reale:  non  t-s»  la. 
Mcl;i[)hysic().  Tunc  ad  aivuiucnlum,  nego      men  ila  de  accidenlecomm  . 


quod  infcrlur. 

.\il  [)rol);ilionciu  de  gradibus  [ira^dica- 
lionis  [)cr  Jiccidcns,  dico,  qiiod  Philo-ophus 
ncci[)il  ibi  i>r:riiicari  exlcnsivc,  ul  se  ex- 
lcndit  ad  direcle,  el  indiivcle  iuoedicari  : 
( t  diio  ullimi  gradus  habcnt  rcduci  ad  jiri- 
mum.  Undc  I.  Toslcr.  lcxl.  com.  35.  tlicil 


to,  supponenle  pro  pluribus  .  -.a, 

rundamcnlum  igilur  Accidenlis,  quia  est 
genus,  vel  s[)e»*it»s,  '\k\vm  de  ii>  lc,  d 

per  s«»  re(]uiril  pluni,  de  quibua  pcr  se 
pra'di(Mlur.  el  in  7ni</.  SiiuiliUT  Propnuiu 
ci  A  ruiil  plum,  quia  ilU  ca* 

dem  liccl  alio  iiioJo  I  ap- 


;;i)0 


SUPEU  UNIVEUSALIA  POUIMIYUII 


plica  lam  in  aolu  siffnnlo,  quain    exercilo. 
2).  roLesl  orgo  coucedi,  quod  Accidens  non 

prinio,  el  por  sc,  inquauLum  Accidens,  re- 
({uiriL  illa  plura,  sed  secundario,  eL  per 
accidens  :  ideo  recLe  diciLur  priedicari  de 
pluribus  accidenlaliLer,  ul  esL  inLcuLio.  Si- 
mililer  comparando  fundamenLum  acciden- 
lis  ad  suhjeclum  ejus,  vel  subjecLa  poLius, 
quia  talia  sunL  plura,  vel  ejusdcm,  vel  al- 
terius  raLionis  :  quare  accidens  in  acLu 
exercilo  prfcdicaLur  de  pluribus.  Est  igiLur 
Multipirx  j  j  piuraliLas  mulliplex.  Primo  subjecLo- 
i/i  flfc»</c*i- PU-n  primorum,  seu  remoLorum,  quibus 
"*"*'  lamen  accidiLquod  sinL  ejusdem  raLionis, 
inquauLum  de  eis  pra^dicaLur  accidens,  ut 
album  de  SocraLe,  eL  PlaLone,  seu  de  liomi- 
ne,  cL  ligno.  DifferunL  enim  qusecumque 
subjecla  ad  invicem  uniformiLer,  inquan- 
Lum  accidenLis  cjusdem  raLionis  subjecta, 
ct  e  contra  :  quia  differentia  malerialis  esl 
numeralis,  inquanLum  lalis.  Secundo  esL 
pluralilas  fundamenLorum,  seu  subjecLo- 
rum  propinquorum  intentionis  accidentis, 
uLpote  albi,  etnigri,  quibus  etiam  accidit, 
ut  sic,  quod  convenianL  in  aliquo  commu- 
ni,  ut  in  colore,  vel  in  quali,  quia,  uL  sic, 
poLius  Speciei,  quam  AccidenLis  inLentio 
eis  attribuitur. 
21 .  Esl  etiam  pluralitas  suppositorum  cujus- 

libel  talis  fundamenti,  cum  siL  commune, 
respecLu  quorum  poLest  dupliciter  conside- 
rari  tale  commune,  vel  ut  prsecise  inclu- 
sum  in  eis  in  se  quidditative,  et  sic  ei  at- 
Iribuitur  intentio  Generis,  vel  Speciei  res- 
pectu  ipsorum,  vel  ut  inclusum  in  eis  ac- 
cidenlalitcr  in  subjectis  inclusis  :  et  sic  ei 
applicatur  intentio  Accidentis  respecLu  ip- 
sorum,  semper  salvando  alietatem  accep- 
Lionis  significaLi  Lermini,eL  varieLaLem  sup- 
posiLionis,  ut  nosti.  Et  prseter  lisec  quarlo, 
pluralitas  suppositorum  ipsius  Accidentis, 
ut  est  intenlio  :  nam  pra3dicatur  de  lioc,  el 
de  illo,  qure  sunt  differentia  solum  nume- 
ro,  vel  forle  specie,sicut  prius  de  aliis  Uni- 
versalibus  letigi,  respectu  quorum  etsi  sit 
accidens  ul  quid,  et  e  contra,  esl  tamen 
species,  vel  genus  ut  modus,  et  non  acci- 
dens,  licel  forle  in  ordine  ad  subjeclum, 


cui  applicatur,  possiL  dici  accidens  ut  mo- 
dus,  sicut  et  cJKlera  Ilniversalia.  Similiter 
illa  plura  sunt  singularia  ut  modus,  ct  non 
accidens,  nisi,  ut  prius  dicLum  esL,  compa- 
renLur. 

PosseL  forLe  adhuc  ibi  reperiri  pluraliLas  22. 
suppositorum  aUerius  denominationis,  res- 
pecLu  ipsius  inLenLionis,  videlicet  differen- 
Lia  specie,  vel  numero,  sicul  respecLu  Ge- 
neris,  vel  Speciei,  suo  modo,  quod  tamen 
considerabis  bene,  quia  non  assero,  sed 
potius  oppositum,  nisi  muUum  per  acci- 
dens,  ut  jam  leligi,  et  hoc  inquanlum  est 
accidens. 

Quod  ibi  consequenter  additur  de  illis 
divisionibus  accidentis,  alias  notavi,  et  ma- 
xime  qu.  4.  Antepraedicamentorum,  quod 
non  est  inconveniens  sequivocum  in  aequi- 
voca  immediate  dividi,  non  quod  ibi  stet 
divisio,  sed  ut  denoLetur  ordo  vocum  in 
significando  eadem  significata  :  supra 
etiam,  cap.  de  DifferenLia,  hoc  idem  tetigi. 
Similiter  dicatur  de  divisione  sequivoci  in 
univocum,  et  sequivocum.  EsL  enim  laUs 
divisio  cequivoci  in  aequivocata,  licet  non 
immediate,  aut  ex  parte  utriusque  extre- 
mi,  aut  aUerius  :  quod  intelligo  loquendo 
de  immediatione  signi,  non  significati.  Ibi 
etiam  posset  fieri  vis  de  iUa  divisione  acci- 
denlis,  quam  ponil  7.  MeLaph.  qu.  1.  et  12. 
dist.  4.  qu.  1.  in  formale,  et  pro  denomi- 
nato,  ut  supra  notavi,  quaUter  convenit, 
vel  discordat  ab  isLa,  et  an  inhaerentia  sit 
ffiquivocum  accidenti  reali,  et  rationis ;  et 
plura  aUa,  quoe  habent  videri  alibi. 

Ad  molivum  de  aequivocaUone  entis  et 
accidentis  dixi  supra,  qusest.  12.  et  qusest. 
4.  Anteprasdicamentorum,  et  aUbi  ssepe. 

Ad  aliud  de  prsedicatione  secundae  in-  23. 
lenlionis,  potest  dici,  quod  est  prsedica- 
tum  essentiale  ut  modus,  respectu  suorum 
per  se  inferiorum,  et  quod  est  accidens  ut 
modus,  respeclu  subjecti  cui  accidentaliLer 
aLtribuitur.  Nec  inconvenit  inferius,  uL 
quid,  dici  de  superiori  ut  modus,  et  iLa  in- 
ferius  conlinere  superius,  eL  e  conLra,  di- 
versimode  loquendo,  uL  supra,  qusesLione 
6.  copiose  noLavi,  el  alibi. 


01  .KSTIO  XWIV 


:i91 


Quot   siiit 
iiioili  iii- 
/iirrendi 

jicr  te. 


A(l  alia  flo  plnralilat(.'  Iiiivorsaliuiij,  el 
de  :n(itiivoralioiir;  ipsiiis  //*  f/itid,  el  ipsius 
in  (ju/ile,  ol  do  uiiivocalioiie  //*  quule  arci- 
denlalc,  dicliim  esl  supra,  qua.*sl.  5.  de  Dif- 
ferorilia,ad  ploiiiun,  ol  qu:ost.  IJ.  aliquaii- 
tuluin.sod  pro  nuiicaddo  lia^c  pauca,  (^uod 
scilicol  sicut  subslanliaj  el  accidonli  iion 
ponilur  ali(|uid  proprio  logico  uiiivocuiii, 
ila  nec  fptali  accidenUili,  et  rsfienliali  :  ip- 
suni  lainon  qnale  acci  lentnlc  polosl  poni 
univocuni  proi^rio  ol  .Vccidonli,  proptor  oo- 
rum  inajorom  convonionliam,  ot  innomine 
ol  in  concoplu,  quod  contrahitur  conse- 
quonler  per  dilToronlias  ultorioros,  videli- 
cel  cnnverti/jile,  et  non  converlihile.  Nec  esl 
siniilo  rlo  in  quid,  (jui;i  liic  non  reperitur 
ratio  partis  et  totius,  sicut  il)i.  Vel  si  volue- 
ris  ponoro  a^quivocationom  ojus,  dic  ul  ibi 
consoquonlor  notavi.  Eligo  quod  molius  vi- 
dehilur,  ot  dic  consoquenler.  Do  iiumero 
vero  rniver.salium  liahes  prohahilia,qua' 
ihidem  assignavi  s:ilis  in;.'oiiioso. 

Ad  alii  qua*  lan^i^^unlur  de  q.iarlo  mcni- 
hro,  dico  ad  priin  iin,  quod  non  coinpara- 
tur  accidens  in  proposito  ad  illani  plurali- 
lalom,  ul  di.xi  prius,  quia  nxspocl  i  talium 
iion  accidons,  .sod  spocios  dicilur. 

Ad  socundum  ^U"  i>orsoitalo  quarli  modi, 
quod  salis  duhium  ost  de  illo  niodo,  socun- 
duni  qiiod  Aucloros  varie  Iraclant  do  illis 
inodis  1.  rosterioruin.  Sod  hrovilor  pi-o 
nuiic  dico  cuin  l.inconiensi  I.  ro^lc- 
rioruin  (juod  tanluiu  suiil  duo  modi  in- 
lia-rondi  por  so,  .'ciliccL  primus  el  se- 
cundus,  lorlius  autini  ost  modus  S(jlil;i- 
rie  es.sondi,  ol  cpiarlus  ost  modus  caus;in- 
di  :  ot  sic  oplimo  dixit  Doclor,  (|uo  1  acci- 
deiis  communo  iion  por  so  inesl,  licel  per 
so  forlo  causolur,vel  liah(»al  por  se  caus;im, 
do  ((110  noii  rof(>rl  inodo.  Iii  ({uarlo  onini 
modo  forlo  aliud  ost  suhjoclum  proposiliu- 
nis,  sou  loculionis,  et  nliud  accidontis,  ul 
liahot  vidori.  I.  1'ostoriorum.  Dato  otiain 
quod  (piarlus  inodusossol  inodus  iniiaTon- 
di,  ut  aliis  vidotur,  niliil  ad  proposiluni, 
quia  lo(iuilur  liic  do  porsoitato  siinpliciior 
necossario  inli;oroiitis,  cujiismo  li  osl  lan- 
lum  i)oi*soitis  primi  ol  socundi  modorum. 


itl  palol.  (..Miidquid  igiltir  dicanl  Alphara- 
hius,  All>erlus,  ol  Tliomas,  Iwcc  sentciilia 
divi  Linc(jniensis  placol. 

Ad  terlium,jani  in  prinripio  primi  duliii 
leligi,  qu(xi  ralio  rniversalis  per  se  con- 
vonil  Accidonli,  el  ila  pradicari  d^  pluri-  Aci.jrn: 
bufi,  >ed  non  ihi  slando,  quia  pcr  lioc  non  '^'"**'' 
liabelur  ralio  accidenlis,  scd  addemJo  in 
quale  accidenfalr,  non  convertibile  :  el  ila 
totum  illud  convenil  oi  per  so,  ul  dolonni- 
nat  inliaM-enliam.  Sed  si  ox  hoc  inferalur, 
er^o  non  pra}dicalur  p<?r  accidens,  vel  in 
qualoaccidont;de;  non  sequilur,  ul  palel, 
do  qiio  amplius  inqua^sl.  .sequonle  perlrac- 
lahitur. 

Alaliud,  polest  ncg^iri  convorlihililas  ss. 
cujuscuniquo  accidoiitis,  respeclu  cujus- 
cuiiKiuo  suhjocli ;  noc  exompla  illa  hoc  os- 
tondunl,  nisi  capianlur  in  apliludine,  el 
eti  im  non  orant  accidentia,  ut  hic  loqui- 
mur,  de  lioc  infra  magis. 

Ouod  ullimo  tangilur  de  illis  Iribus,  sci- 
licol  essenliali,  per  se,  et  converlibili,  polest 
dici  quod  niliil  suporfluum  ponil  Doctor. 
Esscnliale  onim,  exlonsivoloquendo,  polcsl 
poni  csse  iii  i>lus,  quam /rrstf,  el/^er***, 
quam  convcrtibili^.  Vol  potosl  sufticienler 
ad  proposilum  dici,  quo  l  lionxi  essentiate 
proptor  pra-dicata  primi  modi;  convtrtibile 
autoin  proptor  pitodicala  secundi  motli;  el 
//<?;•  s<?  proptcr  utrunKiuo  :  sod  de  hoc  pa- 
rum  rofert,  quomoducumqueoxponalurju- 
dicio  hoiii  viri,  cum  nun  sil  arliculus  Ki- 
dei.  Vuluil  breviler  Ductor  oston<iort>,  qucni 
pra'lor  Genns,  Differentiam,  Speciem,et 
Propriuin,  i\n}v  sunl  pra'dicala  essenlialia, 
quantum  ad  Iria  prima;  et  pi^rso,  quanlum 
ad  umiiia;  el  convorlihilia,  quanlum  ail 
quarlum;est  daro  quinlum  praNlicalura. 
quud  esl  .lccit/'iii. 

.\d  ulliinum  de  iila  diclamlione,  dico 
(luod  Duclur  lo(|uiluriii  manifosiiuribus,  el 
quumu<tu  inlelligi,  el  exponi  univorsaliler 
dolM»al,  dixi   copioso  supni,  q  lo  l*i. 

cap.  de  (lo  i-pius,  elia  Aiai  a- 

miMUis,  ol  aiiiji  plori; 


.Stvundo.  cin'a 


:i  <ii<.  ta  iu  :uiuU<i- 


ne  argumenloruiit  k» «  ui  runlaliqua  muUva. 


ak 


:m 


SnPEll  IINIVKUSALIA  POIUMIYUII 


I'i'iiii().  quare  dixil  Doclor  in  solulione  pri- 
iiii  piincipiilis,  (iccnfcns  incsac  albo  poUus, 
quinn  alheit.ni,  cuni  lanien  li;vc  sit  vcra, 
Albeilo  csl  accitlcns,  accidcns  aulcni  csl  in  eo, 
ul  iii  suhjcdo  quod  dcnoniinal,  uL  supra, 
quirsl.i)  10-11. diclum  csl.toLcradicta  inil- 
la  solulionc,  lacLa  sunljamsupra.Secundo, 
vidcLur  quod  nialc  dixiLinsoluLionesecun- 
di,  cL  LerLii  principaliuni,  quod  qualHas  sit 
accidens,  uL  hic  esL  sernio  dc  accidenLe, 
quia  qualiLas  esl  absLracLum  a  subjecLo, 
debuit  igiLur  dicere  (/zi'?/^?,  sicuL  prius  di- 
xiL  albiim,  ei  non  albedo. 

Item,  quomodo  sumendo  accidcns  pro 
iino  novcm  Procdicamcntorum  liaec  erit  per 
se,  Qualitas  est  accidens,  cum  tunc  nihil 
aliud  dicatur,  quam  quod  qualiLas  es'  qua- 
litas  et  tunc  est  prsedicatio  cjusdcm  dcse, 
qute  proprie  non  videLur  prsedicaLio,  quia 
non  prx  alio  dici. 

ILem,  vidcLur  quod  inconvcnicnLer  dicaL, 
aliquam  speciem  qualUalis  non  csse  acci- 
dens,  sed  proprium,  uL  cxempIificaL  de 
risibili.  Tum,  quia  lunc  proprii  csset 
prijprium,  cum  cujuslibet  spccici  sit 
demonsLratio;  lum,  quia  tunc  distinguc- 
retur  proprium  realitcr  a  suo  subjecto, 
."^ive  ejusdcm  ,  sive  alterius  praedica- 
menti  sit,  et  maxime  quando  csset  alte- 
rius  gcneris  ,  cum  Generalissima  sint 
impermixta,  et  rcaliter  distincLa,  quan- 
Lum  ad  absoluLa,  uL  communiLer  poniLur. 
Est  etiam  illud  dictum  contra  communem 
scholam  Scotistarum,  ut  patet.  Alia  plura 
possent  ibi  addi,  quoc  omitto  pro  nunc. 

Ad  ista  brcvitcr  rcspondeo.  Ad  primum 
(sicut  prius,  articulo  secundo,  exponcndo 
litteram,  tetigi)  quod  intentiones  secundoe, 
et  maxime  isla  quinquc  Universalia,  appli- 
cantur  subjeclis,  sou  fundamentis,  sub  illis 
modis  signlficandi,  sub  quibus  sunt  pryedi- 
cabilia  actu  exerdto,  secundum  exigenliam 
talis  intenLionis  :  q\.  quia  accidcnLia  non 
sunt  nata  pra^dicari  de  subjectis,  facta  pri- 
ma  abslracLionc,  qua3  esL  a  subjecLo,  ut  est 
albcdo,  quare  recLc  dixiL  UocLor  album  cs- 
se  accidens,  ut  hic  loquimur  de  accidente, 
et  non  albpdinom.  Et  cum  dicis,  quod  albe- 


do  est  accidens,  nego,nisi  capiatur  accidens 
primo-inlentionalitcr,  ct  tunc  est  priedica- 
tio  pcr  se,  et  non  accidentalis. 

Ad  aliud  dico,  quod  Doctornon  dixit  ex- 
presse  qualitatem  csse  accidens,  nisi  pri- 
mo-intentionale  .  Verba  autem  sequentia 
intelligenda  sunt  mulando  abslractum  in 
concrctum,  qucc  cum  idem  significcnt,  li- 
cet  tamen  vario  modo,  non  curavit  mutare 
verba  in  ordine  ad  significatum,  quia  idcm 
cst,  subintellcxit  nihilominus  variationcm 
vocis,  ct  modi. 

Ad  aliud,  alias  saepe  notavi,  et  maxime       28. 
q.  4.  Anteprasdicamentorum,  illam  ambi- 
guitatem.  Potest  enim  dici,  quod  est  praedi-     Oualitas 
calio  per  se  ejusdem  de  se,  uno  modo.  Vel   ^^^  ^°*^'" 
subtilius,  quod  licet  accidens  in  proposito,  proposiUo 
ct  qualitas  eamdem  rem  dicant,  non  tamen 
eumdem  concepLum  adoequatum,  seueam- 
dem  rcalitaLem,  auL  formaliLaLem  ejusdcm 
rei,  sicut  ens,   substanlia,   corpus  vivicm, 
animal,  ct  homo,  eamdem  rem  dicunt,  non 
tamcn  earadem  formalitaLem,  siverealiLa- 
lem  :  quare  unum  de  alio  poLest  pra^dicari, 
et  esse  communius,  etiam  in  eodem  generc. 
Qua3re  hunc  4.  Metaphysicse,   et  alibi,  et 
pondera  bene  totum  cxaminando. 

Ad  aliud  potest  dici,  quod  loquilur  Doc- 
tor  hic  famose,  cx  communiler  concessis  a 
Doctoribus,  quantumad  realem  materiam. 
Vel  ut  prius  notavi,  quod  risibilc,  praeter 
aplitudinem  quam  importat,  potcst  vel  si- 
gnificarc,  vel  connotarc  qualitatem  secun- 
dse  speciei.  Primo  tamen  modo  est  pro- 
prium  hominis, 

Vel  sustinendo  quod  esset  simplicilcr,  et  20 
pra3cise  qualitas,  posset  negari  quod  infer- 
lur,  quia  potcntioe  naturales  sunt  ita  pro- 
priaquod  non  species,  neque  subjecta  alio- 
rum  propriorum.  Velforte  stalus  ponendus 
cst  in  secundo,  ut  in  simili  soepe  habet.  Vel 
sustinendo  dicta  Burlei,  quod  solum  subs- 
tantiarum  sunt  propria  simpliciter,  aliorum 
vero  non  nisi  sccundum  quid,  ut  polest  eli- 
ci  cx  dictis  hujus  0.  Mctaph.  quoest.  1.  Sola 
enim  substantia  est  subjectum  supportans, 
seu  principalis  sustentationis,  aliavero  tan- 
quam  media  qmfdam  inter  primum  et  ulti- 


or.KSTln  X\XV 


.T03 


nia  :  srMlpriiiii  iiiodi  flicfiidi  iiingis  |iI;ic<*mI; 
el  sunl  fjolius  conformes  (luclrinx'  hnjiis, 
el  fund.iinontis  SiL'p<;  prius  sufiposilis,  in 
his  (ju;i!stionibus,  quare  leclor  alliMuial. 

Ouod  lan;,'ilur  dc  dislinctiono  l*ra;dica- 
menloruin  facilius  solverflur  ex  diclis  hu- 
jus,  sed  vide  copios(?  siipcr  r>,  Melapliysi- 
ca3  ipsuin,  cl  alios,  nt  scis. 


Accidens  cst,  qitod  ndrst,   ct  nhrxt,  prtvtcr  fub- 
jccli    coryiijilioiicm,    clc. 

QU^STIo  \\\V 

Ulrum  /ucc  ilc/itiilio  sil  rojirrnirits, 
Accidcns  est,  quod  adcst,  vel  abest, 
pra3ler  sul»jecli  corruptioiieni 

D.  Tliomas  de  xpiritunlil/us  crealuris,  arl.  ult.  ad 
7,et  Oputc.  48.  crt/).  8.  Cajet  cnp.  de  accidenti. 
.K^'i(lius  I.  Post.  te.it.  IS.  Okam  1.  partc  Lig. 
cjp.  'Si.  et  in  l.og.  textual.  cap.  de  accidenle. 
Sudis,  Tolet.  I.ovan.  (]oinpl.  (^oitiinhr.  cap.  de 
Afcidiiili.  Joan.  Aii;,'l.  Urasavol.  supcr  liaiic 
(/lufstionem.  Tarl.  rap.  de  Accidenli  qutrst.  1. 
AHkmIiis  Parviis  i/uiv.sl.  unica  de  .\i  ciilenti.  Jo&n. 
a  .Maj,'ibtri.s  </\tirsl.  I').  J'nriiiiat'ilium.  .\ntoniuH 
Andrcas  cap.  de  accidenli.  Ilnvius  ibidem  qucett. 
W.  .Merinero  cap.  (>.  ile  Acriilenti,  disp.  unicu 
i/ua^nt.  I.  Tnrrfjon  cn/).  dcAr.  i/mrst-  I.  Ilurlado 
dis/iut.  ti.  I.or/iciv  seclioiie  (J.  .Vvorsa  i/iuvst.  \\. 
Loi/.  scct.  '».  Kodriifuei:  7U(r«/.  'l.de  Accid.  art. 
:i.  i't  l. 

I  Ouod  non  videlur,  1'iiino  j^eneraliler, 

/''■''""""■    uia  daliir  per  copuialionein  :  siinilitcr, 

lu  /irn  /iiir-  *  •  ' 

tenf/irma-  q„i;,  ,if,n  ^^.yt  i|,i  (lenus,  ct  Diricrcntia. 

//1'//.  ' 

itiMii  ,  conlra  priinain  parliciilain 
ntlest,  rf  (thrsf,  ({uia  adcsse  et  ubcsso  est 
rci  exlr.i  aniiiiain,  ({uia  ades.se  cst,cujus 
cst  essc ;  .scd  liicdcbet  intciitii»  dcliniri  ♦ 
ij^iliir,  etc.  Siniililcr  lucc  inlcntio  arci- 
(/rns  potcst  unlvoce  coinpclcrc  rcbus  di- 
versoruiii  pMici  iini  :  .scd  Ista,  (u/essc,  et 
(ifirs.-^r  nmi,  ipiia  ijiiibus  cssv  noil  esl 
univiMMiii.  ncc  (u/rssc  :  sed  esse  non  est 
univiMMini  divcrsis  Pnedicaincnlis. 

Ilciii.  inlcnlio,  cui  incst,  ncccssario 
incsl,  ipii.i  iion  incst  alicui,nisi  iitconsi- 
deralur  al»  iiilcllcclu.  scd  sic  cst   iinper- 


iniitabilis.  .^iinililer  li(jcpatet  induclive; 
(|iiia  si  /tonio  cst  Spccies,  nece.ssarlo  e»t 
.Species,  et  aninifil  neces.sario  est<jeiius: 
ergo  Iia;c  iutentio  dccidens,  si  iiiest  ali- 
cui  subjeclo,  inest  ei  necessario,  el  ita 
non  adesl,  el  al>est. 

Item,  conlra  secundam  particulaiit  ali- 
quod  accidens  conununenccessarioinest 
ut  qiiantitas  honiini,et  nigredo  corvo,  et 
alb(,'do  cygiKJ ;  ergo  non  possunt  non  in- 
es.se  subj«.'cto,pr;elcr  ejiis  corruptionein. 
Quod  accidens  ut  liic  siimitur,  dicu- 
tur  de  istis,  pab't  pcr  Porj)liyriiim,  qui 
dividit  accidens  in  accidens  srparabiiet 
ct  accidens  inseparaljii'.  Siiniliter  ra- 
lione  ;  quia  oinnf^pra-dicatum  non  e.ssen- 
lialc,  vel  est  proprium,  vel  accideiis,  ut 
bic  suiiiilur  ;  quando  dicitur,  lloino  est 
(/iianfiis,  i/uiinfuin  cst  pr;udicatum  non 
es.sentiale,  et  non  proprium  ;  ergo  acci- 
den.s. 

Itcm ,  corruj)lio  non  adest  pnftcr 
subjecti  corruplionein  ;  (|uia  opponilur 
sibi. 

Itcin,  accidcns  abcsl :  crgo  non  est; 
(|uia  non  inaiict  scparatum  a  subjeclo,et 
si  accidens  iion  cst,  subj«.'ctiim  nou  esl  ; 
(piia  sunl  corrclaliva.  rrobatur,  omnis 
Specics  Ipsius  Lniversalis  est  relativum: 
crgo  accidens,  ct  non  vidclur  ad  uliud 
dici.  iiisi  ad  illu-l,  cujusest  accidens,  el 
illud  esl  subjectum;  ergo,  ctc.Simililer 
si  dcliniliosil  coiiveniens  relalivis  :  ergo 
in  ea  ponitiir  coiTelall\um  :  niliil  vide- 
lur  liic  posilum  pro  cunvlalivo,  nisi 
subjcctum  :  crgo  iilud  eiit  correiutivum 
dclinili. 

.\d  ••pposilum  csl  Porpliyrius  el  Aris- 
lotelcs  I.  Topicorum,  |>«)nens  consinii- 
lcm  dclinitioncm,  .\ri\iiens  es/.  t/mtd 
contint/H  cidcm  inesse^  ct  non  inessr. 
(pia'  csscnlirdib'r  \  id»Mur  cadem  isli. 

.Vd  quii  iiduiii,  «]iK>«l  ilc!l- 

nilio.  si  congrue  intelliirulur.  .H;ilis  con- 
\cnicnter  esl  ussivnala.  I  bi  scieuiluiu 


-m 


SliPEK  IINIVEKSALIA  POUIMIVKI 


est,  quod  (((/csf  ol  ahcsl,  sivc  i)iessc',\cl 
nnii  inesse.  qu;r  ponil  Ai'islolelcsin  sua 
(lciinilionc,  sunl  aMiuivoca  [mmx  inlen- 
lionis.  vl  sccuuihe  inlcnlionis.  Ut  sunt 
noniina  prinia^  intcntionis,  dicitur  7. 
Mctapli.  conte.xt.  "-2.  cl  inde  Accidenlis 
esse  esl  inesse,  et  lioc  de  accidcnte 
rcali,  de  quo  loquilur  ibi ;  sic  etiain  su- 
milur(/(tee,  eiahesseS.  Pliyslc.  cont. 
G2.  el  inde,  ubi  dicitur,  quod  Impossi- 
bile  esl  icleni  siniiil  aclesse  eideni  sub- 
jeclo,  el  abesse  ab  eodeni.  Alio  niodo, 
incsse,  vel  adesse  est  nomen  secund^T) 
intentionis,  el  signilicat  pricdicationem 
eorum,  qua^  suntextra  cssentiam  sub- 
jecti,  vcl  alterius  generis  a  subjecto, 
sicut  pnedicaride,  dicit  propriam  prae- 
dicalionem  essentialem  eorum  qua3  sunt 
in  eodem  genere  cum  subjecto  ;  scd 
.adhuc  inesse  secundo  modo,  sumitur 
inessesu-  dupliciter.  Propric,  et  sic  non  inest,nisi 

milur  du-        ^  .  , 

piicUer.  accidenlibus  comnmnibus,  vei  commu- 
niter,  et  sic  inest  singularibus  acciden- 
tibus,  etisto  modogenerali  sumitur  esse 
in  ,  in  divisione  quadrimembri,  quam 
ponit  Aristoteles  in  principio  Pr^dica- 
mentorum,  et  adhuc  communius  su- 
mendo  inesse,  dicimus  communiter  in 
omni  propositione,  pra3dicatum  inesse 
subjecto,  vel  non  incsse,  sicut  generali- 
ter  dicimus  in  omni  propositione  esse 
prcedicalum,  et  siibj eclum,qmliscum- 
que  fuerit  pra^dicatio. 

Prima  distinctio  videtur  probabilis, 
inconveniens  enim  est  Logicum  defmire 
et  dividere  per  res  prima3  intentionis, 
prnesertim  quando  definitum  estsecunda 
intenlio  :  vel  dividere,  si  aliquamembra 
divisionis  sint  res  secunda3  intentionis  : 
sed  illius  divisionis  quadrimembris  ma- 
nifestum  est  duo  membra,  scilicet  dici 
de,  et  non  dici  de,  esse  intentiones  se- 
cundas.  Secunda  distinctio  de,  scilicet 
inesse  ,  scilicet  proprie ,  ut  accidens 
comniune  ;  communiter  ,  ut  accidens 


(Hiudlibct  ;  cummunissime,  ut  omne 
praMlicatum  de  subjecto,  patet  ex  defini- 
lionc  A)'istoleIis  1.  Topicor,  ct  divisione 
cjus  in  principio  Pra3dicamcntorum,  et 
communi  modo  loquendi. 

Consimiliter  tripliciter  dicitur  prcedi- 
cari  de ;  proprie,  pro  his  quie  sunt 
supcriora  in  eodem  genere  ;  communi- 
ter,  pro  omni  eo,  quod  est  commune  ; 
communissime,  pi'0  omni  eo,  quod  spe- 
cificat  rem  hujus  verbi  est,  in  proposi- 
tione.  Primo  modo,  sumitur  in  princi- 
pio  Prittdicamentorum.  Secundo  modo, 
in  definitione  Universalis,  in  lib.  Peri- 
hormenias.  Tertio  modo,  in  divisione 
Porphyrii,  divisione  secunda,  quam 
ponit  post  definitionem  Generis,  et  in 
definitione  Individui.  Sumendo  igitur 
adesse,  \Q\inesse  ^vimo  modo,  per  il- 
lud  intelligitur  genus  accidentis,  cum 
una  differentia,  scilicet  pra^dicatum  non 
cssentialc,  vel  genus  intermedium  inter 
Universale,et  accidens  sic  intelligitur  in 
definitione  proprii  per  :  accidit,  resi- 
duum,  hoc  est,  abesse ,  etc.  ponitur 
loco  differentiae,  et  correlativi  ipsius  de- 
finiti.  Similiter  in  definitione  Aristotelis 
contingit  inesse,  et  non  inesse,  id  est 
non  necessario  inest  subjecto. 

Sed  tunc  est  dubium,  qualiter  de  ac- 
cidentibus  inseparabilibus  dicitur  acci- 
dens,  et  multis  aliis,  ut  quanto,  et 
hujusmodi,  qua3  necessario  insunt :  non 
tamen  sunt  propria.  Potest  dici,quod  il- 
lud  est  verum  de  illis,  sicut  de  aliis  per 
se  loquendo,  sicut  enimper  se  substan- 
tia  pra3cedit  accidens  tempore,  sic  acci- 
dens  commune  quodcumque,  cum  non 
habeat  per  se  causam  in  subjecto,  non 
inest  necessario,  vel  per  sc,  quantum 
est  ex  parte  subjecti. 

Contrasic,  proprium  abest;  quia  sub- 
stantia  pra3cedit  illud  accidens,  sicut  et 
accidens  commune,  ut  Aristoteles  intel- 
ligit  de  accidente  7.  Metaph.   Si   vero 


Proedicari 
de,lriplici- 
ter  suini- 
lur. 


QIJ.KSTIn  \\\V 


:m 


(Jicas  per  se,  quuntuin  esl  ex  (nirle  acci- 
rlciilis,  falsiim  esl.  AliqiKMJ  fiiiiii  acri- 
dens  ('(iiiiiiiiiiie,  licel  non  lialteatcaiisaiii 
per  se  in  subjeclo,  taiiifii  ImIh-I  causain 
necessariaiii,  iil  /juftntiias,  el  ila  sil»i 
n'pu},'naf,  (pianluni  est  ex  se,  iion  in»'sse 
subji.'(li»,  iii  (|ii()  li;ibi't  lalfincaiisain  nc- 
cessariani. 

Meo  exponitiir  illiiil  alio  niod"»  sic. 
Ahcsi  socunduiii  intfllecluni,  praHcr 
snbjccli  corruptionein  id  esl,  (lestruc- 
tioncm  essentialis  intelleclus  subjecti . 
Conlra  sic,  I*n>j)riuiiiabest,quiaSpecies, 
cuiii  sit  prior  natura  proprio,  coniplete 
potest  intclligi  sine  proprio.Dicitur,((u<Kl 
accidens  abest.«ecun(Juiii  inlellectuinper 
positionem  sui  oppositi,  (ira-ter  subjecti 
corruptionem  :  non  sic  pntprium  ,  id 
eat,  accidens  est  pra;dicatum  non  essen- 
tialc  subjecto,  sub  cujiis  o()pi)sito,potest 
subjcclum  intcIliL,M  conqilfte.  sine  repu- 
gnaiilia  inlellectiium  :  non  sic  pn)- 
priiiiii  abest,  et  lioc  brevius  ex()riiiiilur 
sic  :  accidens  inest  non  ()er  .se,  vcl  n<»n 
convcrlibililer  ,  inlelligendo  incst,  ut 
priiis  dictum  esf  :  ct  iste  est  inlcllectus 
dclinilionis  I*oipliyr.  ct  .\rislofclis,et  sic 
intt'lli}^n'ndo  ulraciue  csl  cortvenicns. 
Confra  illiid,  si  liaic  definilio  sit  conve- 
nienffr  datii ;  vv>j:n  iiicsf  dcrmilo  ()er  se  : 
erj<o  accidens  ()er  se  adest,  el  abest. 
erj^'o  ()er  .se  adcsl,  •f  si  lioc,  ergo  n<»n 
()olest  abe.ssc.  Sei'iin<la  consequcnlia  pa- 
tet,  i(uia  a  c<>(»iilali\a  fciict  ad  alfcram 
parl<  111. 

C()nsiniilit«>r  ()i»l<'st  argiii,  ((ii<>(l<>nine 
nccidcns  abest  (>er  lioc  me<liuiii,  onuio 
acritlens  per  se  adest,  el  ahest,  et  sic 
non  adcst. 

Ilcm,  oinne  accidens  nccessario  incsl, 
quia  incsse  est  de  e.ssenlia  acci<lcnlis,.se(l 
omne  a<'cid<'ns  necessario  esl  accitlens  ; 
ergo  oiniK'  accidcns  iifcssario  inesl. 
Minor  ()al<'l.  <(uia  lia>c  esl  nece.ssaria, 
Omne  arriiiensesf  acvidens  ;  <iuia  piu'- 


dicatur  idein  de  sa  :  ergo  est  vera  nim 
iiiodo  necessilalis. 

•Vd  ((riiiium  ist<»rum  dicitiir,  (\u(k\  non  5. 
.scqiiitiir  :  per  se  ades!,  et  abest ;  ergo 
per  se  ficlest :  sed  esl  falluciu  a  secun- 
duni  qiiid,  a<l  sirnpliciter,  sicul  non  le- 
iift :  Contingens  neressaritt  est  contin- 
gens;  ergn  rontingens  ncccssario  est. 

C<»ntra,  a  (^'enere  |)Osilo  sub  dilTeren- 
tia,  tencH  ad  genus  simplicilcr,  ulsequl- 
tur  :  Aniniai  raiionaie ;  ergo  animat, 
scd  istud  totiim  abesf,  etc.  esl  I<»codif- 
ferentia\  rcspeclu  liujus  adest  :  ergo 
conseqiicntia  bona. 

Potest  igitur  dici,  ((ikmI  consequenlia 
esl  aliqiio  iiiodo  bona  :  sed  Anlecedens. 
et  Consequensest  distinguendum  secun- 
dum  compositionem  ,  et  divisionem  ; 
<(uia  per  se  potest  dctcrminureinliiKren- 
tiam.  et  sic  est  utraque  vera  ;  vel  inlue- 
rens,  et  sic  utra<(ue  falsa.  Kt  isto  inodo 
noii  (»onitur  per  se  in  d<'rmiti<.inc  acci- 
denfis,  lioc  est  dictu,  qu<)d  illud  pnrdi- 
cafiim,  /nfest,  clc.  ()er  se  incst  liuic  sul>- 
jcclo  acrif/ens,  sed  i<l»'in  ()r:edicalum, 
scilic<'l  aifesi,  d»'fermiiiatuiii  per  se  non 
inest  subjecto. 

Ad  secundum  <licitur  simdiler,  quoii 
tam  miiK.r  ,  qit.im  conclusio  esl  vero 
ut  neresse  delerminat  inli;i'renliam,  uli- 
ter  non. 

-Vd  (irimum  argumcntum   |)rincipale       6. 
()atef.  ((ualif<'r  ibi  ().>iiifiir  (lenus,  el  IHf- .lli/I^'*' 
feniilia.ct  <(ualiler  ()cr  lotum  copulatuiu 
cst  aliud  ciicumlocutiim. 

Ad  .secundiim  ()atet.  qualiler  suiiii- 
tiir  ibi,  at/est,  ul  esl  nomen  secunda»  in- 
tcnfionis. 

Ad  aliud  (>riiKM()alepntet,quoii  quod- 
libct  accid<'ns.  <(uo«i  non  esl  propriuin, 
adesl,  el  ai>esl  secumium  intelUvlum,ila 
(juoti  subjectum  potesl  intelligi  subejus 

O()()08il0. 

A<l  aliud  de  currupli»»ne  dicilur,  quotl 
adesl  praler  Ci>rruplionein  iliius  sub- 


fJOa  SIIPEI{  1'NIVEKSALIA  roUI>IIYI{ll 

jecli ;    »|uiii  «'sl   iii  eo,   quod   iii:iiu'l   iii  est  achiMiuatio  ivi  ad  inloliecluiii,sed  non 

traiisiiiiilalioiic.  ut  in  subjocto,  v\    illud  esl  ila  in  rc. 

non  curruiiiiiilur.  Ad    primuin  istoium   dicitur  ,  quod 

C.ontra,  si  sit  in  illo,  ut  iii  subjecto,  subjectum  est  relalivum  per  accidens, 

lunc  est  corrui)lio  illius  suljjecti ;  igilur  (piia  aliud  dicilur  ad  ipsum  :  et  de  illis 

non  adest  i^rietcr  corrui)tionem  subjcc-  non  inteliigilur  dicluni  Aristotelis,  sed 

li,  tantum  de  relativis  per  se,  quia  scibile 

Dicitur   quod  si  adest  materia,   lunc  potest  cognosci,    non  cognita   scientia, 

cst  rorniiile  accidens  ejus,  sed  non  opor-  cum  sit  naturaliter  prius  ea.  Si  dicere- 

tet  quod  sit  corruptio  ejus,  quia  ejus  di-  tur  pra^ter  subjecti  corruptionem,  id  est, 

citur  corruptio,  quod  denominalur  ab  ejus  cui  talis  intentio  inest,  iliud  non  va- 

ea,  et  illud  non  est  ejus  subjectuin  :  et  let :  quia  illud  est  res  prima3 intentionis, 

universaliterita  est  in  accidentibus  sub-  et  ita  inconvenienter  in  defmitione  ali- 

jectum  non  denoininantibus,  sed  alia  a  cujus  secundag  intentionis  poneretur. 

subjectis.  Sicut  locus  est  corporis  locan-  Ad  aliud  dicitur,  quod  prima  propo-       8. 

tis,  ut  accidcns,  sed  non  est  locus  cor-  silio  vera  est  dehabitu  principiorum.qui 

poris  locantis,  sed  est  locus  corporis  lo-  dicitur  intellectus  :  qui  distinguitur  con- 

cali  :  passio  vero  locantis,  ut  dicitur  4.  tra  scientiam,  qua3  est  proprie  Iiabitus 

Physic.  contcxt.    28.  et  inde  ;   sic  actio  conclusionum  demonstrationis.  Ulterius 

est   patientis,  ut  subjecti ,  sed  non  est  potest  dici,  quod  intellectus  intelligens 

aclio  patientis,  quianondenominat  sub-  subjectum  esse  sub  opposito  talis  acci- 

jeclumsuuni,  sed  aliud.  dentis  inseparabilis,  est  falsus  ;  sed  non 

Aliter  dicilur  ad  primum,  quod  adesf  inlellcctus  intelligens  subjectum  sub  op- 

prcefer  subjecti  corruptioneni  ,  id  est,  posito  talis  accidentis,  qui  est  simplex, 

subjectum  potest  inteiligi  sub  eo,  et  cjus  non  componens,  vel  dividens  ;  quia  tan- 

opposito  sinedestructione  sui  intellcctus,  tum  circa  composilionem,  et  divisionem 

vel  sine  repugnaiitia  intellectuum.  est  veritas,  vel  falsitas. 

Ad  ultimuni  dicitur,  quod  si  accidens  Tertio  modo  dicitur,  quod  subjectum 

abest  sicut  liic  suinitur  ,  non  sequitur  non  vere  potest  intelligi  sub  oppositoac- 

ipsum  non  csse  :  quia  illud  sic  intelligi-  cidentis    inseparabilis  ,  tamen  vere  po- 

tur,  quod  subjectuiu  potest  intelligi  sub  test  sic  intelligi  sine  regugnantia  intel- 

opposito  accidentis,  unde  ex  hoc  non  se.  lectus  ;  quia  si  sic  intelligatur,  nonest 

quilur  (piod  non  sit.  repugnantia  intellectuum. 

Contra,  per  Aristotelem  in  libro  Pra3-  Ad  quoddam   argumcntum   superius 

dicamentorum  cap.  de  Pelatione,  Unum  factum,  scilicet  inlentio,  cui  inest  neces- 

correlativorum  non  polest  definite   sciri  sario  inest;  dico,  quod  illud  concludit, 

sine  allero,  subjectum  et  accidens  sunt  quod  accidensnecessario  inest,  ut  neces- 

correlativa,  ut  dicitur  supra  opponendo:  sar /o  determinat  inhasrentiam,  non  in- 

igilur   subjectum   non   potest  complete  ha^rens. 

inteiligisineaccidenle  :  igiturnonpotest  EXPOSITIO 

intelligi  sub  opposito  accidcntis.  ^^    t.          t.  .     .  .       •  • 

,          .  De  Primo.  Patent  termini  ex  saepe  prms       9. 

tem,  mtellectus  solum  verorum   est,  ^ictis,  videlicet  quid  accidens,  quid  defini- 

sed  non  est  verum  subjectum  esse  sub  ^,-,^  ^t  quoties  sumantur.  Intellectus  vero 

accidente,  et  ejus  opposito  ;  ergo  non  est  definilionis  in  solulione.qua3stionis  pertrac- 

mlelligibile.  Minor  palet;   quia  veritas  tabitur.  QucE,  etquot  sint  conditiones  bo- 


OU.i:>Tln  WKV 


.m 


nsD  (lefinilionis,  priiis  nolavi.  el  C.  Topiro- 
rum  2,  Poslerioniin  7.  .Mct.ipliysica;,  el  li- 
bro  (Jo  I)r'finil,i(>ne  Ik)Clii,  «?l  .'ilibi  ph-rnm- 
que  palol,  Onlo  qua\slionis  convenion.s,  si- 
cut,  priiis  (lo  aliis  l.nivor.salihus  pioceden- 
(lo  (lirlum  osl.  (liim  onim  sin«,'nlari.s,  in- 
quanlum  laiis,  non  .sil  dofiiiilio,  priu.s  oral 
vidondiim,  an  Aocidons  sil  rnivorsale, 
quam  inv(.'sti;,'andum  do  ipsiiis  delliiili(me. 
Divisio  communis  osl,  nisi  quod  si'cunda 
pars  subdividi  polosl,  ul  stalim  palobil  in 
proccssu. 

10.  I)k  Skccndo.  .\rguit  pluribiis  rationibus 
pro  parlc  negaliva.  Primo  modiis  Topicis, 
sou  commuiiibus,qua>  idi'oc(jmmunia  sunl 
quia  po.ssuiil  non  solum  ad  ist.im  dotinilio- 
nom  impugnaiid.im,  sod  ad  plun\s  aliasap- 
plicari,  ut  supra  palol  :  quonim  primum 
esl,  quia  dalur  por  copulalionom,  conlra 
Pliilo.soplmm  <».  Topicorum.cap.  i;{.  Sccun- 
dum,  quia  non  dalur  porgonus  ol  dilToren- 
liam,  contra  Fliilo.soplmm  ('».  Topicorum, 
cap.  i.  ot  c.ip.  H.  M('t;ipli.  doindo  ar^uitpor 
modia  propria.  Primoconlr.i  prim.am  parli- 
cu!am,  scilicol  a'/rsl,  el  ahcsl,  qiiia  compo- 
lunl  ista  rebiis  o.xtr.i.  oIikju  inlonlioni.qiuT 
hic  dobol  dofiuiri.  Kl  oliam  qui  i  lali.n  non 
sunl  univoca,  quibus  inlontio  accidonlis 
osl  uiiivoca,  (jiKjd  ost  contr.a  ralionom  par- 
lium  dofinilioiiis,  (lui.i  siciil  lu^c  dotiiiilur, 
il.i  noc  dotiiiil  a^quivocum  pro  substrato. 
(Ju.olibolonim  pars  dotiiiilioiiisost  in  plus, 
iiuam  dctiiiiliitii.  J.  Poslcriorum.  ol  idoo 
inconvonil  dofiiiilum  pr;odic.-iri  do  aliiiuo 
univoce,  d(»  quo  non  pra'dicolur  dcfinions. 
Docbirat  .iiitom  assiim[>liiiii,  oo  (iuimI  acci- 
doiis  univoce  convonit  irbus  divors  »rum 
(lenorum,  licot  iionomnium.olomnibus,  ul 
prius  diclum  osl  :  (iu;o  t:mioii  vorb;i  lia- 
iM-nl  oxpoiii,  el  suslinori  sicul  supra.  dc 
Oonoro,  noLivi,  el  alibi  :  .scd  abos.so,  ol 
ado.sse,  non  convoniuul  sic  robus  divor.so- 
rum  (Joiioruiu,  (luia  ipsum  esse  osl  a^iiui- 
vociim,  siciil  cl  /'/».«,  ul  sa'f>«'  loli^il  prius. 

11,  Dciii  lo;irK'uit  coulra  oamdomp^irliciibim. 
o.\  iiocossil;iic  inli;rsioiiis  inlonlionis  ci  «  ui 
applicalur.  (fuod  probat.  Primo  ex  immu 
labililalo.  soii  iicccs>it;itc   t'uudamoiili,   in 


illa  acceplione,  in  qua  ei  applicalur  inlon- 
lio,  scilicel  in  es.se  objoclivo,  el  cogiiito. 
Nam  sic  dicimus  species  e.sse  a^lernas.iHdo 
eis  osso  scienliam.ol  ipsas  e.s.sc  neccsse  esse 
el  liiijusmodi.  .Modo  (luod  inrsl  alicui  se- 
cundum  es.se  cjus  immulabile  el  nccessa- 
rium,  videtur  ci  n*»cc.ssario  incsse,  sicul 
qu(xl  inesl  contingenli,  inqiianlum  Uile,  vi- 
dolur  osso  conlingens  cl  conl'ngonU'r  ines- 
so.  Probali<lem  in<luclive,  malo  igitur  di- 
ciliir  qiKJd  accidons,  ut  cst  intenllo,  a^lesl 
el  abosi.  Uursus  arguit  conlra  secundam 
parlicubim,  .scilicot  prxler  suhjecti  corritp- 
tionem,  inducondo  in  accidenlibuscommu- 
nibus  insoparabilibus,  tamen  qua)  conlinen- 
lur  sub  .Vccidonte  hic  dofinilo.  (^)uo<i  si  ne- 
g;iro  ur,prob;il  primo,  testo  Porphyrio  hic. 
.Sccund(j  ralioiie,el  salis  claro.  Conlraoam- 
dom  pirlom  arguil  cx  ip-Hamol  corruplio- 
ne,  qiiia  sic  adossel  pr.rler  .selpsam,  quod 
implicat. 

Amplius  arguil  specialilor  contra  illam 
particulam,  nbeit;  et  polcsl  .sic  fonnari  ra- 
tio;  III:i  particul:i  iiiconvonientor  ponilur 
in  dcfinitiono  accidonlis,  et  universaliter 
cujuslibcl  dofinili,  qu.T  doslruil  naturam, 
ct  quiddilale:ii  ojus:sod  abcst  est  hujusmo- 
di  ri\speclu  accidontis,  ergo,  elc.  (lonse- 
(luciilia  palol  cum  majori.  Minorom  docla- 
ral  in  littora,  quia  si  abost,  sofiuilur  quod 
noii  est,  (luia  accidonlis  (?ss«»  esl  inosse.  7. 
.Mctaph.  loxt.  comm.  2.  Kx  quouUerius  in» 
forl  doslruclioiiomsubj«vii,quia  etiam  non 
esl.si  accidens  non  est  :quodpri>bal  ex  nalu- 
rali  simullalo  rolalivorum,  cap.  dea/a/i- 
7i/*7.Etsiquis  nogarol ipsa osse com*laliva, 
oslondit  ox  rationc  gonerali  omnium  Ini- 
vorsalium,utsuprado(iuolilM»t  dixit  in  locis 
suis.  .Vccidons  voro  non  vidoturaliud  corre- 
bilivum  halKTo.nisi  subi«vlum:quan»,  elc. 
Pulct  igi(urquo<l  illa  p;irli'*ula  ri6^.</  non 
sidum  dostruit  ipsum  acci<lons,  sod  eliam 
subjtvlum  ojus,  i|uod  potosl  e«e  omno  eiis 
maximo  limilatum  :  inc  i- 

liir.  cum  (anta  mala  ()|M>n>(ur  in  i.  i. 

Sicut  formavl  ho<-  ar.  i,  i(.i  j.mal 

lcctor  in  aliis.  quanil'  (i<>ii  .mui(  in  forma 
rc.solula,  qucMi  omitto  ipuus  solerUa*,  quia 


308 


SIJPKU  rNIVEUSALIA  POHIMIYIUI 


jam  exlra  funium  el  fiinum  navi^i,'amus. 

Ad  opposilum  adducit  rorphyrium,  et 
Arisloleloni  1.  Topioorum,  cap.  1.  consimi- 
liler  dolinicnlom.  l'lji  lanlum  esl  ditYeren- 
lia  in  verbis,  ideo  dicil  Doctorquod  esl  es- 
senlialis  idenlilalis,quia  eamdem  essentia- 
liter  essentiam  declaral  eisdem  essenliali- 
bus. 
13.  Conscquenter  respondet    ad  quoesitum. 

Ubi  sic  procedit,  primo  conclusionem  in- 
tentam,  affirmativam  videlicet,  proponit  ; 
condilionaliter  tamen,  sciMcel si  bene  inlel- 
ligahir,  et  declaratur  ipsa  definitio,  quod 
beneest  assignata.  Secundo,  pro  declaratio- 
ne  ipsius  adducit  duas,  vel  tres  distinctio- 
nes.Tertio  applicat  ad  propositum  membra 
quae  expediunt .  Ubi  duas,  vel  tres  notabi- 
les  expositiones  ipsius  definitionis  proponit 
et  aliorum,  et  ipsius  :  et  ultimo  complete 
describit,  seu  definit  ipsum  Accidens. 

Quarto,  et  ultimo  contra  dicta  objicit  du- 
pliciter,  et  solvit  singularissime. 

Prima  igitur  distinctio  est  horum  termi- 
noruui,  scilicet  adesse,  ut  loquitur  Por- 
phyrius,  vel  inesse,  ut  loquitur  Pliiloso- 
phus,  quod  scilicet  sumi  possunt  nunc 
primo-intentionaliter,  nunc  secundo-inten- 
tionaliter  ;  et  dicitquod  hoc  convenitsequi- 
voce,  sicuL  universaliter  in  aliis  patet. 
Qualiter  autem,  etquando,  el  ubi  sumun- 
tur  primo  modo,  deciaratde  mente  Aristo- 
telis,ut  ostendat  se  non  voluntarie  nec  pro- 
pria  imaginatione  loqui,  et  allegat  ipsum 
primo7.  Metapiiysicse,  text.  comm.  2.  et 
alibi  et  secundo  S.Physic.text.  comm.62.  et 
inde  et  potest  idem  expresse  haberi,  4.  Me- 
laphysicae  ad  longum,  de  primo  principio, 
et  veritate  ejus. 

Secundummembrum  principale  declarat 
^siTn,'  ^et  ^^  supra,qu8est.4.tetigit,scilicet<?ss(?  in  dis- 

dici   de,    tinguitur  contra  dicide.iiVi  quod  wer  se  ines- 
quid     im- 

portent.  se,  vel  adcsse,  seu  esse  m  secundo-intentio- 
naliter  accepta  significatur  prsedicatum  non 
pra^^dicans  essentiam,  nec  in  quid,  nec  in 
quale.  Per  dici  vero  de  secundo-intentiona- 
liler  sumptum  denominatur  praedicatum 
essentiale,  el  hoc  accipiendo  proprie  illos 
lerminos.    Unde  propter  famosam  et  va- 


riam  acceptioncm  istorum  lerminorum  ex 
usu  loquendi  Auctorum,ut  omnis  ambigui- 
las  lollatur,  subdividit  utrumque,  scilicet 
inesse,  vel  esse  in,  et  dici  de,  dicens  quod 
capiuntur  Iripliciter,  proprie  videlicet,  et 
communiter,  atque  communissime.  Inesse 
enim  proprie  convenit  accidentibus  coni- 
munibus,  ut  albo,  nigro,  sicut  dictum  est 
qusestione  praeeunte,  communiter  vero 
convenit  accidentibus  etiam  singularibus, 
ut  in  secunda  divisione  Antepra?dicamen- 
tali  habet  Arisloleles,  quse  est  quadrimem- 
bris.Communissime  autem  accipitur  secun- 
dum  usum  loquendi,  quo  in  onmi  proposi- 
tione,  sive  perse,  sive  per  accidens,  sive 
universali,  sive  singulari,  sive  in  praedica- 
tione  directa,  sive  indirecta  fuerit,  praedi- 
catum  dicitur  inesse  subjecto  ;  et  hoc  mo- 
do  Icquendi  ususest  Doctor  supra,  quaest. 
2.  cap.  de  Specie,  in  solutione  qusestionis 
ad  finem. 

Et  quia  forte  aliquis  diceret,  quod  istae 
distinctiones  positsede  ipso  inesse  non  sunt 
convenientes,  Doctor  consequenter  probat 
eas  ex  fundamenlis  Arislolelis,  et  Aucto- 
rum,  et  ratione  efficaci  tenere,etprocedere, 
imo  necessario  assignari.  Primo  primam 
quaeestin  primam  ei  secundumintentiones 
et  hoc  fundamento  tacto  supra,  qua^sl.  4.  et 
cap.  de  genere  est  alibi  iu  definitionibus 
superius  pertractatis  :  dicit  ergo  quod  defi- 
nitiones  secundarum  intentionum,  et  divi- 
siones  a  Logico  assignatse,  non  debent 
assumere  primas,  eo  quod  non  opponi- 
tur  res  primse  intenlionis  rei  secundae, 
nec  est  de  essentia  ejus,  nec  e  contra  : 
quare  cum  divisio  debeat  dari  per  op- 
posita,  et  definitio  per  essentialia,  patet  no- 
tabiIiter,etdemonstrative  intentio  Doctoris, 
quantum  ad  assumptum,  cumigilur  aliqua 
membra  illius  divisionis  quadrimembris 
prasdictse,  ul  dici  de  et  non  dici  de,  sint  se- 
cunda3  inlentiones,  quia  sunl  actus  signa- 
ti,  '&\c\iX prsedicari  et  suhjici,  ut  sjpra  dic- 
lum  est  ssfipius:  igitur  alia  membra  ejus- 
dem,  scilicet  inesse  seu  esse  in,  et  non  esse 
in,  erunt  secundse  intentiones  :  et  sic  patet 
secundum  membrum  illius  prima?  divisio- 


15. 


OU/ESTln  \\\V 


:I99 


ni.s.  Piinium  voro  inoniljruiu  cjus  probavil      lur  qunplnm  prj-dicanlur  de  pturibus,  qux- 


Iti. 


\ 


Dif.  de  sn 
niiliir  Iri- 
plicitcr. 


jam  supra  ex  fuuflamonli.s  Arislolelis. 

I)f'in'Jopn)bal  scrunflan»  divisionom,  qua; 
esl  subdivisio  secundi  moinl>ri  prinripalis 
prim;n  (livisionis,  .scilirolipsiu.s  iuesae  so- 
cundi)-inlenlionalilor  accopli ,  rocilando 
ad  majorom  oxpro.ssionom,  ilorum  illalria 
menibra  ipsius,  riuorum  prinium  palol  ox 
1.  Topicorum,  ubi  supra.  Sccundum  ex  il- 
la  socunda  divisione  .\nlopra'dicamonli 
praedicta.Torlium  fx  communi  usu  loffuon- 
di,  el  sic  palol  socunda  dislinclioauclorila- 
le,  ol  primo  auctoritalo  ot  raliono.  Dein- 
de  prosoqiiiturdistinclionom  oppositi  ip>ius 
ineaae  scilicot  dici de  dicens  quod  similitor 
accipitiir  triplicilor.et  rocto,  jiixta  rogulam 
Topicam,scilicot  quoties  difitur  nnum  oppo- 
aitorum  olc.primo  modo  proprie,  ut  in  illa 
divisione  secunda  Antopnodicamentali  acci- 
pilur.Secundo  modo  communiler,ut  in  dofi- 
nitione  Universalis,  I  .I*oriliermonias  accipi- 


dam  de  uno  solo.  .Nam  prajlicari  douno  80- 
lo  esl  communissimo,  lujc  esl  exleiisive 
multum  capore  prxdicari,  cum  sil  pro- 
pr!e,  et  eliam  communilor  pncdicari  prx 
abo  dici,  sicut  oliam  capilur  in  dofinilio- 
nolndividui  a  Porphyrio,  cap.  de  Specie, 
et  cap,  de  (Jenoro,  ubi  dicitur  quod  de  uno 
solo  pnodicalur.  Lirel  igilur  Doclor  primo 
ponat  dislinrtionem,  el  mombra  ojus,  el 
posloa  fortificel  ex  diclis  Phiiosophi,  el 
i'orpliyrii,  placel  lamon,  gnilia  brovilalis, 
diclo  modo  doclararo,  cl  arlmiscere  lille- 
ram.  Sic  igilur  patenl  Ires  di.slincliones  ad 
propositum  noces-sariae,  el  applicabiies,  el 
hic,  ot  alibi, 

Doinde  ibi,  sumendo  igitur  adesse,  elc. 
applical  ad  pioposilum  diclas  dislincliones 
el  maximosocundam.  oxponondo  divcrsi- 
modo  definitionom  .\,rridentis,dicons,  quod 
.':i  sumalur  primo  modo  non  dol)ol  iuleiiigi 


tur,  ciim  dicitiir  quodr///re;-.<?«/c  ext  quod     de  priino  modo  prim.T  dislinclionis,   scili- 


17 


riurilirn 
hiiii  ffwri- 

/irnl  rrm 
vrr/ii.ijiii)- 

lunilti  . 


prsndicatiir  df  pluribu!i,(\\\o^\Q\{Q\\i\'\[.\\Tn(m 
solum  ad  pr;rdicalionoin  superiorom  in 
oodom  genero,  quia  sic  non  convcnirot 
Proprio  el  Accidenli,  sed  eliam  ad  prrrdica- 
lionom  ciijii.srumqiio  communis,  duminodo 
fornialilor  prxMlirctiir,  iilhir,  homo  csl  a'- 
bus :  homoest  risibdis. Tn-iio  modo  rommii- 
nissimo,  ot  sic  oxtcndilur  ad  omnc  pncdi- 
calum  sive  osscntialo,  sivo  accidcntalo,  si- 
vo  cominiine,  sivo  singularo,  sivoeliamdi- 
recto,  vol  indircrlo.  prjoilirctur, 

Idoo  dicil  Dortor,  (luod  sir  accipilur  pro 
omni  00  qiiod  sperifical  rcm  hujus  vorbi  est, 
sicul  infra,  siipcr  libros  IVrihormonias  io- 
quitur  plorumqiic.  Pr.cdicalum  onim  ox- 
pro.s.so  posiluin  nllra  vorbumprinri|»alodi- 
ritur  spccitiraro  rom  vcrbi,  (luia  r(\s  Vorbl 
absoliilo  ponilur,  sicul  liioc,  homo  est,  spo- 
ciliraliir  ciiin  dicilur  rt'6»/.<,  vcl  ni;/rr,  vcl 
lurrcns  ot  hiijusmodi.  Hcs  ipsius  verl)i  esl, 
hocostc«s'  nominalilcr,  .seu  parliripalilor 
suiiipliiin.  do  quo  h;ibct  vidcri,  Deo  duce, 
siipcr  illis  (iu;csronibus  Porihcrmcnias. 
Kt  sir  arrjpilur.  inqiiil  \h rlor,  dirtdc  rap. 
do  (loncrc.  iii  dcrlaralionc  divisiva  dofini- 
lionis,  riim  dirilur.  I.orum  ifU;r  pra^iticmt 


cet  .  primo-inlontionalitor  ,  sed  secundae 
distinclionis,  quai  esl  de  inesse  se- 
cundo  -  intenlionaliler  sumpto  ,  lunc  in- 
quil.  habolur  .Lrcnus  .\ccidonlis  definili 
hir  cum  una  dilTcrenlia,  scilicel  remola, 
vol  univcr>ali,  vol  .sallom  gonus  inlorrae- 
diuni  romnmnc  ad  Proprium  et  .\rcidons 
srilirct  prcodiratUin  in  qualo  arcidenlale, 
quod  .srilirel  est  modium  intor  rniversale. 
ot  illa  duo,  quod  etiam  ponitur  in  (icfini- 
tiono  l'roprii,  cum  dicilur  quod<i<r/(/i/  om- 
/»i>/5o/*,  ul  prius  quaeslione  pra^cedenle 
cl  quaBsl.  •*>.  do  Proprio  dixil,  ol  ibi  nolavi 
instanlias  circa  hor,  el  supra,  quaest.  12.  el 
similitcr  quai^sl.  5.  de  DifTeronlia  copiose 
leligi,  Ucliquum,  Inquil  l>orlor,  s«nlicel 
ahesse  pr.Tler  subjrcii  corruptionem,  lonel 
locum  uUimic.  seu  spocific»  difTcnniti» 
alquo  corrolalivi,  Cum  enim  definilum,  si- 
cul  ol  r;i'lora  rniversalia,  sit  relalivum, 
idoo  ponilur  sunm  corndalivum,  quod  eai 

subjcrtum  in  dofinili :    ol  simili» 

(or  (Uvlaral  p.iiiris  dt  ,1  loio.K  ii)  dulam  al) 
.\rislotp!o  in  Topiris.  ila  quo  I  primn  ox|io- 
posllio  lilc  halH>ltirde  ulmquo  dofi'-  '  ■»»•. 
i.tIIs  srilicet  quod  ^fci//ri<  *•«/  i  r.»  -»» 


18. 


400 


SIPKK    CMVEKSALIA    rOHPIIVHII 


accidcuUil-',  non  nccoianrio  inhivrcns  sub- 
jeclo. 

10.  Sod  coiilra  h.iiic  oxposilionom  inslal  nota- 

bililor  el  caindem  instanliain  IiabelBoetins 
liic  in  coinniento  nlrinsque  edilionis  in  Por- 
phyriuin.Nam  Accidons  quod  hic  detinitur, 
dividilnr  a  Porphyrio  in  accidens  separa- 
bile,  ot  accidens  inseparabile  et  videlur 
es.se  divisio  generis  in  species,  vcl  saltem 
univoci  in  univocata.  Similiter  qitantum  di- 
citur  accidons.  Tbi  notanter  dicit  quanlmn 
el  non  quantitas,  sicut  qunt^stione  pr?ece- 
denlc,  de  albo,  et  albedine  dictum  est  :  ac- 
cidons  vero  inseparabile,  sicut  nigredo  tE- 
lliiopum,  et  hujusmodi  :  et  siinililer  quan- 
tilas  rcspectu  rerum  materialium  necessa- 
rio  inest,  licet  nonsitproprium,  igitur  non 
soluin  accidonti  proprio,  scu  per  se,  sed 
eliam  accidenti  communi  convenit  neces- 
sario  subjecto  ine;ssc,  quare  cum  illa  defi- 
nitio  sit  communis  omni  accidenti  commu- 
ni,  non  bcne  exponitur  per  hoc,  quod  est 
esse  prccdicatum  in  quale  accidentaIe,.non 
necessario  inlueren^. 

ao.  Ad  hoc  respondet,  dicens  quod  illud  est 

verum  de  illis,  sicut  de  aliis  pcr  se  lo- 
quendo,  liocest  dictu,  quoi  accidentia  in- 
separabilia,  et  quantitas,  non  necessario 
insunl  subjecto,  sicut  nec  alia  qua;  sunt 
communia  soparabilia,  et  lioc  vere  loquen- 
do,  quod  declirat  in  exemplo  Philosophi 
7.  Metaph.  lexl.  comm,  4.et  inde,  quodsu- 
pra,  qua3stione  finali  do  Proprio  pertrac- 
tavit,  sicut  hic  loquendo  secundum  illam 
viam,  ut  ibi  notavi.  Distinguit  tamen  dely 
per  se  cum  dicitur  quod  talia  accidentia 
non  necessario  per  se  insunt  subjecto,  quia 
illa  perseitas  potest  attendi  vol  nog.dio 
ejus,  vel  a  parte  subjecti,  vel  a  parte  acci- 
dentis.  Primo  modo,  inquit,  intelligo  in 
proposito,  cum  nullum  accidens  commu- 
nehabcat  per  se  causam  in  subjecto,  quod 
non  necessario  pcr  se  inest  subjecto,  et  lioc 
quanlum  estox  parte  subjecti,primo,quod 
plus  cst,  addit  quod  sic  potest  proprium 
abesse,  quia  etiam,  ut  supra,  quaestione 
ullima  de  proprio,  dictum  est,  secundum 
illam  viamdepers?  et  per  accidens,  expo- 


ncndo  dictum  Philosophi  7.  Metaphysicac 
subjectum  est  prius  lempore  proprio  per 
se,Iicctnonperaccidens.  Secundo  vero  mo- 
do  intelligendo  ly  perse  dicit  quod  sic  fal- 
sum  est  nullum  accidens  commune  neces- 
sario  inesse  subjecto,  eo  quod  plura  talia, 
ut  illa  dequibus  argutum  est,  habent  cau- 
sam  in  subjccto  necessariam  saltem,  licet 
non  perse,  ut  quantitas  materiam;  etqua- 
litates  sensibiles  posleriores,  ipsas  quali- 
t-itcs  primas,  Ubi  notanter  tangit  Doctor 
differentiam  intcrcausam  necessariam,  et 
causam  per  se,  Non  enim  omne  nccessa- 
rium  est  per  se,  ut   patet,   de  quo  statim 


magis. 


Ilepugnat  igitur  t:ilibus  accidentibus  non 
inesse  subjecto,  quantum  est  ex  parle  ip- 
sorum,  licet  non  repugnet  subjecto  per  se, 
secus  est  forte  loquendo  deper  accidens  ne- 
cessario,  quia  sic  etiam  repugnat  subjecto 
esse  sine  illis.  Vult  breviter  Doctor  in  hac 
solutionequod  nullum  accidens  commune 
sive  separabile,  sive  inseparabile  fuerit, 
sive  habeat  causam  necessariam  in  subjec- 
to,  sive  contingentem,  sive  sit  ab  extrinse- 
secOjinestnecessario  subjecto  per  seloquen- 
do,  ut  pcrseitis  se  tenet  a  parte  subjecli, 
imo  quod  sic  abest,  quia  subjectum  est 
prius  tempore  ipso /)er  se.  VI  autem  per-. 
seilas  se  tenet  a  parte  accidentis,  secus 
est,  ad  istum  videlicet  intellectum,  quod 
psr  se  corapetit  accidenti  cuicumque  non 
necessario  inesse  subjecto,  vel  abesse.  Et 
videtur  quod  similiter  dicendum  esset  de 
proprio,  respectu  sui  subjecti  ;  et  ita  ista 
expositio  non  distinguit  Accidens  a  proprio, 
nec  definitionem  liujus  a  definitione  illius 
et  hoc  loquendo  in  communi,  ut  se  oxten- 
dit  accideiis;  et  ipsius  definitio,ad  acciden- 
tia  inseparabilia. 

Igitur  Doctor  adducit  aliam  expositio- 
nem  definilionis  Proprii,ex  qua  solvitur  du- 
bium  propositum  (et  est  expositio  Boetii  in 
Commento  utriusqueodifionis,et  forte  prop- 
terhocdicit  Doctor  in  terlia  pcrsona  dicitur) 
quae  talis  est,  quod  vidiQ\\Q.Qi  accidem  abes- 
se  potest  intelligi  duplicUer,  aut  scilicet 
secundum  esse,  seu  esse  re^le  in  re  extra  : 


21. 


'ii. 

AccUlens 

abesse  po- 

tesl   inlel- 

lir/i  dupli- 

cilcr. 


<Ji:/ESTIO  XXXV 


101 


ii. 


aulsoourrltuii  int«;llf'<-,liim  scu consuloratio- 
neni.  Mult  i  o.iiin  qu'c  iii  ro  suiil  roiijuncla 
el  iiis(;i):»rabili,i,afni'l  iiilolloctUTu  seorsuni 
considorantur,  aut  sopiraiilur.  Undo  2. 
IMiy.sic.  toxl.  CDmment,  18.  rocte  dicil.  I'lii- 
loioplms  quol  ahilraheiUinm  non  esl  m^n- 
dacium.  Kt  IJootius  hic  :  fil  sxpe  ut  fju.e 
actu  disjunffi  non  valmnt,  inente  et  cog  ta- 
lione  s'y?'i/vn/?<r.Abesligituraccidon-}  coin- 
inune  secuinJuin  intvllectum,  ct  lioc  prai- 
ter  subjecti  corruplionem,  id  e.-it,  deslruc- 
lionem  es.sentialis  intellectus  subjecli.  L'bi 
notaiilor  dicit  easentiilis  inteHectus  ad  dif- 
feroiitiim  accidenlalis  :  sicut  cnim  perti- 
net  ad  esse  subjecti  ipsum  accidens,  ila  et 
nd  inlelloclum  :  quaro  sicut  advenit  post 
ejusesse  complclum  inesso,  ita  el  ipsius 
intolloclio  iiitolleclioiii  vol  [)olius,ut  loqui- 
tur  Doclor,  inlollectus  inlollectui  ossontia- 
li  qui  tanlum  e.x  essentialibui  subjocli  ha- 
botur.  IJiide '/(/o/ YMt  / ^s/ rei  dicitur  ejus 
e.jsentialis  inloUoctionis,  seu  inlellectus 
oxprossivuin..NuIlum  aulcm  accidens  perti- 
uol  iid  quod  Quil  est  subjocli,  ol  si  f)lura 
ad  ipsum  vcMandum  conforaiil  1.  d(;Anima 
lexl.comm.  II.  Indc  Bootius  addit  inCom- 
monlo,  sed  si  animi  raHone  disjuniln'  sunt 
fjuaiitat^js  a  suhjectis,  non  ea  perimunt,  sed 
in  sua  suhstanlia  p"rmincnl  fitqu-i  perdu- 
tant,  accidontes  esse  intclliguntur. 

Adhuc  nori  videlur  ista  oxpo^itio  .sali>fd- 
coro,  noc  dislini,'uoro  .\ccidoiH  a  proprio, 
(juia  simililor  diiMin  I'r()prium  alH\sso  se- 
cuiilum  inlelloctum.cum  non  sil  do  ossen- 
li.ili  inlollectu  sui  subjocli,  Ii(u?t  bone  e 
coiitra  por  additimoiitum,  sicut  etiam  de 
aliis  accidontibus  forleeU  verum,  ulsuf)ra 
nolavi.  IJnumquodqueenim  sicul  so  habct 
ad  cise,  ila  et  ad  veram  evsentialomcoj^ni- 
lioiiom,2.  Metaph.  toxt.  comm.  1.  (ium 
i^ilur  .Sf)(»rios  sit  prior  Proprio  quoadesse. 
orit  oliain  (fuoad  lalom  coifiiilionom,  ol  sic 
palot  (fiiod  Propriiim  non  dilTort  ab  .\cci- 
donlP,  s«^cundum  illamoxp)silionem. 

Ad  lioc  rospondet  Ducior  suslinendo 
islam  oxpositionom,  [^onons  di(Toronliam 
iiilcr  I'iof)rium  ot  Accidens,  (|uoad  sopiirari 
secundum   iiUoIIoctum,  dicon.s  quod   non 

Tom.  1. 


solum  alwtraclione  pri-*'>''^  •  ;  boc  osl.con- 

sidorando  ho",   non  ' rando   niud  ■ 

potost  inlellij^i  subjoi-tum  pra-tor  a- 
vcl  non  inlelligendo  acci^lons  ;  sed  eliam 
abUractiono  divisiva,  ul  ini  -  i  lo  cor- 
vum,  non  M)Ium  non  intelligendo  ipsum 
nii^Tedinom,  sed  oliam  intelliixendo  ipmm 
non  nij^rum,  vel  albuin  et  ila  subopposilo 
sui  accidentis  i^ote.sl  inlcllii<i  .subjeclum. 

Non  sic  autom  fiolest  intclii^i  subjeclum 
Proprii  sub  oppo.silo  oju.s,  nam  licel  ibi 
possit  fieri  abstraotio  pnncisiva,  non  lamen 
divisiva  noc  (ut  ita  dicarn)  oppoiiliva,  abs- 
quo  n^pugnanlia  intollectuum.  L'nde  Boe- 
tius  ubi  prius  :  Age  igitur,  quoninm 
.Kthiopi  color  niger  aufcrri  non  potfst,ani- 
mo  eum,  et  cojnitione  separe  nus  :  erit 
ig'tur  color  albm  .Kthiopi.  Num  iicirco 
spccics  consumptx  sunt  f  mmime.  It  i  etiam 
corcus,  si  ah  c)  colorjm  nigrum  imajina- 
lione  separemus,  pcrman^t  tamen  avts,  nec 
interiil  species.  Krgo  quo  I  diclum  est 
ades.sc,  et  abesse  non  re,  sed  animo  intelli 
gendumosl.  El  addilnotmter  differenliam 
inlcr  accidentalia,  el  subslantialia,  dicens  : 
A'ioquin  et  subslantial  a,  qu:e  omnino  ne- 
parari  non  possunt,  STpe  animo,  et  cogila- 
tionedisjungimus.  Vi  si  ab  homine  raliona- 
lilatom  auferamus,  quam  licel  aclu  sopa- 
i\'ire  non  possimus,  tamen  si  animi  im  i  :'■ 
natione  disjurjvrimus,  slaliin  porit  hominis 
spori(>s.  quod  idom  in  accidentibus  non  til : 
sublato  enim  accidonli  cogilalione,  species 
manot.  In  liUdlo  voro  de  !;  '  '  'Tndibus 
langit  mulla  do  tali  akstra  ..  ..  inlel- 
loctus,  (»1  io  <u'>-' )ii'i ''if>'i-:  ••!  in  .n.'iMdi>n 
talil)us. 

CoUigil  igitur  Doclor  complelam  descrip- 
tionem,  el  exposilionein  ullimaLim  d.ti- 
nilionis  pranlicta^  .\rrid*»nlis  ex  pmMni*-tjs 
dicens,  quod  rs/  pr  tm  non  rsaeM 

in  suhjcrlo,  suh  cujus  < 
Utm  intrttigi   ■  -' 

i/(  m;;i.   Kl  iia  patol  qualiu»r  <:  • 

.\i'oidonlis  complol-i  d  .il  ab  r 

alii.H  rnivenyillbus  Ipsum.  el  .s;  "r  a 

Proprio,  cum  quo  '  "  tnrron\onire. 

No:)  sir,  inquit,  Prvtpnum,  duppleesl  |»raB- 


24. 


m 


SrPEll  UNIVKRSALIA  roUPIIYUil 


26. 


'27. 


clicalum,  sub  cujus  opposilo  polpst  sub.jec-  locum  ab  opposiLis.  Impossibile  onim  vide- 

lum  inlPllipi.  ol  ila  abosl  accidcns  eo  modo  tur  duo  opposita  verificari  simul  de  eodem 

quo  non  polost  abesse  proprium.    Quod  et  maximc  sic  quod  includerentur  in  ejus 

brevibus  verbis  exprimit,   dicens,    quod  ratione  quiddiLativa,quiaetiam  posset  faci- 

accidens  inest  non  per  .se,  vel  non  conver-  liter  ostendi   ipsum  esse  nibil.  Similiter 

libiliier :  supple  socus  est  de  proprio,et  hoc  ostendit  eodem  modo,  deducendo  usque  ad 

inquil.   inlellisendo  ino^l,   vel  inesse,   ul  ultimam  consequentiam,mulando  accidens 


prius  diclum  est,  scilicet  primo  modo  se- 
cnndx  distinctionis  supra  positcc,  hoc  est, 
accipiendo  ipsum  secundo-inlentionaliter, 
ut  convenit  accidenlibus  communibus  tan- 
lum.  Et  concludit  quod  ista  est  vera  expo- 
sitio,  et  similiter  verus  intellectus  defini- 


ipsius  in  consequens,  quod  impossibile  sit 
accidens  per  se  adesse,quia  si  per  se  abest, 
ergo  non  potesL  per  se  adesse,  ut  prius, 
ex  natura  opposiLorum  arguendo.  Gui  enim 
conveniL  per  se  unum  opposiLorum,  reli- 
quum  nec  per  se,  nec  per  accidens  convenit 


tionis  Accidenlis,  tam  a  Porpliyrio,  quam     eidem,  ut  habet  isLe,  qusesLione  de  pracLica 


a  Philosopho  assignaLre,  et  quod  sic  expo- 
nendo  ipsam,  est  convenienter  assignaLa, 
quod  est  principale  propositum  in  hac 
qusestione.  Conclusio  igitur  principalis, 
qufc  prius  posita  est  sub  conditione,  jam 
habetur  absolute  vera. 

Consequenter  ad  majorem  intelligentiam 
dictorum,  et  terminorum  posiLorum  in  de- 
finiLione  accidenLis,  objiciL  dupliciter  sin- 
gularissime.  Conclusum  enim  est  quod  haec 
definitio  est  bona,  scilicet  Accidensest  guod 
adest,  etc.  Contra,  omnis  bona  definitio  per 
se  competit  definito,  ex  1.  Posteriorum,   et 


et  Praxi,  in  Prologo,  in  solutione  qusestio- 
nis  ad  finem. 

Doctor  igitur  arguit  brevibus  enthyme- 
maLice,  ut  solet,  tu  vero  declara,  utnotavi, 
et  si  volueris  syllogisticeformaliter  argue- 
re  non  solum  curtato  Syllogismo,  uL  dixiL, 
facile  erit,  el  ibi  videntur  esse  quatuor 
consequentise  principales,  quarum  tertiara 
accipit  DocLor  pro  secunda,  sed  tu  posses 
loco  secundse  scribere  tertiam,vel  dic  quod 
tantum  sunt  tres  principales,  quidquid  di- 
cat  Foxal  :  et  illa  quse  videtur  prima,  esL 
tanquam  quoddam  proesuppositum,  et  non 


6.  Topicorum,  et  ex  scepe  dictis.  Prius  est  hic  illatum,  seu  argumentative  adductum, 

enim  primi  modi  dicendi  per  se,  vel  quarti  igitur  primum  accidens   incipit  ibi  :  hsec 

secundum  alios,  proedicatio  definitionis  de  definitio  per  se  competit  definito,postquam 

definito.  Sed  per  te  liaec  definiLio  esL  bona  ;  jam  probasli  ipsam  esse  bene  datam,ex  quo 


ergo,  etc.  sequiLur  igilur  pro-syllogizando 
enthymemalice,  definitio  accidenlis  per  se 
inest  accidenLi,  igitur  accidens  per  se 
adesl  et  abest  prseter  subjecti  corruptio- 
nem. 


infert  primum  consequens  dicens,  ergo  ac- 
cidens  per  se  adest,  etc. 

Secunda  objectio  est  satis  clara,  in  qua 
osLendiL,  contra  dicta  superius,  omne  acci- 
dens  necessario  inesse  subjecto,unumquod- 


Ullra  iterum  pro-syllogizando,  sequitur     que  enim  necessario  est  ipsum,  cum  prse- 


Accidensper  se  adest,  et  abest,  elc.ergo  per 
seadest :  quam  consequentiam  probat  Doc- 
tor  per  regulam  unam  ConsequenLiarum, 
scilicet  :  Quod  a  tota  copidativa  ad  alteram 
ejiis  parlem  lenel  anjumentum,  seu  conse- 
quentia  ;  et  poLesl  reduci  ad  locum  a  LoLo 
inlegrali  ad  ejus  partem,  nisi  forte  quod 
est  consequentia  formaliis,  eL  non  solum 
dialecLica,  de  quo  IiabeL  videri  alibi.  EL 
ultra  .sequitur,/^e7'se  adesL  ergo  non  potest 


dicaturinprimomodo  de  seipso,quarecum 
modo  necessitaLis  :  omne  enim  per  se  primo 
modo  est  necessarium,licet  none  contra,er- 
go  accidens  necessario  est  accidens,et  ultra 
accidens  necessario  est  accidens,  ergo  ne- 
cessario  inesL.  PaLel  consequentia  per  locum 
a  definilo  ad  per  se  definiens  :  qu3elibeL 
enim  pars  definitionis  per  se  praeJicatur 
de  definito,  eL  consequentia  formali  sequi- 
tur  ad  ipsum.   Tenet  etiam  per  locum   a 


28. 


perseabesse.   Ilaec  consequenLia  patet  per     parte  subjectiva  ad  LoLum  universale,  cum 


QC-ESTJU  XXXV 


4U.) 


29. 


I 


qii;i,'IiU;l  purs  (lefinilionis  sil  iii  plus  quam 
dffinituin  2.  Postori^jrmn. 
.  Ad  primum  isloruni  rcspondcl  uno  modo 
(qua;  responsio  vidctur  csso  aliorum,  ut 
patft  cx  modo  loqucndi)  ncgando  illam 
secundam  tonscqucnliam,  vcl  tcrliam, 
sccundum  aliam  supputationcm  :  el  ratio- 
ncm  assJLfnat,  eo  quod  peccal  a  sccundum 
quid  a  siuiplicitcr,  cl  exemplifical  de  coii- 
liiigenti,  conipaiato  ad  scipsum  cum  motlo 
ncce-sitatis,  ct  adesse.  Ex  primo  enim  noii 
scrjuitur  secundum,  sine  fallacia  dicla,  ul 
patcl,  sicul  liabct  in  simili  .{9.  disl.  I*rimi, 
cl  alibi  sjcpe,  cxponcndo  illud  dictum  Plii- 
losoplii  1.  Ferilicrmcnias,  ad  fincin  :  Onue 
quod  esl  qunndo  est  wccssc  cst  cssc,sed  quia 
isla  rcsponsiniinii  vid(.'tur  multum  consoiia 


dislinguilur  conlra  cn.H  in  alio,  el  ila  cssel 
suljslantia.  Simililerin  prrjpfjsilo.  Accid^'v 
pcr  se  adcsl,  ct  alMvsl,  vcrum  csl,  ul  /x*. 
dctiTminal  inhacrcnliam,  quia  lam  •  ''i 
dcfiiiitio,  quatn  qujclibt-l  pcrsc  pars  » ,  . 
inest  por  .sc  dctinito,  el  sic  .scquitur,  ergo 
pcr  se  adesl,  eliain  ul  ly  per  se  detcrmiiiif 
inlwriniiam,  ut  autcm  delermirunl  inliac- 
rens,  utrumque  est  falsurn,  quia  es.sel  sen- 
sus,  quod  accidens  esl  pradicalum  in  quale 
accidenLalc,  quod  pra?dicalum  esl  pcr  se 
pr.Tdicatum,  ut  distinguitur/)er»ff  conlra 
per  accvlcns,  quod  falsum  edl,  quia  lunc 
non  disliiigucretur  a  proprio,  de  quibu-s 
quavslionc  prj.v('dcntc  plura  notavi. 

Scnsus  igitur  divisus  est  verus,  et  com- 
positus  falsus,   ul  exponit  Foxil  :    quia 


ncc  ad  proposilum  csl  illud  cxcmplum  do     scnsus  divisus  est  dividcndo,  seu  di.sjun- 


contingcnli,  idco  objii^il  conlra  cain,  pro- 
baiidn  illam  con.scqucnliain  iicgatam,alitcr 
quaiii  prius  probavil.  .1  f/enere  in  quid 
/.osito  sub  differentid  tcncl,  scilicet  con.sc- 
(iucntia,  (id  gcnus  simplicitcr  sm\\i>\.\\m,  cl 


gcndo  ly  pcr  se  a  pncdicalo  in  anlecedcnle 
el  consef|ucnlc,  et  conjungcndo  ipsum  in- 
ha^rcntitc:  .scnsus  vero  composilus  e  conlra. 
i^cd  an  rectc  hoc  dicalur  statim,  in  lerlio 
articulo  habet  vidcri.  Doclor  enim  non  de- 


cst  locus  a  parle  iii  modo  ad  tolumin  inodo  claravit  se  circa  hoc,  et  sic  patet  qualiler 
vclci  similisretcxcmpiilicat  de  dcfinitione  terlia  consequentia  non  procedit,  ul  infra 
hoiiiiiiis,  ct  patct  littcra  :  .scd  ita  arguitur     magis  declarabilur. 


Iiic.  Nain  istud  totuiii,  scilWcl  nbcst  pra^ler 
suhjecti  corruplionon,  vsl  loco  dilTercntiic 
rcspcctu  liujus  (juod  est  ddcst,  vcl  in^st,  ul 
supcrius  di  clarando  dcliiiilioncm  palcl. 
Idco  alitcr  rcspomlct  ad  primam  objcc- 
oi/o   lioiiem,  quod  illa  con.sc(iucntia  sccunda  esl 


Arridens 


Ad  sccundam  objcctioncm  rc.^pondel  si- 
mililcr  dislinguendo  do  delerminatione  ly 
nccessario,  aut  sciliccl  inha*rcntiam,  aul 
inhrcrcns  determinat.  rrimo  modo  procedil 
argumcnlum  quanlum  ad  minorem  el  con- 
clu-ioncm,  el  cliam  quantum  ad  majorern. 


ibf.st'prr  ^'^"''  ali(iiio  modo,  lioc  est,  in  aliquo.sensu     licct  hoc  tacucril.  Inessc  cnim,  seu  adesse. 


e. 


licct  nnn  iiinmni.  .Vccidcnsautcmct  consc- 
(jucns  cst  dislingucndum  .'ccunduin  copu- 
lalioiicin  ot  divisioncm,  co  (iimd  ly  pir  sc 
potcst  dctcrminai'e  iiilKcrriiliam,  vel  iiiliiu- 
icns,  ul  supra,  quiest.  {J-Hi-I  I.  prolixc  in 
simili  tactum  csl.  Primo  modo.inquil.lam 
accidcns,(ju:im  con.sciiucns  habct  vcritatcm. 
Sccundo  iiindo  ulrumqucc.>lf.ilsum,ut  hicc 


cl  abe.sse,  et  similiter  accidens.  cnnveniunl 
huic  subjeclo  accidins,  cum  moJo  ncce&<i- 
tatis,  sicut  cum  pcr  se,  non  lamcn  alia  per 
ncccssfirio  dclcnninata  in  so,  ita  quod  lam 
inhaM-cntia,  quam  inha<reiLs  sic  pcr  se  cl 
ni'Cc.s.sario  dctcrminetur,  ul  prius  dixit  sol- 
vcndo  primain  objcctioncm. 
Cllimo  rc.spondcl  ad  arirttmrnia  prirKi- 


accidens  csl  per  sc  ens,  ost  vera,  si  ly  ptr     palia.  Ad  illa  conjinuiiia,  i. 


ibi  non 


sc  dctcrmiiiat  iiili:i'rcnliam.  'I'unc  cnim  esl 
scnsus  (lund  hoc  pr.Kdicaluin  em  inosl  per 
.sc,  taniiiiain  suiicrius  infcriori  hulc  sub- 
jcclo  accidcns.Si  vcrodclcnuiiial  inh;crcns, 
esl  fal.sa,  (|uia  tunc  ossol  .simisus,  quod  ac- 
cidciis  cs.sel  cns,  quod  cns  c4  |vr  .so  ens,ul 


[Kmi  genus  cl  dii:  im,  ut  palcl  cx  dic- 

lis,  et  quod  illa  copulalio  ()onitur  ciiruin- 
loculivc.  ul  .supr.i  qua»  l.  a.  do  Proprio, 
diclum  csl. 

Ad  aliud,  palct  qiuvl  .T(|uivoca(ur  do 
alc.<sc,  quia   hic  accipitur  vsecuiidu-iuten- 


31. 


31 


il)l 


SIIPEII  IINIVEIISALIA  POIUMIYIUI 


fionalitcr,  ul  patol  ox  dictis  in  solutiono,  el 
sic  repcrilurunivo^o,  ul)i  roperitur  et  acci- 
dons. 

A(i  aliud,  quod  esl  primum  conlra  se- 
cundam  parliculam,  (nam  terlium  princi- 
palo  omisit  ad  quod  in  fine  qucTslionis  res- 
pondol),  dicit  juxla  illam  expositionom 
socundam  supra,  qucc  sumitur  ex  Boetio, 
quod  lalia  omnia  adsunt,  et  secundum 
intellectum  absunt,  licet  non  secundum 
rem,  vel  esse  reale,  secus  est  de  Proprio,ut 
ibi  dictum  est. 

Ad  aliud  de  corruptione,  dicit  uno  modo 
quod  adest  prsetercorruptionem  illius  sub- 
jecti  cujus  dicitur  esse  corruptio  :  nam 
subjectum  tam  gonerationis,  quam  corrup- 
tionis,  cst  materia  prima,  ut  patet  1.  Phy- 
sicorum,  et  alibi  scope,  etspecialiter  1.  de 
Generationo.  ]\Iateria  aulem  manet  incor- 
ruptibilis  et  ingenerabilis  ibidem.  Sed  re- 
plicat  conlra  hoc,   quia  videtur  quod  sit 


minative,  compositum  vero  e  contra,  et  sic 
patet  solutio. 

Alio  modo  respondet  ad  illud  argumeiv-  34. 
tum  de  corruptione,  quod  scilicet  adest 
subjecto,  seu  determinationis,  seu  infor- 
mationis  ;  vel  omittendo,  illam  distinctio- 
nem,  quia  videturambigua,  ut  patebit  sta- 
tim  ;  ade.st  subjecto,  absolute  loquendo, 
praeter  corruptionem  ipsius,  quoad  intel- 
lectum  essentialem  ejus,  licet  non  quoad 
esse  reale,  vel  Physicum  ejus,  sicut  dictum 
est  prius  de  accidentibus  inseparabilibus. 
Potest  enim  intelligi  subjectum  corruptio- 
nis  sub  ea,  et  cjus  opposito  sine  destruc- 
tione  sui  intellectus,  sine  repugnantia  in- 
tellectuum.  Utraque  responsio  satis  evadit 
argumentum. 

Ad  ultimum  principale,  negat  primam 
consequentiam,  expdnendo  terminos  in  pro- 
posito,  ut  prius. 

Sed  objicit  contra  hoc  dupliciler.  Primo       35. 


corruptio  illius  subjecti  in  quo  diciluresse     ex  dependentia  definilivse  cognoscibilitatis 


vel  cui  dicitur  inesse  :  quare  ut  prius  non 

adest  pnieter  subjecti  corruptionem,  quiasi 

sic,  adesset  praeter  seipsum. 

33.  Ad  lioc  dicit  notanter,  quod  subjectum 

iccidenlis  accidentis  aliud  est  informationis,  et  aliud 

duplex.      denominationis,  quod  declarat  in  pluribus 


correlativorum,  cujusmodi  sunt  subjectum 
et  accidens,  ut  etiam  in  illo  argumento  ul- 
timo  principali  tetigi  :  et  allegat  Philoso- 
phum  in  Proedicamentis,  et  habetur  cap. 
de  Relatione,  parte  secunda,  ubi  secundum 
opinionem  propriam  de  relativis  procedit  : 


exemplis.  Primum  est  de  loco  locante  et  quare  non  poterit  subjeclum  complete  intel- 
locato.  Nam  locus  dicitur  passio,  et  acci-  Hgi  sine  accidente,  ergo  multo  minus  sub 
dons  locantis  4.  Physic.  text.  comm.  41.  et     opposito  ejus,  ul  dicis  plerumque  in  solu- 


alibi,  et  hoc  ut  subjecti  informationis.  De- 
nominalionis  vero  ejus  subjectum  est  loca- 
tum,  quia  locus  dicitur  locati  locus,et  loca- 
tum  denominatur  a  loco.  Aliud  exemplum 
ponit  de  actione  agento,  et  patiente  :  nam 
subjectum  dcnominationis  actionis  est 
agens;  subjectum  vero  informationisestpa- 
tiens.Similiter  ad  propositum,  corruptionis 
subjectum  denominationis  est  compositum, 
quia  illud  dicitur  corrumpi,  ct  generari  7. 
Mctaph.  text.  comm.  27.  et  32.  et  alibi. 
Informationis  vero  subjectum  est  maleria  : 
licet  igiturcorruplio  non  adsit  propter  cor- 


tione  qusestionis,  et  argumentorum. 

Secundo  objicit  ex  fundamento  Philoso- 
phi  3.  Anima,  text.  com.  51.  et  6.  Ethico- 
rum,  quia  scilicet  intellectus  esl  verorum 
solummodo  :  sed  non  est  verum  subjectum 
esse  sub  accidente,  et  ejus  opposito,  et  ma- 
xime  loquendo  de  accidentil3us  inseparabi- 
libu^,  et  universaliter  etiam  de  omnibus  in 
sensu  composito,igiturnon  est  intelligibile. 
Minorem  declarat  ex  quadam  notificatione 
veritatis  de  qua  habet  videri  in  Proedica- 
mentis,cap.de  Substantia,et  in  Postproedica- 
mentis,  et  1.  Perihermenias,  et  6.  Metaphy- 


ruplionem  compositi,  adest  tamen  propler  cae,  quod  scilicet  veritas  est  adaequalio  rei 

corruptionem    matoria\  et  hoc  est  quod  ad  intellcctum  :   modo  non  est  ita  in  re,  ut 

t-olot  dici,  quod  scilicet  materia  genoratur,  jam  dictum  est,   quod  subjectum  sit  sub 

el  corrumpitur  subjective  non  autem  ter-  opposito  talis  accidentis,  et  sub  ipso,  igilur 


OiJ.-Esno  x\xv 


405 


Subjeclum 
non  est  re- 

lalivurn 
ppf  ne  rcs- 
'ii  acci- 
■     •Ui. 


l 


:r7. 

InleUeclut 
ett  v«ro- 
rutn  i/ni)- 
moilo. 


intelloclus  non  sino  falsilate,  el  repiij^nan- 
tia  int<'llectuum,  lioc  in'elli;^il. 

A'i  prinium  i.storum  re.spondft,  quo;l 
dictum  Ari.slot<*lis  inteliigitur  tlo  relativi< 
per  se,  cuju-iniodi  non  e-it  suhjectum  re.s- 
pectu  accidentis,  sed  est  relativurn  per  ac- 
cidens,  quia  non  dicitur  relativum,  nisi 
rotiono  allerius,  quod  dicitur  ad  ipsum.  Et 
oxemplilicat  de  scibill,  et  scientia  :  pulesl 
enim  scihile  cogno.sci,non  cognita  scicntia, 
cnm  sil  prius,  et  indepondens,  licet  non  e 
contra.  Deinde  excludit  fal.sam  expo.-;itio- 
nem,  seu  glo.ssam,  qua;  forteliic  adduccre- 
tur,  scilicot  quod  in  illa  particula  p/w/er 
snbjeti  corrujjlionem  intelligorctur  ibi  f)er 
ly  subjecti,  fundamenlum,  .seu  sui)jectum 
primo-intentionale,  cui  applicatur  lnrc  in- 
tontio  accidens,  dicit  Doctor  singularis.sime 
quod  hoc  non  congrue  diceretur,  co  quod 
ul  s;epo  diotum  csl,  Logicus  habot  dcfinire 
el  dividoro  per  secundo-inlenlionalia  pcr 
se,  ot  primo,  ct  maxime  si  definilum  sit 
intonlio,  vol  divisum  sou  aliquod  dividen- 
tiuin.  Modo  in  prop^silo  dolinilur  i:itontio 
secunda  accidont  s.sive  ipsum  accideni,  ut 
est  socund;n  iril-jntionis :  quri'e  oninia  do- 
finionliaoruntsocundiu  intMJtionos,ot  ila  ly 
suhjrctuni  in  illa  particula  pra.Her  subjecli 
corrujitionem.  Hiec  esl  singularis  doctrina 
m'illuinpoadcranda  ubiquo  in  his  Logicali- 
busot  i'o.ldit.solulionemquuL'>tionis,otc;i'to- 
ra  dicta  quodammodo  difficiliora,  ct  niaxi- 
mo  illamsolutionem  objoctionis  immodiale 
pnncodontcm  de  coriclativis,  do  quibus 
omnibu^  raptim  tangain  in  terlio  arliculo. 
TanLi  cniin  prolixitale  usus  suin  in  hac 
dcclaralione  loxtu<,  pra)lor  .solitu:n,ob  ma- 
ximam  littoriu  ob.scuriUilom,  el  .sonlonlia- 
rum  copiositatcm,  ot  inalorix'  ubique  ne- 
co.ssari:im  olucidationom. 

Ad  ;diain  objoctionem  ro-;pon<lol  triplici 
lor.  Priin»  rosponsio  oxponit  illud  asuimp- 
tum,  scilicotquod  i;j(f//tfC/M.s  vst  verorum, 
de  intolleclu  non  pro  polonlia  intoUocliva, 
quia  sic  polost  intolligorc  falsji,  ot  contra- 
dictori;»  el  ligmonUi  forle  :  .scd  accipitur 
pro  habilu  pri;iiorum  principiuruin,  ul 
lo(juilur    PhiloNOphus  0.    Elhicorum,   qni 


Antonoinaslice  dicilur  intelkvlus  :  el  hoc 
fort<?  propt<'r  natunilem  adhxusionem  inlel- 
lectus,  respcclu  lalium,  el  miximam  pro- 
pinquitaU-'m  in  ratione  actus  secundi,  de 
quo  halj<'t  ibi  videri. 

Secunda  respon.sio  distlnguit  do  inlclloclu 
simplici  videlicel,  vel  composilo,  scu  divi- 
dent/'.  Un  le  refcrl  diccre,  Inlelleclus  inlel- 
ligil  corvum  esienlbum  ;  el  dicere,  inlellec- 
lus  inleUigit  corvum  album  :  prima  csl  faUa 
et  sccunda  polest  csse  elsi  non  vora,  non 
tamen  f;dsa  :  ot  hoc  ideo,  quia  circa  com- 
positionem  ot  divisionom  intelleclu.s  e.sl 
vorita;,  vel  falsit;»»  ul  paL"l  1.  Pcrihermc- 
ni:is.  cap.  1.  et  3.  do  .\nima.  l?xl,  comm. 
22.  hacc  rcsponsio  potosl  continnari  per 
illud  communc  de  abstractione  praccLsiva, 
el  divisiva,  ul  t<'ictum  csl  supra,  licel  no:i 
sit  omnino  similo.  Applicari  cliam  possunl 
hicc  dicUi  I)oct/^)risin  2.  disl.  I.  qucesl.  3.  de 
inlolligibiliblc  conlradi  •toriorum,  cl  alibi 
sxpo. 

Tcrtia  re.sp<jnsioesl,quod  licelsubjeclum 
non  vere  possit  inlclligi  sub  opposito  acci- 
donlis,  maximo  inseparabilis,  non  lamen 
esl  ropugnantia  intellcctuum,  si  sic  inlelli- 
gatur,ut  t;ictum  cst  supra,  ox  dictis  Boelii. 
Et  ha;c  rosponsio  potest  vorificari,  aul  de 
aclu  simplici,  aut  coinploxo,  ut  [kiIoL. 

lltinio  rospondot  ad  argumontum  ii'r- 
tium  principalo,  quod  omisit  loco  suo  sol- 
voro,  recuirondo  ad  illam  dislinclionom  do 
dotorminalione  inhaMenlis.  vol  inhx«renlia* 
por  ly  necessario  ibi  asmmptum  :  sed  an 
suflicienler  evacuel  arguinonlum,  ol  an 
veruin  dicat  univor.silitor  hav  so!u'io.  elsi 
alilor  poisil  argumonliim  soh 
infra,  arliculo  3.  Pro  littera  orgo  1 
aliqualilor  dcclaranda,  lurc  dicla  sinL 

Di;  Tkhtio,  paucis  disourriMulo  circa  : 
l;i  in  soluliono  qi:  ;ua  moUva 

occurrunl.  Primo  supjxisiUi  : 
prinuv  distinclionis  ipsius  aJ^su?  el  aV 
in  priiiM  iiit  .... 

do-inlonli(iiMii.i,  ci  >4um;u'i   ii 
linciinis   i|».sius  ad'Uf 
nalil-r  iiilollivli,  in  illa  li...  iu-  .mi.i.  ; 
o'  l  ticri  ambiguilas,  an  IoUcji  pos&il  acc.^i» 


». 


:t> 


406 


SITKU  UNIVKUSALIA  PORIMIYUII 


abease    secundo-iiilenlionalitor   sunipUnn. 

Iloni,vidt'lurquodilla  proposilio  scilicel 
incmvenicuse^(  Lo'jic.um  dcfinirr,  seu  di- 
vidcre,  perrcs  prim;rinten(i07iis,  sii  lalsa  : 
lum,  quia  onniis  resj)oclus  habol  doliniri 
per  fundamonlum  :  sed  inlonliones  secundoe 
sunl  respeolivie,  ul  patet  ex  sxpe  diclis, 
ergo.  Modo  resprimae  inlentionissunlfun- 
damenta  secundarum,  ergo  necessario  lia- 
bent  definiri  per  illa.  El  confirmatur,  quia 
Logica  est  de  secundis  intenlionibus  appli- 
calis  primis,  et  sic  Logicus  habet  conside- 
rare  secundas,  ul  Logica  est  de  ipsis,  elper 
consequens  definire.  Tum,  ex  ratione  ge- 
nerali  accidentis,  nam  omne  accidens  habet 
definiri  per  subjectum  :  sed  ex  diclis  supra 
quaest.  0-10-11.  secundtc  intentiones  sunt 
subjective  in  rebus  primse  intentionis,  ergo 
habent  definiri  per  ipsas. 
40.  Similiter  videlur  quod  alia  pars  divisio- 

nis  sit  falsa,  tam  quia  repugnat  immediale 
dictis,  nam  tu  dividis  inesse  seu  adesse  in 
primo-intentionale,  et  secundo-intentiona- 
le,  et  in  proposilo  Logicus  ;  ergo,  etc.  lum 
quia  major  oppositio  videtur  inter  primas 
intenliones,  et  secundasquam  inter  has,vel 
illas  seorsum,  ergo  ratio  quam  assignasti 
huic  dicto,  non  valet  :  tum,  quia  divisio 
aequivoci  in  aequivocata  est  Logicalis,  et 
convcniens  :  sed  hujusmodi  sunt  plures,  ot 
in  primas  et  secundas  intenliones,  quare, 
elc. 

Item,  quare  potius  inesse,  vel  esse  in 
possit  dividi  in  primo-inlentionale,  ct  se- 
cundo-inlenlionale,  quam  dici  de,  maxime 
cum  dici  sit  vocum,  ut  videtur  qua3  sunt 
res  prima3  intentionis,  et  sic  non  procedit 
probatio  illius  primLie  divisionis  de  inesse, 
seu  adesse,  dato  quod  ipsa  in  se  sit  appa- 
rens. 

Item,  videtur  quod  illecommunisraodus 
loquendi  de  inesse  omnis  procdicati  in  qua- 
cumque  propositione,  non  est  conveniens, 
cum  hic  album  esi  lignum,non  proedicatum 
subjecto,  sed  subjectum  insit  praedicato,  ut 
patet. 
4j_  Posset  etiam  dubitari  de  illo  inesse  acci- 

dentis  singularis,  cuni  sit  intenlio,adquid 


habet  reduci,  an  scilicet  ad  Accidens,  utest 
quintum  Universale,  vel  ad  aliud.  Si  ad 
Accidens,  erit  contra  dicta  in  quoestione 
pnrcedento  ;  .si  ad  aliud,  quid  est  illud  ? 
Simililer  etiam  de  illo  inesse  cujuscumque 
prajdicali  quaeri  posset. 

Item,  videtur  quod  illa  applicatio,  etpri- 
ma  expositio  definitionis,  cum  dicit  quod 
Accidenf  non  wicessario  inest  siibjiCto,  sit 
falsa,  arguit  consoquenter  Doctor  de  acci- 
dentibus  inseparabilibus,  et  qualitatibus 
elementorum,  et  quanlitate  in  materialibus 
quia  si  non  necessario,  igitur  contingenter, 
ergo  possunt  non  inesse.  Ponatur  igitur 
inesse,  et  ita  erit  ignis  non  calidus,  et  cor- 
vus  non  niger,  et  homo  non  quantus,  et 
hujusmodi  quoe  sunt  absurda. 

Item,  illa  expositio  sequens  de  per  se,  et 
per  accidens,  sicut  exemplificatur  ex  7. 
Metaphysica?  potest  impugnari,  sicutsupra 
quoeslione  finali  de  Proprio,  tactum  est, 
et  maxime  cum  applicatur  idem  ad  pro- 
prium. 

Item,videturquodsicut  ex  parte  subjecti 
per  se  non  necessario  insunt  accidenlia,  ita 
etiam,  ut  videtur,  et  ex  parte  accidentium, 
cum  per  te  non  habeant  causam  per  se  in 
subjecto  :  videtur  igitur  quod  tantum  per 
accidens  eis  repugnat  non  inesse,  licet  in 
aliquibus  illud  per  accidens  sit  necessa- 
rium. 

Item,  an  prima  expositio,  non  addita  illa 
secunda,  possit  sustentari,  et  quare  dicit 
essentialis  intelleclus  subjecli  in  illa  secun- 
da  expositione,  potius  quam  inlellectionis. 

Itera,  videtur  quod  male  dicit  Boetius,  et 
Doctor  ibi,  quod  subjeclum  potest  complete 
intelligi  suh  opposito  accidenlis,  tum  quia 
tunc  nuUum  accidens  deberet  definiri  per 
subjectum,  contra  ea  quoe  ssepe  dixit  Doc- 
tor  supra,  et  infra,  quaest.  de  Denominati- 
vis  ;  quod  probo  sic,quia  definitio  est  certa 
et  determinata,  et  essentialis  rei  cognitio  : 
sed  si  subjectum  posset  esse  sub  opposito 
accidentis,  per  ipsura  definiti,  non  deter- 
minate,  nec  essentialiter  haberetur  notitia 
talis  accidenlis  per  ipsum,  imo  falso,  et 
a^quivoce  plerumque. 


/.=)_ 


Or.KSTHJ  \.\.\v 


|(»7 


4:!. 


4(. 


Tuni  f{ui;j  simiiiter  «licetur  df  proprio, 
«•(jiitni  t<!  :  el  videtur  unifuriniler  sequi  ex 
dicti.s  l{t)elii,  quia  .suhjectuin  e.st  priiis  pro- 
prio  wcunduin  esse,  niaxinie  cunisitcausa 
ejns,  nec  includit  ipsuni  in  suo  inleliectu 
e.ssentiali,  sicul  nec  alia  accidentia  :  (}uare 
orgo  non  po.ssil  sine  repuynantia  intejlec- 
tuin  inlclligi  sui>jecluni  sub  opposito  pro- 


a.ssignalus  sit  .scilsus  composilus,el  divisui 
in  ilia  .soiulione  propria  iMwloris.quia  pro- 
ptwitio  in  .sensu  diviso  ex[Kjnenda,  ljalx?l 
reduci  ad  duas  calegoricas,  ex  doclrina 
istius  Doctori.s,  in  1.  disl.  39.  el  alibi  plo- 
ruinqno,  quod  non  poto>l  in  proposil^recle 
refKjriri,  nisi  ut  ly  per$e  delemiinal  inlia*- 
rens  :  el  sic  accidens  adesl  et  abesl,  el  lale 


prii,  sicul  sub  opposilo  aiioruni,  maximc  a7«?-{/,  el  aftMf  esl  por  sc  lale,   el  siinililer 

inseparabiliuni.  in  conscquenle  imaginaiidum  e.<l  :  eril  igi- 

Si  dicalur  (juod  non  est  simile,  quia  pro-  tur  sensus  divisus,  dum  delerminal  per  se 

prium  lialjel  causam  per  .se,  alia  vero  non,  inha.'rens;elcompositus  durn  inh;erenliam, 

ut  dicit  IJoclor  in  iitlera.Contra.sicut  forina  sic  hacc  propositio  esl  neces.saria,  AccideM 

in  materiaiibus  esl   per  se  de  intrin.seca  adcf^l  el  abest,  elc.  cujus  oppo.silum  dicil 

ratione  rei  nialerialis,    ila  ct  maleria,  sin-  Frater  Joannes  Koxal  hlc. 
gulari.s,  singularis  et  universali-^,  univer-         Item,  videtur  quod  non  evadalur  ex  so- 

saiis  ;  ut  tenet  etiain  islo  7.  Metaph.    et  3.  lulione  Doctoris  diflicuitas  illius  ullimx' 

Senlenliarum.dist.  22.0iiarecuni  proprium  consefiuentia;,scilicet  ergo  nun  per  sea^^sl, 

sequatur  formam,  simililer  sicut  (|uantitas  qiiia  duo  opposita  non  per  se  conveniunl 

maleriam,elejus  quanlilas  liabebit  cau.sam  eidem,  maxime  dum  per  se  delerminanl 

pcr  se,   sicul  proprium.  Simililer  po.ssel  inliajrentiam,  quia  tunc  denolarenlur  e.sse 

urgui  de  quaiilalibus  elementonim,  qurc  de  e.ssenlia  ejus  vel  passioncs,  si  esset  por- 

vidcMilur  se^jui  formam,  qu:e  tamen  ponun-  seitas  secundi  inodi. 
lur  accidcntia  communia,  ul  quaistiono  se-         Item   unuinquodque  esl  per  se  i/isum, 


quente  liabol  videri.  Nuiia  igitur  illarum 
exposilionum  vid(Hur  .sufliciens. 

Ilem,  cum  hic  delinialur  accidens  .secun- 
do-intentionale ,  inconvenienler  dicilur 
quod  liabel  cau.sam  necessariam  ali(ju()d 
talc  iii  subjecto,  sive  subjectum  ponatur 
secundo-inlenlionaie,  ut  infra  tenet  l)(ji"tor, 
sive  primo-intentionaie  .  Non  j^rimo  modo 
(juia  uiiuiM  relalivorum  non  iialjet  causam 
sui  in  relKiuo,  cum  sint  opposita,  et  simui 
naliira  ;  non  secundo  modo,  (juia  toUiliter 
ellective  est  ab  inlollectu,  ut  priiis  .s;ej)0 
dictum  est. 

Ilem,  aii  j)o.ssil  sustenlari  iila  prima  ivs- 
jjonsio  j)rinKi'  oljjeclionis,  ul)i  dicitur  (juod 


ergo  aclest  est  j)er  sc  a  lest,  el  simililer  de 
abest,qnnro  videlur  quo"l  iil;e  proposiliones 
erunl  verac,  vel  ly  per  se  determinat  inhaj- 
rens  in  utraque  :  luec  cnim  est  vera,  /iomo 
est  per  se  animal  rationaie  per  se  :  el  ba;c 
simiiiter,  iiumo  est  per  se  animai  per  se  ; 
quare  non  oodcin  iiKxIodiceretur  in  propo- 
silo  r 

Item,  quare  m  sululione  secunda 
tionis  dixil  quod  l;»m  minor  quam  cuaLiu 
sio  esl  vera,  ul  ly  necessano,  elc.Ll  ilanon 
dixit  de   majori,   cum   tamen  ponalur  in 
majori  sicul  in  iliis. 

Aliasi  voluenl  addal  leclor  hir  his  eium 
soiulis  facilior  eril  lransilu.s  .>  .   curru 


esl  fallacia  a  secunduiuquid  ad  simj)liciler  seinpor  cutn  Forrarionsibus  nurniis  do  al- 

iii  illa  secunda  consnjuentia  princij)ali.  liora. 

1'osset  eliam  dubil;iri,  (juomodo  opjtusi-         Ad  primum  igilur  dico,  quod  polost  prv)- 

luin  csset  dilTerenlia  contracliva  sui  oi)j)o-  b;»bilitor  su.slinori  abesse  lolios  acoipi,  sci- 

sili,   id  est,  ahessv  i*esjM'clu  ipsius  (k/cmc,  licol  proprio,  communilor,  el  cumiiuiii;^ 

sicut  iniiuit  Doctor  in  j)rincipio  ajiplicalio-  simo.  juxla   rogulum  Tojticam,  cl  IK>< 

nis,  in  .soluliono,  e(  in  rej)licu  contra  ilium  sufiicienlor  lioc    docuil    implicile,  expri- 

I^rimum  resjH)iisioiiein  objoclionis  ?  mcndo  do  adetse.\'vi  alilor  polol  lei.' ; . 

Ilom,   videtiir  (luoJ     iion    coiivenionlor  pani  uogjlivu.  quia   ul  1' 


M. 


408  snPEU  (JNIVKRSALIA  PURTMIVKII 

pars    Difforenli;o,   salloin    circiniiloculivo  quaere  liunc  super  6.  MelapliysiciB,  quaest. 

ponilur  in  proposilo  ipsuni  abc^se,  ul  palet  1.  et  alios.  Forte  ouim   solius  Metapliysici 

in  littora.   Licotigitur  absoluto  sumplum  e.st  perfecle  dofinire,  vel  si  Logici,  quan- 

forte  posset  tolies  accipi,  non    tamen  in  tum  ad  ratiocinationem  Topicam,  etalio- 

proposito,  sod  reslringilur  tanlum  ad  pri-  rum  in  particulari,  ex  conceptibus  confuse 

mum  modum,  vel  est  spccilicativum  illius  cognitis    procedentium.     Tu    examinabis 

primi  modi  poLius,  et  lioc  loqucndo  secun-  multa  liic  addendo,  ut  expedit.Quaere  liunc 

do-intontionaliter  de  ipso.  2.  disLinct.  1.  qmEst.2.  et  3.  dist.  2.  quaest. 

Ad  aliud  polosl  dici  uno  modo,  quod  1.   et  alibi  plorumque,  ad  lia3C.  Per  liaec 

loquitur  Doclor  de  delinitione  daLa  per  in-  palet  ad  omnia  ilia,  qua?  adducunliir  con- 

Irinseca  essentialia,  et  de  divisione  univoci  tra    primam    partem     illius     proposilio- 

in  univocala,  non  auLcm  de  definiLione  per  nis. 

additamontum  data,  et  de  divisione  sequi-         Gum  arguitur  consequenter,  contra  se-       48. 

voci  in  {Equivocala.  Vel  aliter,  quantum  cundam  partem,  patet  ad  primum  ex   dic- 

ad  illud  de  definitione,  potcst  dici  proba-  lis,   quod  loquitur  de  divisione  Generis,  et 

bililer,  quod  quia  Logicus  dofinit  intcnlio-  Speciei  ;  vel  univoci   in   univocsla,  cujus- 

nes  concretive,  et  in  actu  signato,  sic  ponit  modi  non  est  ista  divisio  posita  liic  de 

tam  subjectum,  quam  fundamontum  inde-  inesse.  Vel  aliter,  quod  Doctor  hic  est  mis- 

finitionibus  ipsarum,   ut   supponunt    pro  tus,  quia  declarativus  dicLorum  in  Logica, 

fundamonLis  primo-inLenLionalibus,  etsub-  ideo  adducit  multa  non  Logice  prsecise  in- 

jeotis.  Ita  in  proposiLo  ponitur  sulyectum,  telligenda.    Vel    tertio,    quod    divisiones 

ut  esl  intentio  in  definitione  accidentis,  ut  cequivocorum  progcedunt  omnem  scientifi- 

utrumque  supponit  pro  rebus  pioportiona-  cam  considerationem  de  aliquo,  ideo  prae- 

liter  in  actu  exercilo.  mitluntur  ipsis  definitionibus,  et  per  con- 

Vel  tertio,  el  forLe  verius,  quod  in  lioc  sequens   tcti  scientiK,   et    lioc    confirmat 

differt  definilio  Logica  a  Metaphysic^,  quod  primam  responsionem.  Ut  igitur  logice  de- 

Logica  datur  prcecipue  per  essentialia,  sci-  terminetur  hic  de  ipso  inesse,  prsemittit 

licet  per  gonus  et  differontiam,  oL  corre-  DocLor  significaLiones   illius  vocis,  non  ut 

lativum  aliquando,  quod  forte  accidit  ei  prsecise  Logicus,  nisi  ulens,  vel  applicans, 

inquanlum  est  logica  :  non  ponit  igiturLo-  poLius  forte  ad  Granimaticum  quam  ad 

gicus  expresse  subjectum,  vcl  fundamen-  Logicum  pertiiient  hujusmodi  divisiones. 

lum  in  (lefiniLione,nisi  Lanlum  connoLaLive,  Qua?re  lib.  Divisionum,  et  L  Elenchorum, 

hoc  est,  ratione   modorum  significandi,  et  et  alibi, 

verificationis  proedicationis  signatse  in  ex-         Quod  additur  de  majore  oppositione  pri-       49. 

ercitam.  Metaphysicus  autem  qui  definit  mae   intenlionis   ad  secundam,    etc.   dico  ^f '^4'^^"! 

in  actu  exercito,  et  cujus  est  omnes  habi-  quod  aliud  est  aliqua  minus  convenire,  ''^are  dijfe- 

ludmes  rerum  necessarias  exprmioro,  de-  seu  magis  distmgui,  aut  diversificari  ;  et  ^ 

finit  expresse  per  fundamontum,  ct  sub-  aliud  ipsa  magis  repugnare,  ut  7.distinct. 

jectum  :  quod  forte  non  solum  de  rebus  L  ot   1.  qusest.  3.  Sentontiarum,  et  alibi 

primae  intentionis,  sed  secundae  MoLaphy-  ssepe  habet  iste.  Licet  igitur  minus  conve- 

sice  consideraLis,  potost  verificari  :  clige  nianL  prima  et  secundaintentio,  quam  una 

quod  volueris,  et  dic  consequenter.  prima  cum  alia,  vel  secunda  cum  secun- 

Ullima  responsio  videtur  de  mente  Doc-  da  ;  major  tamen  repugnantia  est   illarum 

loris  sa^pe  supra,  ubi  declaravit  quare  in  inter  se,  quam  primoe  adsecundam.  Exem- 

definitionibusGeneris,  et  aliorum  non  po-  plum   de  albedine  comparata  ad  superfi- 

nitur  substantia,  sed  prima  responsio  satis  ciem,   et    nigredinem.  Secunda   oppositio 

secura  csl,  et  secunda  etiam  probabilis,  ut  maxime  rcquiritur  in  divisionibus,  de  qui- 

dixi,  ad  quorum  majorem  declarationem  bus  est  sermo  hic,   imo    prima  non  est 


Ql  .ESTIO  WXV 


400 


proprie  opposilio,  sed    irTnoti   disparalio     pra*diraliories  suiil  formnles,  el  deiiomiiia- 


ali(|uoruin. 

(^uod  ullimoarguilurdo  divisionea-qui- 
voci,  jam  dictum  est  s  ili-j  ;  licel  eiiim  Lo- 
gicus  do<!eal  sic  dividere,  nor  lamen  esl, 
ut  sic,  Loj^ica  proprie  :  vel  pra?cedil  Logi- 


livaj  re<Ju«'live,  ut  superius  dirium  esl.  Cuin 
quxTilur  de  illo  iin'.sse  afcidenlis  singula- 
ris,  itcujuscumque  pra,'dicali,  dico  quod 
rcduci  polesl  ad  accidens,  ul  eil  commune 
ad  omiiein  .secundam   inlenlionem  :  quia 


cam,  vel  de  ilia  non  e.st  liic  sermo,  I)e  liis     essenlialiler  de  illo  pravJicatur,  vel  saltem 


Dici  <li' 
tn<ii/is  iin- 
fiortat  itc- 
cundam  in- 
IfHtioncm, 
quani  es&c 
III. 


notavi  aliqua  supra,  quasl.-l.  oua^ralur  ibi 
et  alibi. 

Ad  aliud  dadici  dfi  polest  dici,  quo  l  li- 
cet,  exlensive  Uxjuendo,  possel  accipi  pri- 
mo-inlenlionaliUT  el  secundo-intentiona- 
liler,  vel  in  aclu  exorciln,  el  signnlo,  sicut 
inessr,  lamen  potius  secundo-intenlionali- 
ter  accipilur,  maxime  in  logicalibus  quam 
inesse,  vol  ndnsse  :  qiiia  ex  vi  vocis  esse  et 
inrssr  rvin-i  sunt  in  re,quam  in  inlenlioni- 
bus  ;  diri  vero  sicut  pr.rtlicnri,  suhjici,  af- 
flrmnri,  maxime  iriiportanl ex  vi  vocis  ac- 
tnrn  si;,Mialiim,  el  intentiones  .secundas.  ut 
supra  cap.de  Genere,  qua^sl.  I.  dictum 
esl,  et  alibi  p^cruinque.  Kt  cuni  addiliir 
quod  (//>•/■  esl  vocis,  diio  quod  Iiic  accipi- 
tur  dii  pro  prsrdicari,  seu  enunciari,  et 
pio  diri  inciitali,  non  vocali,  nisi  accipia- 


vere  :  non  aulem  ad  Accidens,  ul  e.sl  quin- 
tum  Iniver.sale,  nec  xxiquid,  nec  ul  modus, 
proprii'  loqucndo,  licel  posscl  quoquomo- 
do  hal)ero  modum  lalis  accidentis,  si  ea 
quibus  applicaturconsiderentur,  ul  unum, 
secundum  proportionem. 

Ad  aliud,  quod  langil  bonam  difflculta- 
tein  de  illis  accidenlibus,  de  quibus  specia- 
liler  dubitalur.  Plura  po^sent  hic  ponde- 
rari,  et  qua^slione  jequente  circa  idem 
habet  dubitari  :  polest  lainon  pro  nunc  bre- 
vit«'r  dici  uno  mo<Io,  quod  illa  non  neces- 
sitis  inluerendi,  ul  habel  veriticari  in 
rebus,  debet  intelligi  .secundum  inteilec- 
tuni,  ut  infra  exponil  se,  in  secunda  expo- 
silione.  Vel  aliler  suslinendo  ip.sain  ex 
parle  rei,  et  in  re,  possetdici  quod  duplex 
esl  necessitas,  scilicet  simpliciter,  el.secun- 


Aecidentta 
i^fepora- 


171  f  •;  n  I 

qu  >modo. 


tur  vox,  non  in  voce,  ut  iiifra,  super  libros     dum  quid,  vel  sub  alii?  verbis  neces^sitas 
Perihermeiiias,  qua'-;t.  I.  liabet  Doctor,  et     constxiuenlis,  et  necessitas  con.sequenliip, 


.\0C4UiUtS 
dupltx. 


ibi  copio.so  nolavi  ista.  I*atot  i^ilurquod 
non  est  similede  adrssr,  sive  iness",  el  de 
dici  dr.  VA  sic  habetur  suflicicntia  proiia- 
tionis  Docloris,  quoad  primam  divisionem, 
seu  dislinclioneiii. 
.'jl.  Ad  aliud,  de  illo  comiuuiii  inodo  hxjuen- 

di,  ili'.  dico  quod  iii  Iiac  pro[)osilione,  M- 
huin  r<t  l  guitm,  f)oleU  poiii  dupl«'x  iness(» 
.scilii-et  i^riinu;  iiiti'iili"nis,  seu  n»alis,  el 
sccuiiil!"  iiileiilionis,  .seu  lo-ricalis  ;  arjfu- 
iniiiliim  [)rocedil  de  primo,  non  de  secun- 
do.  Dictuin  vero  Doctoris  piwedil  do  se- 
cuiido,  dicensqiiod  secundum  accipilur  a 
piimo,  (loncedo  occasion.ilitcr,  scu  origi- 
nalitcr,  sicul  univcr.s;ililcr  nuxli  intelli- 
j,'ciidi  a  modis  es.scndi  :  sed  polesl  inlellec- 
tus  Iraiisiiiul.ireet  ordincin  cl  m<xIum..Suf- 
licil  ciiini  .1(1  cvilanduin  meiidacium.  ol 
rcpuj^iianliaiii.  converlibililas,  el  riHlucl- 
bilitas  illius  inrsae  ad  formale,  ub)  esl  cor- 
respondcnlia   ad   inessr    reale,  ideo    XxxXf^ 


vel  necessitas  absolute,  el  quoad  bene  osse 
vcl  nece.ssilas  Phvsica,  et  nec.ssitas  Mela- 
physica.  (Mnnibus  his  modis  procedil  ar- 
gumcntum  primo  modo,  non  aulemsccun- 
do  modo.  (,)ua'rc  notanter  islum,  in  2.  -: 
1.  qua'st.  4.  el  5.  et  in  4,  disl.  12.  el  Kraii 
ciscum  de  Mayronis  in  4.  disl.  pra^licla, 
et  Varronem,  el  alio;  ubi  nosli. 

Korle  eiiim,  de  potentia  absoluta  l)ei, 
accidens  polesl  mijfrare  de  subjeclo  in 
subjcclum,  et  ide:n  nccidcns  absiilulnm 
lM)vsi>i  informaiv  divcrsa  ^  .  U,  cl  h 
|M)s.sel  e.ssi>  nun  (|uantus,  el  ignis  non  < 
dus,  elsic  dealiis,  quia  in  omnibiis  lalibus 
(•sl  dislinclio   realis.  cl  ordo  esi  ■*.  cl 

nlxsolula  diversa.  «  '^  nlia  pri 

alia   pt)slerioris  tcrminalivc,  r 
causiililalis  simplicilcr,  quaro  i(n(ure.iu- 
.«wito  priori  iion  poswl  non  c«u-H.iri  piwle- 
rius  ?  h:  itur  cnim  nliqui  qiiwl 

vus  etijiu»   maiiens  rt^Uler  corvus  pojiM.'; 


'.1 


an 


Crr-ui  ij' 


,jl(,  SlirEU  IINIVKUSALIA  POUIMIYUII 

esse  albus,  ul  si  ova  cjus  ungvrcMilur  san-  sionem,  polosL  leneri  illa  diversilas,  recur- 

guine  anseris,  el  ^olverenlur  a  gallina  in  rendo  ad  dislincLionem  realem  in  his,  et 

loco  Irigiilo,  generarenlur  corvi  albi  ;  si  idonliLaLem  opposilam  in  illis  :  el  similiter 

hoc  polesl  natura,  (juare  simpIiciLer  dici-  ad  IdenLiLaLeni  causalitaLis,el  diversiLaLem, 

lur  hoc  inseparabilo  ?  DebeL  igiLur  iuLel-  ut  capitulo  de  Proprio  tetigi  copiose.  Ea- 

ligi  inseparabile,  quia  non  de  facili  polest  dem  enim  principia  suntproprii,  et  speciei 

per  iiaturam  separari,  secus  est  de  acci-  licet  diversimode,  eL  ordinequodam  naln- fad^mmnt 

denle  separabili.  Ouoire  AlberLum  hic,  et  ra3  tantum,  et  non  alia  causaliLate  causan-  prtnapm. 

alibi,  sed   crede  non  credenLi  si  vis.  Ilcfic  tur,  eL  non  sunL  disLincLa  realiLer  :  secus                j 

lamen  sunl  difficilia  muUum,  ct  maxinie  est  de  accidente,  eLiam  inseparabili,  res- 

de  homine  non  quanlo,  et  igne  non  calido,  pecLu  sui  subjecLi  :  quare  opLiine  dictum 

ut  etiam  Doclor  langit  12.  et  13.  dist.  4.  est,  quod   hoc  non  necessario,  illud  vero  e 

;.i.           Posset  igitur  aliLer  dici,  susLinendoillam  conLra  inest.  SusLinendo  ergo  primam  ex- 

primam  exposiLionem,  quod  sicuL  dupli-  posiLionem  quoad  esse  reale,  sic  poLesL  ad 

cia  sunt  principia  rei,  scilicet  individua,  moLiva  probabiliLer  dici.  Possel  eliam  lo- 

vel  maLerialia  ;  eL  spccifica,  seu  formalia  ;  gice  ponderari   argumenLum  illud,   cum 

ila  aliquaconsequunlur  rem,  vel  necessa-  diclLur  quod  illa  non  necessario  insunt, 

rio  ei  insunt,  nunc  raLione  horum,  nunc  concedo  :  ergo  conlingenLer  ;  concedo,  ab- 

illorum.  SicuL  igitur,  comparalive  loquen-  soluLe  loquendo  ;  ergo  possunL  non  inesse, 

do,  species  sunl  necessarioe,  et  individua  concedo.  Ponatur  igitur  inesse  ;  hoc  poLest 

contingenLia,  ita  et  illa  quae  conveniunt  negari,  uL  noLanter  in  simili  habeL,  dis- 

ralione  principiorum   individui,  dicuntur  tincl.  39.  Primi.  Gonsidera  ibi  plura  pro,  et 

conlingenler,  simpliciter,  seu  comparative  contra,  et  elige  quod  magis  sapit. 

loquendo,  convenire,  respectu  illorum  quse  Ad  aliud  de  illa  expositione  &q  per  se,  et 

conveniunt  ralione  principiorum  speciei,  per  accidens,  dic  uL  supra,  cap.  de  Proprio, 

sive  formye  speciiicu^  :  et  ila  intelligit  Uoc-  qusestione  finali  exposui. 

lor  quod  proprium  necessario  inest,  acci-  Ad  aliud,  potesL  dici  quod  ly  per  se  ibi       ^g. 

dens  autem  commune,  eLiam  quod  diciLur  poLesL  determinare  inhoerenLiam.  vel  inhse- 

mseparabile,  non  necessario  inest.  rens.  Primo  modo  loquiLur  DocLor,  secundo 

Sed  adhuc  remanet  difticulLas,  quia  si  modoprocediL  argumenLum.  Vel  dic,  (sicut 

loquamur  de  speciobus  creaLis,  quoad  esse  in  simili  habeL  infra,  in  PosLpraedicamentis 

exisLenlii.e,   sunL  simpliciLer   conLingenles  qu03sL.   3.  et  in  1.  dist.  2.  parLe  secunda, 

secundum  veriLaLcm,  quidquid  dicanL  Phi-  quaest.    1.   solvendo    primum    principale) 

losophi.  U7iwersalia,    inquit    ArisLoteles,  quod  poLest  intelligi  ibi   vel  perseitas  ne- 

sunl  ubique,  et  semper,  primo  PosLeriorum,  gaLionis,  velnegaLio  perseitatis.  Primo  mo- 

quod    tamen    aliqui    cxponunL  negaLive,  do  loquiLur  DocLor,  secundo  modo  procedit 

de  quo  non  curo  modo.  Si  vero  fiat  sermo  argumentum.  ExponaL  lector. 

de  speciebus  in  essequidditativOjSeuobjec-  Ad  aliud,  dixi  in  prseccdenLibus  quali- 

livo,  similiter  individua  sunL  a^Lerna,  et  ter  illa  prima  exposiLio  poLesL  susLenLari, 

necessaria,  quoad  iUud  esse,  suo  modo,  si-  sed  non  sine  causa  DocLor,  cL  BoeLiusaddi- 

cuL  species  :  et  sunt  ideata,  et  principalius.  derunt  secundam.  Ideo  secundam   magis 

VideaLur  iste  35.  el  30.  dist.  1.  et  3.  dist.  imitandam  censeo. 

2.  Videtur    igitur  quod  illa  differentia  po-  Ad  illud  quod  quoeritur  de  verbo  illo  es- 

sila  inLer  ca  quie  conveniunl  speciebus,  et  sentialis  intellectus,  elc.  posset  dici  quod 

inter  ea  qua3  conveniunt  individuis  secun-  indifferenLer  potuil  dici  in/e/^ectos,  vel  in- 

dum  principia  proporLionabilia,  non  eva-  fd^ec/jo  ;  vel  quod  noLanLerdixitirt^e^/ec/ws 

dal  difticulLalem  argumonLi.  ut  denoLelur  per  modum  actus  primi,  seu 

JJ5.          Sanius  igitur,  secundum  aliam  respon-  obiecLi,  et  non  aclus  secundi,  quii  est  cnim 


OU/KSTU)  XXXV 


411 


57. 


cujusfMimquo  esl  ojus  iule IIitIus  essentia- 
lis,  i)o;i  aclus,  quo  inl(?lligilur  :  sed  ralio 
qua  (oiiiplcliva  ohjfclalis,  Ualioigilur  in- 
lclligfiKli  ox  p.irlo  objccli  vocalur  inlel- 
leclus  cssentialis,  el  vorbuni  aliquaudo,  el 
notilia  doclaraliva,  sive  aclu,  s-ivc  habilu, 
approhendalur. 

Ad  aliud  de  defiiiiliono  Accidonlis  por 
subjoclum,  quod  adducilur  (ontra  illain 
secundriin  expositionoin,  dixi  supra  qu:osl. 
3.  de  Proprio,  aliqua  ex  quibus  solvi  po- 
lest.  Licet  eniin  sino  rcpu^Mianlia  inlolloc- 
luum,  possit  subjccluin  inlolligi  sub  oppo- 
sito  talis  accidcnlis,  non  lamen  in  rc  poni- 
lur  sine  ipso.  Idco  dclerininale  habelur 
notilia  ipsius  pcr  addilamcnlum  ex  lali 
subjcclo.  Vot  dic,  quod  dclinilionos  maxi- 
me  inlclliguntur  secundum  aptiludincm, 
el  spocialilcr  pcr  addilamonlum  (lal;i'.  Vel 
quod  cx  liypothcsi,  ut  in  pluribus,  danlur. 
Vol  quod  accidens  non  polesl  inosse  alteri, 
quain  illi,  loquendo  dc  subjeclo  primo 
inha)sionis  ojus  :  licet  e  contra  sit,  ut  jain 
dictuii!  est,  exponcndo  \y  per  se,  aliler  ex 
parlc  hujus,  ol  illius. 


qurf  quia  majiis  ad  McUiphyiticuin,  quam 

ad  \.tys\r\\m,  perlinciif  f.r.vii.-^  !,:,•  r«.r. 
Iran- 

Mrcviler  orgo  dico,  quod  impovsibilo  esl 
subjcclum  inlelligi  sub  opposilo  apUludi- 
nis,  quai  eadein  realilor  esl  oi,  liccl  possil 
inlclligi  sub  opposilo  accidenlali'}  aclus.  El 
cuin  arguilur  ullcrius  conlra  causain  .i>  i- 
gnalam  a  Doclore,  in  hoc  poiset  dici  uno 
modo,  quod  Doclor  non  posuil  hic  nrjleriam 
portineread  quiddilalem.quia  hic  hiquilur 
scciindum  principia  communiler  concesaa. 
Vol  «lalo  quod  sic,  sicut  hoc  non  obslanle 
lcnci  quiddilalcm  e.sse  gonenibilem.et  cor- 
ruplihiiem  rationo  maloriai,  ib  el  conlin- 
gonler  ei  inesse,  ea  qujr  conscquuntur  ra- 
tiono  maleriie,  potesl  sustinero.  Vel  aliler, 
quod  non  ralione  matcria»[quiddilaliv;L',sed 
polius  individualis  inosl  quantilas. 

Vel  forle  sublilius,  quod  non  ab  inlrin- 
scco  ratione  matcria?,  se<l  ab  exlrin  eco 
incstquantilas  materialium  ;  hoc  e^l,  quod 
nisi  esiOt  inaleria,  agcms  extrinsecum  non 
producerct  in  talibus  quanlilalem.  Inosl 
autcm  inlrinscco,  et  ab  inlrinsccis  imme- 


..0. 
Quan'.   '.  i< 

UIIUIHO  l   ' 

nu4t  ra- 
lione  ma 
terUr. 


Ad  aliiid,  patct  ex  diclis  quod  non  est     diatc  pullullativoproprium,  ralione  formaj 


Sii/ijeilitm 
an  inlfltii/i 
piittsit    mb 

opjhisHo 
prxjirii. 


m. 


siniile  dc  Proprio,  ct  .\ccidcnle,  cliain  in- 
soparabili  :  sicul  enim  in  primo  signo  na- 
tura?  subjcclum  non  potost  incssc  ipsuiii, 
ila  nec  in  sccundo,  vcl  in  lerlio  sallem  si- 
^'no,  iion  polest  non  cssc  sub  luoprio,  cnm 
cxeisdcin  principiis  rcsultd  subjoolum  in 
primo,  cl  passio  in  .sccundo,  vol  tortio  : 
sccus  esl  do  accidonlibus.  1'lrum  aulcm  in 
primo  signo  po.ssit  intclligi  sub  opposilo 
proprii.  Polcsl  dici  quod  non,  saltem  pri- 
valivo,  vol  posilivo,  nec  eliain  contradicto- 
rio,  pro()rio  loqucMido  :  quia  tunc.  vel  sal- 
lom  pro  lunc,  esi  lantuiu  ipsuni,  vel  si  res- 
Iringas  contradictoria  ad  idcm  inslans  na- 
tura*,  ct  nd  quodcuiiKiuo  :  qtiod  lamcn  du- 
bium  csl.  f|uia  ad  Iransilum  inlcr  conlra- 
dicloria  scciuilur  muLilio,  qux>  non  rcpori- 
lur  pr:<'cise  in  signis  naluru}. 

rossclndhuc  dici  socundum  ali(iiios,quod 
pnssio  inost  in  primo  signo.  licol  non  pro 
illo  :  scd  in  proposilo  maximo  esl  senno 
dc  opposilo  posilivo,  ol  ordine  duralionis, 


specilica^  quare  noneU  simile.  Iloc  l 
De  his  etiam  quiTslione.sequonlohabell»oc- 
lor,  el  ibi  amplius  cxponctur.  Quod  addi- 
tur  de  qualil.ilibus  clcmonlorum,  qi: 
liono  scqucnlo  haljot  Doclor  quid  ibi  le- 
iicndum  sil,  sod  ox  pncdiclis  eliam  p  ■  ' 
Dalo  cniiu  quod  habcanl  ineA.<e  ralione  lur- 
nuc  :  ofTcctivo  limcn,  vol  ab  inlr  i  vol 

ab  oxlrinseco  sunl.  cl  realiliT  di^i  \ 

ila  non  repugnal  clemenla  sub  c; 
horum  int' lli-M.  ul  vidclur.de  qu<,  .  .;;a 
magis.  1  limquuJ  ariu^  snS  cal  di- 

late,  cl  lerra  simililcr  p^-  .  r!  in 

l(  lligi  :  scd  dc  aliis  duobusnon  ita 
quuad  essc  :  .<ed  difrtcuUis  i 
(juoad  oppo-il;i  oo:ilr.i 
ad  Phy-iicum  si>cclinl,  qi; 
quentc  nliiiuulilcr  ;. 

Ad  uliud,  diclum  ««(  Kupra,   in  siiuili 
sa'pc.quotl  scrmuni^  lx)gici  sunlmv 
guralim  :  nliud  enim  souanl;  claliud 
inlclligcro  danl  :  concctlo  enim  quiKl  luc 


tiO. 


4lii  SIII>KU  IINIVEUSALIA  POHPllVUn 

accipiunliir  accidens  el  xubjecliun  sociindo-  ly  per  se  dotfirminal,  inhacren.s,  et  ideo  non 

inlenlionaliler,  el  ut  supponunl  pro  funda-  ab  re  Doctoralitor  respondet :  etsustinendo 

menlis.   ideo   in  actu  signalo  veruni  est  illam  re.^ponsionem,  posset  dici  ad  repli- 

quod  accidens  inseparabile  liabet,  vel  sup-  cam  consequenter,  quod  secus  cst  de  defi- 

ponil  in  subjeclo  causani  necessariam,   si-  nitionibus  non  datis  per  talia,  se  invicem 

cul  proprium  in  suo,causam  per  se,etexer-  distrahentia,  seu  diminuenlia  ,  et  de  datis 

centur    uniformiter  proporlionabilitrr   in  per  hujusmodi.  Ideo  exemplum  deanimali 

primis.  Exemplum,  liliussupponitcausam  ration,li  non  procedit.  Sed  licetaliqualiter 

ipsius  productivam,  vel  principium  pro-  sic  possit  imaginari,    videtur  tamen  diffi- 

duclivum  in  patre,  quod  non  intelligitur  cile  sustineri  Differentiam,  respectu  Gene- 

decorrelativis  formaliter.  nisi  supponenti-  ris  esse  dcterminationem  distractivam,  et 

bus  pro  sub.stratis.  Qui  vellet  tamen  altius  c  contra,  ut  declarat,  et  quomodo  talia  es- 

onmia  verificare  in  intentionibus  per  se,  sent  de  ratione   tertii.    Ideo  recurrendum 

sicul  supra  in  definitione  Generis  insimili,  est  ad  soluLionem  Doctoris,  ex  cujus  igno- 

forte  posset,  quod   omitto  sagaci  leclori.  rantia,  illa  responsio  procedit  inepte. 

61.           Ad  aliud,    licet  possit  (  recurrcndo  ad  Ad  aliud  dico,quod  licet  in  vocevideatur 

quamdam  subtilitatem)  forte  sustineri  illa  oppDsitio  liorum,  scilicet  adesl,  et  abest, 

responsio,  realiter  tamen  non  faciliter  sus-  non  tamen  in  re    ut  patet  ex  declaratione 

linetur^  et  efficaciter  Doctor  arguit  conlra  Doctoris. 

eam.  Habet  cnim  iste  super  librosEIenclio-  Ad  aliud,   concedo  argumentum,  quia, 

rum,  quaest.  51.  el  in  1.  Anglico,  distinct.  judicio  meo,  melius  assignatur  sicille  sen- 

26.  et  1.  Ueportationum,  dist.  3.  qusest.  5.  sus  compositus  et  divisus,  quam  ut  imagi- 

quod  unumquodque  quod  secundum  quid  natur  Foxal. 

est  aliquid,  simpliciter  est  illud  secundum  Ad  aliud,  patet  ex  dictis,  quia  non  sunt       ,^3 

quid  :  sicut  homo  mortuus  simpliciter,  est  proprie  oppo.^ita,  si  bene  intelligantur.Vel 

homo  secundum  quid ;  et  similiter  quod  dic    quod    ponuntur  circumlocutive,   nec 

generalur  generatione  accidentali  simplici-  sunt  opposita,    nisi    intelligantur    simul 

ter,  est  ens  secundum  quid,  et  non  simpli-  inesse  :  sed  prior  responsio  satis  placet,  li- 

citer ;  licet  igitur  liomo  mortuus  sit  sim-  cet  hoc  quod  dico  de  circumlocutione,  ha- 

pliciterhomomortuus;  velsecundumquid,  beat  maximam  cfficaciam  in  his  omnibus 

non  tamen  sequitur  quod  simpliciter  sit  definitionibus  logicalibus,  et  realibus,  ple- 

homo,  sed  est  fallacia  a  Kccundum  quid  ad  rumque.  Vide  notanter  Commentatorem  8. 

simpliciter.  Similiter  in  proposilo,  Accide..s  Metaph.  com.  5.  et  alibi,  et  alias. 

per  se  est  quod  adesl  el  abest,  crgo  per  se  Ad  aliud,  tetigi  supra  in  simili,  quae^t. 

abest,  est  fallacia  talis,  ut  dicitilla  respon-  9-10-11.  copiose  ad  hcCc.Licetenim  unum- 

sio,  quia  ratio  hujus  quod  est  abesse,  abso-  quodque  sit  pcr  se  ipsum,   ubi   tamen  est 

lute  loquendo,  diminuitur,  vcl  distrahilur  aequivocatio,   vel  analogai  vocis,  non  recte 

per  hoc  quod  est  «(^esf,  nam   abesse  entis  cum  deterrainatione  convenientefamosiori 

inhscrentis  non  esl  per  se,  vel  simpliciter  significato  ponitur.    Exemplum,  accidens 

abesse,  sicut  nec  est  per  se  ens.  esl  per  se  ens,  non  tamen  cst  per  se  ens  per 

C2.           Similiter  etiam   de  alia  consequentia,  se,  licetsit  per  se  accidens.  Similitcr  cum 

per  se  adesi  et  abost,  ergj  per  se  adest,  quia  adesse,  et  abesse  sint analoga,  licct  vcrum  sit 

etiam  por  ly  abest  diminuitur  hoc  quod  est  quod  accidens  per  se  adest,  et  per  se  abest, 

adest,  quia  adesse  absolule  potest  convcnire  non  tamen  per  se  adest  per  se,   vel  abest 

et  his  qua3  possunt  abesse,  et  quoe  non  :  et  per  se  :  quare  rcsponsio  Doctoris  est  op- 

simpliciter    adesse    est  rcspectu  illorum  tima.  Non  sequitur  igilur,   unumquodque 

quoe  non  possunt  abesse,  etsecundumquid  est  per  se   ipsum  per  se  ergo  est  per  se 

aliorum.  Ila3c  lamen  responsio  procedit  ut  unumquodque  aliud  pcr  se,  quod  etiam  de 


OI/E^Tlo  XWV 


413 


ipso  pr.Tflicalur.  Forlo  oli.im  isla  estfalsa. 
Acci'iniis  est  per  se  nccvlenn  per  se,  licot 
.sil  ipsum  prr  so.  Per  hivc  piilel  afloxfmpla 
illa  do  anitnali,  c[r..  qiiod  non  csl  sirnile, 
quia  lalia  non  snnl  mnllipli<*ia. 

Ad  nllimum  potosl  diri,  quo  I  implirile 
dixil  idem  de  majori,  ot  hor  si  inlollij,Mlur 
por  mnjorrm  prima  proposilio  in  ar^Mimen- 
lo,  quia  esl  idom  simplirilor  quod  conclu- 
sio  :  sofj  moliiH  ost  dicoro  quod  major  sit 
illa,  fncsse  cst  de  es^entin  ncciflrntiff,  ubi 
non  ponilur  ly  necssnrin,  ul  palol. 
(H.  Sccundo  principalitor,  circ.i  ali(|ua  dicla 

in  solulionibus  ar^Mimonlorum  principa- 
lium,  (ccurrunl  qufodam  motiva  :  otprinio 
circa  illud  argumontum  do  corrupliono,  ol 
solutionom  ojus  ;  qualilor  procodat,  ol 
prinvi  .solutio,  ot  socund.i  simililor  :  priva- 
tio  enim  ot  habilus  iKihonl  fiori  circa  idom: 
.sod  m:iloria  non  vidolur  in  animalis  sub- 
joclum  viljp,  ergo  noc  morlis,  seu  corrup- 
tionis. 

Ilom,  accidons  est  in  illo  ul  in  subjcclo, 
quod  d(Hiominal,  ul  siipra,  qua-sl.  !M0- 1 1 . 
Iiabol,  orgo  illa  di<linctio  do  subjocto  infor- 
m.alionis,  ol  donominalionis,  non  pi*oce- 
dil. 

Quod  langilur  ibi  in  doclaralionedoloco, 
vid(>tiir  e.s.se  falsum,  quia  locus  ost  forma- 
lilor  in  locanlo,  ut  vidolur,  cum  siln^spoc- 
tus  ejus  ad  locans.  .Siniililor  quod  tangilur 
do  actione,  vidolur  osso  conlra  ipsum  in 
pluribu!  loci-;,  qui  lonot  quod  aclio  esl  in 
agonlo  subjoclivo. 

Ilom,  vidotur  (juod  .-(MMUida  rosponsio 
non  Viilol  (juia  In  trnnsmutnlinn"  snbslnn- 
tinfinrfs  nmitll  nnmen  et  rie/lnitionem,  I. 
IMiysicoruni,  com.  (S'\.  Kt  in  lib.  de  Subs- 
linli.i  orbis,  c.-ip.  I.  Krgo  ros  non  polosl 
iiil(>lligi  sub  corrupliono  sino  doslruciiono 
sui  inlolloclus  o.^srniialis,  sou  dolinilionis, 
quod  idoin  osl. 
0.;.  llom.  circa  oa  qua»  langil  in  soluliono 

ullimi  [)rincipalis,  otobj(  clicnum  sr<nuMi- 
liuni.  plura  po.^.«onl  pondorari,  iitn]  brovi- 
bus  luo  absolvjini.  Vidolur  onim  miruju 
qiiod  dicil  in  .soluliono  prim:r  objiclionis, 
(jund    scilicrt    accldons  ol   sul»joclum  so 


cun«lointonlionaliler  acropla  sunl  relaliva 
pcT  accidens.  eo  quwl  non  muluo  referun- 
lur  :  tum  quia  ox  hoc  soquorelur  quod  m- 
laliva  lortii  modi  es.senl  por  acciden^.qutxi 
lamen  vidolur  conlra  Philosophum  5.  Me- 
laph.  loxl.  commonl.  20.  ubi  relativa  per 
.so  dividil  in  lre.sm(xlo»,  in  quorum  Limen 
torlio  n'»n  e.slmulua  habi'udo  :  pcraccidens 
enim  relaliva  vocal  Pliilo.s(jphu.s  ibidem  ro- 
laliva  secundiim  gonus,  el  alwtracLi  rola- 
livorum  ot  subjocta  quibus  accidunl,  ulai- 
t)um  cui  accidil  similo.  Tiim  oliam,  quia 
sicul  gonus  ot  spocios  pni  formali  sunl  si- 
mul  nalura,  ol  pcr  sc  relaliva,  quare  non 
simililor  ;  ccidons  ol  subjecltim  pro  for- 
mali?  Licot  in  fundamontis  aliterconlingal, 
sicul  oliam  prius  el  poslerius^  el sic  de aliis 
inlonlionibus,  sunl  simul  nalura,  ol  pcr  se 
rol;iliv;i. 

Itom,  illa  oxpositio  quam  excludil,  vi- 
delur  probabilis,  quia  in  fundamonlis  po- 
tost  veii.icari  hrcc  dellnitio  sicul  alite  lo- 
gicalos  :  mulli  otiam  sic  oxponunt  ipsam. 
Similitor  i[)sum  acciden?  inlontionale  (de 
quo  est  liic  sormo)  applicatur  subjoclo  pri- 
mo-inlontionali,  ul  albo  :  el  pole.>t  abesse 
ab  albo  pnolor  albi  corruptionom,  quia 
modi  inlolligonfli  sunl  soparabiles,  u(  su- 
pra,  qu.Tst.  .i.  do  Cionon^  diclum  osl. 

Ilom,  vidolur  quod  illa  socunda  re^pon- 
sio  socund:o  objeclionis  non  procodal.  quia 
non  solum  in  aclu  comploxo  inlolloclus, 
sod  oli;im  in  aclu  incomploxo,  esl  vorilas, 
vol  falsilas.  alilor  inlolloclus  pt»ssol  InloIIi- 
goir  C.hinuoram.  ol  alia  impo  sibilia. 

Siiiiililor,  cum  intoIUvlus  approhondil 
corviim  albiim,  vidolur  approhondon»  op- 
posiliim  In  ;idjo«'U).  el  ila  repugnanlia  in- 
lollocluum.  .simllilor  oliam  appnMiondons 
corN'um  sub  all»oilino.  appndnMulil  ipsum 
osso  album.  igiliir  dislincliu  nulla.  Siniili- 
lor  intolliuMMis  corvuin  album.  inHlif^l 
corviim  iioii  nigriim,  ol  slr  «^pnral  uniim 
ab  alio,  ol  slc  aUslraclio  «?  '  ix. 

Ilom,  U'rlia  n 
quiaquod  voroi 

ropiign.nnlla  inU  w.  -  i.r.i  n 

ligl  Ido.  cum  alilor  Inloll...  ;.   .; ;..  quam 


66. 


4M 


SUPEll  (iNlVEIlSALIA  rOllPIIYUII 


m. 


00. 

SufijecluD) 

vilii'  elcnr- 

i^uptionls 

f/uod. 


sil,  tall.Utir,  ulliabrL  Augu.slinus8 '..  Qua)s- 

lionuni,  q.  32. 

Ilom,  nou  vidolur  suffloionler  soluliim 
illud  arguuienluni  principalo,  clo  necossi- 
lato  inlursionis  inlonlioiuiui  universaliler, 
quia  falsuni  adunllil,  noc  ad  proposilum 
sunicienlor  applical,  ul  videlur.  Alia  plura 
possenl  liic  addi,  quie  relinquo  alliori  in- 
gonio  ubique. 

Ad  isia  respondelur.  Ad  primum  varie 
E.xposilores,  clQuoeslionisUTehic  imaginan- 
tur.  Quidam  dicunl  quod  mors  et  corrup- 
lio  non  sunl  accidentia  posiliva,  de  quibus 
loquilur  Porpliyrius,  sed  privationes  quae- 
dam.  Alii  quod  illa  particula  prxter  sub- 
jecli  corrKplionem,  debet  addi  ad  ly  abest, 
et  non  ly  adcst.  Alii  quod  abesl  et  adest  se- 
cundo-intenlionaliter  dicta  possunt  dici 
de  morte,  el  corruplione,  non  tamen  pri- 
mo-inlenlionaliler,  sine  subjecti  corrup- 
tione. 

Sed  omnibus  his  postpositis,  placet  res- 
ponsio  Doctoris  et  prima,  et  secunda.  Sed 
secunda  est  simpliciter  melio;',  et  verior. 
Et  cum  arguitur  de  vita,  etc  .  dico  quod  si- 
cut  rcs  naluralis,  vel  artificialis  etiam,  po- 
test  considerari  vel  quoLid  fieri,  vel  quoad 
csse,  ila  el  principia  ejus  sic  et  sic  possunt 
variari,  ut  habet  Philosoplius  1.  Physico- 
rum,  ubi  privationem  ponitprincipiumper 
se  transmulalionis,  licet  per  accidens  sit 
principium  rei  naturalis.  Similiter  in  ha- 
bentibus  unicam  formam,  vel  plures,  va- 
rianlur  principia  mediata,  oL  immediata 
Iransmutationis,  et  esse. 

Dico  igitur  quod  materia,salt9m  secunda, 
est  subjectum  vitoe,  utestacLusprimus.  Sed 
totum  est  subjectum  denominationis  ac- 
tus  secundi  ipsius  viUc  :  nam  hominem,  et 
non  corpus  organicum,  dicimus  vivere  :  et 
sic  universaliter  generatio  et  corruptio  ha- 
bent  pro  subjecto  in  qiio,  seu  suscepLivo 
ipsam  maLeriam,  et  hoc  vult  Commentator 
7.  Melaphysicse  expresse.  Materia,  inquit, 
defer l  fonnam.  Elnon  obstat  dictum  Phi- 
losophi  1.  de  Generatione,  ubi  habct  quod 
gencraUo  est  Iransmulalio  totius  in  tolum  : 
quia  intolligitur  terminative,  etnilmirum 


est  quod  talcs  transmulationes,  cum  sint 
habitudines  quycdam,  dcnorainent  aliud  a 
•suo  subjeclo,  quia  a  lcrminis  quo,  vel  qui- 
■bus,  principaliler  habcnt  denominalionem: 
ct  terminos  quod,  vel  quic,  rcspiciunt  primo, 
et  denominant,  cum  producLiones,  et  cor- 
ruptioncs  talium  sint :  ubi  sempor  aliquid 
radicale  pracsupponiLur,  et  uUimo  relin- 
quitur,  cujusmodi  est  materia  :  sunL  etiam 
IransiLus  quidam,  ideo  a  terminis  ad  quos 
capiunt  donominationem,  5.  Physicorum, 
et  hoc,  ut  dixi,  verum  est  de  formalibus, 
ConjungunLur  enim  in  talibus  plures  res- 
pectus,  et  intrinsecus,  cL  exLrinsecus  adve- 
nienles.  Qu;rralur  iste  in  2.  dist.  1.  qusest. 
4.  ad  fincm  et  in  qusest.  5.  Metaph,  cap.  de 
Relatione. 

Cum  dicis  ullra,  quod  accidens  est  in  70. 
illo,  verum  est,  si  siL  denominaLio  inLrin- 
seca  :  secus  est  de  denominatione  cxtrin- 
seca.  Vel  aliter,  quod  verum  esL  de  deno- 
minaLionesubjecLiva,  non  terminativa,  Doc- 
Lor  igiLur  per  subjecLum  dcnominaLionis 
ipsius  corrupLionis  intelligit  Lerminum 
ejus.  Vel  dic  expedile  et  resolule  et  ad  Generaiio 
mentem  Doctoris,  quod  generatio  in  crea- ws rfuo m- 
turis  duo  imporlaL,  sciliceL  mutationem,  P'^^^^'- 
seu  transmuLaLionem,  cL  productionem, 
Primo  modo  materia  esL  ejus  subjecLum  ; 
secundo  modo  Lotum,  vel  composiLum  per 
se,  oL  primo,  est  ejus  terminus ;  etsimiliter 
estintelligendum  de  corruptione.  Ubi  ta- 
men  intelligendum,  quod  tam  generaLio, 
quam  corrupLio  secundo  modo  accepLa,  ac- 
cipilur  acLive,  eL  passive  :  passive  enim 
acccpLa  esL  formaliLer  in  composito,  et  de- 
nominat  ipsum  :  et  ideo  secunda  solutio 
Doctoris  cst  simpliciter  melior  hic.  Tamen 
propLor  illam  multiplicitatem,  et  famosita- 
tem  loqucndi  qua  isLoc  transmutationes  ca- 
piuntur  primo  modo,  iUa  prima  responsio 
DocLoris  apparens  est. 

Quod  addiLur  conLra  exempUim  de  loco,     Locus 
dico  quod  locus  lam  pro  maLerinli,  hocest,  %ctive  "<' 
pro  superficic   uUima  corporis     locanlis,  '■er^^^inah- 
quam  pro  formali,  hoc  csL,  pro  ubi  acLivo, 
est  in  locante,  sicuL  dicil  DocLor  :  termina- 
Live  auLem  esL  in  locaLo,   et  ubi   passivum 


I 


I 


Qi;.i:.vrio  w.w 


115 


i\. 


Suhjectuvi 
et  (irciilent 
an  tint  rc- 
Ifitiva  pcr 
accident. 


e.st  iii  ipso  :  ol  hoc  sati.s  declar;ji»l  dicla 
lX)clori.s  iri  prinia  ro.Sf)onsioiie,  quoU  scili- 
cel  corruplio  UMwninalive  cjI  in  lolo  ,  cl 
hoc  loquiMnlo  (le  corrupUonc!  acliva  :  siini- 
lilor  localio  aclioin  iocalo  terniinalivc,  .scd 
localio  pa.s.sio  lormaliler  suhjeclivo,  quae 
.sunl  i/^i  aclivuui  el  passivuni. 

.Siinilitcr  ud  aliud,  quod  additur  de  ac- 
lione,  polest  dici  quod  fanio.se  l(K{uilur  hic. 
Vel  quod  vorum  est  de  actiono  act »,  qua; 
rocipitur  in  pa.sso.  Vidoaturistc  in  4.  dis- 
linct.  i;{.  el  in  (^uodlibel),  qufesl.  23  et  1. 
qutEsl.  4.  IJo  exoniplis  non  esl  niultum  cu- 
ranflum. 

Ad  aliud  de  Commontatore,  vifie  infra, 
supor  libros  IVrihernioni.is,  qua;st.  3.  et  7. 
ubi  Doclor  .solvit  optime  illud.  Intoll(?olus 
eniin  ossenlialis  pra.\scendit  ab  cxistentia 
actuali,  et  hic  ot  nunc.  llla  auteni  auctori- 
las  intolligitur  do  tran.smutatione  Physici» 
et  ami.ssione  nominis,  et  dednilionis,  in  es- 
se  existentia;,  et  roili,  utpatel  ibi  :  hic  ve- 
ro  lo<|uilur  logice,  ol  melaphysice  Uoctor, 
ct  lUwlius  eliam,  do  intoll(3ctu  ciicntiali, 
el  delinitiono,  et  nomine. 

Ad  aliud  sustinondo  jingula  dicti  lo-- 
toris,  licot  alio  modo  possot  objcclio  illa 
solvi,  etiain  ex  diclis  prius,  dico  quodDoc- 
lor  hic  exlcnsive  capit  rolaliva por  accidoiis, 
pro  noii  muluis,  quorum  licel  unum  pcr 
sc  sit  relalivuin,  reliquum  tiimon  noii  per 
se,  sed  per  accidons.  Vel  nullo  modo  est 
relativum.et  sic  Deus,  elcro.itura  posscnt 
dici  rolativa  per  accidens,  ct  sic  palet  ad 
priinam  instanliam.  (loncedo  enim,  ad  il- 
lum  intoll(»ctum,  rolaliva  tortii  modi  o  -'• 
por  accidens,  do  (juo  habol  videri  notiinlor 
in  <(u;ustionibus  hujus,  supor  5.  VleLi- 
physicx*,  cl  alibi  sa^pe,  in  doclrina  ip- 
sius. 

Ad  ;driin  inst\ntiam,qua«  difllcilior  esl. 
pot(»st  negari  siniililutlo.  quia  in  hac  defl- 
tiono,  ut  dictuiu  est,  capiunlur  (ormini  so- 
cundo-intontionalos,  ut  supponunl  |)rofun 
danionlis,  ut  vorilicantur  in  eis.  linde  alia 
cslhabiludo  s()Ocioiad  gonus.  alia  accidon 
lis  ad  subjectum,  ot  o  citnlra.  Licel  eniiu 
omnes.secun<la'  iiilenlione-  ^i''    '"qHxlua, 


non  oportel  lamen  quod  uniforinilcr  «inl 
tales.  Veruin  namque  esl  in  secundis  in- 
lenlionibus  quod  (ioneri  per  se  su  :r 

Spccie.s,  el  pcrse  includitur  in  .Specie,  el 
Spocic.<»  pcr  so  includil  Genus  :  nil  mirum 
esl  igilur  quod  sll  mutua  habiludo  inler 
ista,  .scd  nihiloininus  po.ssotdiri,  quol  Ge- 
nus  est  prius  Specio  ad  alium  inlelleclum. 
sed  non  sio  compnratur  accidcns  ad  sub- 
Jcclum:  quarc  verc  dicilup,  slando  in  in- 
tentionibus,  (|uod  accidon-?  est  poslorius 
subjccto,  ct  es.scntialitor  dependens,  sub- 
jeclumvero  iiidepen'Iens  et  priu^  essen- 
liililer  :  ita  quod  prius  et  posteriu^  fun- 
dantur  iininediale  inacridento,  et  subjcc- 
to,  .secundo  inlontionaliter  acccplis.  Licel 
igilur;jr/M.s  e/  pnstfirius  quoquomodo  sinl 
sinml  natura,  vol  pcr  se  raulua  relaliva, 
nonsic  oporletde  subjecto,  ct  accidente,  ut 
supponunt  profun<lamentis,  el  ul  qufx^uo- 
mo<lo  pr.i>scindunt  ab  eis.  Scquilur  igilur, 
Accilens,  erf/o  sufjjectum  :  nju  lim  *n  o  con- 
tr.i,  ut  patot  inaliis  relalivis  lcrlii  modi. 
Undo  gonus  el  species  forlo  pcrlinenl  ad 
primum  modum,  et  similiterpr/iM  el  pos- 
terius  :  ;ucidons  aulem  cl  subjeclum  ad 
tertiuin.  Subtilissime  igilur  pauci.s  vcrbis 
rcspondot  Doctor,  ox  qua  r.-sponsione  po- 
torit  Icclor  plura  inferre.  Primo  quol  mo- 
di  rohitivorum  po.ssunl  applicari,suo  modo, 
ad  inlentioiios,  sicul  ad  res. 

Seil  ibi  p  sset  dubilari,  an  scilicel  prw- 
ciso  ad  relationos  de  pncdicamenlo  Hela- 
tionis  dirccle,  vol  reduclive  saltem.  scili- 
cet  intrin.socus  advenienles,  an  univorsali- 
tor  ad  omnes  nspectusi^ovsiuiappliciri  illi 
trcs  niodi,  do  quo  haljct  videri  5.  .Molaphy- 
sic;i*.  .Stvundo  quod  un.i  ndalio  fundalur 
in  :ilia  in  intenlionibus  immoili.ilo.  Torliu 
quod  respivlivu  quavumque  nun  uiutua 
po^suntdici  per;iccidoiuinda(iv:i,  qui.n  si* 
cut  ab  unoexlriMnorum  dicunlur  relaU\*a 


73. 


ttmptttiwm 


ei| 


'  ilia,  ili    '     '  .)  non 


,>|  •<>  Kir^^j 


t 


M     .1  M   |i  ■     l  .11  l 

terius  sutil 
(i>,  qu;»'c 
n«.n  t  (• 


m  qi. 


■r. 


i\{\ 


SVVVM  IINIVKUSALIA  PORPHYini 


rolaliva;  ralione  tamen  uniusoxl.n-.noriim 
vel  inlellectus  comp:irantis  sic  dicla.  Quin- 
lo  posset  inferri,  quod  subjectum  in  defmi- 
tione  Accidenlis  non  ponitur  ut  per  se  cor- 
relativum,  sed  prajcipue  ut  terminans  lia- 
biludinem  ejus,  et  ila  polius  habens  ralio- 
nem  absoluli  quam  relalivi,  etsi  e  sentia- 
liter  sil  respectus,  nec  obstal  dictum  Doc- 
loris  supra,  in  solutione  qutcstionis,  quia 
noniine  corrclativi  intelligit  torminum  ha- 
biludinis  tilis  qualis. 
7».  Et  si  objiciatur  contra  dicti,  quod  sub- 

jectum,  ul  hiv'  sumilur,  per  te  esl  intentio, 
et  per  consequcns  respectus,  ergo  per  se 
ad  aliquod  relativum  retertur  :  non  ad 
aliud,  quam  ad  accidens,  ergo  solutio  nul- 
la. 

Item,  Doclor  iste  videtur  velle  5.  Meta- 
physicse  quod  in  relativis  tertii  modi,  si 
unitbrmiter  sumantur,esl  mulua  habitudo, 
hocest,siactu,actu ;  si  potentia,potenlia;ut 
patet  de  scientia,  et  scilo. 
Sihjecium      Ad  primum  polest  dici,  quod  intellectus 

ni  drscri/)- 

tionc  Arci-  causat,  vel  derelinquil  intenlionem  sub- 
7u/rf  »v/!r- jecti  in  lapide  cognilo,  ad  album  compara- 
'"''•  to.  Etcum  dicis  qaod  est  per  se  respectus, 

vel  respectivum  :  concedo  quoad  suam  en- 
titatem  talem  qualem.  Et  cum  ultra  dici- 
fur,  ergo  per  se  refertur  ;  hnc  po3set  forle 
negari,  quia  poLius  moium  absoluU, 
quam  relalivi  habet.  Vel  forte  posset  dici, 
quod  per  se  refertur  inquantum  sub- 
jectum,  vel  subjicibile,  ad  pr8edicatum,vel 
prsedicabile.  Vel  forte  per  se  refertur  ad 
subjectum,  vel  fundamentum,  in  quo  fun- 
datur,  ut  ad  lapidem,  sicut  universaliler 
omne  accidens  ad  subjeclum  :  el  tunc  sub- 
jecti  erit  subjectum,  et  subjectum  erit  ac- 
cidens  e  contra,  et  subjectum  per  se  roTer- 
tur  ad  accidens,  et  e  conlra  :  ut  si  fiinde- 
lur  intentio  subjecti  in  superficie  respec- 
tu  albi,  el  sic  dealiis,  et  similiter  accidens 
ad  subjectum,  el  non  e  conlra,  ut  in  pro- 
posito,  et  communiter,  et  multa  alia,  ad 
qua3  altendat  lector. 
7:3_  Vcl  aliter,  (et  estsolutio  secundse  objec- 

tionis,)  quod  si  capiantur  subjeclum  et  ac- 
cidens  uniformiter,  scilicet  si  actu,   actu  ; 


si  potentia,  potentia ;  per  se  mutuo  refe- 
runtur  :  si  verodifformiter,  non  :  et  sic  lo- 
quitur  Doctor,  et  solulio  praecedens  proce- 
dit.  Secusestenim  dicere  absolute  subjec- 
tum,  et  dicere  subjectalum,  vel  natum 
subjici,  et  subjectum.  Posset  etiamabsolu- 
te  negari,  omnem  respeclum  rationis  pro- 
ductum  ab  intolleclu,  esse  per  se  mutuo 
referibilem  :  quia  ex  proprielatibus  rerum 
motus  intellecLus,  producit  entitates  inten- 
tionum  proportionabiles  rebus  ;  quare  ali- 
qusesunt  intentionesmutuo  referibiles,  ali- 
qua3  non.  Girca  quod  slude,  et  adde  plura, 
quia  res  mullum  subtilis  est,  licet  non 
pro  pane  lucrando,  ut  aiunt  grossa  capita. 
Ex  saepe  tamen  dictis  poteris  cuncta  pe- 
netrare.  Quod  additur  ulterius,  de  illa  fal- 
sa  expositione,  quam  excludit  Doctor,  di- 
co  quod  licet  definitio  verificelur  in  fun- 
damentis  in  actu  emrcito,  primo  tamen 
vera  est  in  intentionibus  in  actu  signalo, 
licet  etiamveriticetur  subjectum  in  subjec- 
to  subjecti,  non  tamen  in  subjecto  acciden- 
tis,et  sic  intelligit  Doctor.  Aliter  igitur 
exponentes  quam  exposuit  Doclor,  videant 
Joannem  in  calce  Apocalypsis. 

Sed  quaredefinitiones  secundarum  inten- 
tionum  verificantur  in  fundamentis,  et  non 
ita  contingit  in  aliis?  nam  definilio  homi- 
nis  in  nuUo,  nisi  in  homine  verificatur.  Vi- 
detur  igitur  vel  quod  non  est  differentia  es- 
sentialis  harum  ab  illis  ;  vel  quod  praedi- 
centur  essentialiter,et  perse,  de  eis,qu8e  ta- 
men  supra  negata  sunt.  Dixi  ad  hsec  supra, 
quoest.  9-10-11.  plura.  Sed  breviter  dicatur 
pro  nunc,  quod  raliohujus  est,  quia  inten- 
tiones  sunt  modi  intelligendi  fundamenta  : 
quare  nihil  mirum  est,  quod  illa  quas  uno 
modo  dicuntur  de  istis,  alio  modo  verifi- 
centur  in  illis  :  cumnon  definiantur  a  Lo- 
gico  ut  essentia3  quoedam  in  se  abstractse 
sunt,  sed  ut  supponunt  pro  fundamentis,et 
concernuntea  :  secus  esL  de  definitione  ho- 
minis,  velasini.Exemplum  de  modis  signi- 
ficandi  Grammaticalibus,  oL  dofmitionibus 
eorum,  quce  verificantur  in  fundamentis, 
\x\.,  Nomen  est  pars  oralionis,  etc.  verifi- 
catur  de  lapide,  et  ligno. 


76. 


or.^STIO  wxv 


117 


\'eritnli 
incitni- 
plexa'  ii/nO' 

ritntiit, 
coniplrxa' 
veri)  falsi- 
(as  uppnn  i- 
lur. 


:-i. 


Acciitmliii 
comnuiuia 
»UHt    insts- 

parahilia, 
qyomodo. 


Qnoil  .'irldituidc  iiit^nlioneaccidenUsap- 
plicala  albo,  licet  forte  illud  sit  veruin,  ta- 
inen  non  primo  definilur  accidens  p«'r  i[>- 
sum,  sed  per  se  correlalivum,  el  primuin 
quod  e.sl  siibjectum  in  communi  secundo- 
inlcnlioiialiler  sumplum  :  sicul  paler  p(?r 
(iliiiui  in  communi,  non  hunc,  vel  illiim, 
et  mulloiniiius  p»'r  Socratem  cl  IMalonem 
delinilur. 

Adalia  qun- adducta  sunt  conlra  solu- 
tiones  secundjL'  objectionis,  de  multiplici 
acceplione  verilalis,  etqiialiler  consislitin 
rc,el  in  intellectu,  et  de  veritale  complexa 
et  incomplexa,  habet  isle  mirabili  sub- 
lililalc  scalurizalumO.Melapli.  q.  '.i.  videa- 
lur  ibi.  Scd  brevitcr  ad  proposiliiin  pro 
nunc  dico,quod  illa  seciinda  responsio  I)oc- 
loris  esl  apparens.  ex  communi  modo 
lo«|urndi,el  exponendi  Ar;sloU'lem.Veritali 
enim  incomplexa',  (qu;e  esl  siuiilitudo,  vel 
conformilas  acliis  incomplexi  inlellrctus  ; 
ad  op[)osituin  simplex,  seu  incomplexum.j 
non  op{)onilur  falsitas,  .sed  ignorantia,  ve- 
rilali  vero  complex:e  opponiliir  et  ignorau- 
lia,  el  falsilas,  privative  vidclicel,  et  con- 
Irarie  :  el  lioc  optimenotavil  Doctor,  cum 
dixit  quod  inlellectus  dividens  accidens 
inseparabile  a  subj«'cto,  est  falsus,  non  au- 
tem  intelleclussimplex  apprehondens  sub- 
jectuin,  eliam  sub  opposilo  lalis  acciden- 
lis  :  sed  forlc  non  ni'garet  ibi  de  facto  e.sse 
ignorantiam.  Simililer  verila.s,  et  faLsitas 
nun(|uain  csl  objcclive,  nisi  inlellectu 
compoiiciite,  V('l  complexo,  licet  fornialiter 
el  subjcclive  sil  veritas  in  incomploxo. 

(^)uo(l  addilur  de  cognitione  impossibi- 
lium,  conccdo  quod  inli'lliguntur,  inlel- 
leclii  lamcii  nones.s(Miti('nle,  dummodonon 
latcant.  (!um  ulleriusarguilur  de  opposito 
in  ad jccto,  cl  po.s.set  conlirmari  '».  .Mclaph. 
cap.  (1(»  Kalso,  cpiod  .scilicel  (vsl  ratioali(|ua 
in  se  falsa.  (ju;i'  lanlum  simplici  intellec- 
lioiic  apprchcndiliir,  ul  hnmo  irralfnnahs, 
el  ita  possel  dici  hic,  ciiiu  inlclligilur  cor- 
viis  albus.  vcl  corviis  non  niger.  Pro  hujus 
solutionc,    pnetcr  j;im  dicla  do  act'i(|pnll- 


potesl  dici  ins*'parabile  duplieilcr,  srilicel 
vel  nej^live,  vel  privalive,  Priino  niodu  ly 
i/j  dicil  ncgalionem  cujuscumque  sep.an- 
bililatis,  sive  f;icilis,  sive  difn<-ili.H.  Secun- 
do  rnodo  privattantum  facililalom  separa- 
bilis.  1'rimomododiciturprobabiliterquod 
nullum  acci(Jens  commune  esl  inseparabi- 
le,  .sofl  bene.secundo  mcxJo.  {'ude  licel  lile 
accidciis  non  possil  separari  a  subjeclo,ma- 
nenlibusprincipiiscomplexionanlibus.quaB 
sunt  [)rincipia  illiusaccidenlisin  tali  sub- 
jccto,  [)olosl  lamen  .separari,  si  lalia  prin- 
cipia  transtnulantur.  Exemplum  laclum 
est  supra,  de  ovis  corvorum  ;  el  esl  exem- 
plum  Alberli.  Similiter  cxemplilicari  pole.sl 
dc  .Klhiopt^  nianenlc  in  rcgionibus  frigidis 
qui  etticilur  albus,  saltcin  in  [H»sleris. 

Vel,ulaliis  videlur,  acci(Jens  aliquod 
esl  simpliciter  insep  irabile  per  naluram  a 
subjeclo,  ul  calor  ab  igno,  wc.  proplcr  Ikx* 
dicla  Porphyrii  iin[)e  liuntur,  quia  aliquod 
accidcns  illi  siiuile  in  specie  esl  separabile. 
Sed  nihilominus  videtur  Porphyrius  velle, 
quod  licet  accidens  non  [w.ssit  scparari  re, 
polesl  lamen  intellectu,  ut  Itoelius  ex[K)nil, 
el  prius  copio.sc  dictum  est.  .S'd  lerlio  nio- 
do  dici  poleU,  quod  cum  dicilur  accidens 
inseparabile,  potcsl  dupliciter  inlelligi,  vel 
.secundum[K)tentiam  scilicel,  vel  stvundum 
aplitudinem.  Si  primo  m^^do,  hoo  contingil 
adhuo  du[)licilcr,  vel  scilicel  secuundm 
polenli:im  naliinilem,  vel  su[x»rnaturalem. 
Primo  modo  plura  sunt  accideuti  i  insepa- 
rabilia.  el  hoc  rem  inentibus  subjeclis.  Se- 
cuiido  iiiodo  nullum  esl  accidcns  i''-""-i- 
bile  loquendo  deab.sululis  nniliUT  ..  ...o- 
lis,  licel  .secus  sil  di»  res[XTlivis  :»n'itij  li- 
nalibus.el  actualibus  inlrins4N>us  a  .  .)• 

libus,  [K)silis  tamen  exlnMuis.  Si  vero  liwe- 
[tarabilecapiatur  aplitudinalilor,  sic  pro- 
babiliter  dici  [wlesl.  (|UO<l  nullimi  osl  in- 
sopanibilo ,    imo    omiK»    >■  lo,    elsi 

non  acluso[>arolur.  Vide  hunc  :  rcx- 

f)onentiMn  .Vuguslinum  iwi.  disl.  I.  qunMl. 


79. 


bus  sei);ir;ibilibus,el  inso|):ir;ibilibus,:i(|vor- 

lendiim  s('cundum(|uosd;im.  (|iiod  accidons     joclo.  ol  hlc,  sim[»lu-iU'r  U* 

Tora.  1. 


F.x  his  hn»vilor  nd   nri?umonhim  tllco, 
quod  liic  non  est  i  tum  in  nd- 

rvuH 


tis 


Sl'PEU  UNIVERSALIA  POKPHYKIl 


scilicot  allms.  vcl  non  nigcr.  El  ad  illud 
qiiod  adduciliir  rx  5.  Motaphysic.T  dico, 
(juod  loquiiur  do  concoplu  in(dud(Mil.oduo, 
(juoruni  unuindoslruil  raliononi  formaloni 
sou  inloII(H'luni  osscMUialoni  allorius,  ul 
palol  in  oxomplo  illo  do  liomine  irralionali, 
ul)i  lamon  iion  osl  falsil.as  proprio,  nisi  vir- 
lualilor,  souliabilualilor  forlo,  sod  polius 
ignoranlia,  ut  dicluinest.  Modo  albedo  non 
dostruil  inlolloctum  essenlialom  corvi,  si- 
cul  noc  ni^rodo  construit. 

Ad  aliud,  ncgalur  assumptum,  nisi  forte 
in  liabitu,  vel  in  polentia,  seu  quoquomodo 
virtualitor.  Possunt  enim  incomplexa  ap- 
prohondi  non  formando  complexa  ;  et  proe- 
mis^rc,  non  inferondo  conclusionem,  ut  pa- 
let  1.  Posleriorum.  Similiter  ad  aliud,  nego 
ibi  e.^se  separationem  divisivamcomplexio- 


efficaciam  ad  propo^itum,  utexdictis  pa- 
tet,  solvendo  illas  objecliones  ad  finem  so-- 
lutionis  qufcstionis  :  licet  posset  negari 
illud  assumptum,  ut  supra,  qu.  8.  de  Ge- 
nere,  dicfum  esl  :  quod  scilicet  modi  inlel- 
ligendi  sunl  separabiles,  etc.  Argumentum 
etiam  procedit  de  fundamento  immediate 
applicabilis,  non  de  correlativo  accidentis, 
de  quo  intolligitur  definitio,  ut  prius  dic- 
tum  est  :  hoc  est,  de  subjecto  in  quo,  non 
de  quo,  proprie  loquendo  Logice,  ut  scis. 
Aliud  enim  est  comparare  accidens  ad  al- 
bum,  et  ad  subjectum  fundatum  in  lapide. 
Licet  autem  necessario  insit  in  ordine  ad 
secundum,  non  tamen  ad  primum,  ut  pa- 
tet. 

De  primo  etiam  dicitur  modo  accidentis 
realis,  quia  in  praedicatione  exercita,   de 


8-!. 


nalem,  nisi   ul  prius,  sed   si  esset,  posset     secundo  prsed ica tione  si^na^a.  Licet  etiam 


81. 
Fahum  es- 
se,  el   im- 
possibile 
esse  diffe- 
runl. 


st.are  sine  repugnantia  intellectuum,  ut  di- 
cit  Porphyrius,  et  ultima  responsio  Docto- 
rU,  qu?e  optima  ad  propositum  est  :  de  ap- 
titudine  enim  ot  potentiali,  et  facto,  non 
inconvenit  corvum  intelligi,et  e.sse  album  : 
quare,  etc.  Solutio  lamen  illa  secunda  Doc- 
toris  procedit  de  facto  communiter,  et  de 
potentia  naturrr. 

Ad  aliud,  nego  assumptum  :  aliud  enim 
e^t  es  e  falsum,  et  aliud  impossibile,  ut 
patet  l.  Coeli.  Aliud  etiam  esse  impossibi- 
le,  et  aliud  includere  incompossibilia,  et 
ita  non  esse  conceptibile  sine  repugnantia 
intellectuum.  Sunt  etiam  multi  modi  falsi 
possibilis,  ot  incompossibilis,  de  quibus 
alias.  Vide  notanter  infra,  super  1.  Peri- 
hermenias,  qua3sl.  9.  non  longe  a  fine,  et 
ubi  supra  notavi,  articulo  secundo.  Vide 
optime  in  2.  dist.  G.  qua^st.  1.  solvendo  ra- 
tiones  opinionis,  et  45.  dist.  \.  Reporiatio- 
num. 

Ad  illam  propositionem  Augustini,  pa- 
tet  :  nam  licet  fallatur,  non  tamen  est  re- 
pugnantia  intellectuum.  Sed  si  volueris 
proposilionem  in  se  bene  inlelligere,  vide 
hunc  in  '■'.  dist.  14.  qusest.  1.  et  in  4.  dist. 
50.  quivst.  finali. 

Ad  uUimum  dico,  quod  Doctor  sufficien- 
lor  solvii  argumcntum,  ul  videtur  habere 


in  primis  exercila  verificetur  ex  signala 
quodammodo,  non  tamen  in  secundis,  ut 
palet.  Posset  tamen  fieri  vis  de  intentioni- 
bus,  ul  scientifice  considerantur,  quia  sic 
videntur  esse  necessaria^  et  impossibiles 
alitcr  se  habere,  et  ut  sic  videntur  inesse 
fundamentis,  quia  aliter  considerari  com- 
plete  non  possunt,  cum  sint  essentialiter 
respectiva^,  et  sic  illud  assumptum  vide- 
retur  habere  aliqualem  apparentiam  :  sed 
de  hoc  supra  sufficienter  pertractavi.  An 
etiam  fundamenta  in  esse  cognito  sint  im- 
mutabilia,  vide  istum  3.  dist.  1.  qusest.  4. 
et  8.  dist.  ejusdem,  quaest.  finali.ct  in  ma- 
teria  de  Ideis,  et  8.  Quodlibeti.  Dato  etiam 
quod  essent,  non  sequeretur  quod  fundala 
in  eis  essenl  necessaria,  vel  necessario  in- 
sint,  nisi  forte  necessitate  consequentiae 
dunUaxat,  comparatis  scilicet  exlremis, 
quae  tamen  comparatio  contingenter  fit  ab 
intellecto  creato. 

Ibi  tamen  posset  non  ab  re  ponderari, 
an  intentiones  sint  respectus  intrinsecus, 
an  certe  extrinsecus  advenientes.  Dicuntur 
namque  comparationes  passivse  in  doctrina 
hujus,  et  sic  videntur  essc  passiones  :  sed 
hoc  non  obstat,  quia  etiam  productio  pas- 
sio  est  rcspectus  intrinsecus  adveniens,  sed 
supra  de  his  tetigi,  et  infra  adhuc  supcr 


i. 


Inlenlio 
nes  quo- 
modo  ne- 
cessaricc. 


83. 
Inteniio 
nes  an  sin 
relaUonei 
intrinsecu 
advenieii- 
les. 


Oii;€:.sTio  wxvi 


119 


1. 

rguwfn- 
pro  ))nr- 
affirnia- 


PrEDdicamfiitii  liabot  vidori.  Pro  nunc  dico 
quod  iit  pluriinuin  suiit  rospectuS  intrin- 
secus  advenionle.-*,  sed  an  alifju.i'  siiit  cx- 
Irinsecu^  lales,  considera  :  niaxiine  rjiiaiKlo 
ab  extrinseco  insunt  conlingonter  causanle. 
Neccssilfis  eliam  el  conliiigrnlia  suiil  modi 
enlis  realis,  licel  aliquaiilor  ad  alia  Irans- 
f(;ranlur  :  socus  tamen  esl  de  iiece.ssii,,iie 
incomploxorum,  et  comploxorum.  quia 
piiiiio  modo  niliil  siinplicilor  necossariiim, 
iiisi  Dcns  :  socundo  uiojIo  plura  alia,  de 
quo  alias  :  Ikoc  pro  nunc  per  accidens  dc 
accidenle  per  ac<-idens  diclii  raplim  suffi- 
ciant. 


QU.LSTIO  \.\.\\  I 

Ulnun  Vropriuin    ct  Acriifens  possiitf 
dici  de  alir/uo  eodent 


D.  Tliom.  1.  par.  qwvst.  97.  art.  1  et~l.  art.  1. 
et  iji.  arl.  '3.  Cajet.  Solus,  ct  Tolel.  cap.  de 
Proprio.  Javellub  truct.  -t.  1'rcviticab.  cap.  .'j. 
Joaii.  Aiigl.  <7  Hra»avol..vi//)<T /la/ic  t/u-rsl .Ulanr. 
disput.  3.  $ect.  4.  Didacus  a  Jobu  ^urc.st.  2.  Fon- 
eocaf).  Afetaph.  rap.  28.  Rodrijfuez  91/rt'»/.  4.  d« 
I'roprio,  art.  1 .  Vldo  Di>cl<triMn  in  1.  //.  '.'i.i/uifst. 
7.  el  d.\3.  et  in  2.  d.  1.  (/.i.el  d.  2.  t/uwst.  1. 
el  d.  IG.  et  2o.  ct  in  3.  d.  2.  qwrst.  2.  t-t  in  '». 
d.  \3.  i/ii^st.  l.  e'.  'J.  Melaph.  f/wrsl.  li.  la 
quibus  locis  docet  Propnuin  fsso  idem  realiter 
ciim  8ul)ji'cli),  el  |)i'r  C')ii8<»i|U  -n.s  noii  p  )88'*  liabijre 
ralioncm  Acci<lt3uti8,  et  d<>ni>miunti  a  8.>cunda 
intentione  accidontis  //r<i>dicabilis.  Kt  idcm  ('x- 
pres.siu»  in  2.  d.  3.  i/wrtt.  ii.  (i.  et  7.  et  </.tj.  '/. 
2.  et  d.  :ii;.  rt  ^t.  lU  in  3.  d.  1:5.  et  17.  et  in  •'». 
>/.  i:{.  q.  i.  etd.  \3.  qwrst.  2.  et  d.  Vd.  qutrst. 
10.  et  i/i  Quodl.  qwvst.  17.  In  quibii»  iocis  vult 
qiiod  inciinatioix^s  r<>ru!n  sint  (>ait<'in  n^alitcr 
ruin  ipiis  rebii!).  Sod  pastio  est  inclinatioel  ni>. 
titinlo  (luiudam. 


Quod  sic  vidolur,  do oimiiiiiis  |>ropriis 
qiialilatilxis  (doinontiiruiii  ;  qiiia  i|ii;oli- 
l)ol  islaniiii  ciiiisoquilin'  foniiaiii  ojn- 
iiiciiii  :  iLiitiir  i'st  propriiiin  rospoclii 
oiiMiiiMitiiniiii  :  (*t  iiccideiitiasiiiit  iii  iiiix- 
tis,  iil  innnircsliiin  ost  :  noc  pnt.>si  ilicj 
ipiod  jpqiiivoco  siinl  iii  liis.  el  in  illis  ; 
i|iii.i  lia>c,  rl  ill.i  siint  ciKiiparaJiilia  .so- 
ciiiidiiiii  l.iloiii  qiialitati'111.  iit  |iatct  pcr 
Arislolciciii  1.  Mclapli.  iil>i  (lioiliir.  putu 
iijnis  caiidis!>hnus,  est  eniin  atiis  crt»/- 


(la 


sa  huji/.s  talitris.  Siiniliter  ista  proposi- 
ticqiiaiii  intendit  ilii  p«'rillain  lilteraiii. 
iioii  liabel  veritatciii,  nisi  in  univoci.s. 

Itciii,  iu.x  in  corpore  liiminoso,  et  rne- 
dio,  est  univocuin,  quia  ulrique  csl  ac- 
tiis  liicidi,  in({uantum  luciduin,  .se«J  iii 
corporc  liiinin<.>so  est  propriuin,  iii  me- 
dio  accidens  :  igilur,etc.  I'riniuin  patel, 
(piia  .sequiliir  iiiiiiicdiate  formam  cor- 
poris  luniiiiosi  :  uiido  ad  (Jiversilatom 
foriiia?  consoqiiiliir  (livcrsitas  lucis,  ul 
patct  in  corporilius  cadcstihiis.  .Minor 
patet ;  quia  adest  et  al)est,  pra;ler,  elc. 

Ad  opposiluin,  l*ro])riuni,  et  .\ccidens 
sunt  dua'  intentiones  opposilju  :  opposila 
non  possunl  oidoni  iiiesse. 

.•Vd  i|ua?stioneiii  dicitur,  (piod  qua*  sunt 
opposita  respectu  ejustieni,  non  insunl 
eidcin.  Ideo  idcm  non  est  proprium  el 
accidens.  respectu  ejii.sdoni.  (piia  sic 
siinl  oj)posita ;  non  est  lamen  inconve- 
nions  resp^^ctu  diversorum  ;  sicut  idem 
habot  ralionem  goneris,  et  speciei  res- 
peclu  divoisorum. 

(^ontra,  si  respectu  alicujus  ost  pro- 
priiini.  resj)ectu  illius  non  est  accidens  ;  nejieitur. 
(juia  lunc  illi  ine.ssel  per  so,  et  nun  per 
se,  necest  uccidensaltori.  l'robutur,quia 
si  sic  ,  ergo  primo  non  infuil  converli- 
bililor  :  erfjfo  non  fuit  proprium  res|>cclu 
{•rinii. 

Ideo  dicendum.  (]Uo<l  impossihiic  csl 
islas  duas  intonlionos  propriuni,  el  rtc-  t^tlor!»* 
lidens,  eidem  rci  prima'  intcntioniH  np- 
plicari  respoclu  ojusdom,vel  tliver>«»rum, 
(piin  quod  alicui  ost  proprium,  illi  non 
cst  accidons,  iut  alicui  alii,  quia  coDver- 
litiir  ciim  00,  cujusest  proprium.  et  ita 
alii  n«T  inest. 

.\d  primiim  ar;;iiinonlum  dici  |m(cs(, 
(juod  niilla  «|iiali(as  acliva,  .««ive  imssiva,    . .  ^ 
esl  proprium  alicui  elemonl'\  ul  hlo  «li-  ■•*«»i«. 
cimus  pnq)rium  uccidens,  \h^v  m*  c 
(|uons  formam  Sp«vici,  qiiia  alteratiii  iii 
illis   «pialitatibus    pnvoedil    ^-  lo- 


130 


n.Mii,  rt  (•(.rrnplionoui  fnrnin'  snbslan- 
lialis,  nl  nianireslnni  csl.  co  qnod  ngons 
in  elenicnlnni  snas  induril  (|ualilates, 
adliuc  nianfnli*  IV»rnia  snlislanliali  (dc,- 
nionli  oori-nnipcndi,  qnia  illa  nianet  in 
tola  transnuitalione  :  ergo  ilia  potest 
mancrc  snh  oi>posilo,  sivecontrario  qna- 
lilalis,  (jua^  ponitnr  sibi  propria  ;  sed 
lioo  estconlra  ralionom  proprii. 
\V1    potest   dici,    qnod  licet  seniper 


SUPEIl  UNIVEKSALIA   PnUPilYKll 

ncc  accidens  :  ergo  proprlum.  Similiter 
rt^Mo"  respecln  liominis,  nonest  genus, 
nec  species,  nec  differentia,  nec  pro- 
prium  ;  crgo  occidens.  Ncc  est  dicere, 
quotl  non  sunt  Universalia,  quia  pra^di- 
cautur  de  pluribus  ;  crgo  ista^  intentio- 
nes  possunt  applicari  ali(iuibus  primae 
intentionis,  ut  signiiicanturin  abstracto, 
cujus  oppositum  dictum  est. 
Ad  primum  potest  dici,  cjuod  si  con- 


inessent  hnjusmodi  accidentia  clemen-  cretum  sit  gequivocum  ratione  formae  si- 
tis,  et  nocessario,  non  tamen  conse-  gnificatae,  el  abstractum  erit  :  tamen  si 
(lunntur  formam  Speciei,  sed  magis  ma-     concreta  dicantur  ab  eadem  forma,  per 


teriam  ;  ([uia  snnt  principia  actionis, 
ot  passionis,  (|na3  non  sunt  primo  Spe- 
rioi,  sed  individui.  pcr  Aristotelem  1. 
Mctaph.  (M  idco  respectu  elementorum 
possnnt  dici  accidentia  inseparabilia  : 
cnm  quo  tamen  stat,  quod  eadem  specie 
sint  accidentia  inseparabilia  respectu 
elenientorum  (sicut  nigrum  respectu 
corvi,  a  quo  non  separatur)  et  separabi- 
lia  respectu  alterius,  a  quo  separantur. 
Ad  secundum  potcst  dici,  quod  si  lux 
univoce    sit  in    corpore    luminoso,   et 


diversam  haljitndinem  formas  ab  subjec- 
tum  :  non  sequitur  illud  abstractum  esse 
aequivocum,  sicut  sanum  dicitur  multi- 
pliciter,  scilicet  effectivum,  conserva- 
tivum,  vel  significativum  sanitatis  :  ex 
diversa  habitudine  ejusdem  formae  ad 
diversa  subjecta,  et  inmeu.  sanitas  uni- 
vocum  est. 

Ad  illud  quod  objicitur,  quia  idem  si- 
gnificant  concretum,  etc.  verum  est 
eamdem  formam  :  tamen  abstractum 
absolute ;  concretum,  ut  inhseret  sub- 


medio,  et  sit  aliqua  qualitas  eadem  spe-     jecto. 


cie,  non  tarnen  eumdem  modum  essendi 
habet  utrobique,  concretum  autem  si- 
gnificat  formam,  secundum  quod  est  in 
subjecto,  et  ideo  nullum  concretum  dic- 
tum  a  luce,  univoce  inest  huic,  et  illi ; 
quia  nec  corpus  luminosum  dicitur  ?7/w- 
minatum,  sed  tucens,  medium  vero  non 
lucens,  sed  illiiminatum.  Nunc  autem 
istae  intentiones  proprium,  et  accidens, 
non  sunt  applicabiles  rebus  primae  inten- 
tionis.nisi  ut  significatur,  ut  in  concreto, 
ideo  nihil  est  univocum  hic  et  ibi  :  cui 
attribuuntur  istae  intentiones;;ro/)rzw;??, 
et  accidens. 
Gontra  hoc,  concretum,  et  abstractum 


Ad  secundum  dicitur,  quod  risibili- 
tas  respectu  hominisnonest  Universale; 
quia  nec  risibilitas  respectu  ejus  praedi- 
catur  de  pluribus. 

Sed  si  arguatur  absolute  de  ipsa,  cst 
Genus,  vel  Species  etc.  Dico,  quod  est 
Species  respectu  hujus  risibilitatis, 
et  illius  ;  quia  respectu  istarum  prai- 
dicatur  de  pluribus  :  sic  ex  alia  parte  de 
albedine,  cujus  signum  est,  quod  Por- 
phyr.  in  omnibus  modis  proprii,  et  toto 
capitulo  de  Accidente  tantum  exemplifi- 
cat  de  concretis. 

Et  Aristoteles  similiter  in  i.  Topico- 
rum,  quod  patot  per  rationem,  quia  si- 


idem  significant;  ergo  si  abstraclum  est  gnificatum  in  Libstractode  nullo  dicitur, 

univocum,  et  concretum.  nisi  de  quo  pr^edicatur  essentialiter,   et 

Item,  risibilitas  respectu  hominis  non  ejus  de  quo  proedicatur  essentialiternon 

cst  genus,  nec  Species,  nec  differentia,  est  proprium,  nec  accidens  ;  igitur  nul- 


7. 

Deeri 
hoc  in 
tiqui 
Codd. 
bet  tn: 
uims  C 
MS.  ve 

tus  L 
blioth.. 
ciance, 

alion 

videt 
additi 


oi'/i:sTio  xxwi 


^ii 


luin  ;i|j.slr;irliiiii  |»raj(liculur  de  ;jli<|uo, 
ut  propriuni,  vcl  :i(;ci<lfn.s.  (Jintr;!  nitio- 
nt.in  posilionis.  qnod  est  propiiuin  A, 
niilli  nrcidit,  nisi  cui  accidit  .V  :  ijjrilur 
s;iMrin  ;ilicui  csl  uccidens;  v(^rhi  yiMti;!, 
hahcri'  Ires^  ;iccjdit  illi  cui  el  Iri^in^ru- 
lus  ;  et  con(irni;)Uir,  pcr  Aristolelciii  ."». 
Topicoriini  illo  c;ipitulo,  (Jnoitinin  fiu- 
fein  iflriii  cl  iliccrsuin  :  ul;i  ponit  <ju:i- 
tuor  <lirii<-ul;il('s  :  <'ircu  prinuini  vult  <li- 
cere,  <|ii<m|  dillicilc  est  poncre  illud  ess«; 
pro|)riuin,  <(uo<l  ine.^t  uni  subje<-lt>  ni<;- 
di;inte  ;di<);  <|iiiii  si  ulrius(]ue  illoruni 
sul»j(^cti)riini  pitniiliir  pnipriiiin.  vi<l<'tiir 
ulii  ines.se,  ut  ivli^iiio  sultj<.'clo.  Cl<»nlr;i 
resp<tnsion<'m  ad  priinain  mtioncm,  pr<j- 
haliir  il»i  <luplicit<'r.  <[u;dit;ites  activas 
noiiesse  i)ropri;is  resjxjctu  eleinenloriini: 
contr;»  priiii;ini  ])urleiii  e.\  piiL'<lictis  : 
Quoties  aut<'iii  (li<-ilur,  pnvfer  ea,  fjiui' 
uafuralih-r  insmif.  iif  iijni  ratiduin, 
elc. 

ll<'ni  -.  d<'  .\nini;i  <';i]).  ilr  fii'hi,  ;ir- 
j.:iiit  .\risloleles  t;inj.,'fiiliii  in  ui|u;i.  v<'l 
uere  siint  liiiiiiiil;i  :  iL^itur  iiiter  e;i  est 
:i<(iiii  vcl  ;i<'r  :  i|ii:i'  i'<»ntr:i  ii">ii  v;il»'nl,  si 
prius  iiKliicentiir  <]ii;ditut<>s  <(ii:iiii  r<>riii:i' 
isloriiiii. 

lli'ni.  ;iiiii;i  iii;inens  ;i<(ii;i  :  ii>>n  pot^^^t 
;iniill<'r<'  liuniiilitul^ni :  <(ui:i  est  <(ii:ilitus 
iiiinus  essenti;ilis  ;  er«;o  niulto  nnigisnec 
rri^M<lil:it»'iii  :   <'l  it;i  df  :iliis. 

Ili'iii  s<'<-iinil;i  ]>rol>;ilio,  vi<l<'lur  <'sl<'n- 
di'r('.  <iuo<l  niill:i  sint  (>riiici]>i.i,  (iii;»'  <li- 
(.Miitur  ]>rin<'i]>i;i  up'n<li.  \»'l  ])ulienili. 
1111'id  vi<l»'liir  lulsiiiu  iii  iiiultis,  cujus- 
iiiixli  siiiil  risif>Hr,  ifisripfinaltile,  et 
risHiifr  resi)e<*tii  coloris  :  (!<•  <iuo  di<Mt 
.\ristotc|('s  J.  (fr  .[niiiia,  in  principio 
<;i|.iliili  /h-  r  isu  :  (\uoi\  per  .so  .secuntlo 
iiii>il«)  ])r;e<li<;iliir  risifafr  t\r  colorihus  : 
siniililcr  <li'  auilifafi  vvs\)rrU\  soni,  rlr  | 


KXl»()SlTIn 

Ih:  I*ai.M<),  quid  1'ropriiim,  cl  quid  .Irci- 
ifrns,  et  quolies  acriplunlur,  pulel  ex  sa-pt* 
<liclis;  hic  jntsslfjilitas  ullendilur  el  de  coii- 
Kiuo.d  absolulc  eliam  accipiendo  isladuu, 
ul  siifira  oslciidilur,  c.ss»'  dislincla  r'niver- 
sali;i. 

Dici  lii(;  iiiU>lli;,Mtur  per  pra'dirari,cnun- 
ciari,  .seu  applicari  in  aclu  exerciio,  vel 
vlinm  sif/ii/ito.  Cum  dicil  de  a/i^«o  eodem, 
re.slriiigii  se,  qui;i  clurum  csl  quod  nliqua 
siiiil  piopri:i,  quu'  non  possunl  puiii  acci- 
<leiili;i  ;iiioruiii,  ul  risiMliius,  el  hujus- 
iiiudi.  .Scd  de  ali(juibus  aliis  dubium  ess«'l 
de  qualil;ilibus  clcmenlurum,  sccundum 
qiioil  luiigil  in  oppuncndu,  ideu  dicil  in 
purli<ul;iri  ifr  afii^uo.  Hic  eliam  accipil  a/i- 
i/i(o  iK^ii  pn)  subjeclu  primu-inlcnliunali. 
cl  isli  <luo  i)rimuinlcnliunaliler  ;  qiiiu 
clarum  e.sl  (jiiod  sic  dicunlur  de  eodem, 
iilpole  <!<'  liumine  album  el  risibile  :  setl 
;iccipil  isla  .sccundu-inlentionalilcr,  el  sub- 
j<'i'lum  pru  pru.ximo  fund;imenlo  i>er  se,  el 
iiiiiiicdialo  upplicabilis,  ulpuleull)u,  vel  ri- 
sibili,  ;ui  .s<-ilicct  dv  ullx>  posscl  dici  qu(K| 
sil  ;ic<i<leiis.  pra'<li<-atione  denominalivu.  cl 
I)i'u])rium  e;i<lcm  pr.edi^-aliune,  el  ho«*  n*!}- 
peclu  ejus<lem,  vcl  i-especlu  diversurum. 

l*u.s.scl  eli;nn  inlelliiri  ttln/iin  einiem,  .scili- 
ccl  subjeclu,  vel  lundamcnlu,  in  pra'di»*a- 
liune  siffiuita,  sUindoin  inlenlionibus  sup- 
ponenlibus  pn)  rebus,  ul  sul)jctlum  esl  »/« 
7)/«,  vel  curiebilivum,  cl  ihhJuiu  1«  qno,  el 
luni'  ly  eottem  |H)IcsI  inl"llijLri,  vcl  de  iilcn 
lil;ilc  iiumerali.vd  sjMvitica.vcl  Ip! !•<-»■' 
de  <juibus  in  sc<iu«'ii!iliiis  m.T^ih   ,  > 

in  j>arliculari. 

Hrdu  qiuesliunis  jniIcI,  quia  iK)s|i|uam  df 
liisduubus.  laiujuam  disiinclis  (  niver 
bus,  delerminavil,  cun^Tuum  emi  lii^ 
lare  de  romiM>s.sibiliUile,  vel  iU' 
lilalc    eurum,     rfsjMvUi    eju.^itiem    fu:.  :  1 
menli. 

iUvi.sio  cummuiiiM,    iiiai  quod   ^  1 

jvirs    sulMJividilur    nli(|unliler  secuudum 
quud  duos  mudos  duvndi  ibi  punil. 


J22 


SUPER  UNIVEUSALIA  PORPIIYRII 


10.  Dk  Skcundo,  arguil,  duabus  ralionibus 

pro  i)arle  affinualiva.  Prinia  sumiUir  com- 
parando  (jualililos  olenuMilorum  ad  ipsa,eL 
ad  niixla.  Priniomodo  sunl  propria,  sc- 
oundo  inodo  acoidonlia  communia.  Quod 
sinL  propria  rospecLu  ipsorum  olemenLo- 
rum,  osLondiL  ex  dicLis  prius,  qutesl.  3.  de 
Proprio,  eL  quavsL.  1.  de  Accidenle,  in  illis 
divisionibus  de  Accidenle,  ubi  liabeLur 
quod  accidens  consequens  rem  raLione  for- 
mx  specifica>  siL  proprium  :  hujusmodi 
sunL  Lales  qualiLaLes  respecLu  elemenlo- 
rum,  ut  paleL,  quia  non  raLione  maLeriac 
eis  insunl,  cum  sinl  acLivic  omnes,  liceL 
anLonomasLice  dux  dicanLur  acLivoe,el  alioe 
duse  passivae.  Quod  auLem  rcspecLu  alio- 
rum  sinl  accidenLia,  paLeL  ex  definiLione 
accidenLis.  EL  quia  forLe  aliquis  dicereL 
quod  non  sunL  ejusdem  raLionis  in  his,  cL 
in  illis,  sed  cequivoce  conveniunL  eis  ;  hoc 
excludiL  noLanLer,  ex  comparaLione  ele- 
menLorum,  cL  mixLorum  secundum  Lales 
qualiLaLes,  uL  habeLur  2.  Melaph.  LexL.com. 
4.  /(/nis,  inquit,  est  calidissimus  :  esl  autem 
hic  aliis  caicsa  caloris.  Quam  liLLeram  ad- 
duciL  Philosophus  ibi,  ul  oslendat  prima 
principia  Cosc  verissima,  quia  videliceL 
sunL  causa  univoca  veriLatis  aliis.  Unum- 
quodque  auLem  esL  maxime  lale,  quod  esL 
causa  univoca  aliis,  uL  sinL  talia. 
^  VulL  ergo  quod  veriLas  convenial  uni- 

voce  principiis,  eL  princip'iaLis,  licet  cause- 
Lur  ab  his  in  illis.  EL  faciL  maxime  pro  in- 
lentione  hujus  contra  Thomam,  et  alios,ne- 
gantes  aliquid  esse  commune  Deo  et  crea- 
turse,  substantiee  el  accidenLi,  eLc.  Nisi  igi- 
tur  intenderel  Philosophus  quod  caliditas 
conveniret  univoce  igni,  seu  caliditati 
ignis,  et  calidiLaLi  mislorum,  illa  proposi- 
tio  nihil  esseL  ad  inlenLum  suum  ibi,  de 
causa  eL  causaLo  univocis  applicando  ad  ve- 
riLalem,  uL  paLeL.  SimiliLer  superlaLivus  in- 
cludiL  comparalivum,  si  igiLur  ignis  cali- 
dissimus,  ergo  calidior  :  sed  comparaLio 
(maxime  Physica)  habeL  fieri  in  univoco, 
eLiam  specifico,  uL  paLeL  7.  Physicorum, 
texL.  com.  24.  el  inde  habeLur,  eL  alibi 
saepe;  ergo,  elc. 


Secunda  raLio  procediL  ex  comparatione 
lucis  ad  corpus  Iuminosum,el  ad  medium  : 
nam  respectu  primi  est  i^roprium,  quia  se- 
quitur  formam  ejus.  Quod  ostendit  ex  di- 
versitaLe  lucis  in  corporibus  supercoelesLi- 
bus,  uLpoLe  sole,  eL  stellis,  cL  hujusmodi, 
quod  conLingiL  ox  diversiLaLe  formarum 
ipsorum  :  non  enim  maLcriam  eorum,  si 
quam  IiabenL,  consequiLur  lux,  cum  sit  de 
se  chaos,  ut  diciLur  :  respecLu  vero  secun- 
di  esl  accidens,  ut  patet  ex  definitione  ac- 
cidentis.  Et  similiLer,  ut  prius  ostendit 
quod  est  ejusdem  rationis  uLrobique,  quia 
habet  identitatem  nominis,  et  rationis.Nam 
utrinque,  vel  utrobique  est  actus  lucidi, 
inquantum  talo,  qualem  rationem  assignat 
Philosophus  2.  de  Anima,  text.  com.  69.  et 
alibi. 

Cum  dicitur  in  littera,  Primum  palel,m- 
lellige  pro  prima  parle  minoris  :  eL  infra, 
ubi  communiLer  habeLur  in  originalibus, 
Minor  patet,  debet  poni,  secunda  pars  mi- 
noris  patet,  etc.  Vel  formetur  argumentum 
aliter,  ponendo  illam  litteram,  lux  in  cor- 
pore  luminoso,  etc.  usque  ibi,  Ssd  in  cor- 
pore  luminoso,  etc.  tanquam  prsesupposi- 
tum  :  et  formando  consequenter  majorem, 
et  minorem  sic  :  lux  in  corpore  luminoso, 
etc.  Sed  in  medio,  etc.  et  sic  primum  erit 
major,  et  liLLera  originalis,  ubi  dicil,  Mi- 
nor  patet,  bene  stabit  :  elige  quod  volueris. 

Ad  oppositum  arguit  ex  opposilione  ha- 
rum  intentionum,  ut  supra  ex  definitioni- 
bus  ipsarum  patet.  Sed  eodem  medio  pos- 
set  ostendi  quod  idem  non  posset  esse  spe- 
cies  et  genus,  vel  species  etproprium,quod 
forte  etiam  verum  esset,  ut  statim  dicam. 
Sed  in  argumento  oporteret,  ut  videtur, 
addere  respectu  ejusdem,  et  maxime  in  res- 
pectivis,  quod  forte  subintelligit,  ut  infra 
dicam  :  argumenta  tamen  regulariter  ad 
partes  qua^stionis  sunL  Topica,  quare  hic 
non  esL  immorandum  :  in  corpore  namque 
quoesLionis  ponunLur  raliones  efficaces  pro 
conclusione  assertiva  communiter,  et  spe- 
cialiter  in  doctrina  hujus. 

Deinde  respondet  ad  quaesitum.  Ubi  duo 
facil.    Primo   modum  quemdam    dicendi 


12. 


13. 


14 


gl  .KSTIO  WXVI 

aliijriim  iccilal,  f?l  iinpii^dal  brfvibns.  Sc»- 
(mukIu  o[)iiii(»ii('rii  propriaiii  fjoiiil,  (.'l  paiu;is 


113 


13. 


^  Pvoprium 

tt  iKciilens 

non  pot- 

ttiul  ilici 

de  codcm . 


(lcclar.il..  Piiiiius  iiioilu.s  (Ji(!('M<li  osl,  susli- 
iiondo  parlcin  ariiriuativain  iiua-sili.  Ljus 
luoliva  suiil  aiik'  opposiluiu  (|uu^slionis,  cl 
respoinlel  ad  luolivuiu  posl  (j{)i)osilum,  sci- 
licct  opposilii  corivcnirc  cid(Mii,  vcl  (iici  dc 
eodorn,  potcst  iulclligi  ivspcclu  cju.sdcni, 
vel  rcs[)cclu  divei-soruin.  1'riiuo  niodo  csl 
inj[)0ssibilc  quia  ini[)lical  c(juliadiclioucin. 
.S<!CUiido  iiiodo  esl  liciK?  [)0.ssibilc,  ct  ina- 
xinie  iu  rcs[)cctivis  :  imo  sic  uoii  sunt 
opposita,  .sed  laiitum  suul  rcs[)cctu  cjus- 
dcrn,  ut  supra  .<{C[)c  dictuiu  vslJ*/ilcr  ciiim 
cl  /ilius  nou  suiil  op[)osiUi  [)ropric,  uisi 
respcclu  cjusdcm  d(?  eodcm  dicaiilur  :  ita 
in  pro[)osito  I'ro[)iium  cl  .\ccidciis  dc  eo- 
dcm,  rcs[)cclu  divcr.-ioruin,  possuiit  dici.ul 
[lalet  in  c.xemplis  adductis  iii  argumenlis 
priiici[)alibu-!  :  iiou  aulcin  de  codem,  res- 
p(»ctu  cju.sdem,  (luia  luiic  sequcrelur  con- 
Iradiclio,  sicut  ex  aliis  o[)posilis  de  eodcm 
dictis.  El  cxcmplitical  de  (ienere  et  Spccie, 
diclis  de  codcm,  i*(  sf)cclu  (livcr.-;or  im,  ut- 
pote  sui)criorum  rl  iiitcrioruin,  iil  jt.ilcl 
per  1'orphyriuiu  c;i[).  dc  Spccie  :  ([u.irc  ar- 
gumeiitum  [)ost  o[)[)Osiluiu  iiLsulllciculcr 
procedil,  ul  iiolavi  [irius.  lUcc  solulio  vid(>- 
lur  liabciT  boiiaiii  a[)[)ai'cutiaiu  cx  dictis 
l'liilo.so[)lii,  cl  liujus,  iii  [ilcris^iuc  locis. 

Ad  int"crciiduiii  iiain((ue  coiitradiclio- 
iiem,  ([uaudo  [):;cdicaLum  cst  rcs[)cctivum, 
oportct  (juod  t)i)posil.i  dicaiitur  dc  covlciu 
.sccuiiduiii  idcin.ct  ad  idcm  :(iiuc  [larlicula 
noii  addiliir  iu  absolutis.  Vide  liuiic  iu  i. 
disl.  10.  (iiiasl.  I.  ct  alibi  s;c[)c.  Kt  1'liili) 
si)[)liuiii  I.  Klcncliorum  dcHiiiciilciu  Klcii- 
cliuiii.  Scd  Doctor  uiiica  r.itioiic  (qu;c  .siitis 
(Iciiii)ii4ral)  inqiuj^Mial  liaiic  viam,  cl  liix' 
cx  dcliiiilioiie  l'ro[)rii,  ct  iiiodo  iiicssciidi 
i[)sius.  el  simililcr  .\ccidciitis,  oslcndciis 
(luod  iicc  rcsiicclu  cju.sdciu,  ncc  divci^so- 
ruiii,  [)o.ssiiil  dici  dc  co  li'iu.  Acci|)ialur 
vcrbi  causa  risihilt'  \u  ordinc  ad  lioiiiiiicm, 
claruiii  c>t  (|uod  rcs|)cclu  liomiiiis  iion  csl 
accidciis.cum  sit  cjus  [)ro|)riuiu  :  lioc  eliam 
tu  conccdis.  (!om|>arclur  idcm  rixibtttf  ad 
auiid,  ul[)olc  ad  la[)id(Mii,  clarum  csl  qucnl 


Iripidis  iiori  (.•sl  proprium,  quia  i<leiii  "  •" 
[iolest  ciMi  proprium  divcrs^^rum  sj  .  , 
primu,  nec  .sccundo,  nisi  .sil  primocornniu- 
nis  ulriqiic.  Nec  [)Olest  cs.sc  ac«  idcn^  <om- 
iiiiiiic  lapidis,  quia  lunc  non  fuisscl  pru- 
priuin  liominis,  quod  probaturex  cunver- 
tibilitatc  [iroprii,  cum  eo  cujus  esl.  Conve- 
iiit  cnim  omiii,  et  soli,  el  .S(>mper  :  qu(xl 
non  conlirigcr-el,  si  allcri  qualitercumque 
iii  i(lcniil.itc  rnlionis  conveniret. 

Ex  convcrtibilitatc  igilur  proprii,  cuiu  15. 
co  cujus  est,satis  lialM>lur  quo<l  cidem  fun- 
damciito,  iiec  resi^ectu  ejusdcm,  nec  rc.s- 
[icctii  divcrsorum,  p<j.ssunt  applicari  hax 
duo,  dc  quibus  quarilur.  Lt  sicut  grulia 
cxcmpli  formavi  ar>(unicntuin  dc  risibili, 
ita  tciict  dc  quocunKiue  alio.  Lt  pnlcst  coii- 
firmari  lucc  r;ilio,  cl  solutio  stxiuens  IXxrlo- 
ris,  cx  illa  dcliiiilioiie  lerlia  accidenlis, 
qujim  poiiil  1'orpliyrius  cap.  de  .\ccidcnle. 
[)cr  remolioiicm  videlicel  omnium  aliorum 
ab  accidenle.  Quod  scilicel  non  est  Deu-i, 
nec  Sf)ccies,  iiecr  DifTereiitia,  nec  proprium. 
clc  qiiod  iion  solum  iiilclligitur  de  secuii- 
dis  iiitcnlioiiibus,  sed  ctiam  vcriticatur  in 
[)riniis.  (Juiibiuid  taiiien  .sit  dc  Ikjc,  nitio 
Docloris  facit  fidcm.  (loiidudil  conM*qucii- 
tcr  Doclor  [>artcm  ncg.itivam  (iua;siti.  cum  « 

rationc  jam  dicla,  itcrum  cxf^licando  ip- 
.saiii. 

Ucs[)ondcl  conse<iuenter  ad  argumenta        p^ 
[iriiicipalia.  .\d  primum  duplicitcr.  l'rimo,    ir'*««< 
ncgando  ;is>uinptum  de  qualita':'         '■  •  nmt  'm'- 
mciitorum,  ih)  (|uo<l  imiKy-isibilecjl  >ui.;j<.c-  ^^SutrJm 
tuni  Cvse  sinc  [^roprio,    vel   sul)  opposilo    ♦"*'•'*• 

[ti-oprii,  vel  cliam  inlelligi  sub  cji;    ->• 

silo,  ul  prius  dictum  cst :  t'"' '■>  >  < 

ncduiii  iiil»'lligi  sinc  n  t.tp 
luum  [K)ssunt  suboj», 

marum,  sed   realilcr  esso  sul  ■« 

earum,  ul  palet   in  lran.smuta!. 
menlorum  ad  invicem  :  iiam  cuiu  t- 

tur  igiiis  ex  ;iqua.  prius  alteratur  .^qua  ail 
calidilalem  (removeiiilo  sii  .■♦ 

frigidilalcm,    ;idliuc    11,  .1 

aqu;i',in(|uam  inductlurab  li 

calidil.is,  »|ua»  e»l  «■;  >  »ua'  i 

IirinKi*.  cujusnuHit  e>l  tiigiditas)  qu.«m  g«> 


IJI 


SUPKH   rMVEHSALIA  POI{I'llYi{| 


norolur  ignis,  cum  goiioralio  si!  lenniiius 
alloralionis,  socunduni  I'hilosoi)huni,  el 
Conunonlalorom  in  pluribus  locis.  Ex  hoc 
igilur  maniloslo  apparot,  quod  IVigidilas 
non  sit  proprium  ipsius  aqua),  el  simililer 
dicondmn  osl  de  aliis.  Vide  infra,  qu8est4. 
Anlepra^dicamentornm  copiose  ad  ha3c. 
is.  Alia  responsio  procedit  similiter  negando 

idemassumptum,  ex  alia  tamen  ralione.eo 
quod  videlicet  non  consequuntur  ibrmam 
elemonli,  sed  potius  materiam.  Licet  igitur 
liabeant  causam  quodammodo  necessariam 
in  subjccto,  non  tamen  causam  per  se,  ut 
supra  dixit  :  et  ila  sunt  accidentia  insepa- 
rabilia,  non  tamen  propria.  Et  quod  mate- 
riam  consequantur  declarat,  quia  videlicet 
sunt  principia  actionis,  et  passionis,  qure 
primo  insunt  individuo,etconsequenter,vel 
por  accidens  speciei,  ut  communiter  alle- 
gatur  ex  primo  Metaphysica^  in  Prooemio. 
Concludit  igilur  quod  hujusmodi  qualitales 
possunt  poni  accidenlia  separabilia  res- 
peclu  elementatorum,  el  inseparabilia  res- 
peclu  elemenlorum,  ut  patet  de  nigro  res- 
pectu  corvi  et  lapidis  :  nec  tamen  horum, 
neque  illorum  sunt  propria.  Duplici  ergo 
ratione  falsum  est  assumptum. 
•  10.  Ad  secundum  principale,  admisso  quod 

porehuni-  lux  in  abstraclo  sit  ejusdem  rationis  in  cor- 
noso,  et  in  ^^^  luminoso,  ot  modio,  non  tamen  habet 

meaio  non  ^ 

habet  euin-  eumdom  modum  essendi  hinc  inde:  quare 
dum  essen-  nuUum  concretum  dictum  ab  ipsa  est  uni- 
'''■  vocum  hinc  inde.  Quae  concrela  licet  idem 

significent  quod  lux  ipsa,  tamen  connotant 
varios  raodos  essendi  ipsius  in  subjeclo, 
Nam  concretum  significat  formam  non  ab- 
solute  ex  modo  significandi,  sed  secundum 
quod  est  in  subjecto,  ut  supra  cap.  de  Ge- 
nere,  el  alibi,  taclum  est.  El  infra  in  Ante- 
pnTdicamentis,  quaest.  8.  habet  videri,  et 
statim,  in  3.  arliculo  clarius.  Quare  cum 
ini.entiones  applicentur  concretis,  ut  supra 
dictum  est  sacpius,et  maxime  hsec  quinque 
Universalia,  haec  duo  nuUi  eidem  concreto 
applicantur  :  et  ita  argumentum  nihil  con- 
cludit.  Declarat  per  exempla  varietatem 
illorum  concretorum,  et  patet  littera. 
t!M.  ^Pfl  conlra  hanc  solutionem,  licet  bona. 


ot  singularis  sit,  instat  dupliciter,  et  satis 
nolanter.  Primo  ex  idonlitate  concreti,  et 
abstracti,  quoad  significatum,  maxime  in 
doctrina  hujus,  ut  infra,dicta  qusestionede 
denominativis,adplenum  habetur  :  mirum 
igitur  est  ponere  abslractum  univocum,  et 
concretum  non,  sed  multiplex,ut  arguatur 
sic  :  illa  non  signiticant  prsecise  idem, 
quorum  unum  est  univocum,  et  alterum 
multiplex,seu  multivocum  :  sed  per  te  lux 
in  abstracto  est  univocum,  in  concrelo  vero 
multivocum,  seu  oequivocum  ;  ergo  con- 
cretum  et  abstractum  non  idem  penitus 
significabunt  :  consequens  est  contra  te, 
ergo  et  antecedens.  Videtur  igilur  mani- 
festa  contradictio  in  dictis  Doctoris  hic,  ot 
alibi. 

Secundo  arguit  contra  aliud  dictum  in 
solutione,  scilicet  quod  intentiones  tantum 
applicantur  furidamentis  in  concreto,induc- 
tive  ostendendo  oppositum,  de  risibililate, 
et  albedine  respectu  hominis :  nam  primum 
esL  proprium  respectu  ipsius,  et  secundum 
accidens.  Et  si  aliquis  diceret  quod  taliain 
abstracto  accepta  non  sunl  Universalia, 
excludit  Doctor  hoc,  dicens  quod  convenit 
eis  ratio  Universalis,  scilicet  prxdicari  de 
pluribiis.  Nam  risibiliLas  et  albedo  sunt 
Lermini  communes,  habentes  significata 
communia,  de  pluribus  univoce  dicibilia  : 
arguatur  ergo  sic,  Omne  univocum  multis 
se  habet  ad  illa  sub  raLione  alicujus  Uni- 
versalis  :  sed  risibilitas  est  hujusmodi,  et 
siiniliter  albedo,  ergo,  etc,  Sed  non  sunt 
alia  Universalia  praeter  haec  quinque,  ut 
prius,  quaest.  12,  ostensum  est,  igitur  com- 
parando  haec  duo  ad  hominen:,  habebunt 
ra'ionem  alicujus  horum  quinque,  non 
alterius  quam  Proprii  quoad  primum  ;  et 
Accidentis,  quoad  secundum  ;  isla  autem 
sunl  abstracLa,  ut  paLet  ;  igilur  abslractis 
conveniunt  intentiones,  quod  esl  contra 
te. 

Ad  ista  respondet  Doctor  singularissime. 
Ad  primum  in  forma  sic,  quod  scilicet 
aequivocatio  poLest  intelligi  in  concreto,  vel 
muUivocaLio,  seu  mulLipliciLas,  dupliciter, 
secundum  quod  duo  imporlat,  scilicet  vel 


21. 


22. 

jEquivoca' 

tio  coicre- 

torum  in 

ralione 

connotali, 

an  inferat 

cequivoca- 

tionem  in 

ratione  si' 

gnificati 

formalis. 


yC.ESTIu  XXXVI 


l.»5 


ratioiK,'  foriiialis  sigiiitic.ili,  vel  raliont* 
coiiiioUili,  cx  (JiversilaU!  i()sius  niofli  si;nii- 
licali  provcnieiis.  Si  pritno  inorlo  esl  iniil- 
liplicilas,  beiie  serjuiliir  <|uo(l  etiani  in 
abslracto  sil  :  siinililer  et  e  contra,  si  uiii- 
V(;caiio,  univo(!atio,el  e  contra,ah  abstraclo 
ad  concretum  inferendo.  Si  vero  secundo 
mtjdo  convenil  inullipli('it;is,  non  .seriuilur 
(^uod  in  abstracto  sit  siiniliter  :  nec  ex  uni- 
vocalione  abstracli  reiuovetur  liuju-inKjdi 
mulliplicitas.  Kt  exemplili<;al  de  anno,  seu 
sanalivo,  quod  multi[)!icil('r  dicitur.secun- 
dum  (|uod  liabel  diversam  liabiludinem  ad 
diversa  coniiotala,  .seu  ponatur  unum  (.'011- 
crelum,  soii  plura.  Kespicil  enim  sanum, 
et  id  quod  esl  formaliler  lale,ut  animal 
el  id  (fuod  sigiiiMcat  sanilatem,  ut  urinam, 
vel  liujusnKjdi  ;  el  id  (|uod  esl  conservali- 
vum  saiiilalis,  vel  saiii,  ut  diielam  vel  vas, 
pro  (pianlo  conlenlivum  eflcclivi  .sanitatis, 
el  id  quod  estcfteclivum  .sanilalis,  ul  me- 
diciiiam. 

23.  Quare  sanuni  niullijtlej',  ul  liabet  Pliilo- 
phus  1.  et  7.  Mclaphysicaj  ;  sed  ad  unum. 
hoc  est.  aiialoguin,  sanitis  vero  uiiivocum 
est.  Similiter  dicendum  esl  in  proposilo  de 
luce,  ct  ejusconcrclis.  Iloc  idem  habet  isle 
iii  I.  diclinclioiic  11.  (pia.'slioiic  1.  Cum 
igilur  dicis,  (juod  idem  sigiiilic.ini,  vcrum 
est,  .sed  \m\  codeni  modo,  (juia  ;ib.>lraclum 
absol.ileconcretum  inordinead  subjeclum  : 
et  quia  lalis  ordo,  .scu  modus  c.s.scndi  iii 
sub.jccto  esl  mullii)lcx,  ideo  concrelum 
niulliplex  esl. 

Ad  .secundum  dicil^  quod  risibililas  in 
.so,  el  quoad  sua  iiifcriora  jiroprio,  et  simi- 
liter  albcdo,  sil  Inivcrsale,  ulj)ole  sjMH-ies  : 
iii  ordinc  lamcn  .ad  hominem  nculrum  esl 
I  iiivcrsalc.scd  lanlUMi  iii  conriclo  icsjicclu 
hominis.  1'riiiiuiu  est  jiroj^rium,  scilicct 
risibilc,  cl  .sccuiidum  accidens,  scilioet 
albiim,  iit  suj)ra\liclumesl.  Kl  confirmat 
hoc  cx  [iroccssu  l'()r[)hyrii  caj».  de  rrojjri»». 
et  /Vccidciilc.  cl  littcr.i  |)atcl. 

24.  Dk  'rF.inio.  C.ircn  dict;i  iii  solulionc  hujus 
quavstlonis  occurrunl  aliijua  dubia.  IM-imo. 
an  illa  |)rima  rcspMMisio  jid  (juavslionem 
I)o.ssil  suslincri.cl  an  •«liain  itsjx-cIu  divor- 


sorum  oppositi  [lossinl  convenire  ei'-—  -t 
an  inlenlio  «ieneris  el  Sfxriei  ;  vel  i.  ..  . ., 
el  l'roprii  ;  scu.Si)eriei,  el  Proprii.  H  simi- 
liler  de  uliis,possinl  convenireeideineliam 
resf>eclu  diversorum,  1'ossel  eliam  pr>ii  . 
rari  qualemopposilionem  iialxMil  Proprium 
et  Accidens. 

Item,c(mlra  conclusionem  quu;slionis,se- 
ciindiimqiujdeam  lenel  Doclor,  possel  ob- 
jici  sic  :  Ijuicumqiie  accidil  subjeclum  ali- 
cujusproprii.acciditeielillud  proprium  : 
scd  homiiii  accidil  alljedo,  vel  album. 
crgo  disffregJilivum  visus,  quod  esl  pa.^isio 
albi  :  (jiiare  ip.si  di.sgregJilivo  visus  polesl 
a[)plicari  inlentio  I*roprii  re.sp<M'tu  albi  ;  el 
iiilciilio  .\ccidentis  resfKM-lu  liominis,el  sic 
dc  aliis  propriis  passionibus  accideniium 
potest  .irgui. 

.Similitcr  arguitur  iii  secundis  inlenlio- 
iiibus  :  accipio  propriiim  rniversalis,  vel 
fleneris,  vcl  allcrius  secundif  inlenlionis, 
et  palet  quod  comparando  illud  ad  suum 
proprium  subjcclum,  ei  convenil  inlenlio 
proprii  ul  luotlus,  sicul  et  aliis  propriis  : 
comj).iraiido  vero  ipsuni  ad  fundamenlum 
primo-inlentioiiale,  vel  secundo-intenlio- 
iKdc,ei  apj)licaiur  inlentio  .\ccidenlis,sicul 
et  suo  siibjcclo.  (lui  eiii:n  accidil  genu-t, 
eidem  accidil  proj^rium  generi^,  lU  prius. 
ergo,  elc. 

Ilem,  vi(h'lur  in.ijor  compovsibiliias  I»ro- 
prii,el  Accidenlis  eidein  rundamenloquam 
(Jeneris  el  .\ccidenlis  ;  .sctl  (ienus  el  Acd- 
dens  conveniunl  eidem  fundamenlu  res- 
I)eclu  diversorum,  ul  colori.  sicul  supra, 
c.-ij).  de  (ieneiv,  (|u:est.  G.  concessum  esl, 
ergo,  elc. 

Si^d  suslinendo  Ikx^loivm.qui  nihildimi- 
iiulc  dixit.  ad  Iki-c  res|X)ndetur.  Ad  •■-• 
mum  dico,  quo<l  non  vidi-lur  pP''"' 
iiec  suslcnlai)ilis  illa  r»'Sfv-t:i-;in   ni  .{ 

|)(M>tor,  IHH*  simililudo  dt  -       «» 

proccdil,  eteliam  furle  fallil,  n.  .» 

Sfxviem  exlonsive.  pro  sulKillenia.v^l  im* 
lum  subj«via  qun*  nun  «»sl  pn>prie  ^ 
ul  hic  f)oni(ur  up[>«isi(um.  seu  ((tiin 

pr»'dical)ilc  conlr.i  (iemis.  de  quo  inftti 
magis  dicam. 


:». 


m 


81II'KU  liNIVKUSALIA  POUIMIVUII 


Ad  aliiui  (lico,  quoil  Jioii  proprie  opposi- 
ta,  iil  opposila  (licuulur  de  eodeni  ordine, 
nec  respeclu  ejusdeiu,  nec  respecUi  diver- 
sorum,  quod  palel  1.  de  conlradicloriis, 
quia  non  sunl,  proprie  contradicLoria,  si 
comparenlur  ad  diversa,  in  respeclivis, 
Onposiia  dico  :  in  al)solulis  vero  nec  respeclu  ejus- 
7wii(/icun-  dem,  nec  respectu  diversorum  dicunturde 
detii  '^*'  *°  eodem.  Similiter  conlraria  non  dicunturde 
eodem,elsecundum  idem,etsimiliteretiam 
nec  respectu  ejusdem,  nec  respeclu  diver- 
sorum,  et  hoc  ut  formaliter  talia  sunt  ; 
quod  dico  propterverba  Pliilosophi  5.  Phy- 
sicorum,  comparantis  extrema  ad  media 
inter  se  comparata,  et  e  contra.  Similiter 
eliam  nec  privative  opposita,  inquantum 
proprie  talia  :  quod  addo  propter  verba 
Aristotelis  2.  de  Anima,  comparantis  im- 
perfecte  tale  ad  privalionem  talis.  Simili- 
ter  idem  patet  de  relative  oppositis,  quia 
non  sunt  opposita  respectudiversorum  con- 
siderata,  ut  supra  patetsiBpius.Nam  refert 
dicere  relaliva,  el  relalive  opposila  :  sed 
famosa  locutio  veriticatur  propter  identita- 
tem,  et  diversitatera  substrati  propinqui  : 
nam  eadem  qua3  sunt  relativa,  tiuntconse- 
quenter  opposila,ideo  ad  diversilatem  sub- 
stralorum  absolutorum,dicuntur  hsec  rela- 
live  opposita. 
27.  Ad  aliud  dico  probabiliter,  quod  nulte 

duai  harum  intentionum  proprie,  ul  dispa- 
ratae  sunt,  attribuuntur  eidem  fundamento 
vel  subjecto,  et  hoc  secundum  idem.  De 
Genere  et  Specie  patet  ex  dictis,  quia  Spe- 
cies  specialissima,de  qua  maxime  intendit 
Porphyrius,  non  convenit  illi,  cui  convenit 
intentio  Generis,  ut  patet  ex  rationibus 
eorum,  et  supra  satis  habetur.  Simililer 
de  Genere  et  Differentia  et  Genere  ;  et  Pro- 
prio  et  Specie  ;  et  Differentia  et  Specie  ;  et 
Proprio  et  Accidente ;  et  similiter  de  Gene- 
re  et  Accidente  ;  et  Specie  et  Accidente,  de 
quibus  magis  videtur  ex  verbis  Doctoris, 
quod  conveniunt  eidem,  quod  verum  est, 
loquendo  de  eodem  quod,  non  tamen  de 
eodem  quo  :  nam  colori  applicatur  intentio 
generis,ratione  communicabilitatis  quiddi- 
lalivae,  et  contrahibilitatis   talis,   ad   sua 


propria  infcriora  ejusd(?m  generis  :  sed 
inlxMitio  accidentis  applicatur  ei  ralione 
inliajrenti;c,et  concernentiic  naturae  alien{i3 
et  alterius  generis.  Et  si  dicatur  quod  Pro- 
priuni  respectu  unius  est  species  suorum 
inferiorum  velaliquando  genus  :  breviter, 
licet  aliqui  distinguant  de  Specie  subjecta, 
el  pracdicata,  dico  nihilominus  quod  non 
proprie,  sed  quodammodo  similitudinarie 
dicitur  species,  vel  genus  pro  quanto,  suo 
modo,  dicitur  de  suis  inferioribus,  sicut  et 
alia  :  sed  tamen  illa  non  sunt  proprie  infe- 
riora,  nec  illud  superius,  sed  aliqua,  vel 
aliquid  inferiorum  et  superiorum.  Simili- 
ter  dico  de  Differentia  et  Specie,  atque  Ge- 
nere. 

Et  si  adducatur  Doctor  in  1.  Ueportatio-       28. 
num,   distinctione  25.   qusestione  2.   ubi 
dicit  quod  omne  vel  reducitur  ad  Genus, 
vel  ad  Speciem  ;   dico  quod  circumstantia 
scripturarum  illuminat  sententiam. 

Addit  enim  Doctor,quoniam,inquit,  illud 
quod  est  proprium,  vel  differentia  respectu 
speciei,respectu  suorum  inferiorum  se  ha- 
bel  ut  Genus,  vel  ut  Species.  Nota  ly  ul, 
quia  similitudinarie  loquitur,ut  dixi.  Vere 
etiam  reducuntur  ad  Speciem  Differentia 
et  Proprium,  tanquam  aliquid  ejus,  et  re- 
ducitur  accidens  ad  Genus,  vel  Speciem  : 
quia  essentialior  habitudo  est  ad  sua  infe- 
riora,  quam  ad  aliena  ;  et  prius  est  unum- 
quodque  in  se  quid,  quam  alterius  modus, 
quare  est  reductio  posterioris  ad  prius. 

Ad  aliud  potest  dici,  quod  illa  oppositio 
potest  poni  non  solum  disparatio  commu- 
niter  dicta,sedoppositarum  differentiarum 
declarativa,  ut  patet  ex  definitionibus  ip- 
sarum  superius  pertractatis  :  esse  enim 
contrarietas  (etsi  non  forte  propriissime 
sumpla,ut  patet)  sufficit  tamen  ad  inferen- 
dum  contradictionem. 

Ad  aliud  (quod  est  directecontraconclu-  ^9. 
sionem  principalem  ad  qusestionem,  et  tan- 
git  bonam  difticultatem)  potest  dici  quod 
aliudest  principaliteretimmediate  accide- 
re  subjecto,  et  ila  dici  accidens  ;  et  aliud 
mediate,  et  concomitanter.  Vel  sub  aliis 
verbis,  absoluta  inhairentia,  vel  per  mo- 


Oif.E<no  wwi 


177 


:v). 


'M 
Ifii  iitajiii 
diversittii 
ilii  ijuiin- 
dnqiir  ini- 
Mor  repiiij' 
unntia. 


durn  swjuohi'.  .Vrgunioiiluin  pr<^)cedil  >o- 
ciindo  nujdo,  et  siniilitor  sc<|ucns  do  iuli-n- 
lionilius  :  conflusio  vero  intolli;.'ilnr  i)rinio 
nioilo.  Non  ost  autoni  inronvi-nions  iiliciuid 
(sse  por  .so  talo,  ol  por  accidons  alind,  licel 
alias  ossol  oppositun»,  ot  lioc  si  sil  poracci- 
dens  illud  :  sicut  liabilus  idoni  potest  o.vsc 
per  se  speculativus,  ol  per  ac<'idi'ns  practi- 
cus.  Qu;o  non  [jroprie  sunl  opposita,  qnia 
per  so,  por  se,  et  p«'r  accidens.por  accii]ons 
opponuntur.  SiiMil  <lo  7///V/,  vl  tnorlo,  \n  si- 
niili,supra  dictuni  ost.  ll:oc  solulio  ostsatis 
apparons,  ol  polost  colligi  ali^jualilor  ox 
dictis  1'liilosoplii  .'>.  Topi<'oruni  <•.  11. 

Alitor  tainon  dioo  (|uo<l  nrc  mediato.nec 
imniodiato  illiKl  <|u<)d  osl  [)iopriuin  uni.ost 
accidons,  autilli,  aut  allori  :  aliud  osl 
cnim  0S.S0  ac<;idons,  ot  aliu<l  aliqni<l  acci- 
denlis  ;  sicut  aliud  ossc  subslanliam,  ot 
aliud  aliquid  subslanlia',  sicul  in  simili 
dixi  jam  sui)ra  de  inforiorihus  Proprii,  ol 
Difforonliie.  I)isgro<:alivum  igilur  visus 
non  est  accidons  ligni,  noc  proprio  pars  for- 
malil<'r  a<'ci<l<'nlis,  .sod  aliqui<l  i[)sius.  VA 
similit<>r  <li<'alur  ad  aliud  d<Miil<Milionil)Us. 
Simile  ti-ligi  supra  qua?st.  G.  a<l  tinom.  Pro- 
prium  otiani  non  dicitur  esse  ali<Mijus  pro- 
priuni,  nisi  in  so,  el  iii  ordino  ail  su  1  iiifo- 
riora,  <'onsi<l<'ralutn  :  <'l  ila  pot(\st  n<'gari 
(lisf^rrff/itivutn  e.s.sc  propriuni  albi,  ul  ad  li- 
gnum  <'om[)aralur,  imo  sic  oi  oxtranoa- 
tur.et  ila  argum<'iilum  commillit  fallaciain 
Accid<'nlis.  Noc  obslal  <|ui)d  lignuiii  dicilur 
disgri'g.ilivum,  <|uia  lioc  inlolligilur  i)or  ac- 
ci<l<'ns,  i'l  romolo.slcul  quo<l  lilK>r  lioniinis 
sil  risibilis,  id  osl,  illius  <jui  osl  ri.sibilis  : 
lignuin  osl  illud  accidonlalilor.  <[U(>d  in  .so 
per  se  disgiogativum  esl. 

Ad  ulliinuiu,  |):ilot  ox  diclis  i{iio<l  gonus 
ol  acci<lon^  non  <'onvoniuiil  oidom  socun- 
duni  i<Ioiii.  Simililor  iiogo  a.ssuin|)lum  pro 
majoii  :  ilatoonim  <|uod  inajor  sil  convc- 
nionlia  pi-o|)rii  ot  accidonlis,  non  lainon 
major  comi^ossibilitiis,  sou  miiior  ropu- 
gnanlia,  ul  |)rius  in  simili  dicluni  osl. 
Kxoni[)luin  <1<'  alboot  iiign)  ;  ot  allM)otsu- 
l^orfuii'.  Iii  [)riiiiis  iiiajor  convonionlia. 
quianoduiii  iii  gonuro  romolo,  s«»u  conci»plu 


lran.scon<lenli,  .s<'d  eliam  in  gonorf  propin- 
quo  <'onvcniunt.  In  se<'undis  lamon  minor 
repugnantia,  el  major  n)in{)os.sibiti(as,  li- 
col  minor  convoniontia  sil,  cum  lanlum  in 
conceptu  transcendcnti  convenianl.  L'nde 
ex  ullimis  difforonliis  sumitur,  siculel  cn- 
tilas,  ila  ctcompossibilitas,  vel  incompos- 
sibililas  [jor  se.vel  per  acciden*aliquorum. 
Forlo  tamen  [xj.ssel  concodi  uniformis  in- 
co:npos>ibilitts  omnium  ul  <7«i'/considem- 
loruni,  licot  non  ul  inodus.  Kxomplum  de 
albo  el  nigro  ;  el  all)0  el  dulci.  II  i  dicalur 
ilo  (Jencro  ol  .\cci<lonte  ;  el  de  Accidonte  el 
Troprio  :  qiiia  duo  prima  non  dislinguun- 
lur  per  difforontias  immo<lialo  opposilas 
circa  i<lom  gonus  propinquum,  sicul  duo 
ultima.  Ad  Iktc  tamon  addal  ingeniosus 
loclor  plura,  nl  ox[)odil. 

Sccundo,  circa  primum  principalc,  ol.so- 
Intionem  ejus,  aliqua  occurrunt.  Primo  an 
caliditas  sil  ojusdom  rationis  in  clemenlo, 
el  mixto,  et  an  illa  probatio  cx  2.  Melaphy- 
sicai  hoj  sufticiditer  oslcn<lil. 

Itom,  videlur  quod  qualitas  clcmenli,  sil 
proprium  ojus,  vol  sibi  inlimius,  quain 
proprium,  cujus  opposilum  tenel  in  ulra- 
que  solutiono  ad  primum  princijvilc  :  la- 
mon  aucloritate  Totri  llispani,  qui  dicil 
cap.  do  (»p[)osilione,  quod  calidilas  non 
a<'cidit  igiii.  .sod  esl  ei  consubstanliale 
ol  [)crtinct  ad  i|)sius  dotinilionem,  sicut 
punctus  ad  dotinilii*iiom  linon\  et  unilis 
ad  dotinilioncm  numeri :  ol  adilil  ibi  quod 
mo<Ius  mc;i'/i  f/i  ipiiuscaliditati.s  in  igne 
[)crlinota<l  mo  tum  essf/riiin  [xirliH  defini- 
tionis  in  dotinilo,  (|ui  esl  quarlus  mivlus 
csseuili,  in  l.  1'hysicorum  texl.  commcnl. 
2:{.  tnde  addil  ibi,  qiioii  caliditas  nun  osi 
iii  igno.  ut  in  subjivlo,  setl  in  mnlcria 
ignis.  In  igno  ven)  osl   u(  .sub-  .0  in 

co,  cujus  c-ilsub^lanlialo,  Uim  eliam,  quia 
accidons  qtiod  conso<|uilur  subjtvium  ra- 
lioiio  fornuc  ipsius.osl  ejus  proprium.  el 
supra  dixit  lkK*(or  do  proprio,  ct  cap.  dc 
.\ccidon(o  :  .sml  qiialilasolomonli  o>(  hiijus- 
mcMli  :  nani   (alia  noii  iiisunl  tna- 

toriu>.  .sod  landiin  (iiian(i(as.  quiA  m  nir. 
noii  oss4>n(  ac(ivtv.  sicu(  iioc  ma(eria.    ncc 


3i. 


1J8 


SIIPKR  UNIVHKSALIA  I>0IU'IIYI{I 


33. 


34. 


eliara  per  sc  sensibile  ,  ot  sic  do  aliis. 
U"m,  illiul  quod  dicil  iu  1.  solulione, 
quod  soilicoL  allcralio  pmccedil,  generalio- 
nemin  (>lemenlis,  videUir  lalsum  ;  lum 
quia  lorma>  elemenlorum  generanlur  suc- 
cessive,  seoundum  Averroem,  eLmulliSco- 


simo  esse  :  sed  Lale  esse  non  videLur  esse 
maLeria3  ignis,  qualiLercumque  sumaLur 
maLeria. 

Ad  ista  brevlLer  respondeo.  Ad  primum 
dico  cum  DocLore,  quod  esL  ejusdem  ratio- 
nis  hinc  inde,   quod   posset  multipliciLer 


35. 


tislac  sequunlur  Iioc,  el  8.  Melapli.  copiose     proloari,  quod  Lamen  pro  nunc  omitto.  Dif- 


dispulatDoclor  idem  :  tum  quia  tunc  ignis 
manens  ignis  posset  esse  frigidus,  sicut 
aqua  calida,  et  deductio  solutionis  hoc  vi- 
detur  osLendere  :  sed  islud  esl  impossibile, 
maxime  naLuraliLer;  ul  eLiam  habeL  isLe 
Doclor  in  1.  distinct.  12.  nam  semper  ali- 
quemgradumcaliditatis  sibi  deLerminat, 
sine  quo  impossibile  videtur  ipsum  fore, 
nec  sub  frigidiLaLe  poLesLesse,  uL  experien- 
Lia  doceL.  IIoc  enim  Lanquam  risu  dignum 
muUi  repulanL,  sciliceL  ignem  fore  frigi- 

dum. 

Uem,cum  diciLin  secunda  responsione, 
quod  qualilaLes  elemenLorum  consequun- 
Lur  ipsa,  raUone  malerise  ;  vel  ipsam  ma- 
leriam,  consequunLur,eL  non  formam;  non 
videLur  verisimile,  uL  paLet  ex  dicUs.  Nam 
si  loquaLur  de  maLeria  Physica,  quae  esL 
prima,  clarum  esL  quod  illam  non  conse- 
quunLur  ul  cui  insunL,  quia  secundum  is- 
tum  (3.  disLinct.  1.  quaesl.  7.  el  idem  Lan- 
git  3.  disUnct.  2.  quaesL.  4.  eL  12.  disUncL 
4.)  subjecLum  accidenLis,  maxime  absoluU, 
esL  ens  acLu,  sciliceL  formali,  eL  non  solum 
enULativo.  Si  vero  ibi  fiaL  sermo  de  maLe- 
ria  individuali,  utquibusdam  placet,  sive      clarari,  dicatur  quod   per  consuhstanliale 


ferentia  namque  materialis,  inquantum  la- 
lis,  esl  numeralis,  uL  prius  ssepe  dictum 
esL.  Videalur  isle  2.  dislincL.  1.  parte  2. 
ubi  osLendiL  geniLa  propagaLione,  et  ge- 
nila  putrefacUone,  aliquando  esse  ejusdem 
raUonis.  Nam  ibi  noLabiliLer  osLendit  qua- 
liter  cognosci  possit  aliqua  esse  ejusdem 
rationis,  et  per  quae  media.  SimiliLer  dico 
quod  probatio  illa  ex  2.  Metaphysicse  op- 
time  concludit,  licel  aliqui  obstinati  non  as- 
sentiant,  quibus  proLervia  esL  pro  doctrina, 
et  obstinaUo  pro  virtute,  et  superbia  pro 
sanctiLate  :  sat  tamen  in  sui  confusionem 
est  in  modum  simiarum  ascendere.  Sed  de 
qua  univocationeprocedit  illa  probatio  pa- 
tet  infra,  qupesL.  4.  Anle  prsedicamenLo- 
rum,  et  alibi,  saltem  quacumque  univo- 
catione  potest  poni  caliditas  esse  univoca 
his  et  illis. 

Ad  aliud,  nego  qualiLatem  elemenU  esse       36. 
proprium,  vel  inUmius  proprio.  Ad  PeLrum  ,,^"0^'^^! 
Ilispanum  eL  alios  aucLores  hujus  opinio-  siantialis 
nis,  poLesL  uno  modo  responderi  per  inLe- 
rem.pLionem,  uL  communiLer  in  illo  loco 
negaLur.  Vel  quia   poLesL  probabiliLer  de- 


illa  ponatur  materia  prima,  sive  maleria 
signata  quantitate,  sive  hyecceitas,  adhuc 
non  videtur  verum  quod  qualitates  ele- 
mentorum  consequuntur  illam,  imo  pri- 
mo  videntur  convenire  naturae  elementi, 
nec  illa  haecceitas  est  principium  acUvum 
Physice  loquendo,  sicut  prius  de  materia 
Physica  dictum  est.  Similiter  illa  proba- 
Uo  ex  1.  Metaphysicaj  non  procedit,  maxi- 
me  secundum  istum,  qui  tenet  naturam 
esse  principium  actionis  primo,  et  non  sin- 
gulariter  inquanLum  Lale,  liceLsingulariLis 
sil  conditio  agenUs.  InferiuseUam  in  PosL- 
proedicamenUs,  qmesL.  4.  dicil  quod  cali- 
dilas  consequitur  ignem  in  suo  perfecLis- 


intelligit  non  intrinsecum  substantise  ele- 
menU,  sed  quod  consequitur  naluraliter 
subsLantiam  ejus,  eL  hoc  necessiLaLe  natu- 
ra3,  licet  non  simpliciter  forte,  et  per  par- 
tem  definitionis  intelligit  parLem  quoad 
nos,  eL  a  posLeriori,  peraddiLamentum  de- 
finienLem,  sicuL  l.  de  Anima  dixiL  Philoso- 
phus,  accidentia  conferre  ad  quod  quid  est 
extendendo  etiamad  accidenlia  connatura- 
lia  in  esse  perfecto,  et  naturse,  et  realis 
existentise,  et  inseparabilia,  et  nedum  pro- 
prie  propria.  Et  exempla  qua?  adducunlur 
currunt  de  definiUone  per  extrinseca,  et 
sic  faciunt  pro  hac  solutione  :  sed  claudi- 
cant  quoad  similitudinem    notificaUonis, 


1 


I 


Ol.KSTIn  \X\VI  129 

per  addilamonluin   nnnc  por  prius,  nunc  tlo  nola  (ul  supni  oiiam  noLivi)  qmj<J  acei- 

per  poslfrius,  fiend.T',  ul  p;iU'l  .s[M'cul:inli.  rlnix  convenire  ralionr/orniiTfpoleni   iulel- 

Vido   notanlor  ad  proposilum   h.    Mciafdi.  li^i  duplicilor,  vol  sciliccl  por  simplirem 

loxl,  comm.  5.  ol  specialih-r  in  commcnlo  emanalionom  a  principiis  inlrinse«'is  quid- 

ibidem  por    lolum,   of,   maximo  ad   Hnom  diUilivi.s,  elnon  alia  offi«'ionlia  oxlrin-scca, 

commoiili,  ubi.sin^'ulari.ssimo   isla   lial)on-  quam  subjecli  prfxliicliva,  el  Uile  accideas 

liir.  dixi    OS.SO  res[xH'lum   fundamonlalem,  el 

37.           Et  quod  addilurdee.ssccalidiialis  in  ma-  proprium  illi  cujus  esl,  el  idom   realiler 

teria  ignis,  lanquam  in  subjoclo,  (jiiod   vi-  ei,  vel  por  rralom  ofHrientiam,  el  eliam  a 

detur  quudammorio  conforme  diclis   Doc-  subjocti.  produclione,  el  lux;  vel  abipsomel 

loris  hic  in  .socunda  .solutiono  ad   priminn  subjorio,  vol  a  cau.sa  exlrin.st»ca  ejus  for- 

principalo,  facit  bono  pro  liac  doclaraliono  malit<'r,  .s<«mp<'r  tam«>n  ab   ipso   subjeclo 

iii  l'('trum  Hispaiium.  Nam   si  calidilalom  a'quiva'onl»'r,  quia  formam  qua   produce- 

posiii-i.sot  e.sse  proprio  substmlialo    iirni,  rol  siifliciontor  in  .so,  et  priu^    nalura  ha- 

non   dixis.set  i[).sam  csso  in  malcria   iit   in  bol,  licel  forte  ab  oxtrinsi-co  pricvenialur  ; 

subjofto,  cumcommuno  sit  omiii   subslan-  ol  lalo  accidons   pono   roalilor  di.slinclum 

tia^  in  subjocto  non  esso,  ox  Pnodicamoniis  a  subjooto,  otul  plurimum  absolutum,  cu- 

cap.  de  Substaiitia  :  illtid  aulom  fiotost  ex-  jusmodi    in  proposjlo  dico  rsso  qualil.Ttom 

poni  sic,  vidolicot  ((iiod   nialoria   ignis  ost  elomonli. 

indifforons  ad  formam   i.i,'iiis  ot  a([iuo,   ot  Pos.sot  etiam  distingui  do  forma,  vel  sci-   ...•'®- 

non  si(^  ignis,  idoo  mnloria  ignis  ost  indif-  licot  in  osse  roali  Phy.sico,  el  individuali  ; 

ferens  ad  calidit  ilom  ot  frigidilalom  ol  rcs-  vel  in  os.so  qiiiddilativo  specitico  .Metapliy- 

peclu  ojus  sunl  accidonlia  oliam  .soparabi-  sicali  :  ot  sic  polosl  exnoni  Doclor.  ubi  su-    9***"**-'' 

rnliom 

lia,  ot  complelo  rationom  accidontis  habon-  pra  dixil  proprium  conscqui  formam  speci-   mahnr. 

lia,  scilicet  ado.sso,  ot  aljo.sso,  olc.    Non  sic  ficam  :  ot  hic  dicil  qiialitatos  elemonlorum 

calidilas  rospoclii  ignispoloslponiaccidons,  con.soqui  maloriam,  hoc  esl,   elemenln   in 

licot  sil  simplicilor  accidons  ojus  insopara-  csse  Physico  individuali,  quod  essc  esl  ma- 

bilo.  Kl  illiid    polc^st  inlolligi   de   matoria  torialo  rospoctu  osso  Motaphysici.otquiddi- 

pro  opposilo  corrum[)ondo  accopla,  sicul  lalivi  :  vol  qiiod  consequiintur  formam  ut 

dicimus  quod    li;zmiiii  ost   maloria   igiiis,  in  matoria.  non  timen  formam  ut  formam, 

vol  af|iuo,  vol  liiijusmodi,  qiio  modo  loqui-  licet  rationo  fornijo  insint.    .Si   aulom  ali- 

tur  Coiiiiii('iilalor,ol  .\rislolol('s  do  maloria.  quis  fingoivl  (jikhI  sinl   propria   in  gradu 

in  plori.squo  locis,  ot  islo  hoctor  in  2.  disl.  dotorminalo,  ot  hoc   vol    inlcnsi.ssimo.   vel 

1.  parto  2.  .solvondo  motiva  Avorrois  ;  vol  romis.so,  accidontia  aulem  infra,  vol  supra 

do  maloria  inoxistonto,  sivo  c.r  t/na.qmv  illum  gradum,  facilitorimpuLTi.in  n.i>;^iinl, 

vocaliir  olomontum  ol  princi[»iiim,   .'».    Mc-  qiiia  gradits  n m  variant  r.>                     la». 

ta[)li.  ot  1.  1'liysic.  ol  :ilil)i  .s;i'[)o.    Primuiii  ol  idii)  argumonliim  iKvloris  in  solulione 

horiim  .satis  .sapil  ad  [»id[H»siiiim,  (juia  ao  convincil.  Simililor  mm  vidonlur  forma» 

ci[»ion(lo  m.-itoriam  socundo  m(»do,  n(»n   ro  elomonloritm  fK)ss4^  slaro  cum  aliis  gradi- 

cipit  calidilaUMii.     iiisi    roinolo    mulliim.  bus.  (ptia  noii  mancl  subjivlum   sine  suu 

nec  rocto  [jos.sot  dici  subjectiim  ojus,  iil  ar-  proprio  :  Itoc  aulem  fulsum  csl,  quia  m«- 

gutiiiii  (\s|.  nent  in  lol:i  latiludino,  ul  pnlol. 

.is.           Ad  ali.im   probationom,   o^iortol  dicoro  Ad  aliud,   susliiundo  diclunt   |)oclori», 

(jiialilalcs  olomontorum  convoniro  eis  ra-  nogo  assnMi|>tiiiM 

tioiio  siianim  fonii.iriiiii,  aiit  lotiuscom[)o-  Ad  primam  p:                                    Uoc-     ..Y*'_  .. 

siti  ot  noii  .soluiM  iil   caitsii»   formalis,   sod  lor  sih-uihIuih                                                    i»  pntvt" 

poliiis  iil  (•filciontis,  .sallom   a'(|uivaloiilor  f  :  it                                                                      ^»»»! 

Kl  cMin  dicis.orgo  ossont  pro[)ria,  ni^go.  lin-  Vi  l  .-^u^nii'  iii"  iii.un  j-v>>«ji  '!»<  Miu"  •  .uiv-  .^- 


130 


SliPEK  INIVEUSAMA  POIUMIYKII 


ralio  piwcodil  nalura,  liccl  nonduraliono, 
sed  prima  rosponsiu  eflicacior.  Infra  eliam 
in  PoslpraMlicamcnlis  q.  i.  Doclor  ponit 
eumdem  modum  dicendi.  Korle  lamen  ista 
vera  sunt  de  elcmentis  non  puris,  nec  in 
suis  sphncris,  scd  in  liis  infcrioribus,  quae 
sunt  elcmcnta,  licet  non  sensibililer  mixta, 
et  ila  potest  sustincri  ignem  frigelicri  et 
aquam  calefieri,  et  sicde  aliis.  Sustinendo 
ctiam  clemcnta  per  motuni  gcnerari,  et 
corrumpi,  adliuc  praecedere  potcst  altera- 
lio,  etiam  duralione,  gencrationem,  scilicet 
tota  totam,  etpars  parlem  ;  itu  quod  prius 
duratione  disponilur,-  et  allcratur  pars 
propinquior  agenti ,  quam  introducatur 
forma  in  illam,  etsic  de  aliis  per  ordinem. 
41.  Ad  aliam  probalionem,   dictum  est  su- 

possit^ hi-  P^'*^)  q^io^  \gn\^  sine  repugnantia   intellec- 
teiiigi  sub  iimni  potesl  intcUigi  sub  opposito  calidita- 

oppostto  ^  ^  ^^ 

calHiiiatis.  lis,  sed  an  esse  per  aliquam  potentiam  du- 
bium  est  :  de  potentia  absoluta  Dei  non  vi- 
deo  conlradictionera,  secus  de  ordinata,  et 
de  potentia  naturae,  cum  Deus  resquascon- 
didil  sic  administret,  u(  proprios  motus 
agere  sinat,  ut  habst  Augus  tinus  7.  Civ. 
cap.  30. 

Ad  hjfic  tamen  quseratur  Aristoteles  3. 
Coeli,  et  in  Problematibus  suis .  Boetius 
enim  in  libro  de  disciplina  Scholastica  cap. 
3.  in  historia  filii  inconstantise,  narrat  nu- 
merum  quaestionum  difficilium  protracta- 
rum  in  semicirculo  Cratonis,  et  hanc  ponit 
sextam  superioris  Zodiaci  latitudinis  ejus- 
dcm  semicirculi,  videlicet  cum  unum  ele- 
menlorum  contrariam,  ut  aqua  accidenta- 
lem  accipiat  qualita'.em,  ut  caliditatem  : 
quare  non  ignis  accidentalem  accipiat  fri- 
giditatem,  et  non  solvit  ipsam,  sicul  nec 
alias  quaesliones  ibi  recitatas.  Dicunt  tamen 
aliqui,  quod  esl  propter  maximam  activi- 
tatem  ignis  in  transmutando  alia,  et  non  e 
contra. 

Sed  probabiliter  posset  dici,  quod  hoc 
est  propler  raritatem  materiae  ignis,  in 
comparatione  ad  alia  :  cst  enim  in  mille- 
cupla  proportione  raritatis  ad  tcrram,  et 
centucupla  ad  aquam,  quare  frigiditas  non 
potest  recipi  in  tara  subtili,et  rara  materia. 


ut  patet.  Sed  hoc  maxime  intelligo  verum 
de  elementis  puris,  de  ipsis  vero  non  puris 
forte  secus  est,  licet  ibi  experientia  defi- 
ciat,  dequibusestPhysici  considerare.  Suf- 
ficit  enim  Doctori  hicad  propositum  suum, 
quod  de  aliquibus  elementis,  et  suis  qua- 
litatibus,  sit  verum  quod  sub  oppositis  pos- 
sunt  intelligi,  et  esse,Ucet  de  aliis  sit  dif- 
ficultas  :  non  lamen  quia  sunt  ipsorum 
propria,  ut  patet :  dato  cnim  quod  nunquam 
corvus  possit  effici  albus,  non  propter  hoc 
nigredo  est  ipsius  proprium. 

Ad  aliud  patet  ex  jam  dictis,  exponendo  42. 
Petrum  Hispanum.  Loquitur  enim  Doctor 
hic  in  materia  Physica  famose,  et  Topice, 
ut  ssepe  dixi  :  vel  exponatur  ut  prius  de 
materia  et  Physica,  et  individuali,  et  de 
consequi  formam  Metaphysice,  et  Physice, 
et  per  efficientiam  realem,  vel  simplicem 
emanationem,  seu  pullulationem.  Acciden- 
tia  enim  comraunia  consequuntur  princi- 
pia  individui,  et  non  Speciei,  inquantura 
talia.  Et  non  obstat  quod  tale  accidens  con- 
veniat  omnibus  individuis  illius  Speciei, 
quia  etiam  habet  causam  necessariam  in 
quolibet,  non  tamen  per  se,  et  ideo  non  se- 
quitur  quod  per  naturam  communis.  Si 
taraen  per  se  sccundo  conveniret  oranibus 
individuis,  consequens  esset  quod  per  se 
prirao  conveniretalicui  comrauni,  ut  supra 
qujEst.  8.  et  alibi  saepe  tactura  est.  Non  in- 
telligit  enim  Doctor  per  maleriara  hseccei- 
zantera,  sed  potius  simul  totum,  quod  est 
maleriatum  Physice,  et  Metaphysice. 

Exponit  etiam,  etad  propositum  adducit  ^^ 
Philosoplmm  1.  Melaphysicae,  ut  famose 
exponitur,  operatio  etiara,  et  transrautatio 
Physice  est  naturae  singularis  prirao,  et 
ita  ad  propositura  hic  optima  est  illa  expo- 
sitio.  Et  quod  Doctor  infra  in  Postpraedica- 
mentis  dicit,  aliter  respondendo  dicit,  nam 
ibi  tres  responsiones  adducit,  quse  proba- 
biles  sunt.  Inlelligit  tamen  Doctor  ibi  per 
esse  pei^fectissimum  ignis,  esse  nonfractum 
nec  transmutatumejus,  sub  gradu  videli- 
cet  perfecto  caloris  :  et  sicadhuc  potest  di- 
ci  habere  esse  materiale,  respectu  esse 
quidditativi,  et  specifici  cjus.   Haec  omnia 


0i'.+:sTi()  xxwi 


131 


44. 


ii 


prol>;iljiliM  noii  asscrciKlo,  scd  altioia  inj^- 
Mia«>xcil;iii<Io.  Utraqiic  ijritiir  >oiiilio  primi 
prinfipalis  probabilis,  siihtilis,  al«|Uo  sus- 
lonlabilis  csl. 

Tcrlio  riira  seriiiKliuii  [)ririripalp,  el  so- 
lutioncin  cjus,  aliqua  dubia  possuiil  a<l<Iu- 
ci.  Prinio  vi<Iclur  illu<I  qiuxl  (Ii<'ilur  in  ar- 
gunicnto,  srilirct  quod /'<./■  ?'//  roriton'  ht- 
iniiionn,  rlmrdin,  e.sf  arlun  luridi,  in»/fifin- 
(u/ii  talr,  rcpii^^narc  (li<-lis  in  .solulione  ar- 
giiniciili,  iibi  (liciliir  qiiod  nvHum  conrvc- 
luiii  flirluiii  n  hire  iurst  iiiiivoce,  elr.  qui;i 
lurifhiin  est  concrctuin  convenicns  univoco 
utri(iiic  por  lc. 

Ilciii,  lux  non  csl  iu  iikmIio,  simI  tiinluni 
Imiicn,  (jiKjd  sccuiKliiin  vcrit;ilcin,  ct  is- 
tiitii  i:{.  (lisl.  2.  e.-l  spccics  liici><,  crL'o  tal- 
suin  (licluin  in  illo  ;issuinpto,  ct  procedit 
in  soliilionc.  Possct  cliam  dubitari  circa 
ill;iin  (livcrsit:il('m  lucis  iii  suporcadcsti- 
biis.  cl  iiiidc  provcniat,  cl  aii  siul  plura 
luminovi  r;i(lic;ilitcr,  vcl  laiiliim  unuin. 
Similitcr  qu:tlcs  siiiit  illi  varii  modi  essen- 
di  lucis  in  divcrsis  subjcclis,  cl  aii  migrcl 
dc  siibjccto  in  subjccliim. 

Posset  etiain  dubitari  dc  ipsa  lucc  iu  se, 
:iii  scilicct  sil  subsl;iiili;i,  vel  accidcns;  el 
similil<'r<lc  lumiiic.  nii:iro  cli:im  inlcnlio- 
nes  non  ;i[)[)Iicanliir  ;il)straclis,  siciil  coii 
crclis,  iiiio  oppo-iitiim  concedit  infcrius, 
([iii:i  :dbc(liiiciii  simililcri^l  risibilil:ilcin 
c.sse  spcviem.  (^>u:irc  ('li;iiu  [lolius  S^Mvies, 
vcl  <Jcniis  [)()s«iint  ;i[)[)licari  abslraclis, 
qiuiiii  Proprium,  el  .Vccidcns.  Simililcr  se- 
([iicrcliir  proc(».ssus  iii  iiitinilum  iii  s[H»cle- 
biis,  si  risil)ililas(»s.s('l  S[)ccics  :  f[ui.i  cujus- 
libct  s[)('ci(M  cst  pr()[)rium,  erp»  risibilita- 
lis,  (>t  (\(*  illo  ([ii:i>r:itur  in  intinitum. 
I{c[)ii.!jrniil  cli;iiu  .s:c|)(>  diclisex  fuud:imcn- 
lis  doclrina' liujiis.  ou:irc  ctiain  non  miil 
li[)licil''r  :il)slr:iclum  |)ro[)orlion;ibililcr 
concnMis  in  illis  cxciu|)lis  d(»  s/7wo,  el  in 
[)r()|)osilo  dc  fure.  \\U\  [»lur;i  :i(ld;il  lcclor. 
([ui;i  di-sidero  prii'vcnirc  :i'(|uin(M'tiuiu  au- 
liimn:ilc,  [)riiisi|u;nn  bi^cviori*  slrln.Lr;ilur 
luoiM  ti-oiiilitlii;c  hi\  brum:e  ad  Iiuju.H  iii 
Pciilicrm('iii:is  subtilissim:is  allcivationo.s 
cluci(l:in<|;is. 


.\d  primum  ij.Mlurdico,  quod  Doclor  c.i.       <6. 
pit  hirifJum  pro  subslralo,  id  esl,  pnj    : 
phano,  ul  palet  ex  F*hikwr)i)lio,  ubi  alb.;. 
lur  ibi,  cl  non  pro  fgrmali,  el  dic  qu(*  I  lu- 
cidum  proprie  coiiveriil  coffKiri   luiniu 
el  non  meflio  :  uof  Doclor  dicil  oppo.siluni, 
exlcnsive  l  imeii  loqueiido,  polesl   medium 
dici  lucidum,  cl  sic  dicli  I)oclori.H  non  .sibi 
rcpuj,'nanl. 

.\d  aliiul  polcsl  dici,  quo  I  loquilur  Doc- 
lor  hic  f;imose,  forlo  .sccundum  illam  opi- 
nioncm,qu:e  ponil  lucem  fliicre  per  molum: 
vcl  mcliiis,  quod  iion  loi^iuilur  a.s.serlive, 
sed  condilionalilcr,  .scilicel  gralia  di.npu- 
landi  admittcndo.  Ideo  dicil,  /toiext  flici  dtmri 
flHol  ai  hix,   et    ubi    Iv   «i  duhilil.  rndc  "" '",      " 

pOTt    lUHH- 

brcvitcr  ne^Mndum  esl  .secundiini   verila-   »0»«.   *' 
tem.  Iiiccm  essc  eju.sdem  ralionis  inmedio 
el   in   cor[)ore   lumino;o,  el  negindum  esl 
eliam  ipsam,  vel  concretum  aclualilcr  dic- 
tumab  ipsa,  esse  proprium  in  corpore  lu- 
mino.so.  El  cum  dicilur  quod  convenilei 
iMtionc  forina) :  dicondum  per  omnia  .sicul 
in  simili  jam  diclum  est  de  qiialilalibus 
clcmciilorum.  Inde  Franciscus  de  .Mayro- 
iiis   l;{.  dist.  i.  dicil  quod   lux  vocalur  in 
foiite,  hoc  est,  in  corporo  hnninoso,  el  lu- 
iiicn   iii   moilio,  splendor   in  incHiio  lermi- 
ii;ito,  cl  fiil^or  iii  cor[X)i-c  splendido  :  quT 
iion   soluni   synoiiymi   s^^inl,  sed  diversa 
signiticanlia  primo,  Ium*  idein  hal)t»l  iste  in 
2.  disl.  i;j.  ubi  vult  quo<l  lumcn  csl  inlcn 
lio,  vel  s[)ecies  liicis  in  mcdio,  vel  in    1 
[•liaiio,  h(x'   esl,    in   corporo  iMiispimiii-  , 
quod   esl  uclu  Inle,  qiiando  hal)el  liinien  : 
()0leiitia  vero  Uile.quando  iion  haUU  lumin 
sicul  in  simlli  de  coloro,  Pl  corpon^  lc; 
iiali),  esl  diccndiim. 

Ksl  er^  lux   in  corpore  luci<lo.  lunicn       47. 
iii  dia|)li;iiio,  laixiuam  sp^rics   lucls.  Color  '•"■"'''  f" 
aulem  oA  in  corpon»   terminato.  qiio«l  «wi  eu. 
exlmnilas  [M^rspicui.  (^>ua'n^  *i.  do   .Vni 
D.ilo  etiani  «itUMi  lumen  si(  ^  cl  quo 

res[Mvlu  lucls,  csl  Uimcn   ni 
(iir.  (^>U(mI  con(in>:ii  c(iam  in 
lorum.  u(  ibidem   lial)o(   IKx'(or,  pI  t 
mon(n(or  supor  librum  desonsu  ol  si>;i  v;iio. 

CJip. 


■132 


SHPKR  UNIVKnSAMA  POr.PIIVUH 


Lumen 
(Itiplex. 


48. 


Umlo  qiialilis  de  lcrlla  specio  Qu  ililalis, 
dividilur  iu  qualitaleui  cl  iu  iuloulionem 
qualilalis,  lumou  orgo  est  inlonlio  lucis,  el 
rcquirilur  laui  iuoiuilo,  quaui  iu  modio.ad 
vidcnduui  illiimiuala,  ol  colorala.Et  multi- 
plicitor  socundum  radium  rectum,seu  per- 
pcudicularom,  el  fractum,  atque  refloxum, 
de  quibus  liabct  videri,  ubi  supra,  et  ori- 
ginalilcr  in  Porspectiva  Allacen,  et  Fratris 
Joannis  Pochoam  Arcliiopiscopi  Cantuaricn- 
sis  oxccllentissimi  Tlioologi,  et  Metaphysi- 
ci,  in  sua  Porspcctiva  communi,  et  in  ti- 
tulo  de  Lumiuaribus.  Vide  14.  15.  et  16. 
conclusiones  prima3  partis  Perspectivoe  ip- 
sius  ad  propositum. 

Esl  etiam  lumeu  aliud  primarium,  et 
aliud  secundarium,  privatio  luminis  pri- 
marii  est  umbra,  sed  utriusque  tenebra  : 
secundarium  autom  ost  cum  umbra,  de 
quibus  omnibus  quaere  copiose  ubi  supra, 
quia  hic  tantum  pro  notitia  terminorum 
introduxi  h;rc  pauca.  Posset  etiam  salvari 
illud  dictum  Doctoris  alitor,  sic  videlicet, 
quod  lux  estin  corpore  luminoso.elmedio, 
scilicet  vel  in  se,  vel  in  suo  reprsesentati- 
vo  :  sod  hoc  non  sufficienter  salvaret  idon- 
tilalem  rationis,  et  univocationem  ejus 
formalitcr  utrobique ;  dicatur  igitur  ut 
prius. 

Ad  aliud,  pertinot  potius  ad  Astrologum 
ct  Philosophum  realem  hoc,  quam  ad  Logi- 
cum  pertractare.  Qutieratur  Philosophus  in 
Iil:)ris  de  Coelo,  et  alibi,  sed  breviter  pro 
nunc  dico,  quod  sicut  in  his  inferioribus 
divcrsitatem  formae  corruptibilis  sequitur 
diversitas  qualitatis,  aut  primue,  aut  se- 
cundse,  ita  iu  superccelestibus,  quse  non 
rccipiunt  perogrinas  impressiones,  sequi- 
tur  suo  modo  suasformas  diversitas  lucis. 
Unde  aliqua  magis,  et  minus  diaphana 
sunt,  el  aliqua  ex  se,  aliqua  aliunde  ha- 
bent  lucem,  vel  lumen.  Aliquibus  lamen 
videtur  quod  a  sole  radicaliter  omnia  ac- 
cipiunt  lumen,  de  igni  vero  in  sua  sphsera 
an  habeat  lucem,  aliqui  varie  sentiunt,  et 
de  impressionibus  meteoricis,  an  lucidse, 
an  illuminatse  sint,  habet  videri  in  libro 
Meteororum,  et  3.  Coeli,  et  alibi  saepe.  Pro- 


b:ibilo  tamon  est  quod  plura  alia  a  sole 
sunt  in  se  formaliter  luminosa,  sicut  forte 
omnes  stellae  fixa^  :  de  erraticis  non  est  ila 
certum,  licet  probabilc  etiam  sit  et  de  illis, 
proeterquam  dc  luna,  de  quibus  modo  no- 
lo  prolixius  pertractare.  Qua)re  Doctorem 
ubi  supra,  et  alios  Theologos,  et  super 
Genesim,  etPhilosophos,  et  Aslrologos,  at- 
que  Perspectivos. 

Ad  aliud  dico,  quod  illi  varii  modi  sunt, 
esse  pcr  modum  fontalis  plonitudinis  et 
intimoe  emanalionis,Metaphorice  loquendo, 
cum  dicitur  corpus  lucidum,  vel  potius 
luminosum  :  et  adhuc  per  modum  princi- 
pii  activi  communicativum  sui,  ut  potest, 
et  susceptivum  capax  esl,  per  modumin- 
super  in  alio  recepti,  cum  dicitur  illumi- 
natum  in  se,  vol  in  suo  repraesenlativo  ; 
per  modum  et  fluxus,  et  fieri  ;  per  modum 
actionis,  et  passionis.  Unde  Grammaticus 
diversos  modos  significandi  attribuit  his 
vocibus  Incens,  Inmiaosum,  illnminatum^ 
utpote  modum  actionis,  et  passionis  ;  et 
fieri  et  fluxus  :  licet  forte  non  successivi, 
proprie  loquondo. 

Sed  an  multiplicatio  lucis  fiat  successive, 
et.per  motum,  dubium  est  :  videtur  potius 
Aristoteles  2.  de  Anima,  tenere  partem 
negativam,  sed  multi  affirmativam  susti- 
nent,de  quo  alias  videbitur. 

Est  ergo  breviter  lux  in  corpore  lumi- 
noso,  qualitas  sensibilis,  in  medio  vero 
species  qualitatis,  talis  est  ut  lumen.  Ali- 
ter  igitur  denominatur  hoc  et  illud,  et  alio 
concreto,  atque  alio,  a  diversis  abstractis 
originato  :  et  si  idem  esset  abstraclum  in 
se,  et  univocum,  concretum  esset  multi- 
plex.  Dato  etiam  quod  eodem  nomine  pos- 
sel  nominari,  ut  patet  in  exemplo  de  sano, 
et  hoc  propter  varium  modum  essendi  for- 
mae  talis  in  subjectis  diversis  :  et  ita  esset 
sequivocatio  in  concreto,  et  univocatio  in 
abstracto  :  sive  ergo  ponatur  lux  in  se  in 
abstracto  esse  ejusdem  rationis  in  corpore 
luminoso,  et  modio,  ot  formaliter  utrique 
inesse,  sive  non,  sallem  quoad  propositum 
Doctoris  sufricit,  nullum  concretum  unum 
univocum  dictum  a   luce  convenit  ulrique 


49. 


50 


QUiCSTIO  XXXVI 


m 


cui   concrel')  allribuorerilur  islSR  duje  in-  dicluin  est  cap.  de  Genere)  duplex  esl  abs- 

tenlionos,  scilicet  Proprium,  et  Accidens  :  Iractio,  et  simiiiter  duplex  concrelio,  SiiU- 

sed  illa  supposita  de  univocalione  lucisel  cet  ad  suppositii  aliena,  et  propria  :  el  facla 

de  inhffirentia  ipsius   utriquc,  et  quod  .sit  abslractione  a  primis,  remanct  concrelio  ad 

proprium,  vel   in  se,  vel  in  suo  conrreto  alia,  juxla  illani  proposilionemnolabilem  : 

luininoso  corpori,   falsa  sunl,    ut   patr-t  :  Qufinlo  aiif/uii  e^(  pn-  se  tale  conjunctum 

quarn  ar^uinentum  nullum  est,  cum   jxjstcriori,  etiam  separatum  ab  illo 

,  5'-  Ad  aliud  dico,  quod  non  mi^jrrat  noc  lu.x,  polest  essetale. 

I.itx  non 

mii/rai  e   noc  aliud  accidcMs,  do  subjecto  in  subjor-         Album  igitur  conccmit  cl  sua,  el  aliena 

fuhjecium.  t'^^  •  sed  suum  effoclum,  seu  siimliludi-  supposita,  alljcdo  vero  non  aliena,  sed  ian-     AUvm 

nem    in    modio   ordinale,   et  in  qualibel  tum  sua  :quarc  non  solum  albo,  sed  cliam  ^' "^'^]"' 

parle  ipsius  aliam,  et  aliain   gignit,  sive  albediniappIicaturcon^^rueinlenlioSpecici.  ^J^"*  •'* 

p-  inslantanee,  sive  in  lempore.  Verumlamcn,  Sed  quaiido   fioret  ulterior  ab.slraclio,   ul 

ut  rccitat  riiilosophus,  Secundo  de  Anima,  dicendo  quidditas  allx?dinis,vel  altx>deitas, 

aliqui  imaginati  sunt  lumcn  esse  quoddam  seu  ralio  formalis  albedinis,  non  dicerelur 

corpus,  dcfluens  acorpore  lucido,  quod  f)er  ampliusspccics,  quia  non  posset  veriHcari 

minuLis   partes  dcfluit,  ct  movetur  locali-  in  actu  exercito  deflnitio  spociei,  ut  patcl.    ' 


tcr  ad  visum,  el  lunc  rcprajscntat  visui 
corpus  lucidum.  IIoc  aulom  salis  cfficaci- 
tor  impugnnt  riiilosophus  ibi,  ct  Doctor, 
ubi  supra,  indiiclive  ostcndit  quod  lumcn 
non  cst  substaiitia,  nec  complcta,  ncc  in- 
completa. 

Ex   liis   igilur  palot  ad  aliud,  quod  sci- 
licetnec  lux,nec  lumen,  sitcorpus,velsub- 


Sed  hajc  inlentio  accidens,  et  simililer />ro- 
prium  applicatur  fundamtmto,  ut  concer- 
nil  pricrise  supposila  alia,  quaro  ha^c  eU 
vorajiisibilc  est propriiim  :  Album  est  ac- 
cidcns,  non  sic  hax*,  liisibiiitas  est  pro- 
prium  :  Albcdo  est  accidens,  conceditur. 
Simililer  dicendum  est  de  intenlione 
Gcneris  ,    sicul    de    inlentiono    Speciei. 


stanlia,  sod  sunt  accidcntia  dc  torlia  spccie     Quod  addilur    consequcnter  de  risibihta- 


QualiUilis  :  quod  an  voruiii  sit,  iu  lumino 
gloriai  clarius  apparcbit.  Argumenta  vcro 
ad  opposilum  solvunlurab  isto,  ct  abaliis, 
ubi  siipra,  insccundo. 

Adaliud,  quod  Logicam  langit  difficul- 
talom,  dico  rcgularitor  tenondum,  quod 
intontioncs  socunda'  appllcanlur  primis  eo 
modo,  quo  dofinitioiios    in    actu    sifjnato 


le,  dico,  quod  secundum  veritatem  non 
cst  Specics,  nisi  similitudinaria  aliquali- 
ler,  sicut  prius  notavi.  Fortc  loquitur  I)oc- 
tor  famase  hic  do  Proprio,  ut  saepe  notavi, 
su.slincndo  {juod  sit  pcr  se  in  genere,  el 
ita  s[)ecics,  sed  de  his  cap.  de  Proprio  salis 
abunde  dixi  :  qua^re  ibi. 
Ad  ultimum   suslinondo  umv^  m 


datiu  do  secundis,  possunt  in  vxixxexcrcUo     abslracU,  vi  in  pro[)osilo,  et  in  cxrm^'iu  de 


vorificari  do  illis  :  modo  dcfinitiones  Pro- 
prii  ct  Accidcntis  non  possunt  vorificari  in 
fundamonlis,  in  abstraclo  suiiiplis  in  aclu 
exercito  :  vcrbi  causa,  Proprium  cst  quol 
convenit  omiii,  ct  soli,  et  semp<^r  :  iion  so- 
quitur  orgo  quod    homo  primo,  et  pcr  .so. 


saiio,  quiMl  rationabilitor  non  commultipli- 
calur  abstraclum  concn^to,  quia  non  in  si-  c 
gnificato  in  quo  conveniunl.   srd  in  in>>?.i 
significandi  :  hoc  est,  incoi.  .  ,  . 

convenit  concrclo,  ct  non  alwtracto,  csi  Ula 
mulli[)licitiis,  sivo  in  idenlilale  vot'is  signi- 


A6»trmc- 
t»tm  ■*«>« 


et  omnis  homo  cst  risibilitas,  sed  ([uod  esl  flcctur,  sivo  in  diversilalo,  olhoc   notanlcr 

risibilis.  Simililor  accidens  est,  adcst,  etc.  dixit  IKxMor  in   littera.  t'ndo  quantum  ad 

crgo  homo  est  allM^do,  non  seciuitur.  .sod  significatum  Ium:  nomon  «iNMm  csl  univo- 

beno  quod  albus  accidonlalitor.   Kt  cum  cum,  sicut  hoc  nomon  «aiti/<u  :  aed  quan- 

dicis  quiMl  ()p[)osiliim   dicit   DiMHor  infra.  tum  ad  modum  essondi  hi^us  form.tMndi* 

ubi   conccdit  aIiM>dincm    o.s.sc  s[MH'iom,  et  versis,  ad  qusv  liaUHhabiti  '  cl  quas 

simililor   risibilitiitcm,  dico    quod  (siout  conccrnil  in  concruto,  o:il  muiupucilas  vel 

Toro.   I  ti 


434 


SUPER  IINIVERSALIA  PORPHYRII 


55. 


r 


analogioc,  vcl  requivocalionis.  Pliilosoplms 
cnim  dicil,  quod  dicunlur  ad  unum,  et  non 
proprie  a^quivoco.  Unde  si  plura  concreta 
possunl  reperiri.  quno  expre.sse  imporLant 
hujusmodi  diversas  habitudines,  et  varios 
modos  essendi  formoe  in  diversis  subjectis, 
lunc  erit  unicum  abslractum,  et  pluracon- 
creta.  Ubi  vero  nomina  dcliciunt,eritunum 
concretum  in  vore,  sicut  et  unum  abstrac- 
tum.  Scd  multiplicitas  in  concreto,  et  uni- 
las  in  abstracto,  ut  dictum  est,  primo  modo 
est  in  proposito,  de  concretis  multis  diclis 
a  luce,  ex  hypothesi  Doctoris  :  secundo 
modo  in  exemplo  de  sano,  licet  Doctor  in 
4.  distinctione23.  qusestione  1.  fingat  plu- 
ra  concreta  sanitatis,  et  instantia  contra 
Doctorem  in  illo  loco,  quam  pauci  Scotistse 
sciunt  evadere,  ex  identitate  videlicet  con- 
creti,  el  abstracti,  procedens,  ut  hic  argui- 
lur,  solvitur  ex  isto  loco. 

Undequi  respuuntlogicalia  Scoti,  nun- 
quam  crunt  universales,  et  acuti  in  doc- 
Irina  ipsius,  experto  crede,  si  vis.  Doctor 
tamen  1.  Elenchorum  qui3est.  16,  notanter 
dicit,  quod  ista  multiplicitas  reducitur  ad 
univocationem,  ethoc  propter  unitatem  si- 
gnificati.  Ubi  enim  unitas  conceptus,  ibi 
sempcr  univocatio,  simpliciler  loquendo, 
ut  1.  qusestione  Anteprsedicamentali  in 
principio  habet  iste.  Uhi,  inquit,  dicitur 
conceptus,  ibi  est  tinivocatio,  secundum 
quid  tamen  potest  csse  mulliplicilas .  Sed 
aliler  videturDoctor  sentire  in4.  distinc- 
tione  12.  quoestione  1.  pertractando  illud 
exemplum  de  sano,  ubi  videtur  velle  quod 
est  simpliciter  a^quivocum,  et  non  solum 
analogiim.  Idem  etiam  pertractat  9.  Meta- 
physicae,  quoestione  3.  et  Frater  Guillel- 
mus  Ocham  Qiiodlibelo  2.  qusestione  4. 
pertractat  idem.  Breviter  igitur,  quidquid 
dicatur  de  modo  illius  muUiplicitatis,  aut 
scilicet  sit  analogioe,  aut  sequivocationis, 
aut  reducibilis  ad  univocationem,  quse  om- 
nia  forte  prob  ibiliter  possunt  dici  :  diver- 
simode  exponendo,  ad  propositum  Docto- 
ris  hic  sufficit  quod  stat  unitas  et  vocis,  et 
significati  ipsius  abslracti,  cum  pluralita- 
te  concretorum.  El  sic  lux  erit  nomen  abs- 


tractum  a  quo  plura  concreta  sumuntur  in 
casu  argumenti,  licet  sit  falsum,  ut  dicLum 
est  prius :  et  sic  si  concedatur  tibi  quod  uni 
illorumapplicetur  intentio  Proprii,  non  il- 
Ii,sed  alteri,  applicatur  intentio  Accidentis 
propLer  varietatem  connotati,quiaprimum 
connotant  ipsum  luminosum,  secundum 
vero  medium. 

Sed  adhuc  non  videtur  satisfacere  hsec 
solutio,  quia  istse  intentiones  non  vocibus, 
sed  significatis  vocum  imponuntur,  ut  su- 
pra  ssepenumero  dictum  est.  In  hoc  enim 
differunt  modi  intelligendi  a  modis  signifi- 
candi,  quod  hi  rebus,  in  esse  tamen  cogni- 
to  ;  et  illi  vocibusattribuuntur:  cum  ergo 
per  te  in  proposito  sit  idem  significatum, 
quanLumcumque  varietur  connotatum,  se- 
quitur  quod  eidem  fundamento  attribuun- 
Lur  illse  duse  inLentiones,  cujus  oppositum 
conaLur  Doclor  sustinere  in  qusestione. 
Nec  valet  dicere  quod  respectu  diverso- 
rum,  ut  prius  patet.  Hoc  argumentum  sa- 
tis  tangit,  nec  potest  faciliter  evadi,  nisi 
dicatur  quod  significatum  potest  duplici- 
ter  considerari.  Unomodo  seorsum  a  con- 
notato,  et  sic  significatur  per  abstracLum. 
Alio  modo  includendo  connoLatum,  saltem 
in  ratione  termini  habitudinis.  Primo  mo- 
do  verum  est  quod  est  idem  significatum  ; 
secundo  modo  potest  dici  aliud,  et  aliud, 
sicut  idem  homo  ut  albus,  est  alius  a  se, 
etiam  realiter,  ut  Musicus.  Sed  si  hoc  non 
placuerit,  dic  faciliter,  uL  prius  noLavi  ad 
argumentum,  negando  illa  supposiLa  falsa, 
nec  Doclor  concediL  ipsa,  nisi  ut  videatur 
quod  consequenter  sequatur,  ipsis  admis- 
sis,  ideo  implicite  defendiL  alium  modum 
solvendi  argumentum,  et  maxime  ex  his 
quse  dixit  in  solutione  primi  principalis. 
Si  tamen  volueris  solutionem  illam  prose- 
qui,  dic  consequenter  adinstantias  omnes, 
ut  notavi,  et  ad  alia,  quse  hic  adduci  altio- 
ribus  acuminibus  possunt  :  facile  enim  est 
(ut  aiunt)  addere  inventis. 

Hsec  pauca,  secundum  ingenioli  mei  im- 
becillitatem,ad  communem  utilitatem  doc- 
trinam  DocLoris  Subtilis  amplecti  volentium 
chariLatis  zelo,  et  in  Seraphicse  Religionis, 


56. 


Epilogui 


QU^^STIO  XXXVI 


4y» 


cujus  indignum  me  roputo  suppo.silum, 
anlonomaslico,  et  merilo  quidcm  DuCTonis 
declaratlonem,  ut  minus  proveclis  lutius 
iter  dispon.ilur,  et  latranlibus  inlegrilas 
Scoticai  doclrina)  ostondalur,  diixi  rommu- 
nicare,  rudi  stylo  porusus,  ot  familiari  in- 
terpretalione,  no  rei  sublilitatc,  el  obscu- 
ritale  verborum  pcrlaesi,  reddanlur  hujus 
ccvi  laborum  desidosdiscipuli.Ouam  ardua, 
quarn  difficilia,  quamquo  utilia  sunl.et  un- 
dique  necessaria,  sine  quibus  (ut  vcrum 
falear)  nomo  apicem  scholasticae  contcmpla- 
lionis  nancisci  valobil,  documenla  Iradila 
in  iiis  qucestionibus,  res  ipsa  demonslrat. 
Quaro  si  plorumque  vacillavi  prolixus, 
brcvisquo  videbar  ;  metas  quoque  Logicae 
considorationis  ogressus,  loca  altiurum 
facullatum  hujus,  vel  aliorum  allogando, 
antiquos  Doclorcs  (quorumnon  sumdignus 
verl}a  rccitiire)  mlnus  rile  honorando,    at- 


quo  aliqua  ox  parte  rcprehendendo.vcniam 
daljit  bcnigna  charifas/nioi  omnia  sufferl; 
nihil  horum  ccrte  absque  ralionabili  causa 
accidit.  Ad  f  aiica  lamen  aspicitnlcs  de  fa- 
cili  judicanl,  Minus  quoque  .sane  dicta  ma- 
jorum  correctioni  s^mpcr  submillo.  El  si 
quid  ulilitatis,  acuminis,  alque  singularis 
soiorlia?,  piis  auribus  occurret,  ullra  liltc- 
ram  Scoti,  Summo  Doclori,  el  doclrinae  hu- 
jus,  cujus  a  cunaljulis  (ulinani  fldelis) 
alumnus  extili,  altribuantur.  Ingcniosus 
vero,  cl  Catholicusleclor  addal,  et  omillal, 
ut  cxpcdire  vidcbit,  ctultimo  reducal  in 
ob^oquium  CiimsTi,  qui  esl  Universalis 
condilor,  Gencralis  rcdomplor,  Divinible 
Spocies,  notione  DifTcrens,  cui  Proprium 
est  pictas,  el  .\ccidcns  humanitas,  cui  el 
termino  qitod  unionis,  ol  pcr  circumincos- 
sioncm  inclusis,  omnis  sit  honor,  clgloria, 
in  .(tlvum  aivorum.  Amen. 


k 


F.    .lOANXIS 


DUNS    SCOTI 

DOCTORIS    SUBTILIS 
IN  LIHULM  riLEDICAMLMORLM  (]l.ESTIONLS 


1. 

men- 
'  par- 

e  a/firma- 

iva. 


Qi;/ESTI()   PHIMA 

Ulrum  libcr  Prxdicamentorum  sit  de  decem 
Vocibus,  decem  prima  Genera  rerum  sig- 
niflcanlibus 


Aug.  cap.  3.  Calegor.  Averroe»,  Avicenna,  Alexan- 
der,  Simpliciu»,  brjetius,  Cajet.  (^ominbr.  (^oin- 
plut.  Huvius,  et  conimuniter  recentiinea  hnc  loco. 
Fonwica  5.  Melaph.  cap.  7-  qua-tt.  1.  tect.  G.  ad 
3-  Joann.  An^'.  Hrasavol.  el  Kodr  guez  tuper 
hanc  (/uiPtt.  Aversa.  qu.rtt.  Wt.  /-".7.  tect.  1. 
Albertu»  i;i  principio  hujut  tibri,  Marota  qutvtt. 
d»  objeclo  lib.  l'radicain . 


QooD  sic,  qiiia  hoc  liicil  nooliii.s  in  Proce- 
mio  priiiKU  iiddilionis  super  Pnfdicanionla. 

Ilon),  liic  dolorminalur  do  univoco,a'qui- 
voco,  et  dejiominalivo,  qua3  lanluni  sunl 
difToronliaj  voci.s  significanlis ;  quia  inilla 
ros,  nullus  otiam  conooplus  osl  ajquivocus, 
quia  ubi  cst  idem  concoptus,  ibi  ost  univo- 
calio. 

Iloin,  hav  omnia  deliniuntur  por  dicitn- 
tur. 

Ilcni,  iii  priina  divisiono  dirilur,  eorum 
qu,T  dicunlur.  Simililor  inforius  dicilur, 
singulum  incitnjdexorum,  aul  sii/ni/lcat 
substantitim,c[c.  Scd  dicibilo  incomplo.xutn 
significaro  ostpmprium  vocissignificanlis; 
orgo  illud  osl  subjocluni.ol  it.'i  maxime  do- 
cem  Voces,  docom  gonera  rorum  signili- 
canlos;quia  lanlum  liic  do  illis  agitur. 
Itoin,  vel  Logica  osl  .sciontia  roalis,  vol  sor- 
mocinalis  ;  non  roalis,  manifostum  osl  ; 
orgo  sormocinalis  :    igitur  (jua>lil>ol  ojus 


pars  esl  de  voce  significaliva,  el  ita  ista 
pars  ejus,  qux»  est  prima,  esl  do  voce  si- 
gnificanle  conceptum  simplicem  :  sicul  li- 
bor  Pcrihormenias  est  de  voce  significanle 
conccplum  composilum. 

Ad  oppositum  patol  per  Boolium  dicen- 
tem,  quod  Logica  csl  de  .secundis  intentio- 
nibus  applicalis  primis  :  ergo  de  vocibus 
non  cst  aliqua  ojus  pars. 

Ilem  illud,  de  quo  hic  agitur,  ost  per  se 
pars  subjecli  considerali  in  libro  Periher- 
monias,  ot  illud  est  pars  ejus,  quod  consi- 
doratur  in  libro  Priorum,  quod  ost  Syllo- 
gismus ;  sed  illud  omncs  suas  proprias 
passiones  haljetsibi  inha^renlos  (ut  mani- 
fcslum  esl)  nulla  voce  oxistonte,  noc  possi- 
bile  e.sse  :  igitur  simililor  onunciatio  habol 
suas ;  crgo  ulrumquc  illorum  ost  nalurali- 
tcr  prius  voce  significativa.  El  quod  hic 
considcralur  esl  naluralitor  prius  ulroque 
islorum,  sicut  p;irs  inlogralis  lolo  :  orgo 
quod  hic  primo  considoralur,  naluraliter 
est  prius  quacuiiiquo  voco  significativa  : 
crgo  non  est  hic  subjoclum  vox  significa- 
tiva  :  ergo,  olc. 

llom,  nulla  propriolas  vocis  significalivio 
hic  oslondilur  do  oa,  nec  in  aljqua  parle 
Logica» ;  orgo,  olc. 

Ad  ista  duo  poli»st  dici,  quiHf  eue  es  Iri' 
bus  tt^rminis  t»st  passio  Syllogisnii  :  ul  osi 
in  voco,  sicul  vfrum,i^l  faisum  signifleart, 
osl  passio  Knuncialionis,  cl  sic  de  caDleria 
pa.ssionibus  hujusmodi. 

Contra.  aut  Syllogi.smu*  In  tnonlo.  eat 
Syllogismus,  ol  onuiicialiu  in    moule  wl 


438 


SIJPER  PR^DICAMENTA 


oiiunriaLio,  aiiL  iiun.   Si   sic,  crgo  liabont  Ad  aliudde  incomplexo,  dico,  quodillud 

passionein    Syllogisnii,   el    enuncialionis,  conveniL  concepLui  simplici ;  voci  vero  si- 

absque  lioc,  quod  proferanLur.Si  non  :  crgo  gnificaLivaeex  consequenli  :   si  ergo  sub- 

liabens  dcmonsLraLionem  in  mente,  non  ha-  jecLum  hic  siL  incomplexum,  magis  sLal, 

bel  demonslralionem,  nisi  proferal,  cL  iLa  quod  sit  conceptus,  quam  vox. 


non  estsciens  nisi  proferat,  quod  manifeste 

estfalsum. 

3.  Ad  qufcstionem  dici  potest,  quod  iste  li- 

Docloris'.^  ber  non  est  de  decem  Vocibus,  utde  primo 

subjecto,  nec  aliqua  pars  LogiciB   est  de 


Ad  aliud  de  significat,  dico,  quod  sicut 
adillud  non  sequitur,  subjectum  hujus  li- 
bri  esse  litleram,  ut  nec  vult  Boetius  ;  lit- 
lera  Lamen  inLer  quaLuor,  quae  numeran- 
turin  principio  Perihermenias,  est  tantum 


vocc  ;  quia  omnes  passiones  Syllogismi,  et  signum,  et  non  signaLum,  ILa  nec  sequilur 

omnes  parLes  cjus,  possunt  sibi  inesse  se-  subjectum  hic  esse   Vocem,  ex  lioc  medio 

cundum  esso  quod  liabent  in  mente,  etiam  significat  ;  quia  illud  est  nimis  commune 

si  non  proferanLur,  uL  inducLive  paleL,  sed  medium,  passio  enim  significat  rem  tan- 


menla. 


est  de  aliquo  priore,  quod  respectu  vocis 
significaliva)  tantum  habet  rationem  signi- 
ficali. 
Ad  argu-  Ad  auctoritatem  Boetii  dici  potest,  quod 
intellexit  passivam  per  activam,  sic,  de  de- 
cem  Vocibus,  decem  Genera  rerum  signifi- 
cantibus,  id  est,  de  decem  Generibus,  per 
decem  Voces  significatis,  et  quomodo  illud 
sit  verum,  in  solutione  sequentis  qusestio- 
nis  dicetur. 

Ad  secundum  potest  dici,  quod  univo- 
cum,  et  denominativum,  primo  sunt  diffe- 


tum  :  tamen  bene  stat  subjectum  hic  esse 
conceptum. 

Ad  aliud  dico,  quod  Logica  non  est  scien- 
tia  realis,  nec  sermocinalis  :quia  nec  ser- 
monem,  nec  sermonispassionesconsiderat, 
necsuum  subjecLumsub  ratione  sermonis: 
imo  quod  ista  divisio  sit  insufficiens,  sic 
ostendiLur:  Medium  inLer  rem,  et  sermo- 
nem,  vel  vocem,  est  conceptus  ;  ergo  sicut 
estaliqua  scientia  per  se  de  rebus,  aliqua 
per  se  de  vocibus  significativis,  ut  Gram- 
matica,  RheLorica,  qu3e  considerant  passio- 


rentise  pra^dicati,  quod  secundum  se   inest     nes  vocis,  scilicet  in  quantum  vocis,    scili- 


conceptui,  non  primo  voci  significanli.  De 
wquivoco  auLem  determinat  propter  oppo- 
sitionem  eju5  ad  univocum,  vel  quia  sequi- 
vocum  sequivocatum  est  proprius  concep- 
tus,  licet  non  sequivocum  Eequivocans,  vel 
quia  est  conceptus  inquantum  significatur. 

Ad  tertium  dico,quod  ibi  ponit  dicuntur, 
ut  ostendat  se  non  assignare  veras  defini- 
tiones  istorum  eequivocorum,  etc.  quse  est 
per  Genus,  et  Differentiam,  sed  tantum  per 
rationem  exprimentem,  quid  dicitur  per 
nomen. 

Ad  aliud  dico,  quod  in  secunda  divisio- 
ne  dicit  Aristoteles,  eorum  guso  sunl  ;  si- 
cut  igitur  ex  illa  non  sequitur  subjectum 
hujus  libri  esse  aliquid  reale,  cui  per  se 
convenit  esse,  sic  nec  hic  sequitur  subjec- 
tum  esse  Vocem,  cui  per  se  convenit  dici, 
ideo  dicit  dicuntur  ,  id  est,  concipiuntur  : 
el  sunt  in  secunda  divisione  sumitur  pro 
eodem,sciIicel  sunt  secundum  rationem. 


cet  congruimi,  et  ornatum  :  ita  potest  ali- 
qua  scientia  esse  per  se  de  conceptu,  et 
hsec  est  Logica  ;  unde  per  se  habet  dici 
scientia  rationalis,  non  tantum  quia  tradi- 
tur  per  rationem,  sicut  quselibet  aliascien- 
tia,  sed  cum  hoc,  quod  est  de  concepti- 
bus  formatis  ab  acturationis. 

Si  ab  aliquo  dicatur  Logicam  esse  scien- 
tiam  sermocinalem,  ut  videturexinterpre- 
tatione  nominis,  intelligendum  est,  quod 
multum  convenit  cum  sermone  propter 
duo.  Prirno,  quia  conceptus  est  immedia- 
tum  significatum  per  vocem,  de  quo  con- 
ceptu  est  Logica.  Secundo,  quia  passio- 
nes  conceptus  insunt  voci  significativoe, 
sicut  incomplexum,  et  complexum,  signi- 
ficare  verum,  vel  falsum,  ut  signo  per  na- 
turam  significati. 

Ad  aliud  quod  tangitur  respondendo  ad 
argumenta  in  contrarium  facta  de  tribus 
ierminis;  et  significare  verum,  vel  falsum. 


Logica 
scienlia 
rationalii 


0U.€STfO  FI 


m 


I 


Vocet  tig- 
ni/icaliva; 
duplieiter 
conside- 
rantur. 


polest  dici,  quod  terminvs,  vel  esl  idem 
quod  vox  sigiiinn;insconof'ptiimsiriiplicem, 
et  tunc  noii  estSyllogismuscx  trilnis  termi- 
nis,  nisi  prolalus.Vcl  vorius,  tcrmlnux  hv^- 
nificat  idom,  i\\H)<\  conccptui  !iimj)tfix,(\\x\}\ 
transumitur  a  (joornetria  ad  Logicam,  ad 
sif^nificandum  indivisibile  in  proposilioni- 
Inis,  quod  potest  esse  in  mente  :  et  tunc 
omnis  Syllogismus  prolatus,  et  non  prola- 
tus,  esl  extribus  tcrminis.  Similiter  signi- 
flcarc  verum  vcl  falsum,  convenit  enun- 
cialioni,  sed  non  ut  esl  vox  significans  con- 
coplum,  scd  ut  concoplus  significat  rem. 

Itom  liic,  in  Commento  superprinripium 
liujus,dicit  Itoetius,  quod  vocessignificali- 
vu'  uno  modo  considorantur,  ut  imponun- 
lur  ad  significandum.  S<'cundo  modo.ut  eis 
significanlibus  insunt  proprietatos  causa- 
U-O  ab  intellectu.Primomodo  consideranlur 
in  Lou^ica.  Secundo  modo  in  CJrammatica. 
Secundum  lioc  igilur,  primum  .subjectum 
Logicic  esset  ponendum  vox  si^nifirativa, 
et  sic  suhjoclum  primum  liuju-;  libri  est 
vox  signilicans  conceplum  siiuplicem,  et 
maximo  dccem  Voce.s,  decem  rcrum  gcno- 
ra  significantes  ;  quia  ad  illa.s  omnes  aliae 
roducuntur.  Contra  lioc  :  cognito  uno  corre- 
latioorum  diffinile,  necesse  est  cognnscere 
altenim,  pcr  Arislotclcm  in  Pnudicamcn- 
lis,  cap.  do  Uelaliono  :  crgo  si  Logicus  con- 
siderat  vocem  inquanlum  est  significaliva 
rei,  oporlcl  cum  dclinile  cogno.scere  rcm, 
((uod  nun  vidctur  convcnicns. 

Itcm,  omiiis  vox  significaliva,  in  genero 
vocis  sigiiificanlis ,  cst  singularis  :  orgo 
iiullius  atl  aliam  esl  onlo  :  crgo  non  ma- 
gis  ali:r  voces  significativa»  ad  i.slxis  reilu- 
cunlur,  qiiain  ist;o  ad  alias. 

Ad  prinunn  islorum  polesl  dici.  quod 
vox  non  est  primo  signum  rei,  sed  con- 
ceptus,  qucm  oportet  Logicum  considcrare, 
non  ut  priinum  subjeclum,  sed  proptcr  co- 
gnitionom  primi  subic<-li. 

Coiilra  conceptus est  ultcrius  signuin  rei ; 
igilur  adhuc  .scquitur,  quod  oporUU  rom 
cognosci. 

Istud  argumcnlum  non  esl  lanlum  oon- 
Ira  Hoeliuiii,  .scd  tliam  conlra  diconlo-i  Xm- 


gjcam  esse  de  concopiibu.-».  tl  ideo  pol»  si 
dici,  quo*!  non  oporlcl  propler  unius   r« ' » 
livi  cognitionem,  .'dt/Tum  cognosci,  qn  i.: 
lum  ad  omnia,  quae  suntinse,  scd  lanluin 
quantum  ad  illa  ,  qua*  insunl  ci,  Inqurm- 
lum  refcrtur  ad   aliud  :   hoc  autcm  mo  !o 
non  esl  inconveniens  rem  rojn^osci  in  L' 
ca  inquanlum  e.nl  significalum  per  coh'    ; 
lum. 

Ad  secundum  dici  polesl,  quo^l  licel  in 
genere  vocis.non  silaliquisordoinlervocos 
signiflcativas:  lameninquanlum  significanl 
conceplus,inter  illasest  ordo,  sicut  omnis 
propositio  in  genere  proposilionum.csl  sin- 
gularis,  tamen  aliqua  osl  singularis,  ali- 
qua  univcrsalis,  ratione  conceptus  signili- 
cati,  etc. 


QU.-ESTIO  II 

Utrum  isteliber  sit  de  dccem  Prxdicamentis 
ut  de  subjecto 

Vitle   ciLatns  fiuintiunf  aii(''i'. 

Qiiod  non  videtur  ;  quia  Scire,  est  rem 
per  cau^am  cognoscerc,  per  Arlstolclem  !. 
Posl.  Sic  ergo  omne  scibile  habel  causam, 
sed  ista  decem  non  halx»nl  causam,  • : 
de  eis  non  <^st  scicnlia.  ProlKilio  minorti> ; 
quia  causa  naluraliler  prius  esl  illo.cu- 
jus  est  causa  :  si>d  istis  nihil  naluraliler 
esl  prius  cum  sinl  prima. 

Ilem  unius  scienlioD  esl  unum  jsiiM-x-^ura : 
istJi    <lcccm  non   ?;unt   unum   s  :tti. 

quia  ncc  unum  ilc^cum* 

tia  sit  una,  non  crit  de  islis  deccni,  u(  dc 
subjccto. 

Iiem,  de  i.slisesl  scicnlia  rcalis  ;  non  er- 
go  I^igica.  Conscqucnlin  palcl  pcr  Arislo- 
lclcm  3.  de  Anima.  conL  38.  Scienlijp  «e- 
cantur,  ut  res  ;  sci\  \  <>sl  divcrs.i   ab 

omni  scicnlia  nvili  ;  ei  > 

subjcolo  cujuslilicl 
vorsuin.  Pn>b,»lio  :»  ,  .   luiu  miu 


1. 
Argvmtn- 
tapropmr- 
U    ntfmli' 


d<»  istis  dclcrininal  M' u.ji;i> -^i.uis.  ut   palcl 
6.  Meliiph.  conl.  \i.  ct  iniic.  cl  7.  M«>'  "  '  • 
sica;,  coiil,  1.  ol  inUe;  luui  quia  isu   


410 


SUPEIl  PK/EDICAMENTA 


ros  prima^  inlenlionis.  Probo,  quia   inipos- 

sibilo  esLaliquid  secundoc  inlonlionis  pra3- 

dicari  per  se,  dc  re  prima)  inLentionis  :  sed 

isLa  docem  Gonora  goneralissima  pra^dican- 

lur  per  se  do  rebus  prima3   InLenLionis  (osL 

enini  hfcc  vera  per  se :  Ilomo  esl  subslanlia); 

ergo  isLa  sunt  res  primae  inlenLionis  ;  ergo 

omnis  scienlia  de  islis  est  scienLia  realis. 

Ad    opposiLum  esL  ArisLoteles  deLermi- 

nans  hic  dedeccm  generalissimis.  InLiLula- 

tur  similiLor  Liber  PrcedicamenLorum. 

2.  Ad  quaestionem  dicitur,   quod  Praedica- 

^nunlT'  '^'^^^^^  dupliciLer  possunt  considerari.  Uno 

dupiiciier  modo  iuquanLum  sunt  enLia.  Alio    modo 

conside- 

rantur.  inquanLum  consideranLur  a  raLione,  sive 
inquantum  aliqua  proprieLas  ab  inLellectu 
causala  eis  aLLribuiLur. 

Primo  modo  de  eis  consideral  MeLaphy- 
sicuSjSubjectum  enim  ejus  est  Ens  inquan- 
tum  ens. 

Secundo  modo  hic  de  eis  consideratur  : 
ostenduntur  enim  de  eis  passiones  sibi 
inhajrentes,  inquantum  sunL  generalissi- 
ma,  ut  de  Substantia,  univoce  prsedicari, 
et  non  esse  in  subjecto,  et  videri  hoc  aliquid 
significare. 

SimiliLer  de  aliis  Generibus  deLermina- 
tur  secundum  talem  rationem,  quia  in- 
quantum  talia,  in  suasdividunLur  species, 
ef  illse  ulterius  in  alias,  et  nihil  est  super 
ea,  quod  descendit  in  illa  per  divisionem  ; 
patetenim  istis  inquantum  sunL  generalis- 
sima,  inesse  has  passiones,  scilicel  dividi 
in  Species,  el  mullas  habere  Sfecies  subal- 
ternas,  et  non  habere  genus  sicpraveniens  ; 
quare  Lales  proprieLates  deterrainantur  hic: 
si  vero  de  aliquibus  aliis,  quse  in  istis  ge- 
neralissimis  insunt,  inquantum  sunt  entia 
realia,  hic  determinatur  hoc  non  est  princi- 
pale  ad  propositum,  sed  ad  majorem  ma- 
nifestationem  islorum  quantum  ad  prsedi- 
calaintenLionalia. 

Sed  cum  isLa  decem  non  sint  unum  sub- 
jectum  unius  scientiae  realis,  scilicet  Meta- 
physicse,  nisi  inquantum  est  in  isLis  unum 
primum:  ad  quod  omnia  alia  attribuuntur, 
ut  habetur  quarto  Melaphysicse,  sed  in- 
quantum  a  ralione  considerantur,    nullum 


est  ad  quod  attribuantur.  Quomodo  igitur 
sunt  unum  subjeclum  ?  Oportet  dicore, 
quod  major  esl  unitas  eorum  in  aliqua 
proprietate,  ab  intellectu  causata,  quam 
inquantum  sunL  entia  :  et  ita  cum  haec 
scientia  non  sit  una,  unitate  analogiae, 
oportet  assignare  aliquod  inlentionale, 
quod  sil  isLis  commune,  et  primum  sub- 
jecLum  ;  quia  de  solo  Lali  per  se  considerat  q  ■  ■  a 
Logicus  :  illud  auteni  a  quibusdam  ponitur  i^erti. 
ens  incomplexicm  dicibile  ordinabile  in  ge- 
nere,  omnibus  concessis  prius  narratis  in 
positione. 

Contra  hoc  ultimum,  poLest  argui  sic  :  3. 
Ens  non  convenit  univoce  omni  enti  exLra  ^•^*'^*^"'* 
animam  ;  ergo  mullo  magis,  non  est  uni- 
vocum  enti  extra  animam,  etenti  a  consi- 
deratione  intellectus  causato,quia  illa  plus 
differunt ;  ergo  vel  hic  accipitur  ens,  pro 
ente  extra  animam,  vel  pro  ente  rationis  : 
si  primomodo,  sequunturduoinconvenien- 
tia,  scilicet  quod  subjectum,quod  ponitur, 
non  sit  univocum   decem  Prsedicamentis,  m 

quae  hic  considerantur   :  cujus  oppositum  I 

sustinere  intendit.  Secundum,  quod  sub- 
jectum  hic  sit  ens  per  accidens  ;  quia  com- 
positum  ex  re  primse  intentionis,  et  re  se- 
cunda3,  quae  non  faciunt  unum  per  se.  De 
ente  autem  per  accidens  non  est  scientia, 
per  Aristotelem  6.  Metaph.  cap.  4.  Si  vero 
pro  ente  rationis,  sequitur  quod  est  nuga- 
tio,  quia  alia  addita  includunt  ens  sic 
sumptum,  et  ita  est  nugatio. 

Item,  aut  dicibile  intelligiLur  pro  signifi- 
cabili  per  sermonem,  etosLensum  est  in  so- 
lutione  quaestionis  praecedentis  illud  acci- 
dere  subjecto  hujus  libri  ;  aut  dicibile  su- 
mitur  pro  praedicabili,  et  tunc  addendo, 
incomplexum  ,  fit  nugatio,  et  iterum  fit 
nugatio  addendo  ordinabile  in  genere.  Pro- 
batioprimi,  quia  propositio  non  praedi- 
catur,  nec  aliquod  complexum,  inquan- 
tum  complexum.Probatio  secundi,praedica- 
bile  includit  ordinabile  in  genere,  vel  e 
converso  ,  quia  ex  hoc  quod  aliquid  est 
praedicabile,  ut  hic  Aristoleles  loquitur, 
ordinatur  ad  aliud  secundum  sub,  vel 
supra. 


I 


't. 


I 


I 


Scnlentia 
Doctorit. 


I 


OU.^ESTIU  li 

Ad  hoc  ultimum  dicitur,  quod  Individua 
in  genore  sunt  ordinabilia,non  lamon  pra- 
dicabilia  :  et  generalis.sima  dirunlur  prae- 
dicabilia,non  Uimon  in  genere  ordinabilia, 
ideo  neutrum  i.storum   reliquum  includil. 

Contra,lunc ens  ordinabile,Q[c. nonconvo- 
nit  generalissimi.s,  do  quibus  tamen  maxi- 
me  hic  agitur ;  ergo  illud  non  est  sub- 
jectum. 

Si  vero  ponitur  pro  subjecto,  tantum  ens 
incomplexum,  vel  tiuilum  ensdicibile,  vel 
tantuin  ens  in  gencre  ordinabile.  (lontra, 
quodlibot  istorum  est  prima  rationum  fac- 
tarum  contra  priorcm  positionom,  et  con- 
tra  primam  positionem  simul,  et  contra 
omnes  isL-is  tros  ;  quia  quidquid  istorum 
ponritursubjcctum.illud  excedit  omnia  de- 
cera  Praedicamenta,  quod  videtur  inconve- 
niens. 

Si  otiam  ponatur  tantum  prxdicabile,  il- 
lud  idem  esl  quod  Universale  :  orgo  idom 
est  subjectum  hujus  libri,  ct  Porphyrii, 
quod  est  inconveniens,  el  excedit  decein 
PrajilicamenLT. 

Idoo  dici  potost,  quo  1  hic  consideratur 
de  decem  Praedicamontis,  inquantum  ali- 
quid  a  rationo  causalum  eis  tribuilur.quia 
aliter  non  possunt  a  I.ogico  considorari,  et 
illo  modo  non  habenl  Uintum  unitatomana- 
logi.T,  sod  oliam  univocationis  :  et  illud 
univocum  istis,  illo  modo,  est  aliquod  in- 
lentional(\  quod  osthic  primum  subjoctum 
et  illud  polest  nominari  prxdi  amenlum 
y(}\  generalissitnum  ;  (juia  omnos  pro[)rio- 
tales,  qua3  por  .sc  de  istis  doterminanlur 
hic,  dotcrminantur  do  eis,  inquantum  ha- 
bcnl  rationem  genorali.ssimi,  vel  piTcdica- 
menti. 

Conlra,  lunc  dotorminarotur  hlc  do  Sub- 


141 


Itom,  subjeclum  hlc  non  convenil  omni 
conceptui  formalo  a  primo  aclu  mlioni^i  : 
sicul  subjectum  libri  Perihcnnenias  con- 
vonit  omni  conccptui  formalo  a  secundo 
actu  rationis,  quod  videlur  inconvenicns, 
quia  similitor  videtur  isle  liber  esse  de 
conceptu  simplici  incomplexo,  sicul  ille  de 
complexo, 

Item,  cum  generalissimum  vel  pnDdica- 
motitumsub  univor.sali  continealur,  sequi- 
tur  hanc  scienti.im  libro  Porphyrii  .subal- 
ternari  ;  quia  siculsubjoclum  ad  subjec- 
tum,  ita  scientia  ad  soienliam,  sed  illud 
vidotur  inconvoniens. 

Ad  primum  illorumdico  quod  non  esl 
inconvonions  illa  tanlum  por  accidens  a 
Logico  considerari,  qurc  Motaphysicus  per 
se  considerat. 

Ad  sccundum  dico,  quod  inquantum 
aliquod  intenlionalc  univocumhicdelormi- 
natur  do  Substanlia  et  Quanlitale,  inquan- 
lum  habcnl  rationem  goncralissimorum  ; 
intanlum  illud  oslondilur  de  Pra?dicamcn- 
to,  sive  gonoralissimo  primo,  ul  dividi  in 
Species,  non  habere  genus  superveniens,  et 
univoce  proedtcari,  quod  oslcndilur  de 
Sul)slantia,ot  supponiturcognitumde  aliis; 
in  lioconim  quod  aliquid  univi»ce  oslondi- 
lur  do  miillis  subjectis  non  primi.s,  in  hoc 
Oitondilur  primo  do  subjeclo. 

Ad  lcrlium  polosl  dici,  quodsicul  Enun- 
cialiocstprimum  subjcclum  libri  Porihor- 
mcnias,  qu.u  non  dicitur  forraali  pniHlica- 
lionc  de  onmi  conccplu  forniato  a  socundo 
aclu  rationi.s,  sod  alia  rcducunlur  ad  ipsum 
ut  oratio  imperativa ;  sic  omnis  conocplua 
simplox,  roducilur  ad  aliquod  Prtixlica- 
mtnlorum. 

Ad  ({uartum  polosl  dici,  qUiKi  liccl  sub- 


stinitia,Qii.inliL'ito,olc.  tmtum  pcr  accitlcns     jt^clum   .«^it  sub  subjtvlo,  non  lamcn  luee 


quia  UiMtiiinmodo  socundum  quod  ali^iuid 
inost  ois  por  accidons.  .scilicot  .socundum 
aliquod  intiMitionalo  ;  quia  nullum  lalopo- 
tosl  cis  inosso  por  so. 

Itom.Mulla  passio  csl  hic  ostonsa  do  Pra»- 
dicamoiilo,  vel  gonoralissimo,  .vccundum 
suam  rationom  ;  orgo  illud  non  csl  subjcc- 
lum. 


s<Montia  sumit  sua  principia  vx  illn,  e(  idoo 
alltrum  doesi,  quol  n^iuirilur  ad  subal- 
tornationom  scionliarum. 

Ad     prinuim    nrgumonluui    prin  {rviln 
dico,  qu(xl  liccl  istorum  in  ae  non  ^ 
ali(iua,  Uiinon  n^spivlu  sunruui  po&iiionum 
habenl  cau.tim,  pnivipuc  n»sp«»olu  p;\»io> 
iium   intontionalium,  qua^  iuMuit  eii  in- 


wrM4«. 


[IJ 


SUPER  PU^DIGAMENTA 


(luiinlum  a  ratione  consideranlur.  Et  cum 
dicilur,  istis  nihil  esL  naturaliter  prius  : 
verum  est  in  se,  tamen  ratione  inlifcrentioe 
passionis  intenlionalis,  potest  naluralitcr 
eis  aliquid  esse  prius. 

Ad  secundum  patet,  quod  primum  sub- 
jectum  hic  est  aliquid  univocum  istis  de- 
cem,  ut  Pra3dicamentum. 

Ad  tertium  patet ;  quia  quoe  Metaphysi- 
cus  per  se  considerat,  liic  per  accidens  con- 
sideratur;  quia  hic  per  se  consideratur 
aliquid  inlcntionale  applicabile  eis,  quoB 
Melaphysicus  per  se  considerat. 


QUyESTIO  III 

Utnim  aliquid  sit  univocum  decem 
Prsedicamentis 

,  Joan.  Ang.  Brasavol.  et  Rodriguez  super  hanc 
gua-st.  Joan.  a  Mag.  quwst.  1.  Prcedic.  Tarlar. 
quwsl.  prceamb.  Jacobus  Marota  qucesl.  de  sub. 
ProBdicameut.  concl.X.Dociov  qucsst.  prcecedenti. 
Vide  citatos  qucest.  1. 

1.  Videtur  quod  non,  quia  si  sic,  tunc  illud 

Arqumen-  ,       .  ,  •       •  i-        i   -i      i 

tapropar-  Gsset  prius,  et  commumus  istis,  et  ita  hsec 

t^c  negaii-  j^qj^  cssent  generalissima  et  prima  Genera, 
quod  est  contra  Boetium  hic  in  Gomment. 
et  super  Porphyr. 

Item,  si  aliquid  esset  eis  univocum,  cum 
sint  diversa  inter  se,  essent  aliquid  idem 
entia;  ergo  dilTerentia.  Gonsequentia  patet 
per  definitionem  diffcrentium  5.  Metaph. 
positam.Gonsequens  est  falsum  ;  quia  Prse- 
dicamenta  sunt  secundum  se  diversa,  non 
inter  se  differentia ;  quia  tunc  essent  spe- 
cies. 

Item,  intentio  causatur  a  re  :  igitur  uni- 
tas  intentionis  ab  unitate  rei ;  sed  nulla 
res  univoce  convenit  istis  :  ergo  nec  aliqua 
intentio.  Prima  propositio  patet.Quod  enim 
est  inlellectu,  et  non  a  re,  est  figmentum  : 
cujusraodi  non  est  aliqua  intentio. 

Item,  nullum  univocum  est  denominati- 
vum.sed  Prsedicamentum  intentionale,  tan- 
tum  denominative  dicitur  de  istis  decem 
quajsunL  rcs  primse  intentionis  :  ergonul- 


va. 


lum  Prsedicamenlum  in'entionale  est  istis 
univocum.  Probatio  majoris,  tum  quiauni- 
vocum  distinguitur  hic  contra  denomina- 
tivum,  sicuL  contra  aequivocum,  tum  quia 
inferius  dicit  Aristoteles  cap.  de  substan- 
tia,  juxta  principium,  quod  guaedam  prx- 
dicantur  secundum  nomen,  et  non  secun- 
dum  iUius  nominis  rationem,^\xidi  concreta, 
sive  denominativa,  exemplificando  de  albo. 

Ad  oppositum,  aliquod  intentionale  di-  2. 
citur  de  istis  deceni  secundum  idem  no- 
men,  et  secundum  camdem  rationem  ; 
ergo  univoce.  Consequentia  patet  per  defi- 
nitionem  univocorum.  Probatio  Anteceden- 
tis,  quia  substantia  est  genus,  Quantitas 
est  genus. 

Item,  Substantia  prsedicatur  de  pluribus 
specie  differentibus  in  quid,  et  Quantitas 
similiter ;  quare  genus  de  istis  secundum 
nomen,  et  definitionem  prsedicatur.  Ita  po- 
test  argui  de  multis  intentionibus  inhseren-  \ 

tibus  illis,  et  sub  eis  contentis,  ut  Species 
homini,  et  albedini. 

Item,  sola  diversitas  in  materia  acciden- 
tali,  non  diversificat  illud  cujus  est,  Spe- 
cie  ;  quia  differentia  specifica  est  diffe- 
renlia  formalis  ;  sed  intentio  applicata 
rei  unius  generis,  et  alterius,  tantum 
habet  differentiam  penes  materiam  per 
accidens  :  ergo  non  differt  Specie  ex  hoc, 
quod  inest  istis ;  ergo  nec  tollitur  propter 
illud  univocatio,  quia  quod  non  tollit  uni- 
tatem  secundum  Speciem,  non  tollit  uni- 
vocationem.  Prima  propositio  patet ;  quia 
circulus  aureus,  et  circulus  sereus,  non 
differunt  Specie.  Et  ratione  patet ;  quia  ta- 
lis  differentia,  cum  eo  cui  additur,  non  fa- 
cit  nisi  ens  per  accidens,  quod  non  est  na- 
tum  esse  species  generis.Minor  patet;  quia 
nulla  intentio  inest  rei  primse  intentionis 
per  se,  ut  ostensum  est  prius,  sed  sola  di- 
versitas  hic,  et  ibi,  est  penes  res  primse  in- 
tentionis  :  ergo  tantum  penes  materiam  ac- 
cidentalem. 

Ad  qusestionem  dicendum,  quod  aliquid        3, 
intentionale  univocum,  potest  applicari  re-  Concluslo. 
bus  omnium  generum  ;   quia  diversitas  in 
rebus  primse  inlentionis  inter  se,  non  im- 


Or.ESTK)  IV 


443 


Ad   argu 
mtnla. 


pcdit  ipsjis  ah  inlellerlu  posse  coricipi,  [kt 
euiiKlcrn  modum  conripicndi  :  inlcnliones 
aulcni  omnes  eisallribuunlur,  inrjuanlum 
ab  intelleclu  concipiunlur,  et  ideo  inl^n- 
tiones  cacdein  Specic  possunt(liv('r.sis  r(?bus 
atlribui. 

.\d  priniuni  argunu^nlum  dici  polcsl, 
quod  sunt  prima,  ct  communissima  rcrum 
Gcnera,  non  intcntionum. 


rcspondnn-;  llli  mo!o.  sctl  i»on  ii.i  vor»-. 
cul '  .     i  ab  iii  •:    ti) 

ab  illo  cxlrinseco.  .Simililcr  .  »- 

sidcrans  rcm,  per  illam  unam  i.po- 

tcsl  millics  rcflccti?re  se  supra  suarao; 
lioncm,  considcrando,  el  qu.xdibcl  cori-sid©- 
ratio  cst  aliquid,  nihil  lialicns  cxtriasccum 
sibi  corrcspondcn.s,  nisi  lanlum  primum 
objectum  pro  <  ic.qumtum  illudmo- 


Ad  sccnndum  similitfT  dico,  quod  non  vct  primo  inlcU»  t lum  ad  cou-Ji  " 

suntdiffercnlia,  quia  iHmsuntaliquid  idcm  .sed  dc  lioc  diclum  esl  in  Iibruni  rurpnynj. 

cntia,   id  est,   aliqua   rcs,    Vel   alitcr  ad  .\d  qunrlum  dico,  quol  aliud  est  dicere, 

ulrurnquc,  qu(jd  licet  sint  communissima,  aliquid  univorc  pncflicari  de  muliis,  e  • 

ct  priina,  polcst  tamcn  aliquid  idcni  incs^o  univocum  prtcdicatum  de  multis;  dcnomi 

omnibus  illis  denominativc,  quod  non   de-  nalivum  enim  primo  modo  cst  univ(jcura, 

bet  dici  prius,  vel  communius   illis,    nisi  secundo  vero  modo  non,  ul  ostcndil  ralio. 

esscntialitcr  de  cis  dicerctur.  Uride  conccdcnda   osl    conclusio,   scilicet 

Sic  ad  sccundum,quod  non  sunt  essentia-  auod  nulluin  pncdicatum  de  rebus  prims 

liler  aliquid  idem,  ifloo  non  scquilur  ipsa  intcntionis,  scd  aliquod  intentionale  univo- 


AltHipr  ! 


/ 


e  ■ . 

co 

VOCUM. 


es.se  difforcntia  :  hoc  quodammodo  appa- 
ret,  ubi  ininus  vidctur.scilicct  in  accidcnti- 
bus  rcalibus ;  quia  album,  unum  signifi- 
cans,  dicitur  de  supcrficie,  et  de  homine, 
qua)  .sunt  duorum  gcncrum,  scd  non  esl 
omnino  siinilc;  accidens  cnim  rcalc,  lan- 
tum  habet  aliquid  uniim  pro  proximo  sub- 
jeclo,  ila  quod  nulli  alii  idest,  nisi  pcr  na- 
turam  cjus  :  undc  aliud  taiilum  ost  cjus 
subjcclum  pcr  accidcns,  mcdianle  priino 
subjccto,  .scd  accidcns  inlcnlion.ilc,  potest 
cequo  primo  incssc  rcbm  oinnium  ircnc- 
rum,  cl  nulli  pcr  aliud. 

Ad  tcrliuin  dico,  quod  rcs  non  cst  loUi 
causa  intcntionis,  sed  tantum  occasio,  in- 
quantum  scilicctmovct  intcllcctum,  utactu 
considcrcl,  1 1  intcllcclus  cst  principalis 
caus  i  :  ideo  minor  unitas  suflicit  in  ro, 
quam  sit  unitas  intcntionis ;  quia  suflicit 
in'cll(!cluin  ab  ali^iuo  cxtrinscco  movcri, 
ad  causandum  niulla  pcr  considcrationcm, 
quibus  iu>nc(»rres[)ondcnt  aliqua  inrcsim- 
plicitcr  :  sicut  in  cxislcndo  allKnlo  .sccun- 
dum  quid  csl  p(>r  .sc  stans,  molus  .s«vun- 
dum  (|ui(l  habct  moduiii  habitus,  ulriquo 
atlribuit  intcllcclus  modum,  .scilicct  Iia- 
bitus,  ct  ptT  so  stnnlis  simplicilcr.  sicul  /lo,  per  Ar 
homini,  »>l  ulruiixiuc  csl  simplicilcr  no-     conlradlcli 


cum  in  se  praedicatur  de  istis,   licel  non 
univoce ;  sed  de  hoc  magis  postea  dicetur. 


QU.ESTID  IV 

Utrum  Ens  sit  decem  Pt\vd>ainentis 
univocum 


D    Thom.  8.  Metaph.  ttct.  3.  «(  M.    i/tUiph.    t*et. 
3,  <M.  parla  quaitl.  13.  art.  5.  tt  d«    PoUnlM 


qwrtt.  7.  arl.  7.  el  de  Veri'  ■" 

■II. 

2.  art.  II. 

el    1.  eonlra  (ienttt  cap. 

•t. 

trmft,    49 

Aniitoi/ia,  cap.  4.  li.  tt  <  .    . 

2. 

cap.    :1.   Jo."»n.  Anpl 

iC 

f/uatl,  Ferr.  i.  co 

«• 

4.    1'  -      ■ 

.-•a 

■.^uXH     J. 

eii.                   \ 

1. 

Troab«U 

quml.  i.  Okam  f. 

t. 

^uml,   4. 

Ra>la  l.    r  1  ;' 

( 

....    1    p,. 

rentintin  l/i 

:». 

2.  '■ 

.'# 

dts,  .   - 

e!c.    quast.  ?.  #>(  3.  R. 

dnp.  'J.   i.oj.  IKirtnr  i»i  1      (/.   ,'■ 

i,  tt  3. 

d.  H.  qutrtl.    '    •'  ■  •    ''  '  •    '■ 

<-liII       1 

Samnta  1 . 

lib     ,. 

Vidclur  quod  «;ir.  n-T  mr  li.i   I.oirirnlin. 
Kt  \\oc  sic.  In 

w  In   F.Ionrh.  <<>«l  h 
"ttle^    est  en  ites 


tii 


mcn  ;  .scd  lamcn  ulrohiiiuc  cU  aliquid  cor-      nou  cst  ens  ;  c 


univo 


111 


SUPEU  PUyEDICAMENTA 


Ilem,  nuUum  aequivocum  ostdetormina- 
bileper  aliquod  addilum  adaliquod  a>qui- 
vocalorum,  quia  quodlibet  illorum  aclu  im- 
portal;  sedens,  peraliquid  addilum  cst  de- 
terminabile  ad  unum  Praedicamentum,  ut 
cum  dicitur,  ens  absolutum,  vel  ens  per  se, 
ens  contraliitur  ad  substanliam  :  ergo  non 
est  sequivocum. 

Item,  sequitur,  /lomo  est suhstanlia ;  ergo 


Item,  secundum  Aristolelem  7.  Physic, 
Omnis  comparalio  est  secundum  aliquod 
univocum;  sed  secundum  ensest  compara- 
tio  :  ergo,  etc.  Probatio  minoris,  tum  quia 
dicimus,  quod  accidens  est  minus  ens,  et 
posterius  ens  substantia,  tum  quia  dicitur 
2.  Metapli.  cont.  24.  et  inde,  unumquodque 
sicul  se  habet  ad  esse,  sic  se  habel  ad  veri- 
tatem,  et  ibidem  cont.  4.  probantur  princi- 


homo  esl  ens ;  q\xvA  antecedens  non  potest  pia  sempiternorum  esse   verissima,  sive 

esse  verum,  sine  consequente,  sed  in  aequi-  maxime  vera  ;  ex  quo  sequitur,  quod  sint 

vocis  non  est  consequentia ;  ergo,  etc.  maxime  entia  :  ergo  secundum  ens  est  com- 

Item,  si  ens  est  sequivocum  :  ergo  aliquo  paratio. 


modo  lisec  est  vera,  Substantia  est  non  ens, 
et  sequitur,  ergo  substantia  non  est  aliquid; 
quia  aliquid,  non  est  communius  ente,  et 
sequitur,  ergo  substantia  est  nihil :  ergo 
hoc  consequens  aliquo  modo  est  verum, 
quod  videtur  inconveniens  ;  quia  tunc  non 
peccaret  ratio  Parmenidis  in  i.  Physic.  con- 
text.  26.  et  27.  in  hoc  quod  accipit  istam, 
non  ens  est  nihil,  quod  videtur  esse  contra 
Aristotelem. 

\iQm,  prsedicariin  quid,  est  ratio  una 
conveniens  enti,  ut  dicitur  de  omnibus  is- 


Item,  unius  scientise  unum  est  subjec- 
tum  univocum ;  sed  ens  inquantum  ens,  est 
Metaphysicae  subjectum,  sicut  determinat 
Aristoteles  4.  illius  :  ergo  est  univocum. 
Probatio  majoris,  tum  quia  de  subjecto 
fiunt  demonsLrationes.  In  demonstrationi- 
bus  autem  oportet  esse  aliquid  commune 
univocum,  per  Aristotelem  1.  Poster.  con- 
text.  26.  et  parum  inferius.  In  demonstra- 
tionibus  non  accidit  aequivocatio,  tum  quia 
de  subjecto  oportet  praecognoscere  ante  de- 
monstrationem  quid  est :  sequivocum  non 


tis;  ergo  illud,  quod  dicitur  de  istis,  est  heibet  5?«"i  es/;  quia  nec  definitionem. 

univocum,  quia  ratio  sub  qua  aliquid  di-  Item,   in  2.   Metaph.   cont.  4.  arguitur 

citur,  non  est  magis  una  eo  quod  dicilur.  principia  sempilernorum  esse  verissima, 

\lem,possibileesl  univocum,  tum  quia  quia  sunt  causa  effeclus  univoci,   el  veri- 


habet  contradictionem,  tum  quia  est  conse- 
quens  ad  necesse,  quorum  ulrumque  patet 
secundo  Perihermenias ;  sed  2^ossibile  non 
videtur  communius  ente,  sed  minus  com- 
mune,  cum  e)is  dividatur  per  actum,  et  po- 
tentiam  :  ergo  multo  magis  ens  est  univo- 
cum. 

ILem,  omnis  divisio  incipit  ab  uno  :  sed 
ens  dividitur  in  hsec  decem,  5.  Metaph. 
cont.  14.  ergo  est  aliquid  unum  in  istis. 

Item,  omnis  multitudo  debet  reduci  ad 
unitaLem,  per  AucLorem  de  causis ;  sed 
substantia  et  accidens  sunt  multa,  quia  di- 
versa,  ut  patet  per  Aristotelem  10.  Metaph. 
contex.  12.  dicentem,  quod  owne  ens  sitffi- 
cienter  dividitur  in  idem,  vel  diversum  : 
ergo  isla  multitudo  reducitur  ad  aliquod 
unum,  sed  illud  nihil  videtur,  nisi  ens  ; 
ergo,  eLc. 


tatis  in  aliis  ;  tunc  sic,veritas  univoce  inest 
causis  omnibus,  et  causatis ;  ergo  entitas 
per  Arislotelem  ibidem ;  nam  unumquod- 
que  sicut  se  habet  ad  esse,  sic  ad  verilatem  ; 
sed  omnia,  vel  sunt  causce,  vel  causata ; 
ergo  omnibus  est  ens  univocum.  Item  4. 
Melaph.  conLext.  8.  et  9.  ponitur  istud  esse 
primum  principium,  scilicet,  Non  contin- 
it  idem  s  mul  esse,  et  non  esse,  et  certissi- 
mum  omnium  principiorum ;  sed  si  ens 
esset  sequivocum,  e;iam  hoc  principium 
essel  dubium,  propter  multiplicitatem  ter- 
minorum  :  ergo  aliquid  aliud  certius  eo, 
cujus  termini  non  essent  muUiplices  ;  hoc 
est  inconveniens ;  ergo  ens  non  est  sequi- 
vocum. 

Item,unius  polentise  cognitivse  est  unum 
objectum  primum  in  genere;  sed  ens,  in- 
quantum  ens,  est  objectum  primum  intel- 


or.ESTio  IV 


115 


lectus  pcr  Aviconnam,  igiluresl  univcx^um, 
Major  palet  inductione,  ot  rationo  ;  quia 
potcnlia  cogniliva  nata  est  perfici  per  sc, 
per  formani  sui  per  so  objecli ;  sed  unius 
p(jtentia3,  non  sunt  por  sc  diversx'  fornifB 
genere  per  s^  perfectiva;  :  crgo  eidem  po- 
tentia3  cognitiva^,  non  corrcspondonl  di- 
versa  gencra  pro  objccto. 

itein,  Avic,  2.  Motaph.  dicit,  quod  etifs, 
nec  dicit  substanliam,  nec  accidcns,  sed 
qui  dicit  scquivocuni,  dicil  jdlerum  signi- 
ficatorum  ;  quia  aRquivocuin  nulium  inlel- 
lectum  conslituil,  nisi  ailorius  significalo- 
rum  :  igitur  cns  non  esl  a^quivocum. 

Item  ens  imponitur  ab  nna  ratione,  ulab 
actu  essendi  :  crgo  signifirat  ununi. 
2.  Ad  opposilum   osl   Por[)hyrius  cap.  de 

Spccio,  diccns,  si  qws  omnia  entia  vocet, 
xquivoce  nuncupabit. 

Ilem  Aristotcles  in  principio  PnKdicam. 
Singulum  incnmplexorum,  aut  sir/niflcat 
substantiam,  aut  quantita(c7n,  etc.  sed  si 
ens  significaret  aiiquod  commune  istis, 
nullum  islorumsigniiicarct;  quia  quodsig- 
nifical  suporius,  non  significal  infcriussub 
propria  ralionc  :  crgo  non  cssot  ons  incom- 
ploxum,quod  ost  inconvonicns ;  orgo  elc. 

Ilcni,  si  ens  sit  univocum  istis.luncessot 
genus  istorum,ot  ita  lia^c  non  erunt  doccm 
fieneru  prima,  sed  essot  unum  gonoralissi- 
mum  primuin.  Probalio  primir  consoqucn- 
tia3,  Omno  univocum  diclum  dc  multis, 
dicilur  do  illis,  sub  rationc  alicujus  uni- 
versalis,alitcr  illa  quiiKiuc  univcrsalia  non 
suflicionlcr  dividor(>nt;>r.7v//c«/"i  de  muitis 
sod  e7i8,  si  essot  univocum,  non  possot  dici 
sub  rationo  Spocici  specialissim.Ti  ;  quia 
hiL'C  non  sunt  singularia  ;  noc  sub  rationo 
Diffcronliir;  quia  nuUum  corum  distin^'uil. 
Difforoiilia  aulcm  ost,  (jua  dilTcrunl  a  so 
siiigula  ;  noc  Proprii,  ikh!  Accidentis;  quia 
ons  praMlicatur  in  qui<l,  por  .\risl.  -1.  Mc- 
laph.  Idem  3.  Molaph.  8  ol  10.  ubi  supra, 
hosc  duo  non  :  igitur  si  sit  univocum,  crit 


Motaph.  cont.  10.  quia  ens  esl  de  infrllnriu 
cujuslibct,  et  Ocnus  non  «1  de  i.  lu 

DilTorontiiE  ;  ergo.  clc.  Simililer  si  hiEC 
docom  haboront  aliquod  univocum  prafdi- 
calum  in  quid  de  eis,  per  illud  non  dislin- 
guorcntur,  ul  manifoslum  esl ;  igilur  per 
ali<iuid  supcraddilum  unumquodque  dif- 
fcrt  ab  alio  :  quifJquid  sil  illud,  sequilur 
ha;c  osso  dilTcronlia,  ol  non  .secundum  se 
divorsa  ;  quia  sunl  aliquid  idem  cnlia, 
quod  ost  conlra  .\rislolcIcm  1,  Mctaph.  cap 
5.  H,  ot  10.  Mclaph.  idcm  babclur  cap.  1,  el 
indo. 

Sequitur  ctiam  hrrc  Specios  cssc  ;  quia 
omiic  compositum  secundum  ralionem,  ex 
aliquo  communi  dicto  de  se  in  quid^  cl  ex 
aliquo  formali  superaddito,  ost  proprie  de- 
finibilo  por  illa  :  definitio  aulcm  proprie 
solius  Spociei  esl,  pcr  Arisli>loIem  O.Topic. 
cap.  I.  ol  inde. 

Ilcm,  si  sil  comraunc  istis,  cum  ha;c  dif- 
forant,  ol  non  pcr  <7/w,  qua;ro  de  addilo  io 
hoc,  et  islud  aut  esl  ens,  aul  non  ens  ;  si 
ens,  igilur  ons  ost  dc  ojus  inlclloctu  :  ergo 
addondo  illud  cnti,  erit  nugalio  :  et  ens,  el 
illud  sunt  do  inlcUoclu  cujuslibct  Pnedi- 
camonli ;  ergo  in  intolleclu  simplici  cujus- 
libct  Pravlicamonti  est  nugalio  ;  crgo  in 
inlcllcctu  cujuslil)et  esl  nugalio  ;  quia  in 
intollectu  cujuslibel  includilur  aliquod 
PnEdicamcnlorum,  eliam  in  omni  defioi- 
tionc  eril  nugatio,scmperrcsolvendo,usquo 
ad  (lonus  gencralissimum  ponondo  rnliooes 
pro  nominibus,  quo<I  .\risl.  haUu  pro  in- 
convenienli  7.  Mot;iph.  conlcxl.  43. 

II.xk:   prolKilio  est  ilis,  ad  probaa* 

dum  omnom   delermin  i   facienlem 

uniim  f)or.se,  cumdolormiiuuiii.esseexlni 

iiil«'ll«H'lum  dolrrmiii  '   '       • ivorsode 

doloriuinatione  non  :.t  .  .,.,a  ossea> 

lialitor,  esl  Iich'  mn  «i^  m.i .uiu.  Siillud 

addilum  in  ({  Pncdicaoienlu  suprt 

r/ii,  sil  non  ens  :  socjuunlur  duo  inronvc- 
nionlia.  Primum  esl.  quo<i 
ilicamonlum  sil  noii  ens  triuu.i..-.  ol  iUh 


gonus  mspoctu  illonnn,  el  ex  hoc  con.sc- 

quoiilo,  non  tanlum  .so(iuilui-  inconvonions  timnin  inforioro  erunl  por  so  non  ei 

supposituin,   acilicol  quod   illa   non  .sunl  «luia  do  oiuni  ;  i  prxMi«\-ilur 

Gonera  prima,   sod  ct  cst  contra  Arisl.  3.  islorum. 


l 


44() 


SUPER  PR^DICAMENTA 


4. 


Primacon 
clusioDoc- 
toris 


j      Analogia 
triplex. 


Aliud  esl,  qiiocl  in  intelleclu  cujuslibet 
Pracdicamonli  sit  repugnantia,  ct  ila  de 
intelleclu  cujuslibct,  ut  prius  dcductum 

esl. 

Iteni,  Arisloteles  8.  Molapli.  contoxt.  ult. 
dicit,  quod  sicut  substantisc  separaliie  sunt 
slatim  id  quod  sunt,  id  est,non  per  formam 
aliquam  advenientem  materia^ ;  sic  ens  est 
stalim  aliquod  procdicamentorum;  ergonon 
per  differenliam  additam  :  igitur  non  cst 

commune. 

Item,  si  ens  sit  univocum  istis,  hic  erit 
nugatio,  Subslantia  qiiauta,  homo  albus,  et 
universaliter  addendo  accidens  subjeclo ; 
quia  aliquid  idem  includiLur  per  se  in 
intellectu  utriusque  :  ergo  faciendo  resolu- 
tionem,  ponendo  rationes  pro  nominibus, 
aliquid  idem  bis  diceretur,  et  ita  eritnu- 
gatio. 

Similiter  in  omni  definitione  eritnugatio 
propter  idem,  quia  in  utriusque  definienlis 
intellectu  includilur  idem. 

Propter  lioc  dicendum  est,  quod  ens  non 
est  univocum  decem  Prredicamentis.  Sed 
quomodo  se  habeat  ad  hsec,  dubium  est, 
ulrum    prsedicatur  cequivoce,  vel  analo- 

gice. 

Ponitur  autem  analogia  in  voce  triplici- 
ter,  vel  quia  significat  unam  rationem  pri- 
mo,  quae  existendo  diversimode  convenit 
Cuobus,  vel  pluribus,  quae  dicunturanalo- 
gata  :  sicut  hoc  nomen  caicsa,  ethoc  nomen 
principium,  et  multa  alia  nomina,  quae 
distinguuntur  in  5.  Metaph.  significant 
unam  rationem  primo,  tamen  illa  est  in  di- 
versis  secundum  ordinem. 

Alio  modo  ponitur  analogia  in  vocibus  ; 
quia  unum  significatur  per  prius,  per  vo- 
cem,etreliquum  per  posterius,cujuscau:ia 
ponitur  ;  quia  significare  sequitur  intelli- 
gere  ;  quod  igitur  per  prius  intelligitur 
alio,  si  significetur  per  eamdem  vocem, 
per  quam  et  illud  aliud,  per  prius  signifi- 
cjbitur. 

Tertio  modo  ;  quia  vox  uni  imponitur 
proprie,  et  propter  aliquam  similitudinem 
ad  illud,  cui  primo  imponitur,  transfertur 
vox  ad  significandum  aliud,   sicut  est  in 


secundo  modo  sequivocationis,  ubi  etiam 
est  quodammodo  ordo  in  significando;  quia 
nunquam  vox  transfer^ur  ad  significandum 
aliquid,  nisi  supponatur  ipsam  impositam 
esse  ad  significandum  aliquid  proprie  ;  et 
hoc  secundum  significat  solum  propterali- 
quam  similitudinem  ejus,  ad  illud  cui 
primo  imponitur. 

Voces  analogicoe  primo  modo  videntur 
esse  apud  Logicum  simpliciter  univocae  ; 
quia  GenuSjSecundum  Logicum,est  simpli- 
citer  univocum,  licet  ratio,  quam  primo 
significat,  diversis  Speciebus  secundum 
ordinem  conveniat.  In  omni  enim  genere 
esl  unum  primum.,  quod  esl  mensura  om- 
nium  posteriorum,  per  Arist  10.  Metaph. 
cont.  2.  et  inde.  Forte  tamen  non  est  omni- 
no  simile  de  vocibus  sic  analogicis,  et  de 
Genere  respectu  Specierum,  quia  licet  ge- 
neris  species,  inter  se  habeant  ordinem  se- 
cundum  perfectius,  et  imperfectius  in  es- 
sendo ,  lamen  in  participando  ratio- 
nem  Generis,  non  habent  ordinem  ;  quia 
aeque  primo  omnes  participant  natu- 
turam  Generis.  Nam  asqueimmediateprae- 
dicatur  Genus  de  primis  speciebus  condi- 
videntibus  ipsum,  et  tunc  nulla  est  diffe- 
rentia  in  primitate,inter  istas  prsedicationes, 
Albedo  est  color,  Nigredo  esl  color,  licet 
comparando  albedinem,  et  nigredinem  in- 
ter  se,  albedo  sit  perfectior.  Sed  in  vocibus 
quae  ponuntur  analogice  primo  modo,  est 
ordo  inter  parlicipantia,  in  participando 
illud  :  sicut  non  est  seque  primo  fmis, 
causa,  et  materia,  nec  forte  seque  primo 
contrarietas ,  et  contradictio,  oppositio. 

Secundus  modus  analogise  supradictus, 
videtur  impossibilis  ;  quia  conlingit  igno- 
rare  simpliciter  prius,  quando  nomen  im- 
ponitur  posteriori  ;  quia  posterius  simpli- 
citer  potest  esse  nobis  prius,  et  ita  prius 
intelligi,  et  prius  significari. 

Si  ergo  secundo,  vox  ista  imponatur 
priori  simpliciter,  manifestum  cst,  quod 
non  significabitur  per  posLerius;  illud  cui 
primo  imponitur  ;  quia  illud  semel  signi- 
ficavit  primo,  igitur  semper.  Vox  enim 
postquam  imposita  est,   non  mutatur  in 


5. 


Or.ESTIO  FV 


N7 


significanfio  illud,  rui  iniponilur  :  igilur 
ordo  rcTum  non  concludit  ordinem  in  si- 
gnilicatione  vocurn, 

Hatio  posita  ad  hoc,  non  vidclur  valero  ; 
quia  significare  non  scquilur  intelligero, 
nece.ssaria  consequontia,  sicul  cfTectus  ne- 
cessario  causam  rcquirit  :  quia  aliquod 
potcsl  intclligi  priusalio,tcmporc,ctnalura 
nec  tamcn   tunc  significari  :  non  enim  ne- 


nem  ad  Substanliam,  fl  >  .  mh 

significarctur  por  h'"*  nom'»n'»»*,  nl  allri- 
hutum  subsLinliJp  lur 

sub  propria  ntiono;  quia  ratio  .lUribuliesl 
propria  ratio  accidentis  :  igitur  iler 

CHt  ensaiquivocum  Sul  c,  el  Acciden- 

ti ;   quia  utrumque  sigiiilj<al  sub  propria 
ratione. 

Proptcr  hoi  ui'  i  iidum  qiiod  hoc  i  7. 

ens,  simplicjtereslajquivocum  pnmo  nvn  j  conttutio. 


C0S.S0  ost,  ut  intclligcns   voccm  imponalci 

quod  inlelligil;  scd  adhuc  est  ad  placilum     a^quivocaliouis,  a<l  hsnc  dccom  (Jenera  pri- 

ut  imponat,  vel  non  :  scd  ista   propositio,      ma,  pnpcipun  nrnnter  hoc  iilii'niim  ;  quia 


siyniflcarii  sequitur  /«/c///«7(?rc',intolligcnda      certumest 


.s;. 


lam  si. 


j  sub  pro- 


est.ut  illud  sirie  quo  non,  quia   non  potest  pria  rationc,  ct  accidcn^i  alio  modo  ;    quia 

aliquid  sigiiificari,  nisi  prius  inlclligatur,  si  sub  ratioiic  propria  otur  accideas 

sed  nec    .scquitur  neccssario,  nec  quoad  per  hoc  nomon  cw,  hocessclsibi  proprium 

consiMiilem   ordinem   in   iiitelligcndo,    ct  sub  rationc,  qua  attribuilur  subsl  nli»,vel 

significaMdo.  sub  aliqua  alia  consimili,  illa  Oil  propria 

Sed  quomfKlo  debcal  vox  poni  analogica  ralio  accidcnlis :  adhuc  sequitur  utrurnque 

apud  Logicuni,  tcrtius  modus  vidctur  pro-  signifirarc  .sub  propria  ralione. 
balissimus  ;  quia  aliter  non  vidotur  diffc- 
rcntia  intcr  primum  inodum  a^qiiivocatio- 

nis,  et  sccundum.  Nam  si,   vel   utrobiquo  quia  .<cilicct  a'quc  primo  irnportat  ">ulla  ;  ^^^;;^^ 

vox  significaict  plura  .'rquc  prirno,   vd   si  apud  autcm  Mclaph.   vcl   Ni'       '  m.  qui  <»;'"«'  •*'*• 

.         .  .M/)Ayri- 

m  sccundo  modo  sigMificaict  fanlum  illud,  non  considcrant  vocem  in  sigii.ii.    udo.   ^  1       -n,  v#/ 

cui  convcnil  propric,  tunc  illc  modus  non  ca  quaj  significanlur  secundum  id,   q.. 


Intcliigtmdum  tamen  est,  quod  vox  quie    ^<pux 
apud   [.()^'u Mim  simpliciler  npquivoca  esl,   / 


.ura/m 


vidclur  cs.sc  .Tquivocationis  :  quia  illa  vox 
essct  simpliciter  univoca  ;  qiiia  l;nilinii 
unum  significans. 

Sed  qualilcrcumqucsitdc  modo  p^mcndi 
analogiam,  nullus  islorum  modorum  vidc- 
tur  convcnirccnli.rcspcctu  dcccm  Pi-a>ilica- 
mcntoruin.  Quod  non  primus,  pi-obant  om- 
nos  rationcs  ad  opposilum.  Simililcrnon 
vidclur  ista  halicro  ordincm  in  parlicipan- 
do  rns  ;  quia  dc  quolibct  iMtrdicalur  in 
quid,  ct  pcr  .sc  primo  modo,  ct  immcdiatc. 
Sccundus  modus  non  cst  possibilis  apud 
Logicum.  Tcrlius  modus  non  csl  ad  pimpo- 
silum  ;  quia  hoc  nomim  rns,  non  vidcliir 
Iransfcrri  a  SiibsUintia  ad  .\cridcns,  pn)ptor  accipi  in  aninn 
aliquam  similitudincm  .\ccidcnlis  ad  Sub-  dem  :  cl  hoo  m» 
slaiiliam.  cum  dc  ulr(M]uo  pi*a^dicclur  in 
7»//^/.  pcr  ,\risl.  1.  Mctiiph.  ct  iUi  i\o  nculro 
improprio.  Similitcr  accidcnln  priussunt 
iii  .scnsu,  quam  substanlia  :  igilur  el  iii 
intcll(M'(u  ;  igilur  povsibilc  osl  cis  imiioni 
nomcn  sigiiilicans  ipsa,  non  pcr  habiludi- 


sunt.cst  analoga,proptor  illud  quod  ea(iu;r 
significat,  licct  inquantum  significanlur, 
non  habcanl  ordinem.  tamcii  inqunntum 
cxistunt,  liabenl  ordincm  inlor  so.  Ideornj 
a  Mctaph.  in  1.  MoLiph,  loxt.  com.  2.  el  7. 
toxt.  com.  11.  ct  l.'>.  p  mitur  im  ad 

Sub-ilanliam  ot  .\cciden-»;  qui  Im-oI  ha»c 
qua*  signific.inlur,  in  osscndo  habent  ordi- 
neni,  sod  apud    !/igicum  osl  r 

a^quivocum ;  quia  inquanluni 
por  voccm,  afjuo  primo  s" 

.\d  primum 
CO,  quod  circ;i  (.-ii  >  iiun  t-^i  i' 
si  f.icla  dislinclion»\    vc!  suj'. 

1  I  i  '      1       . li      T  I.  >    r   k  t  i  - 


vocis 
quia  : 


mii.n    lunc  sumunMi; 
i  pro  uno  - 


' 

dt- 

.  ni- 

■•  •  (  r   ;  r  1   » 

«TNl 

1        1 » t- .  » 

f^>- 

nt   11 

8. 


\,|  v<fv.!indum  dlc«>.  quwi  lAntum  e^  Hw 
V;  .  non  <•  i-*  p<^r 

quod  addilum,  nisi  ^'«luivovMim 
irahi,  Laiucn  |)or 


448 


SUPER  PIL^DICAMENTA 


fieri  ;  vel  esse  conlractio,  quoad  utcnles,  ut 
referant  intelleclum  ad  idem;  sicut  nomina 
propria  contrahuntur  per  cognomina  su- 
peraddita,  quoad  usum  loquentium,  non 
quoad  significationem  vocis  in  se. 

Ad  tertium  nego  omnem  consequentiam 
ab  ente,  ad  aliquid,  et  econverso,nisi  prius 
facta  distinctione,  et  sumpto  ente  pro  illo 
significato,  et  tunc  non  est  proprie  conse- 
quentia,  Siibslanlia,  igitur  ens,  sed  illatio 
ejusdem  ex  se. 

Ad  probationem  consequentia)  dico,quod 
Anlecedens,  quod  est  simplex,  potest  esse 
verum,  sine  consequenle  multiplici,  nisi 
consequens  sumatur  in  uno  sensu  ;  quia 
ipsum,  ul  multiplex,  nec  est  verum,  nec 
falsum,  sed  distinguendum. 

Ad  quartum  dico,  quod  hsec  est  multi- 
pleXySubstanlia  est  nihil,  sicut  haec,  Subs- 
tantia  est  non  ens,  et  est  vera  in  aliquo 
sensu  ;  quia  Subslantia  est  nulla  Qualitas, 
vel  non  Qualitas,  quia  aliquid,  cujus  nega- 
tionem  importat  nihil,  non  videtur  esse 
communius  quam  ens,  cum  exponatur  ali- 
quid,  id  est^  aliqua  res,  etres  non  est  com- 
munius  ente. 

Adquintum  palet;  quia  pra^dicari  in  quid 
de  Substantia,  et  de  Quanlilate,  inest  enti 
sumpto  asquivoce  :  nec  sequitur,  prsedica- 
tum  ita  esse  idem.sicutmodusprsedicandi, 
ut  saepe  dictum  est  ;  quia  ad  unitatem 
speciei  modi  praedicandi,  sufficit  unitas 
proportionis  in  liis,  quibus  inest  talis  mo- 
dus. 

Ad  sexlum  dico,  quod  ??oss«6i7e  aequivoce 
est  nomen  primse  intentionis,  sive  imposi- 
tionis,  et  secundse.  Primo  modo,  significat 
potentiam,  vel  ordinem  ad  actum,  et  divi- 
dit  ens,  et  est  aequivocum,  sicut  actus  in 
diversis  generibus. 

Secundo  modo,  significat  modura  com- 
positionis,et  isto  modo  non  estoequivocum, 
et  non  est  minus  commune  ente,  quod  di- 
viditur  in  decem  Pra)dicamenta,  et  est  uni- 
vocum,  sicut  ca^tera  intentionalia.  IIoc  mo- 
do  procedunt  probaliones  de  consequentia, 
et  contradiclione,  haec  distinctio  pluries 
pote^it  haberi  5.  Metaph.  cap.   de  Potentia. 


Ad  septimum  dico,  quod  divisio  incipit 
sic  ab  uno,  quali  modo  unius  est  divisio  : 
divisio  autem  entis  in  decem  Genera,  est 
divisio  unius  non  generis,  sed  vocis  in  si- 
gnificationes,et  ideo  incipit  sic  ab  uno,  sci- 
licet,  una  voce. 

Ad  octavum  dico,  quod  non  omnis  mul- 
litudo  reducitur  adunum,  quod  nihil  sit 
illius  multitudinis  :  sicut  multitudo  pri- 
mse  causse  et  causatorum,  non  reducitur 
ad  aliquod  unum,  extra  illam  multitudi- 
nem  ;  quia  sic  sequeretur  aliquid  esse 
prius  primo  :  sed  tota  illa  multitudo  redu- 
citur  ad  unum,  quod  est  aliquid  illius 
multitudinis,  cui  alia  attribuuntur,  ut  ad 
primam  causam.  Ita  in  proposito,  multitu- 
do  Subsfantiae,  et  Accidentis,  reducitur  ad 
unitatem  substantise,  non  autem  alicujus, 
quod  sit  extra  hanc  multitudinem. 

Ad  aliud  de  7.  Phys.  dico,  quod  Aristo- 
teles  intelligit  ibi  de  comparatione,  quae 
est  secundum  aliquam  naturam  participa- 
tam  ab  utroque  extremo,  secundum  magis 
et  minus  ;  quia  magis,  etminusnonfaciunt 
sequivocationem  :  sed  talis  comparatio  non 
est  secundum  ens,  sed  comparatio  quae  est 
secundum  ordinem  aliquorum  adinvicem. 
Est  enim  Accidens  minus  ens  Substantia, 
scilicet  in  essendo  habet  ordinem  ad  Subs- 
tantiam,  et  haec  comparatio  non  requirit 
univocationem. 

Ad  aliud  argumentum  de  subjecto  Meta- 
physicse  dico,  quod  ad  unitatem  scientise 
sufficit  unitas  analogise  in  subjecto,  ut  de- 
terminatur  4.  Metaph.  scilicet,  quod  omnia 
quibus  convenit  subjectum  scientise,  ha- 
beant  per  se,  attributionem  ad  unum  pri- 
mum  in  essendo,  et  cognoscendo. 

Cum  ostenditur  subjectum  esse  necessa- 
rio  univocum,  dico,  quod  omnes  illse  auc- 
toritates,  et  probationes,  procedunt  de  sub- 
jecto  demonstrationis.  Quando  autem  sub- 
jectum  scientise  est  analogum,  de  illo  se- 
cundum  se  non  fiunt  demonstrationes,  sed 
de  prlmo,  ad  quod  omnia  alia  all  i  ibuuntur 
quia  ad  determinandum  de  multis  analo- 
gatis  sufficit  determinare  de  primo,  ad 
quod  omnia  alia  attribuuntur,   ut  dicitur 


10. 


11. 


OJ.-E^TIO  IV 


410 


in  principio  7.  Motnpli.  Ncc  osl  inconvo- 
niens  de  subjecto  scienlia;  socunduui  so, 
nullarn  passionern  oslendi,  quruido  esl 
.'jnaloguin,  si  larnen  passiones  oslendan- 
lur  de  prirno,  arl  quod  alia  altribuunlur. 

Ad  aliiid  dico,  quod  .\rist.  innuit  in  r-a- 
Uonc' veynim  esse  univocum,  in  prinfipiis 
.sempiternorum,  et  ipsis  sempiternis  :  et 
conrodo  ('liam,  quod  venim  quod  conse- 
quitur  entitatem  rei  in  se,  sit  univofum 
((innibus  substantiis  :  rt  ens  c^^o  univo- 
cum  illis  ;  scd  e.x  jioc  non  sequilur,  ens 
esse  univocumdecemGcneribus  :  qui.!  om- 
nos  subslantia;  sunl  in  uno  (jenere. 

;Vd  illud  autciii,  quod  accipitur  iiiar;,'u- 

iiicnto,  quod  omnia  sunt  causrp,  vel  causa- 

la,  cl  illis,  e/is  est  univocum  ;  cr^^o  omni- 

bus.  Dico,  qiiod  cnusa  el  Cfiifsittnn  nnfrer- 

sfife  el  jtnrtirulnrf  cl  muila^hujusmodi  dil- 

fcrcnlia;  non  tantum  consc(juuntur  ens  .se- 

cundum  ralionem  ejus  comiiiunr;rn,  .scd  in 

parliculai'i  ct  ineodcmGcncrc,  vel  incadcm 

Specie  ;  sicul  in  j,'eneratione  univoca,  cau- 

sa,  et  causatum  sunt  cjusiicm  spccici.    Cn- 

de  ad  formam  ar-^uinonli  dico,  quod   dici- 

tur  dc  causa,  cl  causalo,  estiuiivocum,  vo- 

rum  cst,  ({uando  suntcjusdcin  gciicris,  non 

aulcm  dc  omni  causa  cl  caus:ito  ,  rini.i  oim 

est  de  SubsLiutia,  ot  Accidcnlc. 

.\d  aliud  dico,  quod  Principifi  Cf}f/nosci- 
tnns  inquantnm  t"rinin()s  cofjnoscimitfi,  ul 
dicitur  1.  1'oslcr.  el  idco  illud  f^rincipium 
polcsl  cssc  notissiiiuun,  ciijus  vcriUas  osl 
notissima  cojrnilis  torminis  :  uudc  ccrlilu- 
(iiiii  priiicipii  non  rcpu^^nal  mullipliciUis 
lcrminonim  :  iicc  osl  alitiuid  ccrtius  lia- 
bciis  t(M-minos  non  iiiul(ipIi(*(M  :  (luia  aliiid 
non  csl  il.i  manifcsluin,  co;;nilis  tcriiii- 
nis. 

Ad  aliiid  conccdi  polcsl  major,  (iui;i  pn 
inuin  objcctum  inlcllcclus  polcsl  unjco  ac- 
tit  iiilclli.Lrcndi  iiilclli;.M,  (luod  nou  cuii- 
tins,'it  d(>  a'iiuiv()co,  (luia  in  a*quivoco  nul- 
Iiiscouccptusost  idcm,  S(»dsola  vox..\<l  mi- 
iionMndicoiiuod  primum  objcolumintcllcc- 
lus(\stsiibslantia:(|uiauldicilArisl.inpnn- 
cipio  7  .Mclaph.  loxt.  com.  I.  Subslinlia  cs/ 
priinnm  (nnnium  entimn  cufjnilionc,  (|uod 

Tom ,    I. 


non  inlellijfitur  do  priorilnlo  lomporis.spd 
nalunp,  scilicol  quod  cognilio  ejus(*sl  por- 
fecli.ssima. 

\(\  auclorilatern  Aviconn.T*  polesl  con^^o- 
di  vera  sic,  quwJ  accipil  ens  pro  uno  si- 
gnificalo,  quoU  e.sl  primum,  scilicel  sub- 
sL'inlia,  Voldicilur  forlo,  quod  duplex  est 
ratio,  a  qua  hoc  nomon  mhstnntia,  irnponi- 
tur,  scilicet,ossondi,olsul*slandi:<?/»«auleiii, 
imponitur  ab  aclu  essendi  :  sod  aclus  os- 
scndi  vidctur  ratio  sirnplicior,  quam  actus 
sub-itandi,  et  ideo  e/M  primooccurril  inlel- 
Icclui  quoad  rationom  a  qua  est  nominis 
iiiif^Hisitio  :  quia  simplicissirna  ;  sod  quoad 
iM'iiliam  signiticaUim  subsliintia\nW\\'\):^\' 
liir,  qiiando  ens  prirno  inl<'Iligitur.  lioc 
palct  in  aliis  nominibus  synonimis  :  quia 
illa,  cssontiam  eaiiKJom  signilicaril,  Uimcn 
imponunlur  a  divorsa  ralione,  sicut  lapit 
ct  pelrn,  ol  quando  inlolligitur  essonlia  si- 
gni(icata  pcr  unum.inU-lIigilur  ossentia  si- 
giiilicaUi  pcraliud  ;  quia  eadem  csl  :  scd 
non  oportcl  ea  coinU'lIigi  quanturn  ad  ra- 
lioncs,  a  quibus  ost  impo^itio  no  iiinum. 

Ad  aliud  dico,quod  dicens  ens,  non  dicil 
subslaiiliam.ncc  accidons  :  sic  illudcslve- 
rum,  si  (aiilum  inlolligilur,  qtinnlumad 
rationosa(|uibus  riomina  im[)onurilur.  non 
auU'm  quoad  csscnlias  signidcalas. 

Ad  aliiid  dico  quo  I  illa  ralio,  a  qua  im- 
poiiilur  ens, non  (»sl  una, sod a^quivoca  in  di- 
vei*sis,  sicut  et  ons. 

C.ontra,  ralio  ontis  non  enl  cadein  rntioni 
substanlia»  por  prius  dicUi,  ncquo  ralionl 
a  qua  imponitur  nornon  acciiJonlis  :  sed 
simplicior  ulra^iuc  ;  igilur  cum  In  utnique 
includatur,  utraquc  halM>t  illam  oiim  illo 
addito  ;  ergo  illud  ost  communo  utriquc. 

I»ici  potoslquod  ralio  csscn^ll,  csl  sim- 
plicior  rntiono  subslnndi  :  el  aH]uivr<ro 
sumpUi  cst  simphcior  nif    ■     iccidcntll,  el 

ila  aHiuivoce  s'! •  t.  cui. »..:•.  unl,  cl  al- 

tori  :  ol  ila  pol  >  av]uiViHnim  '"•'^    li- 

cot  noutri  sil  o:;i: )  idom  s«m|   si  ;» 

utnvTir'  ;  i|uia  iiou  ost    univoro  ^ 
.us  u'ro-7U'\ 

(lonlra  r.    .  n  ndii; 

lunt  aiiU'iK>iiullimum,  de  ol 


13. 


450 


SUPER  PlL^iDICAMENTA 


inlclleclus,  argiiilur  sic  :  Niliil  cogiiosci- 
lurabaliqui  virtuli%  nisi  quo  1  parlicipat 
ralionem  primi  objecli  illius  virtutis  ;  si 
igilur  Subslanlia  sit  primum  objoctumin- 
lellcclus,  cum  accidens  non  sit  sabstanlia, 
nonperse  intolligerelur,  quod  esl  mani- 
festefalsum  ;  quia  Accidens  estperse  son- 
sibile,  igilur  intelligibile.  Major  patot ; 
quia  nihil  per  se  vidctur,  nisi  coloralum, 
vel  lux  :  nihil  per  seauditur,  nisi  sonus  ; 
el  sic  do  ca:>-teris. 
Solutio.  Potest  dici,  quod  non  oportot  omne  per 
se  cognoscibile  abaliqua  virtute,suscipere 
prajdicationom  primi  objecti  illius  virtutis 
in  recto  :  sed  sufficit  quod  habeat  per  se 
habiludinem,  inquant  im  cognoscitur,  ad 
primum  objectum  illius  virtutis.  Sensibi- 
lia  enira  communia,  per  Arislotelem  2.  de 
Anima,  text.  com.  63.  ct  inde,  sunt  per  se 
sensibilia  ab  omnibus,  vel  pluribus  sensi- 
bus,  nec  tamen  proprium  objectum  alicu- 
jus  sensus  prsedicatur  de  eis  in  recto,  quia 
numerus,el  figura  non  est  color,  vel  sonus. 
Sed  ideo  per  se  sentiunlur,  quia  liabent 
per  se  habitudinem,  ct  attributionem,  in- 
quantum  cognoscunlur,  ad  propria  sensi- 
bilia  :  quia  faciunl  diversitatem  in  modo 
senliendi,  et  immutandi  sensus  a  sensibi- 
li  proprio  ;  sic  accidentia  inquantum  co- 
gnoscuntur  ab  intellectu,  liabent  per  se  at- 
tributionem  ad  substantiam,  licet  non  sint 
substantioe,  ideoslatquodperse  intelligan- 
tur. 


A<'2Uivoca  dicunlar  quorum  solum  nomen 
commune  est,  secimclum  vero  illud  nomen 
ratio  SubstanticB  divsrsa,  ut  animal,  homo, 
et  quod  pinyitur  inprcjeiicamentis.  Gap.  1. 

QU.^STIO   V 
Ulrum  defmitio  aequivDcorum  sfi   bjna 

Conimbr.  Complut.  Hurtado,  Ruvius,  Toletus,  Soto 
et  oranes  recentioi-es  in  Antepfaedicamenta. 

^  Quod  non  vidotur,  primo  ex  parle  defi- 

Arnutnen- 1^[[[  ■  f„ii.j  q^[  concrctum,  et  illudnon  lia- 

tnpropnr- 

te  negati-  bet  definilionem,  quia  nec  genus,  per  Aris- 
lotelem  in  3.  Topic.  cap.  igitur,  etc. 


Item  plurale  nihil  aliud  cst,  quam  sin- 
gulare  geminatum,  per  Priscianum  :  igi- 
tur  a?(/ia'yocanon  est  aliud,  quam  cequivO' 
cum  et  sequivocum  ;  sed  totum  copulatum 
non  cst  unum  definibile;  ;  ergo  nec  illud 
in  plurali  numero.  Patet,  quia  totum  copu- 
lalum  non  est  unum  ;  quia  copulatio  vult 
pDniinter  diversa,  sic  potest  argui  genera- 
liter,  nullam  definitionem,  datam  de  ali- 
quo  in  plurali,  esse  convenientem. 

Itemhicnon  ponuntur  genus  et  diffe- 
renlia  ;  ergo  nonest  definilio.  Consequen- 
tia  patet  per  Arist.  a.  Topic.  cap.  4.  et  Boe- 
tium  lib.  Divisionum. 

Item  contraparticulas  singulas  arguilur. 
Primo  sic,  si  cequivoca  dicuntur,  igitur 
sunt  voces  ;  quia  vocis  cst  dici  per  se  ; 
sed  voces  sunt  nomina  :  ergo  non  sunt,quo- 
rum  sunt  nomina  ;  ergo  prima  particula, 
et  secunda,  scilicet  quorum,  etc.  repugnant. 

Itera,  si  solum  nomen  est  comraune  ;  er- 
go  nihil  aliud  hoc  sequitur  ex  intellectu 
exclusionis  ;  ergo  superfluit  postea  addere 
ei  ratio  subslantixcst  diversa. 

Item,  sequivoca  non  definiuntur  ;  ergo 
non  liabent  rationem  substantise,  id  est  de- 
finitionem  essentialem  :  igitur  nec  est  eo- 
rum  substantise  ratio  eadem  nec  diversa, 
quia  nuUa  ;  et  hoc  secundum  illud  nomen, 
secundum  quod  sunt  sequivoca,  cujus  ta- 
men  oppositum  ponitur  in  definitione. 

Uem  contra  exeraplum,  si  animal  sequi- 
voce  conveniat  horaini  picto  et  horaini 
vero  ;  pari  ralione  nomen  quodlibet  erit 
sequivocum  verse  natura3,et  ejus  similitu- 
dini,  ct  ita  omnis  propositio  distinguen- 
da  et  nulla  vera  simpliciter.  Similiter  hic 
videtar  esse  fallacia  secundum  quid,  ad 
simpliciter,  Homo  piclus,  ergo  homo,  ct 
non  aequivocationis. 

Item,  homo,  utde  eo  dicitur  intentio  spe- 
ciei,  et  ut  dicitur  de  supposito,  solum  ha- 
bet  nomen  commune,  et  non  est  sequivo- 
cum  ;  igitur,  etc.  Probatio  primse  proposi- 
tionis,  ponendo  dofinitionem  pro  noraine, 
aliter  est  falsa  ;  quia  animalrationale  non 
est  species,  sed  definitio  ;  Species  autera  cl 
definitio  sunt  oppositse  intentiones  ;   ergo, 


Or.ESTK)  V 


451 


t 


Utio 


vora 


UijL- 


ctc.Pnjbalio  sccuntl^c  pmposilionis,  si  cs- 
set  X'(iuivocutii,  lunc  luc,  hom^t  rst  Spccic.s, 
Socratci  cst  hoino  ;  vrtjo,  olc.  non  csscl  lal- 
lacia  fi^'ur:c  dirlionis.ncc  .\cciclcnlis,  (juo- 
ruin  ulruniquc  cst  falsuin.  Conscqucnlia 
palcl.quia  ubicsl  actualis  niultipli<;ilas,  ibi 
ralionc  iilius  ojusdcin  non  cst  pliant^istica 
niultif)licitiis,  sic  ciiini  idcni  vurc  .signilica- 
rcL  niulUi,  ct  tanluni  apparcntcr,  qu(jci  cst 
diccrc  incoinpo.ssii)ilia.  Siinilitcr  in  fallacia 
Accid(3nlis,  tcrniinus  variatus  cst  unus  sc- 
cun(lunisi;^nilicalionem  ;quialocicxtiadic- 
lionoinnonpcccantcontra  coiitradiclioncni : 
clalilcr  non  cssclaccidcns  locusaptissimus 
ad  dccipicnduin,  intcr  locos  Supliisticos  e.\- 
tia  diclioncm  ;  crgo  non  sunt  incodein  pa- 
ralo;5'ism(j,  rationc  cjusdciii,  a^quivocatio  cl 
ligura  dictionis,  ncc  ccquivocalio  el  fallacia 
Accidcntis,  etc.  Sed  in  pncdiclo  paraloji^is- 
nio  ralione  incdii  cst  ligura  dictionis,  clfal- 
lacia  A(xidcnlis  :  igilur  iion  cst  !C(|uivoca- 
tio. 

Ad  0{)i)0situin  cst  .^ristol.clcs. 

Ad  quaestioncm  dicTiidum,  quod  isla  noti- 
licatiosatis  convciiicnter  datur  dc  .Kquivo- 
cis  icquivocatis.  Ubi  intclligcndum  cst, 
quod  icquivocatiodicta  activc,  dicit  liabi- 
tudiiicin  unius  in  ralionc  signi  ad  niulli 
in  ralione  signilicatorum,  cl  passive  o  con- 
verso,  cl  ila  icquivocum  includit  dupliccm 
rclalioncm  cl  activc  suinptum,  ct  passivc  : 
scilicct  liabiludincm  ad  ;c(iuivocans,  quac 
rclatio  csl  supposilionis;  el  habiludinom 
ad  aliud  rcquivocatuin,  qiiaj  rclatio  cst 
a'(iuiparantia'  ;  non  cniin  dicitur  cwtcatcsi- 
rfMA'a'(iuiV(Jcalum  ad  <•///» /5,  nisi  pcr  rcspoc- 
tuin  ad  animal  latrabile,  qmc  duo  sunt 
!C(iuivocat:i.  Ihccduplc.x  rclatiopalct  rcsol- 
vcndo  noiiKMi  nujuicocum  ;  id  est,  ixh\\\q  vo- 
caiis  rationc  priiiia'  parlis,  dicilur  ;id  aliud 
quod  cst  a'(iuo  cum  co  ;  raliono  sccundic 
dicilur  \n\vocans  :  proptcrcrgo  rclalioncni 
n3quiparanti:c,  datur  nolilicatio  in  pluruli, 
c!ctcra  liujusinodi  rclativa  dcllniunlur  in 
5.  Mctaph.  tcxt.  non  li;ibcnle  c  »111.  sinntia, 
(lissimit  a,  conlraria,  ctc. 

Troplcr  rclationcm  aliam,  poiiilur  corn> 
lalivuin  ddinili,  in  liubitudinc,  ({ua  dici- 


lur  ad  ipsum  ;   quorum  ul  s  'oruni 

sotum  nomen  communeesl  ul  signuni,  el  per 
.sc(iuens,scilicel  ratio  substantix  esl  divrrsa, 
ponitur  dificrcntia  :cqii  )rum.  tl  non 

suinitur  ibi  ratio  pro  dtun.i.onccx  gcncre 
et  differcntia  ;  quia  priina  gt^-ncra,  quaj 
non  baiicnt  raliuncm  l^ikm,  sunl  a^quivoca 
inliocnoniino  ens  ;  scd  ratio  substantisB, 
id  csl,  cs.scnlialis  intclleclus  esl  diversus, 
el  quiaicqtiivocala  in  uno  nominc,  possunl 
iii  alio  univocnri,  cl  ibi  halxro  ralionem 
eamdcm  :  idco  adjnngilur  .'«/•cti/K/wm  itlud 
nom^vi.id  csl,essenlialis  inlcilcclusa^quivo* 
catorumcst  diversus  inquanlumdc  eis  dU 
cilur  ;cquivocans,  liccl  in  alio  univocanle 
sitcsscntialis  intcllcclus  eorum  idcm. 

Si  autcm  dicalur,  quod  diruntur  ponilur 
pro  conci/jiuntur,  idcsl,  sunl  conccplus,  el 
quod  concci)ltis  sil  de  esscntia  a^(juivocalo- 
riim  ;  potcsl  dici,  quod  csl  vera  dcHnilio, 
ct  pcr  illim  primain  parliculam  '  '"/•, 
f)oiiiltir  gcnus  ;  pcr  reliquas,.  coriuiauvuni 
dcliniti,  cl  dilYcrentia. 

.\d    primum    argumcntttm  dico,    quod        x 

concrctum  li;ib(t  nciius,   ct  Diffcrenliam.    >*''«'7«'* 

...  memta. 

rcspcclu  quorum  esl  quid,  liccl  respeclu 

siibstanlia»,  sil  dcnominalivum,  cl  concre- 

luiii ;  (iui;i   in  omiii   gencre,  esl  ivpenre 

quil,  pcr  .\ristotclcm,  cl  sic  per  illa  sui 

gcncris  polcsl  dc^tlniri. 

Vcl  potcst  dici,quod  csl  nolillcalio;  el 
conccplus  qui    inlclligilur    |'  ntur^ 

non  csl  de  csscnlla  a^quivocnli,  scd  subjec- 
luin  cjus. 

Ad  stHMindum  dici  poli*sl,  qutKl  omnin 
rclaliva  :cqtiip;iiMnlia',  co:  dcfl- 

nittnlur  in  plurali,  ul  plci  in  .>.  .Mctapli. 
ubi  mulln  liujusmo<li  ndaliva  (Icflniunlur, 
cl  oiiinia  in  plurnli ;  quin  sic  coruni  '  ' 
lcclus,  csl  niagis  Hnitus,  iiHiunntum  u wi- 
«linnl  utruiiDiuc  cxlrt»:niiin.  «^"  '  ■••  'm 
dicil  Priscianus  dc  plurnli.  Iii  n 

csl,    (iu(>;id    nnluram   .'  -i-;'!-:! 
quo;id  uinl;ilcin  forr 

.\d  l(»rlium  coi.  lum  c*l  quo«l  n(»n 

sil  vciM  di*linilio. 

Vcl  iH)lcsl  dici,  qucKl  in  • 
(lcnlis  conorcli,  prirno  dcbcl  i 


452  SITPER  PR.EDICAMENTA 

hun,  iil  liic,  nomcn  est  vot,  sic  esl  in  pro- 
posilo. 

A(l  qiiarUini  dico,  quod  dofinilio  dalur 
do  ajquivocalis,  oL  non  scquilur,  illa  dicun- 
liir,  igilur  sunt  voces,  conceptus  onim  dici- 
tur  por  voconi,  unde  si  duo,  per  diversas 
vocos,  oxpriniant  oumdeni  conceplum,  di- 
cemus  quod  idom  dicunt.  Vel  exponatur 


sub  illis ;  quia  nuUa  est  ratiohominis  una, 
secundum  quam  vere  praedicatur  de  eo 
Species,  et  secundum  quam  ipse  pra^dica- 
tur  de  Socrate. 

Gontra  hoc,  omne  pr.^dicatum  esl  univo- 
cum,  vel  3cquivocum,  vel  denominativum; 
sed  homo,  non  prsedicatur  de  intentione,  et 
supposito  univoce,  nec  aequivoce  per  se  : 


dicnntiir,  idest,  concipiuntur. 

Ad  quintum  potest  dici,  quod  ex  hoc,  so- 
lum,  nomen  commune  est,  non  sequitur  : 
igitur  ralio  substantiae  est  diversa  ;  quia, 
etsi  soquitur,  non  esse  rationem  substan- 
tife  commuriom,  non  tamen  diversam  ra- 
tionem  substantioe. 

Vel  aliter,  licot  soqueretur,  potest  dici, 
quod  solum  refertur  ad  aequivocans  :  ad 
quod  definitum  refertur,  secundum  rela- 
lionem  suppositionis,  et  sequens,  scilicet 
ratio  substantise  est  diversa,  refertur  ad 
a^quivocata  in  se,  et  ita  non  pertineL  ad 
idom. 

Alitor  dicendum  magis  ad  propositum, 
quod  sequivocata  habent  rationem  diver- 
sam,  secundum  nomen  ?equivocans,  idest, 
inquanLum  sequivocantur  in  illo  :  sed 
sequivocantia,  non  habent  aliam  raLionem. 

Ad  sexLum  diciLur,  quod  hsec  intentio 
sequivoca,  ut  sumitur  pro  sequivocatis.uni- 
voca  esl  :  eL  iLa  definiri  potest,  liceL  illa 
quibus  inesL  hsec  inLenLio,  non  sunl  univo- 
ca,  nec  definibilia,  sicut  hsec  intenlio  gene- 
ralissimum,  esl  definibilis,  oL  definiLur  a 
Porphyrio,  licet  subsLanLia,  vel  aliud  cui 
inesL  hsec  inLenLio,  non  definiaLur. 

Ad  sepLimum  poLesl  dici,  quod  non  in- 
LelligiL,  hoc  nomen  animal,  esse  sequivo- 
cum,  ad  hominem  verum,  eL  picLum,  sed 
si  esseL,  manifesLum  esseL  ibi,  quod  solum 
nomcn  esset  commune,  cL  nulla  raLio,  sicuL 
communiLer  de  exemplis  non  mulLum  cu- 
raL,  nisi  quod  sinL  vera,  uL  sunL  ad  propo- 
siLum,  hoc  esL,  quod  ars  sua,  siL  vera  in 
eis. 

Ad  ulLimum  poLesL  dici,  quod  Lerminus 
non  esL  sequivocus  ad  divorsas  accepLioncs, 
quia  non  significaL,  nec  coasignificaL  illas, 
neque  esL  simpliciLer  univocus,  uL  sumiLur 


igiLur  denominaLive,    quod  falsum    est  ; 
quia  prsedicaLur  in  quid  de  supposiLo. 

Ad  hoc  dici  polesL,  quod  quodcumque 
proedicaLum  de  aliquo  uno,  esL  respecLu 
ejus  univocum,  vel  sequivocum,  vel  deno- 
minaLivum;sed  non  quodcumque  prsedica- 
tum  de  mulLis,  esL  respeclu  multorum,ali- 
quo  istorum  trium  modorum  se  habens. 
Sed  respectu  unius,  uno  modo,  et  respectu 
alterius  alio  modo,  ut  coloratum  prsedica- 
tur  de  corpore,  et  albo,  non  uno  modo,  scd 
de  albo  univoce,  et  in  quid,  et  de  corpore 
denominative  :  sic  quodlibet  nomen  prse- 
dicatur  de  supposiLo  univoce,  de  inLenLio- 
ne  vero,  nuUo  dicLorum  modorum,  quia 
esl  prsedicatio  per  accidens,  vel  salLem  re- 
duciLur  ad  proedicaLionem  denominativam. 


Univoca  vero  dicuntur,  quorum  nomen  com- 
mune  est  :  ct  secundum  illud  nomen  eadcm 
substanfice  ratio,  etc.  Cap.  1. 

QU^STIO   VI 
Ulnim  Definitio  Univocorum  sil  bona. 

Vide  citatos  qucest.    4. 

VideLur  quod  non,  qI  potesL  argui  per 
tria  prima  argumenta,  facla  ad  prseceden- 
tem  qusesLionem, cL  consimiliLer  solvunLur, 
sicuL  ibi  sunL  soluLa. 

Ilem,  album  prsedicaLur  de  homine,  et 
de  equo,  secundum  eamdem  rationem,  ali- 
ter  enim  esset  sequivocum,  et  tamen  non 
esL  univocum  prsedicaLum,  respecLu  isLo- 
rum,  quia  est  denominativum.  Simililer 
arguitur  de  omni  prsedicato  denominalivo, 
eL  maxime  de  inLenLionibus  ,  quia  hoc 
prsedicaLum,  genus,(i\cA\MV  secundum  eam- 


Ari 
tap 
te  i 
va. 


OLVESTK)  Vf 


153 


dem  ralionern  deSubsLirilin,  (.'t '^)u.'iiiliL'ile, 
ot  tanien  non  est  univocuni.  rjuia  c.sl  dcno- 
niinativuni  :  el  univocurn,  el  dcnorninali- 
vurn  sunt  opposili  niodi  pr-a;di;'andi,  sicut 
nnivocuru,  et  lequivocunr. 


Iiaix-nl  eanidern  raliononi  subslanliaj.  Am- 
tolel«?s  Lirnen  niagis  videlur  inl<dligerc  do 
univiicntis,  dicil  enim,  ut  u/iimal,  homo.at- 
quc  bos  :  commnni  enim  nominf  utraqiie 
anitmlia  nnncapnnlHr,  quod  tuanifeslum 


Itern.ornnia  aquivoca  Irahent  idem  no-     esldici  de  univocalis,  ol  sulxJil  dc  ralione 


rnen,  .scilicet  iioc  rroinen,  xnnivoca,  elearrr- 
(l(  nr  ralionern  srri).slanti:e,  idest,  e.s.senlia- 
lcni,  secundurn  illud  norrren.  sciiicet  ra- 
lionerrr  :eqiiiv(jc(jrurrr  :  igilirr  si  dicUr  deli- 
nilio  ess(!t  corrvenierrs,  orrrnia  tJe(|uivoca  es- 
s(Mil  univoca,  (juod  ralsurn  est ;  quia  oppo- 
sitiirn  pnedicatur  de  opposit(;. 

Iteirr,  (juoruni  suljsLirrli;i,  id  esl,  ratio 
cs.serrliali.s,  est  eadeni,  ipsa  sunt  eadern  cs- 
sentialiler  :  .sed  urrivoca  univocala,  habent 
(•iirndfin  rvili(jnern  subsUintiie  univucantis  , 
er'go  orrrni;i  univoca,  e.s.sent  cadcm  essen- 
li;ililer,  (jiKJd  falsuni  est,  qui:i  sic  Iroino, 
el  asiirus,  e.s.serrt  idein  e.s.senti;iliter. 

Ad  opposituin  esl  Aristoleles. 

Diceirdunr,  quoi  est  notificalio   conve- 


eadcrn,  ni  qnis  assignel  utnuxfjue  rationem, 
'jni  l  ulruin(/ue  .<//  in  eo,  fpioil  sunt  anima- 
iia,  eamdem  aH.ii/naOit  ulriusf/ue  rationf^m, 
qu(j(l  sirnililer'  njanifesle  referlur  ad  uni- 
voc;iL'i. 

Ad  prinium  argurnenlum  dicilur,  quocl  3. 
nulliirn  derrornrnilivum  hal>et  rationem  nenta.''*'' 
subsLirrtix',  respectu  illius,  respcclu  cujus 
est  denomin;itivurrr,licet  in  suo  gcnere  poi- 
sit  li;tbere  ralionem  subslanlioi,  el  ideo 
nulliiiu  denomiiKilivum  pncdicalur  secun- 
durn  earrrdem  r-aliont'rn. 

(l(jrrlr'a  Iroc,  denonrirrativunr  non  recipil 
m;igis,  ct  minus,  nisi  respcctu  subjecli, 
respectu  cujus  cst  denominalivum  ;  sed 
Aristotelcs  in  3.  Top.  contc.xl.  9.ad  conclu- 


iiieiis,  et  potesl  coiivenienler  inlelligi  dc  dcndurn  accidens  de  aliquo  .secundum  ma- 

urrivoc;ilis  aic,  Univocn  sunl,  qtiDrum  rion  gis,  tt  iriirrus,  docel  considcrare  dcHnitio- 

ut  signilicalorurir,  esl  nomcn   univoc;iiilis  ne:n  accidentis,  quod  magis  suscipiat  pro- 

coinmunc,  i\\n\\  illud  noirren,  nnrr  sigriili-  pouli,  ide.il,  accidentis  iMlionem,  ul  <r/6/<M, 

c;il  aliquod  univoc^ilorurn,  scd  (jiiuruni,  ut  quod  ost  colorvitunr,  rn;igis  disgrcgativum 

conteiit'»rum   sub   univocarilc,   est  noincn  visus  :  er-go  denominativum   resj^eclu   il- 


univocaritis  co:ninunc,  et  ralit  suhslunli.c 
urrivoc;iloiUMi  rn  lcm  secundum  il/u  l  no- 
mcn  univocans  ;  et  tiinc  riirllurn  nonren 
uirivocurn  uriivocans  esl  denoniin;ilivum 
rcspcclu  cjusdcin,  (jui;!  denoriiirr;itivi  ralio, 
non  csl  r':rlio  substanti;ilis  (icrioniirr;it(>runi. 
Siinililer  jioltst  Inlclligi  dc  univ()c;inli- 
bus,  [iriino  sic  :  U nivocantia  sunt,  qujrum 
nomcn,  ut  jjartis  tolius,  commune  est  urii- 
vo(';ilis,  cf  rntio  substanfi.r  univocjinlis  C(t- 
dctn  uriivoc;ilis  sccunilum  illud  nomen.  .Non 
aulcin  poluil  dclinilio  aNjuivocorurrr  inlcl- 
ligi  de  aMjuivoiMiilibus  :  (ini:i  illorum  noii 
ost  norrrcrr,  curn  niliil  sit  :equivocans,  riisi 
sol;i  vox.  SiniiliU'r  iron  liabent  ;iliqu:im  dc- 
finitionciii ;  ergo  rrec  diver's;irrr,  nco  «»am- 
dem,  sed  rKMilrurn  illorum  irnpcdit  lr:inc 
detinitionciii  iiilclligi  dc  urrivo<\rnlibus, 
quia  el  isiorum  est  nomen,  el  eliam  ratio  ; 
quia  noii  soluirr  iiurnen  uirivocul,  el  isla 


lius,  respectu  cujus  cst  denominativuiu, 
li;ibet  rationem  substanti.-p.  1'robalio  pri- 
m:e  propositionis.  I'orphyrius  cap.  de  Dif- 
ferentia,  dicit,A,*55<r  autetn  uiiicui ^ue.unum, 
et  idein  est,  neque  suscipiens  intentionem, 
ne/ne  remissiowm,  hoc  osl.esscntia  ci\jU3- 
libct,  consistit  in  indivisibili,  illam  enim 
propositionem  adducil  ;  ad  probandutn, 
difrercntiam  non  suscipere  inagis,  cl  nii- 
nus.  rcsj)octu  cujus  esl  per  se  difTerenlia ; 
ergo  denominalivum,  in  suo  genere,  in- 
quantum  est  quiil  in  se,  ex  suu  gi'iHTt»,  el 
sua  dilTerenlia,   non  recipil  nr^  ••     ci  mi- 

nus  :  igilur  lanlum   in  cuiui-..; :ie  ad 

subjivlum,  quod  denominal 

rolesl  dici  aiiler  ad  prtinuin  argumen- 
lum,  quud  honw,  ol  et/uus,  non  sunl  univo* 
cala  sub  allK),  nec  qunvumque  .ilia,  .Hub 
aliquo  pmHiioato  denoininalivu;  qui.i  uni- 
voca  sunl,  quorum  esl  noincQ  communo,  el 


4. 


1.-)  I 


SCPER  PU.EDICAMENTA 


ralio  subslanliaT  univocanlis  eadom,  qiiae 
ralio  est  cliam  eis  sul)st;mli;ic  ratio,  licet 
noa  propria  :  ralio  autom  albi,  vol  cujus- 
quo  dononiinativi,  non  ost  ratio  substantiir 
(l(>nominativorum.  Sed  quia  ratio  sic  est 
donominativo,  quod  priicdicalur  secundum 
idom  nomon,  et  eamdom  rationem  substan- 
ti;r!  donominantis.  Ideo  dicendum,  quod 
definitio  do  univocantibus  sic  debet  intelli- 
gi,  cl  ralio  subslanlix  eadem,  quse  ratio  est 
essentialis  univocatis ;  quod  non  est  verum 
de  denominalivo.  Nam  secundum  Aristote- 
lem  inferius,  cap.  de  Substantia,  album 
prxdi  atur  de  corpore ,  ralionem  vero  albi 
prwdicari  de  iUo,  impossibile  esl,  quod  est 
intelligendum  iti,  quod  illa  ratio,  sit  ratio 
corporLs. 

Ad  secunJum  argumentum,  potest  dici 
dupliciter.  Uno  modo,  concedendo  conclu- 
sionem,  quod  omnia  sequivoca  sunt  uni- 
voca,  quia  aequivoca  ut  quid,  sunt  univoca 
ut  modus,  nec  praidicatur  oppositum  de 
opposito,  nisi  forte  ut  in  respoctivis.  Vel 
alit.T  dicilur,  quod  nou  sequitur,aequivoca 
habent  hoc  nomen  coramune,  sequivocum, 
ct  rationem  substanlialem  hujus  eamdem  : 
igitur  habent  idom  nomen,  et  eamdem  ra- 
tiomnn  ;  sed  est  fallacia,  a  secundum  quid, 
ad  simpliciter;  quia  habere  hanc  rationem 
eamdem,  est  simpliciter  habere  diversam 
ralionem,  et  secundum  quid  eamdem  :  si- 
cul  convenire  in  differentia,  est  convenire 
secundum  quid,  et  differre  simpliciter. 

Ad  tertium  dico,  quod  quorum  est  rado 
substantioepropria,et  completa  eadem,ip3a 
sunt  cadem,  sed  univocatorum  non  est  ra- 
tio  eadem  propria,  licet  ratio  univocantis 
sit  eadem  eis,  quia  illa  nulli  univocato  est 
propria. 


va. 


Ut  animal,  h.o)no,  atquo  hos.  Communi  enim 
nomine  ulraquo  animalia  mmcicpantur, 
el  cH  subsfanlice  ratio  eadem,  etc.  Gap.eod. 

QUyESTIO  VII 
Utrum  Genus  sit  Univocum  Speciebus. 

Vide  cifatos  qucest.  8.  Universalium,  et  q.  4.  hujus. 

Quod  non  videtur  :  quia  per  Aristotelem  l 
7.  Physicorum,  cont.  24.  secundum  univo-  iaf,r, 
cum,  potest  fieri  comparatio  :  sed  secun-  'f  '" 
dum  Genus  non  fit  comparatio,  secundum 
ipsum  ibidem,  text.  com.  31.  ergo,  etc. 

Item,  si  Genus  esset  univocum,  tanta  es- 
set  unitas  Generis,  quanta  'Speciei ;  conse- 
quens  est  falsum,  per  Aristotelem  5.  Me- 
taph.  de  Uno,  text.  com.  12.  qui  dicit,quod 
unum  specie  infert  unumgemine,  et  non  e 
converso  :  igitur  antecedens  falsum.  Proba- 
tio  consequentioe,  Species  non  est  unum  in 
existendo,  sed  tot  quot  supposita  :  quia  non 
existit  nisi  in  suppositis,  sed  tantum  est 
unum  secundum  definitionem,  et  unum 
objectum  intellectus  :  sed  utramque  unita- 
tem  habet  Genus,  dato,  quod  sit  univocum; 
igitur,  etc. 

Item,  quod  est  univocum  in  muUi^,  non 
est  secundum  se  diversum  in  illis  :  sed 
Genus  est  secundum  se  diversum  in  diver- 
sis  Speciebus,  et  non  secundum  accidens, 
per  Aristotelem  5.  Metaph.  cap.  10.  Diversa 
aulem  specie  secundum  se  sunt  genera.  igi- 
tur,  etc.  Major  patet ;  quia  tunc  secundum 
idem  esset  Genus  unum,et  multum  in  Spe- 
ciebus. 

Item  Genus  prsedicatum  de  quacumque 
Specie,  prsedicat  illud  totum,  quod  illa 
Species  :  igitur  sicut  nulla  Species  est  uni- 
voca  diversis  Speciebus,  ita  nec  Genus.  Et 
confirmatur  per  Aristotelem  7.  Metaph. 
text.  com.  43.  Genus  nihil  est  prseter  Spe- 
cies,  aut  si  est,  est  ut  materia  ;  igitur  non 
prcedicat  aliud  ab  illis. 

Ad  oppositum  est  Aristoteles. 

Item,  aliler  non  poneretur  Genus  in  defi- 


Oii/LSTrn  VI  r 


ioi> 


iiilione  alifMijiis  Spccici,  sicnl  nec  a»qiiivo- 
cuni,  poniliir  in  «lcfinilione  a^quivoct^runi, 
cum  dical  Arisloleios  (}.  Top,  cap.  1.  ol  7. 
.Mclapli.  101)1,.  V.l.in  oi/iui  ilf/lnilioni'  ponen- 
diiin  oil  (Jrnua. 

Ilom,  in  {joquivocis  non  esl  prius,ncc  po.s- 
terius,  (juia  .sola.vox  esl  coninuinis  :  sed 
fJenus  prius  esl  Spocinbus  :  igiliir,  elc. 
uiulusiu  A<1  qiwrslioncni  (liccnduni,  quorl  (lcnus 
csl  prfK'Jicalum  univocuni  Specichu.s  :  quia 
pra^fiicalur  .sccundum  ideni  noinen,  cl  sc- 
cundum  eamdem  ralionem  do  ipsis,  quaj 
P  ralio  sive  dennilio,  esl  ralio  sub.slantia5 

illis  Specicbus,   licel  non   propria  :  quia 
f-  Genus  pra^dicatur  de  illis  in  f^uid,  per  Por- 

^uhiitm.     pliyrium.   Sed   cum  omni  univoco  corres- 
jjondeal  in  re  aliqua  unit«as,  alitor  subslan- 
licE,  et  accidenli,  essel  aliquid  univocum, 
k  dubium  esl,  quid  sit  illud  unum  in  re,   a 

olutio.  (juo  sumilur  univocatio  (Jeneris,  el  po- 
lcsl  dici.(juod  onwiia  unius  (Icncris  aliquam 
inter  se  convcnienliam  liabcnl  in  subst;m- 
lia,  qiiam  non  liabenl  cum  alii.i  aliorum 
Gencrum,  quod  cogn(j.scitur  ex  identilalo 
opcralionis,  vcl  passionis  in  singularibus  : 
illud  cst  in  Specicbus  impcrfcclum  cl  po- 
tenliale,  quia  divcrsaj  Species,  liabenl  di- 
versas  formas  pcrfectivas  :  aliquid  igitur 
matcriale  in  onmibus  Spcciobiis,  sivc  sit 
maleria,  sive  forma  incomplcl;i  existcns 
iii  omiiibus  hujus  Generis ,  ct  non  allc- 
rius,  qiiod  esl  principium  alicujus  opera- 
tionis  connnunis,  vcl  passionis  in  ois,  esl 
illud  uuum  in  vo,  quod  cum  inlellcclus 
consideral,  non  ul  in  lioc  considerat  ipsum 
sccundum  se  csscntialiler  e.<se  in  dilTcrcn- 
libus  specie,  ol  ei  allribuil  intcnlionem  gc- 
neris,  cl  qu.into  (lenus  communius,  lanlo 
cjus  iu  ri?  minor  csl  unitas.cl  ila  nomcii;  - 
/ic//,s-,dc  suo  primo  iutclU^*tu  imporlal  ali- 
quid,  quod  esl  malcrialo  in  Spccicbus  :  la 
mcn  p(T  modum  totius.uldiclumosl  j^rius. 
1.  Ad  j)rinuim  dico,   quod  non  st^undum 

,,'/•'"'  omuc  univucum  lil  comparalio,  srd  socun- 
dum  spocicm  alomam  lanlum,  idosl.    . 
ciali.ssimam.  ut  ibidicilur.  Vcl  alilcrquod 
univocum  ajuid   I.ogicum,    dicilur  ouujo 
illud,  (juod   por  unam  ralionom  dcvcnil 


apud  inlelleclum,  secundum  quan»  dicitur 
de  mullis  :  apud  Naluralem  vero  non  esl 
omne  tale,  sed  tantum  quod  esl  unum  se- 
cundum  ullimam  formam  completivam, 
unde  dicitur  7.  Pljysic(jrum.  In  Gentre 
mulUi'  latent  xqui vocutiones ,  quod  tamen 
I.('gicus  non  concedil.  Inde  si  dicatur  se- 
cundum  omno  univocum  fieri  comparalio- 
ncm,  intelligendum  cSl  t.-intum  (Je  univoco 
.scciuidum  Naturalcm,  quod  esl  tantum 
Specicsspocialissima  :  non  de  omni  univo- 
co,(juoad  r.ogicuu),quomo'lo  (ienus  c^l  uni- 
vocuin. 

Ail  sccundum  dico,  quod  majur  est  uni- 
tas  in  re,a  qua  sumilur  univocatio  .Speciei, 
quam  a  qua  (Jeneris  ;  quia  ibi  esl  unilas 
forma^  complctiva?,  hic  bnlum  alicujus 
malcrialis,  el  incompleli.  Inde  ad  formam 
dico,  quod  duabus  Speciei  unitalibus  ibi 
enumcratis,  esl  Gcnus  unum,  sod  tertia 
omiltilur,  in  qiia  .Spccie.^  excedil  Genus. 

.\d  tcrtium  dico,  quod  ibi  est  a?quivGca-  SecuMJum 
tio  ;  quia  liecundum  st',  polest  sumi  enecli-  pin-itmu- 
vo,  sivesoIiUirie,  utsumitur  per  se  in  ter-  "*'"*''• 
tio  modo,  sive  excludendo  aliam  causam  ; 
el  omnibus  his  moJis  major  esl  vera,  el 
minorfal.sa.  Alio  modo  sumilur,  secundttm 
so,  pr,)ul.').  Moliph.  ul  scilicel  opponilur 
secun  lum  accilens,  quod  aggrcg;U  in  se 
diversas  es.sentias,  ut  honi^t  aihin  :  ct  lunc 
cns  socundum  se,  esl  quodlibet  habens 
unam  e.s.scntiam:  islo  modoeslmajor  falsa, 
et  minor  vcra,  et  sic  intelligil  ArisloleU»s 
r>.  Molaph.  quia  Gonus  e.st  divisum  pordif- 
forentias,  qua)  DilTerontia^  non  accidunl 
sibi,  quia  hifTcrcntioD  non  faciunl  unum 
socundum  accidens  cum  Genere.sed  unum 
ossontialiter. 

Ad  quartum  palt  l,  diceudo  quod  prima 
pi-oposilio,   .scilicel  '  -' 7miw, 

sic  iiil(»Iligcn«Ia  cA.  >  i.i  <■.  ukiv»  ;iaio,  por 

modum  lolius,  quo<i  s»  ■ '•'  •      »*  •  ■•:ii- 

vocum  :  cl  tamon  in  .**;.   .i .  '■■^ 

iliversillcalur  ;  ol  ita    mnfnr  . 
noris  in   so,  quam  ^.  ara 

diflTorunl  pi»r  di(Toimtia!n.quia  null.i  difTo- 
renlia  osl  in  inlollootu  ..  <.  9<xi  e  coo- 

vcrso  oil  do  i>pociobus. 


m 


SUPEU  PK/EDICAMENTA 


Denoininalim  ivwo  dicuntav  qnnKwnque  a') 
aliqao  sol')  dif/ei-onlia  casii,  secundmn  no- 
iiicn  hahiuil  aiKicllalionem:  ut  a  Graniwa- 
tira  (h-ai»nialicas,  el  a  fortiladine  forlis. 
('ap.  eod. 

OU^ES'i;i()  VI 11 

Ulram  Dcaominaiimim  idem  ^ignificet  qnod 
abstractam 

D.Thom.  in  1.  (lA^^.qini-si .\.arlic.2.el  S.Metaph.^ec^ 
1.  Simpliciiis  et  Aminoniiis  ii\  Anlepr(i'(licnmen- 
tis.  Cajet.  cap.  dc  Hcnerc.  .MheiAns  ract.  V.  c.ap. 
•i.  Masiiis  ibidem  accl.  1.  (/i((i'sL  3.  Didacus  a  Jesu 
tlixp.  (■>.  g.  1.  Joan.  Angl.  et  Eras.  super  hanc 
iiiKftitionem.  Marola  in  e.rposilione  Prdulicam. 
lcst.  3.  Doctor  in  2.  disp.  12.  q.  1.  n.   18. 

1.  Ouaerilur  circa definitionem  Denoininali- 

\0Y\im,utrum  dijferantsolo  casu  scilicetso- 
la  cadenlia  ad  subjectum  a  principalibus  a 
quibus  liabent  denominationem,  an  etiam 
differant  in  significato,ei  lioc  est  quoerere, 
utru)n  deno)ni)iativu)n  ids)n  sig)iificet,  quod 
abstraclum,  scilicet  formam  tantum,  vel 
aliud  ul  subjcctum.Et  quod  significet  sub- 
jectum,  videtur  ;  quia  significare  est  intel- 
lectum  constituere,  per  Aristotelem  l.Peri- 
lierm.  cap.  de  Verbo,  ubi  dicit,  et  sig)iifi- 
cant  aliquid,constituil  eni)n  mlellectuni  ciui 
dicil,  sed  nomen  concretum  prolatum,  con- 
stituit  inlellectum  subjecti ;  ergo  illud  sig- 
nificat.Probatio  minoris,  constituitintellec- 
tum  accidentis,  et  illud  impos.-;ibileest  in- 
telligere  sine  subjecto  :  tum  quia  impossi- 
bile  est,  ipsum  esse  sine  subjecto,et{//«/wi- 
quodfjuesicut  se  habetad  esse,  sic  adverita- 
/e/«,idest,ad  cognitionem  veram  2.  Metapli. 
context.  4.  Inm  qma  Substanlia  est  pi  iniu)7i 
oinniu)7i  cognitio)ie,  per  Aristotelem  7.  Me- 
taph.  context.  4.  ergo  niliil  significatur 
sine  illa.  Per  lioc  etiam  probatur,  quod 
subjectura  primo  significatur  ;  quia  illud 
primo  intelligitur  prolata  voce  ;  quia  acci- 
dens  non  potest  sine  illo  intelligi,  et  illud 
esl  prius  cognitione  accidente,  per  Aristo- 
telem  7.  Melapli.  conlext.  4. 

Ilem  terminus  idem  supponit,  quod   si- 
gnifi^al   ;   scd   tcrminus  accidenlalis  con- 


cretus  supponit  subjectum  :  ergo.  Major 
patet,  quia  terminus  supponens,  ex  hoc, 
quod  supponit,  non  habet  novum  signifi- 
calum.  Probatio  minoris  per  Aristotelem  1. 
Po.slerior,  text  35.  lucc  est  per  accidens, 
albuni  est  lignum,  quia  significat,  quod 
illud  cui  accidit  albui7i,  est  lignum,  igitur 
illud  cui  accidit  album,  ut  subjectum,  ibi 
supponitur  per  album. 

Item,  idem  significat  nomen,  et  definitio 
4.  Melaph.  conlext  28.  liatio,  qua)n  sig)iif- 
cat  nome)i,  est  definilio  ;  sed  definitio  con- 
creti,  liabet  in  se  subjectum,  et  accidens  ; 
igitur  nomen  hoc  significat.  Minor  patet 
per  Aristotelem  in  7.  Metaph.  context  4.  et 
inde,  dicendum,  quod  Accidens  definitur 
per  substantiam. 

lLem,dictio  exclusiva  excludit  quodlibet, 
quod  est  extrapsr  se  significatum  termini, 
sed  talis  dictio  exclusiva,  addita  termino 
concreto,  non  excludil  subjecLum  ;  igitur, 
etc.  Probatio  minoris  ;  si  dico,  Tcmtum  al- 
bum  currit,  non  excludit  corpus  currere  ; 
quia  includitur  in  eo.  ProbaLio,  sequitur, 
Ta)itw7i  albu77i  currit,  igitur  album  currit, 
et  ultra  ;  igitur  corpus  currit,  igilur  a  pri- 
mo  ad  ultimum,  ergo  corpus  curril  :  et  ita 
corpus  non  excluditur. 

Item,  hoc  videtur  per  auctoritatem  Com- 
mentatoris  super  1.  Pliysicorum  context. 
25.  ubi  diciL,quod  No)7\e7i  concretimisig^ii- 
fcat  formain,  et  subjectU77i,  et  12.  Metaph. 
context.  34.  dicit  Commentator,quod  signi- 
ficat  ambo. 

Item,  AristoLeles  in  7.  Metaph.  context. 
28.  dicit,  quod  in  dicLis  secundum  acci- 
dens,  non  est  idem  quod  quid  esl,  cum  illo 
cujus  esl,  propLer  duplex  significare,  ut 
77iusicum,  et  albmn  :  igitur  hujusmodi  si- 
gnificanL  duo. 

Ad  oppositum  est  Arisloteles  hic,  dicens, 
quod  Denomi7iaiiva  diffonmt  solo  casu  a 
pri7icipalibus,  ergo  non  significato  ;  sed 
abstracLa  non  significant  subjectum,  quia 
tunc  non  essent  in  aliquo  genere  ;  ergo 
nec  denominativa. 

Item,  inferius  cap.  de  SubsLantia,  dicit, 
quod    albu)7i,  solam  qualitatem  significat. 


QlJitSTIO  VIII 


457 


Itom,  Commonlalor  5.  Metnph.  ronl.   1.  iiiU-lligero,elcomposiloex«M.sunumnomen 

dicil  Ari.slolelom  vollc,  quod  laiilum  sij,'ni-  imponoro,  sicul  loli  hijil/jria?  TrojanaL' Imjc 

ficol  formam.  El  rali(j  huju.s  ost  ;  quia  ali-  ni)mon   Ilia»,    illud  nom<n  non  .si;^»ilical 

ter  ossol  nu;,Mtio.   addondo  accidens  cum  ulrumquo  suh  propria  raliono,  ri        •  •  »n- 

subjoclo,  quod  vidotur  inconvonirns,   0)U-  crclum  «•tjiuM-rnons  aliud  a  suo  s._i......ilii : 

si^quonlia   palol  ;   quia  punondo  ralionom  nullum  auom  nomon  polosl  ulrumquo  si- 


concrrti  joco  nominis,  idom  suhjcctum  b;s 
dicorotur. 

Itom,  si  concretum  significot  suljjoctuin; 
ijilur  Ikpc,  Mbiim  esl  lifjnuni,  os.sot  .socun- 
diiru  sc  ;  quia  subjoctuni  quoad  suum  si- 
gnilicaluni,  natum  e.ssot  pcr  so  supponere, 
cl  i)r;L'dicatum  esset  de  esse  subjecti  ;  con- 
so(iuons  lamon  ojt  falsum  por  .Vristololom 
i.  rosl.  cont,  lio. 


gnificarc  sub  propria  r.iliono.nisi  sil  .^atii- 
vij<um.  Incrjnvi  nions  aulom  osl  ron 
omno  nomon  concretum  esse  xquivocum, 
quia  p<Tin't  linis  .scrmonis  ;  quia  vix  poi- 
sot  ali(iuis  dolerminalumconcoplumexpri- 
mero.  Idoo  dicondum,  quod  nomoD  con- 
cretum  non  signitical  pioprie  subjeclum, 
s  d  t;intum  formam. 

Dicorotur  forto,  quod  non  osscl  ;rquivo- 


Item,   si  alhum  significot  subjoctum,  et     '''H"!,   quia   non  signilicat   ulrunnjuo  sub 


ittiifuttrufi* 


accidons,  sicut  hunio  filhus,  i^'ilur  o.sset 
secundum  accidons,  quijd  vidolur  esse 
conlra  Aristololem  o.  Motaph.  conto.xl.  II, 
quia  dividil  ibi  fns  .sccundum  se  in  docoin 
(ionora. 

Itom,  si  concrctum  si>;nilicarot  subjoc- 
linn,  lunc  non  dofiniiotur  por  additamon- 
tuiu.t^on.soqucntia  palct.quia  tunc  quid(iuid 
ponorolur  in  ejus  dofinitiono,  os.sot  do  ra- 
tionc  o.s.sonliali  ojus:  consequonsestcontra 
Aristotolom  7.  .Motaph,  cont.  16.  et  circi- 
tor. 

Itoin,  impossibile  cst  in  robus  diver.-!o- 
ruin  Gonoruui  gcneraIi.ssimorum,  o.s.se  ali- 
(luam  rationcin  substanti;c  communom  : 
igitur  nomon  significuns  talia  duo,  non 
polesl  esse  univocum  :  soil  subjoclum,  ct 
accidons,  sunt  divor.sorum  (lenorum;  eri:o 
si  concrotum  utruinquo  significarel  e.s.so 
siinplicilor  auquivocuiu,  quod  non  vidolur 
convcnions  ;  (]ui.-i  lunc  nuUa  proposilio 
simplicilcr  os.sot  vora,  in  qua  ponilur  con- 
crotum  :  niilla  oliam  in  eise.ssot  conlradic- 
tio  ;  nulla  consc(juontia  :  passio  otiam  non 
po.s.sct  domonslrari  do  suo  subjcclo,  cuiu 
sit  concrcluin  :  ol  in  )lcmuNslt\itiont'  non 
t'sl  filiquiti  :vf]uivurum,  por  .Vrislololom  I, 
I*o-!lcrior.  lUoc  omnia  vidcnlur  inc(»nve- 
niontia,  el  contra  .\risli)t«dom,  el  quarlum 


spccialilcr  I.  Post.  lo.\l.  'Jti. 

Ail  <nKoslioncm  dicondum.  qu  »il  si  con-     crolus  :  sicul  igilur  «si 
lingal   subjoctum,   ot  accidons  unico  aclu      gilnr  sub  ulro^uo  mwio  » 


propiia  ralione,  sed  formam  inquanlum 
informantom,  cl  subjoctum  inquanlum  in- 
fonnabil". 

(lontia,  (juod  n(jn  significal  aliquid  sub  Il*fuiat»n' 
I^ropri.i  rationo,  non  signilic.il  illud  :  sicul 
ille,  qui  noii  inlolligit  aliquid  sub  propria 
raliono  ojus,  non  inUlIigit  illud  :  orgo 
es.sct  di("cre  simpliciter  non  significiiro 
subjoctum. 

Ilcm,  propria  ralio  subjccli  osl  ralio  in- 
formabilis  :  igilur  nomcn  sighificans  illud 
sub  ratione  informabilis.  significal  illud 
sub  propria  rationo,  ot  ita  duo  opposila  di- 
cerontur  in  illo  scrmone. 

Vcrumtamon  proptor  argumonla,  inlelli-  Xota. 
gondum.  quod  licel  accideiis  non  sil  sine 
sujjjocto.ost  lamon  in  so  «iua}d  ini  CHsonlia, 
distinctii  ab  o.ssontia  subjivli.licol  nonadco 
porfccta,  nam  \h.'V  Ari-'  '  i  I.  Top.  oap. 
7.  //j  umni  tjenercy  est  v'<  c  tve  quid.  Siini- 

lilcr  nisi  es^ol  c      •■'•  t  dislin  '  ■  ••■  -^ 

o.s.sot  per  se  in  a..-^  ...  .ioro  a  s...  j. . . 
manifcslo   falsum  o.sl  :  quamIiU'l 
es<onliam   conlingil  sub    raliono  |     . 
inlolligorc.ololiam  signilicaro.ol  l.ilinuKlo 
inlolligcndi   corrospondol   nuHliis  sijniifl- 
candi     aUstraclus,     Alio  modo  cf 
inlolligt^rt*  isiam  osstMiliam.inquantum  in> 
formal  subjtvlum,  el  huic   inotio  iiitelli- 
gendicornvspoudolnnHlu^  licon* 


<t 


7«. 


!li- 
sic 


458 


SIIPRR  Pn/EDICAMENTA 


iiliMH  signilifaLur  por  nomen  concrctuni,  et 
abslracluni,  sed  sub  diverso  mndo  signiti- 
candi  :  sed  propler  islum  modum  signifi- 
candi  forlo  dicitur  subjeclum  cointelligi, 
nori  lanquam  intraneum  illi  inLoIlectui  per 
se,  sed  lanquam  ad  quod  depcndet  intel- 
lectus  accidcntis,  sub  tali  modo  intclli- 
gendi, 
-i.  Ad  prinuim  argumentum  principale  dico 

».^'«<a.'^""  quod  sicut  aliquid  constituit  inlellectum 
alicujus.sic  illud  significat  :  nomen  autem 
concrelum  non  principaliter  consLituit  in- 
tellectum  subjccti,  sed  tanlumexlioc,quod 
illud,  cujus  primo  intellectum  consLiLuit, 
sub  tali  modo  intelligendi,  ad  subjectum 
depondet,  et  ita  signilicat  ipsuni  :  hoc  est, 
ex  tali  modo  significandi  dat  intelligere, 
quod  non  est  significare,ut  nunc  loquimur 
de  significatione,  qucie  est  reprDescntatio 
alicujus  ex  imposilione. 

Ad  piobationem  minoris,  cum  dicitur, 
Impossibile  est  accidens  intelligi  sine  sub- 
jecto ;  dico  impossibile  esse  inlelligi  acci- 
dens  esse  sine  subjecto,  ita  quod  ly  sine 
subjecto  dicat  modum  intcllccLi.  Alio  modo 
potesl  accipi,ut  dicat  modum  actus  inlelli- 
gendi,  sub  hoc  sensu,impossibiIe  est  inLel- 


idem  habetur  per  Aristotelem  in  princ.  1. 
Physic,  cont.  5,  quod  definitum  prius  co- 
gnoscitur  dcfinientibus,  sic  in  proposito, 
poLest  accidens  cognoscieacognitione,quid 
dicitur  per  nomen,  non  cognito  subjecto,et 
ista  cogniLio  confusa  sufficit,  ut  significe- 
tur,  Ilocmodo  dicendo,posset  salvari,quod 
nomen  abstractum  significat  subjectum, 
etiam  eo  modo,  quo  concreLum,  de  quo  est 
dubium,  Videlur  tamen  propter  probatio- 
nes  minoris  supra  positas,  quod  nomen 
abstractum  det  intelligere  subjectum,  sed 
non  similiter,  quia  concretum  in  recto, 
abstractum  in  obliquo,  sicut  subjectum 
diversimode  ponitur  in  definitione  unius, 
eL  alLerius,  et  tunc  non  est  modus  signifi- 
candi  concreLus  principium  inLclligendi 
subjectum,  sicut  supra  dictum  est  ;  sed 
ipsum  quod  significatur,  propter  depen- 
dentiam  ejus  ad  subjectum. 

Si  objiciaLur  conLra  hoc  ;  quia  absLrac- 
tum  significat  formam  sub  propria  ratione : 
igiLur  non  inquanLum  dependeL  ad  subjec- 
Lum  ;  ergo  non  dal  intelligere  subjecLum. 
I.ici  potest,  quod  propria  ratio  formoe  acci- 
donLalis  est  esse  subjecLi  ;  et  ita  stant  si- 
mul.quod  significetur  sub  propria  ratione, 


ligereaccidens  sine  subjecto,  idest.sinehoc  et  sub  modo,  uL  est  subjecti.  Hoc  videtur 

quod  subjectum  intelligatur,  et  tunc  con-  probabilius,  quam  dicere  quod  modus  si- 

cedendo  illud,  potest  responderi  secundum  gnificandi  concretus  sit   principium  intel- 

proedicta,  nisi  subjectum  intelligatur,  non  ligendi  subjectum,quia  aliter  indefinitione 

ut  per  se  intra  intelleclum  accidentis,  sed  accidentis  abstracli  non  oporLetponeresub- 

ut  illud,  ad  quod  dependel  intcllectum,  et  jectuni,  quod  est  contra  Aristotelem  7.  Me- 

sic  significatur.  taph.  contex.  4.  ubi  dicit,   quod  subslanlia 

Alio  modo  poLest  dici,  quod  accidens  non  esl  primum  omnitim  definilione,  quia   in 

potesL  intelligi  sine  subjecLo,  idest,  com.-  definitione  omnium  ponitur,  et  non  e  con- 


plete  cognosci,  quia  ex  ei^dem  est  aliquid, 
et  cognoscitur  :  tamen  potest  cognosci,  et 
intelligi,  quod  dicitur  per  nomcn,  non 
cognito  subjecto,  sicut  Species  non  cognos- 
citur  quid  est  simplicitcr  ,  non    cogniLo 


verso. 

Et  cum  objiciLur,  quod  subjectum  primo 
significatur  quia  illud  primo  intelligitur 
per  vocem.  Dici  potest,quod  aliquid  primo 
intcUigi  per  vocem  est  dupliciter  :  autsine 


Aliquid 
primo  in- 
telligi  per 
vocem,  du- 
pliciter  in- 
lelligitur. 


Genere  :   lanien  cognoscitur  quid  dicitur  quo  non,  aut  primo  ex  intenlione  imponen- 

per  nomen,  sine  cognitione  Generis,   ut  tis.   Primo  modo  potest  subjectum  primo 

exemplificat  Themistius  supra  lib.  Poster.  inLelligi  :  quasi  sine  quo  non  intelligitur 

qyxodi  si  dicalur  puero,  adduc  eguum,  non  accidens.  Secundo  modo  non  intelligitur 

adducil  bovem,  sed  equum,  et  ita  cognoscit,  subjectum  primo,  sicut  primo  intelligitur 

quid  dicitur  per  nomen,  sed  quid  est  per  per  hanc  vocem,  homo,  animal,  tanquam 

Genus,  et  Differenliam,  non  cognoscit.  Et  sine  quo  non  intelligitur  homo,  sed  non 


nr. ESTH)  virr 


l',0 


prirno,  quo;ul  inlonlionom  impononlis,  vel  sermonis  :  sic  rum   album   rc»spcclu  Ulb 

prof.Tonlis.   Alitor  pol  sl  diri   ul  supra,  pnEdicali/iflr/ittm.nonsil  naliirn  sunponere 

quod  non  oportet  suhjVclum  inlolli;^!  ad  nf.si   pro  subjoclo,  dicilur  i .  ,iumsi- 

iiiU'li(rclum  acfidontis.fiuld  scilicot  dicitur  gnifirari  oi  inesso. 


per  nomon.licet  oporlcal.quoad  comploLim 
cognilionom  accidontis. 

Ad  socundum  princip.do,  concodo  quod 
torminus  illud  suppfmil,  quod  signifiral  : 
sod  non  sompor  pro  co  supponit  quod  si- 
gnificat,  .sod  Umtum  Kupponit  significalum 
pro  significato,  quando  os'  suppo.-;itio  sim- 
plox,  sicut  in  suppo.siliono  porsonali,  coni- 
muno  supponll  pro  supposilis,  ot  non  sup- 
positum  ;  quia  non  significat  supposilum. 
Ad  minorom  diro,  quod  torminus  concro- 
lus  supponit  pro  sulij(>clo,  sod  non  sulijoc- 
tuin. 


Ad  tcrtium  dicitur,  quod  esl  duplex  do- 
finitio,  una  simplicitor,  qurc  esl  1. 
(iuofl /jiii/l  esl  filmpUriler,  ul  subslintirc  : 
cl  isLa  dofinitio  Innlum  hal)el  ncnu3,  el 
DifTorqnliamquajsunl  intra  per  se  inlellec- 
tum  Spocioi,  el  de  illa  esl  m  ijfif  vera.  el 
probatio  ojus  dc  1.  Nfcl.iph.  Alia  esl  dcfini- 
lio  por  adlitamentum.  ubi  scilicol  aliqui-! 
additur  prajler  esscnlialia  dofinili,  el  (  ' 
osl  arcidonrium.  Quia  enim  accidonlia  i. .:, 
cogno.scunliir  complctc,  sinc  siiJ.'^,»,.  ^i 

dofinitio  dalur  causa  complclrn  (    _ 

haben(KT,  idoo   non  dofiniunlur  sine  sub- 


Ad  probationom  dico,  quod  linpc  ost  pfr  jocto,  sod   quia  lalis  dofinilio  augrcgal  in 

acci(]on^, Affjum  eU  iignu)n,mn  qmn  alhiim  so  aliquid,   non   do  os.sonlia  df^liniti,  il.' » 

supponat  subjoctum  ;  quia  illud  ost  natum  plus  significat.  quam   nomori  dofinili  :  el 

supponoro,  ot   tunc  si   illud  supponorof,  do  tali  non  ost  mnjor  vcra,  nec  cjus  proba- 

cssot  pncdicatio  por  so,  quia  supponorol  lio. 

(luod  natum  osl  supponoro,  sod  ost  por  ac-  Ad  quarlum  dico,  qjod  niajor  esl  falsa, 


ciderH  ;  quia  significntum  all»i,  qiiod  osl 
jiccidons,  non  ostnalum  supponoro  por  sc, 
el  rospoclu  talis  prccdicati,sodsupponitpro 
00  cui  acnidil. 


quando  quod  cxrludilur.  comparalurad 
roale  prrcdicatum  ;  lunc  onim  non  exclu- 
dilur  nisi  divcrsum  ab  eo,  rcspcclu  pnrdi- 
cali ;  quia  syncatogoromala  disponunl  sub- 


Conlra  hoc  vidolur,   quod  cuni  di<-ilur,     joclum  in  comparaliono  ad  piu«dioalum  ; 


alfjinn  oal  liqnnm,  iu  hon  signlficalur.quod 
cui  accidit  album,  o.st  ligiium,  quod  nnn 
ess(  l  vorum.  nisi  illufl,  cui  accidit  album, 
essol  illud  quod  supponitur.  el  non  tantum 
pro  quo  ;  non  onim   pofost  vero  dici  hanc. 


rospoctu  autom  prtedicali  realis,  nnn  esl 
subjcctum  divorsum  ab  accidcnlo concrelo, 
ideo  non  excludilur.  Indo  diriiur  commu- 
nitor,  quod  exclusio  non  .sempi^r  ot  fndii 
aliud  .socundum  eswnttam,  .se<I  .w.n 


//omocj/r/'//.  significaro  SocraliMu  currore,  esso,  quod   maximc  esl  verum,  resptvlu 

licot  lumio  supponat  pro  S(^cralo.  rcalis  prTodicali. 

Ad   hoc   dicilur,  quod  hiTc  piOposilio.  Ad   auflaritalo?  (!om:ii.                        ,i;. 

Mfjnm  cst  (ifjnum,  significat  lignum  ine.s.'Te  gendum  o.»;i  quod  .<             /r,  e.xi              ;. 

albo,  non  tamon  pro  .so,  scd  pro  eo  cui  ac-  milur  pro  daro  inUMIigrn\quia 


cidil,  ot  ita  dobct  inli^lligi  aurloritas  Aris- 
lolclis.  Significat  onim  quod  cui  accidil 
album,  est  lignum.  noii  limon  quo.I  sup- 
ponit,  .sed  pro  (|uo  ;  sicut  commuiiitor  di- 
citiir.quaiido  subjoctum  non  esl  natuiii  pro 
alio  .suppoiioro  rospcctu  pmMlicali,  quam 
pro  hoc,  dicimus,  quod  praMliratum  signi- 
ficaturhuic  iiios.so.ut  Iiii'  /jomorM/Ti'.(iuod 


coiilr.irius  sibi  I.  N! 

.Vd  auclorilalcm  Xi . 
do  hominr  alh  >,  ol 
prop,KSuit  dubil.  ■  i   ui  j 

luli,  illa  cnim  .miui  i.ntin    - 
den.<«,  R«vund'">  • ' 

Con*'" '  ••      ..  ■ 

idoni  oi.  qu.^I 


lur 


i  acci- 


cM»'/c/r,  sigiiilicatur  iiiosso  supposilo,  lirel     co..  .   vel   .    .^     ,., 

hoc  non  haboatur  ox  primn   sigiiilicallono     quo  dic-ilur  nfbum.   ul  do   h.>mine,  do  oo 


icn 


SUPEIl  PK^UICAMENTA 


dicelur  intorprelalio  ojus,  scilicel  albedo, 
et  concornens,  quod  non  videtur  verum. 
ilic  polesL  dici,  quod  illa  non  est  interpre- 
latio  albi,  quia  album  lanLum  signilicat 
formam  sub  uno  modo  signilicandi  scd  hoc 
lotum,  aWedo  ul  cuncernens,  significat  for- 
mam  sub  duobus  modis  oppositis  ;  quia 
albedo  signilicat  formam  sub  uno  modo,  et 
ut  conceniens  dicit  alium  oppositum  mo- 
dum. 

Si  auLem  quaeralur,quoe  est  inlerprelatio 
hujus  nominis,  albiDn,  non  est  possibile 
dari,  nisi  per  aliquod  nomon  :  posset  for- 
ma  lamen  significari  sul)  uno  modo  sigiii- 
ficandi,  quod  non  osl  possibiIe,forLe  addiLo 
hoc  modo,  ul  concernens,  eLc. 


Quando  alferum  de  allero  prcedicalur,  ut  de 
suhj^clo :  q^icBciincqite  de  eo  quod  prcedica- 
tur,  dicuntur  :  omnia  h(xc,  et  de  suhjecto 
dicuntur,  elc.  Cap.  3 

QU/ESTIO  IX 

Utrum  hsec  rcgula  sil  vera,  Quondo  alterum 
de  altero  prcedicatur,  etc. 


Conimb.  Compl.  Merinero,  Ruviiie, Fuente,  Rodri- 
guez,  et  coinmuniter  recentiores,  cap.  de  regu- 
lis  Prcedicamentorum . 


1.  Quod  sil  falsa  videtur  ;  quia  animal  est 

taprlncf-  pi^^L^dicalum  de  liomine,  et  album  de  ani- 
paiui.  jj^r^ii  .  gpipy  album  de  homine  :  secundum 
istam  ergo  raLionem  Lenorot  hasc  conse- 
quentia,  animal  est  album  ;  ergo  homo  est 
albus  ;  ct  tamen  videLur  esse  fallacia  Con- 
sequenLis  :  similiLer  anLecedens  potest  esse 
verum,  sine  consequente. 

iLem  per  hanc  rogulam  sequereturjS^wis- 
tanlia  est  generalissimum,  igitur  animal 
esl  gLneralissimum. 

ILem,  si  quid  priiedicaLur  de  prsedicalo, 
pracdicaLur  de  subjecto  :  sed  pricdicatum 
prgedicatur  de  praedicaLo,  quia  prsedicalura 
est  praedicalum  ;  igitur  praedicatum  prae- 
dicalur  de  subjecto  ;  igitur  subjectum  est 
praedicatum. 


Ad  oppositum  est  Aristotcles.  2. 

Ad  quaestionem  dicondum,  quod  rcgula  nlo^^ejus 
cst  vora,  quando  illa  tria  sumuntur  in  eo-  «^pof^ino. 
dem  gonore  essonLialiLerordinaLa,quidquid 
pnedicaLur  cssonLialiLer,  sicuL  liic  sumiLur 
pj^xdicari,  de  praedicato  essentialiter,  prae- 
dicatur  de  subjeclo  :  cum  hoc  etiam  intel- 
ligcnda  est  regula,  quando  praedicatum 
inLermodium  non  variaLur  in  comparatione 
ad  praedicatum  de  ipso,  et  ad  subjectum, 
do  quo  prsedicatur. 

Por  primam  conditionem  solvunLur  duo 
prima  argumcnla,  quia  album,  ct  genera- 
lissimiwi,  non  praedicanlur  de  animali,  et 
substantia  essenLialiter.Similiter  secundum 
fallit  penes  variationem  praedicati  intcr- 
medii,  quia  sic  arguendo  ut  il3i,est  fallacia 
Accidentis. 

Ad   tertium  diciLur,  quod  regula  debet  Argumen- 

.,,,..,  ,.        .     .         ,       .       .    ,      ,.       torum  so- 

inLelligi  ae  prxdicari  signalo   m   mtentio-  lutio. 

nibus,  in  fundamentis  vero   de  prsedicari 

exercito.  ArguiLur  auLem  in  intentionibus 

cum  esse,  por  quod  exercetur  praedicatio, 

ideo  non  tenel  consequentia. 

ConLra  hoc,secundum  omnes  condiLiones  3, 
isLas,  liaec  consequenLia,  animal  est  subs-  ^^u^fj^a' 
tanlia  :  igilur  homo  est  subslantia,  esset  expositw. 
bona,  quia  hic  sumuntur  tria  essentialiter 
ordinata  in  eodem  genere,  nec  variatur 
praedicatum  intermedium,  eL  arguitur  in 
primis  intentionibus  deproedicariexercito; 
sed  ista  consequenLia  non  valet  :  igitur 
onmes  praedicLae  conditiones  non  salvant 
veriLaLem  regulae.  Probatio  minoris,  quia 
sequiLur,  asinus  esl  subslanlia  ;  ergo  ani- 
mal  est  substantia,  cL  non  sequitur  igitur 
homo  est  substanlia  ;  quia  illa,  Homo  esi 
subsiantia^  est  anLecedons  non  convertibile 
isti,  Animal  est  subslantia  :  igitur  e  con- 
verso  arguendo,  est  fallacia  Consequentis, 
a  positione  consequentis,  et  a  propositione 
IialDcnte  plures  causas  veritatis  ad  unam 
illarum. 

ILem  nulla  consequentia  tenet,  nisi  in 
virtute  Syllogismi  ;  sed  si  haec  reducatur 
in  Syllogismum,  cum  homo,  et  substantia, 
faciant  conclusionem,  erunt  extrema,  et 
animal  medium.  Facto  igitur  antecedente 


i 


I 


oi'.i=:sTi<>  i\ 


101 


priori  pro  mrijoro,  erit  .Syllogi.sriius  in  pri- 
ma  figura,  halien.s  inajoroin  partifulareni, 
qufR  non  vaU't  in  quiiiusrumqiie  lerminis, 
quia  forina  argiiciifli  iii  omnibus  cst  ea- 
dein  :  igitur  noc  consoquenlia  prius  va- 
luil. 
Itom  forma  arj?uenfJi  oadom  est  in  ossen- 


dici,  quod  non  sequilur  formaliler,  nniinat 
est  subslantin,  igitur  hfmo  e$t  snbstantia  ; 
sicul  nec  .sequilur,   suhstantia  est  afba  : 
igilur  animnl  ;  quia  ex  .siyTjificatione  ser- 
inonis,  utrobiquc  anloceden^  eodem  modo 
so  liabel  ad  Consoquens. 
Sed  ad  qurcstionem  nunc  esl  dicendum,        5. 
lialibus  prandiralis,  et  non  essentialibus,     quod  regula  esl  vera  ;  quia  per  .se  dalur  ^^firl*. 
quia  consoquonti:i   Ifnot  ox   .sijjrnificatione     (io  secundis  intentionibu.s  :  sicul  Logicus 
proposilionum,  si(Mil  et  .Syllogismus  :  per      dobet  loqui,    el    sum«'rido  pra^ilirnri  pro 
hnnc  aulcm,  Aniinal  estsubatantia,  iion  si-      prio,  quod  est  prtr  alio  diri,  l;inc  tanlum, 
gnifiralur    mnjor   idonlil.is    exlromorum,      et  non  plus  siirnififatur  per  rei^ulam,  quod 
qiiam  por  hanc,  ,l/i///i/'/^  e.s7  rt//^<o/»  ;    i;i,'ilur     esl  prius  priore  est  prius   posleriorc,  vel 
ox  sii,'ni(lcalione  sermfniis,  non  plus  sigiii-     quod   est  superius  superiore  esl  superius 


ficatur  pnEdicalum  unum  C5.so  idem  homi- 
ni,  quam  aliud . 

Si  (iicatur,  quofl  esse  osl  unio  oxtremo- 
runi,  ol  i'k'()  l  ilom  unioncm  dicil,  qualis 
dcborelur  oxtromis,  ot  ila  major  idonlitas 
significatur  hic,  auimal esl  sub>tantia,quam 
hic,  animal  eal  alhum. 

IIoc  non  videlur  e.sse  vorum,  quia  lunc 
omnis  propositio  dc  incsso  simplicitcr,  si- 
gnificaret  .sc  esse  lalein,  ol  oinnis  proposi- 
lio  dc  ino.s.s§,  ut  nunc,  significarot  se  osso 
de  incsso,  ul  nunc.  Et  ila  oxponendo,  o.sset 
nugatio,  ut  hic,  homo,  ut  nunc,  est  alhus, 
et  hic  essel  repugnanlia  inloIlocluum,/jo/Mo 
simpliciler  esf  a'hus,  rel  neressario,  quod 
nun  videlur  probahilo.Simililer  hic  o.s.sot nu- 
gatio,  honto  necessario  est  animai,\e\  sem- 
per  csl  animal,  ot  hic  es.set  n^pugnantia  in- 
tellectuuiii,  /iomo,ut  nunc,  est  animal,e\.  si 
hoc.igilur  opposilum  unum  diminuorctal- 
lerum,  et  ila  in  Iiac  consequonlia,  homo,  ut 
nunc,  est  animal  ;  igitur  hnmo  esl  animal, 
e.s.s(4  fall  icia  s^vundum  qiiid,  ad  siinplici- 
l(«r;  hic  simililcr,  animal  neccssario  est  al- 
bum,i;jitur  anma!  est  atbum.el  ila  ad  illam 
de  neccssario,  non  sr^querelur  illa  dc  iiies- 
so,  in  omnibiis  termiiiis.  oiiod  cons(V|iuM»- 
lia  noi^\:\W:\l,anin)ahiecessarto  est  albu  n, 
igituranimal  est  a//>M//».palol  per  .Vrisl'>te- 
loin  2  rcriher.cap.^.quia  (luamio  csl  oppo- 
silio  iu  aljrclo.no;!  lon<>l  a  c(i!i''mciis:id  di- 
visa:  similiter  sl  valc!  .crg"  [uens  non 

ponit  inlollrclum  op[)Osiluin   Anlecodonli. 


inferi(jre  :  cujus  verilas  nulli  dubia  e>l, 
et  ita  convenienler  ponilurul  rcgula:  quia 
ejus  vcrilas  omnibiis  est  noLi. 

Si  autem  dicalur.  quod.Vristoleles  exem- 
plifical  de  rebus  primx  in'.entionis,  quo- 
modo  igilur  arguendum  osl  in  illis,  secun- 
(liim  hanc  regulam?  I)ico,quod  Ar  ^ 

sic  oxomplificat,  ul  homo,  de  quodam  ho- 
niino  pniMlicalur:  nnimal  vero  de  hominc: 
crgo  ot  do  quodam  homine.  ubi   sig:iifica- 
tur,  anfma!  os.sentialiler  prrdicari  de  ho- 
mine.   Si   aulem  debeat  exerceri  isla  pnr- 
dicatio,  cum  hoc  vorbo  est,  oportel  a*!   ar- 
guonduin  secundum  rt^gulam,  niolificarc 
coMiposilionem  per  aliqui(|,quod  nolel  pnc- 
dicatum  pncdicari  de  subjeclo,sicul  hicsu- 
niilur /Tav/iVflr/,  el  lunc  sic  esl  arg;.  .. 
dum  :  homo  per  se  primo  modo  esl  animnt, 
qui  lam  hmno  jter  se  primo  i/i«xA*  r</  h>tmo, 
vel  essentialiter ;  igilur  quidam  hnmo  jter  se 
est  animal.Si  uulem  aLsoluto  argualur.  Ah- 
mal  est  sul)stantia,  igitur  A"//io.nihil  ex   • 
milurin  antiH-edenle^iuod  nominel  ibi  \)r- 
liilem  liujus  n'irul;e  ;  quia  pt>T  oi»^    ' 
U\  non  sigujlicalur  pnrdicaluin 
idesl.  cssesubjivlo  prius.vcl 

Si  aulcin  diciitur,  quo«i  .\t 
absoliiU»  (•(miposilioinMn.  dic! ..  .  .  ..  .   ;^.i- 

dam  enim  homo  et  homo  esl,  el  fin  -n  .•/  -./ 

dico.  quod  intelllgit  pT  <»>     :■ 

pre^sit  priiis  in  •<»-Miti 

rcndo,  animal  •> 

.HC(]uens  csl  iiil>  1  stvunduin  pr » 


Pniplor  Iros   rationes  princip;iU\s  p<»lesl     ccdcns. 


m 


A(l  aryu- 
vwnld. 


Ad  (luo  argiinieiil;»  coiilra  respousioncin, 
palcl. 

Acl  lcrlium  dico,  quod  rcspcclu  subjccli 
privdicaluni  esl  pncdicalum,  lantum  prae- 
dlcalionc  signnla ;  scd  prx^dicalum,  res- 
peclu  pra^licali.esl  i^rirdicalum,  pncdica- 
lione  cxercHa  liuilum :  regula  aulem  cst 
inlelligonda  fttraquc  pra^dicatione  unifor- 
mitcr  sumpta. 

Si  arguatur,  hacc  tcnet,  Animal prxdica- 
tur  de  homine,  ubi  esl  prLedicatio  signata, 
et  quidam  homo  per  se  est  homo,  ubi  est 
I)ra>dicatio  exercita ;  crgo  quidam  homoper 
se  est  animal. 

L)ico,quod  hvec, Animal  prxdicatur  de  ho- 
mine,  est  pcr  accidens  :  non  tamen  animal 


SUPEK  PiJ.EDICAMKNTA 

ne,  et  5.  Mctaphysic.  similitcr  text.  com. 
20. 

Item,  diiplum,  et  dimidium  sunt  Quanti- 
lales  pcr  se,  et  llchitiva.Similitcrproprium 
est  Qualitati  simile  vcl  dissimile  dici ;  et 
secundum  Quantitatem  a^quale,  et  ina3- 
quale  :  ergo  hasc  sunt  in  illis  Gencribus, 
et  sunt  per  se  rclativa,  per  Aristotelem  cap. 
de  Qualitale,  et  cap.  de  Uclatione. 

Consimiliter  arguilur  de  multis  aliis  re- 
lativis. 

Item,  motus  videtur  esse  ingenere  Quan- 
tilalis,  et  in  genere  Actionis,  vel  Passionis. 
Primum  probatur  per  Aristolelem  5.  Me- 
laph.  text.  c.  18.  cap  de  Quanto,  Tempus 
esl   quantitas  per  motum ;  igitur   motus 


veritas,  sumendo  uniformiter  proedicatio 
nem  exercitam. 


1. 

Arrjumen- 
ta  pro  par- 
tc  affirmu- 
tiva. 


pniedicalur  secundum  accidens,  el  est  vera     magis,  et  tempus  est  per  se  species  quanti- 
pro  pra^dicalione  exercita,ilii  utrobique  est     talis,  quia  est  quinta  species  quantitalis 

continuae,  per  Aristolelem,  igitur  magis 
moLus  est  species  quantitatis.  Probatio  se- 
cundi;  quia  omne  vere  praedicatum  in  abs- 
tracto  de  aliquo,  estidem  essentialiter  illi: 
hsec  est  vera,  Passio  estmotus,  et  Actio  est 
motus ;  igitur,  etc.  Probalio  minoris,  hsec 
per  se  est  vera,  Patiens  movetur ;  ergo  pas- 
sio  esL  moLus. 

Ilem  per  AristoLelem  5.  Physic.  loxt. 
com.  4.  et  inde.  Motus  accipit  speciem  a 
termino  ad  quem  :  igitur  similitcr  et  ge- 
nus ;  sed  per  se  terminus  motus  est  in  tri- 
bus  Generibus,  per  Aristolelem  ibidem 
text.  com.  9.  et  inde,  scilicet  Quantitate, 
Quaiitate,  et  Ubi  :  igitur  moLus  est  per  se 
in  illis  tribus  Generibus. 

Si  dicatur,  quod  motus  sequivoce  est  in 
illis  tribus  generibus.  Contra,  motus  dici- 
tur  de  alLeraLione,  et  augmentatione,   et 


Biversorum  generum,  et  non  sabaUernalini 
posilorum  diversce  sunt  species  et  di/feren- 
rentia,  utanimalis  elsciinlix,  etc.  Gap.  4. 

QU/ESTIO  X 

Ulrum  hxc  reqida  sil  vera,  Divcrsorum 
generum,  etc. 

Aristot.  hic,  ell.  Melaph.  43.  e<  1.  Topic.cap.i3. 
Averroes  et  Aiiimonius  hic,  Ruvius  in  cap.  3.  de 
regulis  qucesl.  1.  Goiiimb.  explanat.  ejusdem  cap. 
Valera  lib.i.  dist.  5.  arlic.  1.  qua^st.  i.  Rodri- 
gues  in  Antopra'd.  Scoli  quoest.  10  art.  i.  Gur- 
sus  Garmelilanus  dub.  2.  in  cap.  de  Regulis,  et 
communiter  expositores. 

Quod  sic  videLur  :  corfms  esL  in  genere 


SubsLantiae,  per  Porphyrium,  cL  in  genere  loci  mulatione,  secundum  idem  nomen,  et 

Quantitas  per  Aristotelem  cap.  de  QuanLi-  eamdem  rationem  essentialem,  sciliceL  ac- 

tale.  tus  entis  in  potentia  inquantum  in  polentia; 

Item  fignra  est   in  genere  Quantitatis,  quse  est  ratio  ejus  per  Aristotelem  3.  Phy- 

quia  Geometer,  qui  per  se   tantum  consi-  sicorum  cont.  6.  igitur  univoce. 


derat  quantitates,  per  se  considerat  figu- 
ram,  el  figura  est  in  genere  QualiLaLis,  per 
ArisLotelem  cap.  de  QualitaLe. 

Ilem  scientia  per  se  esL  in  genere  Quali- 
tatis ;  quia  est  in  prima  specie ;  et  est  per 
se  rclativum,  per  ipsum,  cap.  de  Relatio- 


Ad  oppositum  est  AristoLeles. 

Item,  quae  differunt  in  priore,  differunt 
in  posLeriore  ;  igitur  quse  differunt  genere, 
differunt  in  quoiibet  posleriore  :  et  nihil 
idem  est  in  Generibus  diversis  generalis- 
sirais. 


Qr/EsTh>  \ 


463 


Ad  qu.xMlionom  dicilur,  quod  i'Jem  dici- 
lur  mullipliciler.ul  di'  ilur  i.  Top.  conl.  5. 
genero,  specio,  et  numero  :  el  idein  nu- 
mero  Iripliriter,  accidLMile,  proprio,  el  de- 
finilione  :  et  in  5.  MeUipIi.   texl,   non   ha- 


Ad  secundum  dico,  quod  b<>c  nomcn.  /?- 
gura,  e.st  uno  modo  ^^  :i 

lcrminalxim   lini-iH,  el  aic  ual  la  gcut-rv) 
Quanlilati.s.   Alio  raodo   si  ■     *  i 

clau.sioncm  lincarum,  sive  l'  :, 


l/ninii  mul- 
lif>lii  itrr 

f/iritiir. 


bo[jl(;  com.  dicitur,  quod  vlem  sccunduin  sc     el  .sic  csl  in  quarla  .six^i  ic  Quauuui  ;  uude 


dicilur  lol  niodi.s,  quot  modis  unuui  secun- 
(Jum  sr,  .scil.  numoro,  .specio,  gt;nore,  ol 
proportiono  ;  et  ifJem  proporliune,  ct  iilem 
numero,  quo  ad  duo.s  modos,  scilicet  iJem 
accidente,  elproprio,  potost  csse  in  diver- 
sis  Generibus,  quia  animal,  el  cohr,  sunl 
idem  proportiono,  quia  liujusmodi  idonli- 
las,  c.st  in  similiter  se  habere  :  .sicut  enim 
color  so  habet  ad  albedin(?m,  ita  animal  so 
habet  ad  homincm.  Simililcr  Socrat<JS  et 
alhus,  idem  sunt  accidcnte ;  Socralcs,  et 
disciplina  perceplibile,    vel  risibile,   sunt 


qualil.-ite{  quarloi  s[)eciei,  dicuiilur  quali- 
talci  circa  Quantilalem. 

Ad  aliud  dicitiir,  quod  relaticincs  sunl 
pcr  RC  in  gonere  llelationii  :  rclaliva  vero 
possunl  6.SSC  res  aliorum  £r-n"r:i:n.  nn\-\ 
illa  sunl  relaliva,  in  quii 
tio,  et  illa  sunl  res  aliorura  gonerura.  I'er 
hoc  dicilur  ad  orania  illa,  quod  liccl  sinl 
relaliva  :  tamen  non  sunl  in  gonere  Hela- 
lionis,  sed  in  aliis  Generibu-s, 

Contra,  concrelura,  el  abstractum.signi- 
ficant  iilcm  e.vsealialili:  ir  sunl   in 


idom   proprio  :  el  sic  (.'adem   manifeslum     eodem  gonere  ergj  si  rtdaliou-.-.s  sunl  pcr 
est,  quod  sunl  in  divcrsis  gcncribus.  Idem     se  in  genore  Uolalionis,  el  relaliva  orunl 


specie,  vol  fjrnere  nullo  modo  cst  in  divor- 
sis  Generibus  genoralissimis;  vel  quibus- 
cumquo  non  suballornis,  ul  Spccie.s,  vel 
Uirferenlia,  nisi  forte  idcm  fjoicrc  supr- 
riore,  in  diversis  Goneribus  inferioribus. 
Quod  aul(Mn  idem  specie,  \c\genere  infe- 
riorc  non  sit  in  diversis  Goneribus  supc- 
rioribus  non  suballornis,  ul  Spocics,  vol 
DilToronlia,  viilolur  manifoslum  ;  quia  ad 
cs.seiitiam  .Spocioi  porlinot  Gcnus;  orgo  si 
idem  specie;  vol  (jcnere  inferiore,  esscl  in 


Con.soquon'ia  palot ;  quia  cadera  esl  Cison- 
l'a  ojiisdem  gcncris,  cura  ens  socundura  se 
dividalur  in  dccem  gcnera.  llem  si  rcla- 
liva  non  e.s.sonl  in  gcncre  Helationis,  nihil 
detorminalura  in  cap.do  Adaliquid  in  1'ra;- 
dicamenlis,  convcnirol  alicui  in  illo  ge- 
nere,  el  ita  ad  doterminandum  de  illu  ge- 
ncre,  cs.scnt  omnia  im[)crlinonlia,  qu.x'  dc- 
torminanlur  ibi.quod  videlur  inconvcnicni. 
Prima  consoquontia  palol,  nec  cnira  prima 
dofinitio  .\d  aliquid,  ncc  secunda,  quaui 


diversis  Genoribus  suporioribu^  illa  arabo     AristoloIe.s  approlwl,  nec  aliqua  proprieUis 
Gencra  cs.sonl  do  ojus  cssoiilia;  igilurillud     quam  ponit,  convcnircl  rtdalionibiLH,  sed 


Afl  iin/u- 
tnentii. 


non  cssot  idcm  cs.s('nliaIilor,  qui;»  duo  Ge- 
nera  n(m  suballorna  divor.sam  (\s.sonliam 
prjrdicanl. 

Similitor  I)i(Toronli;i,  (Miiu  (Miioro,  i.icit 
unum  c.ssonli;dit'T,  sod  cum  divor.^is  Go- 
ncribus  non  suballornis,  nihil  idom  facil 
cssontialitor;  igitur,  olc. 

Ail  priinum  argumonlum  dicil  Albcrtu.s, 
quod  r  )r;H(.f,  ut  dicit  naturam  nptam  ad 
n^cipiondum  Ires  dimensionos,  csl  in  go- 
ncre  SubstanliiP  ;  ul  nominal  ipsas  tres  di- 
monsionos,  osl  in  gonon»  Quanlitalis.  Pri- 
mum  palot,  «luia  natura  incorponM  dicilur 
subslanlin,  cui  ropuguat  rocipore  dimon- 
sioiios. 


tanlum  rolalivis,  quaj  per  bypolho.sira  non 
sunl  in  gonoro  Uolali^::    . 

hloo  iM>losl  dic',  quo»i  per  80    ridaliva 
sunt  in  gonero  IJ  \ 

uliorum  sunl  in  ai.;.^  (•  > 

(licotur  p')sl  :  el  ila  nihil  r 

osl  ptM*  .so  ndnlivuui,  '■• 
noris  ;  5riV«/<rt  crgoa.^ 

i/Ti'fii>riM,lii  ni  !i  itii?n!ri    in.!iti<    it  .n  I    "^     ■ 
1; 


80  n  >. 

Ad  aliud 
tiium,  sunl  per  se  iu  . 


i.el  <■ 


4CA  SUPER   nj.EniCAMENTA 

Quanlilalis:  n(\' lioc  dicil  Arlslololos,  licol  jyr  se.  Subjoclum  aulem,  et,  accidens,  si 

illud  cui  inosl  duplum  pcr  so,  ul  duo,  sit  sint  unum  numero,  lioc  cst  per  accidens, 

per  se  quantitas  ;  quia  nonoportotaccidens  ot  non  per  se,  et  ila  de  illis  non  inlelligit 

esse  in  eodem  gonere,  vel  specie,  cum  suo  istam  consequentiam  tonere. 

subjoclo.  Simililer  do  xqmli,  et  ina?qua'i,  Ad  aliud  dicitur,quod  regula,  Si  opposi-       6. 

simili,  ot  dissimili  diccndum,  quod  sunt  (um,  elc.  tenet  de  contrariis  in  seipsis,  de 

rolativa  per  se,  sod  In  genere  Quantitatis,  contradictoriis  e  conlrario,  ut  dicilur  se- 

vel  Qualilatis  sunl,  non  ut  specics,  sed  ut  cundo  Top.  Unde  non  csl  argucndum  co- 

propria,  ut  patot  por  Aristotolcm  inullima  dem  ordine  affirmative,  el  negative,   sine 

proprietate  Quantitatis,  ct  Qualilalis.Possi-  fallacia  Consequenlis  :  sed  est  argucndum 

bilc  autem  cstde  mullis,  esse  in  uno  gc-  ex  opposito  prsedicati,  ad  oppositum  sub- 

nerc,  ut  species;  in  alio,  ut  propria  ;  quia  jecti.Arguitur  aulemsic,  Non  homoeslnon 

risibile  est  in  gcncrc  SubsLantiyc,    ut   pro-  qualitas;  ergo  homo  est  qualitas,  quse  con- 

prium  ;  in  Qualitalc,  ul  species.  sequentia  non  valet. 

5.           Ad  Arislotelis  auctorilatcm  dico,   quod  Contra,  arguo  e  contrario  sic,  Non  homo 

dicit,  cap.  de  Qualitate,  Si  conlingit  idem  cst  non  qualitas  ;  ergo  qualitas  est  homo, 

esse  relativiim,  ct  qicalc,  nihil  prohibel  hoc  et  si  hoec  est  vera,  igitur  et  hsec,  Ilomo  est 

sic  idem  annumerari  in  diversis  Gcneribus,  qualilas,  per  conversionem.Similiter  trans- 

quod  non  est  iicm  essentialiter.  ponendo  pnemissas  :  igitur  non  qualitns 

Ad  aliud  de  motu  dicctur  postea.  esl  non  homo,  et  uUerius  ;  igitur  homo  est 

Contra  positioncmper  Aristolelcm  5.  Me-  qualitas,  e  contrario  igitur,  eLc. 

taph.   c  Milcxt.   12.  Unum   numero,  infert  Ideo  dicitur  aliter,  quod  homo  et  homo, 

unum  specie  :  accidcns,  et  subjectum,  sunl  non  opponuntur,  uL  sunt  termini  infiniti, 

unum  numero,  pcr  responsionem,  et  sunL  et  fmiti ;  sed  ut  non  homo  est  terminus  ne- 

in  diversis  geueribus,  igitur  idem  specie  gaLivus,  et  isto  modo  conclusio  non  sequi- 

potest  csse  in  diversis  generibus.  tur  in  Syllogismo  expositorio. 

Ilem,  arguitur  per  Syllogismum  exposi-  Contra,  ut  est  terminus  infinitus,  dequo-       7. 

torium  in  tcrlia  figura,  scilicet,  iste  asinus  libet  dicitur  hojuo,  vel  7ion  homo,  et  de 

est  non  Qualitas,  iste  asinus  est  non  homo:  nullo  eodem  ambo  ;  ergo  sibi  ut  sic,  con- 

ergo  non  homo  est  non  qualitas,  sumendo  tradicunt. 

in  prasmissis  utrumque  extremum,  ut  esL  Item,  negatio  infiniLans,  cL  ncgans   tcr- 

terminus  infinitus  :  ct  sic  concludcndo.Scd  minum,  non  differunL  quoad  significatum, 

si  oppositum  de  opjwsito,  et  p^ropositum  de  quia  utrol)ique  negatur  significatum  ter- 

proposito,  per  Aristotelcm  2.  Top.  cap.  12.  mini  finiLi. 

ergo  homo  est  qualitas  in  absLracLo,  denul-  Aliter  dicitur,  quod  in  paralogismo  ex- 

lo  pra^dicaLur,  nisi  quod  cst  ejusdemgene-  positorio,  est  fallacia  Accidentis,  quia  me- 

ris ;  igitur  homo  esL  in  genere  QualiLatis,  dium  variatur,   quia  primo  sumitur,  iste 

et  est  subsLanlia  ;  igitur,  etc.  lloec  raLio  po-  asinus,  quantum  ad  differentiam  compleli- 

test  fieri  communiter  ad  osLcndendum  o;n-  vam,  per  quam  esL  in  specic,  qua  distin- 

Dcm  affirmativam  esse  veram.  guiLur  ab  homine.  In  alia  isle  asinus  est 

Ad  primum  isLorum  potest  dici,  quod  non  qualilas,  sumitur  secundum  formam 

AristoLelcs  context.  7.  prius  distinguit  mo-  subsLantise,  in  qua  convenit  cum  homine, 

dos  unius  per  accidens,  et  postea  unumper  et  distinguitur  ab  omni  quod  est  alterius 

se  dislinxit  in  illos  modos,scilicet  «u?nero,  generis. 

et  specie,  etc.  et  cum  subdit  context.  8.  et  Contra,  consimiliLer  poLest  alibi  argui, 

inde,  unum  numero  inferlur  unum  specie,  ubi    non  polest   defectus  assignari   lalis, 

intelligit  tantum  de  uno  numero,  ut  prius  ergo  nec  est  hic  per  se.  Consequens   patet 

illud  posuit,  scilicet,  ut  est  modus  unius  per  ArisLoLelem  2.   Elenchorum,   cap.  2. 


01  i:sTi()  XI 


VtT, 


1(1- 


Omniiiin  oralioniim,  qnoi  sunl  propter 
idetn,  eadem  solutio  est.  Aiile<'<'(Jeiis  palel ; 
quia  si  ar;^u.'ilur  sic,  Allicdo  e.sl  non  itoino. 
Albcdo  c.sl  non  asinu.s ;  igilur  non  a.sinu.s 
cst  non  homo  ;  igilur  liomo  ost  a.sinus,  Ali- 
tcr  potc.st  (lici  concessa  conclusiono  Syllo- 
gismi  exposilorii,  quod  non  sequilur  ultc 
rius,  igilur  liomo  osl  qualitas  ;  ncc  otiam, 
igilur  quaiiLis  liomo.  Quod  autem  dicitur 
in  2.  Top.  c.  2.  in  conlradictoriis  lenet  o 
conver.so  :  manifeste  dicilur  dc  con.sciiuen- 
lia,  non  dc  priodicatione. 

Item,  ista  regula,  Si  o/ipoxitum  cle  oppo- 
silo,  elc.  tanlum  intelligeiida  osl.  inontra- 
riis  :  vol  si  in  contradictoriis,  inlelligatur 
(lo  pnedicatitmo  e  contrario,  hoc  lotum  ve- 
riim  est,  si  in  Anlecedonle  ost  pncdicatio 
pcr  so,  vel  ad  minus  univcrsalitcr,  si  sint 
lormini  communos;  ]io(!  dico,  pro  conver- 
sionc  univorsalis  aflirmativic  per  contra- 
posilionem  :  nunc  aulom  quajcuiuquc  con- 
clusio  sil  illata  pcr  Syllogismum  cxposito- 
rium,  nc<nio  condudilur  osso  vera  pc^r  se, 
ncqiic  univorsalilcr,  el  ideo  nullo  modoso- 
qiiitur  opposilum  prredicari  do  opposito, 
ncquc  in  soipso,  ncquo  in  conlrario,  olc. 


Ei>nm,  <,u(U  sccunilum  uullain  cumptexionem 
dicunlur  :  siinjulum  aul  suhstantiam  sifjni- 
fical,  aut  fpimtilalem,  aut  fpialilalcm,  aut 
ad  alif/uidf  aut  m/»i,  nut  quando,  aut  silum 
es!(c,  aul  hnbcre,  aut  facere,  aut  pati,  ctc. 
r,;ip.  fod. 

QU /KSTIO  XI 

Vtrum  sint  tantum  dccrm  gencralissima 

I).  AuKi^l.  '"'>•  !'*•  <'iil'''j-  1>.  ThoinnB  ;;.  M^t. 
lcct.l.  et'A  y/iy».  lect.  .».  Avic^-nnn  7.  .'/  '. 
IXiclor  i/J  -i.  distimt.  \\\.  Plotiimt  li'>.  i.  En- 
iinudd  t).  cap.  HW.  Scali.i;or  cjrercit.  (Ji.  Okam 
quodtih.  fS.  q.  2i.  Mayron  hir,  pat»u  8.  Fon- 
«•<n.  .Mtt,  c.  9.  r.iiriniH  ''  .   '      " 

dic.  qiiirat.  2,  arl»  :t.  II>i. 

1?  Uuvitia  (/.  4.  iM  <"«!/».  \,  de  jwifitic.  HtHlr  -. 
q.  uiiic.  1«  Piivdir.  .Scoti  ttrt.  l\.  Cir»'ii  (Inr- 
inflil.  di.ifi,  II.  quiitt,  ult  duh.  i.  M.Mn.or.  /i<*. 
ili$l>.  unic.  q.  I  .\vi'rsa  qwvnt,  10.    l.eg.  jcc/.    II. 

tjiiod  iionvidolur:  Knsdividilur  in  suli- 
slanliam  cl  accidcns,   in  ali"oIulum  ct  r-  - 

Toiii    I . 


peciivum,  in  on.s  per  se,  cl  in  cns  in  allo  : 
."'I  lanlum  osi.  !inuin  gonerali-^irnnni  ons 
abs(dutum,  vel  ons  pcr  se.  vf  Ja; 

igiiur  lantum  est  unum  i  imcnlum, 

quod  esl  »ccidon.s,  igilur,  otc. 

Ncgalur  consctjuonlia,  quia  en^  per  se. 
esl  univocum  omnibus,  dequibus  dicitur, 
et  ita  fX)tosl  c.s.se  unum  genu.s  :  ens  perac- 
cidcns,  vel  in  alio  nou  osl  univocuni  aliis 
quibus  convonil. 

Conlra,  siunum  o]  >tm  diciiur  mul- 

tifdiciler,  cl  rcliquuui,  ptr  Arislolelcm  I. 
Top.  cap.  12.  ot  vorillcatur  illud  io  omni 
genere  opf/osilonim  ;  si  igiUir  ciis  in.sub- 
jccto  sil  u?quivocum  ad  novem,  non  ens  iu 
subjecto  orit  juquivocimi  ad  lil.  el  ita 
orunt  18.  gcnoralissima. 

Ilcm,  dato  quod  accidons  sil  aequivocuni 
novem  Gonoribus,  soqui.ur  qutnl  non  plus 
convoniant  accidontia  in'erse,  quam  unum 
oorum  cum  substantia  ;  quia  utrobique  eil 
tanlum  convenicntia  in  aliqua  voce  sequi- 
voca  :  igitur  non  eril  convcnienlior  divisio 
enlis  in  subst<inliam,  el  acoidens,  quam  in 
(>ns  qiiando,  el  in  ens  non  quandu  :  quia 
iilrobiquo  unum  dividons  esl  unum  geno- 
ralissimum,  et  roliquum  dividoiis,  ax]ui- 
vocum  ad  alia  novom  (Jencra. 

Soquitur  otiam,  qu(xl  non  sil  <iifn.;<*ns 
divisio  ontis  in  substaniiam.  el  u  is; 

(juia  acciJens  cum  siticquivocum.sumilur 
pro  aliquo  signiticato.  et  ita  fiet  diviiio, 
taiitum  in  duo  genorali.ssima. 

Il(>ma(I  priMciplo.  ^Morf  p-*r  $up'rabuH' 
danliam  dicitur,uni  soli  ct»  por  PriS' 

cianum.  hujusmodi  esl  goncralis^imum  ; 
igitur  tanliim  unum  ost  gonoralissimum. 

Ilom,  f».  Topic.  loxl.  I.'>.  lyinnis  a 

/  "  ad  MHum,  tiuoU  tst 

prius  I  Ila 

•'i"!iM- '!.    .iiiia,    .;  .:u;:ii     \r.ni% 

:llis;  ^cd  gi»noraii^-.iiii;>  im.im  esl  pnu.s  : 
crgo  noc  sunl  mulUi. 


Iiom      '•'     • 

.1  1 1  iiii  tit     1 1  !ii  ti  !■! 

••--  »'l.v 

i;t..r  . 

id 
in 

( ' 

V,>ua- 

iiis.  quia  «, 

vorc  pr 

V 

466 


SUPEK  PK.EDICAMENTA 


omni  quod  osl  por  se  in  generc  Qualitatis  :     ferioris;  crgo  aliquid  supromum,  illud  non 


Oualilas  non  voro  prrpdi.alur  de  albo\  igi- 
tur  album  por  so  esl  in  alio  genere  genera- 
lissimo. 

Ila  convenit  arguere  de  concrelo  cujus- 
cumquc  gonoris  accidentis  ;  igitur  sunt  18. 
gonora  accidenlium. 


conlinctur  in  aliquo  istorum  decem ;  quia 
nullum  istorum  de  illo  prsedicatur  :  ergo 
est  distinctum  generalissimum  non  entium, 
et  ita  plura  Genera,  quam  decem. 

Ilem,    figmenta  concipiuntur  ab  intel- 
lectu,  et  in  eis  est  suporius,   et  inferius ; 


Ilem,  qnale  pr.iedicatur  de  albo,  quc-Ero  ergo  supremum  ;  ergo  aliquod  goneralissi- 

sub  ratione  cujus  IJniversalis,   non  Pro-  mum. 

prii,  quia  non  convertilur  ;  non  Accidentis,  Item  de  omnibus  istis,  scilicet  intentio- 

quia  non  adest,  et  abest,  elc.  non  Differen-  nibus  non  entibus  figmentis,  sic  potest  ar- 

tia);quianon  distinguit  album  ab  aliis,  gui  :  Intellectus  componens  facit  composi- 

non  Spocioi  spocialissimoe,  quia  prasdica-  tiones  de  eis,  quarum  veritatem,  vel  falsi- 

lur  de  difforontibus  specie ;  igitur  sub  ra-  tatem  judicat,  ut  patet  :  igitur  et   intellec- 

tione  Generis,  et  non  habet  supraveniens  tus  simplex  ea  concipit  :  igitur  sub  aliqua 

genus;igitur  qnale  est  generalissimum,  ralione  concipiendi,  non  singularis  ;  igitur 

et  non  idem  quod  Qualilas  ;  quia  nec  ha-  universaiis,    igitur  generis,    vel   speciei, 

bct  easdem  Spccies,  quia  nec  prsedicatur  etc.  Igitur  est  in  eis  generalissimum.  Con- 

de  eisdem ;   igitur  est  aliud  generalissi-  sequentia  autem  supposila  in  omnibus  his 

mum.  Quod  etiam  qiiale  sit  genus,    patet  rationibus,  scilicet  quod  si  est  superius  in 

per  Aristotelem  4.   Topicorum  cap  6.   do-  eis,  et  supremum  ;   patet  per  Aristotelem 

centem  considerare  Genus  in  abstractis,per  4.  Metaph.  cont.  17.  et  18.  Verius  est,  quod 

hoc,  quod  concretum  est  in  concreto,   vel  es^jormo  «erojoropm^?^^^  ;  et  5..  ejusdem 

non  est.  cont.  16.  Prius  est,  quod  est  principio  pro- 

Similiter,  sicut  albedo  ad  album,  ita  co-  pinquius,  et  ratione ;  quia  aliter  non  esset 

lor  ad  coloratum  :  ergo  permutando,  sicut  status  ascendendo,  sed  processus  in  infini- 

color  ad  albedinem,ita  coloratum  ad  al-  lum. 

bura ;  sed  color,  vel  qualitas,  est  genus  al-  Item  arguitur  similitier  de  privationi- 

bedinis  ;  ergo  quale  est  genus  albi.   Quod  bus. 

eliam  qiiale  sit  aliud  genus  a  Qualitato,  Diceretur  ad  hoc,  quod  concreta,   inten- 

patet,  quia  intenliones  altribuuntur  rei  non  tiones,  non  entia,  figmenta,  privationes,  et 

absolute,  sed  ut  consideratur  ab  intellectu;  quaevis  hujusmoJi  sunt  in  genere,  per  re- 

scd  album  sub  alio  modo  concipitur  ab  in-  ductionem  ad  abstracta,  et  primae  in*entio- 

tellectu,  quam  albedo,licetsiteademessen-  nis  entia,  quorum  sunt  figmenta,  et  priva- 

tia ;  igitur  potest  esse  aliud,  habens  inten-  tiones,  quia  cum  communiora  intelligan- 

tionem  aliam  ab  albedine.  tur  prius,  minus  communibus,  oportet  ge- 

Ilem,  intentiones  sunt  per  se  intelligi-  neralissima  esse  primo  intelligibilia  :  hsec 

biles,  quia  dofinibiles,  eteis  inmanifestum  autem  non  sunt  intelligibilia,  nisi  per  at- 

est  esse  aliquid  superius,  et  inferius;  igi-  tributionem  ad  illa,  ad  quse  dicta  sunt  ha- 

tur  aliquid  supromum  :   illud  non  habet  bere  habitudinem,  ideo  non  possunt  poni 


Solutio  ( 
prcedicla 


superveniens  genus  aliquod  istorum,  quia 
ens  secundura  se  dividitur  in  hcec  x.  in  5. 
Metaph.  cont.  4.  est  igitur  ens  in  aniraa  : 
igitur  est  unura  generalissimura  intentio- 
nura  prfEter  hoec  omnia. 


generalissima,  sed  ponuntur  inGenere  per 
reductionem.Similiter  ponitur  de  potentia, 
quod  est  in  Genere  per  reductionem  ad  ac- 
tum,  cujus  dicitur  potentia, 
Contra  hoc,  in  oranibus^  istis,  est  por^  se 


ergo 


Item,  contingit  intelligere  non  ens,  quia     pniedicatio  superioris  de  inferiori 
etsignificare,per  Aristotelem  S.Posteriorum     sub  ratione  alicujus  Universalis  ;  quia  prae- 
cont.  7.  et  in  eis  est  ratio  superioris,  et  in-     dicari  proprie,   est  propriura  Universalis, 


OU.ESTIO  XI 


407 


non  alUTiu.s  quani  Genorls.  Arjfualur  dc 
sin^ulis,  sicul  supra  argulum  est  do  con- 
crolis  :  igitur  si  noii  sit  procedcre  in  infl- 
nituin  in  eis,  erit  aliquod  gonus  non  lia- 
bcns  supravoniens  gonus,  igilur  gonoralis- 
simuin  ;  quia  sic  definilur  goneralissimuui 
a  Porpliyrio ;  illud  nulli  istorum  docem 
esl  idom  ;  quia  non  hahct  easdem  Spccics  ; 
quia  nec  de  oisdem  prtcdicatur  pcr  se 
priinomodo;  igilur  est  aliud  gcneralissi- 
imim  ab  islis  docem.  Etiam  por  r.rionem 
nuUius  islorum  docom  prtiidic.ilur  de  suis 
in  7«<V/ ;  ergo  por  nullum  islorum  dccom 
li.iljot  nilioiiom  goneris,  sod  cum  loque 
primo  dicatur  quodlibet  de  suisSpeciobus, 
sicut  riliquod  istorum  dcccm  do  suis,  se- 
quitur,  (iikkI  crunl  leque  primo  (Jonera, 
et  non  por  roductiunom  ad  aliquod  istorum 
docom. 

Simililer,  quod  inlorqu.Tlibct  pi"aMuime- 
rala  sit  Gonus,  ot  Spocies,  ostonditur  per 
duo  argumonta  pia>fala  dc  concreto.  Etiam 
por  lioc,  quod  do  quolibot  istorum  (•oiilin- 
git  quairero  quidy  cl  respondore  pcr  ali- 
quod  univocum,  quod  est  in  plua  illo,  cu- 
ju^  qiKorilur  quhl  :  omne  praHiicatum  uiii- 
vocum  in  (juiii,  quod  ost  in  plus  subj(^clo 
esl  gonus,  pcr  .\ristoUm  1.  Top.  cip.  1."^. 
()\uk\  otiam  in  rosponsionc  dirilur,  quod 
ofKirlot  gf^Micralissimiim  osse  prinio  inlflji- 
gibile,  maiiifosl(,'  falsumo-.t  :  nisi  inlolliga- 
lur  rospictu  illorum,  (luorum  est  genora- 
lissimum.  Oiuinlilas  onim  non  cst  primum 
inlclligibilo  simplicitor,  sed  in  suo  gonoro: 
ila  poiiilur  intciilio  primum  intolligibile 
respoclu  inlcntioiium  speci.ilium  ;  ot  non 
ens,  rospoclu  iioii  oiitium  particularium, 
et  privalio,  rcspcctu  privalionum  particu- 
larium;  (luia  si  cuntradictio  non  enlis,  vel 
oppositum  privalionis,  prius  oivurral  in- 
loUoclui,  parlicul.iri  cnlc,  ct  particul-iri 
lial)ilu.  .so(iuilur  (luod  non  ons,  ol  privatio 
pnointcllig.iiilur  suis  parlicularibus  ;  (|uia 
ons  primo  ducit  in  cognliioMcm  iion  onlis ; 
et  habilus,  priiuo  in  cognilioncm  privulio- 
nis,  iinii  priiiio  hiijus  non  cnliM,  rl  IiiiJuh 
privationis.  Sic  eliam  pulosl  urgui  do  po- 
lonlia  rosiMTtu  aclus.   IH»  concitHis,  cl  in- 


tentionibus.  non  cstdubium.  quin  jflnlpor 
se  intolligi:. 

Po.s«cl  re.sponderi  8i)ccialilerdenon< .  s. 

privali(jne,  ol  polenlia,  quod  liccl  sit  p:-r- 
dicatio  in  quil  in  ei.H.ol  supcrioris,  non  U- 
men  ralio  Generis,  et  Spociei ;  quia  nullum 
pncdic^tur  de  pluribus  difforenlibus  spe- 
cie,  vel  numero;  quia  non  enliura,  vcl  pri- 
vationum, vcl  polonliarum  secun  Ium.suam 
ralionom  nulla  ost  di  '  •,  sed  l;inlu:n 
in  habitudine  ad  eoruiu  ■  n. 

Cuntra,  tunc  aliquid  pi.'  •!<  •liir  proprio 
de  aliquo  :  imo  in  rjuid,  el  sub  raliono 
nillius  Uiiivor.salis,  qaod  non  vi  !«'iir  rnm 
prxd  icari  dc  jfluribus,  »il  voiw*  luin 

Univorsali.  Item  haec  esl  vera,  Civcitas  non 
eslsurdilas^prvocii^  ratione  signiQcalorum; 
ergo  privationes  distinguunlur.licotearum 
distinctiosit  ab  alio,  hoc  non  pi-ohibel  eas 
essc  spccies  :  sic  enim  specios  qua?  sunl  in 
gonore  Subslanlia»,  difTcrunl  per  foruiani, 
quai  forraic  non  sunt  ips;c  sptcies. 

\lm\,  commune  mullisi,  nunquani  ex  so 
dislinguilur  in  illis,  igitur  privalio  non 
(lislin;.ruilur  in  cicciialo  el  surdilale,  nisi 
por  aliqua  addita,  quaj  cum  privalione 
cunstiluuiit  isla  in  sua  r.ilione ;  ergo  in 
illis  adililis  abundant  ha^c  a  genore  :  hapc 
igilur  a  Idila,  sunt  dilTcrontia),  licotnonila 
coiuplota"  in  os.sendo,sicut  dilTorenlio;  Stib- 
stantiic ;  ergo  istaj  sunl  duaj  species  di(T»  - 
ronles. 

Ad  omnia  objecla,  doislis  quinque,  con-  vvttftoit<i 
crctix,  inientionibussccuniis,  prii*'tiqnibus 
uon  enlihus,  vi  polfntiis,  posset  rospondcri, 
quod  licot  Iktc  possint  intolligi  sub  aliqia 
rationo  intelligendi,  el  p:  :  i  inler  .s«\ 

sub  rationc  nlicujus  Ini  .  o(  stalum 

osse  ad  aliquod   uiii\  ium.  quod 

inqiinnlum  allribuilur  vi  u^u  ;;  enl 

divcisumabil!     ' '  i 

esso  docom '-'■•  ...• .  i.  1 1.  u  .  .,  i 


I   I 


t*s|     I 


.M  .  .lur  iii 
el  ilii  nullum  . 
m\  dislin'*tum  nb 

(lonlrn,  luiic  vidctiir  ihukI  l^^giruH  con-  QUttit^, 
sid«M'ans  |K'r  .sc  ii  el  num«^runi 


m  srPRll  PH/EDICAMENTA 

genpralissimoruni.tantuiii  sub  liac  ratione,  convcniens  divisio  esset  cnlis  inA,el  quan- 

scilicet  qua  cis  lia:c  inlonlio,  generalissi-  do,  sicut  in  subslantiam,  et  accidens  ;  quia 

mum,  possit  applicari,  deberetdicere  plura  utrobique  «quivosi  in  aequivocum,  et  uni- 

esse    generalissima,    quam  decem,   quia  vocum. 

plura  islis  sunl    intelligibilia,  quibus  in  Ad  tertiumconlraillud  dico,  quoda^qui- 

quantum  intelligunlur,  potest  intenlio  at-  vocum,  acLu  imporlat  omnia  sua  signilica- 

Iribui  :  licet  Metaphysicus  considerans  ens  ta,et  ideo  actu  ponit  accidens  omnianovem 

inquantum  ens,  diceret  ca  tantum  esse  de-  Genera,  cum  dividitur  ensin  substantiam, 

cem,  cujus  oppositum  videlur  ArisLoleles  et  accidens.    Cum  dicitur  a^quivocum  non 

dicere  liic  in  litLera,  dicens  singulum  si-  accipitur  simul,  nisipro   uno  significato, 

gnificare  substantiam,  vel  qualitaLem,  elc.  verum  esL  ab  eodem  inlelligente  :  sed  non 

non  tamen  singulum  ens  significare  sub-  minus  ipsum  secundum  se  omnia  sua  si- 

slantiam,  elc.  gnificaLa  simul  ponil,  eL  eo  modo  sumitur, 

~  Ad  oppositum  esL  ArisLoLeles.  non  auLem  ut  intelligiLur  ab  uno. 

4.           Ad  qufEstionem  dicendum,  quod  tantum  Ad  secundum  principale  dicitur,  quod  Super 

Conclusio.  g^j^^  decem  generalissima  rerum,  quorum  superlativum  tanLum  uni  convenit,  in  uno  J^^^^"^^ 

distinctio  non  sumiLur  penes  aliquid  lo-  genere,  et  ita  tantum  unum '{est  generalis- '«''• 

gicum  lanLum,  sed  penes  ipsas  essentias.  simum  in  uno  genere  ;  sed  non  simpliciLer 

Ipsa    enim    intenLio,  generalissimum,  est  tantum  unum.  Vel  aliter,   quod  superlati- 

tantum  variata"numero  in  istis,unde  quoad  vum  dupliciter  dicitur,  et  cxponiLur.   Uno 

id,  quod  est  difficultatis,  qusesLio  est  ma-  modo  positive,  per  excessum  omnium  alio- 

gis  Mctapliysica,  quam  Logica,  ideo  suffi-  rum  :  alio  modo  privative,   per  non  exce- 

cienter  Iiic  sciLur,   quia  ita  esl ;   quamvis  di  ab  aliquo  alio.  Primo  modo  nullum  est 

forte  Metaphysicus  debeat,  vel  possit  scire  generalissimuui  simpliciter,  sed  LanLum  in        ^ 

propler  quid.  aliquo  genere,  id  est,  generalius  omnibus        I 

Ad  arqu-     ^'^  prinium  argumentum  dico  ut  supra.  aliis  in  suo  genere.  Secundo  modo,  quodli-       ^ 

menta,           Ad  primum  contra  hoc  dico,   quod  ens  bet  illorum  est   generalissimum,  quia  nul- 

per  se,  et  non  ens  per  se,  vel  e)is  in  siib-  lum  eo  generalius,  cL  illa  proposiLio,  quod 

jecto,  el  non  ens  in  subjeclo,    sunt  contra-  per  superabundantiam  dicitur,  etc.  vera 

dicLoria,  ei  ideo  cum  negatio  non  neget  so-  esL,  uL  superlaLivum  exponiLur  positive  : 

lam  vocem,  sed  significaLum,  et  non  potest  nonut  exponiturprivative,quia  multa  pos- 

univoco  actu  quodlibet  significaLum  ne-  sunL  esse  prima,  iLa  quod  quodlibel  illo- 

gare,  erit   sequivocum,   sicut  affirmatio  :  rum  nihil  estprius. 

sed  non  ens  in  subjecto  non  est  idem,  quod  Ad  tertium  dictum  est  prius.   Vel  potest       c. 

subsLantia,  namwow  e;is,  estnonensinsub-  dici,  quod   multitudo    Prsedicamentorum 

jeclo ;  neque  no?i  ensper  se  est  accidens,  reducitur  ad  unum,  quod  est  prima  causa, 

quia  non  ens,  est  non  ens  per  se ;  sed   ens  quoe  prior  est  eis,   non  prsedicatione,   sed 

nonper  se,  idem  est  quod  accidens  :  et  ens  cnliLaLe,  et  causalitate  :  cL  itapoLestaliquid 

non  in  alio,  idem  quod  substanLia;  et  pri-  esse  priuseis. 

mum  non  conLradicit  enti  per  se,  nec  se-  Ad  aliud  de  concretis  dico,   quod  essen- 

cundum  enti  in  subjecto .  tia  significata  per  album,  est  in  genere  Qua- 

{5»           Ad  aliud  potest  dici,  quod  accidenlia  liLaLis  ;  sed  illa  sub  hoc  modo  inLelligendi, 

conveniunt  in  aliquo  intenLionali ;  ut  csL  esse  vel  significandi  non  esL  per  se  qualiLas,  vel 

atlribuLum  subsLanLiae,  vel  posLerius   sub-  in  genere  QualiLatis,  sed  per  reducLionem, 

stantia,  in  quo  non  conveniL  accidens  cum  quiascilicetesL  idem  essenLialiLer  albedini, 

su1)stantia.  Vel  poLest    concedi,   si    esset  quod  est  per  se  in  illo  genere.  EsL  auLem 

unum  nomcn  a^quivoce    significans   sub-  in  aliquo  generalissimo  per  se,  scilicet  in 

stantiam,eL  alia  generalissima,  ut  A,  aique  quali,  sed  non  in  alio.  Quale  enim  a  quali- 


()}•  INTIO  \ll 


l»V) 


tate  hnluin  diffcjrL  in  niDdo  .sjgnjlji!;in'U, 
qiiri!  (lifferontia,  licel  prohilx^al  pi-a-dicalio- 
nein  uniu.s  dc  alU^ro,  non  Linicn  suflicil  ad 
dislingu<-ndnni  gencra  ;  vel  ad  fuciendutn 
aliquid  esso  in  diversis  goneribus, 

Ad  aliud  concedo,  f/uale,  «'.sse  generalis- 
siinuin,  proplerprobalioiies  illas,  sed  non 
aliud  quain  Qualilas.  (luin  dicilur,  liabet 
alias  Species,dic().  quod  falsuni  esl.  Cum 
dicilur,  ijncdicalur  per  se  de  aliis  :  dico, 
quod  falsum  csl,  quia  spccies  per  sc  unius, 
elaUerius.differunl  lanlum  in  modosigniti- 
candi. 

C.onlra,  qualceal  gencralissiinum.el  qua- 
litas  csl  generali.ssimum,  el  liscc  non  sunl 
idein  gcneralissiinum  ;  igilur  aliud.  Con- 
sequenlia  palel,  quia  circa  ens,  idem,eldi- 
versum,  includunl  conlradiclionem,  per 
Arislolelcm  10.  Melapli.  conlexl.  12.  Se- 
cunda  pars  Anlecedcnlis  palet  :  quia  si 
csscnt  idem  generalissimum,  tunc  unum 
prccdicarclurde  allero  :  sic,  qnalitas  esl 
qualis,  ct  unum  dcspeciebus  allerius. 

Dici  polest,  quod  sunl  idem  goneralissi- 
mum.  Cum  ostenditur  quod  non  ;  quia 
unuin  nonpncdic.itur  de  allero,  dici  po- 
test,  quod  aliquid  c:>t  idemalii,etnonprai- 
dicilur  dc  illo,  proplcr  diversuin  modum 
signilicandi,  quicdiversitas,  licelprohibeal 
pnudicalionein  unius  de  altero,  non  tamen 
sufticitad  distinguendum  generalissimum, 
vol  species  diversas.  Similiter  piopler  islum 
modum  significandi,  non  pnudicalur  unum 
dc  spciieljus  altcrius;  nec  lamen  de  aliis 
sppcicbus  praMlicalur  hoc,  el  illyd.  Secun- 
dum  hoc  ncgandu  esl  liiec,  Albelo  est  Sjte- 
riesqufilis,qm-d  el  !ix'c,  Mbeilo cst  qualis,  ci 
concedenduni  esl,  (|uod  albiim  iion  esl  al- 
bclo,  .sed  non  esl  concedcndum.quod  sunl 
sp(>cies  allerius  generis,  necalia:  specios  ; 
quia  plus  rc(iuireretur  ad  concedendum 
lalcm  divei*sita(em,  quam  ad  ini{>cdiendum 
muluain  pncdicalionem  de  so  invicem. 

Cum  probalur  superius  ea  esso  diversa 

(lenera,  quia  non  pncdicanlur  de  oi.sdem, 

polesl  negari,  quiu  eu3dem  sunl  S|H'cies 

ulriusque  ;  sed  hocnonesl  illud. 

Ad  aliain  probalionem,  cum  diciiur   ii;- 


lciiLiones  atlribuunlur  ca->c'imaD,  ul  niicui- 
gitur  :  dico,  qmxl  se<:undum  modum  inlei- 
ligendi  abslracli,  vel  concreli,  non  varii- 
lurse<:undum  Genus,  v.-l  Sr-.ir-rn  li  .  i 
lioc,  non  sii  illiid  cli-. 


Subslantia  aulem  est^  qure  proprie  priiict- 
palitcr  el  mcuime  dicitur^  qwe  netpie  de  sut>- 
jecto  dicitur,  neque  in  subjeclo  est,  ul  aliquis 
homo,  oel  aliquis  efiuus,  elc,  Cap.  ilo  SubaUn- 
tin. 

QU.ESTIO  .\II 

Iftrum,   aliquis   homo,  sii  prrma 
Substantia. 

Doctor  qwrtt.  2.  de  .^ptcie  et  quirtt.  13.  i»  Prtv- 
dicam.  Ca  j<«l.  1 .  p^^rM  flru'/'!*.  :>)Sanrh»^/i6  '.i  tif 
t}'Cci(f.  Curiiiis  Cotunilir.  m  explical.  cap.  ■>  </« 
tutislanl.  ft  ^wrtt.  2.  in  idcmcap.  art  n.  Rurios 
cap.  d« tpeete  ffutrtl.  ~.  Ilurt.  dttput.Vt.lAtg.  tecl. 
0.  nodngucz  hic  in  explical  texl.  D>clor  f\  w^. 
art.  1.  Av«r.  qucett.  16.  tect.  2. 

Quod  sic  vidctur,  auclorilale  .\ristol'  1.  ,         i. 
qui  sic  exempliticut  de  prima   Subslanlia,  iJ^,!''\ 
ul  aliquis  homo,  aliquis  equus,  elinferius,  J'."''^' 
nbi  inlcndil  quodlibct  aliud  u   primis,  dici 
dc  primis.vel  osso  in  ois.arguil  s\c,.Animal 
praHlicatur  dc  hominc,  itjilur  de  aliquo  Ao- 
minc  per  aliquem   hominem,    intclli. 
priinam  subslantiam. 

Itein,  non  csl  sccunda  suksuiiua.  el 
inter  illum,  et  primum  non  osl  mcilium  ; 
igilur  cst  prinia  snbslanlia.  Probalio  pri- 
mu.'  propositionis,  -^i  ■•--•l  .socunda  sulitit  't!- 
lia,  non  essel  nisi  --,  s  ;  sed  hi.<  csl  lal- 
sum,  qui  hicc  csl  vora,  .Vm//im  homn  est 
Sfecies,  igilur  aua  conlradicloria  f  ".   i 

Ilcm.  si  aliquis  homo.  non  msel  priina 
subslanlia  pcsset  i  ^ri  de  mullis.  ol  ila 

Uocc  vidcretur  esso  vera  :  Omnis  hotno,  esl 
ali/uis  homo,  quin  non  {Kkssol  ossc  commu- 
nis  ad  alia.  quam  ad  sii 
sed  illa  nun  csl  vora.   PruUiitu,  luiii  quu 
piiL>dicalum  univontalis 
funditur  lanlumt     ' 

ad  confi:  n  ahiiiu>.  uv 

lur  polcoi  v<  ..iundi  por  .si» ;  ..  ...v.», 

Aliquis  hjmo,  iiun  i>olosi(  ro pcr  se, 


|C 

■•i .:  ■ 


17(1 


SUPER  PR^DICAMENTA 


sic  dicendo,  Omnis  aliqnuhomo,  tmn  quia 
omne  proDdicatum  iiniversalis  affirmativce, 
potest  esse  subjcclum  parlicularis  conver- 
lentis  illam  universalem,  lale  non  est  hoc, 
quod  est  aliquis  homo.  Si  dicalur,  lianc, 
Omnis  homo,^bi  aliquis  /w;;«o,convertendam 
esse  in  hanc,  Aliquis  homo  est  homo. 

2.  Contraist:TC,  differunt/>mnj5  Aomoe.s/  ho- 
mo,  el  Omnis  homo  est  aHquis  homo  ;  ergo 
earum  convcrsae  differunl. 

Ad  opposilum,  aliquis  homo  prcedicalur 
de  pluribus  ;  ergo  non  est  prima  substan- 
tia.  Anlecodens  palel,  quia  iste  homo  est 
aliquis  homo,  et  iste  homo  est  aliquis  ho- 
mo. 

Item  sequitur,  is(e  homo  currit :  ergo  ali- 
quis  homo  currit  et  non  e  converso  :  ergo 
aliquis  homo  est  prius,  el  ita  communius  : 
ergo  non  est  prima  substantia. 

1  tem,  hasc  est  vera,  Omnis  homo,  est  aliquis 
/iomo,  tum  quia  suaconlradictoria  cst  im- 
possibilis,  Aliquis  homo  non  est  aliquisho- 
mo  ;  tum  quia  qua^libet  singularis  est 
vera  ;  igitur  a/Z^/tas /iowo,  prcedicaturde 
omni  homine  :  igilur  non  est  prima  sub- 
slanlia. 
Primaopi-  Dicitur  ad  qusestionem,  quod  aliquis  ho- 
"'"■  mo  est  prima  substantla,  nec  dicitur  de 

multis,  nisi  aequivoce. 

Ad  secundum  dicitur,  quod  conse- 
quentia  non  valet,  nisi  distincto  conse- 
quente. 

Ad  tertium  dicitur,  quod  illa  universa- 
lis  est  falsa,  et  sua  contradictoria  vera,  su- 
mendo,altqiiis  homo,  in  proedicato,  pro  pri- 
ma  subslantia,  ut  scilicet  homo  affirmatur 
de  homine,  quia  aliquis  homo  non  est  ali- 
quis  homo  :  ut  Socrates  non  est  Plato,  In- 
ductio  non  valet,  sed  est  figura  dictionis, 
procedendo  a  pluribus  determinatis,  ad 
unum.et  ita  commutatur  quale  quid  in  hoc 
aliquiJ. 

3.  Contra  istud  ex  hoc  sequitur,  quod  ad 
Refutaiur.  univcrsalem  non  sequitur  particularis  nisi 

prsefata  distinctione,  et  quod  ad  singula- 
rem  non  sequitur  particularis,  nisi  praefata 
dislinctione,  ctiam  quod  particularis  pro- 
po3itin,non  habet  contra  dictoriam,nisi  prse- 


4. 
Conc 


fata  di  jtincLione,  et  tunc  universalis  non 
sibi  contradicet,  sed  parliculari  affirmati- 
voe,  in  hoc  sensu,  singularisnegativasuffi- 
cienler  contradiceret  ;  quia  in  eis  est  affir- 
matio,  et  negatio  ejusdem  de  eodem,  et 
quod  particularis  proposilio  non  sit  sim- 
pliciter  syllogizabilis,  et  absolute,  vel  non 
nisi  sicut  singularis  :  et  quod  nullus  Syl- 
logismus  absolute  valeat  ;  quia  nullus  con- 
versus  absoluto  valet,  quia  in  omni  Syllo- 
gismo,  vel  in  suo  conversivo,  est  aliqua 
propositio  particularis,  quse  absolute  non 
est  syIlogizabilis,et  quod  particularis,  et  in- 
definita  non  convertuntur  ;  quia  una  ut  in- 
definitahabct  singulares,  pro  causis  veri- 
tatis,  quas  habet  particularis,  pro  sensi- 
bus  mulliplicatis,  et  quod  sequivocatio  non 
sit  in  dictione  ;  quia  nec  homo  multiplex 
in  se  est,  nec  aliquis  :  quia  aliquis,  nec  in 
se  est  mulliplex,  ut  manifestum  est,  nec  ut 
alii  additur.  Probatio.quia  additio  alicujus 
non  confert  sibi  novum  significatum. 

Quia  ista  videntur  magis  inconvenien- 
tia  conlra  Aristotelem  in  tota  Logica,  et  uocH 
contra  communem  naturam  Syllogismi, 
et  contradictionis,  quam  exponere  unam 
auctoritatem  Aristotelis.  Videtur  ergo  po- 
tius  dicendum,  quod  aliquis  homo,  non  est 
prima  substantia,  id  est,  non  significat 
tantum  unum  suppositum  hominis,  sicut 
isle  homo  propter  inconvenientia  prsedicta. 

Sed  propter  auctorilatGra  Ari3tolelis,intel- 
ligendum,  quod  homo  de  se  indifferens  est 
ad  multas  acceptiones,  scilicet  pro  voce, 
pro  inlenlione,  pro  suppositis,  Signa  ergo, 
ul  ornnis,  (2/zg2«s,sibiadditaindifferentiam 
ad  inlentiones,  et  ad  vocem  toUunt,  et  de- 
terminant  ipsum  ad  acceptionem  tantum 
pro  suppositis  ;  sed  adhuc  in  illa  acceptione 
est  indifferens  ad  quodcumque  suppositum : 
igitur  Aristoleles  volens  primam  substan-  Pi 
tiam  exprimere,  utdistinguitur  conlra  se-  por 
cundam,  videlicet,  ut  ei  inest  intentio  se-  ^f^^^ 
cundsB  subsLanlioe,  et  tamen  quodammodo 
in  generali  :  dixit,  ulaliqiiis  homo,  id  est, 
quodlibet  quod  est  iste  homo. 

Alio  modo  potestdici,quod  per  aliquis  ho-  2  A^ 
mo  ponitur  prima  substan'ia  determinala, 


Oi'.TNTro  \!i  ni 

indelcrminulc  tameri,  el  per  hunc  honii-  igilur  Uile  composilum  polesl  habcre  ii«,-li- 

ncm,  delerminala,  el  delcrminale,  el  lunc  nilioncm  in  fjuid. 

excmplificavil  Arisloleles  de  prima   subs-         llcm,  ati(/uis  dicil  lanlummodo  moUum 

lanlia  dclerminaL'i,  licel  indelerminale,   ul  inlclligondi    hominem  pro  suppo.siii--i,  el 

de  hac,  vel  illa.  lanlum  in  ilia  acceplionc  /Mino  dicit  quid 

Modut.       Sed  forle  aliqu  s  homo,    iion   significat  suppusilorum  ;  igilur  ali'/uis  non  prohibcl 

primam  subslanLiam  detcrminalam,  neque  humincm  prxulicari  in  fjuid   tn  illi.s,  imo 

dolerminalo,  ne<:   indelcrminale,  licct   pro  magis  confcrt  ad  hoc. 

illa  suppunal,  quando  esl  subjeclum  parli-         Pro  responsione  istorum  oporlet  inlelU-       *"»• 

cularis  proposilionis.  Quod  non  sigmlicet,  gerc,  quod  omne  syncategfjrematicum   inrrn:i:."< 

palet  per  verilalem  huju.-;,  Oiiinis  homo  est  pra^dicato,  est  pars  pncdicali,  cujusproba-  " 

aliquishomo,  primaenim  substantia  detcr-  lio  esl    per  impossibile  :  aliler  ex  veris  se- ; 

mmala,     sive  dclerminato,  sive    in<ielcr-  qucrelur  falsum,  .sic,  A"m//u5  Aomo  «<  &m- 

miniile   sumpla,  non  pncdicalur  vere  de  nis  homo  :iste  hoino  est  hrjmo:&'\^\jgn\xm'\ii 

onmi  hominc  :  ita  ct  Aomo,  quandocstsub-  majori  non  essct    pars   prxdicati,   possel 

jeclum    inilofinile,  supponil  primam  sub-  inferri  in  conclusione,  Ergo  iste  homo  non 

stantiam  delerminalam  indeterminale:  non  esl  homo,  quia  ad  habcndam  identitatem 

tamen  illam  signifnat,  idco   posterior  mo-  majoris  e.xtremilatis,  n(»n  oporlerel  ipsum 

dus  dicendi  videlur  convenientior.  sumi  in  majori,  etconclu.sionc,  cum  codem 

;;.  Ad    primum  argumcnlum  palet ;   quia  signo,  si  illud  non  esset  pars  pncdicali,  si- 

dunju-  ^rii^iotcles  nomin.il  primam    subsl;inliam  cut  manifeslum  cst  insecundo  modo  sccun- 

tnta'  ' 

quodammodoin  communi,   per  commune  diu  figura'  ;quia  major  cxlrcmilas  non  su- 

sumplum  pro  aoceplione  pro  supposilis.  milur  cumeodem  signo  in  conclusione,  et 

Ad  aliud  dico,  quod  aliquis  houto  estons  majorc,  ol  ita  ox  veris  scquerctur   fal<um. 

per  accidens,  compo-iilum  cx  re  prima3  in-  liem,  ostenditur  ostenlive  magis  proptcr 

tionis,  ct  secundic  :  et  ncc  est  prima  subs-  quid,  quia  syncalcgorcniaticum  nunquam 

tanlia,  necsccundas.cd  mediumaccidonlalo  habcl  respoctum  ad  pracedens,  aliter  ne- 

Iinter  illa  ;  ct  lalc  modium  invonilur   inlor  g;itiosubscquenscomposiUonem,ptxssel  prc- 

SpGci(  m  specialissimam,  et  individiium  :  positioncm  faccre  negalivam.sicut  etncga- 

ul homoa/bus,  licelnon  medium  os.sentiale.  lio  pneccdens ;  igitur  syncatcgorcmaticum 

Conlra,  aliquis  homo,  pracdiciitur  dc  plu-  additum  pitcdicato,  non  dclcrminal  ipsum 

ribus  diffcronlibusnumero  in^fa/,  sccun-  in  comiwiralionc  ad  subjcctum,  01  ila  non 

dum  pra^dicta  ;  igilur  est  Spccics.  inquanlum   extremum  ;   quia   inquanlum 

llem,  ons  per  accidcns  est  compositum  csl  exlremum.  n'spicilaliudcxlrenu»m,sod 

ox  rebus  diversorum  Goncrum,  hujusmodi  omno     syncatogoromalicum      dclonninal 

non  est  fl/t^MJS  Ao./jo,  quia  modus   inlclli-  oxtrcmum.    inquanlum    csl    oxlr' •""" 

gondi  homincm  nun  cst  res  alicujus  genc-  jgiiur  nullum  addilum  lcrminoini  .-i  ..    . 

ris.  lo.cst  syncalcgorematicum,  sod  pars  cxtre- 

Ad  primum  polcsl  dici,  (juod  aliquis  ho-  nii.  quia  inquanluint^l  cxlnMnum.respicil 

;/io,  dc  nullo  prajdicatur  in  7fn(/,quia  cn'^  aliiid  exlrcmum.  Taiiu-n  ab^>lutura  inlcl- 
por  accidcns  non  habol  quid.  am,  tcrminum  cui  addilur  doTrnnnal, 

(lontra  hoc,  lunc  pari  raliimo  pncdicalio  cl  it;i  csl.Hyncatcgoremalicura  r    ,        i  par- 

luTC  n(m  osl  inquid,  Aliquis  homo  est  ani-  tis  pj-ajilicali.    sod  non  rospoolu  pn»Mi;caU, 

mal.  Ilom  I.  lib.  Klcnch.  cap.  1.  dicil  Ari.s-  quia  ipsum  C3l  alia   pars  pmdi>'nU  :  »d 

tololos:  /:adrm  est  dr/lnitio  protHisUionis  et  syn  ;im  a  Idllum  i  non 

unius  solius proi>ositionis,  et  rei,et  untusso'  esl  pars  subjocii.qui  .»1  illud,  cul 

lius  rci\  ista  lamon  una  sola  res  csl  compt)si-  additur  In  corapamliono  .*il  pr.' 
lumex  ro  prinui:  inlcntionis,  el  secundaj ;         U.'  v;si;.  pa-'.  ad  r»Uonem,   i^.  >  .c  ai- 


17.? 


SLIPKU  PU.EOUIAMENTA 


c-ondo,  Atiqiiis  homo  estauima/,  ealaliquis, 
t:iiiluin  syncalPt,mreinalicum,  el  /iomo  lan- 
luni  subjecUun  :  ol  idco  polosl  proposilio 
esse  por  se,  sed  non  ost  ila,  uhi  aliquis 
homo  prajdicalur. 

Adaliud  dico,quod  unus,vlsoius  possunt 
esse  categoreniali('a,vel  syncalogoremalica. 
Primo  modo  inlelligit  Arisloteles  in  1. 
Elonchorum  ;  quia  eadem  est  defmitio  rei, 
et  unius  solius  rei,  id  est,  roi  in  se  indlvi- 
sae,  et  abaliis  divisoe,  quia  illud  estresper 
suamessenliam,  non  autem  intelligit,  ut 
unus,  el  solus,  sunt  syncalegorematica. 

Ad  tertium,  concedo  quod  aliqnis,  dicit 
modum  intelligondi  hominem  pro  suppo- 
sitiSjtamen  sub  lali  modo  intelligendi,  non 
polest  homo  prrcdicari,  nisi  ille  modus  sit 
pars  pracdicati,  propter  ralionem  supradic- 
tam,et  illud  lotumnonpraBdicatur  in  quid. 
Quod  si  possel  homo  prsedicari  sub  tali  mo- 
do,lantummanonlemodo,  possot  pr.Tdicari 
in  quid  :  et  quia  nihil  dicilur  Species,  ni- 
si  inquantum  aptum  natum  est  praedicari, 
ho7no  sub  islo  modo,  non  polest  esse  Spe- 
cies. 

Ad  aliud  superius.quod  fuit  contra  res- 
ponsionem. 

Ad  secundum,cum  dicitur,  ens  per  acci- 
dens  est  composilum  ex  rebus  diversorum 
generum,  illud  potest  negari  ;  quia  quid- 
quidnon  est  essentialiteridem  cum  aliquo, 
sive  sit  res  alterius  generis,  sive  non,  com- 
positum  cum  illo  aliquo  facit  ens  per  acci- 
dens. 

Ad  tertium  principalo,  concedo  hanc 
esse  voram,  Omnis  homo,eU  aliquis  homo, 
cum  ostonditur  prinio  quod  non  ;  quia 
praedicatum  non  esl  confundibile  per  so, 
nogo,  nam  in  conlradictoria  prcediclye  uni- 
versalis,  eritidemprjicdicatum,  quod  ot  in 
ista,  el  confusum,  confuse,  et  distributive, 
nec  aliter  oportet  conf  undibile  per  accidons, 
esseper  se  confundibile.  Vol  aliter  potest 
concodi,  quod  inquantum  pnrdicatur  ali- 
quis  ^owo, intelligitur  spocificare  rom  hu- 
jus  verbi  esL  ila  quod  prsedicatum  esl  hoc 
lolum  ens  aliquis  homo:c[  illud  polest  con- 
fui-idi  por.signum  univcrsale  afnrmalivum 


imaiediate  additum.  Per  hoc,  dico  ad  aliam 
probationem  ;  quia  illa  universalis  conver- 
litur  in  hanc,  Aliquod  ens,  aliquis  homo,cst 
homo. 

Substanlia  est,  qux  proprieprincipaliler, 
etc. 

Nota,quoddivisio  Substantioeinprimam,  Nota. 
et  secundam,  non  cst  divisio  generalissimi 
in  Species,  sed  subjecti  in  accidenlia  ;  quia 
substantia  secundum  quod  intelligitur 
(secundum  quam  considerationem  pertinet 
ad  Logicum)  dividitur  in  intentiones  sibi 
accidentes. 


AUa  vero  omnia  aut  de  subjeclis  dicuntur 
principalibus  substantiis  ;  aut  in  subjectis 
eis  sunt.  IIoc  outem  manifestum  est  ex  his, 
qum  per  singiila  proponentur  \  ut  animal 
de  homine  prcedicatur  ;  ergo  et  de  alijico 
hornine  proedicatur.  Nam  si  de  nullo  ali- 
quorum  hominum,  nec  omnino  de  ho- 
mine  prmdicaretur.  Rursus  colorin  corpore 
esl  '  ergo  in  aliquo  corpore.  Nam  sinon  in 
aliquo  singulorum,  nec  omnino  in  corpore, 
etc.  Cap.  eodem. 

QU^STIO  XIII 

An  hse  consequenlise  Aristotclis   ieneant  for" 
maliler,  Animal  pra^dicatur  de  homino, 
ergo  de  aliquo  homine,  etc. 

Albert.  Mag.  trat.  2  cap.  4.  Gursus  Gonimbr.  ex- 
plan.  cap.  5.  de  substanlia.  Tartar.  in  hoc  cap. 
dub.\.  ariic.  2.  Rodriguez  in  explicatione  text. 

Quod  non  videtur  ;  quia  nec    alibi  te- 


i. 


nent.  Species priBdicatur  de  homine  :  ergo  Argumen- 
de  aliquo  homine,  ubi  est  eadem  forma  ar-  te  negati- 
guendi.  ^'^ 

Item  videtur  esse  fallacia  Consequentis 
a  superiori  non  distributo,  ad  inferius,  et 
ita  positio  consequentis,  quse  consequentia 
non  valet. 

Ilem,  terminus  de  se  est  indifferens  ad 
omnem  suppositionem  :  igitur  si  arguatur 
ab  ipso  sumpto  absolule,  ad  ipsum  sub  una 
suppositione  tantum,  arguitur  ab  indiffe- 


OI^KSTK)  XIII 


m 


renli.'!,  ad  dol<,'rmiii:iturn,  ol  ila  til  lullacia 
Consfqiifnlis,  sic  ost  in  proposilo. 

Ilcrii,  oafjeni  ralioiie,  qua  illa  ronsoquon- 
lin  lenol,  vidolur  isla  lonero,  Animnl  prx- 
(licalur  fle  omni  /tomin*' ;  if/ilur  nli,uol 
animal,  sed  non  valet  isla  ;  igitur  nec  illa. 
Probatio  niajori^i,  ulrubiquo  lil  similis  des- 
census,  nisi  quod  liic  in  subjeclo,  ibi  in 
pra?dicalo,  qua5  divorsilas  nom  impcdil, 
cum  omnis  universalis  possil  converli, 
sumplis  lcrmiiiis  uniformiler.  Probatio 
minoris  ;  quia  Anlecedens  esl  verum,  cl 
(lonsequons  falsum. 

Item,  pari  ralione  sequerelur,  animal  esl 
omn'S  homo  :  ergo  aliquo'1  animal,q\\o(\  non 
est  verum,  quia  Anleredens  verum  ,  el 
(lon-^equens  falsum  ;  qiiia  sua  conlradiclo- 
ria  vera.  Quod  .\iitecedens  sil  verum,  pa- 
lol;  quia  aniwnl  es( hotno,  inr/i/anlumhomo; 
if/ilur  omnis  /lomo.  .Xnlccedens  islius  pa- 
lct;  quia /l///ma/;3er  nafuram  hominum  est 
homo  :  if/ilur  inrjuanlum  homo.  (lonsequen- 
P'  tia  palol  per  Arislolelem  lexl.  35.   I.    Prio- 

rum  c.ap.  de  Ueduplicalione. 

Itcm,  destruclis  primis,  animal  piwdi- 
catur  i\r  homine,  el  non  de  aliquo,  lio- 
luine,  quia  nullus  esl  ;  iLcilm^^^onsequcntia 
nonvalel.  Et  Iioc  eliam  se<]uiliir,  aliam  con- 
clusionem  .\rislolelis  es.se  falsam.  scilicet 
(leslruclis  primis,eic,  quia  eis  non  exislcn- 
libus  po.ssunt  secund;i3  subslanti;c  pnedi- 
cari  do  se  invi<<'m  per  so  :  igiliir  et  mane- 
rc  ;  quia  secundam  subslaiiliam  e.sse,  cst 
os.sc  prajdicalum  esscntialo  iii  gcMrr»  >^i!l>s- 
lanlia». 

Ad  oppo.situm  csl   .\ristotclcs,  cl   probat 
ulraTnqueconsiN|iienliam  infcrcn  lo  ex  op- 
posiio  (loii.scquentis  oppositum  .\nlecedcn- 
tis. 
i.)  Dicendum,  quod   lucc  consequcntia   cst 

J^uiiclu-  j)ona,  a/j/mrt/  pr.Ttiiratur  de  homine:  ergo 
ile  aliquo,  sumcmlo  pr.rdicari  ut  hlc  sumil 
Arislolelea,  scilicet  superioris  do  inferiori 
iii  ^'(  .lere  ;  decurril  enimsuper  hanc  rcgu- 
l.im,  Quando  nUerum  de  nltero  privdit^lur. 
elc.  (iiun  valct  haiic,  (J/^Of/r.t/  prius  pr 
in  grnere,est  prius  posterinre.  Inlclliu,  i 
dum  ctinm,  quod    hav  consiv]UPnlia  lciiel 


de.sccndt  ndo  ad  i.><luui  i.om;item.ut>i  csl  pri- 
rna   sul»stanlia  deierminala,    el    dplonnl- 

naie  ;  qiiia  sequilur,  .ninn  ■    •'     ' -  fto- 

me  ;  if/itur  is!o,  f>ci\    .\r!-*  •  .•  lo, 

infert  de  prima  sulwtan;...  .       ila,  in- 

drlcrminale  tamen,  sicul  ponilur  per  hoc, 
quod  aliqui.s  liomo,  quia  sic  suniituroppo- 
silum  Con.scquenlis. 

.Sed  de  alia  ronsequenlia,  Cotor  esl  in 
cnrpore;  igiturin  ff//<7wo,e8lmaj^isdublum, 
quia  non  lenel  per  rcffulam  supradiclara. 
Dicitur,  quod  tenotdeaccidenlibu.scommu- 
nibus  perlocum  a  majori  ;  quia  illa  prius 
insunt  primis  .substanliis,  quam  sccundi.s, 
licet  c  converso  conlin;^t  de  proprio.  ronlra 
hoc,  tunc  non  probai  universaliler  omnia 
alia  a  primisdici  de  primis,  aut  esscin  eU, 
quia  non  suiit  arcidenlia  propria. 

Potest  dici,  quod  .sccunda  conscqucnlia  3. 
lenetdeomni  accidenle  rcali  ;  quia  nul- Jjo.  "^ 
lum  talc  incstcommuni,  nisi  mcdianlcsup- 
posilo  aliquo  ;  igilur  si  communi  incsl, 
inesl  supposito,  indetcrminale  tamcn.else- 
cundum  hoc  inlelligen  lum.  quod  secunda 
con.sequcntia  non  lcnel,  desccndendo  ad  pri* 
mam  sub.slantiam  dctcrraina'am,  el  dcler- 
minafe  ;  .sed  cst  fallacia  Conscquentis,  nec 
sic  descendit  Arisloleles,  quianec  sic  su- 
milur  oppositum  Consequcnlis,  sed  des- 
cendit  ad  determinatam,  indeterminalc  la- 
men. 

AdhuL-  nivc   jnuuuU  •  n";i   videlur  suffl- 

ciens,quia  proprium  inestconr -     '  von 

inquantum  iiiestsupp«>siiis,qu ^ ;nn 

proprium,    incst    priiiio  rommuni    p(  se- 

cundiim   hoc    comuuuic,     est    v  im 

suppositis  ;   quia  sumendo  «  .«ro 

uHHlio,  ul  de  eo  dicilur  propriuni  primn. 

el  in  minorc.ul  i«sl  in  sup; 

Aci-idcnli.s,  sic,//omo  pri>no  alrisibitis,  iste 

est  hotno  :  ergo  iste  ' 

lur  non  omne  a  'U- 

ni  inquanlum  osl  iu  st: 

llco  dicilur.  quixi  ulr.tiuc 
lcnct lanlutum«Klo,  *  •'.   nt 

habcl 

sccut'.  •• 

ain,  .^1 II.  I  •  '»  •'" 


471 


SIIPER  PH/EDICAMENTA 


ve pro  mulliSy  nisi  alitui  illorum  indcter' 
minate  sumpto  insit.  Sod  lamcn  prima  con- 
sequenlia  videlur  lenere  absolule,  sine  lali 
spccilicatione  supposilionis,  quia  significa- 
lum  superioris,  prius  cst  inferiori  ;  igitur 
quidquiJcst  prius  illosignificato,  est  prius 
supposito,  ct  secundum  hoc  tenet  prima 
consequenlia.  Potest  dici,  quod  in  suppo- 
sitione  simplici  sumitur  significatum  pro 
significato,  et  non  quidquid  est  prius  signi- 
ficato  superioris  illo  modo,  est  prius  infe- 
riore,  quia  superioris  significatum  illo 
modo,  non  est  prius  infcriore  sed  est  ei  ex- 
Iraneum,  utpalet  conjundendo  prsemissas, 
ubi  in  majori  stat  lerminus  simpliciter,  et 
in  minori  dicitur  de  suppositis. 

Ex  istis  consequenliis  probalis  exopposi- 
tis  infert  ArisloLeles  Alia  igilur  omnia  aut 
de  subjectis  principalibus  substantiis  dicun- 
lur,aut  sunt  in  eis.  Quae  conclusio  ila  intel- 
ligenda  est,  sicut  sequitur  ex  antecedente 
probato,  et  hoc  est  sic,  Omnia  alia  quse  di- 
cuntur  de  secundis  substantiis,  velsunt  in 
eis,  ut  habent  accepLionem  personalem,  di- 
cunlur  de  primis,  vel  sunL  eis. 

Ex  hac  secunda  conclusione  infert  Aris- 
toteles  tertiam,  Deslruclis  igitur  primis, 
impossibile  est  aliquod  aliorum  remanere. 
Qu33  sic  exponitur,  quoad  illud  esse , 
quod  alia  habent  in  primis,  quamvis  pos- 
sint  remanere,  quoad  aliud  esse,  ut  quiddi- 
tativum,  vel  esse  intelligible. 

Contra  hanc  expositionem,  Secunda  subs- 
tantia,  inquantura  hic  fit  sermo  de  ea,  op- 
poniLur  primse,  quia  dividunt  substantiam 
per  oppositum,  et  per  accidens,  inesL  uLri- 
que  illorum  :  nullum  autem  oppositum 
habet  esse  in  suo  opposito  ;  igitur  nullum 
esse  habet  secunda  subsLanLia  in  prima  ; 
secundum  igitur  islam  expositionem  abso- 
lute  dicetur  destructis  primis,  nuUum 
aliorum  desLrui.  IIoc  confirmaLur  per  hoc, 
quod  Arisloleles  loquens  de  secunda  subs- 
lantia,  el  accidentibus,  dicit  omnia  alia  a 
primis,  sed  hoec  inquantum  habentesse  in 
prima,  non  suntalia  ;  igitur  non  loquitur 
de  illis  inquanLum  habent  esse  in  prima 
Substantia. 


Ideopjolest  dicit  aliter,  quod  ha3c  tertia 
conclusio  logice  sumpLa,scilicet  de  ipsis  in- 
tentionibus,  est  manifesLa,  sic  :  Secunda 
subslanlia  dicilur  relaLive  ad  primam,  si- 
cut  dictum  ad  illud  de  quo  dicitur  :  igitur 
si  prima  non  est,  secunda  non  est  ;  quia 
lielativa  sunt  simul  natura,  per  Aristotelem 
inferius  cap.  de  Kelatione.  Ilem  accidens 
relative  dicitur  ad  subjectum,  loquendo  de 
intenLionibus,  et  intentio  subjecti,  vel  fun- 
datur  in  prima  subsLanLia,  vel  secunda  ; 
si  in  prima  ergo  desLrucLa  prima,  non  est 
subjectum  illius  accidentis  ;  sinonestsub- 
jeclum,  igitur  nec  accidens,per  hanc  regu- 
\dim,Relativa  sunt  simul  natura  :  Si  intenLio 
subjecLi  fundeLur  in  secunda  subsLanLia, 
arguaLur  sic,  DesLructa  prima  substantia, 
secunda  non  esL,  per  locum  a  Relativis,  et 
si  secunda  non  est,  subjectivum  talis  acci- 
dentisnon  est  :  et  si  hoc,  igiLur  tale  acci- 
dens  non  esL,  per  locum  a  Relativis. 

Dicitur,  quod  intentio  subjecLi  respectu 
accidentis,  poLesL  fundari  in  alio  accidente, 
quod  nec  est  secunda  substanLia,  nec  pri- 
ma.  Contra,  illud  accidens  habet  subjec- 
tum,aut  accidens,  aul  subsLantiam  :  si  sub- 
sLanLiam,  arguatur  uL  prius  :  si  accidens 
illud  habeL  subjectum,  vel  procedeLur  in 
inilniLum  in  accidentibus,  quorum  quodli- 
l3eL  siLsubjecLumalLerius,  quod  habet  Aris- 
toteles  pro  inconvenienti  i.  Melaph.  con- 
texL.  12.  eLinde ;  aut  stabit  ab  substantiam 
secundam,  vel  primam,  et  de  omnibus  ar- 
guatur  a  primo  ad  ulLimum. 

NoLandumauLem,  quod  hsec  proposiLio, 
Deslructis  primis,  etc.  non  ponit  primas 
posse  desLrui,  quia  AblaLivus  absoluLus, 
per  Priscianum  2.  ConsLrucLionum,  exponi- 
tur  per  si,  quia,  vel  dum.  PoLesL  igiLur  isLe 
esse  sensus,  si  destruantur  primse  substan- 
Lia3,  deslruunLur  alise,  vel  quia,  vel  dum, 
eL  quaelibeL  exponens  esL  vera,  quia  positio 
alicujusin  comparatione  ad  aliud,  non  re- 
quirit  ipsum  poni  absolute  :  sed  est  falla- 
cia  a  secundum  quid,  ad  simpliciLer.  Prse- 
dicta  eLiam  conclusio,  scilicet  Destruclis 
X^rimis,  etc.  potesL  intelligi  de  ipsis,  quse 
subsunt  intentionibus,  quia  secunda  sub- 


S. 


QVMSTU)  XIII 


175 


c. 


A'l  arfju- 
titenta. 


.slanlia,  noii  haijct  aliiul  cs.so,  qiiam  aliqua      lenninante  lalcm  rc.<pocluin,  ad  inferiu^  . 
priina  sub.slaiiliii.  .Siinililcr  cssc  arcidcnli.s     quia  quiilquid  csl  priu.s  homine,  esl  prius 


csl  a  suljcclo.  Si  a  priiiia  subslaiilia,  illa 
iion  cxistcnlc,  accidcns  non  cst;  si  a  sc- 
cunda,  illa  non  cst,  si  [irima  non  sil ;  i;,M- 
tur  si  prima  Substantia  noii  sit,  nulla  sub- 
staiilia  cst,  ncquc  ullum  accidcns. 

IIujc  ctiam  tcrtia  conclusio  fortc  gcnera- 
lius  vera  cst,  quam  priiiia,  vd  secunda, 
licet  non  inquaniumcx  eis  infcrtur. 

Ad   priinum    argumciitum    dico,  quod 


isl/),  cujus  rausa  esl  ;  quia  supcrius,  in- 
quanlum  t^Tminans  Uilom  rcspeclum,  ha- 
bel  virlulcm  univcrsalitcr  sumpli.  Quod 
enira  prlufj  esl  superiore,  dicilur  de  eo 
universalilcr,  et  a  superiori  dislribulo, 
licel  dcscendcre  ad  inferius. 

Ad  lcrlium  dico,  quod  icrminus,  in  una 
propositione  non  hal>'t  nisi  unam  supposi- 
tiimcm;quia   una  propositio,  esl  signum 


Species  non  pi\Tdicatiir  de  homine,  ut  hic  unius   intellcctus  cornposili   ;   el  div- 

sumiliir  pra-dicari ;  quia  non  esl  superius  suppositioncs  tcrmini,  sunl  diversaj  ratiu 

eo  gcnore.  (^ontra,  htec  est  vcra, //omo  eal  nc.s   intdligcndi   tcrminum,  rcspcclu  ler- 

4S7>ec/(,'5,  igitur  specics  vcre  piujdicatur  dc  lii,   el  omnes  divcr.sa;    suppositiones,   in 

hoininc.  suo  gcncre  sunt  opposila;  :  cum  igilur  im- 

I(e  n,  si  Species  est  iii  homino,  arguctur  possibile  sit  idcm,   in    eo<Icm    inlelleclu 

quod  .socuiida  con.scqucntia  non  valcl ;  quia  composilo,  rcspectu  lerlii,  inlelligi  sub  di- 

n(m  scquitur  :  if/ilur  est  in  aliquo  homiuc.  vcrsis,  vcloppositisrationibus  inlclligcndi, 

Ad  primuin  dico,  quod   vcrbum  es/,  po-  impossibile  cjI  idcm,  in   una  proposilione 

lost  iiotarc  qualcmcumque  unioncm  extre-  habcre  diversas  supposiliones  :  inditTerens 

morum,  et  non  oportet,  quod  .scmpcr  nolct  est  igitur  tcrminus  ad  diversas  suppasilio- 

prcDdicatum   esse  superius  sub.cclo  :  .sed  nes,  liccl  non  in  una  proposiliono.  Loqui- 

ad  cxercenduin    ilIud,quod  signalur,  liic  mur  aulem  de  c(m.sequcntia,  ul  .Vnlcccdcns 

oporlcl  addcro   ad  compositioncin    liujus  esl  propo.silio  una,  el.sic  nono.sl  major   in- 

vcrbi  <?5/,  aliqiiam  dotcrmiiiationcm,  ul  cs-  dilTcrentia  in  Antccedcnle,  quara  in  ili-: 


qucntc. 

Ad  quartum  argumcntum,  ui  e^t  co:.i:.i 
primam  coiiscqucnliam,  p<.>lesl  dici,q::  l 
non  esl  similis  ralio  dcsccntlcndi;quia  df-.- 
cciulendo  sub  subjcclo,  arguilur  perh?n<* 
rcgulam,  Qind  pr^cMcalur  de  su/xtk;  i, 
prxdicalur  de  inferiori,  qua;  ne«'t  s^nri.i  cA, 
ut  hic   sumitur  prxdicari.    L>i  > 

autem  sub  pncdicalo,   nriruilur  per  !. 


rcgulam,  De  quo  pr,i 


senlialitcr,  vcl  aliquid  hujusmodi.  .Sccun- 
da  ratio,  conlra  rcsponsionem,  probut  illud 
quod  cst  in  liomiiic,  non  sccuiidum  accop- 
tionom  pcr.sonalcm,  .scd  simplicom,  non 
os.se  iii  aliquo  homiiic,  qiiod  bi'iic  c>t  con- 
ccdoiidum.  l'i)tcsl  cliam  dici  ad  ralioijom 
priiicipalom,  quod  Spccics  si  dicalur  de 
hominc,  non  lamcn  ul  homo  habct  acccp- 
tioiiem  pcrsonalem  :  ot  nculra  con.sequcn- 
tia  valct,  nisi  sic  .sumcndo  communo. 

Ad   socundum   argumciilum  principale, 
ut  cst  contiM  ulramquo  con.soquontiam,  po- 
lost  dici  gcncralitcr,  quod  non  esl  fallacia 
('.on.soquciitis  ;  qula  non  arguilur  nd   pri- 
m:iin  subslaiitiam  dotcrminatam,  ct  dcti  r- 
minatc,  .sed   indctcrminalo,  et   illo  modo     lcrminata.sive  dcl>Tmlnalc  sive 
ost  .Tquecommunc  cum  lermino  communi.      nalc  sumpli,  non  dicilur  de  >  •  • 
sum.ilo   pcr.soiialitcr.   .Stul   inquaiitum  ost         S«Hi   lunc   videlur  illn  ralr- j.i,. 
contra  pr.mam  conscqucnliam,  polcst  dici     conlra  se<'Uiidam  •• 
spcciaIilcr,(iuod  cum  hujusmiHli  /»ntt5,vol     guendo  .sic,  In  om 
suj)crius,  otc.  dicant    rcspcctus    ad   posle-      lur  In  omui   ^ 
rius,  cl  iufcrius,  licct  argucrc  a  supcrioro     aluiuis  cni  >r  « 


'•JHU,  «I 


iitferius,  qu.-c  facil  fallaciam  Coiuuhiuc; 

Nolandum,  quod   licet  ha^c  possel  con-  ,Voi«. 
codi  vera,  Omnis  h  ino  est  aiiquo:{  <: 
non  Uuncn  inquanlum  aliquoti 
prima  subslanlia.   Prima  enim  i 


•  >i; 


^       »   •!  4*  " 


1 1 1 1  1  )     T  r 


.17()  Si;PKI{  l'I{/EI)ICAMENTA 

tiaiii,  csL  Anloc-edens  veruiii,  cLCoiisoquens  qua  primasubslantia,  nec  est  in  ea,  igitur 

esl  fnlsuni  :  eL  tamon  illa  consequonlia  vi-  aliquid  nec  dicilur  deprima  suhstanlia,  nec 

(leLur  lonorc,  per  eanidoni    rogulam,  per  est  in  ea  :  ibi  est  fallacia  figurse  diclionis, 

(luain  (>t  consoquenLia  ArisLoLelis.  commuLando  g^wa^e  in  $?«'(i,  debelonim   sic 

Dico,  quod  non,  per  eaindem  rogulam  ;  inferri,  igitur  aliquid  sub  aliquo  modo  ac- 

quia  socundaconsequenLia  ArisLoLelis  Lenet  cip/endi,nec  de  primis  diciiur,  nec  estin 

per  lianc  rogulam,  Quod  inest  alicui  stanti  primis,  et  hoc  est  concedendum,  Lanquam 

disjnnctive  pro  multis,  inest  alicui  illorum  necessarium,  quia  omnis  homo  nec  dicitur 

indeterminatc  ;  sed  terminus  sLans  confuse  de,  nec  esL  in. 

tauLum,  non  sLaL  pro  mulLis  disjuncLive.  Cum  diciLur  in  quarLo  argumenLo  prin- 

Ex  lioc  sequiLur,   consequentiam  tanlum  cipali,  quod  non  est  diversitas  hic,  et  ibi, 

lenore  a  communi  habente  suppositionem  nisi  quia  hic  fit    descensus  ex  parte  sub- 

personalom,  et  non  quamcumque,  sod  de-  jecti,  ibi  ex  parte  prsedicati.  Dico,  quod  il- 

terminatam  ;  et  illam  dico,  quando  tcrmi-  lum  descensum    concomitatur    diversitas 

nus  sLaL  pro  aliquo  delerminato,  indoler-  supposiLionum,  quse  prohibeL  consequen- 

minaLe  Lamen,  sicut  subjectum  indefinitis,  fiam,  quia  non  tenet,  nisi  termino  uno  mo- 

vel  particularis.  do  supponente. 

ConLra  hoc,  si  non  sequitur,  Animal  prse-  Cum  dicitur,  quod  universalis  converti- 

dicatur  dfi  omni  homine  ;  ergo  aliquod  ani-  tur,  sine  figura  dictionis,  verum  est,  quod 

mal :  ergo  animal  quod  prxdicaiur  de  onini  variatio  suppositionura  circa  unum  termi- 

homine  non  esl  aliquod  animal.  Elsihoc  num,  non  estrespectu  reliqui  termini  sup- 

non  dicitur  de  prima  substantia,  nec  est  ponentis  eodem  modo,   eL  nisi  esset,  non 

in  illa,  ut  manifestum  est  :  igitur  aliquod  essel  figura  diclionis. 

nec  dicitur  de  prima  substantia,  nec  est  in  Ad  aliud  dico,  quodnon  similiter  seque- 

ea,  quod  est  contra  AristoLelem.  Sequilur  retur  ulrobique,  quia  propositio  ista,  Ani- 

igitur    inconvoniens    contra    Aristolelem,  mal  est  omnis  homo,  a  nullo  ponitur  vera, 

nisi  descensus  teneat  sub  termino  stante  ut  animal  habet  suppositionem  determina- 

confuse  tantum.  Eodem  modo  poLest  argui  tam,  et  aliter  non  tenet  illa  consequentia. 

de  ista,/;i  omni  corpore  est  color  :  ergo  ali-  Vel  aliter,  quia  omnishomo,  non   prsedica- 

quis  color.  tur,  ut  hic  sumitur  prsedicari,  licet  propo- 

Ad  hoc  dico,  quod  in  prima  consequen-  sitio  ponatur  vera  :  non  enim  est  vera  pri- 

tia  est  fallacia  Consequentis  ;  quia  ad  hoc  mo  modo  per  se. 

sequi  illud,  infertur  hoc  esse  iilud,  et  non  Ad  ultimum  dico,  quod  loquendo  de  in-       10. 

e  converso,  multaenim  de  se  invicem  vere  tenlionibus   destructis  primis,  nullae  sunt 

dicuntur,  per  hoc  verbum,   est,  quorum  secundae  substantise,   quia    uno    relativo 

nullum  infert  aliud.  Arguendo  igilur  eo-  deslrucLo,  deslruitur  et  reliquum  :  nec  est 

dem  ordine  negative,  est  fallacia  Conse-  etiam  aliquod  prsedicatum  in  genere  sub- 

quentis,  a  destructione  Antecedenlis.  stantise,  nec isto  modo  sunt  primae  substan- 

Ulterius,  cum  dicitur,  &i  non  est  aliquod  tiae   magis  corruptibiles  quam  secundae. 

animal,  non  dicilur  de  prima  substantia,  Similiter  est  de  rebus,  quae  subsunt,  in- 

ista  consequentia  non  valet ;  quia  aliquid  quantum  eis  attribuuntur  tales  intentiones. 

inquantum  est  secunda  substantia,  dicitur  Sed  si  loquamur  de  esse  rerum,  forte  potest 

de  prima,  ut  hic  sumitur  dici  de,  et  secun-  concedi  hominem  esse  animal,  licet  non 

dumhoc  est  exLraneum  alicid  animali,  un-  hunc,  vel  illum  ;  sed   hoc  non  secundum 

de  in  isLa  consequentia  innuitur  fallacia  quod  horno  habet  suppositionem  persona- 

Accidentis.  lem  determinatam  :  illam  enim  non  habet, 

Ulterius,  cum  dicitur,  si  animal,  ut  di-  nisi  cum  sint  ejus  aliqua  suppposita.  Sed 

cilur  de  omni  homine,  non  dicilur  de  ali-  quia  cujuslibet  communis,  sive  existentis. 


QiM-srn»  .\i\ 


1. 

AriJUiiirll- 

lapro  piir- 
le  tifi/nti- 
va. 


sivo  non  exislonlis,  est  .suppositum  acci- 
pere  per  addiliorjcni  Pronominis  demon.s- 
traiivi,  sic  ;  sicul  ipsum  est  communo  : 
propteroa  melius  dicenduin,  quod  sive 
aliquis  liomo  sil,  sivo  non  sit,  .semper  sc- 
quitur,  animal  prxdiratur  d'-  /lomine  : 
igilur  dc  aiiquo,  ot  quod  propler  idern, 
Con.sequens  est  vorum,  propter  qucxl  et 
Antccedens,  scilicot  propler  in.separabilem 
unionem  extremorum,  licet  neulrum  exi.s- 
tat. 

Conlra  conclusionom  lerliam  Mrguilur 
sic.  Dostructo  posloriori,  non  oporlot  prius 
destrui  :  sed  secunda  subslantia  est  prior 
prima  ;  quia.soquilur  ad  primam,  et  e  con- 
verso,  ot  Inlo  ost  prius,  por  Aristolelom 
c.ip.  d('  Priori  in  poslpr.Tdicamonlis,  el  .5. 
Mola[)li.  loxl.  10.  ergo  doslrucla  prima 
subslanlia,  non  oportet  socundam  deslrui. 
Dici  poloslquod  loquondo  d«  inlonlionibus, 
sunt  simul  nalura  ;  quia  corrolaliva,  lo- 
quondo  de  rcbus,  licel  /lomo  forto  sit  prius 
isto  hominc,  non  lamon  aliquo  Iiomino  ; 
quia  .socunda  substanlin,  nori  habot  aliud 
e.sse,  quam  osse  alicujus  primac  subslan- 
lia3. 


CoinmHHC  csl  nuicm  omni  suh$tanlur  in  siib- 
jccto  n-m  csse.Princijjalis  nannjue  substan  • 
tia  non  dc  subjecto  dicitur  :  ncque  in  sub^ 
jecto  est,  etc.  Xon  est  autcm  pro/rium  siib' 
stantice  hoc.  Namque  diffcrentia  corum  esf 
qu(c  in  suiijecto  non  sunt  :  t>ipci  enim,  et 
f/ressihile  dc  su/ijccto  qnidcm  honiine  dici- 
tur,  in  subjccto  autem  nulto  cst.  Cap.  cod. 

QU.K.STH)    .\1V 

Vtrum  diffcrentia  de  gcncre  suhstanti.v 
sit  aubstantid. 

r^hlis    IIi8|).    Irart     '.\.    /.ng.ol  \'.'i  ir.   C m  - 

</*'»;i.l'\)n!ii'cn  lih.^./nxtit  rnp.  H.  C  .  lunilir 

i/i    *rit/iin.  rnp.  .'I.  «/»t  Sntmtanlia,  l{'tlt\,;y\ct     in 
r.rpliriitinnd  toxlui  t)oct.  in  /iih-  i/iurstionti. 

Quod  n(m  viiloliir.por  lilloram  In' •  ;«iuia 
non  inosl  soli  subslanlia\  .scd  dilToronli.T, 
prima  propriolas  ;  sod  si   dilToronlia  osscl 


177 
et  lamen  soli 


subslanlia,  pos.sel  ei  ; 
substanliac. 

Ilem,  noc  csl  prima  sul  i,  quia  di- 

cilur  do  8ul)jf»rlo  ;  nec  secunda,  quia  nec 
Spocies,  nec  Gcnus  in  genere  ."•^ 
hinc  .sola   sunl  sorundaj    .subsLanlia;,  pc-r 
Ari.slolelem,  cap.  do  .Subslantia. 

Itom,  habet  conlrarium,  quia  habet  ali- 
quid  a  sc  maxime  dislaas  in  oodem  gfncro, 
et  lalis  distantia  por  Ari.slolelem  10.  M* 
laph.cont.  13.  esl  conlrarielas,  subsla:.;.^^ 
autem  nihil  est  contr.T-iirn    r^rr    \ri>;fo'p- 
lem  inforius. 

Item,  por  Arislotelcm  5.  Mclaph.  lexl. 
com.  19.  Primus  modus  qualilalis.  esl  dif- 
forentia  subslanlice,  qualilas  autcm  nonest 
.Subsliintia.  .Si  dicalur,  quod  .Krislolcles  in- 
telligit,  quod  liabct  modum  pni  :i  in 

quale,  hoc  non  vidotur  verum,  quia  M-  - 
physicus  a  Ix)gico  difTort  in  hoc,  quod  Me- 
laphysicus  considerat  ens  inquanlum  ens, 
l/)gi('us  inquanlum  considcratur  a  r  '  • ; 
quoJcrgohabct.solum  nvKlum  pra- *.' .ui-ii 
in  ^«a^-.quamvis  a  Logicopo.'5sct  aliquomo- 
do  dici  qualiUis,  non  lamcn  a  Molaphysico, 
nisi  sit  cssonlialiler  qunlilas. 

Ad  oppositum,  non  subslantia  non  csl 
prior  subsliinlia,  quia  subsliinlia  esl  pri- 
mum  cns  :  Difrcronlia  csl  naturaliter  prior 
Specic,  qunc  est  subslanlia.  Item,  non  sub- 
slantia  inlorompla.  non  inlerimilur  sub- 
slantia,  scd  dilTorcnlia  inlorempla.  inleri- 
milur  species,  qure  esl  subslnnlia  ;  ergo. 

Ilom,  DilTeronlia  osl  pars  dofi:  spe- 

cici,  igilur  indical  aliquidcss<»ulia'  oju^, 
nihil  aulom  perlinel  ad  e.vsonliam  subslan- 
tiai.  nisi  subslanlia. 

Ilcm,  si  esset  accidens,  facerel  un ^% 

por  accidons  cum  gonen^  :  ol     •  \ 

generi  facial  spe^'-    •     '■^;tM- 
cios  ingcnore  sul 
cidcns,  ot  ila  null 

Ad  quajslionom  n^il»^^!  dicj  .  q«<*1  dffff*- 
rt^nlia  in  genei 

quia  esl  Idcni   pcr  se  ei.  <;  i  por  j» 

suKslanlia,  non  lanien  osl  ."^ 
ilivitluuM»  in  giMiopo  ■ 
subslanlia  ;  vorior  csl  tamcn  lali.i  pr" 


ta  propar 
10  affirma 
titm. 


^.\)m.'t^$tm 


478 


SUPEU  PK/EDICAMENTA 


calio,  nalionfilc  csl  subslantm,  quam  isla, 
Quanlum  csl  subslanlia,  quamvis  ulraque 
nccessaria,  cl  ulraque  per  accidcns.  Pri- 
nia  enini  e  t  per  accidens,  non  ideo,  quia 
aliquid  esl  subslanlia,cui  accidit  ralionalc; 
scd  cui  per  se  incsl  rationale,  sed  secunda 
csl  per  accidcns,  quia  aliquid  est  subslan- 
tia,  cui  accidil  quanlum. 
•^-  Ad  primum  argumenlum  dico,  quod  in- 

mcnta.  tclUgil,  non  quod  lioc  sit  propnum  subh- 
tantitB,  id  esl,  ei  quod  directe  esl  in  genere 
Substanliffi,  ut  Species,  vel  Genus,  sed 
etiam  Diffcrenlioe,  quae  non  estsic  subslan- 
tia.  Secundum,  idem  oslcndit. 

Ad  tcrtium  dico,'quod  contrarietas  uno 
modo  diciturcommuniter  pro  maxima  dis- 
tanlia,  el  lioc  modo  privative  opposila,  di- 
cunlur  contraria,  ut  in  1.  Physicorum  con- 
tex.24.  dicunturprincipia,  scilicet  forma, 
et  privatio,  conlraria  :  lioc  modo  conlra- 
rietas  estin  omni  genere,  inler  differenlias 
gcneris,  de  qua  dicitur  10.  Mctaph.  contex. 
13.  et  24.  quod  omnis  differentia  secundum 
speciem,  contrarietas  est.  Alio  modosumi- 
tur,  ut  est  maxima  distanlia  formarum 
mutuo  circa  idem  se  expellentiuni,  et  sic 
sumilur  hic,  et  8.  Phys.  et  ubi  esL  istacon- 
trarielas,  ibi  est  motus  proprie  dicLus. 


hon  vos  vero  conlurbcnt  substantiarum  parlex, 
(juce  ita  sunt  in  toto  quosi  in  sulijeclo  sint  : 
nc  forlc  cocjamur  e.as  non  esse  subslanlias 
confUeri,  ctc.  Cap.  eod. 

QU.^STIO  XV 
An  parles    substantix    sunt   substantise 

Vide  Auctores  citatos  qwcslione  sequenli. 

Quod  non  videtur  ;  quia  Substanlia,  ut 
est  generalissimum,  est  per  se  ens  :  nuUa 
pars  substanLise,  est  per  se  ens,  dum  est 
pars  substantiae  ;  quia  tunc  esset  hoc  ali- 
quid,  et  una  subsLantia  esset  ex  mulLis  hoc 
aliquid,  quod  non  videtur  verum. 

Item,  si  qusecunique  pars  substantise,  sit 
subsLanLia,  sit  A  illa  subsLanLia,  eL  argui- 
Lur  sic,  si  A  sit  substantia,  descendendo 
divisive  a  generalissimo,  oportet  conce- 
dere,  quod  vel  sit  illa  substantia,  cujus 
est  pars,  vel  species  distincla  contra  il- 
lam  :  vel  quod  conLineaLur  in  aliqua  spe- 
cie  distincta  ab  illa  ;  quia  omne  quod  est 
in  genere,  est  in  aliqua  spscie  ejus,  per 
Arist.  2.  Topic.  cap.  10.  non  est  illa,  cujus 


I 


1. 

Argume7i- 
ta  pro  par- 
te  negati' 
va. 


Ad  quarLum  dico,  quod  ArisLoLcles,  ut     est  pars,  quia  illade  ea   non  prsedicatur  ; 


pluribus  in  5.  McLnph.  conL.  63.  5.  Pliysic. 
conlexL.  7.  9.  et  48.  dividit  voces  in  signifii- 
cationes,  et  in  modos  diversos  accipiendi, 
quod  ad  minus  facitdeQualitaLe,  non  enira 
eam  dividit,  uL  est  generalissimum,  in 
species,  ponens  differentiam  esse  primam 
speciem  ejus.  Sed  dividit  hancvocem  qua- 
litas,  in  significaLa,  el  unum  significaLum 
ejus  esL  differenlia  substantiae  ;  quia  sicut 
forma  sequivocatur  ad  substantialem,  quce 
tribuit  esse  simpliciLer,  iLa  aclus  ad  actum 
primum,  el  aclum  secundum  :  el  ita  qua- 
litas  ad  qualiLatem  esEentialem,  cL  acci- 
dentalem  a^quivocatur,  et  differentia  subs- 
tantise  est  qualiLas  essentialis,  nuUo  modo 
modo  Qualitas,  ut  est  generalissimum. 


non  aliqua  alia  species,  nec  in  alia  specie, 
quia  tunc  differret  a  suo  toto  specifice,  et 
iLa  per  difierentiam  essentialem,  et  etiam 
ab  omni  alia  parte  ;  sed  hoc  non  est  possi- 
bile,  tunc  quia  omnis  pars  haberet  formam 
specificam  ;  quia  omnis  differentia  sumi- 
tur  a  tali  forma,  eL  iLa  nulla  pars  esset  pars 
totius,  necconslitueret  ejus  essentiam,  nec 
unum  essentialiter  cum  alia  parte  ;  tum 
quia  omnis  pars  per  propriam  formam 
esset  ens  in  actu,  eL  ex  duobus  in  actu  non 
fit  vere  unum,  per  ArisL.  7.  Melaph.  cont. 
49.  et  ila  nuUum  toLum  esset  vere  unum. 
Item,  quaelibeL  pars  subsLantise  est  subs- 
tantia,  et  nulla  pars  hominis  est  homo  :  se- 
quitur,  igitur  nullus  homo  esL  subsLantia. 
Conclusio  est  falsa  :  et  non  minor,  igitur 
major.  Forma  arguendi  patet  per  Arist.  4. 
Physic.  cont.  93.  quia  tali  forma  arguendi 


QII.esTK)  XV 


179 


»-.i: 


ulitur  conlra  ponontc.s  tcmpus  essc  circu-  cl  Lslo  modo  <"  '  " 

lationem,  sic,  Quaclibot  par.s   lcmporis  csl  cilur  de  prin 

lcmpus,  el  non  qua'libct  pars  circulationis  do  partps  suIj 

est  circulalio  ;  crj[?o  tempus  non  est  circu-  lia.  Similiter  in  ^ 

latio  :  UMfle  si  lorma  arguendi  ibi  valel,  et  gcneralissimum,  sunl  non  ul  speciej,  sed 


■:m,el  ut  dl- 

'  •  islo  mo- 

subslan- 

rc,  ul  eai 


Arffumen- 
a  prn  piir- 
t  nffirma- 
iva. 


hic.  Ilcm  dc  materia  dicilur  7.  Mctaphys. 
cont.  8.  quod  non  cl  quid,  necquale,  etc. 
igiturnon  s  ibsbnlia. 

Ilcm,  forma  non  est  substanlia  :  quia  csl 
in  subjccto,  et  quia  adcsl  et  abcst  pnr-ter 
subjccti  corruptionom,  ul  in  Iransmutatio- 
nc  substimtiali  patct.  Ad  oppo-iilum  pnl",{ 
ar^^ui  por  trcs  rationcs  faclas  ad  opp.)si- 
tum  prx^ccdcnlis   qu'cslioni=?. 

Ilcm,  divisum  pnrdicnlur  dc  dividcnli- 
bus  ipsum  ;  scd  2.  dc  .\nima  cont.  2.  Si(fjf:- 
tnnlia  divulitur  in  formam,  et  mnteriam, 


p<T  rcduclionem  in  per  se  principia  specie- 
ruiu  :  et  de  illis  quse  sunt  in  genere  pcr 
reductioncm  non  oportel  Geous  in  abslrac- 
to  vcre  prccdicari. 

.\d  argumenla  pnccedenlls  quxslionis, 
ut  hic,  valont.  Ad  primum,  non  subslanlia 
non  esl  prior  .subsbntia,  dico,  quod  siin- 
lolligalur  yionsubstantia,\(l  esl,  illud,  do 
quo  non  prapdicalur  per  se  gcncni'  im 

in  gcnero  subsLintite,  falsa  csl  piM^^jMiio, 
.sed  vera  sic,  non  subilantia,  id  e.U,  nullo 
mo  lo  substantia,  ncque   ul  subsLinlia  esl 


4 
Ad  argv- 
menta 
pr-rcedrm' 
tu  qvrs- 
/i«niJ  pro 
partt  af~ 
firmativa, 
•fuatenus 
•I- 
.c 

nem.. 


<»/ cow/)a?/7MW,  igilurquodlibcl  istorumest      gcneralissimum.  ncquc  diciliir  dn  princi. 

piis  substantiie. 

Ad  probalionem,  cum  dicilur,  subslan- 
lia  esl  primum  ens,  dico,  quod  hoc  esl  vo- 
rura  comparando  generalissimum  subslan- 
liac  ad  alia  genera,  id  est,  enlium  per  se 
in  gcnere,  csl  substanlia  primum  ens,  non 
Innen  est  verum  de  substantia  principiata 
simpliciter  ;  quia  principia  talis  subslan- 
tia}  sunl  priora   illa,  ut  dicilur7.  Melaph. 


subsLintia. 

Itcm  7.  Mctaphys.  conl.  7.  dicit  Arist. 
qiiod  forma  est  magis  ens,  quam  matcria, 
ct  idco  est  magis  ens,  quam  composilum  : 
in  qun  con.scqucnlia  innuilur  matnriam 
esso  magis  ens,  quam  composilum  :  tunc 
arguo  sic,  Subslanlia  esl  maxime  ens  ;  si 
igilur  illud,  quod  minimc  est  ens,  ut  com- 
positum,   est  subslanlia,   ut  patcl,  mullo 


magis  matnria,  c!  forma.  qufP  sunt   magis     cont.  7.  quod  forma,  ct  malcria  sunl  magis 


ciitia  composito,  eriinl  substanliic 

Itcm,  hic  litlcra  videtur  Arist.  innucrc, 
quod  partcs  suhstantia?  sint  substantiir, 
alitcr  non  oporlcrct  prohibcrc  illud  quasi 
inconvcnicns,  nesequerolur  cx  dicla  pro- 
prictato. 

Ad  qurrslioncin  polest  dici,  quod  dupli- 
ces  sunl  partes,  scilicet  es.senliales,  ut  ma- 
tcria,   ct  forma,  qua?    scilicel    e.ssentiam 

subslantiir  conslituunt  :  alirr  part<»s  quaii-  slanli;c,  quoD  non  .sunl  sic 
tiLiliv;r,  qunc  non  suntsubslanliie,  inquan- 
tuin  substantia  csl,  sc.i  iiiquanlum  cst 
quanta,  et  cxlmsa  :  scd  tam  do  his,  quain 
dc  illis  potcst  (lici,  quod  non  sunt  subslan- 
tiie  pcr  se,  id  esl,  quod  goncralissimuin 
Subslantijc  non  pnrdicatur  de  ois  por  .so, 
ncc  voro  in  abslracto,  propler  priinam  ra- 
lionoiu  ot  .sccundam  piius  posilasad  illim 
parlcm  qu.-cUiDuis.  Vorutntainem  substan- 
tia  esl  a^quivocum,  ul  dicilur  cns  p'.»r  sc. 


enlia  composilo ;  fortc  Lamen  poteslconcedi 
absolulc,  quod  subslanlia  esl  priraum  per- 
fectionc,  licot  non  via  generalionis. 

Ad  secundum,  non  subsLmtia  inlcremp- 
ta,  non  inlorimitur  substan':n  ■  M-^r)  quod 
si  mijorintidligitur,  «on  s  . 'Sl, 

co  intoreinpto,  quod  non  sil  subiLinlia  per 
sc  in  genero  subslantia?,  n  m  inlerimilur 
substantia  :  fil>:i  est ;  quia  principiis  sub- 

•  inte- 
remptis,  subslinlii  intorimilur  :  vera  la- 
mcn  polost  cssc  sic,  qiio  I  nullo  molo  c;tt 
substantia,  ii  ut  dl- 

citur  do  priiii';i) 

Ad   lerlium   ik-;  i  i.-n,  uiuu  y  .id 

c.ssonliam  substintia»,  ni-^i  su')ii.ii.i,  si 
i^i,.n! 'if.ir  '  '  ■  quod  pcr  seod  in  gcnere 

su\    i  est 

illo  modi)   piri  su 
tia. 


il;  ■(    m  .f!n   vr>ri.  et 
n- 


'iHl» 


snrEH  pi{/i:i)I(;amenta 


Ati  1.  r>-'>  '^<^  ''li^i^  ^^^  -•  ^^  Aiiima,  dico,  qiiod  ill;i 
''"mativa''  ilivi^io  substanlitE,  non  esl  divisio  Goneris 
/"'./"«  in  species,  quia  lunc  mulcria  habcret  dif- 
ferenliam  dislmguenlcm  ipsani  a  torma,  et 
essel  cns  actu  de  se,  distinclum  a  forma, 
quod  non  ost  verum.sed  est  illa  divisio 
icquivoci  in  ?oquivocala,  secundum  Logi- 
cum,  vcl  analogi  in  analogata,  secundum 
Naturalem  :  et  sic  proedicationem  substan- 
liti)  do  dividenti])us  concedo  ;  sed  hoc 
non  est,  ut  substanlia  est  generalissi- 
mum. 

Ad  aliud  dico,  quod  forma,  et  materia 
sunt  magisentia  composito,  entitate  prin- 
cipii,  et  ita  suntsubstantiae,  non  tamen  ut 
substanlise  species, 

Ad  auctoritatem  Arist.  dico,  quod  Arist. 

non  dicit,  nec  innuit  ex  litteTa   hic,  parles 

substanlise  esse  substantias,  sed  dicit,  quod 

propter  primam  proprietatem  substantise, 

non  oporlet  eas  concedere  non  esse  subs- 

tantias,  quia  nec  partes  substantiae  sunt  in 

subjecto,  id  esl,  in  aliquo  actu  complelo 

existenles,  ut  formse,  licet  sint  intoto,quia 

alius  est  modus  esiondi  in  toto,  et  alius  in 

subjecto, 

fi.  Tunc  ad  duo  argumenta  ad  aliam  partem 

']fmaVr-'  queeslionis,  quae  probant  formam  non  esse 

gu7nc)ita  substantiam  per  hoc,  quod  est  in  subjeclo : 

proparte  ^ 

ncfjjiiva.  dicondum  est,  qaod  materia  appropriate 
est  tantum  illud,  quod  esl  in  potentia  ad 
suscipiendam  formam,  non  habens  ex  se 
actum  aliquem  complelum,  cui  forma  tri- 
buit  esse  simpliciter,  ut  est  in  substantiis, 
subjectum  dicitur,  quod  licet  sil  in  poten- 
tia  ad  formam,  tamen  est  in  actu  comple- 
to,  et  ideo  forma  adveniens  tribuit  ei  tan- 
tum  esse  secundum  quii  ;  forma  igitur 
substanliae,  licet  sit  in  materia,  non  La- 
men  est  in  subjeclo.  Per  idem  patel  ad 
aliud,  quia  non  adest  prseter  subjecti,  etc, 
quia  nullumestejus  subjectum, 
6,  De  quinla  proprietaLe  substantise  scien- 

dum,  quod  generalissimum  substantise  non 
dicitur  dc  aliquo  magis,  et  de  aliquo  mi- 
nus,  neque  aliqua  substanlia,  secundum 
suam  essentiam  suscipit  magis,  et  minus  : 
lamen  quoad    actum  sul)standi,    qui   est 


Nola. 


una  proprietas  ejus,  scilicet  substantioe, 
dicitur  una  magis  substantia  alia,  ut  Spe- 
cies  magis  substantia  genere,  quia  pluri- 
bus  substat  :  sicut  dicitur  Genus  esse  uni- 
versalius  Specio  ;  quia  de  pluribus  pra^di- 
catur,  licet  universale  sequaliter  praedice- 
tur  de  Genere,  etde  Specie,  ut  de  specie- 
bus  ejus.  Multa  est  circa  hanc  proprie- 
tatem  difficultas  :  quse  Physico  relinqua- 
tur. 

De  sexta  proprietate  substantiae,qu3e  est,  Nota. 
cum  sit  una,  et  eadem  numero,  est  suscep- 
tiva  contrariorum,  secundum  sui  mutatio-  1 

nem,  haec  est  propria  substantiae,  el  con- 
verLitur  cum  substantia,  quia  nuUa  subs- 
tantia  ex  ratione  substantiae,  prohibetur 
suscipere  contraria,  liceL  aliqua  ex  sua 
propria  forma  determinetur  ad  unum  con- 
trarium.  Similiter  intelligendum  esL,  sub- 
stantia  suscipit  contraria,  non  sibi,  sed  alia 
quae  sunt  inter  se  contraria,  alioquin  hsec 
proprieLas  repugnaret  quartae  proprie- 
tati. 


QuanUlalis   autem  aliud  quiclem  est  conli- 
num,aliud  discretum,  eic.CaT^i.de  Quanlitate. 

QU^STIO  XVI 
An   Quanlitas    sit   genus 

Vide    citandos    cjun^slioric  sequenli. 

Quod  non  videtur  ;  quia  nullum   Genus       j_ 
prsGdicatur    denominalive  de  Specie,   sed  ^rgumen 

tapropar 

haec  est  vera,  Linea  esi  quanta,  et  sic  de  te  negan 
aliis,  quse  ponuntur  de  genere  Quantila- 
tis  ;  igitur  nuUum  istorum  est  ejus  spe- 
cies,  igitur  nullam  speciem  haboL,  igitur 
non  est  genus.  Probatio  majoris,  nullum 
prsedicatum  univocum  est  denominativum, 
sed  omne  Genus,  respectu  Speciei,  est  prse- 
dicatum  univocum,  per  AristoL.  prius  ; 
ergo,  etc.  Probatio  hujus  majoris,  quis  ra- 
tio  prsedicati  univoci,  est  ratio  subjccLi  : 
quod  manifeste  est  verum  de  Genere  res- 
pectu  Speeiei  :  sed  nullius  denominativi 
ralio   est  raiio  subjecLi,uL  dicitur  in  cap. 


QU/ESTIO  XVII 


481 


2. 


(lo  Substarilia,  quia  alhum  praidicalur  tle 
corpore  ;  rationeui  voro  aibi  impossibile 
est  priCfJicari. 

lleTD,  Quanlil.is  non  habel  sp('cios,  quia 
de  conlinu  I,  ct  discrela  non  prxMJicalur 
ajqualiter,  et  genus  aj(|ualit<!r  pr.rdicalur 
de  sporiebus.  Probalio  assuni[)ti,  quia 
quanlitas  conlniua  esl  naturaliter  prior  sua 
division(!  :  quia  inquanluni  continuuni  est 
divisibile,  est  natur;ililer  prius  sua  divi- 
sione  :  igilur  et  continuura  esl  prius  nu- 
mero,  quia  numerus  est  posterior  divisio- 
ne  continui,  cum  cau.satur  ex  illa,  pcr 
Arisl.:{.  Physic.cont.  08.  Ad  opposi'um  est 
Aristoteles. 


QUi^STK)   XVII 
Vtruyn  Qunntitaa  sit  gcnus  unum 

Arisl.  5.  Mctaptt.  text.  IH.  Alberlus  MaKn-  tract.  8. 
cap.  1.  D.  Thoin.  ojmicul.  5'J.  ct  I.  ditt.  V).  q. 
1.  art.  \.  ad  \.  et  I.  jj.  </.  10.  art.  'J.  I)<)cl.  i.  d. 
10.  1/.  1.  art.  '1.  ct  :i.  Mcttijiti.  q.  '.I.  Auton.  An- 
dreas  (jutrxt.  10.  N  phu.s  (/ix/)  'J.  Uandav.  ifUtrtt. 
<j.  Venelu»  12.  Atctapli.  Durand.  I.  ditt.  3-1.  q.  I. 
Kerrar.  4.  conlra  Gentex  cnji.  S7.  Cajet.  hic  te.tt. 
1.  t:a;)r.  2.  d.  \i.  </.  1.  Sonciu.  :'..  .Mctu/tli.  q.  :J1. 
Javell.  q.  20.  Ocka.n  in  Loij.  cap.  de  Quanlitate. 
Flandria  W.  Metaidi.  qwrnl.  1  i.  art.  ;>.  Ci)niinb. 
incap.  de  (Juanl.  q.  1.  et  Cofn/tut.  IG.  q.  L'.  Ro- 
(lri(,'.  art.  1.  in  lianc  </.  Doct.  Huvius  hic  q.  u. 
Aversa  quivtt.  1«.  tecl.  .'t.  .Meriner.  hic  q.  1. 

1.  Quod   non   videtur  :  rjuia   pcr   .\risl.  1. 

'propar-  Postcrioriim,  et  10.  Metaphys.  cont.  H2.  ct 
neijaii-  indo.  //j  omni (jcnerf  uno  est  unum  p/  imum 
et  minimum,  quod  est  inetrum,  ct  men.su- 
ra  aliorum  ;  sed  in  Quantilalo  non  est 
unum  primum  et  minimum,  .sed  duo,  .sci- 
licct  unilas,  el  punclus  ;  igilur  Quanlilas 
esl  duo  genera.  Ilem,  cujuscutM(|ue  gene- 
ris,  omnes  spccics  suiil  (ipposila*,  quia  vcl 
primas  dilTcrcnlias  includunl.  vcl  dilTcren- 
lias  opposilas  dividcMilesaliiid  gcnus  iiilcr' 
mcdium,  si  sub  ali(}uo  eodcm  genere  in- 
termedio  conlineaiilur,  el  includens  unum 
oppositum.  \m\  pnedicatur  dc  alio  molu- 
dcnlc  altcrum,  co  modo,  (|uo  dilTercnlia» 
divisivai  gencris  debont  cssr  oppasilir:  igi- 
lur  iiulla  spcci(\s  luiius  gcncris,  de  qua- 
cuuHiuc  specic   illius  generis  pntHlicalur  : 

T.'m     I. 


-p- 

i^.  ur 

•'i  non 

•j  :  er- 

n:i<>:o- 

rl 


.scd  aliqua  .sfjocies  Quanlilili.s,   pr..  ir 

de  alia  denominalivc,  ul  linea  est  nume- 
rala  ;  igilur,  elc. 

Ilcm,  pa.ssio.el  subjecium  non  sunl  in  eo- 
dem  gcnci*e,ut  species  lum  quia  pa 
dicatur  dcnominative  de  subjeclo 
et  geiius  pa.ssionis  :  .seu  genus  "••*■ 
pncdicatur  denominalive  de  su.j 
go  n(m  est  idem  genus  subjecli,  ei 
nis,  Prima  consequenlia  palci  ab 
ad  superius  :  luin  qui  i  lunc  pa.ssio  de  sub- 
jeclo  n(m  praedicarflur,  ul  p;ilet  ex  prsece- 
denli  argumciito,  quod  o.stendil,  nullam 
specicm  cujuscumque  generis  posse  pr»- 
dicari  de  alia,  sed  bmgiludo  (^t  pa.ssio  li- 
nea3,  quaj  est  in  gencro  Quanlil;«lis,  el  l(jn- 
giludoest  in  genere  Quanlilalis  ;  ergo  go- 
nus  Quaiilitalis  non  est  unum. 

Ad  opposilum  esl  Arislol'  ! 

.Vd  qiiaislioncm  dicendum,  quui  quanl.-        2. 
las  esl  gcnus  ;  (juia  prajdicalur  de   pluri-  adZirim' 

bus  differcnlibus   spccie,  in    quid,   ul  de  9?"  7»«*«- 

tiontm. 

Quantitiite  continua  et  discreta  ;  quia  qux- 
sito  quid  de  ulrcxjue  eorum,  convcnicnor 
respoiidetur,  f^«(Z/i/iVa5,  el  esl  gc;.  j- 

mum:  quia  non  habct  genus  suporveniens 
nihil  enim  de  eo  praidicatur  in  7Mi(/,nisi  ens, 
quod  nuu  csl  genus ;  quia  nec  univocum.ol 
esl  unuiu  gcnus  ;  quia  .sccundum  unamra- 
lionem  dicilur  de  omnibus  suis  speciebu.s. 

Sed  quoe  sit  illa  una  ralio,  duplex  csi  Duhium. 
modus  poiu^ndi,  uno  moil)  ponilur  ralio 
mcnsurio.  Tum.  (|uia  probal  hic  .\rislole* 
lcs  oralioncm  es.so  speciem  Quantilalis,  pnr 
lioc,  quod  cslmcnsura.  Tum.  qu;a  .s<'cun- 
dum  diversilalcm  hujus  r 
lur  species  Quanlilalis,  ■ 
liiiiia  qu:cilam  cst  iiilri..- 
(|ua>dam  cxtriuscca.lnlr"'- 
cuiidum  unun  dimcn 
sic  ost  lineti\  vcl  duns,  . 
vel  Iroi*,  ol  sic  esl  c  u< 
plc.K,  pri»pria,  el  <»$ 

cl  sic   lemiius  ;  cl  diciiur 
pn)pri;i.  quia  unus  lanlum  csi    uuiuh  mon- 
surali. /rvn/j((S  communis  :  quia  •  n' 

mullitrum  m<*nsura(orum.  non  nuii*m  cu 
juslibel  temp'  uum  lcinpu-^  c(   pn>- 

1! 


n- 


«: 

i .  \  . 

( 

du- 

vol   t 

tnrUS 

met) 

sura 

m 


SliPFn  riLEDICAMENTA 


pria  inonsurn.Manifcslum  cst  cliam  nume- 
rum,  vl  orationcm  esse  mcnsuras. 
3.  Conlra  istud,    ralio  Gcneris  sequaliter 

invcnilur  in  omnibus  Spcciebus,  non  sic 
ralio  mcn^urae  in  continvo  ,  et  discrelo  ; 
quia  ?<//Mnaxime  proprie  proprium  est  es- 
se  mcnsuram,  ct  cum  illud  per  se  sit  prin- 
cipium  numeri,  ab  illo  primo  derivatur 
ralio  mcnsunr  ad  numcrum,  ctde  nume- 
road  continuum,  ut  manifeste  liabelur  10. 
Melaph.  cap.  2.  cont.  2.  et3.  et  inde.  Si  di- 
catur,  quod  discreturnesi  prius  coniinuo  in 
sc,  non  comparando  ad  suum  genus,  hoc 
conccditproposilum  ;  quia  neulrum  par- 
licipal  rationem  generis  per  alterum,  sed 
continuum  non  habet  rationem  mensuran- 
di,  nisi  a  discreto,  ut  docetur  ubi  supra  : 
ergo  ratio  mensura?  non  est  ratio  Quanti- 
talis,  ut  esl  genus. 
nesponsw     Idco  dicitur  aliter, quod  licet  per  se  men- 


Contra  huncsecundum  modum,  Quanti« 
tas  continua  ostin  potentia  divisa  ;  discreta 
actu,  quoe  sunt  aclu,  et  potcntia  aliquid, 
non  sunt  [«qualiter  illud;  ergo  dimsibililas 
non  sequaliter  convenit  conllnuo,  et  discre- 
to.  Assumptum  patet,  quia  partes  numeri 
actu  suntdivisae  ab  invicem,  continuinon. 
Item  cujus  est  potenlia  per  se,ejus  estactus; 
si  igitur  quantilas  continiia  sit  per  se  divi- 
sibilis,"  potest  esse  per  se  divisa  :  igitur 
continua  polest  esse  per  sc  non  continua, 
quod  non  videtur  dandum.  Item,  Aristo- 
teles  probat  orationem  quanlitatem  esse, 
quia  est  mensura  ;  igitur  illa  est  ratio  es- 
sentialis  quanlilatis. 

Ad  primum  polest  dici,  quod  quantitas 
discrela  e^iundi,  etindivisa,  id  est,  dum 
manet  in  sua  specie,  undecumque  sit  ejus 
unitas,  quamvis  materialia,  quse  subsunt 
illi  formoe,  sunt  divisa,  v.  g.  quinarius  in 


Docioris.    ^^^j,^  conveniat  quantitati,   non  tamen  est     sua  specie  manens,est  formaliter  indivisus, 


illa  ratio  cssentialis  quantitatis,  secundum 
quam  ei  attribuitur  ratiogeneris  ;  sed  ratio 
divisibililatis,  et  hoc  de  illa  divisione,  qua3 
esl  in  partes  ejusdem  rationis,  quod  osten- 
ditur  tripliciter.  Primo  in  5.  Metaph.  con- 
text.  18.  ubi  definitur  quantum,  secundum 
quod  potest  habere  definitionem,  saltem 


quia  divisio  ejus  perimit  form  im  quinarii , 
quia  divisione  facta  in^ternarium  ,  et  bina- 
rium,  non  amplius  manet  quinarius,  licet 
materialia,  ut  unitates,  sint  sic  divisa  :  un- 
de  negandum  est  quod  sumitur  de  discre- 
to. 
Ad  secundum  dici  potest,  quod  actus  hu- 


e.Kprimentem,  quid  dicilurper  nomem,  ibi     jusmodi  potentia?,  conlinuum  esl  divisibile, 


sic  notificatur,  Quanlum  cst,  quod  est  divi- 
sibile  in  ea,  qux  insunt,  quonim  singidum 
nalum  est  csse  hoc  aliquid,  id  est,  in  partes 
ejusdem  rationis  ;  igitur  Quantitatis  est  per 
se  divi-^ibilis  in  hujusmodi  partcs  :  nam 
ubi  est  preedicatio  per  se  primo  modo,  te- 
nel  a  concretis  ad  alDstracta.  Secundo  osten- 
ditur  ;  quia  quantitas  coniinua,  et  discrcta 
non  definiuntur  hic  per  mensuram,  sed 
per  hoc,  qiiorum  partes  copulantur,  etc. 
igitur  de  eorum  essentia  est  esse  partibile. 


non  est  iste,  continuum  est  divisum  ;  sed 
isle,continuiim  dividiiur,  id  est,  est  in  fieri 
divisionis,  etillud  potest  per  se  inessecon- 
tinuo. 

Ad  tertium,  quod  non  negatur  illnd, 
^uod  per  se  est  mensura,  esse  quantita- 
tem,sed  quod  illa  ratio  non  estessentialiter 
Quantitatis,  ut  est  genus,  quia  non  oequali- 
ter  inesL  speciebus  ejus. 

Ad  primum  argumentum  primae  quoes- 
tionispotest  dici,  quod  de  linea  absolute 


Tcrtio,  quia  per  rationem  divisibilitatis  non  dicitur  quantitas  denominative,  nec 
sumuntur  species  Quantitatis  in  5.  Metaph.  de  aliqua  sui  specie  absolule  sumpta,  sed 
coutext.  18.  quia  divisibile  in  non  continua     in  abstracto,   et  in    quid  :  sed  denomina- 


est  numcrus,  vel  oraiio;  in  continua  secun- 
dum  divisionem  unam,  linea  ;  secundum 
duas,  superficies  ;  secundum  tre^,  corpus  ; 
et  sccundum  alias  difYerentias  divisibilita- 
jis  possunt  sumi  tempus,  et  locus. 


tive  dicitur  de  linea  in  materia,  et  aliis 
speciebus,  el  sic  sumitur  species  ejus 
ut  concreta.  Et  non  est  mirum  concretum 
Gcneris  priiedicari  de  concreto  Speciei, 
unde  quantumcumque  usus  loquendi  sit  di- 


Or/KSTK)  XV Jl 


4«? 


cero,  linea  csl  quanta,  sivc  (liri.sibilig,  el  ita  inoros  esso  fonnalia  in  ronliimo,  cl  ila  unl- 

de  aliis  specicbus,   hoc  .siniplicilcr  esl  fal-  lalcni  in  punclo.S^'.!  nec  secundum  Arislo- 

sutndc  C'is,ul  sunl  specics.quia  lunc  es.senl  lelem,  ne<-  .secundum  Phlonem  haN-lur  I. 

subjccla    qMaiililalis  ,   vel  divisibiiilalis  :  Posler  il!a  definilio,  .sed  sic  :  inilas  estsub- 

Uilis  cnini  inodus  prjcdicandi  convcnil  om-  st'tntia  sine  positione  :  pun'  tus  autem  sub- 

nibus  accidcntibus  rcspoclu   subjeclorum.  stantia  posita,  quod  manifesle  falsum  csl, 


Alilcr  dicitur,  quod  major  esl  vcra  in  oni- 
ni  alio  gcnorc  a  quanlilalc,  ct  non  dc  illa 
spccialitcr  ;  quia  quanlitas  non  tanlum 
aliis,  est  principiuin  mcnsurie,  vel  divisio- 
nis,  scd  cliaiii  sibi,   el  idco  sc  dcnoininit, 


.sccundum  Arislolelfm  conl.  42.  .sed  venim 
sccundum  Plalonem  ponenlein  quanlilales 
esse  difTrrenliai  rcrum. 

.\iilcr  ad  ar;.,'uiiu'nlum  polesl  dici,  quo-i 
major  ,    .^rilirot    in    omni    genere,     non 


cl  suas  specics,  quod  non  esl  veruin  do  ^^^  vera  dc  omni   (lencro  gener.'':<^>MO, 

aliis.  quia  vix  in  aliquo  fJ<'nere  genei)  ;>, 

Ad  .scrundum  dico  quod  in  oinni  gcncrc  povsot  aliqiiod   unum   primum  .<    ^^    iri 

polcsl  aiifiua  specics  e.s.se  prior  alia  in  e.s-  mcnsura  omnium  alionim,  vel   in  nuUo  : 

scndo,  coiuparando  illas  inlcr  se,  .sed  nul-  scd  iut«'Ili^'ilur  illa   proposilio  de  goncro 

la  cst  prior  alia  in  participando  rationcm  nalurali,  cl  dicilur  illud  genu*  naluralo. 


generis  :  sicut  continua  quanlilas,   nalura- 

lilcr  esl  prior  discrela,  utoslendil  ralio,  li- 

cct  non  in  suscipicndo  pncdicalioncin  quan- 

tilalis,  quia  neulrispccici    incst  divisibili- 

las  pcr  allorani. 

fi.  Ad  priiiiuiu  argumcnlum  .secun<loe  quu3S- 

[  \.pnnc  ..      .      i-   .,  , 

,rttpra'-  tioius  dicilui',  quod  punclus,  ct  unilas  non 

'''•"•        siinlduo  sim[)liciler  prima,quia  punctusad 

unilatcm  reducilur,  ut  ad  priusse.csl  cnim 

puucliis  unilas  habens  posilioncin,  ut  dici- 

tur  I.  Posl,  tc.\t,   12.  cl  ila    lanluin   unit'is 

esl  {)rimum. 

(lonlra,  sicul  principiuni  a<i  principium, 

sic  principialum  ad  principialiim ;    igitur 

si  unitassit  malcrialc,  vol  formale  in  punc- 

lo,  (luorum  allcrum  oportct,  si  punctus  sit 

unilas  positioncm  habcns  ;cldi.scrcluin  crit 

siiuiJilcr,    vcl   formalc,   vd  materialo   iii 

continuo,  non  malerialc,  manifcslum  esl, 

quia  continuum  non  componitur  cx  discre- 

tis;  igilur  rormalc(|uod  ncgal  ,\risl()lelcs7. 

Mclai)li.  cont.  :\H.  et  circilcr,  rcprchcndcus 

Plaloucm,  (|iii  ita  posuit.    l(h'o  diccudum. 

quod  siciit  in.igiiiluilo  non  csl  multiludo, 

ncquo  malcrialitcr,   ncquc  formaliler  :  sic 

punclus  iion  csl  iiuil;is,  ncquo  malcnalilcr, 

n0(]uo  rormalitor  :  (luia  piiiictus  csl  indivi 

sii)ilit;is  magiiiluiliuis,  unitis  luulliiudinis. 

Noc  cst  h;i'c  dcnuitio  ,\rislolclis./'«Mc/</5  est 

unilaa,  olc.  scd  si  alicubl  dicalurdc  punclo, 

hoc  eslsocunduiu  Plalonom,  (lui  (XKSuil  nu- 


cui  respondcl  unilas  suNceplivi,  hoc  c»l, 
qiiod  tanlum  dicitur  de  formis  lial)enlibut 
idein  susceptivum  primo,  el  dc  huju.smoJi 
excmplifical  .\ristoleles  ,  ubi  illam  propo- 
silionom  dicil,non  tale  gcnus  est  (,uanlil'ts. 
Alitcr  polest  dicil,  (luod  licel  sinl  duo 
prima,  el  minima  in  genero  Quanlilalis  : 
tauicn  tanlum  csl  ibi  unuin  primum  el  mi- 
nimum,  quod  esl  mcnsura  aliorum  :  punc- 
tns  Q\\\\\\  nonesl  mcnsura  continui,  quin 
liinc  aliquotios  sumpliis  reddcrel  conlinu- 
um,  ot  e-;sel  ontinnum  composiliim  ex  in- 
divisibilibu-J ;  sed  unum  (\ss(>nli  ditcr  esl 
monsura  numcri :  unum  aulemapplicalura 
alicui  parli  continui,  esl  mensura  conli. 
nui,  ut  dicilur  10.  Metaph.  ubi  .supra,  el 
iiidc;  iiuilc  tinlum  >//M/7i  esl  mcnsura  in 
lioc  gonoro. 

Ad  .secundum    argumentum  \ 

quod    null.i    spccies    generis   pr.  :r 

do  alia  in  abslraclo.secundumqu<Hl  «noiu- 
dit  dilTcrentlas  op:  "   '♦* 

esl  hoc  in  concrelo,   .sccu:i.uiiu  liuoj 
cies  qu:r  subjlcllur.  sumilur  ul  esl  in 
loria,  ct  n<*»n  ut  esl  sp  *•  *    -■  "•i. 

Ad  lcrlium  dico.  qu '*'•'' 

(/().  ma<jnilU'1o,  mfi^titu  t  >     ... 
voca,  ul  nolinlqi.  .  cl  rx         ,u 

in  quanlilale.    Primo  m'>  !>^  «««nl   ^po**{m 
quanlilalis.  secundiM:  » 

iiuxlo  sunl  idem,  quoil  Imen. 


484 


SUPEU  PU/EDlCAiMENTA 


elc,  ncc  habenl  opposila  breve,\e\slriclum, 
quia  linea  qiiaiilumcumque  brevis,  esl  lon- 
giludo  illo  moilo.  Secundo  modo  non  sunt 
in  genere  Quanlilatis  secundum  so,  sed 
primo  modo,  id  est  ut  passiones,  quod  ma- 
nifestum  est  demultiuidine  ;  cui  utest  spe- 
cies,  opponilur  «wi/as,  ef  paucilas,  ul  est 
passio  :  et  eidem  univoco  non  sunt.duo 
opposiUn,  per  Arislolelem  1.   Topic.  cap. 

13. 

Adhucpotest  argui,  quodquantitas  non 

sit  unum  genus  ;  quia  unius  generis  cst 
tanlum  una  divisio  r^inia  per  duas  diffe- 
rentias  ;  quia  tantum  duae  primse  species  : 
sed  quantitas  dividitur  seque  primo  dupli- 
ci  divisione,  scilicet  per  continuum  et  dis- 
cretum,  et  per  constarc  ex  partibus  haben- 
til)us  posilionem,  et  non  habentibus,  etc. 
Probatio  majoris  per  Aristotelem  1.  Topic. 
cap.l3.  Si  propositi  sunt  diversse  differen- 
tise,  ut  coloris  in  voce,et  in  corpore,  ipsum 
est  aoquivocum,  et  per  Boet.  lib.  Divisio- 
num,  omnis  divi^^io  generis  fit  per  duas 
differentias.  Probatio  minoris,  neutra  divi- 
sio  esl  subdivisio  alterius  ;  quia  tunc  am- 
bo  membra  alterius  divisionis,  contineren- 
tur  sub  aliquo  membro  reliquee  divisionis, 
quod  non  est  verum,  ut  patet  inducendo. 

Ad  islud  potest  dici,  quod  non  est  du- 
plexdivisio  prima  generis  per  differentias 
formales  constituentes  species  ;  potest  ta- 
men  una  esse  per  differenlias  formales, 
alia  per  materiales  ;  quoe  divisiones  non 
sunl  sub  invicem  ;  sicut  corpus  in  genere 
Subslantioe,  praiter  divisionem  ejus  for- 
malem  in  animatum,  et  in  inanimatum,^o- 
lest  dividi  in  corrupiibile-.ei  in  incorrupti- 


Est   aulem  discrcla  quanlitas ,    ut  numerus 
el  oraiio.    Gap.    eodem. 

QU^STIO  XVIII 
An   oratio   sit     quantitas 

Vide    Auctores   citandos    quccst.    sequenti. 

Videtur  quod  non,   quia  non   oratio   in        i. 
scripto,  illa  enim   est  substantia;  non   m  tapropa 
mente,  quia  illa  est  in  non  qudnto,  et  neu-  ^^"^^«^' 
tra  mensuratur  pei*  se  ;  et  Aristoteles  ex- 
ponit  se  deneutra  harum  intelligere  ;  non 
oratio  in  voce ;  quia  illa  est  per  se  sensi- 
bilis,  quia  vox;  igitur  est  in  tertia   specie 
qualitatis. 

Ad  oppositum  est  Aristoteles. 


QU^STIOXIX 

Utrum  Oratio  sit  quantitas  discreta 

Albert.    Magn.    5.  Metaph.  D.  Thom.  opusc.  42.  el 

4.  d.  'S.  q.  unic.  art.  3.  Aureolus apw(^  Capreol. 
disl.  24.  q.  1.  concl.  5.Paulus  Scriptor  1.  diit.  24. 
q.  unica.  Okam.  ibid.  q.2.  Greg.  Arim.^.  2.  art. 
2.  Marsilius  dist.  27.  art  1.  Lovaniens.m  expos. 
capitis  de  Quantitate .  Javelluf,  inEpitome,  inlib. 

5.  Met.  cap.  8.  Soncinas  5.  Met.  q.  A.  Sotus  q.  2. 
in  6.  de  Quantitate.  Tolet.  m  idem  cap.  Ruvius 
ibid.q.9.  Conimbric.  ibid.  q.  2.  arl.  1.  Complut. 
ibid.quosst.  ult.  de  Quantitate.  Avers.  q.  18. 
scct.  8.  Rodrig.  hic  art.  3. 


Quod  non  videtur  ;  quia  breve,   et  lon-        i. 
gum  sunt  differentiae    quantilatis    conti-  ^^^^J'' 
nuse,  oratio  mensuratur  secundum  has,  te  neg 
per  Aristotelemin  littera  :  mensuratur  enim 


va. 


bile,  et  utroque  modo  differentise  se  habent     syllaba  brevis,  et  longa  ;  igitur,  etc.  Dici- 


utexcedentia,  elexcessa  ;  etita  in  propo- 
sito,  primadivisio  est  formalis,  et  secun- 
da  materialis,  penes  partes  quantitatis.  Ad 
probalionem  majoris,  Boetius,  et  Aristo- 
teles  intelligunt  de  divisione  formali  per 
differentias  constitutivas  specierum. 


tur,  quod  syllaba  est  brevis,  et  longa,  non 
oratio.  Gontra,  tunc  continuum  est  per  se 
pars  discreti.  Uem,sumatur  major  sic,  om- 
ne  per  se  mensurans,  secundum  has  diffe- 
rentias,  breve,  et  longum,  est  continuum  ; 
oratio  est  hujusmodi,  licet  non  sit  longa, 
igitur. 

Item,si  essct  quantitas  discreta,non  vide- 
retuT'  differre  specie  a  numero;  quia  in  nul- 
la  differentia  specifica.  Dicitur,quod  quan- 


QU  ^STIO  XX 


485 


Conclutio 
ad  qunt- 

tioiiem 

irvcfdcn- 

tem. 


Kttponiio 

'  >  •JUiVt- 

Htin 

■   ■    r<iT. 


tiUis  discreUi,  uL  in  maloria  pernianonlp, 
eslnuinorus;  quia  nuincruscausalurex  fli- 
visione  conlinui:  ut  auloin  in  successiva.osl 
oratio,  quia  oralionis  nulla  pars  ponnanrt. 

(lontra  lioc  concodit  proposituin;  quia 
difforontiasecundumspcciem,  esl  difforen- 
tia  foimalis;  hcec  si  sic  tantum  difforant, 
in  nullo  formali  difforunt  ;  igitur  nonspe- 
cio.  Itcm,  falsum  dicitur  ;  quia  succossio. 
ct  pormanentia  sunl  difforonlijc  poslorio- 
res  molu,  et  quieto  ;  igitur  elente  nnlura- 
li,  inquantuin  naturale  ;  sed  quantitns 
quantuni  ad  tolum  gcnus  est  nnturaliler 
prius  onto  naturali,  infjuantum  nalurnle  ; 
igitur  successio,  ol  pormanenlia  sunt  mul- 
to  postoriora  toto  genoreQuanlilalis  ;  igi- 
tur  non  sunl  dilTcreiiti;o  spociorum  in  hoc 
genere.  Ilom,  numerus  applicalur  materia; 
succcssivae  sicul  pormanonli  :  igitur  non 
omnis  numerus  est  QuantiLis  in  materia 
pornianonto.  Antecedons  patet  excmplo, 
ul  diciinus^/?/o  tempora,  duo  dies  :  elratio- 
ne  ;  quia  continuum  nliquod  esl  successi- 
vum;  igiturex  ejusdivisione  causatur  nu- 
merus.llem,tuncnondifferreloralio  a  tem- 
porc  ;  quod  csl  numcrus  motus,  et  ila 
qu.inlitasdiscrctn  inmaloria  succcssiva. 

Ad  opposituni  cst  Aristoleles. 

UiconduMi  primoad  primum  qua^silum, 
(}uod  oratio  est  quaiilitas  prupter  aucturi- 
lalom  Aristotolis  ;quiasyUaba  mensuratur 
prout  brevis,  vel  longa  :  igitur  hujus  ost 
mcnsura  alia  pcr  sc,  illud  est  oratio,  quai 
lit  cuin  voce  prolatii  :  illa  autemdicohabe- 
lodiscrelionem  apprupriaUiin  urationi  per 
ojus  differentiam  specilicaiM,  quaj  dilTe- 
ronlia  nec  scripU»  est,  nec  prolala,  nec  in 
monle,  niM*  a(.'tus  proferontis  ;  (juia  illc 
inensuratur  leini)ore,  noc  pnrles  discretaj, 
scd  discrolio  non  csl  conimunis  nuniero  et 
orationi,  sod  orationi  appropriaUi. 

Ad  secundum  (|u:esitumdiccnduin,(]uod 
cst  (luanlilas  discrela,  (juia  parU's  ejus  ad 
nulluni  communeni  (erniinuni  copulantur. 
Quajlibet  oniin  syllaba  cst  ab  alia  divisa, 
nec  aclus  proferentis,  noc  signilicalum  oas 
conlinual,  quia  lenninus  pcr  seconlinuans 
parles  quanlilalis  non  esl  e^senlialilor  ex- 


essenlialiU^r 

r  h.Tc  ora- 

I    ©sl, 

,  el 


Ira   illas ;  sed  hrrc   duo    -" 
exlra  parles  oralionis, 
lio  potesl  esse  ubi  si^', 
ulconjungendo  voces  n^^n 
ibi  nullum  osl  Rigniticaium. 

Ad  primum  argumentuni  polesl  dici. 
quod  lonfjum,  el  breve  jpquivoce  conve» 
niunt  continuo,  el  discrelo,  huic  SiMlicel 
continuo  proprie,  illi  Iransumplive ;  omne 
igitur  nieiisurans  pcr  so  secundum  hoc 
propriesumplum,  esl  rontinuuni  :  bnjus- 
niodi  non  est  oralio,  sequivoca  cnini  esl 
longitudo  syllaba^,  et  mensurali  a  iinea. 

Ad  secundum  dico,   quod   oratio  essen- 

tialiter  differt  a  nuincro,  el  a  qu '^ue 

specie  quantilatis,  non  lantun*  ■  .  ..:ia 
maleriali,  sed  lormali,  el  sjh  :  iila 

tainen  non  est  nota,  imuvix  alicujus  Spe- 
ciei  specialissimaB  esl  nobis  differentia  no- 
ta  ;  quia  si  esset,  non  possel  esse  verum, 
qucd  dicitur  2.  Post.  conlexl.  17.  quodQu:p- 
libct  pars  de/initionis  debei  esseinjjlus,om- 
nes  autem  in  aequo.Woc  aulem  non  conlinge- 
rel,si  ultima  differentia  csset  noUi:  illa  enim 
oum  sumatur  a  propria  forma  speciei, 
nullo  modo  est  in  plus  speoie;  igilur  illud 
diclum  est  vcruin,  quia  differentia'  ullimic 
fcre  oinnium  dctiniendoruin  ignoUe  sunl. 


Continua   vero  ut  tinea,   superflcies,  tt  corpu*. 
Amiiliuit  autem  iroeter  hcec  temput  et  locus 

C;ip.  code:ii. 

QU.ESTIO  XX 
An  .iristoleifs  suf/lcientcr  enutneret  tpecie* 

()iin  iit't,it''< 


Anit.  !>.  M.t.  com.  tN  «t 

pltciui  in  eap   dt  (^>u 

^.  1:J.     Alb.    M«.rn.   ; 

S  .. 


Ad  argu- 
memta. 


( 
f 


lib.i!.  g.  n.  ront#<»  i.  ilet.  «.  li  f.  ». 

Quod  non  vidolur,  por  A 
Melaph.  conl.  18.  rempus  wl 
acculens  :  sod  de  nulla  specio  \ 


\*. 


>in  6. 

m  pcr 
.ur 


I 

Arf^ 

t*pr9f»^ 

U 


4m 


SIIPER  PII/EDICAMENTA 


genus  por  accidons  ;'  iL^iLur  lenipus  non 
esl  species. 

Iteni,  per  ipsuni  ibideni,  Lempus  est 
quaiiLum  per  nioLum  ;  igiLurmoLus  magis 
quanlus,  unde  ArisLoLeles  1.  Posler.  LexL. 
5.  Propler  quod  nnumquodque  lale,  el  illud 
magis  ;  igiLiir  sunl  plures  species,  quam 
hic  enumercnlur. 

ILem,  lcmpus est  numerus  per  ArisloLe- 
lem4.  Phys.  cont.  lOl.igiturnonest  alia 

species. 

Item,  locus  non  enumeratur  5.  Metaph. 
cont.  18.  inler  species  QuanliLatis  ;  igitur 
vel  cst  insufficiens  ibi,  vel  locus  non  est 
quantitas.  Similiter  Commentalor  ibi  assi- 
gnat  causam,  quare  Aristoleles  omittit  ibi 
locum,  dicens,  quod  locus  non  est  quanti- 
tas  secundum  opinionem  Aristolelis,  sed 
tantum  famose. 

iLem,  locus  non  videtur  alia  species  a 
superficie  ;  quia  illud  primo  ponitur  in  de- 
finitione  loci  in  abstracto,  et  quando  acci- 
dens  in  abslracLo  deliniLur  ,  quod  primo 
ponitur  in  definilione  ejus,  est  de  ejus 
esscntia. 

Ad  oppositum  esLAristoleles,  etc. 


proprium  quodlil)eL  movetur  naturaliter, 
per  Arist.  4.  Phys.  cont.  30.  igitur.  Proba- 
lio  majoris,  nihil  movelur  ad  aliud,  nisi 
propter  convenientiam  in  natura,  sed 
quantum,  inquantum  quantum,  cum  nullo 
convenit  innatura  :  sed  ex  naLura,  quae 
est  principium  moLus,  et  quietis  ;  quia  na- 
turaliler  prius  illis  inest  substantiae. 

ILem  quanlum,  inquantum  quantum, 
non  salvat  aliquid  naturaliter  ;  quia  nec 
conveniL  cum  aliquo  in  naLura  :  sed  locus 
inquanLum  locus,  salvat  locatum,per  Aris- 
totelem  4.  Pliys. 

ILem,  locus  per  se  diciLur  ad  locatum  ; 
igitur  est  in  genere  Relationis. 

Ad  opposiLum  est  Aristoteles. 

Item  locus  est  per  se  mensura  :  igitur 
quanliLas.  Antecedens  patet,  consequentia 
cLiam  per  Aristolelem,  qui  sic  arguit  de 
oratione.  Item,  proprium  proprie  non  in- 
venitur  extra  illud  cujus  est.  Sed  proprie 
proprium  est  QuanLitati,  ut  secundum 
eam  aliquid  sequale,  vel  insequale  dica- 
tur  ;  hoc  autem  convenit  loco  ;  igitur  est 
quantitas.  Item,locus  est  per  se  divisibilis, 
igiturest  quantitas. 


I 


Argumen- 
la  pro  par- 
le  affirma 
tiva. 


QUyESTIO  XXI 


Biirsus  locus  conlinuorum  est.  Cap.  eodem. 


1. 


An  locus    sit  quanlitas 

Vide  Auctores  qumt.  prcecedenti. 

Quod  non  videtur  ;  quia  omne  quod  po- 
Argumen-  nitur  in  defiuitione  accidenlis,  est  subje- 
\VZgatZ  clum  ejus,  vel  de  ejus  essentia  ;  uUimum 
*"*  corporis  conlinentis,  ponitur  in  definilione 

loci,  et  non  est  de  ejus  essentia  :  quia  tunc 
esset  eadem  species  cum  superficie  :  igitur 
ullimum,  est  subjectum  loci:  sed  impossi- 
bile  est  passionem,  et  subjectum  esse  spe- 
cies  ejusdem  generis  :  igitur  locus  non 
est  species  QaantitaLis  ,  et  ratio  confirma- 
tur  per  Commen.  5.  Met.  cont.  18  qui  dicit, 
locum  esse  passionem  in  ultimo,  ut  immo- 
bilitatem. 

Ilem.ad  quanlum,  inquintum  quantum, 
nihil  movctur  naturaliter  :  sc-d   ad   locum 


QU^STIO  XXII 
An  locus  sit  quantilas  confmua 

Vide  Auctores  citatos  qucest.  20. 

Quod  non  videtur,  figalur  virga  aliqua         i 
continuain  Lerra,ciiius  una  pars  sit  in  ter-  Argwnen. 

'      «^  ^  pro  negalt 

ra,  alia  pars  in  aere,  tunc  arguo,  Locus  va. 
esl  ulLiraum  corporis  conlinenlis,  sed  ulLi- 
mum  aeris,  et  uUimum  Lerrae,  quoe  locant 
hoc  localum,  non  sunl  continua,  sed  tan- 
tum  contigua  :  igitur  locus  hujus  virgse 
non  esl  continuu^.  Ad  oppositum  est  Aris- 
toteles. 


on.i:sTio  xxm 


1h7 


1. 

Argniii''»- 
apro  piir- 

)a 


Locum  eniiH  f/uemdam  pnrlicube  corpori»  obli- 
ticiit,rjutr  ad  qwindam  communem  termimim 
copulunlur.  ICrtjo  loci  jiarticulirrjumohlincnt 
ainrjuliis  corjjriri.f  jmrlrs,  ad  cumdrm  trnui- 
num  coj>ulantur,ad  ijiirmcorjtoris  jtarticutce. 
Caj).  codcin. 

Oli/ESTK)  XXIII 

An  iiiirliciiluc  corjiori.f  et  lorf  copitfi-nlur  ad 
ruinftrni    l(^}'viimii)i 

Coniinb.  i/i  explanat.lextus  hujus  capitis.  Mayron, 
hic  jiasgu  22.  RoAnij.  in  CTplicat.  lcxlus  Doctorii 
i/i  huc  ijwrstiunr, 

Quoil  nori  vidoUir  ;  quia  parlicuho  cor- 
poris  copulanlur  ad  suptTticieni  :  parlicu- 
lu)  loci  non,  quia  locu.s  cst  suporticies,  et 
parlicula)  superticiei  non  copuianlur  ad 
superficicin. 

Ilem,  locusesL  divisus  a  locato.per  Aris- 


inio  ad  nulluin  lerminuin  oumdera  opor- 
lot  oas  coDilriri.f^urn  non  f/fi-.rNvit  o?KPrnn- 
linuas 

Ex  hoc  sequilur  .sidulio  prima;  qua^slio-        S. 
nis,  quia  non    sufficionter  enumeral.Hpo-  ad^^^fucnt. 
cies  Quanlilatis,  Siillem  quoad     hanc  spe-*^ 
cieni  lo  ui. 

Ad  auclorilales  ArisloleIi.s  in   >  irn 

ad  omnes  quaslionos,  <!  rn.quod  non 

loqnilur  hlc  do  Io<?o  secun  ium  pn^priam 
opinionom  ;  scd  socundum  opinio.ifra 
poncntiurn  locum  esse  spaliura  aquale 
localo;el  secundum  illam,  o.-»scnl  ha.'c 
omnia  vera  do  loco.  Sed  illa  opinio  im- 
probalur  ab  Aristolele  4.  Phys.  Ila  fro- 
quenlerquando  lofjuilur  do  aliqnnn',;  non 
cst  propriu^  locusdclerniinandi  .  m, 

do  illo  uliturcommuni  senlentiaaliurum, 
usquc  alibi,  ubi  locus  esl  do  illoverilalem 
determinaro,  dummoJo  ars  po.isil  dari,  se- 
cundum  senlcntias  aliorum,sicul  el  secun- 


lolelem  1.  I'Iiys.  tc.\.  II.  i^Mliir  non  csl  dum  vcritatom  propriaru,  ila  esl  pone  de 
ideni  torminusconliimans  parlesulriusqiic.  oninibus  exernplis  in  L  )gica  ;  quia  si  sic 
ron.sofiucnlia  pa!et ;  quia  terrninus  ab  eo     sil  vclnon,non  cural  :  sed  quod  ars  sil  ve- 


Heii-onsio 
ul   i/mr.sl 


:t. 
Hexpontio 
ul    ijuint. 
12. 


i. 

Respoiiiiii) 

ttd  i/uirs- 

tioiuin 

pnvicn- 

km. 


cujus  cil  non  est  divisus  :  i^^iUir  non  est 
idern  duorurn  divi.sorurn.  Ad  oppositum 
cst  .Vri.^loleles. 

Ad  secundurn  qu;esilurn  diceiidum.quod 
locus  non  est  spocies  (Juanlilatis,  propler 
f)rirnain  ralionern  ibi,  ot  propter  dicturn 
(lonuncnlaloris  supi-a  licluni  in  quaesliono 
pra.\*cilenti. 

.Sirnililer  pio  prirna  i-alione  ad  lerliain 
quaislionorn  dico,  quod  locin  non  est  nc- 
C(!s«irio  conlinuus  ;  sed  niiiil  differt  ad 
unilatem  oju-!,suporticies  osseconliguala'?, 
si  idem  locetur  a  diversis  corporibus  con- 
li^^Mis  :  vol  suporti»'iom  unius  conlinuam, 
(luando  locaturn  localur  in  uno  locanto. 

Siniiliterad  (luirlarn,  qiiod  nullo  modo 
possunt  parles  loci  copulari  a  I  eumdcMU 
'.orrninurn  nurnoro,  ad  (luoru  partos  corpo-  quod  tompus  sll 
ris;  quia  locus  divisus  esl  a  locato.  Locus 
(M»irn  eU  urnle,  et  ad  quorn  localum  innvo- 
tur,  ol  non  inovolur  cum  localo.  nec  ad 
eurudem  t(M'miimm  spocio  ;  quia  ille  lor- 
miiius  corporis  osl  su[)orllcies,  quir  non 
esl  lerminus  loci :  nisi  locuj  cssc  t  cjrpa^. 


6. 
Ad  *»ryM- 


ra  in  islis,  si  ha3c  sint  lalia  :  sicut  h!c  suf- 
ficiontor  manifestatur,  nuantilale;!!  ejsc 
genus  ;  quia  habet  sub  se  multas  Spcjiej 
inlcrme  lias,  ol  specialissimas  :  sivo  locus 
sit  ali(iua  islarum,  sive  non. 

Ad  priinuin  ar^umonlurn  prirna»  quvs- 
tioni<,  polosl  dici,  quod  aliquid  o.*se  quan- 
lum  por  accidens,  sive  por  aliud,»'^'  •! '.nlj-  y 

citer,  ctTcclive,  vel  formaliler.  1  u ^..:ct  0ut*«Hmm' 

non  csl  terapus  quan  i  as  per  aliud,  id  esf,  Jji*!^  JUJJT 
nihil  aliud  est,  perquod  recif>inl  pnrdica- <*•'• 
tionem  quantitalis  :  seil  p:  >irde  eo 

perse  primo  modo.  EtTeclive.  qi 
do  polest  lerapus  dici  quanlum  i 
quia  OiTeclivo  suarn  o 
quanlilalom,  qufc  estsu.i» 
alio,  ut  a  motu  :  non  l 


iO- 

ib 


.Vd    socunluu 
Ar • 

UniNu   II ni 

quo  I  nalum  ( 

(^  t  1 1 1 1   I  ■  I  t .  I   r  , 

riM 


<t.> 


,    q;lol      y 

vera  ,  ul» 


<l  |i    (l  U  I 


»  ; 

nri. 

•  T. 


488 


SIIPEK  rU^DICAMENTA 


rriimiin  prolmlur,  quia  lompus  osl  quaii-     sicut  caclcrac  formae    per  se  fundatoc    in 

lilas,  moLus  non  esl  quanlitas  ;  quia  ratio     quantitate,   sunt  per  accidens  divisibiles 

ojus  tota  polost  intoUigi  convonire  indivi-     per    naturam  quantitatis,    et  locus  forte 

sibili,  nec  univocanlur  inquanlo  ;  quia  il-     plus  CcTeteris,  eo  quod  est  propria  passio 

lud  dicilur  do  motu  por  se  secundo  modo:      superficiei,  etc. 

nullo  modo  de  lemporo,  ut  tempus  estspe- 

cies  Quanlitatis. 
Ad  tertium  dico,q\iod  numenis  aliquando 

tramsumitur,  ut  genoraliter  sumatur  pro 

mensura  :forte  propter  hocquodratiomen- 

sura3  in  quantitatibus,  primo  convenit  nu- 

mero.el  ita  ponitur  in  definitione  temporis, 

non  autem  ul  est  Quantitas   discreta   :  est 

sequivccatio  penessecundum  modum.  Alia 

concedendasunt  de  loco,  praeter  ullimum 

ad  quod  dicendum,  quod  lia^c   est  praidi- 

catio  tantum  matorialis,  locus  esl  ultimum  ; 

el  formaliter,  propositio  est  falsa,    sed  for- 

maliler  locus  esl  immutabilitas  in  ultimo,         Quod  sic  videlur,  primo  per  rationes  ge- 

secundum  Comment.Forte  tamen  in  defini-     nerales.  Aliqua  quantilas  magis  distat  ab 

lione  loci  primo  ponilur  ullimum  ;  qula  il-     alia,  aliqua  minus;  igitur  aliqua  maxime 

lud  est  notius  immobilitate  loci.  distat  ab  alia.  Sed  contrarietas  est  maxima 

Ad  argumenla  in   oppositum  secundoe      distantia  in  eodem  genere,  per  Aristotelem 

10.  Metaph.  lext.   13.  et  14.   igitur  aliqua 
quantitas  alii  contrariatur.  Prima  conse- 

est  mensura  per  se,  sed  per  naturam  sui     quentia  ostendetur,    prius  auctoritatibus, 

matorialis,  quod    est    superficies,    et    se-     deinde  ratione  supra.  Item,  in  hoc  genere, 


Anipliiis  quaniilali  nihil  est    conlrarium,  etc. 
Cap.  eodem. 

QUiESTIO  XXIV 

An  quanlilali  sit  aliquid  contrarium 

Antonius  Andreas  cum  Doct.  hic.  Tartai'et.  de 
Quaniilatc  dub.  3.  Fonseca  l.  2.  Insiil.  cap.  11. 
Conimbr.  in  cxposit.  textus  capitis  de  Quantitate. 
Versorins  Parisien.  in  Conment.  tract.  3.  Logi- 
ca^  Pelri  Hisp.  Rodrig-ues  hic  art.  unico,  et  in 
exposit.  text.  Doctoris.  Merinerus  q.  3.  disp.  1. 
de  Quantitate.  Aversa  quojst.  18.   Log.  sect.  9. 


1. 

Argumen 
ta  pro  pat 
te  affirma 
tiva. 


8. 
Ad  argu-  .•      •       i.         i 

mentaq.   qusBstionis,  dicendum. 

"'■  Ad  primum  dici  potest,  quod  locus  non 


cundum  eamdem  dimensionem  mensurat, 
secundum  quam  et  superficies.Et  si  argua- 
tur  contra  hoc,  quia  aliam  rationem  men- 
sura3  habet  a  superficie,  est  enim  mensura 
extrinseca,  superficies  intrinseca.  Dici  po- 
test,  quod  intrinsecum,  et  extrinsecum,  Tper 
se  non  variant  rationem  mensuroe,  ideo 


el  in  omni  alio,  est  differentia  sccundum 
speciem,  et  illa  est  conlrarietas  per  Aristo- 
telem  10.  Metaph.  ubi  supra ;  igitur,  etc. 

Ilem,lioc  arguitur  per  rationes  proprias; 
quia  per  Aristotelem,  5.  Phys.  lext.  9.  et 
52.  Omnis  motus  est  a  contrario  in  contra- 
riuni;  vel  a  medio  in  medium  :  sed  in  ge- 


neclocus  per  sehabet  aliam  rationemmen-     nere  Quantitatis  est  motus  proprie  dictus, 


suraj,  a  superficie;  ideo  enim  est  extrin- 
seca ,  quia  est  ultimum  corporis  continen- 
tis  materialiter,  et  non  ullimum  contenti, 
quod  tamen  mensuratur  a  loco. 
Ad  secundum  dico,  quod  secundum  lo- 


per  ipsum  ibidem  ;  igitur  ibi  sunt  contra- 
ria,  vel  media  inler  contraria  :  et  si  media; 
igitur  et  contraria. 

Item,  suscipere  magis,  ei  minus,  et  reci- 
pere  contraria,  sunt  proprietates  converti- 


cum  formaliter,  non  dicitur  aliquid  per  se  biies,  respectu  cujuscumque  generis  ;  sed 
a^quale  alii,  sed  forle  materialiter,  secun-  Quantitas  suscipit  magis,  et  minus  ;  igitur 
dum  superficiem  continentis,  imo  magis     etiam  conlraria.  Major  patet  inductive.Pro- 


locus  dicitur  sequalis  locato,  secundum 
Aristotelem  4.  Pliys.  text.  41.  et  non  illud 
secundum  quod  alia  dicuntur  cequalia. 

Ad  tortium  dico,  quod  locus  per  accidens 
esl  divisibilis,  per  naluram  materialis  sui, 


batio  minoris,  magnum,  et  parvum  sunt 
per  se  passiones  quantitatis,  et  ejus  solius, 
sed  magis,  et  minus  non  fiunt,  nisi  ubi  est 
magnum,  et  parvum,  et  non  alibi ;  igitur 
in  solo  genere  Quantitatis.  Similiter  omne 


OIJ/KSTIO  XXIV 


tolum  esl  TiiMjus  sun  parLo;  s«*<l  qunnlilas 
aliffua  osl  por  sc  pars  allorius  quanliLUis  : 
igilur  in  quanlilale  esl  per  se  magis,  el 
minus.  Siniiliter  insunl  por  i>e  .Tf/uale,  et 
inieqtialc  :  sed  inxqualo  ost  magis,  vel  mi- 
nus;  igitur,  elc. 

llem,  ma(inum,  eiparvnm  universalitor 
sunt  quanliLiitos  conlrariio.  Similiter  sur- 
aum,  ol  deorsum  ;  if,Mlur,olc.  Ad  opposituni 
est  Aristololes. 

Afl  quaestifmom  est  dicondum,  quod  con- 
trarielas  sumilur  aequivoce,  scilicet  pro- 
'prio,  ol  transuinplivo.  Transumplivo  dici- 
lur  absolulo  inaxima  disLiinlia  in  gonere, 
et  extondilur  afl  fjpposilioneni  privativam, 
sicul  in  1.  Physicorum  context.  21.  dicilur, 
prinr ipia  esse  contraria  pro  forma,  ol  pri- 
vatione.  Oppositio  onim  lioc  modo  ost  cf)n- 
Irarietas  in  omni  Genorc ;  quia  omnis  divi- 
sio  Ooneris,  est  por  dilTerentias  opposilas 
lioc  modo  conlrarias.  sed  contrarietas  pro- 
prie  sumpla,  ost  maxima  distanlia  forma- 
rum,  quac  nata»  sunt  fiori,  ot  muluo  se  ex- 
poller(^  circa  idom  suscoplivum  ;  hoc  modo 
nogatur  a  Substanlia,  et  Ouantilale,  et  cst 
lioc  inlolligondum  in  dofinitis,  id  esl,  in 
speciobus  (JuantiUitis,  ul  dicit  Arislololos, 
non  torlo  in  passionibus.  Similitrr  intelli- 
gendum  csl  do  (Juantitato  socundum  se, 
nf)n  socundum  ess(»  n.iluraio.quia  forlo  illo 


disLnl  :  tamon  speci***»  inlormo<lia  his  rnm- 

nninis.polost  maximo  disiarc  ab  a''      ie 

inlormolin  «^ommuni  illis  :  ul  c......,.um 

mnxii.  irot  socundum  formam  conli- 

nuitalis  a  discreto,  liccl  conlinua  csscnl  In- 
finila,  cl  discrcla  simililor.  Potesl  igilur 
dici,  quo<J  dua-  prima?  ralioncs  vcrum  con- 
cludunl,  de  contrariclale  primo  modo  dicla 
transumplivo  ;  quia  lanlum  de  isla  e.sl 
utraquo  auclf)rilas  Arislolcli.s  int»  !a. 

Ad  secundum  dico,  q:iod  ad  quantilalcra 
socundum  so  non  est  motus,  sed  ul  subest 
nalurali  :  ol  illo  modo  lial>cl  conlrarieUi- 
tom,  ut  imperfocla  quanlilas,    [  n, 

afl  quas,  et  de  quibus  sunt  augnvntiuij,  el 
diminutio,  islae  difTercnli.o  non  sunt  Quan- 
titatis  secundum  .sc,  sed  quantiLnlis  nalu- 
ralis.  Imporfocla  cnim  dicilur,  qu;c  non 
esldol)ita  spocioi  socundum  suam  fonnam 
naturalem,  perfecla  per  opposilum.  Nam, 
ut  dicilur  in  2.  de  Anima,  conl.  41.  Om- 
nium  nalura  constanlium  est  detenninata 
ratio  magnHudinis,  et  augmenti,  non  enim 
aliqua  Quantitas  impcrfocUi  al)Sf>lulo  esl  in 
gonere  Quantitatis  :  .sed  imperfc<Ma  tali 
enti  nalurali,  ol  sccimdum  hoc  movclur 
aliquid  ab  imperfocLi  quanlitnic,  ad  per- 
foclam,  vel  e  converso. 

('onlra,  molus  csl  ad  rem  aiiouj  i^  _'■:!• 
ris,  non  aulom  ad  cns  per  n       '     i,  jx.t 


modu  lialjol  conlraria,  ut  dicetur  rospun-  Arisl.  3.  IMiys.  loxt.  com.  5.  i  i  >.u.t  spe- 

dondo  ad  argumont.n.  cies  motus,  quoi  ol  onlis,  addil  r.-.,..,,.,^. 

Ad  primum  dicitur,  quod  in  nuantiLnto  laior  aniuiKiti  por  molnm     ?.  I  uis 

nuUa  ost  maxima  (listaulia,  sed  sicul  divi-  sub  esse  nnlunli.  nnn  -is 

sio  continui  proi'(»dit  in  in!inilum,ita  otiam  so  l  cns  pcr  a.  im  cx 

inlinitas  in  coulinuis,  et  numeris  causatis  duobus,  quorum  unum  alleri  •  \-z{- 

ox  divisionoeorum.  lur  ad  Quantitalcm  sic,  non  esl  n. 

C.onLra   Ikjc   ost,  quod   diciL   porphyrius  .sed  ad   illud,  qm)d   per  so  esl  in  gwioro 

cap.  do  Sp(Tio,  (juod  Spocios  spociali.ssimaj  QuanliLnlis  esl  molus ;   igilur  illi  esil  •U- 

sunt  liniUu  secundum  nalur.im,  licoi  non  quid  contrarium. 
quoail  nos.lloc  otiam  vidoliir  por  ralionom;  l'i '.  sl  dicl  hif,  qiiol  a.i   ; 

quia  qua'libot  spocios  ost  pars  o.s.senlialis  molus.  ila  quod  actiuisilum  |K>r  : 

univorsi,  ot  in  illis  parlibus  non  vidotur  tiTminus.  es' 

possiiilis  intlniLns ;  quia  ha'c  ropugnal  or-  sod  non  n .u   ui 

dini,  qui  osl  bonum  univorsi.  1'olosl  igilur  Inli  mukIo  .  :  ol.su.-  .....  ;„.....  . 

dici.  (juod  (piamvis  o.s.sonl  inOiiila^  spocios,  di  habet  c  um.  Tunc  op^^riol  dirore. 

in  poltMilia  Qu.iiilitatis,  licot  nulla  iiiliniLn-  quotl  non  oporU-l  illi  form.r    aux  .-t  nrr 

rum   alii  coiitrariolur  ;   quia  n«  c   ninxiino  so  lorminus  molus.    o>i<.«' 


ul 

ib 
n- 


4. 


100 


SIIPER  IMLI^DICAMENTA 


coiilrariimi,  so<l  laiiluni  ci,  ul,  acquirilur 
per  nioluni.  Tunc  ad  formani  dico,  quod 
quanlilas  sul)  csse  nalurali,  si  inlelligalur 
ununi  coniposiluiu  ex  liis,  esl  ens  per  acci- 
dens,  sed  ipsa  quanliUis  non,  liceL  sumatur 
sul)  lali  modo  essondi,  quando  motus  non 
intolligitur  esse  pars  enlis  composili  ex 
duo])us,  ot  ita  ad  quantilalem  est  motus. 

Ad  tertium  et  quartum  argumontum, 
dico,  quod  aliud  est  suscipcre  majus,  et 
minus,  ot  aliud  est  suscipere  magis,  et  mi- 
nus;  quia  majus,  et  mimis,  dicuntur  se- 
cundum  quantilatcm  ;  sed  magis,  et  minus 
dicunt  intensioncm,  et  remissionem  in 
forma,  cui  adduntur.  Concedendum  est 
tunc,  quod  quantitas  suscipit  majus,  ct 
minus,  sed  non  magis. 

Ad  quintum,  de  magno,  cl  parvo  respon- 
det  ArisLoteles,  quod  non  sunt  quantitates, 
quia  dicuntur  in  sola  Iiabitudine  ad  aliud, 
aliter  nunquam  dicerelur  mons  parvus,  et 
milium  magnum.Similiter  respondeL,quod 
si  sint  quanlitates,  non  sunt  contraria,  tum 
quia  ei  quod  dicitur  in  sola  liabiLudine  ad 
aliud,  nihil  est  contrarium,  liujusuiodi 
sunt  magnum,  et  parvum ;  tum  quia  Lunc 
conlraria  dicerentur  de  eodem,  quia  ali- 
quod  idem  esL  magnum  ad  hoc,  el  parvum 
ad  illud  :  igiLur  est  magnum,  et  parvum. 

ConLra  primam  responsionem,  ab  Aris- 
Lotele  in  5.  Metaph.  contexL.  18.  poniLur 
magnitudo  per  se  species  quantitalis  et 
concretum  non  esL  in  aiio  genere  ab  abs- 
Iraclo.  ILem,  ibidem  in  quinLo  dicunLur 
magnum,  eL  parvum  esse  quanLilates  per 
se. 

ConLra  secundara  responsionem  proban- 
tem  magnum,  eL  parvum  non  esse  conLra- 
ria,  prima  probaLio  non  videLur  valere ; 
quia  UelaLioni  aliquid  esL  contrarium,  uL 
diciL  ArisLoLeles  inferius,  cap.de  RelaLione, 
ul  virlus  vilio  ;  et  scienliae  igno7rmtia.  Se- 
cunda  probatio  non  videtur  valere,  quia 
onmia  opposita  inferunt  contradictoria  : 
igitur  ad  illa,  ad  quse  non  sequunLur  con- 
IradicLoria,  non  sequunLur  alia  opposita. 
Sed  ad  praemissas,  in  quibus  est  respectus 
ad  diversa,  non  sequuntur  conLradictoria, 


sod  est  ignorantia  Elenchi  :  ut  est  duplum 
ad  hoc,  et  non  duplum  ad  illud  ;  ergo 
duplum,  et  non  duplum ;  igitur  nec  aliqua 
opposita  sequuntur  ad  tales  proemissas. 

Ad  primum  isLorum  potest  dici,  quod 
magiiiludo  sumitur  oequivoce  :  ut  esL  spe- 
cies  quanLiLalis,  cL  uL  csl  passio.  Secundo 
modo  diciLur  magnum,  denominaLive  a 
magniLudine,  et  sic  Arisloteles-negat  ma- 
gnitudinem  esse  quantitatem. 

Ad  aliud  dico,  quod  sunt  quantitates 
per  se  secundo  modo,  id  est,  passiones 
quantitatis,  non  primo  per  se,  ut  species. 

Ad  aliud  dico,  quod  nihil  dicitur  contra- 
rium  ejus,  cujus  est  relativum ;  quia  con- 
traria,  et  relative  opposita,  in  multis  dis- 
LinguunLur  :  magnum  autem  dicitur  rela- 
tive  ad  parvum;  igiLur  non  est  ejuscontra- 
rium ;  ita  intelligit  Aristoteles.Tamen  con- 
trarium  uni  potest  esse  relativura  alLeri  : 
uL  scieniia  est  relativum  ad  scibile  ;  et  ei 
non  est  contrarium,  sed  ignorantise,  ita  in 
aliis. 

Ad  aliud  dico,  quod  relativa  possunt 
prsedicari  de  eodem,  et  de  se  invicem,  sed 
non  relalive  oppo3ita,el  ita  possunL  relaLiva 
absoluLe  inferri  ex  se  sumpLis  respecLu  di- 
versorum ;  igitur  magnum,  elparvicm  pos- 
sunt  inferri  absoIuLe  ex  se  sumptis  respectu 
diversorum,  et  ex  hypoLhesi  sunL  conLra- 
ria  ;  igiLur  conLraria  de  eodem.  Concedo 
eliam,  quod  non  possunL  inferri  opposita 
relative  ex  se  sumpLis  respecLu  diverso- 
rum;  sed  magnum,eL  parvum  posse  :  eL  ex 
hypoLhesi  illa  sunL  contraria ;  ergo  conLra- 
ria  de  eodem. 

Ad  sexLum  dico,  de  sursum,  el  de  deor- 
sum,  quod  vel  sumiLur  simpliciler  siu^sum, 
pro  circumferenLia  cosli,  el  deorsum,  pro 
cenLro  Lerrae  :  vel  sumiLur  generaliter,  ut 
quodlibeL  dicitur  sursum,  respecLu  infe- 
rioris.  Primo  modo  non  sunL  conLraria,quia 
non  naLa  fieri  circa  idem  :  nec  maxime  dis- 
tanL  in  natura,  licet  forte  maxime  distent 
secundum  locum.  Secundo  modo  sunt  ad 
aliquid  :  el  est  utraque  responsio  de  eis, 
quse  de  magno,  et  parvo. 

Potest  tamen  dici,  quod  sive  sint  contra- 


10. 


Of.KSTI»)   X\V 


VJl 


ria,  sivc  non,  niliil  ad  proposiluin  ;  qiiia 
si  sunt  specios,  vei  dilTitrenlia;  loci,  non 
sunt  in  genero  Quanlitalis,  quia  nec  lo^us, 
ul  pi-a;clictuni  esl. 


A<1  aliqnid  nero  laliti  ilininlur  :  f/u(Pcitinque 
hoc  ipsuin,  qnnd  xnnt,  nlinrum  dicnnlitr,  rrt 
fjuoinodoliljft  tilitcr  nd  nliud.  (..-ip.  (Jo  Ail  ali- 
(|ui(l. 

QU/ESTK)  XXV 

An  genua    Relfilinnis  sif  ijcniis  nnnm 

I).  Aii)^.  lih.Categ.  c.  11.  Por\A\.  cap.  de  Speeie. 
Alberliis  Mn^f.  hic  rnp.  2.  Hoetiiis,  ct  Simpliciin 
/iic  D(jctor  in  I.  dist.  .10.  qwrft.  1.  Ant.  AiitJreas 
ciim  Docloro  Afc  Suar.  di$put.   47.  Mctaph    tcct. 

^17.  Murtado  dixp.  i'.t.  Mctaph.  tect  II.  Siinch. 
hlc  q.  3'.».  Fonsecii  .).  Melaph.  rnp.  I.i.  qi).  M.i- 
i\\\%  hic  ttct.  I.  quirxt . '.'>.  Coiiimbr.  in  caj>.  0.  de 
fielat.  f/.  2.  art.  2.  Iloilrif,'iir'8  hic  art.  2.  in  hanc 
qwrst.  Uort.  lluviin  in  cap.  de  Ad  Aliquid,  q. 
l.Morineriis  in  c.  7.  Catcij.  <j .  3.Averaa  q  li*. 
I.Ofj.  sect.  <>. 

Qiiod  non  vidotur,  onti,  et  non  onli,  non 
■injumcn-  ost  giMiiis  uiiuin  coininuuG  univocum  ;  sod 
^j^neJaU-  ali<Tu;n  sunt  rclationos  entcs,  el  ali^iuo)  non 
"•  entcs ;  orgo,  ctc.   Frobatio  sccundac  parlis 

miiioris,  intcr  cns,  et  non  cns,  est  coiilra- 
dictio,  qu;c  est  rclalio  inodia,  qua;  vidolur 
non  cns  :  tum,  quia  iiitcr  coiitradirloria 
niliil  cst  mediuni,  ot  talis  rolalio  ost  mo- 
dium  intor  conlradictoria  ;  igitiir  non  ost 
aliquid;  lum  quia  illa  oppo.^ilio  polost  osso 
iii  non  oiilo,  ut  iu  sul)j(^clo  :  scd  ;iccidciis 
quod  ost  iii  non  ento,  ut  iii  suljjcclo,  non 
polcst  csso  cns.  Dicilur  ad  hanc  socundam 
probalionoin,  (juod  lixv  opposilio  laiitum 
est  in  onto,  ut  in  subjccto,  .socundiim  quo  1 
vidclur  liabcri  e.\  (".omniontaloro  G.MoUipli. 
c;ip,  ull. 

(lonlr;!,  rolalivuiu  ;Lvjuip;iranli;c  ;vqu;ili- 
lor  donomiiial  utrumqiio  oxlromiim,  iii 
comp;irationo  ad  aliud,  (juod  iii mifoslum 
osl  in  proposilo;  quia  irquo  csl  vorum  di- 
ccro,  non  <?/i<  ojiponittir  rnti,  sicul  en.^s  oji- 
jionitur  iwn  cnti;  cr^o  lalis  rolalio  avjuali- 
ler  polcsl  esse  in  utro<iuo  o.\lreiuo,  ul  in 
subjcclo. 
Ad  priucip;ilo,  onti    ralionis,  cl  cnli  na- 


luni',  nihil  esl  univocuin,  scfl  qiuptjam  re- 
lalioncs  .sunl  enlia  nalursr,  ul  pal^rnilas, 
cl  fHialio,  quaj  essenl  intelleclu  non  exU- 
lenlo;  qua^am  vero  sunt  enlia  ralionis. 
Probalur,  lum  qui  i  relalio  n(in  habcl  vo- 
rius  esse,  quam  subjcctuin,  super  quod 
fundalur,  ol  mulla;  ndali«jncs  fundanlur 
supf^r  res  ralionis,  ul  rclalio  (ioncris  a«l 
Sp<'ciom,  eli".  hujusmodi  igilur  rclaliones 
sunt  lanlum  cnlia  ralionis.  Tum,  quia  om- 
nis  rclalio  roquiril  duooxlroma;  igilur 
cujiis  roliiionis  oxlrema  non  sunl  duo,  nUi 
sccundiim  ralionem,  cnl  Innluiu  ens  ralio- 
nis,  lalis  relalio  est  idcnlilas,  )HH*unduin 
quod  dioitur  5.  Mol.lexl.  non  haljenlc  com. 
in  littora,  cap.  de  Eodem,  ubi  dictlurquod 
iiilolloctus  in  illa  relnlioue  ulilur  uno  ul 
duobiis. 

Itcm,  ;id  principale,  Aiaiif/uii  sunl,  se- 
cundum  .Vrislotelem  hic  in  lillera,  quorum 
es.se  est  ad  aliud  se  habere,  islud  inesl  oni- 
nibu.s,  qure  sunl  ad  aliquid  por  se  primo 
modo  :  igitur  pcr  naluram  alicujus  univo- 
ci  cis,  illud  non  osl  nisi  gpneralissimum 
UolatifJiiis  :  igilur  genoi*aIissimum  Uola- 
Uonis,  h(jc  ipsiim  quod  csl,  ad  aliud  se  ha- 
bot :  non  ad  aliquid  prius,  nec  poslerius, 
qiiia  rolaliva  siinl  simul  nalura ;  non  ad 
;o(jualo,  quia  sic  csscnl  duo  gencralis^ima. 
(^)iiod  oli:im  gcncralissiinum  so  habol  ad 
alitid,  patel  ex  ipso  nomino;  dicilurenim 
ab  .Vrislolelo,  hic  el  5.  Mel.  conl.  20.  el  ali- 
bi  .s;cpo,  a'i  aliquvi,  cl  non  potcst  conripi 
aii  alitjuid  non  csst^  ad  aliud.  nisi  conlra- 
diclorium  dicalur  i\o  conlradiclorio. 

Ilom  ad  principalo,  ciyuslilx?!  unius  ge- 
noris,  sunl  lanlum  dua^  spo«Mi»s  prima?.  sod 
gonoralissimi  Itolalionis  non  sunl  L-inlum 
du;c  prima?  spccios;  igilur  sm 

llolalitmis  non  csl  unum.  V  s 

qiiia  si  sic  sinl  .\,  el  \\  roIau\a  ;  aui  ifC.iur 
roforliir  A  »ibi.  cl  H  sibi.  ol  lunc  auibo 
siinl  rt^Ialiva  aquiparanliic  :  !•.';'•"•  ••'  •>m- 
nia  inforiora,  ••'  i'»  r.^!alivuti  »>• 

nis,  ol  supcri'  •  runl  iit  ro 

g«>iioraIissiino  :  aul  A  referlur  ad  U.  oi 
e  convorsi),  ol  .si  hoc ;  igilur  spocio*  (>i»rum 
roforunlur  ad  invicom,  quia  per  Arislolo* 


492 


SUPER  Pl{yEDICAMENTA 


lem  iii  4.  Topicorum,  cap,  1.  el  0.  cap.  20. 
et  inde.  Si  genus  ad  genns,  et  species  ad 
speciem,  et  similiter  in  secundo,  si  ad  pro- 
positum  sequitur  propositiim,  ad  relative 
oppoutuyn  anlecedentis,  sequitur  rclative 
oppositum  consequenlis  :  et  non  est  intelli- 
gendum,  nisi  de  consequentia  superioris 
ad  inferius  :  si  autem  A,  et  B  refcrantur 
sibi  mutuo ;  igitur  omnia  relativa  sunt  re- 
laliva  suppositionis,  et  superpositionis  ; 
igilur  relativa  oequiparantia^  erunt  in  alio 


lis  relatio  est  media  inter  contradictoria, 
intelligenda  est  ratione  intentionum  :  et 
tunc  cum  concluditur  conclusio,  fit  fallacia 
Accidenlis;  quia  medium  sumitur  extra- 
nee  in  proemissis,  hoc  scilicet,  quod  est 
medium,  esse  inter  conlradicloria.  Istud  pa- 
let  in  exemplo  :  ens,  et  non  ens^  non  refe- 
runtur  per  se  ad  invicem,  et  inter  ista  ab- 
solule  nihil  est  medium,  sed  ista  inquan- 
lum  contradictoria,  referuntur,  et  sic  inter 
illa  est  conlradictio  media,  sicut  inter  si- 


Genere  generalissimo.  Aut  tertio,  quod  A  milia  est  similitudo  media,  et  inter  quae- 

referlur  ad  aliud,  et  non  ad  B,  ut  ad  C,  et  cumque  relativa  est  relatio  media. 

B  referlur  ad  aliud,  et  non  ad  A,  ut  ad  D,  Ad  aliam  probationem  concedo,  quod  illa 

et  tunc  sequitur  quod  C,  et  D  non  sunt  relatio  potest  esse  in  non  ente,  ut  in  sub- 

priorcs,  nec  posteriores,  quam  A,  et  B;  quia  jecto,  sicut  et  in  ente  :  non  ens  lamen,  in 

utrumque  est  a^que  primum  cum  suo  cor-  quantum  est  subjectum  illius  relationis, 

relativo ;  quia  sunt  simul  natura ;  igitur  est  ens  rationis,  et  ita  talis  relatio  potest 

erunt  quatuor  primae  species  unius  gene-  esse  ens  rationis. 

ris.  Aut  quarto  A  refertur  sibi,  et  B  alii,  Ad  secundum  principale,  nego  majorem, 

vel  B  sibi,  et  A  alii,  et  utroque  modo  erunt  et  concedo,  quod  relalio  dicitur  ens  ratio- 

tres  primse  species  hujus  generis ;  quia  il-  nis,  vel  quia  utrumque  extremum,  vel  al- 

lud  aliud  ad  quod  refertur  A,  vel  B,  est  lerumest  solummodoensrationis;  vel  quia 

oeque  primum  cum  suo  correlativo  ;   nullo  extrema  ejus  non  sunt  duo,  nisi  secundum 


3. 

Conclusio. 


igitur  istorum  quatuor  dato,  erit  hoc  genus 
unum. 

Ad  oppositum  est  Aristoteles. 

Dicendum,  quod  gencralissimum  in  ge- 


rationis  considerationem,  ut  est  in  idenli- 
tale.  Potest  tamen  major  utriusque  rationis 
sic  probari :  Non  omni  enti  est  aliquid  uni- 
vocum,  nec  etiam  omni  enti  naturse  est  ali- 


nere  Relationis  est  unum ;  quia  secundum     quid  univocum  ;  igitur  multo  magis,  nec 


unam  rationem  dicitur  de  omnibus  suis  in- 
ferioribus,  quse  ratio  est  habitudo  unius  ad 
aliud,  et  quia  omnes  relationes  habent 
eumdem  modum  denominandi  substan- 
tiam,  videlicet  in  comparatione  ad  aliud  : 
ut  accidentia,  quia  eodem  modo  dencmi- 
nant  substantiam,  sunt  unius  generis. 
4.  Ad  primum  argumentum.  Ad  minorem 

Adargu-  (\[qq  quod  nulla  relatio  est  non  cns,  cum 
tnenla.  ' 

probatur  oppositum  de  contradictione.  Ad 

primam  probationem  cum  dicitur,  quod 

inler  contradictoria  non  est  medium,  intel- 

ligendum  est  de  his,  quae  subsunt  inten- 

tioni  contradictionis,  ut  de  complexis  :  si- 

cut  de  quolibet  subjecto  verum  est  prsedi- 

catum  affirmari,  vel  negari,  et  non  est  mc- 

dium  :  de  incomplexis  eliam  sic  alterum 

illorum  dicitur  de  quolibet,  et  non  est  me- 

dium  ;  sed  alia  propositio,  scilicet  quod  ta- 


aliquid  erit  univocum  enti,  et  non  enti, 
sive  enti  naturse,  et  cnti  rationis  ;  quia  si 
illis  quse  magis  videntur  convenire,  nihil 
est  univocum,  nec  illis  quse  minus. 

Et  adhanc  probationem,  secundum  quod 
esl  pro  secunda  ratione,  dicendum,  quod 
consequentia  non  valet,  nec  est  ibi  locus  a 
majori ;  quia  non  omnia  cntia  naturae  plus 
conveniunt  in  aliquo  univoco,  quam  cns 
naluise,  ct  ens  rationis,  nisi  forte  in  pluri- 
bus  diclis  de  eis  sequivocc. 

Sed  quia  de  oppositionc,  quoe  est  inter  ^ 
ens,  ct  non  ens,  est  absolute  verum  diccre,  ^'^^'^- 
quod  cst  ens,  et  non  ens,  quia  aliter  esset 
medium  inter  ens,  et  non  ens,  et  quia  cst 
in  non  ente  simpliciter,  ut  in  subjecto,ideo 
non  videtur  poncnda  in  genere  Relationis, 
cum  ens  sccundum  se,  dividatur  in  decem 
Gcncra  generalissima ;  quia  etiam  licet  ali- 


QU.ESTIO  XXV 


m 


I 


quid  sit  univocum  enli  nalui-ae,  el  enli  ra-  diclionis  universaliler  «jumpla?.  n    ■  ""tur 

lionis,  lioc  esL  enli,  quod  esl  in  niliorif,    ul  eadem  deHnilio,  in  1.  rosU.TJorun.,  .■  .v..  5. 

scientitc,  el  virluli  est  aliquid  univooum  :  srilicel,    Contntdictio  est  opposilio,  cujut 

t'imen  enli,  quod  est  ex  sola  considcralione  non  est  tnedium  secun'ium  se\  si  autcm 

ralionis,  el  enli  natune,  nihil  videtur  uni-  contradiclio  intcr  alia  cxtn-ma,  non  sii  in 

vocum  ;  quia  tunc  haberent  oppositionem,  genere  Uelationis,  ila  et  nulla  contradictio: 

quia  omnia  univoce  contenla  sub  aliquo  et  contrarieU'!»  est  in  genere  Uelalioni<t,  ut 

eodem,   ut  species,    differunt  diflfcrentiis  manifestum  est ;  quia  est  per  se  habitudo 


conlrariis,  ct  ila  non  possunt  lalia  entia  ra- 
lionis  applicari  cuilibet  enti  natura,  (juod 
est  falsum,  ideo  videtur  dicendum  ad  duas 
primas  raliuncs  aliler. 


vere  duorum  entium  ;  igilur  oppositio  non 
eril  univocum  conlradiclioni,  et  conlr.irie- 
tali  :  quod  videtur  contra  Itoetium  in  illo 
cap.  infrrius,  Qnoties  autem  snlel  opponi ; 


c. 

ilia  solu- 
io  ad  pro- 
batione» 
wimi  prin- 
ipalis. 


Objrctio- 


Ad  primam  concedo,  quod  conlradictio  qui  dividil  opposilionem  in  has  quatuor 
inler  ens,  el  non  ens,  est  non  ens  simplici-  spccies  oppositionis,sicut  genus  in  spocies: 
ler.scd  nonest  spfciesingonere  Uelalionis.      imo  .soquilur   majus  inronv-  quod 

Ad  socundam  siniilitfrronccfloniajorein,  opposilio  inoonvenienter  ponaiur  iu  detini* 
diccndo  ad  minorom,  quod  nulla  relalio  tione  conlradiclionis  in  primo  Posteriorum, 
ralionis,  est  species  in  ^'onere  Uolalionis,  quia  oppositio  .sumpla  .socundum  illam  si- 
nec  idonlilas,  nec  relaliones  liindala.'  supor  gnificalionom,  .secundum  quam  convenil 
inlenliones  secundas  :  neque  aliii'  consimi-     contradiclioni,  aut  est  idem  contradictioni, 

aut  superius  ea  :  si  idem,  fruslra  addilur 
illud  in  definitione,  cuJks  non  est  medium 
secundum  se;  si  superius,  .scquitur  aliud 
inconveniens ;  quia  opposilio  sccundum  il- 
lum  modum  accipiendi  pcr  se  delorminala 
ad  conlradictioncm,  non  habel  .sub  ao  alia 
inferiora  a  contradictiono,  nisi  aliasspccies 
opposilionis,  sod  alite  sunt  enlcs,  el  contra- 
diclio  non  ens  :  et  lunc  aliquid  eril  univo- 


les. 

(iontra  isla,  Ad  aliquid  sunt,  qnorum  hoc 
ijmnn  csse  esl  ad  aliwt  se  luibere,  ha'c  est 
vera  nolificalio  relalivorum,  secundum 
Arisloleleni  hic  in  lillera  isla  inest  conlra- 
dictorio,  quia  hoc  ipsuni  quod  est,  esl  con- 
Iradiclorium  conlradiclorio  :  eteidem;  quia 
idein  hoc  ipsuiu  qiiod  e.st,  est  eidem  id«'m, 
ol  sic  de  rclativis  inlonlionalibus,  et  consi- 


milibiis,  ul  ^enus  hoc  ipsiim  quod  esl,  est     cuiii  onli,  ct  non  enti  :  quod  noijalum  esl 
spocioi  fxonus.qiiod  do  oiiinibus  oslcndilur 
por  hoc,  quia  in  dolinilioiiil>us  eorum  po- 


Ad   priinum   istornm.  p«)(cst  dici,  quod        7. 
vera  nolilicalio  Uolalivorum.  quam  ponil    •"'*•"*• 


nenda  sunl  siia  correlaliva,  ul  iuanifoste 
(licil.  1'orphyrius  d(?  Geiioro  el  Specie,  cap. 
(ie  Specie.  Quod  non  oporleret,  nisi  dcpon- 
derent  ad  invicem  essonlialiter;  omnia  igi- 
tiir  pnedicla  sunl  voro  rolativa  :  igilur  el 
foriiKT,  secundnin  qiias  dicunlur  lalia.sunt 
voro  rolalionos  :  (jiiod  iiogaluiu  osl.  Ilcni, 
isla  in  nullo  aliogenore  vidonlur  os.se.  nisi 
in  genere  Uelationis.  et  inconveniens  vide- 
lur  concodoro  ill;i  esso  in  nullo  genoro. 
ilfm,  si   c(»nlratliclio   inlor  ons,  et  non 


ens,  non  sit  in  genfre  Uelalionis,  (juiero  de 

alia  coiilradiclioiio,  (|u;i' esl  iuler  alia  ex-  t)cr(>,  igilur  ad  aliu 

Iroina,  ulruiii  illa  sit  in  gonere  Uol.ilionis  :  .«uvundum  quid,  v\ 

si  sic,  coiilradiclio  non  inosl  omuibus  uni-  lur.  qu<H|  in  '  .f^   > 

voco.  quod  esl  inconvcnions,  cuiu  conlra-  imc  ^-ua  corri  — 


Arislolelos,  nulli  illorum  convcnil ;  quia 
nullius  tv)ruin  csse  esl  nd  aliud  .se  hatiere, 
aliud  enim  esl  dilTfnMilia  enlis,  ol  dicilur 
tantiim  in  comp  lo  ad  cji<,  non  GJiini 

dicilur  aliquid  aliud  a  non  enlc;  nunc 
pncdicta,  vel  eorum  correlaliva  sunl  non 
entia,  simplicilcr  loquoiitlo,  el  ideo  nullius 
illorum  esso  esl  nd  niiud  .so  habere.  niai 
forCo  .sivundum  rationom.  slrui  isia.  d  sua 
correlativa  .sunl  entia.  E(  si  argiintur.  coo- 
tradictori  4  ad  aliu  '  .-n  ni- 

liouem,  scilicel  ad  la- 


aJ  nuli;...,  .. 


101 


^;iJI'i:U  PK.EDICAMENTA 


loruni  habel  verain  definilioneni  cxprinien- 
teni  quid  esL  res,  licel  liabeal  ralionein  ex- 
prinienleni  quid  dicilur  per  nonien,  vcl  il- 
lud  quod  inlolleclus  concipil  de  istis,  quae 
ralio  liccl  sil  detinilio  eorum  sinipliciler, 
non  lanien  csl  deliniLio  simpliciLer. 

Ad  sccundum  dico,  quod  non  esL  incon- 
venicns,  conccdere  illa  non  csse  in  aliquo 
Gencre  generalissimo,  uL  Spccies :  si  tamcn 
debeanl  poni  in  genere  per  reducLionem, 
maxime  ponenda  sunL  in  genere  Ilelatio- 
nis;  quia  plus  Spcciebus  ejus  assimilanLur, 
sicul  forLe  omnia  inLenlionalia  sunL  in  ge- 
nere  per  reducLionem,  cL  hoc  in  illo,  cujus 
speciebus  maxime  assiniilanLur  in  modo 
prasdicandi. 

Ad  tertium  concedo,  quod  oppositio  non 
sit  univoca  conlradicLioni,  cL  conLrarieLaLi. 
Cum  assumiLur  a  JjocLio,  quod  divisio  op- 
posiLionis  in  isLa  qiiaLuor  esL  divisio  gene- 
ris  in  species,  hoc  poLesL  inlelligi  generis, 
id  esL,  gcneralis,  quia  divisum  secundum 
aliquem  modum  prscdicatur  de  dividente, 
eL  ideo  per  hoc  disLinguiLur  ha3c  divisio  a 
divisione  LoLius  in  partes.  Vel  sic,  quod 
illud  sic  inLelligaLur,pro  aliquibus  dividcn- 
libus,  non  pro  omnibus,  quia  contrarieLas, 
cl  opposiLio  rclaLiva  sunL  species  opposiLio- 
nis,  sunipLae  secundum  unam  significaLio- 
nem,  secundura  quara  esL  genus  inLcrmc- 
dium  in  genere  UelaLionis,  licet  contradic- 
tio  non  siL  species  ejus,  uL  sic  sumiLur.  Per 
hoc  ad  illud  de  libro  PosLeriorum,  dico, 
quod  definitio  contradicLionis  esL  bene  as- 
signaLa,  eL  quod  opposiLio  secundum  illam 
significaLionem,  secundum  quam  conveniL 
contradicLioni,  non  esL  oranino  idera  illi, 
sed  superius  :  eL  habet  aliud  inferius,  vi- 
die\\Q,ei  privatimm  oppositioncm  \  quia  Lam 
illa,  quam  contradiclio,  vel  est  non  enLis, 
ut  subjecti,  vel  ut  Lerraini,quorum  uLrura- 
que  oporlereL  esse  cns,  ad  lioc,  quod  rela- 
lio  esse  cns.  Ex  his  sequiLur,  quod  opposi- 
tio  in  uno  sensu  surapLa,  dicitur  de  contra- 
rietalc,  et  relativa  oppositione  univoce,  el 
in  alio  sensu  dicilur  univoce  de  contradic- 
lione,  et  privativa  oppositione. 
Ad  tertium  dicitur,quod  generalissimum 


KclaLionis  noii  est  ad  aliquid,  ncc  aliquid 
quod  est  in  illo  gencre  per  se;  sed  ipsum 
generalissimum  esL  habiludo  unius  ad 
aliud,  eL  iLa  omnia,  quae  sunL  in  gcncre 
RelaLionis. 

Ad  illara  probationem  in  contrarium,  di- 
citur,  quod  illa  definitio  non  datur  de  re- 
lalione,  sed  de  relativis.  Similiter,  hoc  no- 
men  ad  aliquid,  est  concretive  dictum  a 
relatione,  et  non  relatio,  nisi  sic  iiitelliga- 
tur,  ad  aliquid,id  est,  habiLudo  ad  aliquid, 
Per  hoc  similiter  ad  quartam  rationem 
principalem,  quod  primse  species  relatio- 
nis  non  referuntur  ad  invicem  sibi,  nec 
alii ;  sed  sunt  principia  referendi,  sicut  et 
omnia  alia,  qua3  sunl  in  genere  Relationis. 

Conlra  isLas  duas  responsiones,  ex  his  9. 
scquiLur,  quod  neuLra  definiLio,  quam  po-  nes/^'^  ^^ 
niL  ArisLoleles,  esset  eorum,  quse  sunt  in 
gencre  Relationis,  nec  etiam  aliqua  pro- 
prietas,  quam  ipse  assignat,  et  ita  omnis 
determinatio  Aristotelis  eseet  impertinens 
ad  genus  relationis.  Consequentia  priraa 
paLcL,inducendo  in  singulis  proprietatibus; 
quas  ponit  Aristoteles,  quarum  nulla  con- 
venit  relationibus  ;  sed  relativis. 

ILera,  opposiLura  non  esL  principium  sui 
opposili  ;  igiLur  forma  absolula  non  esL 
principium  secundum  quod  aliquid  diciLur 
comparaLum  ad  aliud  :  sed  relatio  cst  hu- 
jusraodi  forma  ;  igitur  non  esL  absolula  in 
sc,  igilur  esL  ad  aliud.  ILem,  concesso  eo, 
quod  dicitur,  non  viLalur  difficullas  argu- 
mentorum  principalium ;  quia  si  genera- 
lissimum  in  absLraclo  sit  Relatio,  aliquid 
secundum  eam  dicitur  relalive  ad  aliud. 
Probatio  hujus,  tum  quia  secundum  Qua- 
litatem,secundura  quod  est  generalissimum 
dicitur  quale,  secundum  ArisLot.  cap.  de 
QualiLate,  quia  sic  notificat  qualitalem  ; 
igitur  secundum  Relationem,  ut  est  gene- 
ralissimura,  dicuntur  aliqua  relativa  ;  tum 
quia  secundum  relationes  inferiores  in  ge- 
nere  Relationis,  dicuntur  aliqua  relativa  : 
orane  autem  inhoerens  per  se  prirao  cuili- 
bet  Speciei  univoce,  inhoeret  per  naturam 
generis,  et  ita  generi  primo  ;  igitur  secun- 
dura  generalissimum  dicitur  aliquid  rela- 


C)i:^sTio  XXV 


195 


.1 . 


es^e 


livc.  Ex  lioc  argiio  :  aul  iclalivum  diclum      mirjaro  tlo   relaUvis;   f  ini  cum  cx 

socunfJum  formam  gonoraiissimi,  flioilur  porum  cognilione,  sivc  acu.iilioiu*,  slve 
ad  aliffuid,  socuudiun  aliam  formam,  aiil  quoad  pruprielales  eorum,  ixiisil  haljori 
eamdcru  :  si  o.imdoiu,  ij-Mtur  relalivum 
joqiiiparatitia!  :  igitur  et  rolatio  illa  esl  ro- 
lalio  ;L'qiiipar.inli.'n  :  igitiir  ot  omnos  iufo- 
riorcs  rolati<mos.  Si  dicatur  ad  aliud  so- 
cundum  aliam  fonnam  :  igitur  ot  illi  alii 
corrospondel  alia  forma,  sccuiidiim  qiiam 
(licitur  relalivo  ad  istud,  illa  ost  seque  pri- 
ma  ciiiu  Uolaliono,  qiiio  ost  gouoralissi- 
miim,  quia  rolalivum  illiid,  est  aoquo  pri- 
mum  ciim  illo:  igitur  du;c  relationes  ge- 
iKTalissim.t)  joque  priiiuo. 
jQ  Similitor  manft  difficiiltas  quarlo;  ralio- 

nis;  quia  si  prirnic  spocios  sinl  rolationes, 
qiuero  an  siiit  rolalionos  .'c^uiparanti^e,  ct 
ila  omries  rolalionos  iurcrioros  oriiiil  talos 
rolatioiies.  Aut  A  esl  principium  roforendi 
aliquid  diclum  secundum  ipsum,  ad  ali- 
«juid  donomin  itum  A,  M,  et  ita  orunt  .\, 
ol  M,  rolatiouos  suppjsilionis,  ct  suporpo- 
sitionis  :  ;iul  A  osl  priuripium  reforondi 
donominalum  ab  co,  ad  aliquid  denomina- 
lum  ab  :ilia  forma,  ul  A,  C,  el  H  esl  prin- 
cipium  reforondi  ad  aliquid,  socundum 
eamdciu  formam,  ol  tunc  crunl  tres  pri- 
m.o  sp(?cios  ;  aul  A  ojI  principium  rofo- 
rondi  ad  ;»liquid  dictuiii   ab  ali  i  forma,  ot 


cojTiilio  rolalionis  :  quia  si   r 

o.l  ad  aliud  se  halK?re,   pn>i ..jiUler 

rolatio  c>st  furmn,  secundum  quam  hoc  sic 
80  habol  ad  aliud.  Oon-iimiiilor  quoad  pro- 
priotalos  si  rclaliva  dicanlur  ad  ronver- 
lontiam,  relalioe-itforrilo,  socundumquam 
aliqua  dicuntur  ad  co:iverlcntiam,  el  sic 
do  ciclcris  proprielalibuH. 

Ad  aliam  ralionem  dico,  quod  compara- 
tio,  ol  aI)solulio,  non  sunl  oppodb,  ni.si 
circa  idoin,  el  ideo  absolulio  circa  for- 
mam,  ot  comparatio  circa  subjoclura  infor- 
matuin  forma,  non  sunl  opposila.  Aliler 
polost  dici,  quod  relalio  non  esl  forma 
comparala,  ncc  absolula,  quia  cnim  esl 
forma,  .socundum  quam  aliquid  dicilur 
comparatum  altori  ;  idoo  noc  esl  nala  dici 
absolula.  noc  comparata  ;  sicul  ncc  absolu- 
lio  sibi  opposila  esl  absijlula,  noc  oompa- 
rata.  Si  dicalur  absolulum,  el  compara- 
lum  esse  conlraria  immediala  circa  ens  ; 
vorum  esl  circa  ens  quod  e.sl  natum  ca 
rociporc,  sicul  sanum,  ol  mgrum  sunl  con- 
traria  immodiata  circa  corpus  animalis  : 
.sodiioii  ciira  saiiilalom,  vel  a?griludinem, 
nec  cnim  sanilas,  neque  n^griludo  e^ 
M  similitor,  ot  tiinc  crunt  quatuor  prinuc     acgra,  vel  saua. 

spocios,  ot  univor.salilcr  cuin  ornni  rcla-  Ad  ali.-is  rationcs  dicilur,  quod  neque 
lioni  corrospondoat  (^orrolalivum,  ol  e  con-  socundum  gcncralissimum  relalioiiis  ali- 
vorso,    iiull;i    diversitas    eril    in   nuiucro     quid  roferlur  :  ihh]uc  lumcju.spri- 


rclalioiiiim,  el  rolalivorum. 
Solutionet  ^''  pi*iniuiii  istoriuii  dici  polosl,  ol  con- 
ceJi  consoquons  priiuum,  quod  illa  doliui- 
tio  non  o>l  gcncr  ilissimi  Uolationis,  noc 
aliciijus  spociorum,  scd  cjusquod  deno- 
miii;ilive  dicitur  ab  o;i.  Simililor  dc  pro- 
pri(4atil)us,  noc  lamoa  .s(»quitur  ullcrius, 


mas  spcci(»s,  sod  solu:a:;i.i  io  sci'undum 
cjus  spocios  inforioros.  Adsivuu  lam  prius 
posilam  conlra  hoc,  concedilur.  quo-i  so- 
cundum  onmos  rrlaliones  infcriorc^.  all- 
qui  I  rcforlur.  Igilur  sc.Mindum  -.^  :uis. 
olc.  conccdilur  sooundum  ipsum 
ul  csl   in  inforioribus,  non  in  ^  tm 


quod  (bHcrmiu  ilio  Arisl.   iiullo  mo  lo  sil  illud  sccuudum  Arisl.  in   I.  Topir. 

convonicns  gGnoraIissi;iio  Uolalionis,  quia  si  Spccics  sil  ad  aliquid.  el  c;enuH  eril  ad 

rclatio  iiitor  omiii  1  cuti;i,  ost  dcbilissimum  nliquid  :  igilur  si  sil   \y  im 

cns,  cum  sil  sola  Ii;ibilu'l()  duonim,  ( l  ila  rofcrcudi  ad  aliquld,  > 

miiiimoosl  cogiio^cibilis  in   .so,  noscibilior  pliim  ;  ;  li  ad  ali(|uid.  IUmh 

;iiirMii  osl  socunliuu  (jiioil    iiiformal  ca,  sibilia  includuulur,  q 

(iuoriuii   oU  h;ibiludo  :  ol  ad   dolcrmin  tn-  sil  rol.ilio,  sivo  h  ib 

duiii  do  robilionc,   corivonions  fuit   dolor-  iuforuuu  lo  subjcolui»,  :io;i 


xj*- 


11. 


10,', 


SIIPRU  IMI./EDICAMENTA 


lum  se  habens  ad  aliud.   Ilem  piobalio 

secunda    non    solvitur,    quia    secuiulum 

Species  onmesspecialissimas  aliquid  reler- 

lur  :  igilur  secundum  aliquod   univocum 

illa  sunl  genera  infima  intermedia  ;   sed 

secundum  onmia   illa   aliquid  refertur  : 

igitur  per  aliquod  univocum   eis,  quod 

genus  univocum  est  superius  eis,   et  ita 

semper  ascendendp    ad   generalissimum, 

tandem  oporlel  concedere,  quod  secundum 

generalissimum    aliquid    refertur,     nec 

solummodo  secundum  quod  habet  esse  in 

inferioribus,  quia  sic  nec  est  aliud  a  suis 

inferioribus,  et  per  consequens  non  univo- 

cum  illis. 

i2.  Ad  secundam  istarum  rationum  dicere- 

tur,  quod  generalissimum  non  informat 

substanLiam,    nisi    in  suis    inferioribus, 

quia  non  informat  substantiam,  nisi  in- 

quantum  est  ens,  non  est  autem  ens,  nisi 

in  suis  inferioribus.  Contra  hoc,  saltem 

potest  concipi  ab    intellectu,    relationem 

informare  substantiam,    non  concipiendo 

aliquam  inferiorem  relationem  informare 

substantiam ;  quia  potest  prius  concipi  ab 

intellcctu,   non  concipiendo  posterius,   et 

ita  conceduntur  opposita,  scilicet  ipsum 

informare  substantiam,  et  tamennon  esse 

relativum  relatum  per  ipsum,  quod  est 

impossibile. 

13.  Ad  tertiam  igitur  rationem  principalem 

Ad3prin-  ,.        ^  ^  ^  ^.     .  . 

cipaie.  dicendum,  quod  generalissimum  m  ge- 
nere  llelationis,  est  principium  referendi 
ad  aliud,  sed  non  ad  aliud  relativum, 
sfecundum  aliara  formam  genere.  Consi- 
militer,  relativum  dictum  a  generalissimo 
denominative  dicitur  relative,  sed  non  ad 
aliquid  relatum  secundum  aliam  formam 


genere. 


Contra  hoc,  si  relatio  sit  principium 
referendi  ad  aliquid  relatum  secundum 
eamdem  forraam,  igitur  est  relatio  aequi- 
parantia3,  et  relativum  denominalum  ab 
ea  relativum  aequiparantiie,  et  ita  omnes 
relationes,  et  relativa  inferiora,  erunt 
aequiparantiae,  quod  est  inconveniens. 

Ad  istud  dicendura,  quod  relativum 
suquiparanliae  est  aequivocum,  quia  proprie 


sumptum,  ost  aliquid  relatum  ad  aliud, 
secundum  eamdem  formara  specie,  a  qua 
iniponitur  unura  nomen,  quod  de  utroque 
extremo  relationis  talis  dicitur,  cujus- 
modi  sunt  simile,  et  asquale,  et  hujusmodi. 
Transumplive  dicitur  relativum  aequipa- 
rantiae  omne  illud,  quod  eodem  nomino 
denominat  utrumque  extreraura,  licet  illud 
nomen  non  imponaiur  ab  una  forma  spe- 
cie,  et  hoc  secundo  modo,  concedo  Rela- 
tionem,  quae  est  generalissimum,  esse 
relationem  aequiparantiae,  et  relativum 
aequiparantiae ;  dicitur  enim  relativum 
relativi  relativum,  sed  relatio  primo  modo 
sumpta  est  species  hujusmodi  generis. 

Contra,  quocumque    modo  generalissi- 
mum  sit  relatio  aequiparantiae,   sequitur 
relationes  omnes  inferiores  esse  illo  modo 
tales,  quod  videtur  inconveniens,  cura  pa- 
tornitas,   filiatio,  et  hujusmodi   relationes 
superpositionis,     et    suppositionis,    nullo 
modo  sint  relationes  aequiparantiae;   quia 
non  denominant  utruraque  extremum  ali- 
quo  eodera  nomine.   Ad  hoc  dici  potest, 
quod  omnis  relatio  inferior  est  aequiparan- 
tiffi,  id  est,   principiura  referendi  ad  ali- 
quid  dictum  secundum  eamdem  formam 
genere,  ubi  etiara  utrumque  extremum, 
eodem  nomine  generis    nominatur,   licet 
non  quselibet  sit  principiura  referendi  ad 
aliquid  secundura  eamdem  formara  specie: 
nec  ubi  utrumque  nominatur  nomine  spe- 
ciei.  Uicitur  enim  pater  secundum  formam 
sui  generis    relativum  relativi,   etsi  non 
dicatur  secundum  propriam  formam  pa- 
tris,   quia    secundum    propriam  formam 
patris  dicitur  pater.     . 

Ad  quartam  rationem  principalem  con- 
cedo,  quod  tam  A,  quam  B  est  principiura 
referendi  ad  aliquid  dictura  secundura 
earadem  formam  :  puta,  sit  A,  hoc  quod 
cst  relatio  aequiparantiae  ;  B,  hoc  quod  est 
relatio  superposilionis,  et  suppositionis ; 
et  relativum  denominatum  a  B.  quod  est 
relativum  superposilionis,  et  suppositio- 
nis,  dicitur  ad  relativum  suppositionis  el 
superpositionis  :  sed  non  sequitur  ex  hoc, 
ipsum  esse  relativum  aequiparantiae,  nisi 


14. 


I 


OU.ESTIO  XXVI 

sumonfJu  sccundo  moflo,  sirul  diclum  cst 
prius. 

Et  hi  forle  quicralur  divisio  hujus  gcnc- 
ris,  quod  ost  H,  quoinodo  cjus  piirn;u  spe- 
cies  sc  liaborit  ;  polesl  concodi,  quod  rcfe- 
ranlur  muluo  inler  se,  ut  si  unum  sil  rela- 
tivuni  sccunduin  polenliam  aclivatn,  cl 
reliquurn  sccunduin  polentiain  passivain  : 
et  uUcrius   polesl  conccdi,  quod   spccies 


197 


l"...-..! 


DoetorU  art.  9.   C  ;r- 

A'«jr»a   ijuirit.  ti)  / 

de   Ad    alv/uid,   ditj/.    1.    /.     i.   «;   coium- 

Lovaci  hic. 


Quod   non   videlur  ;  quia  illa  nulli  in        i. 
genere  relalionis  convenil  :  igilurri'^'!  '*■'"•   '*'''''"* 
venil    gcncraliH&imo    ndalioni^     ! 
anteiedcnlis ;  quia  si  essel   i   . 
ad  aliud  sc  habere,   boo  essel  per  aliam 
rclalionom  illius  ;  igitur  allcriusesse  esset 


twslio- 


coruin   referantur   inlcr  sc,   ut   pater,   el  ad  aliud  so  haberc  pari  ralione,  et  sic  in 

calefactivuin,  quic  sunt  spccies  priini   go-  infinitum,  quarum   semper  poslerior  eiwet 

neris  ad  lilium,  ct  calefaclibile,  qu:c  sunl  relatio  prioris,  quod  est  inconveniens. 

species  secundi.et  proportionaljilitercstdi-  Ilcin,  illa  definitio  aut  eil  formae  rela- 

ccnduin  derelationibuscorrespondentibus.  lionis  in  st?,  quod  f)er  argumenlum   pr  ■  - 

Kx  his   palent  tot,    qualiler  relationes  cedens  cst  improbatuni  ;   aul   -   '        i   la 

relationis  se  haboant  ad  j,'enus  Uelationis  :  se,  quod  est  falsuin  etiam,   quia  tjuj  cvse 


et  juxta  iioc,  quoinodo  enlia  raliunis  sunt 
in  gcnere,  el  qnomudo  iUud  sit  inelligen- 
duin,  inler  conlradicloria  non  esse  mo- 
dium,  ct  quomodo  opposilio  se  halx?t  ad 
illa  quatuor,  in  qutc  dividitur  inferius  in 
hoc  libro;  et  quomodo  secundum  Uelalio- 
nein,  ut  est  gcneralissimuin,  aliquid  refer- 
lur ;  et  ad  qnx  refcratur,  quod  ab  eodem 
denominative  dicitur;  ct  quomodo  icquivo- 
ce  dicuntur  aliqua  relativa  ccquiparanti:u  ; 
et  qualilcr  dclerininatio  Arist.  sit  conve- 
niens,  quae  cst  de  rclalivis,  cum  sohc  rela- 
tioncs  siiil  in  hoc  geiierc,  ul  specics;  cl 
quoinodo  hujus  Gcneris  sunl  tantiim  duac 
priiiKo  Spccics,  clc.quic  palent  inspicicnti. 

Si  ergo  sufficifntrr  coruin  fjurr  sunt  ad  ali- 
qui<l,  drfinilio  as%ignala  exf,  aut  nimis  dif- 
(icilc,  aut  impvssihilc  esl  solcere  :  quoniam 
nuUa  substanlia  eorum  qun'  sunt  ad  nli- 
quid  dicitur.  Si  autcm  non  suf/irienter^ 
sed  sunt  ad  aliquid,  quibua  hoc  ijisum  est 
csse  ad  aliquid,  quodammodu  se  hahere  for- 
tasse  aliquid  contra  istn  dicerelur,  elc.  Oj>. 
cod. 

QUit:srio  xwi 

An  srcunda  nntiflratio  rclativontm,   quam 
poiiit  Arislotclcs,  sit  convcnicnt/^r  data 


Albortus  .Mu^Mi.  h(c  cap.  2.  iluviua  t/.  A.  in  cap. 
rftf /1(/ (i/k/uk/.  Coiiiinb.  •«  crptan.  hujus  cap 
et  deindo  q.  [.art.  3.   U(Hlri|;uo*  m  hanc  quitst. 

Tom.  I. 


non  est  ad  aliud  sc  habere,  quia  ipsum 
.secundutn  se  esl  res  allerius  /•"••■-.  .■» 
absolulum,  aut  subjecti  v\''  .  .  :... 
forina,  et  tunc  esl  entis  per  a  .  .  .:>  n".rA 
est  inconveniens,  quia  ojus  non  e> 
lio,  secundum  Aristulclem  »i.  Mclaph.  t''Xl. 
4.   cl  inde;  nullius   igitur  esl  no  j 

illa,  quod  cst  inconveniens. 

Ilcm,  gcneralissimumcst  pncdicabile  de 
qualibet  sui  specie,  sed  hoc  non  ixjlcst 
es.se,  nisi  .secundum  qu  )d  itur  in 

singulari  :  illa  autem  no'.iiicatio  datur  de 
aliquo,    secundum    quod  i-  in 

plurali ;  igilur  non  dc  ipsu 

Item  ha30  nolitlcatio  non  vidoiur 
nire  omnibus  quai  sunt   in  ;: 
nis,  mulia  onim  dicunlur  aa  uiiua, 
rum  e.s.s<'  esscnliale  non  csl  a  !     '  ■•  ;  .->j 
haboro    e.ssenlialitcr.    AU    opp^'  .^i...   -'  ' 
Arisluleles. 

Dicitiir  ad  quavslionem    qwA  dur 
sunl  ixdaliva,  qua*dnm   ^ 
alia  .secundum  dici,  Primn  ii 
lolelis  dalur  do  r  soi-undum 

scilicet,    Ad  aliqniii  r   qujKHmqHe 

hoc  iiisum,  quoi  sunt^   attorHm  d 
vel  quoi 

noliHcnlto,  qiuim  ! 
Ad  aliquid  suhI, 

csl  o  '  ■'     '    •  hnhc:.-,  »;.t..ir  Uo  i 
secuiii.i  .:        . 

Conlra  hnnc  diHliuclioiioiii,  aul  diTUio 


tmmdmm 


498 


SLiPEll  PK/EDICAMENTA 


dalur  per  opposiln,aul  non;  si  non,non  va- 
lel;  si-sic,  igilur  relativa  secundum  rf<c«, 
non  sunl  relativa,  secundum  esse,  igilur 
non  sunlrelaliva.igitur  relaliva  male  divi- 
dunlur  in  illa.  Similiter  si  sint  opposita, 
sequitur  quod  relativa  sccundum  esse  non 


mam  sui  generis  :  ut  si  scientia  sit  per  se 
relativum,  impossibile  est  illud  quod  est 
ejus  species,  secundum  illam  significatio- 
nem,  non  esse  relativum,  quia  tunc  genus, 
et  species  non  essent  in  eodem  genere  : 
sed  non  est  primo  relativum,   quia  non 


sunt  relaliva  secundum  dici,  quod  est  fal-     secundum  illud,  quod  superaddit  suo  ge- 

sum.  Si  dicalur,  quod  membra  debent  in- 

telligi  cum  pnrcisione,  sequitur,quod  rela- 

tiva  secundum  dici,^m\i  tanlum  secundum 

dici,  et  ita  illa  non  verius  essent  relativa, 

quam    nigrum  dictum  album  est  album, 

Item,  allerum  membrum  divisionis  con- 

vertilur  cum  diviso,  idem  enim  est  homo 

absolute,  et  homo  secundum  esse. 

Item,  illa  nolificatio,  quse  ponitur  rela- 
livorum  secundum  dici,  nulla  est ;  tum 
quia  illa  compelit  subslanliis,  quae  nuUo 
modo  sunt  ad  aliquid,  secundum  Aristote- 


neri  :  et  ideo  diciturad  correlativum  gene- 
ris,  secundum  ipsum  genus. 
Dicendum  igilur,   quod  secunda  notifi-  2.  Conch 

sio, 

catio  Aristotelis  est  conveniens  de  relativis ; 
quia  indicat  rationem  eorum,  inquantum 
sunl  relativa  :  ut  patebit  respondendo 
ad  rationes. 

Ad  primum  igitur  dicendum  est,  conce-  ^^i  p^,-, 
dendo,  quod  illa  nolificatio  non  datur  de 
relatione,  sed  de  relalivis  dictis  denomina- 
tive  ab  ea ;  quare  autem  illadefiniat,  etnon 
relationes,   et  eorum   proprietates   ponat. 


lem,  qui  lioc  habet  pro  inconvenienti ;  tum     dictum  est  in  prsecedenti  quaestione. 


quia  illa  secundum  illam,  disciplina  dici- 
lur  ve\dX\NQd.^disciplinalum,  quia  ejus:  et 
pari  ratione  albedo  ad  alhum,  et  pari 
ralione  omnia  accidentia  ad  subjectum, 
quia  eorum  dicuntur ;  ex  illa  igitur  notifi- 
catione  nullum  eorum  potest  concludi  esse 
in  genere  Relationis. 

Dicendum  igitur,  quod  relativa  nullo 
■  modo  dividuntur  in  relativa  secundum 
esse,  et  relativa  secundum  dici;  quia 
sumendo  membra  pr^iecise,  relativum  se- 
Entia  alia  cundum  dici  non  est  magis  relativum, 
quam  homo  mortuus  est  homo.  ForLe 
tamen  enlia  sic  dividuntur,  quod  quoedam 
sunt  relativa  secundum  esse,  ut  illa  quse 
deno.minative  dicunlur  a  relalionibus, 
quoedam  sunt  relativa  secundum  dici ;  ut 
qua3  sunt  in  aliis  Generibus,  et  secundum 
aliquam  habiludinem  dicuntur  ad  alia  ; 


3. 

1.  Conclu 
sio. 


relativa  se- 

cundum 

dici,  alia 

secundum 

esse. 


Ad  aliam  dico,  quod  illa  nolificatio  non  ^«^  2. 
est  relationis  absolute,  ut  significatur  in 
abstracto  :  neque  subjecti  absolute,  neque 
tolius  aggregali,  sed  formae,  ut  informat 
subjectum,  eo  modo  quo  significatur  per 
nomen  concretum  dictum  a  generalissimo 
relationis  :  ita  quod  ly  ut,  non  dicat  par- 
tem  ejus,  quod  significatur,  sed  modum. 

Ad   tertiam,   dictum    est  prius,   quare-4rf3. 
relativa  sequiparanlise  definiantur  in  plu- 
rali  convenientius,    quam    in  singulari ; 
cum  hujusmodi  sit  illud,   quod  hic  defini- 
tur,  sicut  patet  ex  praecedenti  quoestione. 

Ad  quartam  dicendum,  quod  illa  ratio  Ad  4. 
convenit  omnibus  essentialiter,  quse  sunt 
in  genere  Relationis,  ut  denominative 
dicta  a  relationibus  :  si  autem  sint  quae 
dicantur  ad  aliud,  et  non  habent  lianc 
rationem,  non  sunt  relativa,  nisi  secun- 


Relativa 
qucedam 
dicuntur 
ad  atiud 
secundum 


illa  tamen,  simpliciter  loquendo,  non  sunt  dum'  quid. 

relativa,   Sed  vere  relativorum  quoedam  De  prima  proprietate,  et  secunda,  quse 

dicuntur  secundum  suam  propriam  for-  s\mi  recipei^e  contraria,  elsuscipere  magis, 

mam  ad  aliud,  ut  quae  sunt  primo,  el  pro-  etminus,  notandum,  quod  illse  non  insunt 

et  per  se  relationibus  neque  forte  relativis. 


propriam  prie  relativa  ;  alia  sunt  vere   relativa, 
quSdam  nou  dicuutur  secundum  propriam  formam     sed  tantummodo  ratione  eorum,  in  quibus 


secundum  „,i  „i:_ 
formam 


ut  sunt  relativa  secundum  genus. 
sui  generis  nia  enim  sunt  per  se  relativa,   sed  non 
primo  :  el  dicuntur  ad  alia  secundum  for- 


per  se  fundatur  relatio,  unde  quae  funda- 
tur  in  formis  suscipientibus  magis,  et  mi- 
nus,  vel  contrarietatem,  recipiunt  haec ; 


OU/ESTIO   XXVII 

sicul  similitudo  secundum  aUx?dinom  rcci- 
pit  magis,  et  minus,  ot  conlrarium,  quia 
et  albfdo,  in  qua  fundalur  :  simililudo 
autom  quae  est  secundum  aliqua.quai  sunl 
in  quarta  Specio  Qualilatis,  non  suscipit 
contrariura,  ncc  magis,  ct  minus;  quia 
ncc  illa  susripiunt,  in  quibus  illa  simili- 
ludu  fundalur  :  el  hoc,  loquondo  df?  primn 
propriolatc,  do  contrarietato  proprio  dirla. 
Tum  quia  si  ilioK  duac  per  se  incssenl  rcla- 
tionibus,  posset  essc  motus  in  gcnere  Ilcla- 
tionis,  quia  possct  esse  acquisitifi  partis 
post  parlcm,  alicujus  form.x'  in  gcncre 
relationis,  et  talis  acquisilio  est  molus, 
sccundum  Commcntarios  supcr  tcrlio  Phy- 
sicorum,    tcxt.  com.    10.   sed  Conscqucns 


499 


Videnlur  autfm  ai  ali^^/uid  tim-d  e»'e  naiura, 
etc.  Cap.  codcm. 

QU/ESTI(J   X.WII 
Utrum  Relativa  iint  simul  natura 


•1- 

hlc.  Versoriai  Iract.   3.  in  Log.  Ptiri  /Iup.  dt 

Htlat.  propr.   C  '  :     utM 

hujut  cap.  de    \  i. 

in  hanc  quxst .   .Si«rii>Qrua  dt<      .1     <|«  Httat. 
qua-tt.  ii.  Avtivna  quiPst.  19.  ««ci.o. 


Quod  non  vidctur;  quia  .sc-cundum  Por-        i. 
phyr.  cap.   de  Specie,  Genus   referlur  ad  ;i'/,"7<,V- 
est  inconveniens,  scilicet  mnium  esse  per     Speciem,  et  e  converso;   sed  hacc  non  sunl  "  "'S"*"- 
se  in  gencre  Uelalionis,   quia  est  conlra     simul  natura  ;  quia  illud  esl  priu.s  nalura, 
Arislolclcm  in  .'3.    Physicorum  :  lum   quia      a  quo  non  converlilur  subsislendi  conse- 
si  in  forma  rclationis  essct  suscipcre  ma-     qucntia  :   hujusmodi   est  genus;  quia  a 
gis,  el   ininus,   relativum    dictum  sectm-     spccic  ad  genus  tenel  conscqucnlia,  el  non 


<uiciprre 
rofilra- 
rium  el 
'.  et 
.  <ic- 
lit  rela- 


dum  magis,  pcr  sc  rcfcrrclur  ad  duo,  sci- 
licct  ad  aliquid  dictum  sccundum  minus, 
secundum  candcm  furmam,  ct  pra;lcr  hoc, 
ad  illud  ad  quod  tale  rclativum  absolutc 
dici'ur.  Vcrbi  gratia,  similius  diccrctur 
per  se,  ad  minu.t  simile,  et  pra^ter  hoc,  ad 
illud,  ad  quod  suum  posiiivum  rcfcrtur, 
scilicct  simile ;  sed  con.sequcns  vidctur 
inconvenicns,  quia  contra  Aristolelcm  5. 
Mctaph.  tex.  com.  22.  qui  habcl  pro  incon- 
venienli,  quod  idcm  bis  refcratur,  id  cst, 
ad  duo. 

Proplcr  hoc  vidctur  diccndum,  quod 
ill;i'  proprietatcs  pcr  accidens  insunt  rcla- 
tivis,  ncc  obstat  auctoritas  Aristotclis  in 
contr.irium.  quia  nihil  vidctur  sccundum 
propriain  opinioncm  dcterminarc  de  rcla- 
livis  anlc  illam  partcm,  ubi  inci[)it  impro- 
baro  primani  notilicationcm  rclativorum, 
sed  ad  miiuis  nullum  rclalivum  dicitur 
propric  conlrariumei,c»>jus  cst  rclativum, 
liccl  accid.it  aliquid  idcm  uni  csse  rtdali- 
vum,  ct  alii  contrarium.  ut  scientia  contra- 
riatur /r7/jo/"a«//.r,  ct  ad  illam  non  ivfcr- 
lur,  scd  ail  scibiie. 


econverso  :  igitur,  etc. 

Consimilitcr  potcst  argui  icre  m  o;nni- 
bus  intcntionibus  relativis  ad  invicem,  ul 
dc  prima  subslanlia,  el  secundade  univer- 
sali,  ct  particulari. 

Item  secundum  Porphyrium  cap.  de 
I)i(T(Tenli:i,  Socrates  senex  diflert  a  te 
puero;  scd  diffcrcntia  cslquaMam  relalio, 
igitur  Socralos  senex,  el  Socrales  puer, 
rcfcrunlur  ad  invicem  :  scd  Iutc  non  sunl 
sijnul  natura.  Ita  polcsl  argui  do  omnibus 
qua*  non  sunt  cadem,  sod  ordinata  ad  invi- 
ccm,  quoad  istas  ivlalioncs.  f///7Wr«/ia,  et 
dirersilas. 

Itcni,  scibile,  el  scientia  rfforunlur  ad 
inviccm,  ct  non  sunl  simul  nalura.  quia 
dcslruclo   scibili,    doslruilur  <,   cl 

non  c  convcrso.  Simililor  do  s 
.</6///.  ul  arguil   .\risloiolos   h».  .^in.i.n. 
quiadoslruclo  sonsibili,  doslruitur  ••■"■•mis 
animalis.  liccf    non   corpus,  ut  .n 

g(M)cn^  Sul  I',  wl  ul  in  v  ■». 

lilalis;  <|uia   (U»slrurlo  cor  s, 

doslruitur  .sonsus ;  qui.»   s.-  i  in  cor- 

poro,  ul   in  .X  i(  in  anima.  ul 

in  principio.  vcl  oamta  :  iuKur  a  primo  iid 
ullimum.   doslruclo   *v.  ir 


500 


SUPEIl  PRyEDICAMENTA 


sensus,  sed  non  e  convorso,  quia  sensus 
deslruilur,  dcstruclo  animali,  sed  des- 
Iruclo  animali,  non  oporlct  sensibile  des- 
trui  :  possunt  enim  illa  manere  adhuc, 
ex  quibus  est  animal,  quia  sunt  nalu- 
raliler  priora  animali .  Isto  modo  con- 
lingit  arguere  de  omnibus  relativis  se- 
cundum  lerlium  modum,qui  ponitur  in  5. 
Metaph.  context.20.scilicetquDe  referuntur, 
ut  mensura,  et  menstirabile,  et  e  converso. 

Item,  pater  dicitur  relative  ad  filium,  et 
pater  potest  manere  destructo  filio;  igitur 
non  sunt  simul  natura.  Probatio  minoris, 
tum  quia  deslructo  isto  filio,  potest  alius 
filius  manere,  ad  quem  potest  pater  dici, 
tum  quia  destructo  filio,  possibile  est  nul- 
lam  mutationem  fieri  circa  idem  subje- 
ctuni  palernitatis.  Sed  impossibile  videtur, 
formam  talem  prius  existentem  in  subjecto 
postea  non  esse  in  subjecto,  nisi  subjec- 
tum  mutetur  :  ergo  impossibile  est  pater- 
nitalcm  prius  exislentem  in  isto,  postea 
non  esse  in  isto,  propter  istam  solam  des- 
tructionem  filii ;  igitur  deslruclo  filio, 
manebit  iste  pater,  sicut  prius.  Tum  quia 
paler  dicitur  eo,  quod  genuit  :  impossi- 
bile  autem  est  eum,  qui  genuit,  non  ge- 
nuisse  ;  quia  omnis  propositio  vera  de  prse- 
terito  est  necessaria  :  igitur  impossibile 
est  eum,  qui  aliquando  est  pater,  postea 
non  esse  patrem,  necessario  igitur  pater 
manet  etiam  destructo  filio. 

Item  prius,  inquantum  prius,  refertur 
ad  posterius,  inquantum  posterius,  et 
causa  inquantum  causa  refertur  ad  causa- 
tum ;  sed  prius  inquanlum  prius,  non  est 
simul  natura  cum  posteriori,  neque  causa, 
cum  causato  :  igitur  neque  omnia  relativa 
sunt  simul  natura. 

Item,  relativa  secundum  genus,  sunl  per 
se  relativa ;  quia  in  eorum  per  se  intellectu 
sunt  eorum  genera,  secundum  quoe  refe- 
runlur,  et  non  habent  alia  correlativa, 
quam  correlativa  generis;  sed  correla- 
tivum  generis  est  simul  natura  cum  ge- 
nerc,  quod  est  prius  naturaliter  specie  : 
igitur,  et  illud  corrclativum  est  prius 
naluraliter  specie,  igitur,  etc. 


Ad  oppositum  est  Aristoteles. 

Item,  omnia  relativa  dicuntur  ad  con- 
vertentiam,  per  ipsum  in  tertia  proprie- 
tate,  id  est,  secundum  mutuam  dependen- 
tiam ;  igitur  neutrumi  est  prius  altero ; 
quia  qua  ratione  hoc  esset  prius  illo, 
eadem  ratione,  et  e  converso,  illud  prius 
isto,  cum  muluo  dependeat,  et  ita  idem, 
respectu  ejusdem,  esset  prius,  et  posle- 
rius,  quod  est  inconveniens. 

Ad  qusestionem  dicendum,  quod  illa 
relativa,  quse  mutuo  per  se  referuntur, 
ita  quod  unius  esse  sit  ad  aliud  se  habere, 
et  e  converso,  sunt  simul  natura,  propter 
rationem  Aristotelis,  quia  posito  uno  poni- 
tur  reliquum,  et  e  converso  ;  et  destructo 
uno  destruilur  reliquum,  et  e  converso.  Si 
tamen  sint  relativa  per  accidens,  vel  non 
per  se  relativa  mutuo,  non  oporlet  quod 
sint  simul  natura.  Per  accidens  relativa 
sunt,  qua^  non  secundum  suas  formas 
dicuntur  ad  invicem,  et  non  mutuo  depen- 
dent,  quorum  unum  secundum  suam  pro- 
priam  formam  dependent  ad  aliud,  et  reli- 
quum  e  converso,  secundum  suam  formam 
non  dependent  ad  ipsum,  cujusmodi  sunt 
quae  referuntur,  ut  mensura  et  mensura- 
bile,  ad  invicem.  Scientia  enim  per  se  dici- 
tur  ad  scibile,  sed  scibile  non  ad  scien- 
tiam,  nisi  quia  scientia  ad  ipsum,  secun- 
dum  Aristolelem  5.  Metaph.  cap.  de  Ad  ali- 
quid,  text.  com.  20. 

Ad  rationes,  ad  primam  dicendum,  quod 
intentiones  Generis,  et  Speciei,  referuntur 
ad  invicem,  et  sunt  simul  natura  :  sed 
quod  subest  intentioni  generis,  non  inquan- 
turaei  attribuiturillaintentio,  sed  inquan- 
tum  existit,  prius  est  eo,  cui  attribuitur 
intentio  speciei :  et  inter  illa,  quse  subsunt, 
est  consequentia  non  mutua,  sed  inter 
intentiones  est  consequentia  mutua;  de  illis 
enim  sequitur,  si  genus  est,  Species  est,  et 
e  converso.  Subjecta  autem  harum  inten- 
tionum  sunt  relativa  per  accidens  :  hujus- 
modi  relativa  non  oportet  simul  esse  na- 
tura. 

Ad  secundam.  Socrales  puer,  et  Socrates 
senex,  sunt  relativa  per  accidens  ;  quia  in 


Argumen 
tapro  pai 
te  affirmi 
tiva 


J 

Conclusi 
Docloris. 

Relalim 
quce  simi 
natura. 


Jlelativa 
per  acci 
dcns  qua 


Ad  \.prii 


Ad1.\ 


QU^STIO  XXVIII 


501 


relalivis  inquiparanliir',  ulruinqu*;    \)or   so     sic  csso,   non  exislenle    alio  :   unfJe  liaec 


exlremuin  ost  aiiquid  noininaliiiu  «'u<l«'in 
noinino  :  unde  ha!C  pcr  se  oxlroma  sunl, 
fli/p-n-ns  ol  fli/fcrens,  ot  illa  sunt  simul 
natuia.  C.nm  onim  Sorrates  esl  puer,  est 
(JilTorons  a  Soorate  scne  ;  et  Socrales  ost 
senex,  est  dilTerens  a  Sofralo  puero  ;  quia 
iilrumfiuo  osl  siniul  difTorons  ab  alio,  licet 
non  utruiiique  sitsiniul. 

Ad  torliain.iila  ratio  vorum  conciudit  de 
rclalivis,  qiiaj  non  dopendcnt  ad  so  mutuo. 

Ad  quarlam  dico,  quod  licot  sola  sub- 
stanlia  palris  possit  manorc  doslructo  filio: 
taiiKJn  palor  non  polost  manoro.  Cmu  pro- 
batur  oppositum,  ad  primam  probationcm 
dico,  quod  patcr  non  roforlur  ad  liunc 
filium,  nisi  per  accidens  :  ad  lilium  aulom 
por  so ;  el  idco  dcstructo  hoc  filio,  dum- 
inodo  manoal  alius  lilius,  potost  et  palcr 
inanoro  ;  quia  non  oporlot  rolativum  essc 
simul  nalura  cum  suo  corrclativo  pcr  acci- 
dciis. 

Ad  aliam  probalioncm  dico,  quod  possi- 
bilo  est  formam  rcalem  inosse  subjocto, 
vcl  non  inosse  sino  miilaliono  subjccti  in 
so,  (luia  quod  incsl  subjccto  tantum  in 
comparationc  ad  aliud,  polcst  illi  non 
incssc,  tanlum  alloro  transmutato. 

Ad  tcrliain  probationcin,  si  concedatur 


consequenlia  non  tenel,  Paler  esl,  hoc  esl, 
oxistil  :  iyitur  (Him  est,  itcilicet  cxisUl  : 
licet  teneat  sumondo  <?Me,  ul  esl  proprium 
patris,  inquantum  rof«rlur,  el  coiLsimile 
essc  tilii,  et  ila  intolligondacsl  coasoquen- 
tia  Aristolelis,  qua  probat  relativa  simul 
essc  nalura. 

Ad  quintam  dico,  quod  isla.'  inleutioncs, 
prius,  ot  poslerius,  et  causa,  el  effvclus,  re- 
fcrunlur  ad  inviccni,  ct  sunt  simulnalura, 
scd  non  rcs  qux*  subsislunl. 

Conlra  hoc,  quo<i  ost  simul  cum  postc- 
rioro,  inquanlum  fKjslorius,  est  posterius; 
si  i^'itur  prius,  inquantum  prius,  refertur 
ad  poslerius,  inquanlum  postcrius,  el  ila 
ossft  simul  cum  posteriori,  prius,  inquao- 
tum  prius,  cssct  poslcrius  ;  sed  hoc  esl  in- 
convcnicns,  ioquendodc  inlentionibus.quia 
pnodicatur  oppositum  de  opp>osito.  Ad  hoc 
potost  dici,  quod  inajor  proposilio  esl  vera 
suincndosj/;iM/ coticm  modo,  quo  sumun- 
tur  prius,  et  posterius  ;  sic  non  esl  in  pro- 
posito,  quia  prius,  ot  posterius,  sumunlur 
pro  ipsis  intcntionibus,  et  simul  sumilur 
pro  siinultalc  n;itura'.  Vcl  aliler,  quod 
prius,  ct  posterius  sumunlur  secundum 
rciii,  simul  aulom.scfundum  rationcm.Sed 


tunc  vidctur  scqui,  quod  rolalio  prioris  ei 
aliquando  patroin  non  possc  non  ossc  poslorioris  sit  lanlum  sccundum  ralionera, 
palioin,  (oncodondum  csl  ali^iuando  liliuin  si  oxlroma sint  tanlumsocundum  ralionera. 
non  posse  non  csso  liliuni;  (luia  sicul  dc  Ad  scxtam  dicendum.  quod  illa  raliOilrfe. 
eo,  qui  gonuit,  .scmpor  ost  vcrum  dicorc,  concludit  verum  do  corrclalivis  gcnorum. 
quod  gonuil  :  ita  do  co  quod  gonitus  ost,  ad  qu;o  dicunlur  ali^iua  alia  relalivesccun- 
scmpor  vcrum  cst  dicoro,  quod  i,'oniluscsl,  dum  gonus,  inlor  illa  enim  non  esl  dopen- 
liccl  non  scnipcr  oxislatct  por  conscHiucns  dcntia  mutua  pcr  se. 
sempcr  manol  lilius,  sicu'  ot  palor. 

Sed  si  dicatur,  patro  cxistonto,  ot  nullo 
exislcntc  (lui  ost  lilius,  vcrum  ost  dicere, 
quod  p;ilcr  cst,  ol  lilins  non  csl  ;  quia  esse 
(luando  pnodicat  sccundum  ;i(lj;icons,  pra- 
(licat  cssc  oxistoro,  sccundum  Mootium. 
Igitur  non  sunt  simul  natitra.  DWi  polost, 
quod  rolativa  sunl  simul  nalura  .socundum 
illud  (\ssp,  qnod  ost  ois  proprium  iiuiuan- 
tuin  sunt  rolaliva  ;  sod  illud  non  cst  osse 
cxislcro,  quia  hoc  accidil  eis  inqu;uilum 
reforuntur,  ct  ideo  unuui  rclativuiu  polcst 


Ex  hit  ergo  manifrslum  e.il,  tj»trH  ti  cwtt  o/i- 
quid  eorum,  t/utr  $unt  ilt 

sciet,  el  i"-i    r  ' '*...„,  ►; 

rus  r$t  .-    ,  1  eue, 

(i/i''/iii(/,  clc.  Cap.    luUem. 

(^u^sTio  xwm 

1'trum  iu  de/initione  UHtus   relatiri  n^cmm- 
rium  sit  jionere   suum  correialtemm 


Ari*t.->t.'l««  f>    7 
jiU  loci.  Albvr. 


f 


502 


SUPEIl  PU/EDICAMENTA 


cic.  Doctor  1.  ii.  30.  (juoe.ti.  2.  Anton.  Andrfvis,  in  10.  Metapli.  text.  com.  13.  et  24.  sed  re- 

Tariar  dc  Itelat.  /''/■A'^"'V"?"r  n..',;!"^:;"?^^?"  lative  opposita  differunt  specie  ;  igitur  sunt 

tcrtus  hic,  et  poslca  qua^xl.    3.    LiirsuB   Laimei.  ji  i  j    o 

quwtt.  uUima  de  iieiat.  Rodrigiiez  hic  art.   5.  contraria  :  si  una  sit  vera  de  contrariis,   et 

Merinerns  ./.  Rclat.  cap.  7.  Aversa  de  Ilelalione  ^^  ^^^^^.^^  oppositis  erit  vera. 
qUiVSt.  uUuna.  . 

Item,  idem  significat  nomen,  et  definitio 

1 .  Quod  non  videtur  ;  quia  omne  ponendum  per  Aristotelem  in  4.  Metaph.  text.  28.  sed 

flplTpar-  in  definilione,  cst  prius,et  nolius,  et  genus, 
to  negati-  ^^^  differenlia,  respectu  definiti :  sed  res- 


va. 


peclu  relativi  definiti,  nullo  istorum  modo- 
rum  se  habet  suum  correlativum  ;  ergo, 
etc.  Minor  patet,quoad  duo  prima  membra, 
per  argumentum  ad  oppositum,ad  prsece- 
denlem  quteslionem. 

Item,  omnis  definitio  indicat  essentiam 
dcfiniti  :  sed  unumrelalivum  non  est  de 
essentia  alterius  ;  quia  relativi  esse  est  ad 
aliud  se  habere;  aliud  autem  dicit  diversi- 
latem  essentialem  :  igitur,  etc. 

Ilem,  in  definitione  unius  oppositi,  non 
debet  poni  alterum  :  relativa  sunt  opposita ; 
ergo,  etc.  Probatio  majoris  :  tum  quia  ad 
omnia  opposita  sequuntur  contradictoria,et 
in  definitione  unius  contradiclorii,  non  de- 
bet  poni  alterum  :  ergo  nec  in  aliis  opposi- 
tis.  Consequentia  patet,  quia  ad  cujus  defi- 
nitionem  non  perLinet  consequens,  nec  an- 
tecedens ;  tum  quia  qua^libet  pars  definitio- 
nis  potest  proedicari  de  eo  de  quo  et  defini- 
tum  pr3edicalur,per  Aristotelem  in  conside- 
ralione  tertia  secundi  libri  Topicor.cont  2.et 
3.  ergo  si  in  definilione  unius  oppositi, 
poneretur  alterum,  duo  opposita  prsedica- 
rentur  de  eodem,  quod  est  inconveniens. 
Minor  patet  in  illo  cap.  Quolies  auiem  solei 
opponi,  in  Postpraedicam.  ubi  Aristoteles 
enumerat  unam  speciem  oppositionis,  rela- 
tivam  opposilionem  :  et  exemplificat,  ut 
duplum,  dimidium,  dans  intelligi,  quod  hoc 
sequitur  in  omnibus  relativis.  Si  dicatur, 
majorem  esse  veram  tantum  in  aliis  oppo- 
sitis  a  relativis  :  contra,contraria  et  contra- 
dictoria  sunt  relative  opposita :  quia  contra- 
rium  dicitur  contrario  conlrarium  ;  igitur 
si  unum  contrarium   non  definiatur  per     non  tantum  de  relativis  mutuo  dependen- 


nomen  relativi,  non  significat  suum  corre- 
lativum  ;  quia  tunc  esset  nugatio  expri- 
mendo  unum  cum  alio,  igitur  nec  in  defi- 
nitione  debet  poni  reliquum. 

Item,aliqua  est  bona  definitio  relativi,ubi 
non  ponitur  suum  correlativum,  ut  hsec, 
Species  est,  qux  prsedicaiur  de  pluribus  dif- 
fereniibus  nwmero,etc.ubi  non  ponit  genus, 
ad  quod  dicitur  species  relative  :  igitur  non 
semper  oportet  relativum  definiri  per  suum 
correlativum. 

Item,  omnes  rationes  factae  ad  praeceden- 
tem  qusestionem,  quse  probant  unum  rela- 
tivum  posse  esse  sine  altero,  probant  unum 
non  esse  definiendum  per  alterum  :  nihil 
enim  definitur  per  illud,  sine  quo  potest 
esse. 

Ad  oppositum  Porphyrius  in  c.  de  Specie        2. 
dicit,  quod  genus  dicitur  ad  speciem,  et  e  fayfopar 

converso  :  ideo  necesse  est  in  utro7nimque  '?  <^ffirma 

tiva. 
rationibus  utrisque  uti. 

Item  Aristoteles  hic  dicit,  quod  impossi- 
bile  est  unum  relativum  definile  cognosci, 
nisi  cognoscatur  alterum  ;  sed  quodlibet 
incomplexum  definile  cognoscilur,  cum 
cognoscatur  per  suam  definitionem  ;  igitur 
impossibile  est  unum  relativum  cognosci 
per  suam  definitionem,nisi  cognito  altero  : 
igitur  unum  necessario  est  ponendum  in 
definitione  alterius. 

Hoc  potest  concedi,  quia  esse  essentiale 
relativi,  est  ad  aliud  se  habere  :  definitio 
autem  indicat  esse  essentiale  definiti  ;  igi- 
tur  definilio  relativi  debet  indicare  suum 
esse  se  habere  ad  aliud,  quod  non  potest, 
nisi  in  ea  ponatur  correlativum  ipsius  defi- 
niti  ;  igitur,  elc.  Istud  autem  verum  est. 


3. 
Conclusio 


alterum,  non  omne  relativum  definietur 
per  suum  correlalivum. 

Item,   omnis    differentia  secundum  spe- 
ciem  est  contrarietas, seciindm-n.  Aristotelem 


tibus,  sed  de  quibuscumque,  quse  essentia- 
liter  dependent  ad  alia,  quod  illa  alia  po- 
nenda  sunt  in  eorum  definitione,  sed  non 
mutuo  se  definiunt,  nisi  qusemutuo  ad  in- 


^ 


QC.tSTI»)  XWIIf  303 

vicem  per  so  depori(Jonl,  qurxl  non  esl  ve-  pnErlicalur,  lirel  enim  r»^ter  non  sit  filius, 

lum   do   rcl.ilivis  pnr  Lrcidons,  neque  de  osl  lamen  lilii.  Polosl  «liaiu  m-^pri  minor, 

rflalivis  lorlio  modo  rolalis,  ul  monsura.ot  quia  non  omnia  relaliva  sunl  relalivc  op- 

iiicnsurabilo,  noquc  dc  relalivis  secundum  posila,  sed  laiilummodo,  si  araboopposilo 

gonus.  modo  sumanlur  rospirtu  ojus/lem. 
^  ''••  .         Ad  primam  ralionom,  niajor  esl  vera  de         .\dquarlam,majoresl  vora  de  definiliuiM* 

dofiniliono,    qu;o  datur  taiilummodo   por  substanlitT,  quaj  dalur  tanlum  por  esson- 

essonlialia,    cujusmodi   est  doHnilio  sub-  lialia.  Contra  saltem  si   relalivum  definia- 

stanliae,  vol  ad  miiius  absoluti,  non  rospec-  tur  per  correlativum,  oportel  correlalivum 

tivi.  Quia  cnim  respcclivaessenlialitor  mu-  sallem  esse  de  intellectu   relalivi  :  quia 

tuo  dopondenl,  ideomutuo  so  dofiniunl,  li-  riiliil  dolinitur  por  aliquo«J,  ^ino  quopotesl 

cel  noutrum  sit  prius  altiTo.  complote  inlolligi  ;  .sod  consequeas  esl  fal- 

12.  Ad  secundam,  major  esl  vora  lanlutn  do  sum,  quia  pari  ratione,  darotur  suum  cor- 

dolinitiono,   qua;  dalur  sino  addilamcnlo,  rolalivum  inlolligi,   quando  oxprimeretur 

cujusmodi  non  ost  dofinitio  relativi,  noque  cum  co,  ot  tunc  esset  nugalio,quia  idem 

alicujus  accidenlis  ;  lamen  in  dofinitioni-  bis    dicerelur.    Dicilur,   quod     relalivum 

bus  alifiuorum  arcidfnlium,  laiitum   addi-  quando  o.xprimilur  cum  suo  correlalivo, 

liir  subjoctum,  praclor  essenliaiii  dofiniti  ;  non  aiiiplius  inlolligitur  per  ipxsura,  liccl 

iii  (k-lliiilionibus  rolalivorumeslsubjeclum  dolur  inlolligi,    (juando  non  exprimitur, 

ol  corrolativum  ;  ot  hoc  quia  rolalivum  ad  quod  vidctur  .Vrisloteles  innuere,  ubidicil, 

pluia  dopendot,  quam  aliud  accidons,quod  quod  in  rolativis  non  est  dnndum  idera  «• 

dicitur  absolutc.  g>ii/icari\   id  est,   dari  intelligi,   per  ipsa 

Ad  lcrliain,  poicst  nogari  major,  de  rela-  relativa  relala  separata,  ot  per  ipsa  unila 

livis,  et  conlrariis  transumptive  dictis,   ct  cum  suis  corrclativis,  el  per  hoc  docel  vila- 

privativc  oppositis  ;  (juia   in   his  omnibus  re  nugalionom  in  aliis. 
possibilo  osl  unuiii  opposilum  dotiniri  pcr        Conlra,  (nuuro   de  nomine  imposilo  uni 

alloruiii.  roIalivo,si  dat  intolligi  aliud  correlalivum, 

Ad  primain  probalionom  majoris,  forma  aul  hoc  est  ex  impo.sitione,  aut  a  nalura  ; 

argumoiili   noii   valot.   Tatol  iii  aliis,   ad  sivo  sic,  sive  sic,  so<iuilur  quo<I  non  sil  va- 

subst mliam  soquilur,  non  qualitas,   ot  ad  rialio  circa   ipsum  sumptum  ol    absolulo 

delinitionoin  lioiiiiiiis  iioii  portinotnonqua-  jiinclumalii  corrolativo,  quoadallorura  islo- 

litas  :  orgo  non  substantia  :  non  valol,  nc-  Vum  ncc  otiam  orit  variatio  ad  ipsum  offec- 

quo  illa  rogula  sumpta,  .scilicot,   A'i  cujus  tuin.  quin  ;oqualiter  semper  detur  correla- 

dcflnilionem  uon  /tcrlinet  conscrjucns,  nec  tivum  intclligi. 

anlcceiicns,   vera  est,  nisi  do  consoquontia         Itom,  corrolalivum   non  dalur  inlolligi 

superioris,  ot  inforioris  in  codom  gonoro,  por  hanc  vooom  sui  corrolativi,  nisi  per 

qualis  consoquontia  non  ost  inlor  conlra-  hoc,  quod  rel;ilivum  signiilcalur  per  cam  ; 

dictorio  opposita  ol  rclativa  :  (juia  nogatio  sod  circa  hanc  causam,   non  csl  vahalio, 

ox  partoconlradicloriurum.nonestsuporius  quin  hoc  n-Ialivumunilbrmiters!  'ur 

in  gonorc  ad  altorum   rolativum,  sicut  non  sive  oxprimatur  aliud  oum  eo,  n  : 

;>a/^'r,  non  est  suporius  ad  tilium.  ergo  noc  erit  variatio,  quand  huc,   quod 

<  <i,-fi-      Ad  aliam  probalioiiom  polcst  dici,  (juod  aliud  relalivum  delur  inlelligi. 

,"*  *Jo  «)mnis  pais  (lolinilioiiis,  co  modo  quo  poni-  Ad    primum     -•  •-•"n   dicilur.  "m -t  v..x 

'  '''A-  tur  in  doliniliono,  polosl  pnodicari  do  doli-  imposila  ad  sigt;... aim  nnt-.Tn  ,.i 

'11(1, .fji'.  '  '  ■        . 

''.(icu-    nito,   ol   ila  unuin  rolativo  oppositum  non  nullo  mcHlo  esl  signum  i  .  •«*  • 

,',((.***'   ponilur   in  doliiiiliono  sui   corrolativi    in  nalura,  lu^iuo  ad  placiUun  :  i  rt»la- 

rocto,  socundum  quod  oi  opponilur,  scti  in     livum.  quo«l  por  ip^am  ir.  n^n 

obliquo.   \\i  hujus,   vel  huic  :  el  sic  do  oo  polosl  inlolligi  bino  suo 


rm 


SUPER  PU^DICAMENTA 


oportel  inlellcclo  islo  corrclalivo,  pcr  hanc 
voccni.correlalivum  ejusdeni  inlelligi,quod 
sit,  quando  aliud  correlativum,  per  aliam 
voccm  cxprimitur,  ct  ctiam  quando  non 
cxprimitur,  sed  non  quia  hocc  vox  aliquo 
modo  sit  signum  illius  :  unde  concedo  ex 
parlo  vocis  significantis,  nullam  accidere 
variationem  expresso  correlativo,  vel  non  ; 
neque  ex  parle  ejus,  quod  significatur  per 
vocem,quoniam  semper  ad  ejus  intellectum 
oportet  correlativum  intelligi :  sed  sola  va- 
riatio  est  ex  hoc,quod  correlativum  expres- 
sum,  vel  non  exprossum  per  propriam 
vocem,  datur  intelligi  per  hoc  relativum, 
et  illa  diversitasestvaldeaccidentalis  rela- 
tivis. 

Ad  secundura  patet,quia  per  hanc  vocem 
impositam  relativo,  nullo  raodo  datur  in- 
telligi  correlativum,  sed  per  ipsum,  cui 
haec  vox  imponitur,inleIligitur  aliudcori'e- 
lativum,  quandoque  expressum  per  ipsam 
vocera,  quandoque  non  expressum. 

Contra  hoc,  quidquid  est  signum  signi, 
esl  signum  signati  :  sed  haec  vox  imposila 
hic  relativo,  est  signum  hujus  relativi-,  et 
hoc  relativum  est  signuni  correlativi,  igi- 
tur  hoec  vox  imposita  huic  relativo,  esL  si- 
gnum  sui  correlativi  licet  non  immedia- 
lum. 

Ad  hoc  dicitur,  quod  major  est  vera, 
quidquid  est  signum  signi,  est  signum  si- 
gnati,  ita  quod  signum  intermedium  non 
varietur  in  comparatione  ad  primum  si- 
gnum,etultimumsignatum,quod  non  acci- 
dit  in  proposito,  quia  extraneum  est  rela-  . 
tivo  inquantum  dat  intelligere  suum  cor- 
relativum  significari  per  hanc  vocem,  et  e 
converso. 

Ad  quintum  dicitur,  quod  ejusdem  pos- 
sunt  esse  nuUa  per  se  relativa,et  secundum 
hoc  potest  esse  alia  definitio  conveniens, 
ubi  ponitur  unum  correlativum,  quamvis 
non  ponatur  reliquum. 


va. 


QU^STIO  XXIX 


Ulrum  idem  possU  per  se  referri  ad  diversa 

D.  Thom.  S.part.  gumt.  15.  art.  5.  et  3.  dist.  8. 
quwst.  i .  art.  5.  et  Quodl.  9.  Doctor  5.  Metaph. 
qucest.  7.  et  3.  d.  8.  guwst.  unic.  et  Quodl.  11. 
Lichetus  super  locum  Doct.  in  3.  cit.  et  ibidem 
Tartar.  ct  super  hoc  cap.  dub.  3.  Bassolis  5. 
Mctaph.  quccst.  \2.  Vasq.  tom.  4.  in  3.  par. 
qua^st.  91.  art.  I.  Alvar.  ibid.  disp.  43.  Suarez 
disp.  5.  Melaph.  sect.  8.  et  disp.  47.  sect.  17. 
Fonseca  5.  Mclaph.  cap.  1.  qua'sl.  1.  secl.  3. 
Molina  1.  parte  quccst.  1.  art  3.  Gajet.  cum  D. 
Thom.  supra.  Ferrar.  lib.  1.  contra  Gentes.  Son- 
cinnas  5.  Metaph.  qucsst.  32.  part.  3.  Tolet. 
qucpstj^l.  hujut  prcedicamenli,  'R.vWmshic  qucest. 
8.  Capreol.  1.  d.l.  quoesl.  2.  Herveus  3.  d.  8. 
qucesl.  1.  Palud.  ibid.  qucpst.  2.  Sanchez  lib.  6. 
qucest.  34.  Cursus  Carmelit.  disp.  14.  Log.  q.  1 . 
S.  4.  Merin.  disp.  2.  de  Ad  aliquid  q.  3.  Ro- 
dnguez  hlc  art.  1. 


Quod  non  videtur,   quia  Aristoteles  5.        i. 
Metaph.  cap.  de  Relatione,  cont.  20.  habet  ^^9umen 

^  t^  '  ta  propai 

pro  inconvenienti,  quod  idem  bis  dicatur,  '«  negati 
id  est,  referatur  ad  duo  correlativa. 

Item,  si  aliquod  relativum  sit  A,  posset 
referri  ad  duo  per  se,  scilicet  ab  B.  et  C. 
sequitur  quod  idem  possil  simul  esse,  et 
non  esse,  Consequens  est  falsum  :  igitur 
antecedens.  Probatio  consequentise,  quia 
illa  duo  correlativa  ejus,  ut  B.  et  C.  non 
referuntur  sibi  invicem  ;  igitur  unura  po- 
test  esse  sine  altero,  ut  B.  poterit  esse,  C. 
non  existente  :  sed  B  existente,  est  A.  C. 
non  existente  non  est  A.  ergo  idem,  ut  A. 
poterit  simul  esse,  et  non  esse. 

Itera,relativi  esse  est  ad  aliud  se  habere: 
sed  ad  duo  non  est  eadem  habitudo  :  ergo 
esse  unura  unius  relativi  non  est  se  habere 
ad  duo  :  ergo  nullum  unura  relativura 
essentialiter  per  se  refertur  ad  duo. 

Itera,  si  sic,  ejusdem  relativi  possent  es- 
se  duae  definitiones  :  et  ita  idera  relativum 
simul  posset  esse  cognitura,  et  incognitum, 
quod  videtur  inconveniens,  cum  unius  in- 
coraplexi  sit  tantum  una  cognitio. 

Ad  oppositura,  Oranis  species  relativi  di- 
citur  ad  illud,  ad  quod  suum  genus,  per  Argumen 
Aristotelem  4.  Topicorum  cap.  I.et2.  elteaffirma 
prseter  hoc,  potest  habere  suum  correlati- 


QU.^STIO  XXIX 


506 


vuiii,  aliud  a  correlalivo  sui  generis ;  igilur     divers;i,  non  esl  eadem  babiludo  r»-^""  nrf- 


t 


roforlur  ad  duo  per  se  :  ad  correlalivurn 
eriim  f^eneris,  refertur  pcr  se,  quia  ad 
quodcurnque  essenlialiter  de|)endet  genus, 
el  spccios. 

Item,  Spocies  refertur  ad  Genus,  el  ad 
Iiidividua  :  igilur  ad  duo,  aliter  non  assi- 
gnai-ot  I*orphyrius  cap.  de  .Spccie,  Ires,  vel 
duas  cjus  dolinitiones  ;  igilur,  etc. 


nio,  liccl  possel  cs.sc  ad  duo  inclu  .  i  ae 

ad  ununi  primo,  ad  ndiquurn  pcr  so,  elsi 
non  primo. 

Ad  quartum  p;tlot,  quia  non  baljet  duas 
dermitioncs  secundum  propriam  ralionem, 
scd  uiiam  tnlcm,  el  aliam  .secundum  ralio- 
nein  sui  generis  :  el  forle  non  sunl  simpli- 
ciler  dicendac  dux  definiliones  ;  quia   illa. 


Adi. 


Item,  similius   pcr  so   rofort  ad  ininus     qurn  csl  ejus  sccunduin  ralioncm  sui  gcne- 


'^onclusio. 
fdfm  pri- 
710  non  rr- 
'erlur  ad 
duo,  benc 
tamin  per 
1«. 


simile,  pnotor  lioc  refertur  ad  illud,  ad 
quod  similo  aljsolule  rcferlur,  igitur  ad 
duo.  Ila  conlin^Ml  arguorc  de  oiiini  rola- 
tivo,  dicto  secundum  magis,ol  minus.quod 
inagis  rofortur  ad  niinus,  et  c  converso,  ol 
prfTilor  hoc  ad  illud,  ad  quod  relativum 
siiiiplirilcr  roforlur. 

Ad  istud  dici  potcst,  quod  idom  priino 
non  roforlur  ad  duo,  idcst,  socundum  pro- 
priain  suam  rationom,  quia  lunc  non  csset 


ris,  esl  pars  definilionis,  quai*  esl  ejus,  »- 
cundinn  propriam  ralioncm  suam.  Juxla 
hoc  patcl  ad  quinlam  ralioncm  pnecedenlis 
qun*stionis. 

.\d  primam  rationcm  in  opposiium  con- 
cedendum  esl  Spcciera  relativi,  referri  ad 
corrolativum  sui  Generis,  sc«i  nrm  nHmo, 
noquc  cliam  esl  corrclativum  «■  di- 

vorsura  simpliciler  a  primo  correlalivo 
Spccioi   :  sed   forto  in  eo  includilur,  quia 


Ad  I.  pro 
parU  af- 
firmttivm. 


unum  e.s.sonlialilor,  sicut  probat  una   ralio     sccunfiuin  .Vristotelem  2.  Topicor.  cap.  20. 


Ad\.princ. 


Ad\ 


AZ. 


in  conlrarium  ;  per  se  lamon  polosl  aliffiiod 
roforri  ad  duo  non  omnino  divorsa,  .sod 
quoruni  unum  includit  altorum  aliqiio 
inodo,  sicul  probant  rationes  adopposituin  ; 
quia  aliquid  secundum  projiriam  forniam 
polost  dici  ad  unum,  ol  sccundum  formain 
sui  goncris  ad  aliud,  ad  quod  non  dicitur 
primo  ;  quia  non  socundnin  cjus  propriam 
ralionom,  .socnndum  qnam  distinguilnr  al) 
aliis  spcciobus,  licol  pcr  so,  quia  sccundiim 
genus  quod  ost  dc  cjus  porsc  inlolloctu. 

Ad  argumonta  patol  forc.  Ad  primum 
Arislolclos  liabot  pro  inconvcnicnti,  (juod 
aliquid  primo  roforalur  ad  duo,  sicul  ad 
intolligonlom,  et  inlolligibilc,  sccundum 
quod  ibi  loquitur,  vcl  forlo  ad  duo  omnino 
divcrsa,  cujusmodi  sunt  aliqua  duo. 

Ad  aliud  dico,  quod  II.  cl  C  cxislontibus 
iliiobus  ad  ((ua'  rofortur  .\  pcr  so,  vel  non 
cst  possibilo  unum  illoruin  ossc,  allcro  non 
oxistonlo.  sicut  si  unniu  includat  allorum  ; 
vol  non  so(inilur  cjus(»ssc,  ad  ossc  utrius- 
quo  ;  so.l  lantum  ail  cs.so  sui  primi  corro- 
lativi,  cuin  osso  cjus  nonstal  non  o.sso  alto- 
rius,  quod  (\slcjns  p^r  <<»  iMrrclntivum  si^I 
non  priino. 

Ad  tcrtium  dico,  quod   ad   duo  oinnino 


et  iiidc.  In  relativis  esl conscqucnlia  in  se 
ipso,  ita  quod  si  relativum  ex  una  parle 
.scquatur  relativum  ad  corrolalivum  primi, 
.sequilur  correlalivum  .secundi  :ex  quo  vi- 
dctur  .sc(iui,  quwl  corrclalivurn  primum 
Gcneris,  sit  supcriusad  correlativum  .Spe- 
cici,  sicul  ctGonus  ad  Spccicm,  quo'!  rnani- 
feslo  diciturin  1.  Topicorum  cap.  -I.  cl  in- 
de  7.  (^onsiderationo,  do  Itolalive  opposi- 
tis. 

Ad  aliud  diccndum,  quod  Specics  primo 
rofortur  ad  Gcnus,  .sed  per  rationem  sui 
Goncris.  quod  csl  Universale.  refcrlur  ad 
Individua,  sicul  omne  univcrsalc  dioiiur 
ad  illn,  dc  quibus  pnvlicalur  ;  el  ila  Don 
primo  ad  ulrumquo  :  el  illorum  correlali- 
vorum  allorum,  ul  gcnus.  includil  rorre- 
lativum   primum  aUcrius,  ul  ii  de, 

el  ita  non  poe.sl 
corrclalivo  per  si-.  tm. 
mum  correlalivum   nd   u  a  pi 

pcr  sc.  vcl  (ii '"l.  vcl  ipsurn   .  .  ...... 

vcl  aliquid    u.  l,  (lu^xl   ad  ipHtim   de- 

pondiU.  Tndc  nun.711  tti  nri-nnm  rvn'.rs-!  r^. 
.sc  roliquo  non  ' 

sil  c  cimverso.  Primo  aulem  c  ..ro 

non  oxiMlcnto,   reliquo  quitd  pcr  ae,  acd 


Adt. 


500 


SUPEU  PU^DICAMENTA 


non  primo  esl  ojus  corrclativiim,cxistcnte, 
non  oportct  primiim  cssc,  quia  posilio  por 
se  corrclalivi,  ot  non  primi,  non  includit 
positioncm  roliqui. 
Ad3.  Ad   aliud  dico,  quod  similius  referlur 

primo  ad  minus  simile,  et  omne  magis,  ad 
minus,  secundum  illam  formam,  sed  per 
se,  et  non  primo,  refertur  ad  correlativum 
sui  positivi,  et  correlativorum  ejus  aUe- 
rum,  ut  minus  simile  includit  reliquum, 
ut  simile,  per  Aristotelem  2.  Topicorum  c. 
29.  in  tine,  Quod  secundum  magis,  vel  mi- 
gis  inest,  ct  simpliciler  inest. 

5,  Contra  quoedam  supposita  in  hac  quses- 
tione.  Videtur  enim  quod  nihil  sit  per  se 
primo  relativum  ad  aliud,  secundum  il- 
lud,  quod  superaddit  generi,  quia  nulla 
diffcrentia  in  genere  Uelalionis,  est  per  se 
relalio,  sicut  nec  in  aliis  generibus  prsedi- 
catur  Genus  de  aliqua  differentia  per  se; 
igiturnulla  differentia  in  genere  Uelatio- 
nis,  dicitur  ad  per  se  relativum  :  quia  re- 
lativum  per  se  non  dicitur,  nisi  a  relatione 
per  se  ;  igitur  nec  specialia  relativa,  per 
differentias  proprias,  quas  superaddunt  ge- 
neri,  et  ita  non  primo,  sed  omnia  secun- 
dum  genus. 

Ad  hoc  potest  dici,  concedendo,  quod 
nulla  differenlia,  per  se  sit  relatio  ;  tamen 
Species  constituta  per  differentiam,  est  per 
se  relatiOj  et  ita  denominative  dictum  a 
specie,  potest  referri  ad  aliquid  proprie  re- 
lativum  primo,  licet  nullum  denominative 
dictum  a  differentia  sit  tale. 

6.  Notandum  pro  quaestione  praecedenti, 
jro^^luws-  ^^°^  ^^^^^  ^"  definitione  unius  per  se  rela- 
tione  prcc-  tivi,  dcbet  poni  alterum,  ita  in  definitionc 

relationis,  a  qua  dicitur  illud  relativum, 
debet  poni  alia  relatio  sibi  correspon- 
dens,  vel  relativum  dictum  ab  alia  rela- 
tione,  ut  in  definitione  paternitatis  debet 
poni  filiatio,  vel  filius,  quia  relatio  est  es- 
iiabiiudo  scntialitcr  habitudo  ad  aliud  :  et  impossi- 

ad  aliud    .  -,  ,  .  ■,-,.,■,. 

non  poicst  "^^^  ©st  conciperc  habitudmem  sme  ter- 

n^ieliiino  ^^^^'  ^^  ^^^"^  ^^^  '  ^^  ^"^"^   ^^1^^    Oportct 

poni  in  definitione,  sine  quo  definitum  non 
poLest  concipi,  quia  definitio  exprimit  com- 
pletum  intellectum  definiti  :  ergo  in  defi- 


nitione  relationis  oportct  terminum  ad 
quem  est,  poni  :  magis  tamen  videtur  re- 
lationem,  ut  flliatio?iem,  ponendam  esse 
in  definitione  relationis,  ut  palernitalis, 
quam  relativum,  ut  filius  :  quia  filius  est 
simul  natura  cum  patre,  et  paler  est  natu- 
raliter  posterius  palernilate,  sed  nuUum 
posterius  videtur  ponendum  in  definitione 
prioris. 

Sed  ad  istud  posset  dici,  quod  pater  non 
est  posterius  paternitate,  posterioritate  op- 
posita  illi  simultati,  quae  est  in  relativis. 
Sicut  enim  illa  relativa  simul  sunt,  et  non 
sunt,  ita  pater,  et  paternitas  simul  sunt ; 
licet  paternitas  sit  prius  patre,  quia  sim- 
plicius,  et  formale  :  et  quod  est  posterius 
aliquo  opposito  modo  isti  prioritati,  nihil 
prohibet  poni  in  definitione  prioris  ;  hoc 
modo,  secundum  hoc  esset  dicendum,  quod 
correlativum,  sicut  /<^ms,convenientius  po- 
nitur  in  definitione  relationis,  ut  paterni- 
tatis,  quam  relatio,  uifiliatio  ;  quia  corre- 
lativum  immediate  significat  terminum 
habitudinis.  ' 

Contra  istud,  essentia  relationis  est  ab- 
soiuta  in  suo  genere  :  tum  quia  quodlibet 
videtur  esse  absolutum  in  suo  genere,  quia 
quodlibet  in  suo  genere  habet  modum  quid, 
et  modus  quid  est  modus  absoluti  :  tum 
quia  omne  ens,  aut  est  absolutum,  aut 
comparatum,  illae  enim  videntur  esse  dif- 
ferentise  immediate  dividentes  ens,  secun- 
dum  quod  descendit  in  Prsedicamenta  de- 
cem,  sed  relatio  non  est  comparata,  quia 
non  refertur ;  igitur  est  absoluta,  igitur  ad 
nihil  aliud  in  suo  genere  dependet. 

Consimiliter  arguitur  de  relativis,  quia 
essentia  relativi  est  a  relatione  formaliter, 
et  ita  si  relatio  sit  absoluta,  et  essentia  re- 
lativi  esset  absoluta  :  ergo  non  dependet  ad 
aliquid  in  suo  genere ;  igitur  non  debet 
definiri  per  aliud. 

Itera,  si  relatio  dependet  ad  aliud,  ut  ad 
relativum,  illud  aliud  erit  terminus  depen- 
dentise  istius,  sed  terminus  est  posterius  eo 
cujus  est ;  sed  hoc  est  falsum,  quia  rela- 
tiva  sunt  simul  natura,  et  etiam  relationes 
a  quibus  relative  dicuntur. 


QL.Evno  x.w 


507 


c, 

I   oo- 

.o 


I 


Ad  primum  i.slorum  poU^sl  dici,  qufxl  ro-  ni.s,   vcra  csl  do  relalivi«i    a*qu\' 

lalivum  o.st  .ib.solulum  in  suo  gonoro,  hoc  quando  denniunlur  in 

esl,  in  comparatione  ad  suum  gonus,  quia  rum  csso  esl  ad  aliud  se  halicre  ; 

suurii  genus  dicitur  de  eo  ab.solutc,  scd  onim   dt-l^-t   indicare   os;c    deliuili   :  led 

non  oporlel  quod  sit  ita  alj.soIutum  in  suo  quando  dotiniuntur  in  plurali,  non  oportel 

genero,  quod  ad  nihil  aliud  in  gonoro  do-  in  eorum  donnilionibus,eorum  o             va 

pendoat.  Cum   oslonditur,  cam  rolalionom  poni,  lunc  enim  tam  subjcctum   r^           .1, 

osso  absolutam,  ad   prim.im   probationcm  quam  ojusj  corrolalivum  <                 •    pcr 

dicondum,  quod  quodlibot  liabol   modum  idi-m  nomen  sumplum  in   piuran.  .Si  ar- 

quid  in  suo  genoro,  hoc  osl,  gonu.s  ojus  guaturconlra  hoc.  igilur  aliquid 

praedicalur  d(?  00  in  fjiiid,  ot  ita  absoluto,  por  idcm  .sibi  s[)Ocii',  non  vidotur 

sod  c.\  hocnon.scquitur  ipsum  o.s.soomnino  nions  hocconcodoro.ul  per  ad-!  '  ■    •  ilum, 

ab.solulum.  qiiando  ost  relatio  sccundum              u  for- 

Ad  allam  probalionom  dico,  quod  abso-  mam  .spccic,  sicutnccest  i:                 is  de 


.!..•: 


1 1 1'  ■  /i 1  •  ■ 


f- 


lulum,  ot  comparaluiii,  ut  dividunt  ens, 
sunt  idom  quod  ens  in  subjocto,  et  ens  non 
iu  suhjoclo,  el  .sic  concedendo  rolationom 
esse  comparalum,  quia  osl  ons  in  subjocto, 
non  tamon  comparalum  ul  rolalivum  dici- 


aliis  rclativis  concedere  aiiquid  definiri 
per  aliud  spocie,  quod  lamcn  non  osl  priiw 
dolinilo. 

Vcl  dicerct  aliquis,  quod  simile  diiTerl  a 
s/mi7i,  cui  retertur  spocio,  quia  <  nr 


lur  comparatum  ad  torminum,  sed  osl  com-  sibi,  ol  omnis  opposilio  sibi,  csl  sccundum 
paralum  ad  tcrminum  :  cum  hoc  tamon  formam,  licet  smi/'/<7Mdo  in  hoc,  el  in  illo 
slal,  quod   in  dofiniliono  ojus  oporteat  tor-     sit  eadom  specio.   Sed  hoc  non   videlur. 


9. 


uod  inatt 
yriucipio 
^orinati, 
on   npnr- 
et  inensc 
impnsilo. 


10. 
)Ut, 


miuum  poni,  (piia  comparalio  ad  termi- 
num,  uon  potost  concipi  sine  termino. 

1)0  rolalivo  aulem  manifestum  est,  quod 
ejus  esscnlia  non  cst  absoluta,  nisi  rcspo- 
clu  sui  generis,  quia  ojus  gonus  pnodica- 
lur  do  eo  absolulo,  et  in  quid  ;  siraplicilor 
aulem  c.s.sonlia  ojus  ost  ad  aliud  so  ha- 
boro.  Noc  soquilur  ojus  es.sentiam  osso  ab- 
solulam,  oliaiu  si  rolalio  o.s.sol  absolula  ; 
quia  quod  iuosl  principio  formali,  non 
op  irloL  incsso  composilo,  cujus  illud  osl 
lorminus,  sicut,  si  forma  si  simplox,  non 
soquitur,  os.sontiam  compositi,  quaj  esl  por 
formam,  osso  simplicom.  Vel  aliler  con- 
cosso,  quod  rolalio  sit  absoluta,  ut  proba- 
lur  suporius  duplicitor,  el  quod  non  do- 
IhMidoal  ad  aliud  in  genoro  rolationis,  non 
soquilur  ipsum  non  osso  donniondum  por 
aliud  in  suo  genoro,  quia  cst  comparalio. 
ol  (Io|)ondontia  ad  aliud,  quorum  nfulrum 
(lolinilur  sino  loruiino, 

Ad  aliud  dico,  quod  non  oumis  lormi- 
nus  (lopcnihMilifX',  ost  poslorius  00  cujus 
csl,  pnocipuo  quando  ost  mulua  dop«^udon- 
tia,  sicuL  osl  r(>lalivis  por  .sf. 

NoUmdun»,  (juod  solutio  illius  qua.Mliu 


quod  forma  e.xislente  eadom  spocie,  sinl 
aliqua  diversa  secundum  illam  formam. 


Qualitalnn  autem  dico,  sc  i  qiiam 

qualcs,  ctc.  Cap.  de  (jualilatc. 


QU.ESTIO  XXX 

Ulrum  Species  Onjl-talia  co 


•er 


An 
ci 


.,.  1». 
IXk-1.. 
nrt.  V 

.M 
/. 


.  •    •  f  .k  •  > 


<•<•<•'■ V         «t 


Quod    non 

vidolur. 

V,,TT...,. 

♦  ..  •  1  Tl  t  r\T.%v                  . 

habcl  -•"-■■"<• 
pcr  \v 
rum  ij  . 

.  SOll 

Qua 

rn 

.          :/    MyaK- 
,*    p<l« 

tel.   quin 

•    pCT 

Ari 

\. 

lUvii.  c\\ 

:i- 

lum  du.i'    si 

S( 

unum 

v»r 

508 


SUPER  PR/EDICAMENTA 


primas  species  :  nec  videiilur  isUT3  species 
suballornsc,  quia  nulla  subalterna  conline- 
tur.  iMajor  probalur  sic,  onniis  divisio  ge- 
neris  esl  per  differentias  contrarias,  per 
ArislotekMU  in  10.  Metaph.  text.  com.  13. 
et  24.  et  Roetium  in  lib.  Divisionum  ;  sed 
TanLum  umummi  esl  conlrarium,  ut  pro- 
bat  Aristoteles  in  eodem  10.  cont.  14.  et 
17.  el  inde  :  igitur  tantum  sunt  duoB  pri- 
mae  differentia)  diversoe  cujuslibet  generis ; 
igitur  tantum  dua)  species  constitutiE  per 
illas. 

Itcm,  impossibile  cst  duas  species  ejus- 
dem  generis  prasdicari  de  eodem,  sed  ha- 
hilus,  et  disposilio,  qua)  assignantur  pro 
prima  specie  ;  et  passio,  et  passibilis 
qualilas,  qua)  assignantur  pro  tertia,  prae- 
dicantur  de  eadem  qualitate,  ut  de  calore, 
et  frigore,  et  consimilibus,  quae  AristoLeles 
enumerat  in  prima  specie,  et  tertia  ;  igi- 
tur  prima  species,  et  tertia  non  sunt  duse. 
Probatio  majoris,  omnis  differenlia  secun- 
dum  speciem  est  conlrarielas,  per  Aristote- 
lem  in  10.  Metapliysic.  context.  13.  et  24. 
et  contraria  nullo  modo  prsedicanlur  de 
eodem.  Minor  etiam  probatur  ratione ;  quia 
eadem  qualitas  secundum  essentiam,  po- 
test  inferre  passionem  sensui,  et  ita  esse 
passibilis  qualitas,  et  esse  faciliter,  et  dif- 
ficulter  mobilis  a  subjeclo,  et  ita  esse  liabi- 
tus,  vel  dispositio. 

Ad  oppositum  est  Aristoteles,ut  manifeste 
patet  in  litlera. 


in  hoccap.RayinB  qu(cst.  2.  de  Qualitate.  Go- 
nimb.  hlcqua'st  \ .  art .  o .  \l\\v\.OiAo  disput .  14. 
Mei.  sect.  2.  Merid.  de  qualil.  qumt.  3.  Rodri- 
gues  hic  art  2.  Aversa  hic  sect.  3. 

Ouod  non  videtur  ;  quia  aut  hsec  sunt        l. 
^  .    .  Argumen 

duo,  aut  non  ;  et  si  sic,  igitur  non  sum  tapropar 

lantum  quatuor  species.  Etiam  non  omnis  J^^^  "''^/«^»! 

habitus  esset  dispositio,  quod  est  contra 

Aristotelem  hic,  et  in  5.  Metaphysic.    text. 

comm.  25.S  i  non,igiLur  inconvenienterponi- 

tur  copulatio  inter  illa,  quia  copulatio  vult 

esse  inter    diversa.   Etiam     inconvenien- 

ter  poneretur  eorum  differentia,  per  fa- 

Gililer  mobile,  et  difficulter  mobile  quam 

ponit  Aristoteles  hic  in  littera,  quia  illa 

cum  sint  opposiLa,  non  sunt  eadem. 

Item,  habitus  est  unumgenus  generalis- 
simum  ;  igiLur  non  species  Qualitatis. 

Ilem,  quae  ponuntur  in  hac  specie,  ut 
scientia,  virtus,  et  hujusmodi,  sunt  relati- 
va,  per  Aristotelem  sup.  in  cap.  de  Rela- 
tione,etin4.  Top.  in  multis  considerationi- 
bus  de  relalive  oppositis ;  et  si  illa  sunt  ad 
aliquid,  igitur  genus  eorum,  quod  est  ha- 
bitus,  est  Ad  aliquid.  Gonsequentia  patct 
per  Aristotelem  4.  Top.  conLext.  9.  et  inde, 
prima  consideratione  de  Relative  oppositis, 
igitur  non  est  species  QualiLaLis. 

ILem,  5.  Metaph.  text.  comm.  25.  dicit 
ArisLoteles  quod  dispositio  est  ordinatio 
partium  in  habente  partes,  sed  ordo  par- 
tium,  non  est  species  Qualitatis,  igitur  nec 
dispositio  est  species  ejus. 

Ad  opposiLum  est  Aristoteles. 


Est  autem  qualilas  eorum  quce  muUipUciter  di- 
cunlur  :  et  una  quidem  species  qualitatis  est 
habilus  et  dispositio.  Cap.  eodem. 

QU^STIO  XXXI 

An  prima  species  Qualitatis  sit  habitus  et 
dispositio 

Boetius,  Aver.  Ammon.  inhoc  cap.  D.  Thom.  1. 
2.  qucest.  9-  art.  2.  Caject.  et  Gonrad.  cum  D. 
Thom  supra.Javelluset  Sot.  m /toc  cap.  Vasq.  1.2. 
dist.  78.  cap.  3.  Salas  Iti.  qucest.  D2.disp.  5.  sect. 
i.  Sanches  lib.5.  quwst.U.  Titelmannus,  Vil- 
lalpandus,  Lovan.  in  pra:sent.  cap.  Suarez 
tom.  2.  Met.  disp.  42.  scc^  6. Tolet.  Sot.  Gantat. 


Aliud  vero  genus  Qualitalis  est,secundum  quod 
pugillatores,  vel  cursores  dicuntur  :  vel  sa- 
lubres,  vel  insalubres.  Et  simpliciter  quce- 
cumque  secundum  naluralem  potentiam,  vel 
impotentiam  dicuntur.  Cap.  eod' 

QU^STIO  XXXII 

An  secunda  species  qualitatis  sit  naturalis 
potentia,  vel  impoientia 

Sot.  quaist.  1.  hujus  cap.  Versor.  cum.  P.  H.  in 
hunc  locum.  FonsecaS.  Met.  c.  14.  quoest  2.sect. 
3.  Gonimbr./iic  qucest.  t.  Ruvius  qucest.  3.  Suar. 


OU.ESTIO  XXXIII 


500 


1. 

Argumcn 
taj>ri>}iar 
ta  ni;(jaU 
la. 


1. 

{rgumen- 
xprnpnv' 
r  nri/ati- 
o. 


dinpul.  i.Afetaph.  <«rM.Rodrigu<>8  inhanc  qmrt- 
tionem/Joctor.  nr^ic.  3  IIiirtn(lo  ubi  tupra.  Av«r  m 
hic,  tect.  3.  Cursuii.  Carmcl.  de  Qualit.  qwptt.  4. 
Merin^T.  ditp.   de  (jual.  tecl.  2. 

Quod  non  vidclur  ;  quia  polcttlta  per  sc 
.  rcfoiiur  ad  acturn,  qua^libot.  spocio.s  Qiiali- 
latis  csl,  aliqua  forina  ahsolula,  ol  patol  ad 
iniiius  do  liac  spocic,  quia  duritifft,  ol  mol- 
lilics,  quce  hic  onumerantur,  sunt  forincD 
absoluta;. 

Ilcm,  por  Arislotclom  \.  Top.  cap.  7.  pri- 
ina  considorationo  dc  Privativo  oppositis  : 
privatio  autcin,autnon  cstingonoro,aut  non 
est  in  oodom  .t,'onorc  pro.ximo  cum  potentia 
sod  iinpolcniia  est  privalio  polontiic  ;  crgo 
Mon  ost  iii  codoin  gonoro  cum  potcnlia. 

Itcm,  potentia  csl  transcondcns,  quia  cst 
prima  difrercnlia  cntis  :  igilur  non  est  spc- 
cies  Qualitalis. 

Itein,  polentia  ct  impotontia,  non  sunl  su- 

baltornrr,  manifostuin  est,  quia   neulrum 

do   neiitro  pneilicatur,    igilur  sunt    dunc 

primrc  species,  et  ila  non  ainbo  in  sccunda 

spocio. 
Ad  opposituin  esl  Aristotclos. 


Terlia  vrro  sprcifx   Qualilnlis     cst    passiljilis 
qualila^  :ct patsionet,   etc  Cap.  eodein. 

QU.1=:STI0   XXXIII 

.\n  tertia  speciei  QualHntis  sit   passiu,    ct 
passi-bilis   qmlitas 

D.  Thom.  3p.  q.  3.  art.  2  Sot.  7.  I.  hujut  pra?- 
dicnmend.  Torlar.  in  pririltc.  (Jualit.  ,S-  Tertio 
tcicmium.  Fonnfc.  .'i.  M'-t.  r.  \i.  7.  '■£  tect.  3. 
Huviu8  doQualit.  q.  2.  dub.  l,  et  2.  Suar  .  ditp. 
42.  .Metnph.  per").  tectiows  rontinuai.  C<intiiilir. 
hlc  q.2.sect.  art .  \\.  Ilurt.ido  ditp.  1».  ,»/*- 
tnph.  sect.^i.  Mxrinerus  do  Qutilit.  *ect.  'S. 
AvTsa  hic  sec,  4.  UoilriifuoB  in  hnnc  q.  arl.  3. 
Coinplut.   hicq.  5. 

Quod  non  vidotur  ;  quia  passm  rsi  uuuin 
gonoralissimum. 

It(Mn,  aut  Iiccc  sunt  duo,  passio  et  passi- 
()ilis  fjitalitas,  aul  non  ;  si  sic,  igilur  non 
sunt  unica  spocios  Qualitati.s  ,  ul  lorlia  ; 
si  non.  soquunlur  inconveniontia  :  pri- 
muin  (luod  Arislololos  malo  hic  iii  lillera 
assigual  eorum   ditToronliam,  dicens,  tllas 


e<iso  passiones,  qufr  rivi  frT^,,v.»i'.f  oi  per- 
manonio-!,  ess<.'    p;i    .   .         ,  <    So- 

cundo  sequilur,  qu<xl  malc  ■  .  .  :  ad 
invicem.  Oslendilureliam.  quod.sinl  idcm, 
quia  omnis  passio  csl  qualitas,  quia  se- 
cundum  eam  quales  dicimur,  per  quali- 
talis    nolificalionem,   el  inferl   [  "111 

sensui  :  igituromnis  passio  esl  ji  ilis 
qualitas,  el  e  converso.  Probalio,  quia  5. 
Motaphysic,  conl.  26.  dicil  .\r:  "  s  quod 
passio  flicitur  qttaH'  ■wium  quam 

atif/uis  licitur  a/tentn  ;  j^tu  «jmnis  [Kisai- 
bilis  qualilas  osl  talis,  quiasecundum  eam 
est  alloratio  por  se  ;  igilur  omnis  pa.^tsibi- 
lis  qii.ililas  esi  p.issio,  et  econvor.so. 

Itoin,  probalur  quod  nulla  sil  qualilas 
passibilis,  eo  modo  quo  .Xrislolcles  inlelli- 
git,dicil  cnim.qiialilalom  non  e.ssc  pajksibi- 
lem,  qiiia  subjoctum  aliquod  ab  ea  palia- 
lur,  sod  quia  facil  passionem  in  sensu. 
Probo,  quod  utrumqui?  esl  falsum  :  pri- 
mum;  quia  secundum  qualitales  lerlia^spe- 
cioi,  est  por  so  alteratio,  secundum  Aris- 
lolelem  7,  Physicorum  cont.2<>.  el  circiler, 
igilur  ad  hoc,  quod  subjoctum  recipial  la- 
lem  qualitalcm,  oporlet  ipsum  allerari  ; 
et  ita  pati  ab  agont»?  haljonto  eamdemqua- 
lilatom  spocio  :  igiturtalis  qualilas  inferl 
passionom  subjocto  recipienti  ipsum.  Quod 
secundum  sil  falsum,  probalio  :  lum  quia 
omnis  passio  esl  motu.s,  et  omnis  motus  csl 
in  t<miporo  :  lum  quia  oinnis  passio  esl 
cum  abjcvliono  conlrarii  ;  quia  el  omnis 
mous  per  .\rislolelem  5.  rhysic  con- 
toxt.  9,  cl  inde  ;  seti  in  mulaliono  son- 
sus  asonsibili  non  esl  abjcclio  ouitrnrii, 
quia  sonsuscslsurnmc  ad  i>vi- 

piondum  l  irumquo  as- 

sumptum  [).iU':  [ut  iuv\r.n  a  m.ijori :  quia 
m(^dium  immulalur  in  nb- 

jociionc  conlrarii;  qtunl  ..•  ..dc- 

tur  di.sposilum  ad  specicm  ^,  quam 

sensus. 

Ad  opivisiiumc^  An  >. 


510 


SUPE1{  PKyEDlCAMENTA 


Quartum  vero  genus  Qualilalis   cst    forma  ;  ct 
circa  aliquid  constans  pgura.  ctc.  Cap  cod. 

QUvESTIO  XXXIV 

Ulrim  forma,  ei  circa  aliquid  conslans  fi- 
gura  sit  quarla  spccies  Qualitalis 

Boetius,  Simplic.Aminon.  cap.pra'se7iti.  Alb.  Mag. 
tract.  dc prcedicament .  Qual.  cap.  8.D.  Thom. 
7.  rhi/s.  le<t.  V.Ruvius.cap.  deQualit.  qucest.  5 
Sanche^.  qua-st.  Gi.  Suarez  cit.  qucest.  prcered. 
Fousca.S.  Mct.  cap.  Vj.  qucest.  2.  sect.  3.  Ona 
hic  qucest.  1.  ar'.\i.  Conimbr.  ubi  supra  qucest. 
prcecedent i.Complnteas.  dispul.  de  Qual.  quwst. 
6.  Asevsa^de  prcvdic.  qual.  qua^st.  20.  sect  ^.Ro- 
drigues/iic  art.G.  Meriner.  deQual.  disp.  unic. 
q.  et  scct.  4. 

Quod  non  videtur  ;  quia  fo)'ma,   secun- 
Argumen-  (^mii  quod  palel  per  definilionera  ejus,  quse 

iapi-opar-  ^  .  ...  ... 

te  nei/a«  -  asslgnalur  m  prmcipio  sex  prmcipiorum, 
communis  esL  omni  accidenli  :  igitur  non 
esl  species  QualiLalis. 

Ilein,  forma  non  est  secundum  se  ens 
sedprincipiumejus;  ensautem  secundum 
se  dividitur  in  10.  Genera  per  AristoLelem 
in5.  Metapli.  cont.  14.  ergo  forma,  in  nul- 
lo  genere  est  ut  species. 

Item,  figura  est  quanlitas,  quia  est  su- 


1. 


va. 


Item  secundum  Aristotelem  3.  Topic. 
prius  est  illud,  quod  est  a  natura,  eo  quod 
non  est  a  natura,  idem  texl.  2.  sed  quali- 
tates  secundae  Speciei  sunt  a  natura,  qua- 
litates  aliarum  specierum  non  ;  igitur  se- 
cunda  Species  debet  esse  prima. 

Item  qualitales  elementorum  dicuntur 
primse  qualitates,  quia  eas  consequuntur 
omnes  aliae  qualitales,  et  istse  sunt  tertise 
Speciei  ;  igitur  tertia  Species  deberet  esse 
prima.  ] 

Item,  liabitus,  et  dispositio  praesuppo- 
nunt  omnes  alias  qualitates,  ut  patet  in- 
ductive,  prius  enim  naturaliter  est  homo 
figuratus,  habens  qualitates  sensibiles,  et 
poLentiam  naturalem,  vel  impotentiam, 
quam  sciens,  vel  virluosus  :  igitur  prima 
species  deberet  esse  ultima. 

ILem,  potentia  naturalis  est  principium 
operandi  immediate  consequens  formam 
subsLanLialem  :  habiLus  aulem  mediale  ; 
sedquod  propinquius  est  priori,  estprius, 
secundum  Aristotelem  3,  Top.  cap.  2.  et 
inde  ;  igitur  polentia  prior  habitu.  IIoc 
eliam  patet ;  quia  potentia  naturalis  est 
immediatumsubjectum  liabitus,  vel  dispo- 
sitionis,  ut  potentia  intellectiva,   scientise, 


perficies  :  igitur  non  est  species  Qualita-     subjectum  prius  naturaliter  est  accidente, 


tis. 

Item,  aut  hajc  sunl  idem,  auL  non  si  non 
male  ponunLur  una  species  QualiLatis 
cum  sint  duae  :  et  si  sic,  male  copulantur 
ad  invicem. 

Ad  oppositum  est  AristoLeles. 

QU^STIO  XXXV 

An  islse  quatuor  species  convenienter  ordi- 
nentur 

Vide  Auctoi'es  q.  sequentis.  locis  ibi   citandis 

Quod  non  videtur  ;  quia  inter  omnia  ac- 
Arcjumen-  cidentia,  quantitas  primo  inliKret  substan- 
te  ^neiali-  ^^^'  ig^^^^  il^*  qualilatcs,  quse  immedia- 
^a-  tius  consequuntur  quantitaLem,  sunt  prio- 


1. 


cujus  est  subjectum. 
Ad  oppositum  esL  AristoLeles. 


QU^STIO  XXXVI 

An  species  Qualitatis  sufficienter 
enumerentur 

Boetius,  Simplicius,  Alexand.  hic.  D.  Thom.  1.  2. 
•  qucest.  49,  art.  2.  Cajet.  ibid.  Mayron  in  Log. 
passu.  42.  Fonseca  5.  Met.  cap.  ii.qucest.  1.  sect. 
4.  Suar.  2.  toni.  Met.disput.  it.sect.  5.  Ruvius/iic 
cap:  8.  qucBst.  1.  Hurtado  inMet.  de  qual.  disp. 
14.  secl.  2.  Conimb.  hic  in  comment.  textus  q.  \. 
art.  2.  Mex-inerus  Afc  q.  3.  Aversa^'.  20  Log.  sect. 
2.  Rodriguez  art.B.in  Prcedic.  Qualit.  apudSco- 
tum. 

Quod  non  videtur  ;  quia  potentia  anima3 
videtur  esse    qualitas  ;   quia   secundum 


res  naturaliter,  cujusmodi  sunt  qualita-  eam  anima  dicitur  qualis,  sed  illa  in  nuUa 
les  quarlaj  speciei  :  igitur  illse  debent  esse  specie  alia  potest  esse,  quam  in  secunda, 
prima)  naturaliter.  et  non  est  in  ipsa.  Tum  quia  secundum 


\. 

Argumen 
lapropai 
te  negat' 
va. 


gr  xsTio  XXXVI 


.'iii 


rie- 


qualiUjlos  iri  secunfla  Spccio,  dicilur  ali-  propler  lorliam  r-'' — m  ad  pr- 

quid  posso   faciliUT  a^'ore,    vel  difticililor  lionom, qua;  coiiii........ir  si-  • 

pali,  sed  polcnlia  .'uiifn.-o  non  esl  ad  a^oro  cies  qiialuor,  non  sunl  su! 

facililor,  vol  difficililor  pali,  sod   ad  agore  nullis  duahus  earum  pole- 

jibsolulo.  Turnquia  impossibileesl  aliqunm  quidquid  esl  in  una,  esl  in  alia,  vel  e  con- 

spociom  alicujus  ^'onoris,   osse  subjeclum  verso ;  ergo  si  LsUc  CHscni  spe^l**^.   «Mnont 

altcrius  spocioi  illius  gonoris  ;  sod  potonlia  non  suballorna?,  el  lalesdiver  iri 

esl  siibjcctum  habilus  ,  qui   ost   in   prima  de  eodein  esl  imposaiblle;  ile 

Spccin  :  igitur,  elc.  .Major    probatur,    lum  est  pra?dicari  do  oo<Iem,  rjuia  •  le  esl 

quia  dicit  Aristololos  4.  Topic.  loxt.    10.  et  eamdom  qpalita'  •  radi- 

indo,  qiiarla  (lonsidoraliono,  post  consido-  catam  in  subjeclo,  el  ila  habiluni,   el   es^o 

ralioiiom  do  Oppositis,  quod  in  eodemsub-  priiifipium  nalurale  facililer  '  li,  vel 

joclo  nata  sunt  ficri  gcnus,  et  spccios  :  sod  non  facililor,' '  ''  is 

gonus  non  osl  naliim  osso   in   aliqua   ojus  Et  propler   i>iiiMinj    i.in>in<jin,  au  ujrt.am 

spocio,iit  in  snbjcclo.por  ipsum  in  II,  ('(m-  qua?.slionem;   .«Jod    assii^iial    modos    ejus, 

sidorationo  .soquonli,  sod   natum  ost  tan-  quod  patot   per  lilloram  "'"<    anlequara 


lum  dici  dc  specio  ;  igitur  ncc  aliqua  spo- 
cies  gonoris,  nala  csl  fiori  in  alia  cju.sdom 
gcncris,ut  in  subjoclo.  Tuin  quia  dicit  Aris- 
tololcs  13,  Con.sidorationo  I.Top.  Ic.xt.    12. 


h;oc  onuineret,  dicit  onim,  "  <  est  eo- 

rum,    qux    TnuUiplicitrr  r;   idosl, 

multis  modis,  el  in  finc  his  enumeralis  di- 
cil,  ef  /ortasse  quidam  alii  apparent  Quati- 


ot  indo,  quod  si  aliqiiod  suporius  pra^dica-  Intis  mO'li,   sel  qui  maxime  dicuntur,   hi 

lur  dc  subjoclo  in  quid,  ot  inforius   privdi-  suiit. 

catur  do  illo  subjocto,  pnodicabilur  do  oo  Esl aulom  difTerontia  inler  s/x-ciVm, el  mo- 

ul  genus;  igilur  cum  goneralissimum  prav  dum  quia  species  super  illud,    cujus  esl, 

dicolur  do  qunlibel  sua  spocio  in  quid,^\  addit  difroronliam  ossonlialoin  :  m>/i/f  dif- 

nlifiua  spocios  ojus  dicatur  do  hac  .spocio,  forentinmaccidenlnlem,  elita  !            imoili 

dicoliirdo  oa,  ut  gonus  ;  igilur  nulla  alia  dicant  divorsam  habitudinem  quuuialls  ad 

osl  in  hac,  ul  in  subjcclo.  siibjcctum,  poiit?s  hoc,  quofi  esl  essc  per- 

Itom  ira,  cl  domonlia  ol  hiijiismodi,  sunt  mancns,  vol  non;  esso  a  nalura,  vcl   non  ; 

([iinlilalos,  quia  socundum  oasaliquis  dici-  o.sso.sonsibilo.vol  nor-r"  ■•'"••  •••"lianon 


3. 

Di/ltrmtim 

inier    tp4~ 

etrm,    r( 

WKHtmm. 


lur  qualis,  ol  in  iiulla  alia  spocio  sunl  nisi 
in  tertin,  sod  ibi  non  siuit,  quia  socundum 
(junlilalcs  torliio  Spocioi  polosl  fieri  allcra- 
tio  ;  sod  secundum  islns  non,  quia  isl;u 
.sunl  in  anima.por.\rislololom  in  Iillora,.sc(I 


variani  qualilatom  (     ..  ......1   om- 

ncs  islju  liabiludiru''.  vol   nltirp^     po-;sunt 
csso  in  eadem  q  u  o-«on- 

tiain. 
.\d  primum  argumonlum  In  co:  n,   Ad  pn- 


nnima  non  .•dlcraliir,  qiiia   non  est  qunnta,  mullipHciter,  non  inlelligilur.  idost,  rcqui- 

ol  omnis  molus  .seciindum  (lualilatom  pr;i'-  voce,  .sed  muftis  modis,  et  est  n  M  dif- 

suppoiiil  quanlil;il(^m.  foronlia  inlor  i.  qua»  f.iciunt  mul- 

llom,  pulchriludo,  ol  docor  vidonturqua-  liplicilal«»:n  priuio  mudo,  ol  inlor  • 

lilalos,  por  rntionom  nunlilalis,  ot  in  inilla  (iuisunt«i 

islarum   Spociorum  ;    igitur    sunl  pluros.  mulli|)Iicu  iu'::i 


pnme   «. 
30. 


ifUd'S(, 


1'robnlio  minoris,  qiiin   ni;igis   vidoronlur  Ad 

os.so  in  quarla  Spocio,  ol  ibi  non  sunl.  quia  A  ' 

suscipiunl  m;igis,  ot  minus.    quod    nogat  su; 

Aristololos  do  (lualiljililius  (luarlx  Spociei.  n»' . 

.\d  opposilum  osl  Arislotolos.  mo  hi 

,\(I  primamquavslionom  polosl  dicl,  qimd  i^ii  :ii 

Aristololos  non  n.ssignal  Spooios (Jualilalis  ;  ci;dissimi. 


.  ii.ilom.\! 


li  :    rl    !j-v 


el 


.iil 

trlura. 
\   pro 


«o- 
in 


Adqucest 

31. 
Jlabilus 
sumituf 

muUiplici- 

ter. 


512  SlTPEIl  rU /EDICAMENTA  ' 

comparaLionc  ad  divcrsa  :  noc  isla   oxposi-         Ideo  dicendum  est  ut  prius,  quod  Dispo- 

tio  mulluni  exlorquet  litteram,  quia  inler-  sitio  secundum  unum  significatum,  forle  est 

mcdia  intolligonda  sunt  sccundum  qure  po-  ita  generale  sicutqualitas,  secundum  aliud 

nuntur  in  prooemio,  et  epilogo  mnWpliciler  significatum,  sicut  primus  modus  Qualita- 

et  alii  modi.  '■'^  '•  '^^^^  praecise  sumptum  ipsum  cum  lia- 

\d  sccundam    qurestionem    dicendum,  bitu,  constituit  primum  modum  Qualilatis. 

quod  habtlH^,  uno  modo  significat  aliquid  Exemplum  est  in  Porphyrio.   Porpliyrius 

iranscendens,  socundura  quod  ab  eo  dici-  enim  dividit  differentiam  in  facere  altera- 

•  tur  haberc  denorainative,  quod  distingui-  lum,  et  aliud :  et  tamen  dicit  omnem  dif- 

tur  inferius  in  fine  libri.  Secundo  modo  si-  ferentiam  facere  alteratum  ;  igitur  in  divi- 

^mificat  habitudinem  raediara  inter  haben-  sione  oportet  intelligerea^^em/Mmprsecise, 

rem,  et  rem  habitam,  quce  esl  velut  actio  el  in  secunda  propositione  alteratum  abso- 

media  inter  agens,  et  patiens,  et  sic  est  de-  lute. 


I 


cimum  gcneralissimum.  Alio  modo  signi- 
ficat  idem,  quod  forma  positiva,  et  sic  su- 
mitur  infcrius  in  oppositione  privativa,  nul 
lo  istorum  modorum  fil  hic  sermo  do  ha 
bilu.  Sed  quarto  modo  secundum  quod  ha 


Ad  primum  argumentum  patet,  qualiter        6. 

sunt  duo,  et  qualiter  non.  ^meZtT 

Ad  secundum  palet  sequivocatio  habilus.  principalu 
Ad  tertium  dico,  quod  nullum  quod  est 

in  hoc  modo,  secundum  illam  significatio- 


bitiis  significat    qualitatem   radicatam  in     nem,secundumquam  est  essentialiter  qua 


Dispositio 
sumilur 

multiplici- 

ter. 


subjecto,  et  difficuller  mobilera.  Dispositio 
autem  aut  sumitur  absolute;  et  tunc  estsu 
perius  adhabitumhic,sccundumquod  dici 
tur,  ubi  ponitur  convenientia  inter  disposi 
tionem,  etliabituminS.Metaph.  cap.  de  Ha 


litas,  est  per  se  in  genere  Relationis,    sive 
ut  relalio,  sive  ut  denominative  dictum  a 
relatione ;  sed  si   sic,   hoc  est  secundum 
aliam  significationem. 
Ad  quartum,  dispositio  est  sequivocum. 


bitu,  text.  com.  1-5.  Aliomodo  sumitur  cum     secundum  quod  significat  idem  quod  posi 
praecisione,  et  tunc  distinguitur  contra  ha-      Ho,  quod  est  generalissimum,  etsecundum 
bitura.  Prirao  raodo,  posset  primus   modus     quod  significal  speciem  Qualitatis. 


poni  dispositio,  secundo  modo  suraendo 
oportet  siraul  ponere  habitum,  et  disposi- 
tionera.  Alio  raodo  dicitur,  quod  disposilio 
significat  qualilatem,  quce  de  sua  natura 
est  faciliter  mobilis  a  subjecto,   et  habitus 


7, 


Ad  aliamquGestionem  (\\co,(i\JiO<l potentia, 
vel  impotentia  non  significant  aliqua,  quae  Conciusio. 

^      , .     , .  ^  Ad  quccst. 

essentialiter  sunt  m  genere  Qualitatis,  sed  32. 
potentia  tantum  significat  modum  qualiti- 
tis  absoluto,  secundum  quod  est  principium 


illam,  quee  secundura  suam  naturam  est     operationis;  etmpoten</«significatmodura 


difficulter  mobilis :  sed  istud  est  contra 
Aristotelem,  quia  tunc  nullus  habitus  es- 
set  disposilio. 

Aliter  dicitur,quod  dispositio  se  habet  ad 
habitum,  sicut  imperfectura  ad  perfectum. 

Contra,  aut  ista  imperfectio  est  in  cssen 


qualitatis,  secundum  quod  illa  est  princi- 
pium  difficulter  agendi,  vel  patiendi  facili- 
ter.  Qualilates  autem  quse  subsunt,  sunt 
formoe  absolutse,  et  non  nominantur  nomi- 
nibus  nominantibus  eass  absolute,  sed  in 
comparatione  ad  operationes,  quarura  sunt 


tia  qualitatis,  aut  in  formando  subjectum,     principia,  secundum  quod  dicit  Aristoteles 


neutro  modo  est:  non  in  essenlia,  quia 
essentia  mensuratur  instanti  :  igitur  seque 
perfecta  est,  sive  diu  maneat  in  subjecto, 
sive  non :  nec  in  formando  subjectum;  quia 
sic  essentia  breviter  raanens,  est  seque  per- 
fecta  in  subjecto,  sicut  diu  raanens,  sicut 


inferius,  Qualia  autem,  quod  valetudinibus 
non  sunt  nomina  imposita,  quia  forte  non 
concipiraus  illas,  nisi  per  comparationes  ad 
operationes. 
Ad  argumenta,  prima  ratio  est  conce- 


8. 


aendLd.,  qi\o6.  potentia  ei  impolentia  T\on  ?,\- Ad  argv 
nunc  ostensura  est ;  igitur  scque  perfecte  gnificant  species  Qualitatis,  sed  modos  <i^- qu^l\,-ii 
denominat  subjectum.  sentiae,per  comparationem  ad  operationera. 


I 


QL.KSTIO  \'\XV[ 


513 


CoHClittio 
ad  iiwvit. 
33. 


10. 
\d\.pr\iic. 

Passio 
ifijuivor,' 
II  t/lfi  his 
>nt)ii>nis. 

id  1'. 


Ad  sfcuiKlmii  ])iiU'[,  qiiod  vnpolnilia 
non  e.sl  spccies  Qualilalis,  ill.i  «-liani  qiia- 
lilas,  qua;  sul>osl  iTnfxUcrilia',  iil  hlr  su- 
milur,  fsl,  foniia  positiva,  sicul  niolli- 
lifs. 

Ad  lertiuni  conccdendnm,  quod  isli  duo 
surit  a-'quo  prinii  iiiodi,  quoruiii  iioulrum 
sulj  ollero  coiitiiielur,  el  iUi  do  quolibet  alio 
modo,  el  ila  lo<{uendo  pra-cise.possuntcon- 
cediocto  primi  modi  (|ualitalis,  sed  .socuii- 
dum  alifiuam  unam  ratioiiein  ^eneralom 
conveniuiit  inler  .se  illa  duo.quie  enumeraii- 
lur  iii  aliquo  uno  modo,  .secuiidum  (juem 
noii  coiiveniunt  cum  aliis,  quni  eiiumeran- 
tur  iii  alio  modo,  ut  n<tlumli^  polCHtin,  vel 
iinpotenda  in  hoc(|iiod  esl  esse  iniiatum,  et 
csse  principium  operaiidi,  unde  illiid  pos- 
sel  poni  secuudus  modus  generalis.  cl,  ila 
in  omnibiis  aliis  modis. 

Ad  aliam  ralionem  palpl,  quo  1  potentia 
jequivoce  sumilur,  .secundum  quodest  dif- 
feronlia  enlis,  el  secundum  quod  significal 
principium  faciliter  agondi. 

Ad  qnarlam  qu.TSlionem  dicoiidum,(|uod 
pn^sio,  esl  leqnivocum,  socnndum  quod  dis- 
linguilnr  in  r>-  Motapli.  iii  mulla  signitica- 
la,  .sod  hic  sumitnr  secundnm  f[ni)d  signi- 
lical  qualitalom,  secundiim  (piam  osl  allo- 
ratio  ;  et  tuiic  vei  sumilnr  ahsolulo,  vol 
cnm  pra^cisione.  Absolule  snmplum,  est 
convertihile  cum  paasihili  qitntitntf,  vel  su- 
porins  ad  ipsum.  Pnvcise  snmplnm,  dis- 
lingnitnr  conlra  pa.ssibilom  (lualilalom, 
prout  ;>rtSi'/^/7/'.s'  (7«'</<7//.s*  dicilur  illa,  a  (lua 
ali(inis  donominatur,  du  nominationo  signi- 
licaiili'  pormaiionliam  forina'  in  sulijecto. 
AI).solnl(«  igitur,  torlius  modus  (vsl  jtn.-isiu, 
([WiV  dicit  comparatioiiouKiualitalisad  sub- 
Joctnin,  naluin  allerari  secnndumoam,  vol 
comparatioiiom  (lualilatis  ad  sonsum,  (ini 
infoii  passiuiiom,  ul  palobit  rospondoiido 
ad  argnmonta. 

Ad   primnni  igilnr  argunionlnm  dicon- 
duni.  (inod  pnssio  a'(iuivoco  ost  oflVdusnc- 
tionis,    socundnm  (inod   dicit   auctor  sex 
l'i'iiici(>ii)rnni,  ot  socundnm  (|n<)d  i-sl  ({uali 
tas,  .socundnm  (inam  ost  alloratio. 

.\d  .socundnm  dico,  (piod   ftn^isio   dislin 
T  111.  I. 


gnitur  prarise  conlra  /-  m  n'"j'ilt- 

trtn,  el  sic  inlelligcrida  csl  illa  di 
el  difforoiilia,  qiiam   ponil  Ar  «,  ei 

tamen  fKJssunl  poni  unus  modus,  quia  lia- 
Ijenl  cerlam  rationem  goneralem,  sicul 
prtedictum  csl  de  s^Tundo  modo :  el  abso- 
Inlo  loquendo  de  ulroque  suril  converlibi- 
lia  ;  quia  omnis  pa.Hsio  esl  iiualil.ns.  cl  ila 
socundnm  oam  dicimur  Sed  lunc 

ad  dirlum  Arislotelis,  quau  lu  dicil,  «/• 
flittn  pnaxiottein  non  dintmtr  quales,  hoc  m- 
lolligendum  cst,  vel  quia  ikjii  ab  illo  de- 
nominativo,  quod  sumilur  i\  jfossibiti  r/-"- 
litnlr,  quod  donomiiiat  subjwlum  per 
duin   slantis,  ul  a  rubort'  causalo  per  v<  : 
cundiam  non  dicilur  aliquis  ruhicumlus  ; 
quia  illnd  denominativum  nolal  permanon- 
liam  hnjns  forrna;  cum  subjoclo,  pro  lem- 
poro  lamen  pro  quo  inesl  iilo  rubor,  polesl 
dici  ruheus,  vel  rtthens,  qua?   ni)lanl  abso- 
lule  lalom  formain,  nl  esl  in  subieclo.  Vel 
diclum  .Vristolelis  sic  esl  inle! 
((nod  non  dicimur  qualcs  a  passionibus, 
quia  ab  illis   non  sumuntur  communiter 
donominaliva  ;  sed  si  sumerenlur,   povvol 
Iiabons  pnssionein  denominari  ab  illa,  si- 
cnl  Iiabens  ;<(7s'.s-/ft/7^//i  qttnlitatem    denomi- 
iialnr  ab  illa. 

.\il  aliiid   dico,     sicul  dicil    fiT\<'  '  '  <  Ad. 
qnod  qnalitalos  terli:r  Sptvioi,  non   ■.. 
tur  passihitex,  quia  inforunl  pas.siones 
subjcctis,  nulla  oiiim  forma  nala  esl  a^  : 
in  suum  subjeclum  ;  .setl  dicunlur  t*n<s 
les,  (luia  aliqim  moilo  inferunl   : 
.sonsui. 

(!um  arguilnr  contra  primum  mombrum 
dico.  «lUtKl  fiassibids  qualtlas  indurilur 
por  allorationem,  el  ila  subjivtum  pnlilur 
ab  aliiiuo  alluraiilo.  .sovl  non  a  forma.  qu.iiii 
rocipit,  .s<h1  abaliquo  luiUnile  «Miiulom  fur- 
mam  spocio. 

r.um  arguilur  conlra  socundum   m«Mu- 
briim,  dico  quo<t />ri.'C5/6i/iJ(  v    " 
(|uamdam  p  ■ 
sicul  dicil  \ 

sio,  MOf^iaraiUi  iu  «,  ■■■   .tuiiii  «•>!. 
Indo. 

Nulandnin  oli.iiii  \\\\\\  h<v   nn.*\  •nfi  ffs 


511 


SUPEP.  riLEniCAMENTA 


11. 

Conclusio 
ail  </uirsl. 
•3i. 

Forma,  cl 
/iguramul- 
lijilex. 


12. 


Ad  argu- 
menla. 
quwst.  34. 


passionom  .sonsui,  non  osl  do  essenlia  qiui- 
lilalis,  socundiim  quod  liabelur  in  2.  de 
Aninia,  cap.  de  Visfbili,  lext.  com.  GG.  in 
principio,  ubi  dicilur,  quod  essc  visibile 
non  est  de  essenlia  coloris,  sed  passio  ejus; 
ijvilurpassio,  vel  passibilis  qualilas,  qutc 
denominat  qualitalem,  inquantum  infcrt 
passionem  sensui,  non  nominat  esscntiam, 
vel  speciem  qualilatis,  sed  modos  ;  'et  hoc 
valot  pro  solutione  primao  qucTstionis. 

Ad  quintam  quirstionem  dicenduni,  quod 
forma  ,  uno  modo  est  transcendcns,  secun- 
dum  quod  sumitur  in  principio  sex  Prin- 
cipiorum  :  alio  modo  est  cxterior  disposi- 
tio  rei  animatre,  vel  decens  lineatio.  Simi- 
liler,  figura,  nno  modo  significat  superfi- 
ciem  inclusam,  vel  terniinatam  lineis:  alio 
modo  ipsain  terminationem,  vel  clausio- 
nem  superficiei,  hsec  duo,  secunduni  duo 
prima  significata,  non  pertinent  per  se  ad 
genus  Qualitatis,  sed  secundum  alia  duo, 
et  secundum  illa  sunt  subalterna,  ita  quod 
omnis  forma  est  fignra,  et  non  e  converso, 
vel  prsecise  loquendo,  sunt  duo  disparata. 

Quod  forma  habeat  secundam  significa- 
tionem,  patet,per  Porph.  cap.  dc  Specie,qui 
dicit,  quod  Sjjecies  uno  modo  diciiicr  forma 
loiiusciiJusqKe,  ubi  forma  significat  idem 
quod  decor,  sive  exteriorem  dispositionem 
rei  animatse,  secundum  quod  patet  per 
cxemplum  ejus,  scilicet,  Species  Priami 
prima  digna  est  imperio,  et  secundum 
quod  dicitur  in  4.  Etliic.  quod  parvi  pos- 
sunt  esse  formosi,  et  commensurati,  idest, 
decenter  lineati. 

Ad  prima  duo  argumcnta,  patet  per  equi- 
vocationem  illorum  duorum,scilicet /"orwfl, 
et  figura,  qufe  dictaest  prius.  x\d  tertiuni 
dicendum,  quod  si  forma  est  decens  linoa- 
tio,  et  figura  clausio,  vel  terminatio  supcr- 
ficiei,  tuncabsolute  sumpla  sunt  subalter- 
na,  sed  cum  proecisione  sumpta,  sunt  di- 
versa.  Si  ^miam  figiira  sit  exterior  disposi- 
liorei  inanimatai,  sunt  omnino  diversa  ; 
convenienter  tamen  possunt  poni  unus  mo- 
dus  Qualitatis,  quia  supperaddunt  essentiai 
qualitatis  lianc  rationem,  unam  generalem, 
quod  est  exterius  disponere,  vel  constare 


circa  aliquid,  ct  non  intra  :  qua^ratiosi  ac- 
cidat  essentioe  qualilatis,  non  mirum  cst 
hoec  duo  non  constituere  speciem  Qualitatis, 
sed  modum. 

Ad  omnes  istas  quinquc,  sustinendo 
quod  Aristotcles  enumerat  species  Qualita- 
tis,  et  non  modos  tantum,  potest  dici,  quod 
istae  differentioe,  facililer  mobile,  vel  diffi- 
culter,  essc  principium  operandi,  vel  non 
inferre passionem  sensui,  exterius  disponere 
subjeclum,  sunt  differentioe  accidcntales  ge- 
neri  Qualitatis,  quibus  tamen  Aristoteles 
utitur  pro  differentiis  essenlialibus  ;  quia 
differentioe  essentiales  sunt  ignolae  :  et  ita 
illa3  formoe,  quse  subsunt  primo  istis  dif- 
ferentiis,sunt  quatuor  specics  Qualitalis.  Et 
iste  modus  dicendi  non  multum  differt  a 
priori,  nisi  in  hoc,  quod  sccundum  prio- 
rem  modum,  non  oportet  concedere  istos 
quatuor  modos  consequi  per  se  distinctas 
spccies  Qualilatis,  quin  plures  possint  ines- 
se  eidem  qualitati  sccundum  spcciem.  Sed 
sccundo  modo  dicendo,  oportet  ad  minus 
concedere  has  diffcrentias,  quamvis  acci- 
dcntales,  essc  proprias  quatuor  distinctis 
speciebus  Qualitatis,  ita  quod  sicutillarum 
specierum,  una  non  dicitur  do  alia,  neque 
amboe  de  aliquo  eodem,  ita  et  istarum  dif- 
fcrentiarum  nuUa  dicatur  de  alia,  neque 
duse  de  aliquo  eodem  ;  quia  proprium  di- 
citur  universalitcr  de  eo,  cujus  cst,  ct  tan- 
tum. 

Dicendum  hoc  secundo  modo,  sicut  prius, 
ad  quatuor  qua^stiones  prsecedentes,  conce- 
dendo  has  differentias  esse  accidentales, 
quae  hic  assignantur  :  tamen  formae  quas 
istai  differentia3  conscquuntur,  tanquam 
proprietates  earum,  sunt  essentialiter  qua- 
litates. 

Sed  ad  distinguendum  has  differentias  ab 
invicem,  potest  dici,  quod  tam  /brma,quam 
figura  cst  extcrior  dispositio  rei  ;  tam  pas- 
sio,  quam  ijassibiiis  qualilas  est  per  se  im- 
mutativa  sensus  ;  tam  2)otenlia  naluralis, 
quara  impotenlia,  universaliter  est  naturale 
principium  agendi,  vel  patiendi  :  et  istae 
tres  diffcrcnliaj  dicuntur  ita  dislinctae, 
quod  nulli  qualitati  cidem  insunt. 


13. 
Alia  solu 
lio  ad  fj. 
qucestioni 
pnjBceden 
les. 


Die/fren 
lia;  essci 
tiales  qui 
lilatis  i< 
notce. 


14. 

Conctusi 

propria 

Doctoris. 


Of  KSTfO   \\\VI  -.!'. 

Priina  auloin  spori«'.snon  vi«lolur.siwni  f»er  vios,  qua-  inU*lligiinlur  pcr                     -s 

aliffuani   (lirfrTonliani    po.silivani,  dislinc-  hic  as^            -  diffen-nlias,  stnl  nec    iHa» 

lain  ab  his  Iribu.s,   .sod   pf-r  privulioneni  siinl  dit:tiumia'  [                            .m,   nini 

cujuslilicl  isloruin,  ila  quod   illa   qualilas,  sunianlur  cuin  pra:  •i.-.iuau,  .-510   jml.'!.   lola 

qua;  sil)i  inrvsl,    nulli    isriruin   difTcn-nlia-  Qui[i'a.s.sic  divida'ur,  alia  csl  d    ■      *:o 

rum  suImsI,  ({iKn  csl  rjuasi  lanluni  qiialilas  ;  inlorior,  alia  cxlerior  :  cxlcrior,  n<'ii  j-.  nuo 

quia  niilla  ditfcrenlia  nf)la,  qiiain  sup"rad-  sensibilis,  elHic  esl  flgura,  el  sic  cslQnarla 

dil  qualilali  esl,  noque  es.senlialis,  nec  pro-  species  ;  aul  priino  sen.sibilis  cl  sic  «•»!  Ter- 

prio    accirienlalis  rlirta,    in   prima   sfwcie  lia  sppcien  ;  si  inlcrior  disposilio,  aiil  csl 

Qualilalis.  IsUe  enim  differenlijp,  farilitfr  innatuni  phncipium  operandi,  cl  sic  Se- 

mohilrs  a  siihjcrlo  vel  ifif/IcuHer,  nr)n  sunl  cun^ta  Sprcien  ;  aul  inlerior  dispoiiilio,  iion 

ila  distincl;e  ab  aliis,  quin  possint  dici   de  innatum  principiumof»er.mdi,  el  «ic  prnna 

eadein  qiialilate,  de  qua  aliqiia  illaruin  rlit'-  spccics. 

ferenliariim  dicilur.    Sed  adhuc  qualilali  Inhdligendum  est  .s<'m[)er  p<T  isla.H  «liffe- 

existenli  in  priin:i   specie,  ist.x  diffr-nMitia!  renlias  accidcnlale^,  difT<Tenli:i.s  e.ssenlia- 

acciiiunt,  el  per  has  distiiigiiiiiitur  /lahilKs,  lesSpocierum.  Sic  patel  «jualiliT  una   Hpe- 

el  disposifio  projcise  sumpta  :ib  invicem.  cies  inclurlit  differenliam  privalivam,  res- 

Istiid  p:i[olh\cxnu\)\o,sricntin,c\  turtus,  peclu  allerius  speciei  :  cl  sic  scni|)er  una 

el  sanifns  rudicatn  \i'\  non  rndir.atn   insu/j-  superior  sf)eciesdolx?lsumi  «"um  pr  '           10 

y(?r/o,  el  hujusinorli,  nerfiK!  sunl  exterion^s  respectu  inferioris. 

disposilioiies  rei.  nerfur*  pcr  .se  .sensibili:i,  .Vrlprimani  igilur   rauum-m  ai'en<Ium,        |6. 

neqiie  inn;ita   priiirMpi;i   r)f)(T;mdi,    vel  pa-  qnoi\  ralor  ignis  qs[  in  Terlia  Si)ecie  auali- •*.''  **J'** 

tiendi  ;  iierfur.'  est  ;ili;i  diffcrentia   fM)sitiva  l;ilis,  qui;i  f)a.s.sir)  sensibilis  esl ;  el  noii   in 

nota.  quam  isla  sufHTJirlrlunl  (fualiliili  ;  er-  secunrla,   rjuia  imn  esl    lantum    innaUim 

gr)  videntiir  l;intiwii  e.ssi»  rfu;ilitales,  ut  f)er  prinr'ipium  ofwrandi,  nisi  cuui  pne«-isii»iio 

ilhim   pra'cisioiiem  distiiigii^inlur  ab  aliis  rlirfeieiiti;irum  Tertiaj  Sjxjciei,  el  (Juarla;, 

Spr'ci('lms  qiun  siipr'r;irldiini  rlilferentiam  sic  aulem    o>l   proprie  Secuiuhu  .Sptrioi. 

noam,   el  lanien  inter  ilhis,  qu:e  siint  pri-  Ad  secuiulam  dico  quod /*Mi^i/,vi'In/rs9r, 

m;e   Speciei,  r:uli(;it;is,  el  non  rarlical,'is  csl  el  universaliter  umnia  i/ualia  diclaa  quali- 

(\\\'{'vrvu\hi  lyor picililcr  mohilc,vl  (fi//icultrr.  latibus  rrimx'  Speciei,  cl  secunda»,  lequi- 

(iontra  distiiiclioncm   Specir^riim  argui-  voccdicun*.ur  ;  quia  deeodem  polesl  altir- 

lur  sir;.  ,\lirfii;i  rfii;ilil;is  iii  ti'ili;i  Sf)ccio,  esl  mari,  ut  dicilur  a  qualilalibus  rriuuc  S|)c- 

inn;iliiiii  principiuiii  of)craiirli,veI  f);itiendi,  fi<-i  ;  d  ncgari,  ul  «licilur  a  qualilnlibus 

iil  (^ilirliLis   in    igiir',    frigirlilas   in  ;iqua  :  Sccundni  Specici,    cl   c  convcr^o :  el  ideo 

igilur  eadcm  rfii;ilit;is  esl  in   lcrli;i   Specie,  a'quivoce    sumplum,    poU»Hl    do    codcm 

elin.secuwla.  aftirmari,   cl  ncgari    :  quo<I  palcl  excm- 

Itcm,  a  nalurali  fiotcnlia  pugnandi,    vd  plariler  inaliis,  quia  aliquis              <  ae. 

currenrli,  rlicitiir  ;ilirfiiis  f)iigil,  velcursor,  cundum    nalura'          ''M/ifi//i,  pv>;    !fs-c 

etcti;im  ;ib;irtecurrendi  rlicitur  t;ilis  :  .sed  a  ipgfr,  .secunrluui  /1;    tmn. 

div(M'sisqii;ilit;itibus  noii  rlicilur  rlciioniina-  Ad  lerliam  dicendum,  quod  /Itfnra  csldo 

tiviMrlcm  rfu;ilc  ;  igiliir  (fit:ilit:iles   stvun-  numero  .siMisibilium  communiuiu,  el  ijla 

(he  S|)('cici,  el  f)rini;»'  noii  rlifferunt.  siii,t  n.  r  s.«  s.  ^iNitrt;  1    h.mi  i  .in. h    mi^tuiiI 

llcm  ligur:i,  rfu;c  fMiiiilur  in  (fiiarta   Sf)c-  1                                                                •   >li- 

cie,  cst  piM"  se  .sensibilis,  .secunrlum  .Xri-^t'  uil    modum   inv                             .•» 

U'l(Mn  in  '2.  rlc  .\iiima  ;  igilur  infcrt  \)n>  .onsibili  pn>pri«».  qn 

nem  .scnsui.  et  .sic  passibilis  (fualit;is  :   igi-  ferl  pa                       ■-,  «»l«f.  in  lortia  Kperio 

'"•.♦''•  lur  (fu;irla  vSi)ecies,  el  liM-lia  iiun  differunt.  sunl  sola  >                                                            '" 

quait-      Ad  h;ec  i)otesl  dici,  quod  differunl  Spc-  Hoc  sccundo  111                                        ;o    c 


510  SUPER  PI{/EDIGAMENTA 

modo  salvari  ordo  Spcciorum,  quia  Prima     sont.  ad  minus   proprioc   Primai  Speciei 
spccies    esl  comniunissima.    Qua^cumque 


enim  qualilas,  non  habens  aliquam  diffe- 
renliam  alicujus  aliarum  spccierum,  po- 
lesl  poni  in  hac  Prima  specie.  Post  hanc, 
Secunda  prior  esl  aliis  :  quia  consequilur 
naluram  rei,  lanquam  suam  causam  :  et 
Terlia  post  hanc,  quamvis  de  ejus  ralio- 
ne  non    sit  inesse  a  nalura  ;  communis 


Ad    argumenta  scxlce  quacstionis,    quse       19. 

,.  o        ■  Ad  ar 

sunt  contra  ordmem  Specierum.  meni 


Ad  primum  dicendum,  quod  Species  ?"^''*'' 
qualitatis  non  ordinantur  secundum  hoc, 
quod  est  immediatius  consequi  Quantita- 
tem,  vel  Substanliam  ;  sed  secundum  alias 
rationes  pra^dictas,  scilicet  secundum  ma- 
jorem  communitatem  in  genere  Qualitatis, 


tamen  disponit  subjeclumin  profundo,   et     etsecundumnaturaliterinesse,etdisponere 

in  superticie.  Quarta  est  ultima,  per  priva- 

lionem  omnium  istarum,  nec  enim  cst  com- 

munior  in  genere  Qualitatis  cseteris  specie- 

bus,  idest,  plures  species  Qualitatis  conti- 

nens,  licet  forle  pluribus  subjectis  insit  ; 

nec  est  innatum,  quia  figura  potest  variari 

circa  subjectum,  nulla  facta  variatione  in 


in  suporficie,  et  profundo,  et  eorum  oppo- 
siia  :  et  secundum  omnes  has  conditiones 
debetQuarta  species  esse  postrema. 

Ad  secundum  dico,  quod  illa  species, 
quse  est  communior  in  genere  Qualitatis, 
idest,  minus  addens  super  rationem  quali- 
tatis      absolute,    licet  non  sit  a  natura. 


nalura  ;  nec  est  dispositio  in  profundo,  sed     debet  poni  prior  species  altera,  quse  non 
tantum  exterior,  ideo  rationabiliter  ponitur     est  ita  communis. 


postrema.  Secundum  hanc  viam  dicendum, 
quod  convenienter  distinguuntur  Species 
qualitatis,  non  prima3  forle,  quia  sunt  tan- 
tum  dn-ce,  sed  proximse  primis,  et  hoc  in- 
telligendo  per  islas  differentias  illas  quali- 
tates,  quarum  istse  sunt  propri8e,licet  acci- 
dentales. 


Ad  teriium  dico,  quod  qualitates  Tertiae 
speciei,  non  sunt  tantumqualitaleselemen- 
torum,  sedomnes  qualitates,  quse  sunt  per 
se  immutative  sensus,  quarum  qusedam 
sunt  elementorum,  et  non  insunt  anatura. 
Unde  ex  prioritate  quantitatum  elementa- 
rium,  vel  ex  inhaerentia    naturali  earum 


Secundum  hoc  patet  ad  secundam  ratio-     in  elementis,  non  potest  concludi  generalis 


menla 
quwsl.   30 


nem  primoe  quaeslionis. 

Ad  primum  videtur  dicendum  ,  sicut 
Adargu-  dictum  est  prius. 

Ad  tertium  dicendum  est  quod  nulla 
qualitas  eadem,  est  in  una  specie,  et  in 
alia  :  nec  eliam  aliquse  differentia3  duarum 
specierum  dicuntur  de  eadem  qualitate. 
Cum  arguitur,  quod  eadem  qualitas  potest 
infsrre  passionem  sensui,  et  esse  facililer 


prioriLas  omnium  qualitatum  Tertise  spe» 
ciei  ad  alias,  quod  oportet  medium  suffi- 
ciens  esse,  ad  concludendum  idem  esse  ra- 
tionem  communem  omnium  qualitatum 
Tertite  speciei. 

Ad  quartum  dico,  quod  qualitates  Pri- 
mse  speciei,  licet  nonprimo  insintsubslnn- 
tiae,  sed  aliae  prsecedant  eas,  tamen  hcec 
species  communior  est  cseteris,  minus  su- 


mobile,  el  dilficuller:  dico  quod  facililer  mo-  peraddens  Qualitati,  et  forte  plures  species 

bile,  et  difficulter,  non  sunt  differentia?  pro-  inferiores  continens. 

pria3Prima3speciei,nec  essentiales,necacci-  Ad  quintum  patet  per  hoc  ,  quod   li- 

dentales,  nisi  determinenturadqualitales,  cet  illa  qualilas,  quoe  dicitur  iialuralis  po- 

quae  non  haljenlaliquamdifferentiam  alle-  tenlia,   immediatius  consequatur  formam 

rius  speciei,  cujusmodi  prius  dictse   sunt  substantialem,  quam  illa  qucedicitur  Aa&i- 

qualitales  Prima3  Speciei  esse  :  possunt  au-  tus^  non  tamen  est  ita  communis,   sicut 


tem  illa3  differenlijc  facHiler  mobile,  vel 
difficulter,  inesse  alicui  qualitati  habenti 
aliam  differcntiam  alterius  Speciei  ;  sed 
ex  hoc  non  sequitur,  illam  qualitatem  esse 
in  Prima  Spccie.  nisi  illa)    differentise  es- 


illa,  et  ideo  non  debet  poni  prior  species. 

Ad  aliam  qusestionem  potest  dici,  quod 
non  enumerantur  hic  omnes  species  Qua- 
litalis,  sicut  et  Aristoteles  dicit  in  liltera  : 
sed  species  m'igis  famosse,   quia  nec  islge 


prm 


4 


QU.^ESTIO  XXXVI 


517 


sunt  primx'  Sf^ecie.s,  noc  forb'  (luui  divirlunl 
idom  Gonus  primo,  ol  alix'duj;  aliud  Ge- 
iius.  Susliiiondo  lamoii  quod  sutUfientor 
eiiurueraiitur.potosl  rospoiidori  ad  raliouos. 

Ad  primaiii  potost  dici,  (juod  polcntin 
aniina;  (;sl  .Socuuda  spocies  Qualilatis,  lo- 
qu(,'iido  do  (|ualilale,  cui  attrijjuitur  illa  ra- 
lio,  secuiidum  ({\uA  (?st  principium  ope- 
raudi. 

Ad  piimam  pioijaliouom  iu  coiilrarium, 
dico,  quod  nou  lanlum  polmlia,  qiia)  ost  in 
secunda  specie,  est  t:intum  ad  facililer 
agondum,  sed  ot  illa,  qux»  ost  ad  agondum 
absolulo,  dumiiKjdo  sit  innata. 

.\d  aliam  rationomdici  [lotosl,  qu(jd  ira, 
elc,  (lcnwntia,  el  hujusmodi,  sunt  in  Prima 
specio,  el  forte  omnos  qualitalos  anima*. 
(^um  videlur  quod  ista  enumoraiitur  in 
lertia  specio,  dico,  ([woiX  puanio,  el  passibi- 
lis  qiialitas  sumpta  pra-cisc,  ditforiinl  pe- 
nes  lias  difforontias  accidontalos,  facilitcr 
mohilc,v\  dif/iciiltcr,  i)oncs  quas  eliain  dif 
forunl  halfittis^  ct  dispositio  :  el  idoo  qua; 
sunl  in  I'rima  specio,  po^sunl  numcrari  in 
Terli:i,  quia  participant  illam  diJTeionliam, 
qu£E  non  esl  propria 'IVrtiio  ;  .'•icut  e  con- 
ver.so  in  I'riiua  spocie  enumoranlur  calor, 
et  frigiis,  qua;  lamon  verc  sunt  in  Torlia 
specie,  ut  per  lianc  luutuam  onunioralio- 
nom  Spcciorum  insinuot  Aristolelos  hasdif- 
foronlias  faciliter  inohilc  el  ilif/icultcr,  non 
lanluiu  iion  c.sso  es.senlialos,  sod  noc  es.se 
pro[)rias  alteri  aliarum  Sp(,'ciorum,  sod  ac 
cidonlalitor  dislinguore  passioncm  a  jiassi- 
biliquatitalc,  ot  Uisjiosilioncm  i\h/iabitu. 

Ad  torliuiu  dico,  quod  d:cur  et  puic/wi 
tttdo,  lo^iuindo  de  [)ulcliriludinecorporali, 
qmu  cstconveniens  moiiihroruiu  disposilio, 
sunt  iii  (^)uarla  specio  (^)ualilalis. 

(!um  arguilur  conlra  lioc,  ([uia([u;ililalos 
OuarUv;  s[)ociei  n()nsu.sci[)iunl  magis,  olmi- 
nus,  cl  JKUC  suscipiunl  ;  dico,  quodnon  ab 
omnibus  ([ualitatibus  (Juarla;  spcciei,  ne- 
gat  Aristololos  susci[)ere  magis,  el  minus, 
sed  a  ([uibusdam  :  sullicil  enim  h(H;  nd 
pro[)ositum  suum,  ([uod  osl,  hanc  proprie 
tatom  suscijicrc  magis,  cl  minus,  non  iness» 
omni  (^)ualitali :  illisaulom  in(Juarla  spccie, 


n(in  inesl,  qua;sunt  qualilales  M:i  .  u- 
corum,  quia  illx>  sunl  priures  molu.  el 
magis  et  minus  iion  habenl  fieri,   nisi  ubi 

est  motus. 

liarum  veroel  tpitsum,  el  asperum,  etlene  pu- 
taLtmtur  qualitatem  significare  :  sed  aliena 
/j.rc  putantur  rsie  a  divisinne  quce  circaqua- 
titalem  esl,  clc  Cap.  eo-J. 

Notaiidum,  quod  rarum,i:i  den»um,a»pe-  i\ 
rum,  el  lene,  luio  qkkIo  signiticanl  exlen- 
sionem  parlium  quanlilalivarum,  el  sic 
idciu  corpus  compro.ssum,  el  non  conipres- 
sum,  polesl  esse  rarum,  el  densuni,  ul  pa- 
lot  do  lana,  et  s[M)ngia.  Alio  ukxIo  signifi- 
cant  e.xtensionom  [^artium  matori:e,  prout 
rarum  dicilur,  quod  muilum  habcl  de  for- 
ma,  et  parum  de  maleria  ;  el  densum  o 
convorso.  Primo  modo  luec  forlesignificanl 
[X)siti(jnem,  quia  dicunt  ordinem  parlium 
in  loto,  et  in  loco  :  secundo  modo,  forle  si- 
gniticant  qualilales.  El  sic  p:ilel  soluUu 
conlrovei'sia;,qua;  esl  de  istis  inler  Arislole- 
lem  hic,  ot  in  1.  Physicorum,  capdeVacuo 
el  .\uclorem  se.\  I*rincipiorum,  quomodo. 
scilicct  sunl  qualilalcs,  et  quomodo  poei- 
liones. 

Quutia  sunt,  qiias  secutulum  /icec  denomiHaiivt 
dicuntur,  vel  ipioinodoiibet  aliter  ab  hit,  etc. 
Cap.  eod. 

(jira  notiricationom  (^^unlium,  videlur, 
quod  in  notilicatione(^>uaIilatis  sitcirculus: 
primo  eniiu  dicilur,  quod  QualHas  esl  te- 
cun  fum  fjuam  ipialcs  «•.«.«'•  dirin.ur,  vl  se- 
cundo,V///;/'<i  di^unluri^  /i- 

cunlur  a  qualilaltbus.  el  sic  muUio  ulruni- 
quo  porallerum  noliticalur.  Sctl  forle  pri- 
ma  notiticalio  e.st  pernobi.s  notius.  MH*iinda 
por  notius  siinplicitor,  neulra  (.imonnotitl* 
catio  est  dotinilio. 

NoUinduin  oliain,  qutMl   Ari 
qualia    dici  denoininalive  a  qu.i  19, 

nisi  ubi  vel  non  sunt  noinin.i  :  1  «|ua- 

lilalibus,   ul  csl  do 

;  vel  ubi  noiuia;  a 

iii>.  non  suinuntur  *i 
iii.ualivu,  ut  a  (•i/'/H/^,    ii.tni.t  .itx^  ..->  «ifi- 


<^aa.ii'<4-U 


r)is 


SUPEU  PH/EDIC.\MENTA 


subjcclum  plus  parlicipat  formani,  quam 
aliud. 

Contra  lioc,  a  magis,  et  minus,  potest 
aliquid  mutari,-per  Aristotelem  5.  Physic. 
sed  nuUa  mutatio  est  ab  eodem  spccie,  in 
idem  spccic  :  igitur  magis,  el  minus  non 
sunt  in  qualitate  ojusdem  speciei,  el  non 
sunt  nisi  in  forma  ejusdem  speciei ;  quia 
non  est  comparatio  nisi  secundum  aliquam 
formam  eamdem  specie,  secundum  Aristo- 
lelem  in  7.  Physicorum  cont.  24.  et  inde  ; 
igitur  absolute  in  Qualitate  non  sunt  ma- 
gis,  et  minus. 

Item,  hoc  modo  videtur  esse  conceden- 
dum,  quod  Quantitas  suscipit  magis,  et 
minus,  quia   secundum  esse  ejus  in  sub- 


(huxiis,  ubi  lauKMi  istud  (/iialc,  ab  alia  qua- 
litate  dirocle  sumilur. 

Ex  quo  patcl.quod  denominativa  in  nul- 
lo  pertincnte  ad  significatum  dobcntdiffor- 
re  a  suis  pi-incipalibus,  scd  tantummodo 
in  niodo  signiticandi,  ct  in  tine  vocis. 

Infst  vern  cnnlrnridas  sccimduni  (luod  rjualc 
cst,    clc.  C.n\).  cod. 

2;i.  .luxta  primam  proprietalcm,  qu.T  est  re- 

cipcro  contraria,  notandum,  quod  qualila- 
tibus  mcdiis  inter  contraria  est  unum  cx- 
Ireiuuin  conlrarium,  contrarietate  tran- 
sumptive  dicta,  qua;  est  differentia  secun- 
dum  speciem,  ct  consimiliter  contrarietate 
proprie  dicta,  sed  diminuta.  Tum  quia  ali- 
ter  non  posset  esse  motus  ab  extremo  in  jecto  naturali,  potest  esse  perfectum,  et 
medium,  vel  e  convcrso,  cujus  oppositum  imperfcctum,  licet  non  secundum  suam  es- 
liabetur  ab  Arislotelo  in  5.  Physic.  text.  sentiam  :  et  eodem  modo  ponitur  de  Quali- 
com.  G.  et  9.  Tum  quia  medium  aliquid  tate  :  ergo  ambo  consimiliter  suscipiunt 
participat  ulriusque  extremi,  et  ita  utrique  magis,  et  minus  :  et  hsec  proprietas  negan- 
extremo  contrariatur  incomplete,  pro  eo  da  est  a  Quantitate,  secundum  Aristotelem, 
quod  habet  in  se  de  reliquo  :  sed  nihil  est  cap.  de  Quantitate,  prius  igitur  a  Quali- 
eis  contrarium  contrarietate  completa,   et     tate. 

proprie  dicla  ;  quia  eodem  modo  contraria-  Item,  si  simpliciler  sequitur  simpliciter, 
tur  utrumque  extremum  medio  :  et  non  et  mag's  sequitur  77iagis, -per  Arisioielem  2. 
possunt  contrariari  duo  eidem,  contrarie-     Top.  c.  29.  sed  ad  album  sequitur,  quod 

sit  albedine  album  :  igitur  ad  magis  album 
sequitur,  quod  sit  magis  albedine  album  : 
igitur  si  forma  in  subjecto  suscipit  magis, 
et  minus,  et  in  se  suscipit  magis,  et  minus. 
Item,  omne   magis,  secundum  aliquara 


24. 

Essenlia 

qualitatis 

/lon  auaci- 

pit    magis 

et  minus. 


tate  completa,  et  perfecta,  secundum  quod 
dicitur  10  iMotaphysic?e,  text.  com.  14. 

Svscipit  aiilem  qualilas  magis,  et  minus,  ctc. 
Juxta  secundam  proprietatem,  quse  est 


suscipere  inagis  el  minus,  notandum,  quod     formam,  est  per  se  relativum  ad  minus,se- 


essentia  qualitatis,  quce  significatur  in  abs- 
tracto,  non  suscipit  magis,  et  minus,  se- 
cundum  quod  dicitur  in  littera,  quod;?<s- 
titia  non  dicitur  magis  justitia,  nec  Gram- 
matica,  magis  Grammatica  :  et  hoc,  quia 
essentia  qualitatis,  sicut  ct  cujuslibet  for- 


cundum  eamdem.  formam  :  igitur  forma 
secundum  quam  istoe  referuntur,  est  per 
se  relatio  :  igitur  secundum  nullam  quali- 
tatem  dicuntur  per  se  magis,  et  minus. 
Consequentia3  patent,  quia  relativum  non 
dicitur  per  se,  nisi  a  relatione,    et  quia 


mae,  est  indivisibilis,  per  AucLorem   sex  nulla  qualitas  est  per  se  relatio. 
Principiorum,  in  principio  :  et  indivisibile         Item,  albius,  et  minus  album,  sunt  rela- 

non  suscipit  magi.s,  et  minus  :  sed  deno-  tiva  suppositionis,  et  superpositionis;  quia 

minative  dicta  a  quibusdam  qualitatibus  non  sequiparantiae,  ut  manifestum  est  :  sed 

suis  suscipiunt  magis,  et  minus  :  unde  ali-  relativa  superpositionis,    et  suppositionis 

quis  dicitur  jMS//or,  vel  grammaticior  al-  differunt  specie,  quia  sunt  opposita  ;  ergo 

tero  :  ut  dicitur  in  Iitlera,et  ita  ipsa  forma,  nulla  qualitas  eadem  specie  suscipitmagis, 

informando  subjectum  suscipit  magis,  et  et  minus,  nec  diversa  specie,  ut  probal  pri- 

minus,  licet  non  in  essentia;  quia  unum  ma  ratio;  igitur,  etc. 


23. 


or.ESTio  xxwi 


.if> 


jt; 


lt<'iii  pnjlxj,  quofl  si  Qu.'jiilas  suscipiut 
magis,  ol  rniiius  aliquo  niodo,  quod  susci- 
piat  sfounduiii  essoiiliani  :  si  eiiirn  sus<m- 
pial  inagis,  el  ininus,  socuri<lum  esso  ejus 
in  sul)j*!cto,  vol  securidum  quodcuinquo 
aliud,  sit  illud  A  :  aut  igitur  A  est  do  cjus 
essoiitia,  vel  non ;  si  sic,  ct  A  osl  ali(iuid 
esseiili;t;  ojus;  igilur  socundum  csseiitiaiii 
suain  suscipil  niagis,  et  minus  ;  si  non,  ol 
A  suscipict  magis,  ol  minus,  quia  alilor 
iioii  possel  Qualitas  secundum  ipsuin  sus- 
ciporo  mau:is,  el  minus;  aut  crgo  A  susci- 
pil  iiia^'is,  ct  miiius  secundum  cssenliam, 
el  haljolur  piopositum ;  quia  [lari  ratioiie 
primum  suscipit  inagis,  et  miiius  socun- 
dum  cssoiitiam,  qiiia  quantum  ad  luoc, 
idoni  judicium  vidotur  osso  de  omni  forma 
accidoiitali  :  si  A  susci()ial  magis,  ot  minus 
secundum  aliquid  aliud  a  sua  ossontia,  sil 
illud  H,  ot  sic  procodoiido,  vel  iiifiiiila' 
erunt  formro  accid<'iilalos,  fiuarum  una 
suscipit  magis,  ct  miiius  socuiidum  aliaiii, 
vol  stahitur  ad  ali(|uain  forniam  accidoiila- 
lcm,  (luio  suscipit  magis,  ol  minus  secun- 
dum  ossonliam  :  i^'ilur  [jari  ratioiio  vide- 
liir  staiidum  iii  i>rinio,  ({uia  idom  julicium 
esl  iii  omnibus. 

Si  coiicedalur  proptor  lias,  qiiod  (Jualitas 
specioi  socuiidum  essonliam  suscii)it  lua^ns, 
ol  iniiius,  quia  subjcctum  ali(iuod  socuii- 
dum  porfoctiorcm  graduiii  participal  eain- 
doiii  essoiitiam  spocie,  et  aliud  sulijoctum 
secimdum  iniiius  porfoclum  gradum. 

C.oiitra,  aul  islc  ^'radus,  ol  illo  suiit  iii- 
Ir.i  ossoiiliam,  ;iut  iiou  ;  si  sic,  vX  isto  gra- 
dus  ost  divorsus  ab  illo,  igilur  lia-c  ossen- 
li;i  divorsji  ;il)  ill;i,  pcr  ;ili(iuid.  quo'!  osl 
iiitni  («ssoiiliam  ;  ii;ilur  iii;i,L,'is  dilTort  ;i  mi- 
mis  spccic.  Ila-c  ultiiiwi  coii.seijuonlia  p;itcl. 
tuni  (|ui;i  (iiuiiis  divorsiliis  o.s.soiiti;ilis  di- 
versilic;it  spcciom.  luiu  (iui;i  os.siMilia  priiuo 
08l  .Spoci(M,  iion  liidividui  :  ali(Hiuin  liidi- 
viduum  pos.sot  li;il)on»  dcliiiilioiiom  sikhm:i- 
liorom  dcliiiilioiio  Spcciei ;  igilur  dilTcron- 
li;i  iii  ossoiitia  non  esl  sola  dilTort*nli;i  nu- 
m(>ro,  sod  spoci(». 

S<'x  iMlioiiuiu  posilarum  conlr.i  pi-oprio- 
latom,  si  secuiida,  ot  lerlia,  ol  sexla  conce- 


.'I  i 

.     .cul 

!  ila  su- 

'•l  mi- 


danlur;  quia  iinprobant  iiuit  pn 

ab.s^jlute,  m-d  falsum  m<xiurn  iii 

cam,  lunc   intolligirndum  osl,  <] 

siinilitudo  est  n.'lalio  propric.  '■; 

por  ossenliam  quaiilalis;  ita  i. 

nus  :  fundamonlurn  auloni  mayis,  esl  cs- 

.sontia  specioi  sub  perfeci.<j  gradu,  qui  gra- 

dus  osl  aliqiiid  abs^jlutum  dc  genorc  Qua- 

lilatis,  liccl  ipsum  coiLsofiualur  respeclus 

magis,  ad  alium   imporfectum,  in  eadem 

spccie,  quora  coiLscquitur  relotio  minus. 

ouaiido  igitur  .idducuntur  Ari>  ,  el  ^<»"<>rf» 

^  qualilai 

Hoclius  in  conlrarium,  qu(xl  ju$utia  iHjn    naetpit 

dicitur  magis,  et  minus  alia  justitia,  sed   "mjil^' 

aliquis  dicilur  justior  altcrfj.inten         "  iin 

0.4,  (iiKjd  o.s.sontia  spocici  in  .se  con^iacrala, 

abstraliondo  a  supposilis,  non  haU-l  in  sc 

magi.s,  el  niinus  ;  quia  ipsa  sic  coii.siderala 

cst  iiidifr(M'ciis  ad  oinnom  gradum  ;  sed  ip- 

sa  iii  uno  supposilo,  c.>.t  pcrfeclior  .scip«a  in 

aiio  supposito,  ot  ut  cst  in  supp<»silo,  .sic 

deiiominat  sulijectum,  quia  por  .st^  supixisi- 

liiiu  ejus  non  est  subjeclum,  sed  qualilas 

iii  hoc  subjocto  :  non  igitur.  yM.H7///V/,  abs- 

Iracte  iiilelli}.5(Mi<Io,  av&juslum,  id  esl,  hsec 

jKxtiiid,  ut  doiiominal  isluil  subjcclum,  esl 

m;ijor  ali;i. 

Ad  i^rimum  argumciitum  de  motu  rea-       S. 

poiidoo,  quod  intor  duo  supp)sila  ejusdem  r,;,„rt7 

spccici,  potcst  essc  molus  per  se,  non  in- 

(iu;iiilum  cjusdcm  spociei,  stHl  inquanluro 

aliqiio  modo  opi)osila  :  ol  imr  opposiliu  in 

proposilo  non  ost  p«'r  relationes  tantum; 

(luia  molus  non  esl  pi>r  so  ad  rv'  '         n, 

sivundum   Aristolclem  r».   I»Uysi<ui.  v-xL 

com.   10.  scd  ost  per  aliquos  gradus  alMO- 

lulos  in  litK*,  ot  iii  illo,  i|ui  sunl  »!■•  •••  ''«re 

oualilatis,    qui    opix)nunlur.    i'        m 

uiius  iialH't  ralionom  iwv^Ui  fi  .tIIc- 

rius.  NiH'  lamon  isla  relalio  m«  isa 

molus,  sicul  ne«*  relnlio  miHH*,  tkni  illud 

qmvl  suU^sl,  sicul  fusrHin  r«l  oxlr»'mMm 

iiiDtus.  non  fusrum   in(|uniitum 

scd  iiii|u;uilum  oxlrtMUum  n  q 

tormino  .'id  ijuom  :  el  nun  u|> 

nliqua  ralttin'.  \\' 

tio  t»st  voni.  pruul  >H>iHiiHtHm 

siH^undo  inudo  per  ie  ,  uon  \*\ 


ir 
nisi 

\d 


520 


SUPEIl  PRyEDICAMENTA 


30. 
Dubium. 


quaiium  el  quinlum  do  r('Ialionil)us,paleL. 

Quarlum  eliam  argumenlum  polesl  fieri 
de  Lerlia  proprieLale  QualiLalis  eodem  mo- 
do,  sicul  liic  :  unde  concodendum  esl  lan- 
lum,  quod  magis  referLur  ad  minus,  lo- 
quendo  de  islis  formis,  non  de  illis  quoe 
subsunl  :  ergo  formir  secundum  quas  di- 
cunLur  magis,  el  minus,  sunt  relationes, 
verum  est  secundum  quas  per  se  primo 
modo,  non  secundo. 

Simililer  ad  quinLum,  isla;  relaLiones 
majoritas  inlenlionis,  el  minorilas  remis- 
sionis,  qua3  sunt  propria  QualiLaLis,  oppo- 
nunLur  specie ;  sed  non  fundamenta,  sicut 
simile,  et  disssimile  fundantur  in  eadem 
qualitate  specie.  Confirmatur  totum  Iioc, 
quia  tola  perfectio  absoluta,  in  magis  albo, 
scilicet  quicumque  gradus  albedinis  in  ip- 
so,  potest  remanere  destructo  respectu  ma- 
gis  :  posilo  quod  non  sit  aliud  minus,  ad 
quod  posset  dici,  sicut  tota  albedo  est  in 
subjecto,  qu?e  prius  fuil,  licet  nuUum  di- 
catur  simile  secundum  eam,  sicut  prius  di- 
cebalur  :  unde  ista  proprietas  debet  intel- 
ligi  incsse  qualitali  secundum  aptitudinem. 

Sed  de  quinto  argumento,  numquid  al- 
biiis  est  in  genere  Uelationis?  Videtur  quod 
non,  quia  tunc  albius  non  significaret  idem 
quod  album.  Ilem,  magis  videtur  esse  mo- 
dus  significandi  in  albiore.  Item,  quid  ter- 
minaret  motum  per  se  in  eadem  specie,  a 
minori  in  magis. 

Contra,  aliquid  esL  albius,  cum  prius 
non  fuit,  per  solam  mutationem  in  alio  : 
ergo  dicit  relationem  tanlum.  Item  magis 
alhum  dicit  formaliter  relationem,  tamen 
fundaLam  in  hoc ;  ergo  albius. 

Ile.^pondeo,  significaL  cssentiam  sub  tali 
gradu  qualitatis  :  unde  est  quasi  species 
albi,  quod  esL  indifferens  ad  omnem  gra- 
dum  relalionis,  nec  esL  de  significato,  nec 
forte  de  modo  significandi  nominis  ;  si  ta- 
men  gradus  ponitur  de  significato,  tunc 
relatio  potest  consequi  esse  de  modo  signi- 
ficandi  :  qujjere  responsionem  ad  argu- 
menla. 


Siiniiia  aulem,  et   dissiinilia  secundum   solas 
dicuntur  rjuulitafes,  elc.  Cap.  eod. 

De  lertia  proprietate  Qualitatis,  quae  est,  31. 
quod  secundum  eam  dicitur  aliquid  simile, 
vel  dissimile,  notandum,  quod  simile,  et 
dissimile,  licet  sint  propria  generi  QualiLa- 
Lis,  sunL  tamen  uL  species  in  genere  Rela- 
lionis,  hoc  est,  ut  denominative  dicta  a 
speciebus  relalionis,  quia  simllituJo  est 
per  se  relatio,  et  simile  per  se  relativum, 
sic  intelligendum  est  de  propriis  aliorum 
Generum,  qua3  non  sunt  in  ilio  genere,  ut 
Species, 

Consimiliter  sunt  intelligenda  secundum 
aptitudinem,  licct  enim  aliquid  secundum 
aliquam  qualitatem  quam  habet,  non  dica- 
tur  simile,  si  nihil  aliud  quam  eamdem 
qualitatem  habeat,  non  eo  minus  convenit 
hsec  proprietas  illi  qualilati,  quia  secun- 
dum  illam  qualitatem  aliquid  natum  est 
dici  simile  alteri. 

Recipit  autem  facere,  etpati  contrarietatem, 
et  magis  et  minus.  Cap.  de  facere,  et  pati, 
etc. 

Notandum,   quod  recipere  contraria,  et       39, 
maqis,   el  minus,  non  insunt  Actioni,   et  ^'^'■^9'  "^ 

•^  Fassto  spi 

Passioni,  nisi  ratione  terminorum  ad  quos,  cificantui 

...  T^       •  •  •    a    termin 

cum  tam  Actio,  quam  Passio  speciem  acci-  ad  quem. 
piat  a  termino  ad  quem,  secundum  quod 
habetur  in  5.  Physic.  cont.  4.  et  inde.  Ab 
eo  etiam  accipiet  contrarietatem,  et  simili- 
ter  magis,  et  minus. 

Notandum,  quod  de  islis  duobus,  et  de 
aliis  quatuor  subsequentibus,  breviter  per- 
Iransit  Aristoteles,  vel  quia  Species  eorum 
in  quas  essent  dividenda,  secundum  quod 
sunt  Genera,  non  sunt  nolse,  nec  passiones 
eorum,  quoe  insunt  eis  secundum  quod 
considerantur  a  ratione.  De  his  autera  pas- 
sionibus,  quse  insunt  eis  secundum  esse 
naturale  eorum,  plenius  determinatur  in 
libris  Naturalibus,  et  Metaphysic.  de  Ac- 
tione,  et  Passione  in  3.  Physic.  et  in  libro 
de  Generatione  :  de  Quando,  et  Ubi  in  4. 
Physicorum.  In  hoc  enim  quod  determina- 
lur  ibi  de  loco,  et  tempore ;   innotescunt 


Qi:.€STI().  XXXVII  KT  XXWIII 


531 


1. 


propricUjlfts  loci,  ol  lemp(jri.s,  (]c  1'osilione, 
ol  llahilu  uliquaiilulurn  5.  Mrlapliy.sic.conl. 
8.  et  inde,  et  ita  detoriniuatio  hic  liabita  de 
islis,  sutliciens  est  quanlum  ad  Logiryiiu, 
elc. 


Quotirs  (luleiH  n/tponi   xulft,  (iiiemluin   ett,  etc. 
C;.ij).  <Jc    nppositis. 

QU/ESTK)  XXXVIF 

Aii  o/>jJosiliu  sit  acciUcns  realc,  vcl 
intentionale 

Boel.  Simplic.  Philo|>on.  Itoi'  lnco.  l)  Thom.  opvsc. 
'SJ.  et  d.  ;■).  (/.  I.  (irt.  1.  cl  trait.  di'  Inter/irrtat. 
Soncm.  8.  .l/c/.  q.  18.  Joan.  Paris.  in  l'ustprivili- 
cam.  q.  1.  Ix)vanien.s»'a  liir.  Ant.  Amlr.  hic  (/.  1. 
Coninilir.  in  ca/i.  de  o/ipos.  i/.  unir.  art.  "2.  Ja- 
vell.  lU.  .Met.  i/.  II.  Cajet.  et  Sotu.'»  1«  hoc  cap. 
Masnis  tbid,  Rodrig.  in  hanc  q.  iJoctor.  art.  'i. 


Arijninen-  Quod  rcalc  vidclur ;  (juia  Metapliysicac 
esl  lanlum  considerare  ens  reale,  et  acci- 
dontia  roalia  entis  :  accidonlia  enini  onlis, 
ut  consideranlur  a  ralione,  pertinont  ad 
consideralioncni  Logici  :  sed  Molapliysicus 
considorat  oppositioncm,  utpateto.  Mcla- 
physic.  cap.  non  habontc  conte.xtum,  igitur 
oppositio  est  passio  roalis. 

Iloni,  opposilio  esl  :ipocies  differonlia;,  et 
dilToronlia  divorsilatis;  et  divorsitas  esl 
passio  realis;orgo  oppositio,  qua  gcnus, 
non  ost  verius  ons  suis  s{)ociobu.s. 

lloni,  ojjpositio  o.sst't  non  o.\isti'nlc  intol- 
h'clu  ;  igilur  non  ost  accidens  inlonlionalc 
.\ntocodens  [lalcl  inductivo,  o.ssolcniin  inu- 
tua  actio  iiilcr  calidum,  ot  frigidum.ol  mo- 
tus  intor  illa,  non  c.\i.stontc  intolNvlu  ;  igi- 
tur  ot  contrariotas. 

Similitcr  essotali(iuis  pator,  ot  ali^juis  ti- 
lius,  non  oxistonto  intolloctu,  quia  gonuis- 
.sc,  ol  gcnituiu  ossc,  non  dopondont  ab  in- 
lolloclu  :  igitur  ct  iclalivo  opposil;i. 

Simililor  os.set  carcntia  habitus  in  apto 
nalo  habcro  habitum  :  igilur  ct  privalivo 
ojiposila. 

Similitor  el  contradiclio  ;  quin  illa  .scqui- 
tur  ad  quamcuiu({uc  ()p[)osilioncm  :   igitur 
illa  [)atcsl  cs.se  sinc  intclleclu,  quacunKiue 
,    -•        alia  sic  manontc. 

''UHO-      Ad  op[)o-iiluin,  accidtMis  non  habol  vcrius 


essc,  quam  suum  subje<:lum,  m^  oppoKi- 
tiones  fundantur  in  inlentionibu.s,  ul  in 
.Hubjecto  :  igilur  non  sunl  realiu,  sed  tan- 
tum  intenlionalia.  Minor  patel  induclive. 
Ueferunlur  enini  Species,  el  Genoii  ad  in- 
vicem,  contradicunl  yenus,  et  non  ffenus,  el 
sic  de  aliis  op[)oHilii). 

Itein,  in  .solis  accidenlibus  intenlionali- 
bus  possibile  esl  aliquid  praxlicari  de 
seipso  denominalive,  sed  Uoc  possibile  esl 
in  oppositionibus  :  igilur,  elc.  Probalioma- 
joris  :  Pnodicatio  dcnominaliva  de  aliquo, 
ost  prccdicalio  accidentis  de  subjeclo :  sed 
nulluin  accidens,  nisi  intenlionale,  p«>('>' 
esse  in  ali({uo  sui,  ut  in  subjeclo.  I*robai..> 
minoris,  omnis  divisio  e.U  inler  oppo^iita  ; 
sed  ojjposilo  dividitur  in  Cimtrarielatem, 
ojjpositionein  pricalivam,  el  hujusinodi  : 
igilur  luei-  o[)[)onunlur;  ergo  el  oppojilio- 
nes  opponunlur. 

Itcin,  nihil  rcale  invenitur  in  omnibus 
gcneralissimis;  .sed  opp(jsilio,  el  ejusspe- 
cios  invoniunlur  in  oinni  gcnere  :  igilur, 
olc.  Minor  [)atet;  quia  contradiclio  secun- 
duin  oamdcm  rationcin  invonilur  inler  ho- 
minem,  ol  non  hominem;  inter  album,  el 
non  album  ;  quia  socunduin  haiic  ralionem. 
cujus  non  osl  modium  .sccundum  .so. 

(^onsimilitor  videltir  do  contrariclale, 
qu:i'  iii  divcrsis  (lencribus  reporilur.secun- 
duin  hanc  rationom,  iiia.\ima  dislanlia  for- 
marum  ({u:u  iiala'  sunt  tieri  muluo  circa 
idciii. 


lliritttr  autem  olterw    -''     i'  c/i 
/iltrter,  aut  ut  tui  ..  aut  u. 

iiut  ut  /irivittio  rl  habittn,  aut  Mi  .tto, 

et  tieijat  o,  tlnp    coU. 


Or.ESTJOXWMII 

Utrum  dinxio  o/             tis  iw  kjpr  ^ftittor, 

sciticri,  n*lnlivnm  oppo  :rt- 

riain,    conlradiclorinm.   pr  n.   sil 
C')Mer«i>«-« 


l4.xt.  lo.  Ai-4av.  ,*    HH.  ^.  Xdir  X  AaL    Aa4r. 


522 


SnPEU  PH^DICAMENTA 


/lic  q.  2.  Conimbr.  i»  cap.  ih  nppo:ti( .  orlic.  2. 
Ciirsus  Cannol.  uhi  supra.  Avei>a  q.  22  Log. 
sect.  I.  Rodri^.  /;(  /kiiic  q.  Docl .  ail.  2 

1.  Vi(l(Miir  (jiuxl  11011 ;   ((uia  oinnis  divi.sio 

Arqiiiiieii-      ,  .,  „     ,.  ,.,      .,.    .  . 

ta  propar-  csl  por  opposila,  p(>r  Hoctiiim  lib.  Divisio- 

ie  neijati-  j^,,^j^  ]j.Tp(,  j^on  •  io'iUir,  olc.  Probalio  mino- 
ris ;  quia  lioec  divisio  est  inlor  oppositio- 
nes,  ol  nulla  oppositioopponitur.  Probatio, 
quia  si  sic,  igitur  opponitur  per  aliam  op- 
positionom,  ot  pari  rationo  illa  po.sset  esse 
divisa  contra  aliam  oppositionem  ;  et  sic 
erit  proccdere  in  infinitiim  in  oppositioni- 
bus ;  igitur  divisio  csL  insufficiens,  cum 
non  fiat  in  illas  onmes  oppositiones. 

Ilem,  ubi  unum  vidolur  sequi  ad  aliud, 
divisio  ost  insufficions  :  sod  contradictoria 
sequuntur  ad  omnia  alia  opposita  :  igitur, 
etc.  Minor  palet ;  quia  omnia  alia  opposita 
includunt  contradictorie  opposita. 

Item,  relalive  opposita  dicuntur  de  oo- 
dem  ;  igitur  non  sunt  opposita.Antecedens 
palet ;  quia  sicut  arguitur,  cap.  de  Quanti- 
tate,  hoc  csl  magnum  ad  hoc,  et  hoc  eslpat'- 
vum  ad  hoc ;  igitur  hoc  est  magnum,  et 
parvum:  igitur  si  ille  modus  arguendi  va- 
leat,  possunt  duo  relative  opposita  inferri 
absolute,  ex  seipsis  positisincomparatione 
ad  diversa,  intelligit  enim  Aristoteles  per 
magnum,  Q{ parmim  relative  opposita,  ut 
ibi  patet. 

Item,  privative  opposita  dicuntur  de  eo- 
dem  :  igitur  non  sunt  opposita.  ProbaLio 
antecedentis,quia  per  AristoLelem  in  2.Top. 
in  privative  oppositis  lenet  consequentia  in 
seipso  :  igitur  si  ad  visum  sequitur  sen- 
sus,  ad  ca3citatem  sequitur  insensibilitas  ; 
sed  sequitur  visus,  igitur  sensus  :  igi- 
tur  omnis  videns  est  sentiens,  quia  in 
abstractis  tenet  consequentia  per  sead  con- 
creta  ;  quia  sequitur,  si  surditas  est  insen- 
sibilitas,  igitur  surdus  est  insensibilis  ; 
igitur  si  idem  sit  videns,  et  surdus,  idem 
erit  sensibilis,  et  insensibilis,  et  privalive 
opposita  de  eodem.  IIoc  idem  patet  in  alio 
cxemplo;  quia  sequitur,  iste  est  similis 
huic  :  igitur  est  similis,  et  dissimilis  illi  : 
igiturest  dissimilis.  Patet  consequentia, 
quia  relativum  positum  respectu  cujuscum- 


quo,  infort  seipsum  simpliciter,  quia  nul- 
lus  terminus  distrahit  a  ratione  relativi 
siniplicilcr. 

Item,  contraria  dicuntur  de  eodem  :  igi- 
tur  non  sunL  opposita.  Antecedens  patet  : 
tum  quia  in  medio  dicto  per  participatio- 
nem  est  natura  utriusquc  exlremi,  aliter 
non  differret  a  mcdio  dicto  per  abnegatio- 
nem  :  etiam  aliter  nonessetmotus  ab  utro- 
que  extremo  in  medium,sicut  medium  dic- 
tum  pcr  participationem  denominatur  ab 
utroque  exLromo.  Tum,  quia  scutum  cujus 
medietas  cst  alba,et  medietas  nigra,est  colo- 
ratum  :  igitur  album,  vel  nigrum,  vel  me- 
dium.  Consequentia  patet,  per  AristoLelem 
2.  Top.  Quidquid  est  in  genere,  vel  deno- 
minatur  a  genere,  necessc  est  esse  in  ali- 
qua  specie,  vel  denominari  ab  aliqua,  non 
est  medium,  ut  manifestum  est,  si  album, 
pari  ratione  nigrum ;  igitur  contraria  di- 
cuntur  de  eodem. 

Ad  primam  probationem  diceretur,quod 
natura  extremorum  imperfecte  est  in  me- 
dio,  et  ideo  medium  a  neutro  extremo  de- 
nominatur.  Contra,  uLrumque  extremum 
esl  aliqua  forma  ;  ergo  simplex  ;  per  Auc- 
torem  sex  Principiorum,  in  principio,  Sim- 
plex  ubi  est,  secimdum  se  totum  est,  ergo  si 
utrumque  exLremum  secundum  in  aliquid 
sui  esL  in  medio,  secundum  se  totum  erit 
in  medio. 

Dicitur  ad  secundam  probationem,  quod 
scutum  non  est  coloratum,  sed  colorata. 
ConLra,  igiLur  esL  hoc  coloratum,  et  illud  ; 
quia  pcr  Priscianum,  plurale  non  est,  nisi 
singtilare  geminatum,  sed  consequens  est 
falsum  ;  quia  tunc  esset  multiplicatio  sub- 
jecti,  ct  accidcntis. 

Item,conLradicLorie  opposila  dicunlur  de 
eoiem  :  igitur  non  sunt  opposita.  Probatio 
antecedenLis ;  quia  conLradictorie  opposita 
scquuntur  ad  quaecumquc  alia,  sed  omnia 
alia,  dicuntur  de  eodem,  sicut  ostensum 
est  :  igitur  contradictoria, 

Item,  si  oppositio  convenienter  divida- 
tur,  igitur  est  oppositio  subjectum  divisio- 
nis,  ct  prsetcr  hoc,  divisio  est  subjectum 
oppositionis,  quia  divisio  opponitur  alicui, 


0' .e-nTH)  xwviii 


iit  iri'livisiorii,  vcl  collcjclioni ;  igilur  i(iorn 
rf!spr'ctii  ojusdorii  esl   subjecluni,   et  anci- 
(ieris,  qiiod  esl  irioorivfnicns  ;  fi'g<»,  elc, 
A'l  opposiliirn  esl  Ar-isloteles,  el  IV>cliu8 
■  iii  (lonirncnlMr^iis  super"  Aristolclern  in   li- 

bris  To[)ii'orMiin.  Quolies  eniin  (loceril  con- 
sidernre  de  opfiosilis,  docerit  inspicer-c  l.'in- 

ttuni  ad  lja*c, 
3,  Ad  prirnarn  qu.Tstiorrern  polest  dici.quod 

j^^"^'"*''' o;v>o.s/7/o  ;equiv()ca  est,  quia  in  uno  .sensu 
tinnnn     suuipl.i,  (iicitur  requivoco  de  conlrarietale, 

fnrri-ilen- 

icin.       el  op[)osilione  relaliva  :  in  alio  sensu  dici- 

tur  uriivoce  dc  conlradicliorie,  et  privativa 

opposilione,    I'riino    niodo   est  ens  rcale, 

el  .Speci(?s   iri   gcnen-   Kelationis  :   si   au- 

lem   inveniatur   in   aliis    generihus,    lioc 

—  non  cs*  ul  species,  seil  ut   passio.    .Securido 

W  rnodo  cst  inlentio,  quia  et  alleruni  extr-e- 

r  niuirr  ejiis  est  lanturn  cns,  .sccunduin  con- 

sideralioiiern  i'atioriis. 
P    4.  Ad    priinurn    argiinienturn    dicenduni, 

Ad  I.  7"'>  qnod  Melaplivsicus  dislinguit  rnullamulti- 

parl''  tir-     »  '     •  '^ 

ijativa     pliciri  in  quinto,  non  quiasecundumomncs 

qwrst.  37.  '  .  .  . 

scnsu  ;  sunlcntia,  vel  passio   i'(>ahs  eritis; 

sed  .sccunduru  alios,  ct  alios  serisus   forlo 

ponit,   ut  e.Kcliidat  a  proposilo  :  ita   et  dc 

op[)Ositione,  cujus  una  species  esl  ens   rva- 

le,  et  species  relationis  ;  el  alius  .sensusad- 

jurigilur,  ut  a  pi-opoiito  forle  cxcludilur, 

^^j .,  Ad  aliiid  dico,  quod  op^xjsitio  iii  uno.sen- 

su,  prout  .scilicel  dicitur  do  c(JiiliMrietatc, 

ct  oppositionc  i-elaliva,  cst  speciesdiflV-rcn- 

li;e  :  non  aulem  pr'oul  dicilur  de  conlrM- 

dictioiic,  et  privaliva  opposilione,  (|uia^/j.s', 

ct  fion  rns  corilr'adicuiit,  cl  lamen  nondilTe- 

rurit,  ncc  sunl  div(M*.>a,  (fuia  divcrsitas  csl 

ditTcr'c:itia  entis,  el  dilTcr-ciilia  similitcr. 

A,i  [i.  .\d  tcrtium  conccdcridiim,  (juoil   contr-a- 

^/,/^''"','1';  ri('tas,  et  rclaliva   o[)[)ositii)  (>sscnl,    intcl- 

tautuin  tn-  \Qci\\  nou  e.xislentc,  nori  autcni    i)rivaliva 

tta  nitiii- 

nis.  ()p[)osilio,  nec  contradiclio;  (|uia  allcrum 
c>cli'cmum  in  illis  o[)()osilioriil)iis,  [lula  no- 
galiii.  cl  |)i'ivati()  s(M'uniIurn  ([uodcsl  e.xlro- 
muiii  rclalionis,  (>sl  lanluni  ens  secundum 
ratiouciu  ;  (|uo  I  ih*  rii<gatioric  [)alcl.  (]uia 
licel  illa  dicalur  de  aliiiuo  cnle  :  ut  non 
liomn  dicitur  dc  (lainn,  tamcn  .secuiidum 
i':iiionetn.  (|ua  conli'adicil  lioinini,  non  esl 


cns,  nisl  rationis,  Per  Ikk  m\,-\   fyo,»!  \\rt*y 

conlraria  nianeanl,  nonex ..    lu. 

non  oiK»rlcl  c()nlra(liiti)ria  inancrc,  .s«'«*un 
(lum  quod  siml  conlradicloria,  quia  nega 
tio  albi,  proulconlrailicil  all>o.  non  eHl  in 
nigro  quia  ul  conlradicil,  osl  dicihili.s  de 
cnle,  ol  de  non  cnlo.  Si  dicalur,  quo<J  ad 
nigriim  sallem  sequalur  negulio  albi,  ul 
contradicil  allx),  ol  ila  conlradicl/)ria  sunl, 
si  contrarja  siinl;  dico,  quod  non  exislcnle 
intollectu  non  csl  conserjuentia.  Simililer 
privatio,  licel  sil  neg:ilio  habilus  in  .sub- 
jecto,  lamen  tanluinmo  Jo  opponilur  Iiabi- 
lui  ratione  negationis,  et  illa  non  esl  eiw, 
nisi  lanlum  .sccun'luin  rationem. 

A'I  argumcriti  in  oppo-ilum..\'l  primum        5. 
dico,  quod  cnntrarirta.«,  el  relatit^a  opposi-  varttnT 
//o  sumpla  iri  illo  sensu,  in  quo  sunl  spe- '''^ '^'^** 
cics  oppositionis,  non  sunl  in  subj(vlis  in- 
lenliorialibus,  licel  forlo  conti-ariela.s  se- 
cundum  alium.sonsum,  proul  dicilur  e«e 
iri  propo-iilionibus  sccundum  Qualilalcra, 
cl  quaiitilatem  earumsit  inlenlionale,  el  in 
.subjecto  intenlionali,  ut  in  proposilione  : 
alia  aulcm  duo,  ul  contrndictio,   el  priva- 
livn  nppositio,  po.ssunt  csse  in  subjeclis  in- 
lcnlioiialibus. 

Ad  secuiidum  dico,   quoJ   niajor  pole&l  Adi. 
neg.iri ;  quia  ctiam  in  accidenlibus  realibus 
coin[)ar*alis,  vidclur  aliquid  pra*dicjri  do 
scipso  denominalive,  cujusmoJi  sunloppo- 
silioncs. 

('onlra,  impo^<ibiIc  esl  in  rebu^  aliquid 
csso  iu  eadem  .sjKvie,  ul  in  su' •"■  >  «>• 
pnedicatio  denominaliva  al  j;;.,...  .. 
subjeclo,Vel  potesl  dici,  quod  cuindicitur. 
op[)«»silioiies  op|)onunlur,  illud  'rt'>l  d«  u  ■ 
inirial  opf>oslliones,non  «"Sl  o[>;  n.»ali<, 

scd  intentionalis,  el  ilii  non  i  leni  deiiomi- 
nal  se. 

(loiilrn,  contritrieta*,  el  r^lalira  oppa^i- 
Uo  dividiinl  opptciilionem,  ui 
sunl  sp«»cies  opfwsiUt' ;  igiUir  oj'  «m- 

rum  osl  ali(|ua  ri»alis,  quia  el  ulr 
extrcmuin  ens. 

Ad  leriium  dico.  quol  conlr  cKajx 

pritHilirit  opftosiliti,  poHSunl  uni\.«.v  mvt^ 
niri  in  oinni  penon»,  el  siniilitor  conlrartt- 


524 


SUPER  PU/EDICAMENTA 


tas,  el  relaliva  opposilio  forle  ul  passiones, 
non  ul  species. 
^'-  A(l   secundani    quoislioneni    dicenduni, 

CoHclusio  •        -,1 

aiiqwrsi.  quod  divisio  opposilionis  ni  illa  qualuor 

pnvscntem  ^^^  eonveniens,  quia  opposilio  realis,  est 
eorum  qua)  sunt  in  eodem  genere  ;  aut  igi- 
lur  unum  illorum  dependet  ad  aliud,  etsic 

posUioiHf.  est  opposilio  relativa ;  aut  non,  et  sic  est 
oppositio  cotitraria.  OpposUio  habens  alte- 
rum  extremum  non  ens,  quod  dicitur  de 
oppositiono  privativa,  et  contradictoria,aut 
habet  extremum  non  ens,  quod  nuUum 
subjeclum  sibi  determinat,  et  sic  est  cou. 
tradictio ;  aut  quod  determinat  sibi  aliquod 
sul)jectum,  et  sic  est  privaliva  oppositio ; 
et  sic  patet  sufficientia. 
7.  Ad   prinmm    argumentum  potest  dici, 

cipaie!'"'  Quo^  ^o'^  omnis  divisio  est  inter  opposita, 
proprie  loquendo  :  quia  non  divisio  gene- 
ris  in  species,  ut  in  genere  Subslantite  :  et 
ita  contraria,  et  relativa  dividunt  opposi- 
tionem,  ut  species ;  et  alia  duo,  licel  in  alio 
sensu  oppositionum,  ut  species,  et  species 
dividentes  non  oportet  nisi  esse  contrarias 
transumptive,  quse  contrarietas  non  est  op- 
positio,  ut  hic  loquimur,  sed  forte  intentio 
communis  omnibus  disparatis  :  dividentia 
autem  multiplex,  nullo  modo  proprieopor- 
let  opponi,  et  ita  neccontrarietatemcontra- 
dictioni.  Vel  aliter,  hoc  non  valet  ad  oppo- 
situm,  quia  nulla  oppositio  harum  potest 
determinare  hi3ec  omnia  dividenlia,nec  ali- 
qua  seipsam,  in  comparalione  ad  aliam,  in 
uno  sensu  dividit  in  contrarietatem,  et  re- 
lativam  oppositionem  in  hac  divisione,licet 
omnia  dicuntur  disparala,  et  ita  contraria 
transumptive. 
8.  Intelligendum  tamen,  quoddivisio  oppo- 

sitionis  in  hsec  absolule,  est  divisio  vocis 
in  significationes  :  sed  oppositio  sumpta  in 
uno  sensu,  dividitur  in  contrarietatem,  et 
relativam  oppositionem,  ut  genus  in  spe- 
cies.  In  alio  sensu  sumpta,  similiter  estge- 
nerale,  propterea  dividentia  ipsamin  utro- 
que  sensu  sunt  opposita  :  ut  contrarietas, 
etrelativa  oppositio  sunt  forte  contraria, 
loquendo  de  contrarietate  transumptive 
sumpta,  quse  est  differentia  secundum  spe- 


Noia. 


ciem  :  sed  non  oportet  dividentia  in  uno 
sensu,  opponi  dividentibus  oppositionem 
in  alio  sensu. 

Ad  aliud  dico,  quod  divisio  oppositionis  -ArfjJ. 
est  in  istas  intentiones,  ut  unum  membrum 
illorumnon  sequitur  ad  aliud,  quia  nonse- 
quitur,  hxc  sunt  contraria,  igitur  suntcon- 
tradictoria ;  sed  consequentia  est  inter  illa 
quse  subsunt,  ut  sequitur, album,  et  nigrum, 
igitur  album,  et  non  album,  et  in  illa  non 
est  divisio,  nisi  per  accidens. 

Conira  hoc  loquendo  de  intentionibus, 
omnia  sunt  relative  opposita,  quia  contra- 
dictorium  dicitur  contradictorio  contradic- 
torium,  etcontrarium  contrariocontrarium, 
et  sic  de  aliis.  Ilespondeo,  contradictorium 
est  relativum  per  accidens,  sicut  homo  est 
albus  :  contradiclio  aulem  non  est  relativa 
oppositio  ;  divisio  autem  sic  oppositionis  in 
abstracto,  vel  in  concreto  sumpto  essentia- 
liter,  non  sumitur  pro  omni  illo  quod  po- 
test  denominare,  quia  tunc  quale  non  divi- 
derelur  in  denominativa  specierum  sua- 
rum,  cum  illa  possint  de  eodem  praedicari, 
et  de  se  mutuo,  licet  per  accidens.  q 

Ad  aliud  dico,  quod  relativa  non  sunt  Ad  3. 
relative  opposita,  nisi  in  comparatione  ad 
idem,  et  sic  non  possunt  inferri  ex  seipsis 
positis  in  comparatione  ad  diversos  termi- 
nos,  licet  relativa  absolule  possint  inferri. 
Qualiter  autem  ratio  Aristotelis  valet  de 
magno,  et  ^e  parvo,  dictumestsupra.  Con- 
tra  hoc,  Aristoteles  in  principiohujuscapi- 
tuli,  ubi  dal  differentiam  inter  contraria, 
et  relatine  opposita,  dicit,  quod  in  relative 
oppositis  unum  secundum  se  dicitur  ad 
aliud,  et  non  in  contrariis  :  et  idem  dicit, 
assignando  differenliam  inter  relativam 
oppositionem,  et  contrariam,etduorelativa 
sumpta  in  comparatione  ad  idem,  ut  pater 
hujus,  el  filius  hujus,  nondicuntur  ad  invi- 
cem,  sed  ipsa  absolute  sumpta  :  igitur  in- 
telligit  relative  opposita  esse  relativa  abso- 
lute. 

Ad  hoc  potest  dici,  quod  in  relative  op-       lo. 
positis,  sunt  duo,  oppositio,  et  trlatio  ;  su- 
peraddita  ratione  oppositis,  oportet  sic  op- 
posita    accipi   in  cornparatione  ad  idem  ; 


I 


Oi;/ESTIO  XXXVIII 


535 


II. 


A'l  1. 


quia  hoc  ost  goiioralo  otiinibus  opposilis, 
sumi  in  romparalione  ad  idem,  ralioiio  dif- 
fererilia;  sup(;ra'l(lita;  opfx>silioni,  (^uac  esl 
relalio,  oporlet  illa,  secundum  qua;  cst 
opposilio,  refcrri  ad  iiivicem. 

Dictum  igilur  Aristotelis  esl  iiilolligen- 
dum  de  ipsis  formis,  iiitcr  quas  esl  opposi- 
lio,  quia  ilia;  reforuiilur  ad  inviccm,  quia 
iri  hoc  difTcruiil  forma',  hic  op[)OsiLc,  a  for- 
mis  oppositis  in  aliis  gencribus  opposilio- 
nis  :  iii  oiniiibus  laiiicn  oportct  opposita 
refcrri  ad  idcm  :  el  idco  AristolcIcs,quaiido 
debuit  dislinguero  haiic  op[)osilioiicm  ab 
aliis,  iion  j)osiiit  iilaiii  coiidilioncm.iiiqua 
hacc  convciiit  cuiii  aliis,  in  lalioiio  op[)Osi- 
lionis  in  gcncrali,  scd  illain  iii  qua  h;cr 
distinguitur  ab  aliis. 

Ad  aliud  potest  dici,  quod  in  privativc 
op|)Ositis,  iion  tcnctcon.sequ(»nlia  in  .scipso, 
nisi  in  comparalioiie  ad  subjeclum  proxi- 
miim.  Vcrbi  gratia.  si  scquatur,  homo  est 
vidma  :  ergo  homo  esl  sentiena^wow  sequilur 
eodcrn  ordinc  iii  privalive  op[)ositis,  homo 
estcipcus,  igitur  hnmo  est  insensibilis  ;  (|uia 
si  sic,  cum  ullcrius  scquilur.  igilur  homo 
est  non  sensibilis,  ab  aflirmaliva  dc  praxli- 
calo  privalo,  ad  afMrinalivam  de  pra'dicato 
infinilo,  [)cr  Arislolclcm  el  Ik)ctium  in  2. 
Pcrihcr.  ct  pcr  Aristotdem  in  1.  rriorum, 
cap.  i.  el  indc,  caj).  ult.  et  ultcrius  sofjui- 
lur,  est  non  sensibilis,  igilur  non  est  sensi- 
bitis;  j)cr  ip  os  ubi  prius,.s(»(iucretur  a  pri- 
mo,  ol  ullimum,  est  c.vcus,  igitur  non  est 
sensibilis,  ubi  manifcslc  csl  fallacia  (lon^o- 
quenlis.  Potcst  lamcn  diclum  Arislolclis  in 
2.  Topic,  inlclligi  dc  subjcclo  proxiiiio  ha- 
bitus  inforioris,  ct  su;c  privalionis.ul  fortc, 
si  scqu;»lur,  oru/us  est  rittens,  igiluroculus 
esl  sentiens,  simililcr  scquilur,  ocutua  esl 
CtTCUs,  vol  homo  ctcus  secundum  oculum, 
ijilur  ocutus,  \r\  homn  secundum  oruium 
est  insensibi/is.  U;ilio  dilTcrenli:i'  csl,  qui;i 
privatio  csl  ncgalio  habilus  in  aplo  nalo  : 
;id  ii(»g;ilioncm  ;iuloiu  habilus  iiifcrioris 
ab.solutc,  V(>I  iii  subjcclo  rt^moto,  non  so- 
quitur  iiog;itio  habitus  su[)orioris  nb.solulo. 
vcl  iii  subj(»clo  HMnolo  ;  .sod  cst  fallacia 
('.ons(Miucntis,  a  pro|H)silioiioh;ib<MilopUm\>« 


causa.s  vorilalis,  ad  unain.  Tamenad  nega- 
lionem  habitus  inferioris  in  subjccto  pro- 
xini')  illius  habilus.  .s<t|uilur  ncgaliu  babi- 
lus  supcrioris  in  co<lem  subjeclo,  quia  in 
illo  subjecto  rion  esl  habilussupcrior  nalus 
halicri,  nisi  quia  hnbilu.s  infcrior.  Nec  mi- 
rum  cst  rcs[)cclu  aliruju.*»  subjorli  privati- 
vum  habitus  inforioris,  inforre  privalivum 
habitus  suporioris,  rosf)eclu  alteriuit  non  ; 
quia  con.soquoiitia  non  esl  inlcr  incomplexa 
scd  intcr  pro[)ositiones.  Tuin  quia  omnis 
ilbitio  pcrlinet  ad  lertiain  op*.>raliunem  in- 
tcllcrtus  ;  sicut  igitur  socunda  operaiio  in- 
tolloctus,  qu;L'  esl  comfHJsilio,  cl  diviiiio, 
supponit  prim.im,  qua*  est  indivisibilium 
iiitclligontia,  ot  non  esl  com[)o.Hilio,  nisi  in 
talibus  ;  ila  lortia  operalio  prox-nipponil 
sccuiidum,  ita  quod  in  illa  non  eril  aliqua 
ilbitio  nisi  in  coinf)osilis,  vel  divi.sis.  Tum 
quia  omnis  consequcnlia  esl  rodiicibilis  in 
syllogismum  :  nihil  autcm  esl  antccedens, 
vcl  coiis<»qucns  in  syllogismo,  iiisi  pn)[)osi- 
lio  ;  igilur  nihil  csl  cxtremum  consequen- 
tia*  nisi  t;ile. 

Ad  cxomplum  do  privalive  op^xtsilis,  si  u. 
conccdatur  hax;  con.soquentia,«r/W/«.<mu/i4  '^''"*" 
itlis,  igilur  est  dissimitis,  quod  videlur 
proptcr  lelalionis  rationcm  in  di.s<iimili, 
dicondum  est  tunc,  qiuKl  f/i.v.timi/^absolule 
suinj)tum  noii  opjxinilur  simili  absolule 
priv;ilivo,  sed  o[)orlct  utrumquo  sumi  30- 
cundum  idem  ad  idom.  ul  similis.ol  Ui.«i- 
milis  oidom.  ul  in  allxnlinc  ;  cl  .sic  non 
j)ossunt  ista  duo  dici  do  eodem.  Vel  aliler 
n(>g:in(la  osl  isla  consoquenlia,  esl  dissuni' 
tis  itti,  igilurest  dissimi/is,  qui.i  .id  cvnath 
(luons  sequilur,  igilur  nun  osl  -quod 

non  s^Mjuilur  nd  anUvc<lon.s.  Tunc  ad  pn>- 
[)ositionom  illam.  relalivum  rraptvlu  cu- 
juscumquo  lormini  inforl  siMpsum  absoluU*. 
concodnlur  qunntum  esl  cx  raliono  relaUo- 
nis.stMl  polesl  prohiberi  niliune  m^galioais, 
quando  in  ciKlom  cor\jungilur  iH^gTido  cum 
rolnlionc  :  sic  esl  in  rvlalivii  privalivit, 
cnjusmixli  csl  dissimilis 

Ad  aliud  dici  polosl.  ui        ^ 

•I.   Molaphy<»ic.   c.   de    '  oi  A^^ 

princi|)iililer,  quod  metbuin  '•■iii^«jniiur  ex 


u 


526  SrPRU  PU/KDIGA.MENTA 

conlrariis  ;   qula  inodium  osl  lUii^is  uiiius  nequophiralilas  in  ulroquc,  sod  unilas  in 

exlronn,  ol    niinus  allerius,  quia  niodiuni  subjoclo,  pluralilas  in  accidente. 

dicluni    por    parlicipal.iononi,    parlicipat  Ad  aliud  dico,quod  non  est  inconveniens 

utruniquo  oxtronium  iniperlbcle,  et  virtua-  duorumaccidentium  intentionaliumutrum- 

liler,  neutrum   lamcn  simplicitor,  ct  ideo  que  esse  in  utroque,  ut  in  subjecto  ;  quia 

denominatur  a  neutro  simpliciter.  quodlibet  intentionale,  pKBter  hoc,quod  est 

Ad  prinHim  in  conlrarium  dico,  sicut  ost  modus  intelligendi    alterius,  est  intelligi- 

composiiio  essentialis  ex  materia,  et  forma,  ])ile  per  se  :  quando  est  modus  intelligendi 

compositio  quantitativa,  qure  est  ex  parti-  liabet  rationem  accidentis  ;  quando  est  in- 

bus  integralibus,  et  compositio  secundum  telligibile,  est  quid,  el  potest  intelligi  sub 

gradus  perfeclionis,  ita  per  oppositum  est  aliquo,  quod  est   modus  intelligendi  ejus, 

simplicitas,  et  simplicitate  opposita  primis  cujus  tanion  prius  fuit  modus  intelligendi : 

duobus  modis  compositionis  est  forma  sim-  et  ita  polest  respectu  ejusdem  esse  intellec- 

plex,   sed  non  onmis  forma  est  simplex,  lum,   et  modus  intelligendi  :  et  lisec  est 

simplicitate  tertio  modo,.  quia  in  aliqua  causa,quareinaccidentibus  intentionalibus 

eadem  forma  sunt  diversi  gradus  perfec-  potest  idem  prsedicari  de  sc  denominative, 

tionis,  et  virtutis,  qua?  composilio  non  re-  quia  idem  potest  esse  intelleclum,  et  mo- 

pugnat  simplicitati  essentise  formoe.  dus  intelligendi,sub  extranea  rationcsum- 

Ad  secundam  probationem  de  contrariis,  pium  :  et  ita  sub  extraneis  rationibus  po- 

si  concedatur  scutum  liujusmodi  essc  colo-  test  significari  in  concreto,  et  in  abstracto. 

ratum,  potest  dici,  quod  non  sequitur,  igi-  sic  patet,  quod  lisec  divisio   tantum  est  op- 

tur  osl  album,   vel  nigrum,  quia  in  illa  positionis,   qua3  est  in  complexis,  quia  uno 

consideralione  quae  accipilur,  dicit  Aristo-  modo  intendit  Aristoteles  de  oppositione  in 

teles  quod  quidciuid  denominative  dicitur  Hijro  Periher,  ubi  distinguit  oppositionem 

a  Genere  vel  liabet  Genus,  oportet  denomi-  in  enimciationibus.  Patet  cujus  divisio  sit, 

native  dici  a  Specie,  vel  habere  Speciom,  et  quia  primo  est  sequivoci  in  aequivocata, 

per  lioc  innuit  duplicem  modum  denomi-  secundo  univoci  in  utroque  sensu  in  univo- 

nandi  in  accidentibus,   unum    secundum  eata. 

habei  du-  esse,  alium  secundum  inesse,  quem  dupli-  Notandum,  quod  contrariorum  qusedam        16. 

(/um  deno-  ccm  modum  tetigit  m  pnncipio  secundi  ;  sunl  immediata,  quorum  alterum  necesse 

mmandi.    ^^^^^  igiiur  Gcnus  denominat,  et  aliqua  est  inesse  omni  susceptibili ;  alia  sunt  me- 

Species  denominabit,  vel  secundum  esse,  diata,   quorum  non  necesse  est    alterum 

vel  secundum  inesse,  et  ita  est  vere  conce-  inosse.    Et  mcdiatorum,  qua^dam  habent 

dendum,  quod  scuto  inest  albedo,  vel  ni-  media  per  participationem,  qu?e  media  ali- 

gredo,  vel  color  medius,  sednon  sequitur;  quid  habent  utriusque  extremi  ;  quaedam 

ergo  scutum  est  album,  quia  in  accidenti-  habent  tantum  media  per  abnegationem. 

bus  non  tenet  ab  inesse  ad  esse,  secundum  Medialorum  etiam,  qusedam  habent  plura 

Arislotelem   in  principio  secundi  Topico-  media  :  qusedam  tantnmunum,  etqusedam 

rum.  media  nominata,  qusedam  innominata. 

15,          Aliler  potest  dici,  quod  sculum  non  cst  Pro  secunda  divisione  tamen  intelligen- 

^'^7.         coloratum,  quia  verum  est  dicere,  quod  dum,   quod  nulla  dicuntur  contraria  me- 

nullo  colore  coloratum  ;  quia  illius  univer-  diata  proprie,  nisi  quoe  habent  medium  per 

salis  qua^libet  singularis  est  vora  ;  quia  parlicipationem  :  medium  enim  per  abne- 

opposita  qua3libct  est  falsa,  nec  tamen  est  gationem,   invcnitur  in  omnibus,  praeter- 

concodondum  quod  sit  colorata,   quia  fortc  quam  in  contradictoriis,  sod  forte  in  ali- 

sicut  coloratum  dicit  unitatem  in  forma,  et  quibus  contrariis  mediatis   medium  non 

in  subjecto,  ita  colorata  dicit  pluralitatem  nominatur,  nisi  per  abnegationem  extre- 

in  ulroque,  et  neque  est  unitas  in  utroquc,  morum,  ut  in  bono,  et  malo,  et  consimili- 


OlM-STIn  XXXIX 


5*7 


^ 


rgumnii 
«   iwijali 


bu-^.Tortia;  divisionis,  (,'l(}iiarl:i:  causa  assi- 
gti.ilur  iu  10.  MctHpljysic.  cap.  Qi/oniam 
aulem  uni  contrtirvttn ,  elc,  U'xl.17,  cl  irKlf, 
qufc  osl,  quod  alicjuaiido  rif'g:iliorif!S  con- 
Irarioruin  caduiil  supcr  aliquid  uiiuni  do- 
lcnniiialuni  i^jusdein  gcnoriscum  oxlroinis 
ol  luiic  polx'sl  e.s.so  unuiii  modiurn  noinina- 
lum,  sicul  nogalio  inajoris,  vol  niinoris 
(lolorininalo  cadit  .supor  habons  oaindcrn 
quarililaloin  ;  ol  idoo  illorurn  osl  uiium 
niodiuiii  nomirialum,  ((uod  osl  ipqualo. 
niiaiidoaulom  no^Mtioiiosconlrariorum  iion 
cadunl  supor  aliqiujd  iinurn  suscoptivum, 
luric  iion  osl  unum  modium.sod  vol  om:iiiio 
romaiict  innomiiialum,  vol  plura  mcdia 
nomiiiata,  quaiido  negalio  oxlremorum  ca- 
dil  supor  [)lur(,'s  forinas  ojusdom  gonori  s. 
ut  est  in  colorilms. 


QiKKCumqiir  vern  contrni  iurum  sunt  talin,ut  in 
f/uif/us  nata  sunt  fieri,  Vft  dc  quibus  prtrdi- 
cantur,  neressarium  sit  allerum  enrum  inesse, 
nihit  mfdium  rnrum  est.  C.Jip.  i;od. 

Ql.E.STK)  XXXiX 
Vtritm    aliqua     sinl   runlraria    immcdiala 

Arjst.  10.  ^telap/i.  Ie.rt.  I.'j.  et  deincrps.  Ammoii. 
m  liunc  tocum  Poflprintic.  Mayrou  /iir,  pastu 
52.  AutOD.  Auilr.  hic  in  e.rpo.<i.  tcxt.  et  t/.  \  $e- 
quente.  Fonseca  tib.l,  Inslit.  c.  17.Fa!)«r  Theor. 
4'.J.  ('.  \.nil  'l.arij.  Uoilrijif.  in  sumina  text.  Doct. 
infiacq.  AviTHa  7    2J.  /.07. 

Quod  non  vidi'lur  ;  (|uia  si  aliijtia  o.ssont 
lalia,  igilur  ooritm  tion  ('.s.s(»i  nio(liuin  .se- 
cuiidum  so  ;  igitur  o.ssont  conlradicloria. 
Prol)alio  priiiKe  consc^iuonlijD  ;  ((uia  si  00- 
riim  o.s.sot  modium  .socundum  so,  ossonl 
modiata.  Proliatio  socundji!  conse^iurniiji', 
(luia  cotilradicloriJi  sic  doUniuiilur  al)  .Vrist. 
iii  1.  1'osloriorum  loxl.  5.  Co/i/m(//f//o  <?«/ 
()/)/)').s'///o,  ritjits  nnn  r.st  m*'ilinin  srcumtum 
.s-r  ;  i^'ilut- (iu:o  liJibciil  luinc  dolinitioiiom, 
suiit  coiili'adic[ori;i. 

Iloni.socundum  .Vrislot.  in  litlcra.coiilra 
rionitii   immcdiJilonim   noci^svirio    unum 
inosl   su.sccptibili  ;  scd    iiulla    siuil    laliu  ; 
igiliir.  otc.  Probalio  niinoris,  (iui:i  (io  qui- 
buscumiiuo  conli*ariis  opposilis,    ubi  allo- 


runi  n<Jii  iriosl  u  iialui*a,  ar:'ii  ••n'-  «;-•,   noo 

nocossariurii  e.sl  Ikk*  iucrssf  , li.nec 

ne<  '  illii'1  ;  igilur  neulrurn  neceane 

est   iu'  anib(L>  sirigulurr^H  sunl  vene  ; 

igilur  el  universalis,  quia  illa  univonialiji 
sufrtcionlnr  inducilur  per  dua.s  Hingulares; 
igilur  oju.s  corilm'lictoria  esl  faLsi;  aUentm 
necrs.^e  rnl  ine$se,  el(r. 

Ilern,  inter  contniria  ininiediaUj,  .si  qiue 
suril,  poto,sl  CS.SO  inolus,  ued  mobile  dum 
esl  in  molu,  .sub  neulro  li>rniinorum  csl, 
ergo  possibiU?  ost  subjeclum  ejwe  sub  neu- 
lr*o  conlrariorurn  immedialoruni.  Probalio 
.socundjo  propositionis,  lum  [»or  .\ri.sl.  tt. 
Pliysic.  coiil.  7.  el  87.  .ifobile  dum  eal  in 
motu,  pnrlim  c</  in  trrmino  a  qtto,  partiin 
in  termino  ad  quem.  Tuin  quia  .ni  mobile 
es.sot  iii  lorminoa  quo  sirnpliciler  nfin  nio- 
veretur  ;  quia  tunc  inciperel  inot'.  -iel 

sirnpliciler  in  tor-mino  a'l  quoni,  non  e«sel 
niotu-:,  qiiia  tiiric  termiiian>lur  niolu.s. 

Itom,  si  po.ssibile  essel  fiori  mulalionem 
inlor  C(jnti'aria  inirnodiala,  ut  nianifeslum 
est,  mulolur  .*^(»  rates  de  sanilale  in  legri- 
ludinorn,  cum  duralionis  sanilali.s  in  So- 
crnte  sit  aliquis  U>rrninus  :  sit  ilte  ullimus 
lorminus  .\,  ol  priinus  iniliulis  rvgriludi- 
nis  U,  Jiut  igilur  U,ol  .\  suril  uimm  inslans, 
ot  tunc  idoiii  in  uno  inslanli  eHst>l  sub  duo- 
bus  contrariis  :  aut  suril  duo  iii.slaiilia  ; 
igitur  inlor  illa  esl  tompus  modium.inqiiu 
iioii  osl  sarius,  nec  Oiger  :  igilur  illa  .sunl 
corilr:iria  modiata,  ol  sic  de  quibu.sdam 
aliis.  .\d  opiMisiluiii  cst  Aristoleles. 

d  qujostiunem  dicondum,   qiiod  aliqua         ^ 
sunt  maxinit'  disl;iiiiia  in  o»vIi-ni  i^^tif^rp,  Ccmthsa^^ 
quuruni  allerum  11«  '-p- 

tibili  :  orgu  ali^jua  siint  ountraria  imnio- 
diata.  ('.oii.sitiuonlia  tenet  |ior  lucum  a  dtm* 
niliono  ;  quia  (lujostio  9i  e$l.  iKm  .scitur  de- 
mon.slnilive,  nisi  per  ^mi»/ rs/,  pt»r  .\rislo- 
tolom  in  '.*.  Pustor.  le.xl.  I.  el  '2.  el  iiKle. 

.\d   primuui    argumentum   dico.    quod^^i. 
illud  »io/ic.</ «W(M'  n  ac,   |ioli>»t 

inlelligi  dupliciler.    u>l   quoi.1   »il  negaUo 
mu«li  .simplicilor  :   vel   iiukIus  i».      " 
Primu  111" '  ■  •*• 

tis,   secun  10  <- ou « i.'iia    i_uiiii«i  uvi'-'iu?,  el 


528 


SUPER  PR/KDICAMENTA 


ponilur  iii  dofinilione  coruni,  quia  sola 
conlradicloria  uullo  uiodo  liabent  medium; 
quia  secundum  se  inest  ei  non  habere 
medium,  omnibus  autoui  aliis  opposilis, 
aliquo  modo  convenit  habore  medium. 

Ad  L  Ad  secundum,  concedo  hanc  propositio- 

nem  esse  falsam,  Secesse  est  allerum  con- 
imnoriim  immediaioncm  inesse  suscepli- 
bili,  prout  aHcnim  est  signum  parLiculare, 
quia  particularijs  nunquam  est  vera  :  nisi 
singularis  sit  vera. 
3.  Pro   communi    tamen    modo    ioquendi 

intelligondum,  quod  aUerinn  communiter 
sumilur  pro  hoc,  vel  illo,  et  illud  est  dis- 
tinguendum  secundum  compositionem,  et 
divisionem,  cum  sic  dicitur,  Necesse  est 
hoc,  vel  illud  inesse  subjeclo,  in  sensu 
compositionis  est  proposilio  vera,  el  est 
propositio  de  disjunctopra^dicato,  in  sensu 
divisionis  est  falsa  :  otsic  sumitur,  quando 
ly  allerum,  sumitur,  ut  est  signum  parti- 
culare,  primo  modo  intelligit  Aristoleles 
et  est  communis  intellectus,  quando  dici- 
mus,  Necesse  est  allerum  contradictoriorum 
esse  verum,  el  hujusmodi  :  secundum 
lamen,  quod  proetendit  virlus  sermonis,  est 
propositio  particularis. 

Ad  3.  Ad  tertium    dico,    quod    toto    tempore 

motus  est  subjectum  sub  forma  priori,  et 
in  ultimo  termino  molus,  sub  forma  posle- 
riori,  et  ita  semper  sub  altero,  Ad  primam 
probationem  dico,  quod  forma  accidentalis 
secundum  quam  est  motus,  suscipit  magis, 
et  minus,  el  secundum  illum  gradum, 
secundum  quem  est  terminus  a  quo  motus, 
non  manet  in  motu,  quia  in  toto  motu 
remittitur  magis,  et  minus,  sed  semper 
essentia  termini  a  quo  manet,  ideo  inlelli- 
gendum  esl  dictum  Aristotelis  sic,  mobile, 
etc.  hoc  est,  Lerminum  a  quo  participat 
secundum  aliquem  gradum  remissum,  et 
in  tantum  conLinue  accedit  ad  terminum 
ad  quem.  Similiter  patet  ad  aliam  proba- 
tionem,  quia  dum  subjectumestintermino 
a  quo,  secundum  illum  gradum,  secun- 
dum  quem  esl  terminus  a  quo,  non  move- 
tur,  sed  forte  incipit  moveri.  Sed  quando 
subjectum  est  in  termino  ad  quem,  secun- 


dum  illum  gradum,  secundum  quem  est 
terminus  ad  quem,  lunc  finitur  motus. 

Ad  quartum  dico,  quod  impossibile  estyirf4. 
accipere  ultimum  instanssanitatis,  seuali- 
cujus  forma3  permanentis  in  subjecto,  in 
quo  termino  illa  forma  liabeat  esse  ;  sed 
ultimus  terminus  durationis  formge  praece- 
dentis  est  primus  terminus  formae  subse- 
quentis,  in  quo  termino  est  forma  subse- 
quens,  non  praecedens,  ut  doLerminatur  in 
8.  Physicorum  conL.  64. 

Privatio  vero   cl  habilits  dicilur    quidem  fieri 
circa  idem  aliquid,  etc.  Cap.  eod. 

Notandum,  quod  specialis  ralio  istorum  4 
oppositorum  non  est  fieri  circa  idem  ;  quia 
hoc  convenit  aliis  oppositis,  nec  est  ratio 
eorum  fieri  circa  idem  ordine  quodam, 
quia  non  convenit  omnibus  privative  oppo- 
sitis,  nisi  intelligatur  secundum  naturam, 
scilicet,  quod  sit  aliquod  subjectum  aptum 
natum  prius  natura  haberehabitum,  quam 
dicatur  privari  :  et  ita  forte  est  de  contra- 
riis,  quia  in  omnibus,  subjectum  naturali- 
ter  prius  ordinaLur  in  exLremum  perfec- 
tius,  quam  imperfecLius  :  sed  ratio  genera- 
lis  istorum  oppositorum  est  forma,  et 
carentia  formse  in  subjecto  apLo  nato,  et 
per  hoc  principaliter  disLinguiLur  a  con- 
trariis,  ubi  neutrum  exLremum  esL  sola 
carenLia  reliqui,  sed  aliqua  forma  posi- 
tiva. 

Privari  vero  et  habilum   habere  non  est  habi- 
tus    et  privalio,   etc.  Cap.  eod 

NoLanda  est  etiam  illa  consequentia  Aris- 
totelis,  si  privari  et  privatio  idem  essent, 
de  eodem  prsedicarenLur,  quia  ex  eo  sequi- 
tur  universaliter  denominativum,  et  abs- 
tractum  non  esse  idem. 

Opposita  autem  et  hcec  videnlur  ase,  scilicet 
privari,  et  habitum  Iiabere  tanquam privatio 
el  /labitus.  Cap.  eod. 

Simililer  notandum  est  illud  dictura, 
quod  eadem  est  opposilio  in  concretis,  et 
abstractis. 


Ol'/ESTIO  XL 


,j » 


csl  scmpcr  allcrum   incsse   KUiiceplibilt. 
qiiia  .sctnpor  Mljilf  ooriim  •  mi 

oa  .siis<*if)cri'.  irr.;ilivf  opp 
csl  ncr«'H,se  ;illcruni  iip^Hs/-,   ./  u 

pcr  suhjcclum   iKilum  csl  »•.*  re  : 

crgo  privalive  opposiUi  'k»*-  ^^iiil  ,. uria 

iiniiicdialn. 

I*ni'lcr  ha?c  adjiingil  unum  ir.cmhruiii, 
qufwl  in  ulriu.squc  conlrartis  acci<lil  ali- 
qu.itido  unum  cxlrcmum  inc^isc  a  naliiri. 
qiiod  iion  arcidil  in  privativis. 


(Juoniom  aulrm  jtrivilio  rt  hfihiln»  iidn  >.. 
oppoiiunlur,  ut  ad  ii'if/itii/  mftnifrsiuin  /•</. 
(iap.  eod. 

NolJiiiduin  pio  dilToroiilia  .so<Miiida,  (jiiani 
a.ssigii.il  Arisloloios  inlor  priv;ilivo  op[x)- 
.sila  ol  rolativo,  quod  non  oinnia  rolalivo 
opposila  dirunlur  rociprore  s(M:unduin 
oumdoin  niodinn  roforondi  :  sofl  soliim  oa 
qujc  por  so  uiiiliio  rororunliir,  uiid»'  illa 
difTorenlia  esl  forlo  quorum<lain  rclalivo- 
rum  ad  privalivo  opposila  :  .sod  prior  dif- 
foreiilia  osl  univer.salior.  Ilort  valol  [)ro 
inlolloclu  lerlia)  propriolalis  rolalivoruin, 
quu)  esl  omnia  rclalim  d/n  ai  convertrn- 
liarn,  hoc  ost  muluo  ad  invirom,  qu;o  pro- 
priclas  in  .•iliqiiilius  rolalivis  vora  est 
secunduni  eamdoni  ralionom  roforondi, 
iibi  ulrumque  o.\lrcmuin  osl  pcr  sc  rolali- 
vum  ad  aliud  :  in  aliis  non  sic,  ubi  unum 
oxlremuin  per  se  referlurad  aliud,  ct  illud 
non  ad  ipsum,  nisi  pcr  acoidons.  Vel  alilor 
polost  dici,  quanlum  ad  propositum,  quod 
licot  non  omnia  relativa  dicanlur  rcci- 
proce,  latncn  oinnia  rolative  opi)Osita  di- 
cunlur  rociproco  ;  quia  illa  ivlaliva  ubi 
non  ulrumqiio  dicilur  por  sc  ad  aliud,  non 
siint  rolalive  op[)osita,  quia  nonsunl  ambo     cto  incsl  uiium  coiilrariorum  (lclcrminale. 


gl/ESTK)  .\L 

Vtnim  poiisihil'- sil  aliquorum  cmtranorum 
unum  ffff-rwinats  inesse  a  mtura  alirm 

.-iubjerffi 

Ari«t.  2.    Topic.    cap.  2.    Anlon.    Andr.    in   humc 
locum  1/.  1.  Foniwca /i&.  2.  Imtil.c.  17.  P    ' 
/mc  in  tuinma  tfxt.  XuU  I)ocl.  i.  #/.  I2.  q. 
Atictore»  cit.  q.  prfrcetl. 

Quod  non  vidolur ;  quia  dicil  Arisloleles 
in  2.  Topic.  cap.  2.  quod  «i  alicui   subjcclo  '"^*  '^* 
a.s.signalur  aliquod  pravlicalum  inosio,  .si 
conlrarium  pr.rdicali    non   possil   incsje. 
iioc  |)roposilum  inosl  :   igilur  nulli   subjc- 


1. 
ntgaliv^. 


in  eodom  gonorc  .•  scHtilc  oniin  non  ost  in 
genere  rolationis,  noc  ut  rolativum,  noc  ul 
rolalio  por  sc,  cl  ita  do  aliis  rol.ilivis,  ad 
qiuc  alia  dicuntnr  por  se,  ct  non  c  cotivorso: 
etsocundum  lioc  h;oc  difforonlia  iiilor  rcla 
tive    opposita,   ot  piivative   cst  genoralis. 

Quoniiim  aaleni  nrque  ttt  contraria  opponuntur 
ra,  qu(e  secundum  privationem  et  habilum 
dicuntur,  rx  hii  mnnifestuin  rst.  Cnp.  cod. 


iloin,  coniraria  nala  sunl  ficri  circo 
idoiii  :  orgo  non  iiH»sl  nlicui  iirium,  nisi 
<|uod  nalum  osl  suscipcro  allcruin  :  igitur 
noutruin  dolorminalo  ino.si. 

Iloin,  hoc  vidolur  spoiialilor  in  illis,  iu 
«|iiibus  oxomplifical  .Vr  cnim 

noii   vidolur  dctcrmiiialo   calidu.s,   ihhjuo 
aqiia  frigida;  (luia  omiiom   c 
pi;ivc(lil  alloralio  ;  igilur  gon»  iai.u;u:a  ox 
igno.  pr.iTodil  aUcrulio  ignis,   por  qu.im 
inducunliir  qiialilalos  aqu.i*  :   mn|   in  U)(.i 

iui.-i  per 

..1  ;•>.!.. 

in  lola  Iransmu 


NoUinduin,     (juod     du[)Iicoin     assign;it 
Aristot.   dilTiM-onli;im    intor  contraria,    ot     aUorationo  manol  forma   !«•"-- 
[)rivalivc  opposila  :  itii;iin  sumptatu  a  divi-      Arislololcm  in  K.  Plivsi.'   . 
siono  conlrarioruni    lalom  :  ('.onlr.irioruin 
nu»dialorum  nuiKpiam  no<  («s.so  o.sl  alloriim 
inosso  su.sco|)lil)ili,  .sod    [irivalivo  o|)[H)siio 
iiiin  senqior  necosso  csl   alloruiu  iii' 
[)osl([uain  .subioctiiin   naluin  osl  oa   susci- 
poro  ;   oigo   [)rivalivo  ()|)posit;i    nun  suiil     cuuilum 
conlraria  nicdiata.   lmtu(»dialorum  iioco.s.se     lio. 

Tor.  I. 


.sub  forma  priori 
ignis,  cl 
biiH  Iransmui 
lilalc<i,  quOH  ! 


'.j|- 


530 


SUPEU  PR.EDICAMENTA 


2.  Ad  opposilum  rst  Arislololes. 

Conclusio.  ^j  qiursLionem  diccndiiin,  quod  possi- 
bile  esl  in  aliquibus  oxlivmis,  unum  con- 
trarium  inessc  a  nalura  alicui  suljjccto ; 
quod  ad  mnnis  patct  dc  Spcciebus  contra- 
riis  in  Gencrc,  ubi  cst  propric  contrarie- 
las  :  et  qu«  constitunntur  por  dilTcrontias 
proprias  contrarias,  ct  utriquc  detcrmi- 
natc  incstsua  ditYerentia,  ita  quod  non  est 
possibilc  oppositum  inesse.  Similiter  patet 
in  passionibus,  quod  aliquod  subjectum 
sccundum  suam  naturam  est  principium 
per  se  alicujus  passionis  liabcntis  contra- 
riura,  cujus  passionis  contrarium  non  po- 
test  inesse,  cum  ipsa  passio  sequatur  for- 
mam  subjecti. 
3  Ad    primum    argumentum    dicendum, 

Ad  argu-  quod  considcratio  Arislotclis  intelligcnda 
est  secundum  aptitudmem,  non  secundum 
potentiam,  quia  si  unum  conlrarium  insit, 
reliquum  aptum  esl  inessc,  et  non  tamen 
oportet  quod  possibile  sit  reliquum  inesse. 

Ad  secundum  dicendum,  quod  illa  defi- 
nitio  est  vera,  secundum  gencralem  ratio- 
nem  contrariorum  ;  quia  quantum  est  ex 
hoc,  cui  inest  unum  contrariura,  natum 
est  ei  inesse  reliquum,  sed  non  oportet, 
quod  sit  idem  de  quibuscumque  contra- 
riis,  comparatis  ad  quodcumque  subjec- 
tum,  nisi  forte  loquendo  de  illo  subjeclo 
secundum  gcnus;  quia  licet  subjectum 
aliquod  secundum  suam  propriam  ratio- 
nem  determinct  sibi  contrarium  unum, 
lioc  non  est  ex  ratione  contrariorum,  nec 
ratione  generis  talis  subjecti.  Forte  haec 
secunda  particula  additur  pro  speciebus, 
quse  determinant  sibi  aliquas  differcntias 
contrarias  determinate,  quod  licet  forte  sit 
fct  a  parte  Specierum,  et  Differentiarum, 
non  tamen  incst  Speciebus  per  naturam 
Generis. 

Ad  tertium  potest  concedi,  quod  quali- 
tates  elementorum  non  insunt  eis  a  nalu- 
ra,  neque  determinate ;  quia  formoe  sub- 
stantiales  eorum  possunt  manere  sub  oppo- 
sitis  qualitatibus,  ut  palct  in  alterationc 
prDccedcntc  corruptionem  elementorum  : 
in  illis   tamen    cxemplificat  Arisloteles  ; 


quia  secundum  communcm  conccptionem, 
illre  videntur  consequi  inseparabiliter  for- 
mas  elementares.  Vel  aliter  potest  dici, 
quod  quailibet  qualitas  secundum  aliqucm 
gradum  dcterminate  inest  suo  elcmento, 
et  secundum  illum  nunquam  amittitur  in 
transmutatione,  licet  secundum  perfectis- 
simum  gradum  possit  amitti,  quia  secun- 
dum  illum  gradum  non  consequitur  inse- 
parabiliter  formam  elementi,  puta  calor 
perfectissimus  formam  ignis.  Vel  aliter, 
quod  istee  qualitatesconsequuntur  formam 
elementi,  puta  ignis  in  suo  perfectissimo 
esse,  quale  esse  non  habet  in  transmuta- 
tione,  cum  tendit  ad  corruplionem. 

Amplius,  et  in  conlrariis  quidein  exislenle 
suscepiibili,  possibile  est  in  allerum  fieri 
mutalionem,  nisi  aUeriim  naturalitcr  insil, 
etc.  Cap.  Eod. 

Secundam  differentiam  ponit  AristoLeles  Nota. 
inter  contraria,  et  privative  opposita,  Inter 
contraria  est  mutua  transmutatio  :  inter 
privative  opposita  non ;  quia  ab  habitu  po- 
test  fieri  transmutatio  in  privationem,  e 
converso  non. 


QU^STIO    XLI 

Utrum  a  privatione  possit  fieri  regressio  in 
habitum 


Simplic.    et.  Ammoniiis   hic.  Nyphusl.  Metaph.  q. 
4.  D.  Th.  q.  2.  de  Malo,    et  8.   Met.  cap.  5.  lect. 

4.  Soncin.  10.  Met.  q.  10.  Ant.  Andr.  hic  q.2. 
Mayr.  htc,  passuhl.  Conimbr.  hic  q.  unic.  art. 

5.  Tolet.  ibid.  Saar.  in  indic.  Met,  lib.  8  cap.  5. 
Fonseca  lib.  2.  Imlit.  cap.  17.  Aversa  q.  22. 
Log.  sect.  1. 


Quod  sic  videlur ;  quia  secundum  Aris- 
totelem  1.  Physicorum  cont.  5.  et  inde, 
Privatio,  et  forma  sunlduoprincipia  trans- 
mutationis,  ita  quod  privatio  est  terminus 
a  quo,  et  forma  terminus  ad  quem  :  sed  a 
termino  aquo,  ad  terminum  ad  quem  est 
transmutatio ;  igitur,  etc.  Ilem,  hoc  patet 
in  exemplo  ;  tenebra  enim  opponitur  luci 
privative,  alioquin  illuminatio  medii  esset 
cum  motu,  el  successionfi,  quod  improba- 


1. 

Argumen- 
ta  pro  par- 
le  affirma- 
tiva. 


Or/ESTIn   M.l 


6.il 


2. 

tlus  res 
nilrnfli 
qwrsl. 


l 


•ivalio 


1 


lur  2.  do  Aiiinia.  Consoquonlia  palol ;  quia 
unum  conlrarium  non  aljjicilur,  ol  rcli- 
quuni  non  acquirilur  sine  luolu,  sed  a 
tenobra  ad  luccm  possihilis  esl  rogressio, 
manifoslum  esl,  igilur,  elc. 

Iloin,  oinnium  conlrarioruru  allorum 
includil  privaliv(.'  opposilum  allorius,  por 
Arislotolom  10.  .Mclaf)liysic.  conl.  ir».  ol 
hoc  non  obslanlo  intcr  contraria  osl  trans- 
inulatio  ;  igilur  ol  inlor  privalivo  oppo- 
sila. 

Ad  opposiluni  csl  .\ristotolos. 

Ad  isLud  dici  potosl,  quod  liX|Uf'n<lo  go- 
noralilor  do  privalivo  oppositis,  non  csl 
impossibilo  univcrsalitor  a  privaliono  csse 
rogrossum  ad  habiluin  ;  ((uia  sic  hxniondo, 
primlio  dicilur  osso  caronlia  fornifP  in 
subjeclo,  (juando  aplum  n.iluiu  osl  jiaboro, 
el  a  tali  privationo  possibilc  esl  es.so  re- 
grossum  ad  formam  :  undo  illud  diclum 
Arislololis  ost  vorum  do  ali^iua  privaliono 
parlicularilor,  idoo  prima  difforonlia,  quam 
ponil  .Vrislolclos  intor  contraria,  ol  priva- 
tivo  opposita,  osl  gonoralis.  Ista  .socunda 
ost  f)ai'licularis.  .\d  .salvandum  igitur  dic- 
luni  Arisl(jlolis  distinguitur  privalin  tri- 
plicilor,  uno  modo  sic  (Juiodam  csl  i^riva- 
lio,  (jua-  osl  carcntia  fornuo,  ad  (juam  non 
oidinatur  sub.jcclMiu,  nisi  mcdianto  ha- 
bilu  :  alia  ad  ({uani  ordiiiatur  non  modian- 
t(!  habilii.  ;\li()  luodo  sic,  qu;odani  privalio 
prival  habituiu  socundum  ;ichiiu,  ol  so- 
cunduin  |)olonliaiu  :  alia  i)riv;il  huiluiu 
actuiii.  rcrtio  luodo  sic,  i^rivatio  (iu;i'daiu 
ost,  cujus  habilus  inest  ;i  principio  inn;ilo, 
cujusniodi  cst  c;ocil;is,  (jui;i  visus  ost  ;i 
principio  intrin.scco.  .Mia  osl  privalio.  cii- 
jus  h;ibilus  incst  principio  e.xtriiiscco,  ul 
lcncbra  in  mcdio.  Dc  priv;itiono  (luocuiu- 
(luc  istorum  modoruni,  primo  dicto  dicla, 
inlolligit  Aristolelos,  secundo  modo  non. 
Vidclur  tanien  prinia  (listinclioos.se  minus 
coinpclcns,  (pii;)  nullum  subjcctum  vido- 
lur  onlin;iri  in  privationciu.  inc(li;inlc  ha- 
bilu.  Si  inlellig;ilur  subjcctuiu  onlinari  in 
privationcm  modi.inlc  li;ibitii,  sic  quod 
subjcctuin  non  osl  nalum  nripi-rc  priva- 
tioncm.  iiisi   prius   rocipi;il   habiliim.  hm' 


enim  esl  manifwtlo  falsuin  ;  quia  atiquU 
non  priuM  vidon.s,  poli^l  css*»  foxxi»  ;  vel 
.sic  inlolligalur,  ni.si  prius  naluni  sit  reci- 
p<'ro  habilum  :  el  sic  dislinrlio  ntilla  ;qiiia 
sic  (jmno  subjeclum  oniinalur  in  priva- 
tionc,  nu><lianlc  habilii.  Katio  aulem  qiinn; 
Aristotch.\s  inlolligil  do  prinio  monibro  s<»- 
cund;c  distinctionis,  cl  non  dc  -  -.1 

manifcsta  cx  ipsis  verbis  di.-jua-  uu.-us, 
nu;irc  auloiu  possil  inlelligprf  deprimo 
moiubro  terlia;  divisionis,  et  non  de  socun- 
do.  cau.sa  e.sl,  quia  quando  habilus.  qui  c-sl 
a  principio  intrins^vo  non  incs!  iiiric  in 
subjccto  non  inosl  principiuin  > 
lius  h;ibitus  :  ot  cum  nalura  Iran.smulabi- 
lis  .sompor  lond;it  in  non  e.sso,  non  esl  pos- 
sibilc  illud  principium  rccup^-rari  in  .suh- 
jocto,  et  itJi  ncc  habilum  illum  induci.  $i 
igitur  privatio  talis  habiius  aliquando  in- 
sil,  iiiipossibilc  ost  posloa  habilum  illuni 
incsse;  sod  (luaiido  habilus  ol  a  principio 
o.xtrinseco,  ut  lux  in  nu^lio,  a  corpore  lu- 
ininoso  ;  tunc  liccl  privatio  aliquando  in- 
sit.  po.ssibilo  csl  lamen  ab  illo  o.\lrins«vo 
habitum  induci. 

A(|    argumonta   patol,   quia   .uguinciua 
priin;i  i)ro<'c<Junt  dc  privalionc  uno  modo,    ' 
cl  arguinonl;»  ad  oppositum,  do  privaliono 
alio  modo  :  (luaro.sicul  diclum   i*sl,    illn 
dilTcronlia  non  ost  g»Micndis  inlcr  privalivc 
opposila,  cl  conlraria.  Mulla  cnim  .sunl  nn 
posila,  ubi  unum  ost  lanlum  carcntia 
rius   in  apto  nato.  qu.T  non  possunt  alitcr 
opf)oiii,  nisi  privative  :  cl  tanien  non  haUMit 
h;inc   i)iopriclntcni.  pula  lux.el  i 
(iu.'v  si  cssiMit  ronlrarin,  n(»n  pos.scl  allcrum 
o\polli,ct  allorum  induiM  sinomolu    ct  itJi 
noii  p<).ss<>l  incdium  in   instanli  illiiniiimri. 
ciijus  oppositum  hat)otur  in  2.  dc  AniuM 
coiil.   70.   .'simililcr  juslilin,  t»t  in 
.scicnlin  cl  ignornnlia  :  p  a 

injuslum  lacorc  ali(|ii  i 

injustilia  non   imvi^sshi 

justc,  licct  inc!  •    '   

ih/frr,  |i4»l»»s|  a. ■, 

igilur   f»  ifcsl    :ili   inii;  I 

jiislili.iiii 

Alifcr  iH)lcsl   dici   ad  •, 


/    .?  r  ■  *  kj  . 


532 


SUPEIl  PU  EDICAMENTA 


Aff  arffu- 
menla. 


Contradic- 

loria  nec 

simul    ve~ 

ra,     nec 

si    simul 

falsa. 


inler  conlraria  niulua  ost  motus  propric 
diclus,  quia  ulrumquc  est  aliqua  natura 
posiliva,  nec  potest  expoUi,  nisi  in  tem- 
pore  :  sed  a  privatione  in  habitum  nun- 
quam  est  motus  ratione  privationis  ;  quia 
matcria  subjccta  privationi,  tantum  liabet 
carontiam  forma^,  ct  cum  hoc  tamen  stat, 
quod  summe  sit  disposita  adsuscipiendum 
formam,  et  ila  non  oportet  illam  moveri 
ad  illam  ;  sed  statim  pra^senle  agente  re- 
cipere  illam  sine  motu  :  secundum  hoc  est 
dicendum,  quod  hsec  differentia  est  uni- 
versalis  inter  contraria,  et  privativc  oppo- 
sila. 

Ad  primum  argumentum  dici  potesl, 
quod  a  privatione,  quae  est  principium,  in 
formam  non  est  motus  proprie  dictus, 
nisi  quando  privalio  conjungitur  contra- 

rio, 

Ad  secundum  palet  ex  illis  exemplis, 
qualiter  non  estmotus  a  privatione  in  ha- 
bitum. 

Ad  tertium  non  sequitur  non  esse  mo- 
tum  inter  conlraria,  quia  non  esset  inter 
privative  opposita,  quia  exlremum  ignobi- 
lius  contrarietatis  non  tantum  cst  privalio 
reliqui,  sed  cum  hoc  est  aliqua  forma 
positiva,  et  ideo  non  potest  expelli  sine 
molu. 

Qvcccumqxic  vero    tanquam   affirmatio   ct 
negatio,  etc,  Cap.  cod. 

Hic  assignat  Aristoteles  differentiam  in- 
ter  contradictorie  opposita,  el  omnia  alia, 
quia  in  omnibus  aliis,  non  oportet  alterum 
extremum  esse  verum,  alterum  falsum  ; 
in  his  aulem  oportet,  vel  quia  nullum  alio- 
runi  necessario  vere  inest,  et  aliud  false  ; 
sed  in  contfadicloriis  alterum  vere  inest, 
alterum  false,  et  sic  loquilur  de  contra- 
dictoriis  incomplexis  ;  vel  quia  nullum 
aliorum  oppositorum  est  verum,  vel  fal- 
sum,  quia  incomplexum,  et  contradictoria 
sunt  complexa.  Secundum  istum  sensum 
magis  videtur  inlelligere  ibi  ;  Omnino  aii' 
tcm  eonimquK  sine  complexione  dicunlKr, 
nihil  verum,  neque  falsum  est,  et  onmia 
alia  qucc  dicta  sunt,  sine  complexione  di- 


cuntur,  alia  scilicet  a  contradictoriis,  et 
tunc  intclligendum,  quod  contradictio,  de 
qua  hic  loquilur,  non  tantum  sit  in  incom- 
plexis  ;  quamvis  hic  loquatur  principaliter 
de  oppositione  incomplexorum,  quia  con- 
tradictio  forte  univoce  invenitur  in  propo- 
sitionibus,  et  in  lerminis  :  non  sic  forte  in 
aliis  oppositionibus,  quia  isla  est  magis  in- 
tentionalis,  est  enira  simpliciter  intentio- 
nale. 

Adjungit  postea,  quod  licet  subjecto 
existente,  oporteat  alterum  contrariorum 
immediatorum  esse  verum  de  illo,  non  ta- 
men  hoc  oportet  sulDJecto  non  existente  : 
sed  in  contradicLoriis  sive  subjectum  sit, 
sive  non  sit,  semper  alterum  est  verum 
de  subjecto,  et  alterum  falsum,  quia  sive 
Socrates  sit,  sive  non,  semper  hsec  est 
vera,  Socrates  languet,  vel  Socrales  non 
languel. 


QUyESTlO  XLII 

Ulrum  in  negaliva  subjeclum  stet  pro  ente^ 
el  pro  non  ente  indifferenter 

Vide  Auctores  citatos   qq.  5.  6.  7.  lib.  1.  Periherm. 
qiio    Doctor  ad   hnjus    qusestionis   solutionem    se 

remittit. 

Quod  sic  videtur,  quia  ista,  Socrates  non 
languet,  non  esset  vera,  Socrate  non  exis- 
tente,  nisi  subjcctum  staret  pro  non  ente, 
quia  aliter  sensus  esset,  Socrates  qui  est, 
non  languet,  et  ejus  contradictoria  e^t  fal- 
sa,  Socrale  non  exislenle,  et  sic  duo  con- 
tradictoria  esscnt  simul  falsa. 

Dicetur  ad  istud  quod  quando  terminus 
supponit  non  habcns  plura  supposita,  sicul 
terminus  discreUis,  possibile  est  tale  sub- 
jectum  stare  pro  non  ente,  sed  hoc  non  est 
possibilc  de  termino  communi.  Contra  hoc, 
ponatur,  nuUum  hominem  esse,  hsec  est 
falsa,  omnis  homo.languet. 

Ad  solutionem  hujus  qmX!stionis  oportet 
pra^scire,  quid  signiticatur  per  terminum, 
et  qua3  sunt  ejus  per  se  supposita  ;  quia  ex 
hoc  esset  concludendum,  pro  quibus  per 
se  supponit  terminus  in  oratione,  in   omni 


Argun 
ta  pro  I 
te   ne'j  j 
va.       i 


Ni 


rn'.f:sTi()  \Lii 

enim  propositione  aninnaliva,  sive  noga- 
liva,  suppfniit  pro  ejus  per  st;  supposilis, 
el.  idco  de  hoc  furlo  Hcl.  nicnlio  in  libro 
pPi"ili(M  inoiiias,  uhi  illa  sunl  niagis  pro- 
pria. 


533 


unum  ronlrnrium  enl,  .subjcclum  ejas  p%1, 
si  suhjfM-tum  ejus  (•si  {uum 

contrarium  esl  in  potcnlia  .  quia  iiluil  .sub- 
jcrtum  est  in  p«*lenUa  ad  allerum  conlra- 

riuin. 


Contrariu/a  aiUein  exl  bono  rjuidetn   ex   neces- 
silale  maluin,  elc.  Cap.  eo!. 

3.  NuU'indum,  qiiod  quaUiorponil  .Vrislole- 

priciuK  '^■'  pi'oprielalcs  conlranonim.  Pnma  est, 
?,*',!' "'^"'  q'iod.st'//iy>/v  bono  confrarialur  niatum,  sed 
malo  quandoque  malum,  quandoque  bo- 
num.  Q)ua3  inlelli;,'enda  est,  non  solum  de 
istis  tormis  bnnuin,  et  malum  ;  quia  isla 
sola  inlcr  sc  coiilrarianlur,  et  nunquam 
nialiim  malo  ralione  tbrmu)  mali,  sed  dc 
liis  qux»  subsunl,  quia  aliquando  illud 
qiiodest  nialum,coiilrarialur  ei,  quod  est 
Tiialum,  sicut  ot  in  propositionihus,  ali- 
quaiidd  illud  quod  cslfalsum,  conlrarialur 
ei,  quod  esl  falsiim  ;  quia  ambo  cuntiaria 
possunl  esse  simul  falsa. 


UVI 

I 


l 


AinpUus  vero  contrariurum  non  necfi-sariuin 
est,  si  altfruin  cst  rcliquum  esse  clc.  Cap. 
eod. 

j  Socunda  osl,  uno  contrariorum  exislenle, 

l^ecuiiJa   ni>n    ojiorlel    retiquum   esse.   L't  omnibus 
•"oprietuii.      ... 

oxislenlil)Us  sanis,  .sanilas  est,  e(  non  a[»gri- 

ludo,   vel  si   forlo  absolulo  siimplaL»  non 

sint  conlraria»,  nisi    in    comparalione    ad 

id(Mn   siil))ocliim,    iit    saniim,   et    aigrum 

circa  So(M'alom,   ciim   impo.ssibilo  sit  ip.sa 

siimil   inosso  eidem   subjoclo,  impossibik' 

cst   iino  o.xislcMilo,  roli(]uinn  es.se,  primum 

forlo  esl   verius;(iuia   forlo   inlorsesuiit 

coiilraria.  Probalio,  quia  o.x  .se  maxime  dis- 

laiil  in  oo(l«Mn  gen«M-o. 

('.oiitra  lianc  proprielaliMU  iii  lib.  doiialo, 

ol   iiimido,  lib.  2.   loxl.   com.   IH.  hab«'lur, 

si  unum  contrariorum  est  in  ntlurd,  el   re- 

liquum  ;  igiliir  iino  oxistoiUo.  oportet  ivli- 

([iiuiii  osso.  .Vd   hoc    polost  dici,  (|Uod  illa 

proposilio  non  ost  vora.  dee.sso  in  aclu  lan- 

luiii,  sod  de  osso  in  aclu,  vel  o.ssu  in  poloii- 

tia,  et  do  conlrariis,  qu;o  muluo  so  oxp^d- 

luulcirca   idom  siibjoclum  ;  quia   lunc  si 


iJ0ctio. 


lutiu 


/'ulam  autem  etl  quod circa  idem,  aut  tpecie. 
uut  grnere  nalura  halicnt  fieri  contrarielalet 
etc.  Cap.  ««od. 

I'roprioLis  tertia  csl,  qutKl  fuihent  flei  i  5. 
circa  idem  Specie,  vel  Generc.  (^uaj  nolan-  Jy^l*,^^ 
da  esl,  quia  licet  alicui  speciei  repugnel 
unum  contrarium,  ul  albedini  congregali- 
vum  ;  tamen  illa  conlraria  habonl  ficri 
circa  idem  genere,  ul  circa  colorem,  qui 
est  in  diversis  speciebus  ;  quia  sic  lanlum 
esl  idem  genere,  et  hoc  valet  pro  co,  quod 
prius  diclum  esl.  qualiter  dctiailin  rnnfm- 
riorum  .sit  intolligenda. 

Necesfarium  est  omma  contraria,  vtl  in  eO' 
dein  genere  esse.velin  contrariis  getteribu* 
vcl  ipsa  fjenera  esse,  e:c.  Cap.  eod 

Quarla   j)roprielas  osl,   quiMJ    conlraria       ,. 
vel  sunt  in  eodein  yenerr,  iv7  in  contrariis    V»"»'^.'^ 
generitms,V€i  sunt  genera  aliorum,  cl   »s- 
tiul  cst   inlolligondum  de  gencribus  pri- 
mis,  sonqnT  enim  contraria  sunl  in  o»»<lora 
gcnoro  primo,  nisi   sinl  furle  tra:  n- 

lia,  et  tunc  lequivoco  sunl  in  «liversis  ge- 
n(M*ibus,  ut  forle  bonum,  el  maittm,  pruul 
sunt  Iranscendenlia,  sunl  hujusmoili,  prout 
automaccipiunlur  in  moribus,  sunl  genora 
morum. 

Iiilolligendum  tamen,  quod  primo  modo. 
pj-out  .scilicet  b^mum  convorlilur  cum  enle, 
iiihil  dicilur  simplicitor  mnlum.  nec  sic 
bonum,  et  malum  conlrariantur  :  sttl  Un- 
lumnuMlo  dicilurlMinum  el  malum  in  com- 
paraliono  ad  nliud,  quia  .sciliret  ilefioil  a 
IH>rfocliono  onlilalis  alleriiui. 


534 


SUPEIl  PU.EniCAMENTA 


y'/((/.s-  (iiitnii  iilli-niin  nllero  dicitur  quadrupli- 
lcr.  clc.  C.ip.  (lc  i)ri(»i'i. 

QU.ESTIO  XLIII 

Ulruiii  Arisloleles  conven^enter  assifjnel 
modos  Prioris 

Anslot.  5.  Mel.  Icvl.  16.  Ammonius  in  hiinc  locum 
J'ostpr<i'il.  Antoii.  Audr.  in  cap  de  Priorit. 
pertotum.  Mayron.  hic,  j^assu  Gl.  Aversa  supra, 
sect.  "2. 

Quod  non  videlur  ;  quia  mullo  plures 
Ari/umci-  assigual  in  5.  Melapli.  cont.  10.  pula  prius 
'^aitinna-  \n  loco,  prius  secundum  cognllionem,  prius 
""'"'•  secundum  molum,  el  plures  alios  ;  igitur, 

elc. 

Ilem,  quotmodis  dicitur  imum  opposi- 
torum,  tot  et  reliquum  :  sed  simiil  opponi- 
lur  ei,  quodestyjnws,  et  non  linbet  quin- 
que  modos,  sed  tantum  quatuor  per  Aris- 
totelem  ibidem  ;  igitur,  etc. 

Item,  nihil  est  prius  secundum  tempus  ; 
igitur  primus  modus  inconvenienter  poni- 
tur.  Probatio  antecedentis,  quia  prius  est, 
qiiod  est  principio pvopinquius ,  pcr  Aristo- 
telem  5.  Metapliys.  cont.  16.  sed  nullum 
est  principium  in  tempore,  quia  est  infi- 
nitum,  per  Aristot.  in  8.  Physic.  cont.  1. 
et  inde. 

Item,  secundus  modus  inconvenienter 
assignatur.  Probatio,  quia  consequentia  est 
inter  propositiones  :  sed  priits,  de  quo  hic 
loquitur,  est  in  incomplexis  ;  igitur  conse- 
quens  a  quo  non  convertitur  consequentia, 
non  debet  dici  prius  aliqiio  modo,  ille 
tamen  ponilur  secundus  modus  priorls. 

llem,aparte  integrali  non  convertitur 
consequentia  ad  totum,  ut  patet  in  exem- 
plo  Aristotelis,  duo  siinl,  igiliir  umim  est, 
et  non  e  converso;  ergo  pars  integralis  est 
toto  secundo  niodo  Prioris ;  sed  hoc  est  fal- 
sum,  quia  secundum  Aristolelem  7,  Meta- 
pliysic.  cont.  30.  in  definitione  aliquarum 
parlium  integralium  cadit  tolum  :  sed  de- 
finiens  prius  est  definito,  per  Aristotelem 
6.  Topic.  cap.  1.  idem  2.  post.  cap.  17. 
^  Item,  videtur  quod  ad  totum  integrale 

nonsequitur  pars,  cujus  oppositum  dicitur 
in  littera,  tum  quia  omnis  bona  consequen- 


tia  eslreducibilis  ad  syllogismum,  sed  illa 
non.  Probalio,  quia  si  ista  consequentia, 
domus  est,  igitur  paries  est,  reduceretur  in 
syllogismum,  hyec  propositio,  domus  est, 
non  posset  esse  minor  ;  quia  praedicatum 
ejus  debet  esse  pr;Bdicatuni  conclusionis  ; 
igitur  oporteret,  quod  esset  major,  sed  pa- 
ries  cum  sitsubjectum  conclusionis  directe 
est  minor  extremitas,  et  domus  cum  sit 
subjectum  majoris,  est  medius  terminus  ; 
oportet  igitur,  ad  reductionem  illius  con- 
sequentiae,  assumere  talem  minorem,  pa- 
ries  est  domus,  et  ita  universaliter  in  aliis 
totis  integralibus,  et  partibus,  sed  omnis 
talis  minor  est  impossibilis ;  quia  per  Aris- 
totelem  in  4.  Topic.  cap.  2.  nuUo  modo  pars 
de  toto  praedicatur  ;  igitur  omnis  talis  con- 
sequentia  tenens  virtute  talis  minoris,  est 
inutilis.  Tum  quia  consequentia  alicubi  te- 
nens,  ubique  tenet  :sed  totum  integrale  res- 
pectu  alicujus  pracdicati,  non  infert  par- 
tem,  puta  rospcctu  hujus,  quod  est  majus 
parte,  vel  componi  ex  parlibus,  vel  esse  ta- 
lis  figurse,  vel  talis ;  igitur  nunquam  in- 
fert. 

Item,  hoc  secundo  modo  dicit  Aristoteles 
Genus  esse  prius  Specie,  et  hoc  est  falsum. 
Probatio,  Tum  quia  in  1.  de  Anima,  Univsr- 
saleaut  nihil  est,  aut  posterius  est.  Tum 
quia  Genus,  et  Species  sunl  correlativa,  per 
Porphyrium,  igitur  sunt  simul  natura. 

Item,  quintus  modus  videtur  male  poni, 
ubi  causa  dicitur  prior  causato,  etc.  et  esse 
rei  prius  veritate  sermonis,  quia  causa,  et 
causatum  referuntur;  signum,  et  signatum 
referuntur  :  igiturcausa,  et  causatum  sunt 
siniul  natura,  etsimiliter  esse  rei,  quod  est 
signaLum,  et  veritas  sermonis,   quod   est 


signum. 


Ad  oppositum  est  Aristoteles. 

Ad  quoestionem  dicendum  secundum  3. 
Aristoteles5.  Metaph.  cap.  de  Priori,in  prin-  '^'^"^'"«" 
cipio  text.  com.18.  generalis  ratioPrioris  in 
omnibus  modis,  est  esse  propinquius  prin- 
cipio  :  quotcumque  igitur  modis  potest  su- 
mi  principium,  cujus  distinctio  patet  in 
principio  5.  Mctaph.  text.  coin.  1.  et  quot- 
cumque  modis  potest  aliquid  esse  propin- 


OU;€STI<»  XfJII 


53r> 


quius  principio  quo(Miiiifiiio  iiiodo  siiniplo,  ris  :  quia  iii   praU*rilis  reiuuUuH  ab  U—- 

lol  «livcrsis  iiiodis   (iicilur /)r/M.v  ;  s<'<]   hoc  ;im;jc  osl /iru/*,  iii  fulum  propiiiquius  liuic 

polosl  pluribiis  iiiodis  a<M'i(lcre  quam   liic  nutic  osl  priun. 

(■niiiiiereiilur,  ul  iii.iiiifesliiiii  esl  il)i(i(Mu  in  Ad  qu.irluin   dico,   qurjd   ali^iuaiido  o»l  AtH. 

(luiiito:    igiliir  liic   iioii   poiiiinliir  oiiines  consequenlia  inler  proiiosiliones.  lanieii  ra- 

iiiodi  frioris,  sed  qiiaiiluiii  sufticit  ad  pro-  lione  inconqilexorum :  el  luncillu<l  iiicuui- 


\ 


i. 
pnn-  ~ 


Iiosituiii ;  sed  foite  soiiis  secuiidus  modus, 
(\\\\  i):»,\.  mconscqwndo,  {i^l  liif  ad  proposi- 
luiii,  sccuiiduiii  (|iicin  modiiiii  gciiiis  dici- 
liir  priiis  spccie  iii  uikj^iuo^iuo  Pnndica- 
iiicnto,  ct  fort(.'  quintus,  (luicsl  in  vausando 
quia  siijjstantia  est  causa  omiiiiim  accidcn- 
tium.  Alii  tres  modi,  qui  suiit  lem/jon',  el 
ordine,  ct  honore,  poiiuiitur  iion  iit  princi- 
paliter  intonli,  sod  ut  pcr  iil(js  iiianifesten- 
liir  iiiodi  principalilcr  intcnti. 

.\d  primiim  ar^niiiKMitum  dico,  quod  in 
5.  Mcl.qili.  disliiii^Miitiir  jtrinx  iiKiuaiitum 
osl  diff(M'cnlia  cnlis,  liic  .■mhmi  priiicipali- 
tcr  secundum  (luod  cst  passio  eorum  quae 
siinl  iii  fjjcncrilius  Praviicamonlorum,  in- 
qii;intum  coiisidcranlur  a  ratione :  ol  .sic 
sumptum  li.'il)ct  omiiino  divorsos  modos. 
liidc  (iiii  priiicipaliliM'  inlenduiiliir  Iiic.ibi 
omittuiilur,  ct  c  conv(M"so.  C.oncc  io  igiliir 
(luod  iiDii  poiiit  Iiic  oinncs  mo  ios  priori.<,ncc 
lbrt(!  ilios  ad  (iiios  omiics  suiil  rcdiiciliilcs  : 
sufficiiMites  taiiicn  ad  propositum  ciiuiiie- 
rat,  ct  iiiiosdam  alid-!  .id  illdriiiii  iiiaiiifcs- 
taliuiiem. 


picxumiii()on.sequentc;  raliuneciijusiicqui- 
lur  ad  Aiile<'edcns,  el  noii  e  conversu  ;  csl 
prius  illo  AnleccNJenle,  ralione  cuju»  Anlc- 
cc(iens  infcrl  (!uii.se<|uens. 

Ad  quintum  pot<'sl  dici,  quod  poleslcon-  3 
cedi,  quod  oiiinis  pars  inlegralis,  .sine  qua  '^*'^* 
lolum  noii  iM)lesl  e.s.se,  csl  prior  lolo  uecun- 
do  mo(J(t  priuris.  El  cum  arguilur,  aliqua 
talis  pars  detinilur  [)cr  suum  lotum; 
igilur  esl  pf^slerius  lolo.  (Ionce<Jo  quod 
sil  poslcrius  loto  aiio  niodo,  ul  forte 
qiiinlo,  qiii  est  in  causando  ;  sed  non 
.socundo  modo,  qui  esl  i/i  conseqnendo,  si- 
cut  ad  principum  speciale  .sequilur  conclu- 
sio  in  terminis  generalibus,  el  non  e  con- 
ver.so,  ul  ad  lianc,  omnis  triamjulus  fiabet 
tresnnijulos,  .so<iuitur  \\Ke ,  flgura  habet  Ires 
angulns,  ubi  principiuin  osl  prius  quinlo 
modo,  id  osl,  //*  causando  :  sed  principia- 
lum  esl  prius  secundo  modo,  idesl,  in  con- 
iT^M^^/K/o,  unde  .se<Mindus  ukkIus  non  dc- 
bet  poiii  prius  sccundum  naluram,  m^\  .sc- 
cuiidum  ci)ii.se<iucnliam,  el  (]uinlud  nKHJus 
prius  sccunduiii   n  iluram,  vol    sr-.Mirj.lum 


\J  J 


Ad  seciindumdico,  quod  omniiio  tot  mo-      causalilatem,  unde  vcrsus 


dos  Ii.-ihet  siniul,  (luol  el  jtrius,  .sod  iion  po- 
iiil  Aristololes  oiiinos  cjus  iiiodos,  vcl  iiuia 
sufticieiitiM'  habcri  possunt  pi-r  modosy/rio- 
ris,  vcl  (luia  sufticil  sibi  poiuM-c  illos  ino- 
(los  simnHatis,  ([iii  siinl  ad  propositum, 
qiuc  suiit  iiitcr  qiue  esl  conscqueiitia  mu- 
tii.i,  cum  iKMitrumsit  causa  .iltcrius,  el  ut 
spocios  condividcntcs  ox  opposilo  idem  ge- 


Tempore  ijumt  sequitur  prius  ortiiMe  dic, 
ct  /lonore; 

Causando  ijuorumijuartus  modus  esl  alt^ 
nus. 

Ad  aliud  pol(>sl  dici.   quu«l    (uluin    inlc*         ^ 
grah»  osse,  inforl  [>ar(cin  inlcgratcm  cswc,  '••'*• 
Io(|U(MkIo  dcilla  piirle,  sincqua  (o(um  nun 
poliNl  C.H.HC  ;  el  i(a  furlc  lolum   inferl  par- 


niis,  (iiKirum  iilriiiiiqucopponitur  secundo     tom  rcsiHrlu   illorum  pr:» 


<f3. 


modo  prioris,  (lui  cst  principaliler  ad  pro- 
positiim,  ot  adjungit  simiil  tempore,  iit  per 
lidc  rcliiiiii  iimolcscaiil, 

.\d  aliiid  dici  p  it(»st.  sicut  dicil  .\rislolo- 
lcs  .'j.  Nictaph.  c.  dt!  Priori,  cont.  10,   (luod 
prius,  fi  i)ostfrius  sumunlur   iii  lomiH)iv,      t>ur  lalittus  ^ou  ..siuHn 
p(M*C()mp;iralioiKMU  ad  pr.csiMis  nnnc  sii;na-      aru'it:tttr 
tum  ;  scd  c  coiivcrso  iii  pnelcrilis.  el  fulu-      ui  ^        .,.'<muiu,  i>< 


-  um,  i|iuD 
non  |M)vsunl  iness(Mo(i,  nuM  iiu»tiU  parU : 
ut  domut  esl  alba.  igilur  ,; 
simI  n'siH>clu  pn  ' 
ad  divi'rsi(a(em  i  ■  i'»-.  • 
liilis  i*unscqucn(in  :  ul  -^' 


r.36 


SnPEIl  PH.I^niCAMKNTA 


Ad  7  et  S 


tum  :  el  de  liis  qua3  subsunt  ;  inlenliones 
enitn  referunlur  per  se,  el  simul  sunt ;  sed 
ea  quac  subsunt  non  referuntur  nisi  forte 
peraccidens,  et  ideo  illa  non  sunt  siniul, 
etc. 


lud  s/ne  quo  domus  non  potcsl  esse,  vd  omnis 
pars  inter/raNs  domus  est,sidomusest;paries 
cslhujusmodi,  ir/ilur  paries  cst,  si  domus 
csl,  intelligendo  majorem  esse  de  conditio- 
nato  pmedicalo,  et  conclusionem  similiter, 
ubi  sumitur  pro  medio  illud  unde  tenuit 
conscquentia  enthymematica.  Et  cum  ar- 
guitur,  quod  talis  consequcntia  non  tenet 
ubiquc,  i);\lol.,  quia  totum  integrale  infert 
partem  ubique  respeclu  esse,  et  respectu 
aliorum  pra^dicatorum,  qua3  non  pertinent 
ad  diversitalem  totius,  et  partis  ;  sed  non 
oportet  ex  hoc,  quod  inferat  ipsum  respe- 
ctu  cujuscumque  proedicati,  sicut  si  Socra- 
tes  inferat  hominem,  non  oportel  istam  con- 
sequentiam  tenere,  si  Socrales  csl  indivi- 
duum,  homo  est  indididuum,  quia  respectu 
hujus  pra3dicati  sunt  extranei :  et  ita  est 
de  toto  integrali,  et  parte  respectu  pra^di- 
cali  pertinentis  ad  diversitalem  eorum, 
Sed  prima  probatio  non  solvitur,  non  enim 
reducit  prsedictum  Enthymema  in  Syllo- 
gismum  ,  sed  concludit  propositionem  dif- 
ferentem  ab  Enlhvmemate  tantum  in  ordi-     habens  species  esl  univocum  eis. 


Motus  autem  species  sunt  sex,  elc  Gap.  de  motu. 

QU/ESTIO  XLIV 

Ulrum  Arisloleles  convenienter  distinguat 
species  molus 

Arist.  3.  Phijs.  cap.  5.  Ammon.  in  cap.  dc  Motu. 
Mayi".  hic  passu  63.  Anl.  Aiidr.  m  cap.  cle  Molu 
f/.  linic.Ruvius  et  Conimbr.  ibid.  Rodrif^.  super 
hac.  q.  Docl.  insumma  text.  Fuenle  q.  18.  Lorf. 
diff.  2.  art.  unico. 

Quod  non  videlur ;  quia  illa  in  qua  dis- 
tinguit,  sunt  in  diversis  generibus,  ut  al- 
teratio  in  Qualitate,  et  augtnentatio  in 
Quantitate,  igitur  nihil  est  eis  univocum  ; 
igilur  non  sunt  species  motus  ;  quia  omne 


i 


I. 

Argume) 
tapropa 
le  negat 
va. 


ne,  quia  quandoreducitur  in  Syllogismum, 
oporlet  Antecedens  Enthymematis  esse 
aliam  pra^missam  in  Syllogismo,  et  Conse- 
quens  Enthymematis  esse  conclusionem  in 
Syllogismo. 

Potest  igitur  dici,  quod  sic  reducitur,c?o- 
mus  est,  paries  est  domus,  genitive,  igitur 
paries  esl;  quia  quando  pr^dicatum  debet 
concludi  de  aliquo,  perliocquod  inest  alii, 
debel  in  minori  notari  identitas  illorum 
subjectorum  ad  invicem  ad  minus  tanta, 
quanta  sufficit  ad  illalionem  conclusionis. 
Identitas  autem  partis  integralis  ad  to- 
tum,  quod  sit  ejus,  sufficit  ad  inferendum 
esse,  quod  prsedicatur  de  toto,  esse  verum 
de  parte  :  et  ita  de  aliis  pr.cdicatis,  quoe 
non  possunt  inesse  toti  integrali,  nisi  par- 
li:  nec  impeditvariatio  medii  penes  reclum 
et  obliquum,  formam  Syllogismi,  ut  patet 
per  Aristotelem  I.  Priorum. 

Ad  aliud  dictum  est  prius  capitulo  de  Re- 
latione,  quarta  proprietate.  Ad  octavum 
dico  similiter,  variatio  est  de  istis  intentio- 
nibus  causa,  et  effectus  ;  signum,  et  signa- 


Item,  Aristotelesprobat  in  5.  Phys.  text. 
com.  8.  quod  generatio  non  est  motus : 
pari  ratione  nec  corruptio,  ergo,  etc. 

Item,  AristoLeles  ostendit  hic  istosmotus 
esse  distinctos  ;  quia  non  fiunt  simul  circa 
idem  :  cujus  oppositum  videtur,  quia  sem- 
per  cum  augmentatione  conjungitur  alte- 
ratio.  Nec  est  vera  instantia,  quam  ponit 
littera  de  quadrato  et  gnoraone :  multa3 
enim  conditiones  alterationis  non  possunt 
ibi  salvari ;  quia  non  quaelibet  pars  aucti 
augetur  ex  tali  additione.  Similiter  talis 
additio  est  sola  juxtapositio,  quam  dicit 
Aristoteles  non  esse  aUerationem,  in  1.  de 
Generat.  text.  com.  34.  el  inde.  Simililer 
cum  omni  generatione,  vel  corruptione  con- 
jungitur  altcratio ;  quia  forma  substantialis 
non  est  immediatum  principium  agendi ; 
sed  tantum  qualitates  activse,  et  passiva^,  et 
secundum  illas  est  alteratio,  ad  quam  con- 
sequitur  transmulatio  secundum  formam 
substantialem,  cujus  formae  illse  qualitates 
sunt  propriae.  Item,  omne  auctum  occupat 
majorem  locum  quam  prius,   quia  ipsum 


OVM:>rU)  WAV 


I 
I 


osL  mnjus.ol  lociis  csl  irqualis  l(K'alo;  ergo  nunquarn  laincn  surit  siiiiul ;  hoc    •--'     ••• 

oiniio  aurliHii  inulal  locuiM.  fuindiMu  lorrniraiin  ficr  .«tf',  el   hfM- 

Iloin,    iii  ;,'onoi-o  Qualilalis  osl   lanluru  a<l  o<»rurn  dislinclionfin  .  <!urn  nrir 

iiniis  inolus.  I.  (lo  Oorior'.  loxl.   com.   2'>1.  auginiMilalione<'lalUTaliorM',  ;• 

Phy.sic.  lext.  coin.  :{0.  ul  allor-alio  ;   el    in  omnis  augnienlalio  nalurali.H  propri*»  di^-la, 

gonoro  l'bi,  lanlurn  uiius,  igilur  es.sol  lan-  priusupponil  alleralionoin,  ci. 

lun»  unus  in  gonorr  (Juanlilalis,  el  lanlum  esl  aui^nenUilio  in  Malheinalicis :  sed  null  i 

unus   in  gonero  SubsUinlix',    igilur  non  augmonUiliu  esl  ad  U'niiiiium,  ad  quem  «'^i 


Concluiio 


I 
I 


Ad  ariju- 
ninl  I. 


orunt  nisi  qiiatuor  species  molus  Uinliini. 
(lontiiigil  etiam  arguore,  quodin  aliis  ge- 
noribus  a  qualuor  sit  niolus  por  se  .secun- 
(Jiim  quod  vitlolurhabeiM  por  unurn  flicluni 
AristoU>lis  iii  3.  IMiysic.  cont.  5.  quod 
lol  sunt  species  rnotus,  quot  cnlis,  igitiir 
motiis  ostin  omni  goncre. 

A(l  oppositum  ost  ArisU)tolos. 

A'l  quu;sti(iiiom  (lici  potost,  (|uo'l  tnofu.^ 
(socuiulum  illaiii  rationom,  (luio  as<igna- 
lur  in  3.  Physic.  conl.  (J.  qiujd  rsl  nrlus  en- 
lis  in  polcntia  inquanlnin  in  jiolfnlia)  conxc- 
nit  oiiiiiibus  istis  .sex  lo^iuivoce,  sicut  et 
deflnitio,  ot  ipsa  detlnionlia,  (lua)  sunl  aclus 
et  fioleniin,  a'(iuivoce  eis  conveniunt.  Sed 
magi^  pr*(>prio  sumilur  inolus  in  fi.  riiysic. 
context.  <».  7.  ct  9.  ot  indo,  (iiiod  molus  es{ 
a  contrario  in  contrnriuni,  et  i,i  tem- 
pore:  ot  isto  modo  dislinguilur  corilia  inii- 
tationom  siibitaMi,  qua»  est  in  insUmti,  noc 
[lotost  sic  siimptum  convoniontor  dividi  in 
istos  sox  modos.sod  Uiiitii;ii  qiiatuorooriiiii; 
igilur  priino  modo  siimiliir  hic,  ot  esl  sic 
divisio  convonions,  ut  vocis  in  significalio- 

IICS. 

Ad  priinum  arguinontum,  dico,  quod 
spccies  ibi  siimilur  noii  ut  siiiuit  I*orphy- 
rius,  .scd  pro  modo,  vol  signilicaU)  siHJcia- 
li,  sicul  in  illa  auctoritato  .\rislololis  in  :(. 
1'hysic.  coiil.  o.  ubi  dicil,  quod  tot  sunt 
apecies  mntus,  quot  et  rntis,  ons  (Miirn  non 
habot  illas  taiiquam  spccics  proi>ric :  .sed 
(aiKiiiam  signiticata. 

Ad  aliud  concodo,  (luod  gfucntioet  cor- 
ruptio  non  suiit  iiiolus,  ut  .Vrislolclos  lo- 
(juitiu-  ibi  d(<  iiiotu,  ut  distinguitur  contr^a 
muUitioiicm  :  suiil  lamcn  luolus  proul  lu- 
(luiliir  dc  ruotu  in  :(.  Physicorum. 

Ad  aliiid  dico,  quod  licet  isli  molus  finnl 
cirra  idcm,  vel  simul,  vcl  ordinc  qu«Hlam, 


al!cr-atio,  el  s;ilis  p<jlesl  conce<li,  quod  ins 
lantia  Ai'isloteli.s  non  esl  ad  pm|Kksilum  do 
aiigmenUilionc  proprie  dicla,  so<l  dc  juxla 
positioni>,  qua.'  aliiiuo  ukkIo  :< 
assimilatur,  el  pru  lanlo  esl   tlUi   in.%unu.i 
a'I  propositum. 

(lurn  arguilur  de  alUi.uiunf,  i-.   l'  ■    ~-' 
tiono,  conccsso  quo<l  omncn  gfiieruiiw,. 
pr.vccdil  altcratio,  non  s^^quilur,  litK*    • 
jier  .se  ad  eurndom  lorminuMi,  quia  all»  ;  i- 
lion  cst  por  se  ad  (lualil  ilem,  t/cncrafio  nd 
rorinam  suljstanlialem. 

r.uin  ar'guitur  do  augmenlalione,  el  loci 
muUilionc,  concedo,  quod  auclum  majo- 
r«MU  lo4'urn  o  cupat,  quaiu  prius;  sed  la- 
rncn  non  niutat  tocuin  secundiim  lolum, 
iindo  quia  totuiu  non  lialK?l  locuin  aliuni, 
i(h'o  non  dicilur  moveri  stvundum  locuiii : 
vcl  si  concedatur  qiiol  movealur  socun- 
diim  locum,  loci  mulalio,  el  alleralio  per 
se  sunt  ad  diver.so-*  lerminos 

.\d  aliud  dico.  quol  in  geneiv  (^)uanti(a- 
lis  esl  unus  molus  gcncri\  sicul  in  gcnerc 
Qualilalis,  et  ingenere  Ibi;  sed  non  c4 
nominatusin  genero,  sed  (antum  in  spoclc- 
bus  proximis,  quu'  sun(  augMHMi(alio,  el 
diminutio.  E(  con^^imiliterdicendiimdego- 
noratione  e(  corruplione. 

Ad  aliud  dico,  aur.I  in  ^r^U  trihtK  r.rnr 
ribus,  .Scilicet  V 
ost  proprie  molus,  u( 

mu(alionem  subiUitn,  sicu(  probatur  5.  Phy- 
sicorum,  con(.  9. 

Cum  arguitur  In  con(r.irium.  lol  tunl 
spocios  molus,  «luol  ol  cn(i«, ' 
adili(,  aqyisili  /»t  motnm.  ol  illa   propo- 
.si(io  .sic  pnr(iculnri(er  .ni 

ver.^^alis  od   proposi(um  Ari.itulriiJ*  ibi.  c 
(anlum  res  is(oruin  (rium  fpc 
ncquirunlur  p«>r  mo(um  proprio 


538 


SUPEH  PU/EUIGAMENTA 


lloin,  juxta  hoc  arguilur,  quod  inconve- 
nienler  dislinguit  hic  niotuni,  cum  molus 
sil  passio  naluralis,  et  ita  impertinens  Lo- 
gico. 

Ad  quod  potcst  responderi,  quod  motus 
inquantum  ejus  principium  est  maleria,  vel 
forma  ;  sive  inquantum  egreditur  a  princi- 
piis  corporis  naturalis,  sicut  passio  a  prin- 
cipiis  sui  subjecti ;  pertinet  ad  considera- 
lionem  Naturalis  :  sed  inquantum  est  quid 
transcendens,  repertuni  in  diversis  Gene- 
ribus  pcr  reduclionem,  secundum  quam 
est  ad  res  diversorum  Generum,  sic  perti- 
net  ad  considerationem  Logici  consideran- 
tis  Generalissima. 

E<t  aiilem  simpliciter  quidem  quies  rnotui 
conlrarium.  Cap.  eodem. 

(;_  Notandum,  quod  quot  sunt  species  motus, 

Quoi  spe~  ^Qt  Qi  quietis,  et  sumendo  ambo  ut  diffe- 

aes  niolus,  ^  ' 

tot  quieiis.  runt  in  eodem  gcnere,  opponuntur  priva- 
tive  :  speciali  autem  motui,  privalive  oppo- 
nitur  quies  specialis :  non  illa,  quae  est  in 
termino  ad  quem,  quia  illa  est  salus,  et 
perfectio  motus ;  sed  quae  est  in  termino  a 
quo,  ut  dealbationi  privative  opponitur 
quies  in  nigredine.  Motui  autem  ad  unum 
terminum  contrariatur  motus  e  contrario, 
qui  est  ad  terminum  contrarium ;  et  quieti 
in  contrario  uno  conlrariatur  quies  in  alio 
conlrario  :  ita  quod  motus  specialis  habet 
procontrario  alium  motum,  et  pro  privati- 
ve  opposito  quietem.  Similiter  quies  habet 
pro  contrario  aliam  quietem,  et  pro  priva- 
tive  opposito  motum. 

Quodsi  quis  ponat  quietem  contrariam 
motui,  non  esset  possibile  vitare  inconve- 
niens,  scilicet  plura  contrariari  eidem  uni- 
voco,  quod  est  contra  Aristotelem  1 .  Topico- 
rum,  cap.  12.  et  circiter,  et  10.  Mctaph. 
context.  14,  et  inde.  Non  cst  autem  incon- 
veniens  eidem  unum  contrariari,  et  aliud 
eidem  privative  opponi. 

Ilabere  autem  multis  modis  dicilur,    etc.  Cap. 
de  Habere. 

„  Notandum,  quod  quolcumque  modis  ali- 

tinfi  ''"'  ^^^^  ^i^i^^r  essc  in  alio,  tot  modis  potest 


dici  illud  habere  idem,  quod  in  eo  est.  Sed 
tamen  octo  modi  haberc  hic  positi,  et  octo 
modi  essendi  in  4.  Pliys.  non  sunt  idem, 
nec  forteomnes  isti  reducibilesad  iIIos,nec 
e  converso. 

Pro  hac  lamen  distinctionc  intelligen- 
dum,  quod  sicut  qujBcumquc  genera  acci- 
dentium  acquivoce  sunt  in  substantia,  ita 
substantia  ea  habet  sequivoce.  Duos  igitur 
modos  primos  ponit  Aristoteles,  quibus 
substantia  dicitur  habere  Qualitatem,  et 
Quanlitatem,alios  duos  juxta  Praedicamen- 
tum  decimum,  quod  est  llabitus,  ut  habere 
ea  quse  circa  corpus  sunt  secundum  totum, 
vel  secundum  partem :  per  hos  quatuor  mo- 
dos  prlmorum  generum  accidentium,  et 
ultimi  Generis,  dans  inlelligere  modos  alios 
hahere,  sccundum  alia  genera  intermedia, 
et  adjungit  alios  quatuor  modos  habere,  ut 
partem,  conlentum :  possessionem,  et  coha- 
bitationem,  per  quos  possunt  alii  modi 
priores  innotescerc,  nec  enumerat  omnes 
modos  habere,  sed  famosiorcs,  et  prsecipue 
dc  numero  illorum,  qui  sunt  ad  propo- 
situm. 

Pro  hisomnibus  notandum  de  aequivoca- 
tione  habitus,  quod  habet  quatuor  primos 
sensus,  qui  dicti  sunt  prius,  et  in  primo 
sensu  sumptus  habet  hanc  totam  distinc- 
tionem. 

Notandum  etiam  pro  tertio  modo,  quod 
habitus,  ut  esl  gencralissimum,  non  habe- 
tur,  ut  dicitur  5.  Melaph.  quia  tunc  csset 
proccssus  in  infinitum,sed  est  habitudo  me- 
dia  inter  habentem,  et  adjacentia  corpori, 
quae  habcntur  pcr  illum  habitum.  Si  enim 
habilus  ut  est  generalissimum  haberetur, 
hoc  essct  per  alium  habitum,  et  pari  ratio- 
ne,  ille  haberctur  per  alium,  et  sic  infinita 
esscnt  entia,  quod  est  inconveniens,  quia 
tunc  nuUum  essct  primum  ens,  cujus  op- 
positum  probatur  in  5.  Met,,  et  aliqualiter 
persuadctur  in  fine  12.  Met.  sic,  Entia  non 
volunt  male  disponi,  non  est  autem  bonum 
pluralitas  principaluu7n;  unus  igitur  prin- 
ceps,qm  est  Deus  benedictus  in  soecula  sae- 
culorum.  Amen. 


EXPLICIUNT  QU^STIONES  SCOTI  SUPEIl  PR.EDICAMENTA  ARISTOTELIS. 


F.    .lOAXXIS 


DUNS    SCOTl 

DOCTORIS    SUBTILIS 

IN  mwiw  immi  PKiuiiKinir.MAs  ui  kstio\i:s 


Pt  i'num  opnrtrt  conxtiluere    quid   sit    Nomen, 
f/ui'/   VrrLiim.  rlc.  Cip.  I. 

yUiiiisrio  1 

Qtiid  sit  subjectttm  libri  Pcrihermctiiat 

D.  Thom.  iii  proirm,  fiujus,  tfct.  I.  Ro«t.  Ammon. 
iljid.  Occnin,  Ant  Aiidi*.  ibid.  Jutn  a  MagiBt. 
g.  \.  hujus,  duh.  I.  Ix)van.  rt  Villalpan.  i;i 
1'rv'iin.  hujus.  Tolel.  ibiil.  I)iictor  im  Proivm.  2. 
operis,  in  tib.  Pcriherinrniitt. 

Circa  .subjerlum  hiijiis  Libri  nobiiduin, 
quod  Uooliu.s  ponil  illu<l  o.s.se  inlerprola- 
lionom,  quotl  eliam  indifal  inbTprelalio 
hujus  nominis  Perihfrmenin^:  sed  si  lalio 
iiiler()rclalionis  .sit  h;i'C  vox  arliciilaUi,  pi-o- 
lala  cum  ima^^inalione  signiticandi,  lunc 
iiilrrprvlntio  dicilur  do  incomplo.xis,  el 
(•()inplc.\is,  el  non  e.sl  pro[)ri('  subjeclum 
liujus  l.ibri,  cum  Libor  islo  modiuin  UmkmI 
ordiiunn  iiilcr  Librum  rriudicamon- 
loruin,  cl  Libniin  rrioruin,  qiiorum 
alter  est  de  his,  qu;e  [^crtincnl  ;»(! 
primam  operalionem  inUdU-clus.  aller 
^\r  liis,  qiKi'  ad  lertiam.  Ist"  I.iber  or- 
go  est  de  his,  (ju;e  perlinenl  ad  mcdiam. 
Sive  aulem  ralio  pr;e  licla  sil  ralio  inler- 
preUitionis,  sivo  serundum  alio.s,  alia  si^o- 
cialior,  scilicet  vox  arliculala  prolnta  rum 
imnyinalionc  sitjni/lrtimli  esse  alii/uiti,  »v7 
nnn  e.tsr,  non  erit  Intcrprctaiio  proprium 
subjiTtum  hic.cum  nulla  parsl,.  Ido 

voce,  ul  de  subjccU),  sicul  diclum   c.hI   in 


principio  l'r;iUicamenlorum,  quia  omoes 
p;i.ssiones  subje<norum  in  lx)gica  eU  a?qua- 
liler  ines.senl,  nulla  eliam  vocc  oxislcnlc  : 
crgo  Enuntintto  hir  ronvenionter  polosl  po-  /. 
ni  subjerlum,  cl  ha;c  enunlialio  in  menle,  '"'  ' 
quia  illa  cau.satur  cx  .socun<la  oporatione 
inlellcctus,  quia  omnia  qua3  hic  (leU?nni- 
nantur,  propter  ipsam  delorminanlur,  pula 
primo  dc  parlibus  ojus  intogrdlibus  yomi- 
ne,  et  Verbo:  socundo  deejus  genero,  quod 
csl  Oratio.  dcinde  quid  ipsum  cst,  el  de  di- 
visioneejus  in  suasprimasspecies.elconse- 
quenler  de  ojus  proprietalibus,  opposilione 
.scilicel,  ct  habiludine,  el  ca?U^ris  huju-mo- 
di.Si  auUmi  isUe  proi»riclali»s  insunl  Knun- 
tiationi  in  voco,  hoc  non  osi  primo,  scil  in- 
quanlum  est  sij^mra  ojus  Enuntiationis, 
quai  ost  in  mcnU\ 

Contni  lio<',  subjoclum  doU'l  os<so  com- 

muno  omnibus,     qua^  detcrminanlur    in 

scienlia  :  non  sicosl  Enunlialio,  cum  blc 
doterminctur  do  Nominc,  ol  Vcrbo,  do  qui- 
bus  Enuiiliatio  non  pnedicalur. 

llem.  auctoriUis  Hoclii  isl  in  ^«♦^'•"•^•■im, 
qui  dicil  hunc  Librum  «'s^  del;... .^..la- 
liono. 

Ilcm,  quod  non  eM  Enutdiatio  in  mfmtc. 
prub;itio;  quia  illiiis  nun  sunl  pa. 
licol  Nomon,  ol  Vorbum.  cum  utrumquo 
sil  vox,  so<l  Knu;.  iis  sunl  ilhc  partof, 

do  (|ua  hic  dclorminalur. 

Ad  primum.  si  inUdlifritur  \o        , 

univei  4  io-  •^•'' 

lius  uiiivrrsiilis  in  suas  p.irt(^,  U,  in 

omni  namquo  soii-nlia.cuj 


540 


SIJPER  LIH.  I.  PEUIHEHMENIAS 


1. 


coinposiluin,  ncccssc  esL  determinare  de 
parlibus  suhjecli,  de  quibus  lamen  subjec- 
luin  non  pnrdicalur  :  scd  si  aliquo  modo 
sil  vera  major,  debel  inlelligi  subjeclura  sic 
esse,  communitcr;  quia  ejus  cognitioprin- 
cipaliler  qua^ritur  in  scientia  in  cognitio- 
ne  omnium  aliorum,  quantum  illa  alia  de- 
terminantur  propter  cognitionem  principa- 
lis  subjecti. 

Ad  secundum  dico,  quod  de  multis  dici- 
lur  scientia  e<se,  quorum  non  quodlibet 
est  principale  subjectum,  ut  dictum  est 
in  Porphyrio. 

Ad  tertium  dico,  quod  sicut  Nomen,  et 
Verbum  in  voce,  sunt  partes  Enuntiationis 
invoce,sic  ipsa  inmente  sunt  partesEnuntia- 
lionis  in  mente  :  qua^  enim  percipiunturab 
intellectu  in  primaejusoperalione,  compo- 
nuntur  in  secunda  :  licet  nec  ha3c,  nec  illa 
exprimantur, 

Deinde,  cum  dicitur,  quod  tam  Noraen, 
quam  Verbura  est  vox,  vel  est  verura  de 
his  secundura  quod  nobis  magis  innoles- 
cunt,  quia  sic  debuerunt  eorum  descriptio- 
nes  assignari,  et  per  illas  patet  descriptio 
eorum,  prout  sunt  in  menle ;  vel  aliud  est 
dicere  Nomenesse  vocem,  et  esse  in  voce, 
quia  vox  forte  potest  esse  essentialiter  non 
in  voce,  hoc  est  non  expressum,  sicut  et 
ipsum  expressum,  et  primo  modo  ponitur 
in  definitione  Nominis. 


Sunl  erfjo  ea,  qucB  sunt  in  voce,  earim  quoe 
sunt  iii  aninia  passionum  nolce,  elc.  Cap. 
eodem. 

QU^STIO  II 

Ulnim  Nornem  signiftcet  rem,  vel  speciem 

in  anima 

Arist.  hic  cap.  I.  el  lib.  de  sensu  el  sensib.  c.  1.  (t 
4.  Mel.  cap.  7.  Averroea  fn  Prooem.  hujus.  D. 
Thom.  1.  p.  q.  13.  art.  \.ttq.  8.  dePolent.  art.  1. 
in  corpore,  hic  lect.  2.  Boel.  in  J*ro(em.  2.  edit. 
hiijus,  Albert.  Mag.  iract.  2.  c.  i.  Alb.  Farvus 
q.  vnic.  Proam.  Occam  m  Procem.  hujus.  Anl. 
Andr.  hicc.i.  Joan.  a  Magist.  q.  1.  hujus 
dub.  1.  Gabr  in  1.  disl.  22.  q.  unic.  art.  3.  FJan- 
dria  4.  Mel.  q.  7.  art.  4  Bruxellis  hic  q.  1.  art. 
1.  Conimb.  hic  c.  \.  q.  3.  art.  i.  2.  3.  et  4.  Ru- 
vius  ibid.  q.  unic.  Doctor  q,  1.  2.  operis  Pc- 
riherm.  et  in  1.  dist.  21,  q.  3. 

Hic  praemittit  Arisloteles  brevem  trac- 
tatum  de  vocibussigniiicalivis,  ideo  potest 


qiuieri  ulrum  Nomen  significel  rem,  velspe- 
ciem  in  anima,  etintelligitur  quaestio  non 
de  nominibus  impositis  ad  significandum 
simililudines,  vel  species,  sed  do  quocum- 
que  alio  nomine  cuicumque  imposito,  ut 
de  isto  nomine,  homo,  animal,  ethujusmo- 
di,  utrum  homo  significet  naturam  huma- 
nam,  vel  speciem.  Dico  autem  speciem 
intelligibilium  similitudinem  in tel ligibi- Spmes  m- 
lem,  quai  est  in  intellectu  ut  in  subjecto  ;  fJfX^gf -^, 
sicut  species  sensibilis  est  similitudo  rei  9^0  unn 
sensibilis,  quoe  est  m  sensu  ut  in  subjecto. 
Quod  speciem  significet,  videtur  hic  in  lit- 
tera  :  dicit  enim  Aristoteles,  Ea  quae  sunt 
in  voce,  sunt  notse,  id  est,  signa  passionum 
in  anima  :  illae  passiones  non  sunt  res,quia 
res  non  sunt  in  anima. 

Item,  parum  post,  dicitur,  Passiones ani- 
moe  sunt  omnibus  enedem  :  quarum  prima- 
rum  hse  voces  sunt  notx,  et  res  etiam  sunt 
exdem,  qudrum  et  hse  passiojies  sunt  simili- 
tudines.  Ilsec  litteramanifeste  exponitquid 
intelligat  per  passionem,  quia  similitudi- 
nem  ;  et  eam  dicit  significari  primo  per 
vocem,  quia  est  similitudo  rei,  et  res  non 
est  similitudo  sui  ipsius  ;  ergo,  etc. 

Item,  tantum  veritas,  et  falsitas  sunt  in 
sermone,  ut  in  signo  ;  ergo  enuntiatio  pro- 
lata  illud  significat,  in  quo  est  veritas,  et 
falsitas,  illud  est  compositio  intellectus, 
ut  dicit  Aristoleles  cito  post  in  littera ;  ergo 
enuntiatio  composita,  significat  illud  quod 
est  in  intellectu  composito  tantum :  ergo  et 
partes  enuntiationis  significant  tantum  ea, 
quoe  sunt  in  inlellectu  simplici,  cujusraodi 
est  species. 

Item,  manifeste  dicit  Boetius  frequenter 
in  Co.aimento  hoc,  quod  voces  significant 
similitudines,  et  dicit  hanc  esse  Aristotelis 
opinionem. 

Item,  Priscianus  dicit,  quod  omnis  pars 
orationis  significat  mentis  conceptum,  sed 
iste  conceptus  non  est  res,  sed  similitudo, 
ut  videtur  ;  ergo,  etc. 

Item,  tantum  illud  significatur,  quod 
primo  intelligitur,  hoc  non  est  res  ;  ergo, 
etc.  Probatio  minoris,  Omne  intelligibile 
est  in  intellectu,  res  autera  non  est  hujus- 


On.ESTK)  II 


r>ii 


inofli,  qiiia  l.ipis  iion  c.sl  in  .'miina,  scd  spo-  Arislololi.s  in  3.  do  Anima,   conlext.  38. 

cios  lapidis,  .'{,  de  Anima.ronlexl.  .'W.  erj,'o,  luip  s  non  esl  in  nn  ma,  $'jJ  xp^iet  ( '  - 

olc.  Probalio  majoris, quia  e.x  .3.  (lc  Anima,  inrludil  ronlradirliunom,   primo  i 

conlext.  5.  ox  inlellorlu,  ol  inlelligibili  fil  csso  in  anima  a  spocio  lapidin,  qiuc  .-.._ 


vorius  ununi,  quam  ex  maUTia,  cl  forina  ; 
crgo,  elc. 

Ilem,  niliil  inlelligitur  nisi  perspcciem; 
ergo  nihil  significalur  per  aliquam  voccin 
nisi  pcr  spcciem  ;  ergospccies  magis  signi- 
(icaliir,  quia  omnc  proplcr  quod,  et  illud 
magis. 

Ad  opposilum  infcrius  1.  Poslcr.  in  fine 
rapiluli  de  Verbo,  contexl.  0.  difil  Arislo- 
tclcs,  quod  Vcrbum  significalaliquid.con.s- 
tiluitcnim  inlcllectum,  qui  dicil,  ex  quo 
sequifur,  quod  signifi<-are  cst  alicujus  iii- 
lellectum  conslituere  :  illud  crgo  significa- 
tur,  cujus  inlellectus  pcr  voc(>m  conslitui- 
tur  ;  scd  prolala  vocc,  non  constituilur  iii- 
lellectus  speciei,  scd  rci,  ut  patet  in  quo- 
cunKiuc  audiente  vocem  significalivam. 

Ilem,  in  primo  Elcncliorum  dicil  Arislo- 
lelcs,  qu(jd  pro  rcbus  utimur  noiuinibus, 
quia  iion  possumus  fcrrc  res  ad  dispulan- 
dum,  scd  spccics  inlelligibilcs  po.ssumus 
iiobiscum  ferrc  ;  ergo  ill;irum  nonsunl  vo- 
ces  n"taD,  .scd  rcruin.  Item,  ibidem  |)aulo 
post,  (juia  res  siinl  iiifiriit;i',  iiomiiiaaulem 
lluita,  id(^o  iieccssc  csl  uiiuin  iiniMeii,  et 
iiii.am  oralioiiem  f)lures  res  sigiiilicire. 

Itcm,  Aristoteles  1.  Mot.  cont.  2H.  dicil 
quod  ralio,  quam  significal  nomcn,  osl  dc- 
linitio  :  sed  definilio  indical  veram  cssen- 
liam  rei  ;  ergo  illa  e.ssonlia  per  iioiiumj 
sigiiirnMtur.  nuod  aulem  spcci(\s  nonsigni- 
licetur  patet.  Tum.  quia  lunc  omne  nomen 
sigiiificaret  accidens.  quia  illa  spivics  csl 
iii  .'iiiima,  iit  iii  subjeclo,  siciit  sp«HMos  visi- 
bilis  in  oculo.  Tuin.  quia  omnis  proposilio 
affirmativ.i  csscl  falsa,  in  qu.i  subjeiium. 
et  pnedic.ilum  cognoscunlur  ab  iiilellectu 
pcr  divcrsas  sfXMies,  iit  illa,  //owj  fstani- 


calur  piT  hoc  nomcn  lap  dix,  per  primam 
partem  proposilionis,  lapin  non  e%t  in  ani- 
ma  :  pcr  »rundam  parlera  illiid  pra*«lica- 
lum  eidcm  subjeclo  allribucrelur.  Tum, 
quia  omnis  propfjsilio  csscl  vora,  in  qua 
pifcdicalur-M.ti?  .seciindum  a«l 
Socralex  esf,  vcl  A  ntirhrixlns  al,  qiiia  spc- 
cics  cujuscumquc  subjcrli,  do  qua  enun- 
ci.imiis  esfte,  csl.  Tum,  quia  nullos  .«jyllo- 
gismus  CS.SCI  pcrfcclus,  quia  »i  p<T  lormi- 
iium  mcdiuin  significcturspccies  inanima, 
sivc  sumatur  rcs,  sivc  --  .  non  oril 
illud  sumptum  sub  suppjsuum  modii. 
Tiim,  quia  nihil  signifieatur,  nisi  quod  in- 
lelligilur  ;  spccies  inlelligibilis  non  inlpl- 
ligilur,  qiiod  ostcndilur.  Primo  pcr  similo, 
quia  spccics  visibilisnon  videlur.Sccundo, 
quia  csl  id,  quo  intelligibile  inlclligilur. 
scd  in  omnibus  circa  primum  difTerunl, 
giai  esl,  ci  quo<i  esl,  pcr  Doclium.  lib.  de 
Tri.  T(  rlio,  quia  si  .spccics  inlelligitur,  in- 
telligitur  per  aliam  specicm,  inlcll(>cluj 
eiiiin  cum  sit  virlus  pa.ssiva,  nihil  cognos- 
cil,  ni.^i  sil  in  aclu  pov  spcciom  sui  objocli. 

Ad  quaislioncm  dicitur,  quod  spooi»>s  in- 
lelligibilis  iiiimrvliale  significalur  pcr  vo- 
ccm,  scd  illa  duplicilcr  cor  ur.  au; 

inquinlum  csltiuid  in  .sc  acci<lt>us,  sci! 
informamsaiiiiii  im;  uul  in<iuaiiluin 
sciiUil  rem.  Priino  modo,  iion  ^  uur  t*ir. 

p«T  voccm  proplcr  ralionos  ad  < 
sed  s«»cundo  molo.cumcnim  om  nu 

inqiianlum  signum   ^''  <■"•'>'. n 

({uilur,  (itiotl  vox  su 

inquanluni   viL-rrtm   r.i.  ., 

rem  :  sed  ol  imm 

dialo  sigiiifical  id  qui^.  iin  i>m.  in- 

quanlum  osl  siginim. 

ilonlr.i ,    itulla    rntio   sulMUinliiili<i   o*i 


im 


wut,  cuin  alia  sit  specics  /iom/n^<,p4Tquam 

iiilelligitur,  et  alia  </M/wm/i«,  cl  maiiifeslo  ciidcm  sub  el  a» 

oiiines  proposiliones  (>s.sciit  fal.s;c,  inquibus  cliaiii  halKWinl  tdcmii 

eiiuncialur  .'ictiis  iv.ilis,  deali((uo  siibjeclo,  sc«l  r 

cujusiiiodi  siiiil.  Aomo  (•«/•»•»/,  olc.  cum  liav  «ccideii>  ;•»  si    ii  (iir  ikt 

iioii  iii>^inl  s|>cciei.  Ila>c  cliam   propttsilio  (|uo4||il>e(  iiuiiifii,  isiis  duubiui  crtl  iiulum 


542 


SUPER  LUl  I.  rEKIIIEUMENIAS 


Doineii  coinniuno  ;  ergo  el  ratio  sul)slanliae 
csl  cliversa  :  erino  onnio  nonien  cst  icquivo- 
cuni. 

(^onllrniatur  ralio  per  Arislolelem  iu 
priucipio  Pnrdicamentorum,  ubi  exempli- 
licat  de  luquivocis  :  ut  aitimal,  homo,  et 
(7?/fjrf;;///^/7//r  ;  intelligens  per  lioc,  quod 
si  aliquod  nomen  signiticet  rem,  et  simili- 
ludinem  ejus,  esset  tuquivocum. 

Ad  istud  dicitur,  quod  tequivocum  cum 
diversis  actibussignificandi  significat  mul- 
ta  :  sed  vox  significat  rem  et  similitudinem 
eodem  actu  ;  quia  eodem  actu  est  aliquid 
signum  signi,  et  signati.  Per  hoc  ad  con- 
firmationem  Aristotelis  intelligitur,  si  di- 
versis  actibus  significandi  significaretur 
utrumque,  et  diversa  impositione.  Ha3c 
etiam  patent  in  simili  :  quia  non  omnis 
dictio  scripta  est  oequivoca,  et  tamen  secun- 
dum  Aristotelem  illa  significat  dictionem 
in  voce,  et  cum  hoc  rem  :  ideo  non  est 
sequivocatio,  quia  primum  signatum,  in- 
quantum  est  signatum,  est  signura  signati. 
4_  Ad  rationes  principales  contra  hanc  po- 

Aa\.princ.  sitionem,  conceduntur  omnes,  quae  probant 
rem  significari.  Ad  probationes  autem,qu8e 
probant  speciem  non  significari.Ad  primam 
respondetur,  quod  non  est  inconveniens 
omne  nomen  significare  accidens  ;  sed  im- 
mediate,  vel  in  mente,  non  inquantum  est 
quid  in  se,  sed  inquantum  est  signum  rei : 
et  ita  voces  aliqua^  significantsubstantiam, 
ut  ultimum  significatum,  et  illae  dicunlur 
absolute  significare  subslantiam.  Aliquid 
enim  potest  significare  simpliciter,  licet 
non  immediate,utpatet  de  dictionibusscri- 
ptis,  aliqua  illarum  dicitur  significare  sim- 
pliciter  substantiam,  licel  omnia  illa  im- 
mediale  significent  vocem  per  Aristotelem 
in  littera. 

Ad  secundam  probationem,  intelligen- 
dum  quod  verilas,  et  falsitas  non  sunt  in 
signo,  nisi  per  signatum  :  veritas  enim  si- 
gni  est  conformitas  ejus  cum  signato,  et 
falsitas  difformitas  :  compositio  ergo  spe- 
ci(irum  ad  invicem,  ut  ilte  sunt  signa  re- 
rum,non  est  judicanda  vera,  vel  falsa,  nisi 
a  signalis,  id  esl,  a  rebus.  Omnis  ergo  veri- 


i 


tas  cujuscumque  propositionis  referenda 
est  ad  res;  quia  illae  sunt  ultimo  significa- 
ta%  et  non  sunt  signa  aliquorum  aliorum. 
Hoc  patet  in  exemplo  :  hyec  propositio, 
Ilomo  est  animal,  scripta,  non  diciturfalsa, 
licet  haec  \ox,homo,non  sit  hsec  vox  animal, 
et  hoc,  quia  litterae  non  significant  voces, 
ul  sunt  aliquid  in  se,  sed  ut  sunt  signa 
aliorum  :  et  ita  in  omnibus  liis  semper 
oportet  recurrere  ad  ultimum  significa- 
tum. 

Per  hoc  patet  ad  omnes  probationes  de 
veritate  et  falsitate  compositionum,  et  quia 
veritasnon  est  indicanda  nisi  penes  ultima 
significata,  quse  scilicet  sunt  res. 

Si  arguatur  contra  hoc,  hic  homo  esl  ani- 
mal,  prima  significata  notantur  esse  eadem, 
quia  vox  ponit  in  oratione  suum  primum 
significatum  :  ergo  notatur  hsec  species 
esse  eadem  cum  illa,  et  illae  non  sunt 
ea^dem  ;  ergo  propositio  pro  primo  ejus 
significalo  est  falsa.  Concesso,  quod  species 
uniantur  inquantum  sunt  signa  rerum,  et 
quod  non  sunt  eaedem,  non  sequitur  pro- 
posilionem  esse  falsam  ;  quia  circa  signum, 
inquantum  signum,  non  est  nala  esse  veri- 
tas,  vel  falsitas,nisireferendo  designatum; 
,sed  alia,  qualisdebeat  dici  illa  compositio, 
magis  debet  dici  vera,  quia  positio  signa- 
torum  est  vera. 

Contra,  hsec  species,  inquantum  simili- 
tudo  rei,non  est  illa  species,  inquantuni  est 
simiIitudorei,et  taraennotanturesseeadem 
perhoc  verbura  est,  per  texlum.  Igitur  per 
omnem  affirmativara  notantur  primo  esse 
eadem,  quse  non  sunl  eadem,  et  omnis  pro- 
positio,  quoad  primam  compositionem,  di- 
citur  vera,  vel  falsa  esse  ;  cum  illa  sit  sim- 
pliciter  compositio,  et  non  est  vera,  quia 
non  est  ita,  sicut  illa  corapositio  significat; 
ergo  est  falsa. 

Quamvis  haec  ratio  sit  difficilis  ad  sol-  e. 
vendum,non  tamen  concludit  necessarium, 
quia  in  aliis  ubi  est  eadem  forma  arguendi 
non  esl  difficile,  quia  in  hac  oratione  scri- 
pta,  Uomo  est  animal,  primo  uniuntur  vo- 
ces,  quia  illae  primo  significantur,  sed  non 
propter  hoc  est  illa  oratio  scripta  falsa.  Vi- 


I 


dclur  orgo  flicondiim  ad  islud,  qiiod  quari- 
lumcumquo  p(n-  idom  mulla  si^iiinceulur, 
quorum  unum  signifiralur,  inquanlum  osl 
sifj^num  allerius,  si  illud  comfKnialur  in 
oralione  cum  alio,  non  osl  composilio  si- 
gnorum  scd  signalorum  ullimorum,  quiju 
non  sunl  signa  ;  cl  por  oralionom  prolaUim 
non  signilicatur  <;omposiUo  sp(»cicrum,  sod 
rorum,  sicuL  noc  per  onunlialionom  s<.Ti- 
plam  signilicaLur  romposilio  vocum,  sod 
rorum. 

Ad  probaLioncm  (leSyllogismodici  polosl, 
quod  supposita  accipionda  sunl  in  Syllo- 
gismo  porfocLo  sub  modio,  quoad  ullimum 
signiticalumojus,  el  sic  res  ulconsidcralur 
a  raLionc,  ost  suppositum  roi. 

Ad  ullimam  prolKitioncm  dicilur,  qiiod 
specios  intolligitur,  li<-ot  non  primo,  sod 
per  rotloclionom,  oL  quia  imposilio  esL  ad 
placiLum,  polest  vox  imponi  ad  significan- 
dum  illud  immodiate  intollocliim  per  rc- 
nexionom,sicut  ct  illud  primo  intellcclum. 

Ad  prohaliones  prolianlcs  spcciom  intid- 
ligibilom  non  intolligi.  .Vd  primam  nogatur 
similiLudo.  Scnsus  cnim  cuiusil  virlus  ma- 
LoriaIis,nonpoLest  se  roncclere  supra  siium 
actuni,  ncquo  supcr  id  qiio  cognoscit  suum 
objoclum  ;  ot  ideo  spccios  scnsibilis  non 
sontilur  ;  .sod  inlolloctus,  proplor  sui  im- 
matorialJLilcm  polosl  .so  rcncclcro  supra 
suum  arlum,  oJ  supra  spociom,  qua  cogno- 
scil  suum  objcctiim,  et  oliam  supra  soif)- 
sum,  cl  ila  omnia  alia  a  suo  primo  objirto 
polost  cognoscon?  por  ixjtloxionom. 

Ad  aliam  probationom,  couceilo  spociem 
aliud  cs.so  ab  illo,  qiiod  cognoscilur  per 
illam,  iil  i'st,  a  primo  objoclo,  quia  illius 
ostspocios,.sedcum  hoc  slat,  ip.sam  s|Kviom 
c.s.se  nli<|uotI  intclligibilo  aliud  a  primo  ob- 
jocto. 

Ad  tcrlium  dico.quM  j.spcfifs  nou  i-ogiio 
.scitiir  p<»r  aliams[»ci'icm,(iuia  solum  illud, 
quod  primo  cognosciiur  ab  inlclloclu.  .sci- 
lic(»l  primum  objoctum  intolIoolUH,  qu«Ml 
esl  (^itnil  qnid  rst  rci  nnlcriali.s.coguoscilur 
pcr  spcciom  in  inlolloclu.omuin  nlia  cogni- 
ta  pcr  rotloxioinMn.  cl  pcr  discur.suu  on- 
giuiscuntur  sino  propria  s|MV'i«\ 


Ad  parl^*m  opfxHiinin  qiia^iUoniH  aliler 


diciiur,  quod   rcs  primu.s.  'ur,  Don^, 

lamcn  s/'cundum  qu<>«i  exi.-«iii,  quia  nec 
sic  pcr.sc  inlojligiiur,  »»i  s(>rundum  (|uod 
pcr  .so  pf-rcipilur  ab  inUdiotUu,  '  '   a 

csscnlia  roi,  <|u;i*  signilicnlur  \ni  a-iiuiuo- 
nom,  qun?  esl  primurn  objeclum  inlcllo- 
ctus,  ut  viill  auclorilas  4.  Mel.  conl.  2S. 
prius  adducla,  n^c  lamon  lioc  lolum  com- 
posiium  signiticat,  quod  osl  rcs  m  iriU-|||. 
gitur,  <|iiia  illu<l  esl  cns  per  m.h,  el 

omnia  nomina,qu:c  signincanl  res  aiicujui 
g<'n«*ris,  signifi<-anlens  pcr  nc,  solum  eniin 
ens  por  se  esl  in  gonero. 

.\d  omnos  nuclorilalcs  in  conlmrium  di- 
citur,  quod  j)or  s[)cciom,  vel  p.'i.ssionem,vel 
concopliim,  vol  quo  Icumque  aliud  in  aliix 
auctoritatibus  significatur  n:^,  ul  inlelligi- 
lur,  ad  deiiot  indum  quod  ros,  ul  exisUl, 
noii  signiticalur. 

Si  autem  aliquis  dn-al  aliquid  m.tmto:i- 
tius  pro  hac  liltora  .\rislo(i>li.s,negalur,quia 
iii  lioc  no:i  cxponilur  Arislolelos. 

\d  aliud  do  composilione.  el  divisionc 
inlelloctus,  dico,  quod  comfiosilio  esl  illa- 
ruiu  rorum,  non  lamon  ul  oxisienliuni,.sed 
ut  intclliguntur,  el  idoo  dicilur  verilas,  el 
falsilas,  circa  compositionem^el  divisionoui 
inlcllcclus.  quia  illa  composilio  ah  inlel- 
loctu  causatur,  el  esl  in  inlellcctu.  ul  co- 
gnilum  in  cognoseonle,  non  aulom  ul  acci- 
dons  in  subjcclo,  el  ila  concedo  <io  jvirli- 
bus  com[)Osilionis,  qiiod  sunl  in  inlolleolu 
simplici,  nl  cognilum  esl  in  cogno8«vn(c. 
ol  in  illo  mo<Iosuii(  rcs  in  intolliviu,  non 
S[)cci«»s  .so|;e. 

Ad  aliud  dico.  quod  res  inUMligdur  pr 
mo,  <'(    non    -<•          .   ni«l   p«'r    n  ' 
A<1  illam   proi).ii;  'iicin  <le  inl«^IUvu;,  --i  lu- 
lclligibili, 'li»*ium  osi.  qt: ')  d(>l>cl  in- 

lclli;:i  su[)or  I.ibrum  To! 
Ail  aliu  l  [>ot(*s(  negar. 
niliil  intc!I'-'ilur.  ni.si   pcr 
nihil  si,  lur.  nisi  pcr 

/>rr,  ulrobi«|uo  snmniur  < 
inlelllgfTiV  ol  »1-  '•  i\tn\  or 

nd  iiivi 
ItiA  :  mmI  > 


.sv. 


Ttf^ntia. 


quia 
:r 


544 


SIJPKU  I>l 


PEIUIIEHMKNIAS 


II. 


gere,  sicul  illud  sino  quo  non.  Q)uod  autem 
osl  oaus;i  sic  pr.TsupposiLi.nonoporlcl  qu(xl 
sil  causa  sic  pric^upponenlis,  sed  tanlum 
pra^supponitur  oi,  sicut  illud  cujus  cst 
causa,  sic  spccies  pnrsupponitur  significa- 

lioni. 

Concessa  auteni  propositionc,  quod  nihil 
signilicatur,  nisi  per  speciem,  sive  ly  per, 
sumatur  causaliter,  sive  pr:rsuppositive, 
non  scquitur  ulterius,  speciem  significari ; 
quia  illa  propositio,  propler  qiiod,  etc. 
intelligitur  de  causa  cfficiente,  et  univoca 
per  se,  et  essenliali,  ot  totali,  cujusmodi 
non  est  species  respectu  slgnificationis. 
Istarum  viarum  eligatur,  quse  videtur 
probabilior. 

Pro  prima,  et  contra  secundam,  est  prse- 

cipue  secunda  auctoritas  liic  in  littera,   et 

argumenta  de  veritate,  et  falsitate  proposi- 

tionis.  Pro  secunda,  el  contra  primam  prse- 

cipue  est  ista  ratio,  quia  res  primo  intelli- 

gitur  et  tempore,  et  natura,  quam  intelli- 

gatur  species  per  reflexioaem  ;  ergo  in  illo 

priori  polest  intellcctus  ei  nomen  impo- 

nere,  quod  nomen  tantum  rem  significat ; 

ergo  non  cst  necesse  omne  nomen  signi- 

ficare  speciem. 

Contra  ulrumque,  magis  tamen  contra 
primam,  est  vis  de  nominibus  impositis  ad 
significandum  singularia.  Licet  enim  pos- 
set  salvari  secundum  viam  secundam, 
quia  scilicet  singularia  aliquo  modo  intel- 
liguntur,  licet  non  primo ;  non  tamen  pos- 
set  salvari  secundum  primam  viam,  quia 
illa  nullo  modo  faciuntspeciem  in  intellec- 
tu  ;  ergo  nomina  eis  imposita  nullo  modo 
significant  spccies  intelligibiles  in  mente. 
Consimiliter  convenit  arguere  de  nomi- 
nibus  imposilis  ad  significandum  lig- 
menta,quia  tam  illa,  quam  singularia,licet 
faciant  species  in  virtute  imaginativa,  non 
tamen  in  intellectu,  quia  tantum  natus  est 
recipere  speciem  sui  objecti,  quod  est  quod 
quid  est  rei  materialis ;  aliorum  aulem 
non,  cum  una  potentia  non  sit  receptiva, 
nisi  formarum  ejusdem  generis. 

Contra  secundam  viam  cst,  quod  omnis 
proposilio  esset  falsa,  ubi  subjecto  aliquis 


actus  realis  denotatur  in  essc,  quia  si  no- 
men  significet  rcra  ut  intelligitur  :  tunc 
lale  praedicatum  attribueretur  ei,  ut  inlel- 
ligitur,  et  sic  ei  non  inest ;  ergo,  etc.  Quod 
non  insit  ei,  sic  probo,  quia  ei  ul  intelligi- 
tur,  insunt  prasdicata  intentionalia,  et  me- 
dium  comparatum  ad  prredicata  intentio- 
nalia,  et  realia  sumitur  sub  extraneis  ratio- 
nibus,  quia  sic  sumendo  medium  in  Syllo- 
gismo,  si  concludatur  aliqua  conclusio,  fit 
fallacia  Accidentis.  Prima  via  videtur  pro- 
babilior,  secundum  auctoritates.  Secunda 
secundum  rationes. 


QU^STIO  IIl 

Utrum  facta  transmutatione  circa  rem, 
quse  significatur,  fiat  Iransmulalio  in 
significatione  vocis 

Occam  in  Prooem.  hujus.  Doctor  qucest.  2.  sccundi 
opcris  Periherm. 

Quod  sic  videtur,  dicit  enim  Boetius  in 
lib.  divisionum,  quod  cum  res  non  sit 
subjecta  voci,  erit  vox  non  significativa,  et 
illa  prius  fuit  significativa,  quando  fuit 
res ;  ergo,  etc. 

Item,  secundum  Commen.  1.  Pliys.  c. 
6-3.  et  in  lib.  de  substantia  orb.  c.  1.  in 
transmutatione  substantiali  res  amittit 
nomen,  et  definitionem  ;  ergo  res  transmu- 
tata  non  Iiabel  nomen  quod  prius  habuit; 
ergo  nomen,  quodsignificavitprius  ipsam, 
non  significat  ipsam  nunc. 

Item,  destructo  uno  correlativorum, 
destruitur  aliud,  ex  libro  Prsedicamento- 
rum,  c.  de  Uelatione;  sed  signum  et  sig- 
natum  sunt  correlativa ;  ergo  destructa  re, 
quseest  signatum,  destruilur  vox,  inquan- 
tum  est  signum  rei. 

Item,  quod  non  intelligitur,  non  signifi- 
catur  :  non  ens  non  intelligitur  ;  ergo  non 
significatur.  Probatio  majoris,  significaro 
praesupponit  intelligere.  Probatio  minoris, 
omne  intelligibile  facit  speciem  in  intel- 
lectu  :  non  ens  non  facit  speciem  in  intel- 
lectu  ;  ergo,    etc.   Probatio  minoris,  tura, 


or-.ESTIO  III 


SI5 


quin  dcstrucla  (-.'lusa  floslruilur  ffrci^lus  : 
spccios  esl  cfTcclus,  rcs  cst  cuusa  sf^crici ; 
or;,'^  (Jcslrucla  rc.dcstruitur  spccicjj.  Tuui, 
quia  (lcstru(Mo  si^Tiato,  .lcstruitur  sij,'Mum  : 
r(.'s  ost  signMtuni ;  ergo  dcstructa  ca,  spe- 
cics  (lcslruitur. 

Ad  oppositUMi  cst  Arislotclcsin  lih.  Pra»- 
ii>ri>itin-  dicanicnloruni,  cap.  do  suhslanlia,  diccns, 
'"//*"""*  (juod  cadcni  oinnino  oralio  (iuand(X|uc  cst 
vcra,  fjuand0'|U0  cst  falsa  ;  igiliir  dirtioncs 
orationis,  quM'([iiandofiuccst  vcra,  ctqiian- 
doquc  cst  falsa,  idcin  signilicanl  :  ct  taincn 
in  rc,  qua'  signi(i<'alur  fx-r  ipsas  dirlioncs, 
est  Iransniulalio,  ut  palct  dc  hac  oralionc, 
Socralcs   srdet,  (|uia  quando  cst,    Iwro  cst 

»vcra,vcl  falsa.ciri-a  scdcrccst  transinutalio; 
vvi^  in  signifloando  ikjii  inutalur  tacla  inu- 
tali(jiic  in  rc.  • 

Itciii,  iiiulti  suiit  aclus,  ul  ilorniirc,  rur- 


qiiam  spocicfi  maneant  in  (raaHmuiaUc  facU 
Iransniulalionc  in  rc.  u(  cxiHiit,   qui:i  per 
0ani«lcin    sjx.Tloni   cncrnf.^firnM-;  r-></'if  nm 
olcaindcins4-icn(iani  ,.        . 

exis(i(,  c(  quando  non  cxistii ;  «{uia  pcr 
Aristotelcm  1.  1'oslpr.  (ox(.  29.  dc  Iii.H  qua* 
frc(iucn(cr  sunl,  po^suiuus  lialjfrc  dcmoiiH* 
(ra(i(jncm,  o(iam  quando  non  »un(.  vel 
tiiint ;  cl  pcr  rons<xiucnscamdcm  iin 

lial)cro,  sicu(o(quniidosun(,  «icquUurquud 
rcs  iil  signi(i«-atur  per  vorem,  non  IranJi- 
n.utanlur  qiialirumquc  (rnnsmu(a(iono  fac- 
ta  in  ro,  u(  cxistit,  c(  por 
vox  signilican.s,  (ransmiUalmur  lu  M;,'nia- 
cando. 

\i\    primain    aui*(orila(cm.    lu     li((era        4 
Hoctii   lalis  (»sl  :  Si  ituUa  r^  »U  suhjee-  ^f^"**^ 
tj,  (jnam  siqni/lrat  vox,  nignificalii^n  fsse 
non   dicilnr,    uhi    sil    noii     prtcdicat    se- 


rere,  ctt-    (jui  quand(x(ue  sunt,  quand(X}uc     cundum,  sod  tcrtium    adjarcns,   »i  nuUt 


non  suiit;  si  crgo  vox  illa  siLrnilicans  inuta- 
retur  proplcr  inulati(jncin  iii  istis,vox  iiiipo- 
sita  istis  niultotics  cs.sct  non  signiiicativa, 
el  itcrum  si^rnificativa,  el  pcr  conscqucns 
oporlcrct  ipsain  inultotios  iniponi  ad  signi- 
lii-anduin. 

Item,  nullo  currcnlc  Ii.tc  non  cssct  falsa, 
aliqui'l  curnt ;  qmn  currere  non  significn- 


res  sit  subjecta ,  quam  vox  signi/lcal,  idesl, 
significata  pcr  vocom,  elc,  e(  sumitur  ibi 
res  non  laiitum  pro  oxis(cn(il)Us,  sod  cliam 
pro  ro,  quri'  inlolligitur.  yuasi  dicerol,  si 
niliil  signilicclur  pcr  vocom,  vox  non  dici- 
lur  signiticativa. 

\d  st^cundam.  intolloctus  illius  auctori- 
tatis  potcst  C.S.SO  lalis,   in  (ransmu 


rct  idcin  quod  significat,  qu;uid')   cursus     substantiali  roi  singularis,  in  qua  ^ 


est. 

Itcm,  maiiifcstum  cst  cx  modo  loi|ucndi, 
(juia  cuindcin  intcllcctuni  consliluit  vox 
[)rolata  in  nobis,  quando  rcs  signilicatacst, 
cl  ([uando  noii  cst,  alioquin  non  diccrcinus 
hanccsse  falsain,  Socrutfs  est,  .*^(XM-atc  non 
cxistcntc;  crgo  cuiii  signi/icure  si(  inlcllcc- 
lum  consiilucrc  ;  ergo  pcr  voccm  idcin  si- 
gniticatur.  Ilcin,  2.  Pasl.  tcxt.  7,  non  entia 
coiilingil  signillcarc,  ct  intclligcrc;  crgo 
non  cnlitas  rcruin  non  iiifcrt  non  cnlilatcm 
signilicali  voois. 
^  lHccndiiin   ad   ({lucslioiicm,   quod   facta 

onciiisio.  (i-;insinutalioiic  iu  ro,  socundum  ((uod  cxis- 
lil,  111)11  til  Iransiutilatio  in  signiticationc 
vocis,  cujiis  cau.sa  ponitur.  «[iiia  rc<«  nonsi. 
ytt»  Hn,i  gnillcalur,  iil  cxistit.scd  u(  inlclligilur  iht 
iynifint'  ipsam  snccicni  iiilclligibilcni  :  sol  .sivc  si(, 
«,».</  •«<  sivo  non  sil,  cuni  (am  ivs,  ut  inlclligitur, 

■|llf//»7i- 

ir.  1   m    1 


abjioitur  forma  substnntialis,  res  irin 

traiisinutata  nmit(i(  nomcn,  c(  dcliniUoncm 
spccici,  quia  non  manc(  in  specie,  in  qua 
fuil  prius  :  crgo  nomon  spccici  nmi((il 
siiuin  signiflcatum,  nou  si<qui(ur:  quia  il* 
liid  iionicn  individui,  si  qi-  '  '  — 
priuiM  im(>o-*i(um,  aroidil  j.  ■,  .  .4.. 

ticatum.  s(^l  (antiim  lr.in.Hmu(a(ur  a  .■ v 

specicl,  in  qua  foi'  ririuH. 

Ad  pritnrin'!  t  «^l    ■  rn. 

quod  ' 

sed  llcel  res  deHiriin(ur  u(  c  . 
mcn  n^s  u(  i:  (ur,  ncc  ul  eal 

«lcHiruilur. 

.Xdnliam.mnjorpriii 
.\«1  pi  icm  fi 

ni(   it  re.  qiiixl  t>uiiK»    > 

priu-i  iuU'Utg«'lM(ur.  ;* 
fui!iM>t  m  .  sihI  p  .1  ;uipo»;ucaa 


•«>• 


51G 


SUPER  M15.  I.  PKrvIllEKMENIAS 


6. 
Objectio. 


Solulio. 


polcsl  illiul  significaro,  ;ul  quod  iinposila 
csl,  licol  a  nullo  inloIIigaUir. 

UUorius  polosl  dici  ad  minorem,  quod 
esL  falsa,  quia  per  Arislolelem2.  Poslerior. 
lexl.  7.  non  enlia  conlingil  inlelligere.  Ad 
probalionom  illius  minoris,  major  esl  falsa 
omnibus  aliis,  proeler  quam  de  primo  ob- 
jeclo  inlellccLus.  UILerius  cLiam  minor  il- 
lius  probalionis,  si  inLolIigiLur  sormo  fieri 
de  non  oxisLenLo,  poLosL  nogari ;  quia  non 
exisLens  poLesL  inlelligi  por  specicni,  non 
quam  faciL,  sed  quam  fociL  in  inLcllecLu, 
quia  illa  species  poLesl  mancreeademnuiic 
quiD  prius. 

CumobjiciLur  quod  non,  quia  ccntsa  des- 
tnicla,  eLc.  Isla  probaLio  LanLum  inLelligen- 
da  esl  de  causa  rei  in  esse,  cL  in  fieri  :  res 
auLcm,  secundum  quod  cxislens,  LanLum 
essc  causa  specici  in  fieri. 

Cum  secundo  diciLur,  desLruclo  signaLo 
desLrui  signum,  dico,  quod  res  socundum 
quod  exisLil,  non  csl  signaLum  per  speciem 
inLelligibilem  in  anima,  sed  res  secundum 
quod  inLelligiLur,  eL  isLo  modonondesLrui- 
lur. 

ConLra  soluLionem  quresLionis,  si  vox  si- 
gnificcL  idem,  rcexisLenLc,  cLnonexisLenle; 
ergo  quod  significaLur  csL  idem.  Conse- 
quenLia  paLeL,  quia  omnis  acliva  vera  po- 
LesL  LransmuLari  in  passivam  veram  :  cl  ul- 
Lerius  prius  significabalur  res  exisLens, 
nunc  non  exisLens  ;  ergo  exisLens,  cl  non 
exisLcns  sunl  idem,  quod  esL  falsum. 

Ad  illud  csl  facilis  responsio,  quod  nec 
prius  significabaLur  per  vocem  res  exisLcns, 
nec  nunc  res  non  exisLens,  sed  rcs  ul  inLcl- 
ligiLur,  cui  exLrancum  esLexisLere,  vel  non 
cxisLcre,  sccundu-n  quod  significaLur. 


l'A  quemadniodum  ncc  lilierm  omniljus  emdem, 
sic  nec  ecedem  voccs.  Quorum  autem  hce  pri- 
morum  sunt  notce,  ecfdem  omnibus  animce 
passumcs  sunt :  ct  quorum  hce  sim>liludines, 
rcs  ctiam  ccedem.  Gap.  eod. 

QU^]STIO  IV 

IJlrum  differentia  quam  assignat  Aristoteles 
inte.r  UUcras  et  voces,ct  passiones,  et  res, 
sit  conveniens 

D.  Thom.  hic  lecl.  2.  Occ&m  in  Proa;m.hujus .  Anl. 
Andr.  hie  c.  5.  Joan.  de  Magist.  q.  1.  hujus.  Go- 
nimbr.  c.  i.hujus,  q,  4.  arl.  1.  2.  et  3.  Ruviiis  in 
c.  1.  hiijus. 

Quod  non  siL  convenienLer  daLa,  proba- 
lur,quia  si  passione3*sunL  eaedem  apud  om- 
nes,  cum  ducanL  in  cogniLionem  rerum ; 
crgo  apud  onmes  sunL  ea^.dcra  res  cogniLa^ ; 
ergo  omnes  sunL  seque  scienLes. 

ILcm  aliquse  sunL  res  apud  aliquos,  qua3 
non  sunL  ea3dem  numero  apud  alios,  nec 
esedcm  specic  ;  crgo,  elc. 

ILem,  comparaLio  apud  diversos  uLenLcs 
non  diversifical  aliquid  secundum  se  :  ergo 
liLLcroe,  eL  vocesapud  quoscumque  uLenLes 
sunl  eoedem  naLuraliLcr. 

ILem,  illud  quod  esL  a  naLura,  esL  idem 
apudomnes;  sed  vox  significaLiva  esl  si- 
gnum  naLuralc  :  ergo  idem  significaL  apud 
omnes.  ProbaLio  minoris,  cujuslibeL  virLu- 
lis  naLuralis  esL  aliquod  insLrumenlum  na- 
turale;  sed  virtus  inLcrpreLaLiva  esL  virLus 
naLuralis  liomini,  cum  homo  siL  animal  so- 
ciale,  volens  alii  exprimere  quod  apud  se 
csL  :  ergo  vox  significaLiva,  quae  esl  insLru- 
menLum  illius  virLuLis,esL  signum  naLurale; 
ergo  naLuraliLer  significaL. 

Ad  opposiLum  esl  ArisLoteles. 

Ad  qufcsLionem  dicendum,  quod  diffe- 
renLia  est  conveniens ;  quia  passiones,  in- 
quanLum  sunL  signa,  cL  res,  inquanLum 
sunL  significala,  sunL  eoedem  apud  omnes, 
nam  eadem  passio  inanimaapudquoscum- 
que  concipienLes  reprcOsenlaLcamdein  rem, 
quia  eadcm  similiLudo  in  anima  seaiper 
esL  cjusdem  repra3>entaLiva,  sicut  est  siini- 


1. 

Arffumi 
lapro  p( 
le    ncija 

va. 


2. 
Conclus 


I 


lentii 


Qr-  E^TIo  V 

liludo  .sonsihili.s  in  .sonsu  lillorcP,  ol  vocos 
in  se  o:idein,non  sunl  oa-dem  apud  omnos. 
infjuanlinn  sunl  signa.quia  uer  oarloin  lil- 
tora  apud  omnes  ropra?sf>nlal  eamdem  vo- 
cem.sed  vol  aliaju,  vol  nullaru  ;  nocca<l«'m 
vox  apud  onyios  si/,'nificat  oamdcm  passio- 
nom,  sed  vol  aliam,  vol  nullam, 

Ex  lioc  palol,  ro.s,  ol  passionos  e.sse  signa 
naturaliler,  quia  apud  omnos  uniformilor 
si^^nificant,  ol  sigrnficanlur;  ot  quod  cst  a 
natura,  ost  idorn  apud  omnos  :  lillora  au- 

Item,  ol  vox  non  .sunl  signa  a  nalur.i,  fjuia 
non  sunl  ea^dom  apud  omrio-;,  inquanlum 
significant,  aul  significantur,  nec  inlondil 
Aristotoloj  liic  a.ssignaro  oorum  dilToren- 
tiam,  nisi  inquanlum  sunl  signa.  ot  si- 
gnata, 

Ad  primam  i-ationom  dicilur,  quod  li- 
Ad  iiryu-  cci  omuos  eodcm  iiiodo  simplicia  conci- 
piant,  non  tamon  oodom  modo  componunl, 
ol  dividunt,  undo  3,  do  .\nima,  con- 
lexl.  3r).  et  21,  dicitur,  quod  intoUoctus 
circa  r/nofl  quid  esl,  non  docipilur  nisi  .sc- 
P  cundum  accidciis,  ot  lioc  ost  .socunduiu  ip- 

.so^,  iion  in  ab.solula  approhonsiono,  sod  in 
componondo  f/KOl  quid  esl  cum  alloro. 
(lonlra,    .sallom   .soquitur,   ((uo  1    omnos 

Iorunt  .Tquo  sciontos,  (|uantum  ad  apprc- 
honsionom  .simplicium,  ot  ila  erunt  omnos 
iTqiicsciontosdofinilivo,quia(loliriitioostvia 

tcognoscendi  simpliciler;  .sod  lioc  manifo.slo 
ost  falsuru.  miilli  oiiim  .o'ciutil  ali(|ua  sim- 
plicia,  do  ((uilius  alii  niliil  a[)pn>h(Midunl. 
(^Jiiod  auloiu  adililur  do  3,  do  Anim.i.  iion 
ost  ad  propositiiiu.  cstfMiim  islo  inlcllcclus 
Arisl.  ul  p.ilrl  in  U.  Mcl.iph.  coniy*.'.  infiiio. 
ubi  loquiliir  il(>  cadcm  maloria,  (|uod  vol 
inlolloclus  oiuniiK»  concipit  ffKd  f/tiiil  <•.</, 
vol  iiihil  ojus,  ol  ila  non  dccipilurcirci  ip- 
siim,  qiiia  d(>co|)lio  pravsupponit  ali^iuam 
cogriitioiicm.ct  ali^iiicm  on(>r*cru,  non  nu- 
lom  inlolligil.  quod  iiilcllcclus  concipial 
omuo  f/iioii  fjidfl  fsf,  curii  contingat  alicu- 
jus  fiinni  fjiiiil  eal  niliil  coiniiwiv.  Idoo  \x\' 
lol  r<  spoiisio,  s<vuiiduin  illud  (iuo>I  dii-lum 
csl  in  rcsponsioric,  (luod  pa.ssioiuvs  nou 
siiiit  oiodcm  apud  omrios  in  .so.sihI  inqiiau 
lum  sunl  sign.i  ivruiii,  omnis  oniiu  |Kis>h) 


■  »n 


eadem  in  .so,  npud   cujiiv-uriKiu»^  n 
fuoril,  oamdem  rom  .s«j  ripr.i-s<-m:ii. 

Ad  aliud  do  p' "     •    '  f  .simililor,   quia 

ros  inquanlum  ..._ •....urpcrpa.s.->ioncm 

sunt  o.Tdom  apud  omnos. 

,\d  lorlium  concedo,  quod  pt  frm  litle- 
r.p  mancnl  in  .se  in  comfKi:  ,  quoj- 

cumquc  ulcnlcs  :  ,sod  non  manenl  signa 
oarumdcm  vocum  apud  omnos,  quia  non 
.si>;uifi«anl-idom  apud  omncs,nc<;  cliam  Cil 
inconvcnions,  cas  sic  variari  apiid  divcrso^ 
impoiiontcs,cum  ti.inl  signa  cx  imposilione, 
qu.T  divcrsa  eU  apud  divc 

Ad    aliud    dico,  quo<I  vox  va 

non  ost  instrumonliim  virliilis  iiilerpr«.-la- 

tiva'  in  homirio,  .s<vl  gultur,  el  pulmo,  qua; 

conciirruutad  fonnafionom  vo-is :  sicul  si 

naturalitcr  homo  vdii  fugcro  nociva,  non 

sc(iuitur  omiic  illud  cs-sc  naluralo  inslru- 

mcnturu,  quo  fugil  nociva,  pula  voslinicn- 

la,  vcl  arma,  vol  hujusriKMli.scd  lanlum  na- 

tur.i  illa  dodil,  ul  inslrumonla  nalunilia. 

quihus  homo  ha.»c  possol  .sibi  pn-pararc.ul 

lu.inus  :  nam  \yoT  manus  homo  \)o{vs{   illa 

por  artcrii  pncparait?,  cl  sic  pcr  ralionom»; 

ot  inslrumcnta  naluralia  formandi   voccm 

polcst  lioiuo  ali(iua  inip^uicro,  quai  sunl  si- 

gna  ad  plai*itum,cl  non  naluralia,  sive  con- 

C(^ptUS. 


Nomrn  rrgo  est  voi  $i'jHi/i>'atira  .t  •  t  ptm- 

cHum,  tine  tnii/mre^  nijus  nulta  /uirt  est  «i« 
gnificativa  srparata.  Cap  i. 

QIT.€STI«1  V 

Ulntm   IfnniHU.t  cimimHmi  im/'^ifut  nrl 
nigni/lramiMm  ifram  Natuntm, « 
f/iia  nii/iiMtsiUt  rssrHl,  ain/na  hoh,  *l" 
Mii/»vKre  de  ej'isle>ilihH9,  el  Hom  >- 
libus 


Cnnimh.  i 


»  r  ■  d  ••!  f  1 


*. 


V,Mi*xl  non  vidi>iur ;  (|u 
lurins:.  ..nunit 

rirsvd  Mipi 


I 
f" 


548 


SUPER  LIB.  1.  PERIIIERMENIAS 


Arffumen 
ta  propar 
tcaffirma 
tiva. 


rrquivocnnlur  in  onlo,  quod  esl  supcrius  ; 
orjio  in  lormino  conimuni,  qui  significalur 
inforius  ad  ons.  Major  palot,  quia  de  qui- 
l)Uscumquo  dicilur  inforius  univoco,  el  su- 
porius.  Minor  patot,  quia  oxistonlia  sunt 
cntia,  alia  voro  non  ontia  :  vel  solumniodo 
enlia  in  polonlia. 

llem,  pniedicalio  univoca  ost  essenlialis, 
alilornon  dislinguerelur  a  denominativa 
pnodicationo ;  sed  terminus  commimis  non 
prcTdicatur  essenlialiter  de  liis,  et  de  illis  : 
ergo  non  univoce.  Minor  patot,  quia  pnie- 
dicatio  essentialis  verissime  fit  cum  hoc 
vcrbo  est,  sed  isto  modo  non  prsedicalur  de 
suppositis  non  existenlibus,  ut  oslendetur 
post.  Itcm,  enti,  et  non  onli  nihil  est  imi- 
vocum  :  quod  patet  per  locum  a  majori, 
quia  nec  omnibus  entibus  esL  aliquid  com- 
mune  univocum ;  ergo,etc. 

Ad  oppositum,  lerminus  communis  dici- 
tur  de  his  et  de  illis,  secundum  eamdem 
rationom,  et  idem  nomon,  ergo  univoce. 
Anlecedens  patet,  quia  talis  terminus  com- 
munis  non  habet  nisi  unam  definitionem, 
cum  sit  univocum  in  se  :  ergo  dicitur  de 
omnibus,  de  quibus  dicitur  secundum 
lam. 

Item,  quod  significat  prseler  omnem  dif- 
ferentiam  temporis,  ad  supposita  nullius 
tomporis  dcterminatur  :  hujusmodi  est  ler- 
minus  couimunis  nominalis  ;  ergo,  etc. 

Item,  differentiae  accidentales  significato 
termini  non  faciunt  terminum  communem 
aequivocum,  sed  esse,  fuisse,  vel  fore:  exis- 
lere,  vel  nonexislere  :  \xi  prsesens^yeX  ^JrcB- 
terilum,  sunt  differentiseaccidentalessigni- 
ficato  sui  tcrmini;  ergo,  elc.  Minor  patet, 
quia  si  terminus  significaret  aggregatum 
cx  exislenlia,  et  ex  ess ",  vel  fuisse,  signifi- 
caret  ens  pcr  accidens^  et  ita  quod  signifi- 
caretur  per  ipsum  non  essct  in  genere. 
Ad  islud  dicendum,  quod  terminus  com- 
Co7xciu)>io.  munis  qui  non  est  requivocus  ex  itnposi- 
tione  ad  diversas  naturas,  sed  tantum  im- 
panitur  ad  significandum  unam  naturain, 
de  quibuscunique  dicitur  simpliciter,  dici- 
lur  et  univoce  :  quod  palel,  tum  quia  si  est 
n  S3  uuivocus  ;  ergo  habel  unam  definitio- 


nem  cxprimentem  illud  significatum,  cui 
imponitur;  ergo  de  quibuscumque  dicitur 
simplicitor,  dicitur  secundum  illam  defini- 
tionem,  quia  ad  oppositum  consequentis, 
quod  dicatur  de  aliquibus  secundum  aliam 
definitionem,quam  de  aliis,  6um  omnis  de- 
finilio  exprimat  significatum  nominis,  quia 
secundum  Aristotelem  in  4.  Metaph.  cont. 
28,  ratio  quam  significat  nomen,  est  defi- 
nitio,  sequitur  illud  nomen  habere  duo  si- 
gnificata,  quod  est  oppositumantecedentis; 
tum  quia  nullus  terminus  communis  im- 
ponitur  ad  significandum  aliquod  supposi- 
tum,  vel  aliqua  :  cequivocatio  autem  estdi- 
versitas  significatorum  ;  ergo  propler  qua- 
lemcumque  diversitatem  in  suppositis,nun- 
quam  erit  terminus  communis  oequivocus  ; 
quia  nunquam  fit  variatio  in  ejus  per  sesi- 
gnificato.  Si  autem  de  omnibus  suppositis 
dicatur  simpliciter,  sequitur  quod  de  om- 
nibus  supposilis  dicatur  univoce. 


QU^STIO  VI 

Ulrum  sint  aliqua  supposita  simpliciter  ter- 
mini  communis  significantis  veram  na- 
turam  prseter  existentiam 

Vide  citatos  qucest.  5. 

Quod  sic  videtur,  omne  illud  pro  quo        i. 
terminus  potest  simpliciter  supponere,   et  ^'^'n 
verificare   propositionem,    est   simpliciter  '« (^ffif' 
supposilum  ejus  :  hujusmodi  sunt  alia  ab  : 

exisLenlibus,  ut  patet  in  his  propositioni- 
bus,  homo  fuit,  homo  erit,  sumendo  fuisse, 
prout  dicit  actum  inchoatum,  et  termina- 
tum,  sic  enim  non  verificatur  illa  pro  ali- 
quo  existente,  et  specialiLer  in  hac  propo- 
sitione,  scilicet,  contingit  omnem  hominem 
currere,  in  qua  dicit  Aristoteles  2.  Peri- 
herm.  et  1.  Prior.  et  alibi,subjectum  stare, 
pro  00  quod  contingit  esse. 

Item,  parlicipari  secundum  aptitudinem 
sufficiL  ad  rationem  communis  :  ergo  parti- 
cipare  secundum  apLitudinem  sufficit  ad 
rationem  suppositi.  AnLecedens  patct,  quia 


I 


0(M-:STIn  VII 


19 


univorsale  osl  aptmii  ii;ilum  pnL-dican  do 
pliirihus.  (lonscquoiilia  palel,  qiiia  non  ma- 
jor  aclualitas  nquiriluraci  supp<jsilum,  ul 
vidolur,  in  i^arlicijjando  arlivo,  »|ii;im  ad 
communo  passivo  :  sed  alia  ah  oxislcnli- 
bus  suiil  apl.1  parlicipaic  fonii.im  rmnmu- 
nis ;  ergo,  elc. 

Ilem,  iiilor  .suppo.silum  el  communo  osl 
ordo  .socundum  suporius,  el  infcrius  :  lalis 
onlo  non  esl  in  rebus  sccundumrjuod  oxis- 
lunt,  .sod  linlummodo  iiKjiianlum  compa- 
ranlur  ad  iiilollocluni ;  orgo  ratio  commu- 
nis,  ot  suppositi  non  dcpcndol  ab  essc  rei, 
scd  a  considorationo  intclloctus  :  sod  illa 
potest  o.sse  oadcm  circa  res,  sivooxistentos, 


Or^.sTio  VII 

1'lnttn  /utc  sit  vera,  Cji^iar  esl  homo,  Cbp- 
sar  eal  aitimul,  Csesare  non  existenle 

Vid«  ciU(o«  quirl.  5. 

Videtur  quoJ  sinl  ful.N.o  :  quia  quod  esl 
vere  cnM,  boii  polesl  vere  prcdicari  dc  non 
entc ;  sed  (uvsarc  non  exi.slen(e,adhuc  humo 
esl  verum  vm,  .sallem  iii  aliis  supposilin; 
quia  alia  supposila  sunl  »impliciter  enlia, 
in  quibus  simpliciler  cni  ipsum  ens  :  ergo 
non  pradicatur,  elc.  Consimililer  arguilur 


1. 

Aryumun- 
lapr«pmr- 
t*  m*gmti' 
ta. 


sive  non   oxistonlcs  :  quia  cxlraiieum  csl     do  liomine  ot  animali. 

oi,  (piod   concipilur  al)  intollcclii,    iiKjuan-  Ilem,  por  .Vrislolelcm  2.  J'LTinorm.  c.  2. 

tum   lalo  ('.listerp,  sivo  non  c.vislere  :  orgo     quando  non  esl  opposilio  in  adjeclo  in  praB- 


lam  supposiliim,  quam   communo  oodom 

modo  .sc  liahcl  ad  cxislonliam,  cl  iion  oxis- 

lcnti.-iiii. 

.Vd  oi»posilum,  commuiio  osl  df  j^or  .se 
la '/,r!,']l'tr-  intollcclu  cuju.scuiiKjuo  sim[)licili'r  suppo- 
t^  nr<iati-  xiij  ;  crgo  do  (|uoi'umquo  illorum  pra-di- 

calur,  [lor  so  primo  modo  i)rjo(li(Miur  :  .sod 


i>a. 


dicato,  nec  pracdicalur  esse  sccundum  ac- 
cidcns,  lunc  tcnel  conscquenlia  a  coigunc- 
lis  ad  divisji ;  sod  Iiic,  C.rsir  est  humo,  r*- 
sar  est  animal,  in  hoc  casu  non  esl  oppusi- 
tio  in  adjoclo,  noc  prxMlicatur  esse  secun- 
duni  accidon.s,  cum  pr.rdicelur  eae  sub- 
stanliiu  vero  cnlis  :  qucMl  esl  es.<t'  verijisi- 


non    do    non  exislenlibus,   ut  o.slondotur     mum  ;  orgo  sefjuilur,  (;r<iir  est.  Conse- 


p)Ost. 

Ilom,  non  siiflicil  ad  supposilum,  qiiod 
signilicct  pariicularilcr  illud  (juod  sigiiiti- 
cat  suuiu  commuuc  iinivor.salitor;  (|uia 
liinc  ciim  sola  vox  signitlcct,  vox  essctsup- 
positum  vocis,  (juod  est  manilcslc  falsum  ; 
orgo  oporlet  qiiod  siifiiiositum  sit  idcm  os- 
sonlialilcr  cum  suo'commuiii  :  sod  nonons, 
iinii  rsl  idcm  osscntialilcr  cum  co  qiiod  esl 
vora  natuiM  :  orgo,  elc. 

Il(Mn,  Imic  ossot  falsa  omiiis   univcrsalis     iion  vivii  "  • 

aftirmaliva   do  i/*mc,  in  (jua   pnodicaliim      niorluuni,  ci  vivum  circa  li.^miiu  m  ^uni 
non  incst  supi)ositis  iion  existontibus.  (|uia      immc»Ii«le  >  '        "i. 

|/eis  donotarctur   iiio.ss(>   \)ov  (tiri  ite  oinni,  Ilciu,  in  li.ui-iic.' ''■ ^..i.;i....i:«i:   -w. 

cum   sint  supi)osil;i  simi)licit(»r  cominuni.s     nmillil  noincn,  el  *i 

dislrilmli  :  cl  |)ia'cipuc  iiulla  cs-it-i  vori  de     ccl  nonnii  prius  dii^tmi  ■ 
inrsir,  iil  nunc,  noc  eliam  possibilis;  ({uia      su'>""<i'  ■     in  coin 


qiicns  falsuin  :  crgo  el  Anlecevlens. 

Itcin,  in  islo  casu  esl  vera,  Cvsar  est 
/tomn  tnortnus,   el  .sequilur  er^o   non   esl 

hotnn ;  quia  quod  cuiii  dclerniinalione  re- 
pugnaiilo  pnedicatur  de  aliquo,  ven^m.*ga- 
tur  al)  eodem.  .Xiitocedens  pn)balur,  lum 
quia  liirc  e.sl  vern,  Cvsar  fuit  honto,  pruul 
ly  /nit  dicil  aclum  lcrniinalum  :  ergo  d€»si- 
nil  essc  homo  :  ergo  cisl  homo  mortuus. 

rum.  quia  r.a'sar  noii  esl  homo  viviLs,quia 


pni>(licatum  cjus  non  j^ossct  iiiesse  iioii  oxis- 
lcnlibus,  ct  ila  nulla  univorsHlis  do  con- 
lingcnti  o.s.sel  possibilis;  ((uia  |H)ncrclur  in 
aliam  do  incs.so  impossibilem. 


er^        ,  :      lum  i' 
Irniisinutal  o  .si. 
b.ssepi. 

Ilem.  Hi  illA  t*3ae{  vera  .1' 
homo,  p.tn  ■  eMol  n*  > 


550 


SUPEK  LIH.  1.  PERIHEUMENIAS 


tiva 


do  siipposUo  conlingcnli  diccrolurnicdium 
vere  cuni  niodo  ncccssiUUis  :  ergo  ideni  dc 
codcni  non  posscL  dici  vcre  cuni  modo  con- 
tingcnlitx3  :  crgo  onniis  minor  in  nniformi 
dc  conlingenli  cum  donolcL  mcdium  dici 
de  lali  supposiLo,  conLingcnLcrcsscL  impos- 
sibilis. 

llcm,  dcslrucLis  priinis  subsLanLiis,  im- 
possibile  est  aliquod  aliorum  rcmanere  ; 
quia  omnia  alia  vcl  sunt  in  cis,  vcl  di- 
cunLur  de  eis ;  ergo  in  islo  casu  secunda 
subslanLia,  qutr  signilicatur  per  lioraincm, 
non  dicilur  de  Cnesare. 
2.  Ad  opposilum  ;  liaec  consequentia  esL  ne- 

Argumcn-  cessaria,  Cxsa?'  curril  :   ergo  homo  currit. 
tapropar-  .  .        ^         . 

te  affirma-  Ergo  mcdium,  cujus  virLule  tenet,  est  ne- 
cessarium  :  illud  esL,  CiBsar  est  homo.  Ne- 
cessitas  consequenLiae  osLenditur;  quia  ali- 
quando  scquebalur,  eL  nunc  maneL  idem 
intcUecLus  anLecedentis,  cL  consequentis, 
qui  et  lunc  :  cL  ex  eorum  inLellecLu  depen- 
dcL  consequenlia  ;  ergo  eL  nunc  sequiLur. 

ILem,  4.  McLaph.  contexL.  10.  dicit  Aris- 
toteles,  hoc  est  hoc,  quia  hoc  significat  hoc : 
sed  Csesare  non  exisLentc,  esL  homo  de  si- 
gnificato  ejus,  cum  idem  significel  homo 
Csesare  non  exislenLe,  quod  significat  exis- 
tenle. 

DiciLur  quod  ArisLoLeles  inLelligit  ibidem 
de  primo  significalo  termini,  ut  infert  de 
liomine  et  animali  bipede,  non  de  parte  de- 
finitionis,  vel  significati. 

Contra,  tolum  significatum  infert  par- 
tem  :  ergo  si  sit  verum  totum  enuntiare  de 
subjecto,  et  parLem.  Si  autem  lisec  conse- 
quentia,  animal  hipes  :  ergo  animal,  non 
tenet  homine  non  existente,  ergo  non  tenet 
ipso  exisLenLe ;  quia  eadem  diminuLio  fiet 
uLrobique,  cum  diminuLio  siLraLionesigni- 
ficalorum,  quse  semper  maneL  eadem. 

Item,  Cassare  non  exislente,  est  homo  de 
per  se  inlellectu  ejus  ;  ergo  prscdicatur  de 
eo  perse  :  ergo  necessario  :  igitur,etc.  om- 
nes  consequentia^  istse  patenL  ex  1  PosLer. 

DiciLur  ad  hoc,  quod  proedicaLum  esse 
de  inLellectu  subjecLi  non  concludiL  propo- 
siLionem  esse  necessariam,  sed  quando  de- 
finiLio,  vel  parj  dcfiniLionis  prsedicatur  de 


definilo  :  slngularis  autem  non  est  dcfini- 
tio,  nec  hominis  ,  posito  quod  nuUus  sit, 
quia  non  enlis  non  esl  dcfiniLio,cum  cjus 
non  sinL  difterenLiaj. 

(lonLra,  si  non  cnLis  non  est  definilio  : 
ergo  de  non  entibus  non  sunL  demonsLra- 
tiones.Conscquentia  paLcL,  quia  de  subjecto 
demonstrationis  oporteL  pra^cognosci  quid 
csL.  Consequens  esL  conLra  ArisLoLelem  1. 
posL.  LcxL.  11  qui  diciL  quod  de  sequenter 
exisLenlibus,  quando  non  sunt,  potesL  ha- 
bere  demonsLratio,  quod  est  manifestum, 
quia  nullo  tonitruo  exisLenLe,  poLest  sciri, 
quod  LoniLruus  est  sonus  terribilis. 

ILem,  non  enLium  sunL  definiliones,  sal- 
Lem  indicanLes  quid  dicitur  per  nomen, 
nullo  homine  existenLe  ;  si  dcLur  Lalis  defi- 
niLio  de  homine,  in  illa  poneretur  animal, 
cumsiL  pars  significaLihominis;  ergo  adhuc 
prsedicalur  de  ipso  per  se. 

\{Qm.,^QqM\i\xv Csesar est Caesar;  ergoCaesar 
est  homo.  Antecedens  esL  verum,  quia  idem 
prsedicaLur  de  se  :  igiLur  eL  Consequens. 
ConsequenLia  paLet,  quia  Consequens  est  de 
inLellectu  AnLecedenLis. 


QU^STIO  VIII 

Utrum  hoec  sit  vera,  Ilomo  est  homo,  Cge- 
sar  est  Csesar,  neutro  existente 

Vide   citatos   quwsL  5. 

VidcLur  quod  sint  falsa3,  quia  ex  eis  se- 
quitur,  ergo  Csesar  est  :  ergo  homo  est, 
quod  osteridiLur,  quia  nec  est  oppositum  in 
adjecLo,  nec  prsedicatio  secundum  acci- 
dens,  uL  videLur  ;  quia  prsedicatur  esse 
substantise.  Consequens  est  falsum  :  ergo 
et  Antecedens. 

Ilem,  ex  isLis  sequiLur,  ergo  Caesar  est 
homo,  ergo  Csesar  est  animal ;  quia  Conse- 
quenlia  sunl  de  inLelleclu  illorum  AnLece- 
denLium  :  eL  hsec  ConsequenLia  sunl  falsa  ; 
ergo  et  AntecedenLia. 

Item,quando  affirmativa  est  vera,  opor- 
LeL  esse  unionem  in  re,  qualis  significaLur 
por  propositionem  ;  sedhic,  Caesar  est  Cae- 


i. 

Argumen- 
la  pro  par- 
te  negati- 
va. 


QU.«.STIO  VIII 


s(i7-,  iiulla  esl  uiiio  iri  ri\  cum  sufijeclurii,  Ilein,  iri  omni  sy!           ,o  ex 

el  prsufiicalum  iion  siril  ali((ua;  res  :  ergo,  coriclusio  e.sl  iinpoiiibiiuf,  cx  2.  Pnoruin  : 

el'*.  8cd  sivc  res  sil,  sive  nonsil,  liic  csi  syllo- 

Ad  ()p(i()siliim,iiiill:i  proposilioesl  vcrior  Kismusex  opp<jHili<(in  U.TlioNOOun'!:!',  A'iif- 

ill;i  in((ua  idcm  pra-flicalurdc  sc,  illic  sunl  Ins  Uoiii')  ext  alhitx,  a^if/ui»  hnno  eU  albm, 

laUis.  <*l  soriuilur,  igitur  afif/uii  homo   iion  e*l 

ilem,  1.  Mi.lafili.  coiilfxl.  10.  hoc  esl  lio<::  Aom^  :  crgo  c(jnclusio  c<l  imfxMsiliilis.   ri- 

sicul  arLrulum  ost  supra.  vc  rcs  sil,  sivc  iion  sit  :  crgo  cjas  oppoti- 

Ilcm, .'{.  Mclapli.  r.  do.Secuudum  se,con-  In  cU  neccs-saria,  scilicol  omnii  A'Wio  est 

lc.vl.  .jO.  homiiiis  iiiuIUl'  sunl  causa:  ((iiare  homn,  sivorcs  si»,  sivc  non  . 

homo  esl  liomo,  niilla  est  rausa.  Ilcm,  sivo  rcs  sil,  sive  non,  Htc  sunl 

llem,  7.   Mclaph.   ((Uiercrc,   (/uarr  homo  couimiicloria.SocrateJcurrH.SfM-ralfS  non 

cst  homo,  iiihil  est  qucerere,  quia  iiihil  est  currit ;  non  omnis  /tomo  rurril ;  *»r^)  sub- 

cerlius  quod  po.s.sel  sup()oni  in   ilia  quics-  jcclum  iii  ulraquo  esl  idein  ;              :n  ve- 


lioiie,  in  qua  illud  est  duhium. 

Ilem,  pcr  Arislolelem  iii  2.  Perihcrm.  c. 
1.  omiiis  iiegalivaesl  pcr  accidons  vera,  cl 
lioc,  qiiia  hujusmodircduciluradaliam  af- 


ro  polesi  pncdicari  dc  sc  ipsocuinhoc  ver- 
bo  cst;  ergo,  elc. 

Ucspondelur  ad  islud,   el  ad  quits  lam 
raliones,   sciliccl  noclii,   el  aliorum,  qua; 


lirmalivam  priorem  veram,  el  hoc  maximo  hic  ponunlur,  quod  cuin  dicilur,    Socrates 

ad  illam,  iii  qua  idem   pncdicalur  de  se  :  est  Socrates  quod  hic  non   pra-dicalur  So- 

crf,'o  vcritas  illius,  bonum  nonesl    malum,  crates  lantum,  scd  illud  loluni,  Ens  Socra- 

rcducitur  ad  verilalem   illius,   bonum  cst  tes,  quia  ros  hujus  vcrbi  esl,  cum  eo,  quod 

bonuni  ;  cum  ergt)  liicc  sitvera,  C:"sar  non  specilic:it  ipsum,  pr!v,'dicalur,  quando  pnc- 

csl  asinus,  el  inuhix  alia  sic  cont;ngit  re-  dicatur  terlium  aJjacens,   scd  subjcclum 

movero  a  Cicsarc,  soiiuitur  quod  contingat  est  Socrates  al)Solulc,  non   aulem  ens  So- 

i|)sum  verc  aflirmari  de  se  i().so.  cra/M  ,  ct  ideo  in   lali4)us  pr  -  ■  ''•'>nibus 

Ileiii,  (cr  ralioiiem  :  si  iiegatur  illa,  So-  non  pitcdicalur  idlcm  dc  sc.  v- "*  ^"^ 

cratfs  cst  Socratrs,  conccdilur  illa,  Socra-  respoiisio  includ  il  dinicullalem  dc  re  vcr- 

tcs  non  est  Socralcs,  Ql  ullerius  sequitur,  bi.quando  prcdicalur  lcrlium:  ulrum  sci- 

er(/o  Socratcs  rst  non  Socrates.  Talis  cnim  licel,  sil  pars  pncdicali,  do  qua  forle  dice- 

(•onscqiK'iitia  lcncl  iii  omiiibus,  ubi  ()nedi-  tur  post;  tamcn  ad  prcposilum  po'.e<l  argui 

cata  allirmaliva  sunl  opposita  conlradicto-  spccialitcr  sic  ;  rss'  quando  p:  .  irler- 

ria  :  hiijiismodi  siinl  pra>dicata  .siiiii^licia,  lium  pravlicatum.  ((uod  in  aliocst.  hoc  esl 

iil  dicclur  iii!(frius,et  uUcriu.s,  Socrates  esl  c.ssc  cjus  quod  s.  i  hlc, 

non  Socrates,  cri/onun  Socrates  cst    Socra-  Socratesest  Socralcs.pr  -     ra- 


Irs  pcr  convcrsionom  ;  et  uUcrius  cx  con- 
vcrlcnle,  et  conveiva,  ((luc  concedunlur. 
argiialur  syllogisticc  sic,  .Vo/«  Socrates  est 
Sucratcs,  Socrates  est  non  Socrat''s  ;  cnjo 
Socratcs  csl  .Vocrrt/c.<.Pr.emis.s;c  aulom  suiil 
vcra'  (HTillum  ((uinegat;  crgo  bieccoiiclu- 
siosim()Iicileresl  vcra  :  necobslal  liuic  syl- 
logismo,  ((uod  iion  sunl  nisi  duo  lcrmini 
rcalcs,  ((iiia  hoc  suflicil  si  sinltros  lormini 
socundum  ralionem,  ut  (>atct  insylloMsm.) 
ex  op()osilis.  Sorratrs  autom  in  pi  . 
liabet  ralio:icm  duorum,  sciliccl  m;\joris 
c.xlromilulis,  ct  minoris. 


lis,cl  illud  i^l  idcm  ^  it, 

sive  non  sil  ;  ergti  auirmaliva   \i*ra.  (Um- 

lirmatur  ralio  pcr  Iioc  ;  qui.i   tnlcs  pr\>po- 

silioncs  c<  *-.nonensest 

non  ens  ,  lU 

hiio  .sdlum,  <iu;a    e5>o  j?n.Lm'-au    oi   laciu 

subjtvlo. 

.\d   primam    i-' "•' "•   .tii..-i:. .....«,   .»:..: 

po'cst,  quod  rati    ... 

tinon  :inril-'U:tur  c  i  vA 

pilur  .    ^ 

qu.  lum  qi  it- 

lur  rotiu  cummuni.H,  Uuc  c-it  (*  .  .i>^ 


552 


SUPEll  LIH.  I.  rRUlIIEUMENIAS 


sicul  Plalo  posuil,  igilur  comuiune  secuu- 
(luni  quod  liabol  ralioncm  communis,   est 
nalura,  proulconcipilur  sub  ralionc  dici- 
bilis  (lo  pluribus,  el    ila  supposilum  esl 
nalura  concepla  apud  inlelleclum,  sub  ra- 
lionc  non  dicibilis  de  pluribus  ;  sed  possi- 
bile  est  apud   inlellecLum,   eodem  modo 
concipere  naluram,  ut  dicibilis  est  de  plu- 
ribus,  et  eamdem  ut  non    dicibilis  est  de 
pluribus,  sive  utraque  existat,   sive  neu- 
Ira,  sive  quae  concipitur,  ut  non  dicibilis 
de  pluribus  non  cxistat,ct  illa  quae  concipi- 
lur  ut  dicibilis  de  pluribus  existat  in  aliis 
suppositis.   Semper  enim  in  natura    con- 
cepta,  ut  liaec,   intelligitur  per  se  natura 
concepta  absolute  :  ergo  alia  ab  exislenli- 
bus  suntsimplicilersupposita  terminicom- 
munis.   AssuupLum,  (  scilicet  quod    res 
existens  eodem  modo  conclpiatur,    sicut 
quando  non  existens)  patet ;   quia  de  bis 
qua}  frequenler  fiunt,  et  quando  non  exis- 
tunt,   possunt  fieri    demonstrationes  per 
Aristotelem  1.  Poster.  text.  20.  ergo  el  illa 
possunt  sciri  definitive  ;  quia  cognitio  de- 
monstrativa  praesupponit  cognilionem  de- 
finitivam  :  ergo  possunlsimulconcipiapud 
intellectum  per  eamdem  speciem.   Est  er- 
go  vis  rationis  in  hoc,  nalura  humana  con- 
cepLa  ut  lisec,  eodem  modo  se  habet  ad  na- 
turam  humanam  conceptamsub  rationedi- 
cibilis  de  pluribus,  sive  natura  concepta 
ut  ha3c,  existat,  sive  non  ;   ergo  ffiqualiter 
habet  rationem  suppositi,  quando   exisLiL, 
el  quando  non.  Quod  si  isLa  nomina,Cffisar, 
Anlichrisius,  et  hujusmodi  imposita  sint 


enim  per  se  est  cadem  nalura  cum  suo 
communi,  sumpLa  a  quodam  modo  dcter- 
minatiori,  non  sic  simul  totum  se  liabet  ad 
natur.im  speciei,  sed  iste  homo  ad  minus 
significat  vere  suppositum  liominis. 

Ad  primum  argumentum  patcbit  res- 
ponsio  ex  solutione  qua^stionis  sequen- 
tis. 

Ad  secundum  patet,  quod  non  est  ratio 
suppositi,  significare  particulariter,  quod 
suum  commune  universaliter  :  sed  natura 
concepta  apud  intellectum,  ut  hscc,  quoe 
quidem  significatur  per  vocem,  non  est  vox 
significans,  cum  sit  suppositum  naturae 
conceptae  apud  intellectum,  ut  dicibilis  de 
pluribus,  et  haec  natura,  ut  sic  concepta, 
est  idem  essentialiter  naturae  sic  concep- 
tae,  non  tamen  quod  ratio  concipiendi  ca- 
dat  in  unione  quae  fit  cum  hoc  verbo 
est. 

Cum  dicitur  in  argumento,  7ion  ens,  non 
est  idem  natiiras  veras,  dico,  quod  non  exis- 
tens  ut  concipitur  apud^intellecLum,  po- 
test  esse  idem  alicui,  quod  in  aliis  suppo- 
sitis  est  verum  ens  :  sed  inquantum  cst 
in  eo,  est  non  cxistens,  sicut  et  ipsum  ut 
patebitpostea. 

Ad  aliud  patebit,  cum  quaeretur,  utrum 
terminus  communis  supponat  el  dislribua' 
tur  ubicumque  piro  omnibus  supposilis 
ejus. 

Ad  secundam  quaesLionem  possunl  tales 
proposiLiones  concedi  esse  verae,  quia  ad 
verificaLionemproposiLionisaffirmativaesuf- 
ficit  unio  extremorum.  IIoc  enim  solum  si- 


Ad  1  et  2 

princ. 
quiesi.  7. 


6. 

Conclusii 

responsivt 

ad  qitccs- 

tionem 


ad  significandum  supposita  hominis,  id  est     gnificat  propositio    affirmativa,   sed   talis 


naturam  conceptam  ut  hanc,  cum  semper 
idem  significent,  facta  qualicumque  trans- 
mutatione  in  cxistentia  rei  (ut  dictum  est 
in  solutione  quaeslionis  tertiae)  sequitur 
quod  semper  significet  suppositum  liomi- 
nis.  Si  autem  sint  imposita  ad  significan- 
dum  simul  totum,  de  quo  dicit  Aristote- 
les  in  8.  Mctaph.  cap.  de  Partibus  defini- 
tionis,  context.  34.  et  inde,  quod  circa  idem 
cst  generatio,  el  corruptio  ;  tunc  nec  si- 
gnificanl  suppositum  hominis,  quando  exis- 
lunt,  et  quando  non  exislunL.  Suppositum 


estin  proposito,  in  intellectu  enim  sub- 
jecti  includitur  per  se  intellectus  praedica- 
ti,  hoc  dico  si  Cwsar,  ethujusmodi  nomina 
imponantur  ad  significandum  supposita 
hominis  ;  tunc  cnim  patet  veritas  talium 
propositionum  ex  solutione  praecedentium 
quaestionum,  et  ex  argumentis  etiam  fac- 
tis  pro  hac  parte  quaestionis,  et  quibus- 
dam  lactis  in  solutione  sequentis  quaest .  et 
specialiter  ex  quadam  auctoritate  Aristo- 
telis  1,  Poster.  De  omniest,  etc.  ut  de  om- 
ni  hominea/?7ma;.  Si  enim  verum  est  di- 


Ql' I-STIO  VIII 


7. 
Ail  1. 

prinr. 
guwsl.  7. 


cere  liotninoin  v.Tiun/vsi  dirore  nniinal  :  d 
si  nunc  allorum,  ol  allornni.  Kx  qiia  aiu*Uj 
rilalo  [jalol,  quoJ  ad  no«!C's.silalcm  proposi- 
lionis  suflicil  necessaria  concoinilanlia  rx- 
tronioruin,  ila  quod  posilo  uno,  ponalur  al- 
lerum.licol  neulrum  nocossariooxislat. 

Ilem  palol,  quod  alilfr  niilla  pruposilio 
e.sset  de  t«6'»sesimplicilor,  in  qua  pra-dica- 
lur  coinmuno  (\g  supposilo  siio,  quia  n<»n 
essot  .sempor  vera,  ot  niliil  potcsl  siinii  suh 
modio  in  niajori  do  nocossario  regularitor. 
Iloc  est  contra  .\ristot<doiii  1.  Priorum. 

.\d  primaiu  lalionom  dico,  (luod  hic, 
Citsfir  fst  homo,  non  [)ra'dicalur  oxistons 
do  iion  exislonto,  .sed  liumaiia  nalura  run. 
copta  ,  ut  dicibilis  do  pluribus  do  oadem 
natur.i  concopta,  ul  lia-c. 

(^ontra  lioc,  Ciosar  ost  non  oxislcns, 
liomo  osl  oxislens  :  liomo  prtodicatur  oxis. 
loiisde  <la).saro;orju'o  [najdicalur  oxislons  do 
non  oxislonlo.  Dicondiim,  (|Uod  Iiic  cst 
lidlacia  Acciilontis,  (juia  /toino  .socundum 
quod  comparatur  ad  pra.Hlicalum  lioc, 
sciliccL  pra'(licari  de  Ca3saro,  cst  exlrano- 
um  liuic  prjfdicato  existenn,  el  ita  Csesar 
inquantum  conqt.iralur  ad  lioc  pra'dicatum 
.scilicel  esso  illud  do  (juo  homo  pra'(lica- 
lur,  ost  extranoum  huic  [)ra'dicalo  cxistens, 
modio  .;iuloiii  coiiqiaralo  suh  «^xlranois  ra- 
tionihiis  ad  oxtroma,  osl  tallacia  Accidon- 
lis. 

(]onlra,  sallom  inconvonions  o.4  illud, 
quod  ostexislciis  |)ra.'dicari  do  oo,  ([uod 
eslnon  oxistens,qiii:i  illorumnonost  iinioin 
ro  ;  orjLjo  lalsa  osl  or.itio  signiticans  oa  uni- 
ri. 

Dico.  (jiiod  /(r^m;  .socun  luin  ({iiod  uiiilur 
C!vs(iri,vsi  [lor  accidons,  non  oxislons,  si- 
cutC.iusar  non  est  oxislons,  qiiiji  pro  nullo 
snp[)o.Hit()  oxisloiito  attribuilur  (Ijusari  ;  na- 
liiia  onim  coinmunis,  ul  salvalur  iii  Jili^fuo 
su[)[)Osilo,  non  cat  vcrius  en>  ill"  su[>[)osi- 
lo. 

Oonlr.i,  ali((ua  su[)[)osila  liominis  sunt 
oxistonliJi,  ali^iua  non  ;  orgo  homo  c.hI  ir- 
quivocum  illis,  ([uia  cnli,  el  non  cnli 
cuiii  sint  contra«licloria.  nihil  cst  univo- 
cumcommuiio. 


Diro,  quod  exiiiere  et  nun 
sinl  exlranca*  iiatura-.ul  41    \»:t 

lcnninum,  non  faciunla^j...  .^  ....■wieiu  111 
lcrmino. 

A(l  .s(>cundum  priiici[>;ile  (lico,  quod  fdc 
Civsnr  ent  homo,  \trjL'ii\ci\\.nT  e»%e  pcr    ■ 
dons,  quod  quidcm  inlolligilur  (Juplic.i 
vel  sic,  id  esl,  sccunduni  aliquid,  exlra- 
lrancuin,vel  sic,idesl  scundum  nliquid,  cu- 
jiis  cs.'U;dHsubjecto,noii  poiiii  mpliri- 

lcr  dc  subjocio  ;el  ulroque  iiiodo  eril  lii 
pro[)0.sito,  nam  cs.se  homiiiis  dc  (!i».iro, 
exlraneum  csl  ci,  quo<I  esl  i>siie,  quando 
prjcdicalur  secundiim.  Taiiicn  illud  esse 
quo(l(licitprji'dicaliimcmlioniinisde.Huppo- 
silo  suo,  codom  modo  s<!  habel  qualicum- 
quo  Iransmiilalioncfacta  circa  cssc,  quan- 
do  prjudicalur  sccundum. 

.Simililcr  sccundo  moflocsl.sccundum  ac- 
cidcns,  iiain  cs.so  hominis,  ul  dicilur  de 
(lapsjiro,  non  neccssario,  nec  simpliciier 
[)onit  cssc. 

(lonlra  Iioc  .scquilur,/'.i'Srt;*  est  albus.  erijo 
Cirsnrest ;  orgo  pcr  locum  a  majori  sc- 
(luilur,  Cwsar  est  homu,  ergo  Cvsarest.  Si 
cnimcsso  accidcnlis,  quod  esl  minus  ve- 
rum  ons,  [KMiit  essc  simpliciler,  luullo  ma- 
gis  CS.SO  substanlijc,  quod  esl  vcrissimum 
c.s.se.ponit  cs.se  simpliciier  vcrum. 

Itcm,  esse,  vel  c.hI  dc  cs.scntia,  vel  necn- 
sario  coiiscqucns  cssiMiliJim  cujusliliet  cn« 
lis;  ergo  ct  hominis,  rum  homo  s:.  ' 

vcrani  c.s.scii(i:iiu  :  sed  si  ulnNiue  iiiudu 
fucril,  ad  homiiioin  sequilur  c?i>«»\ 

Itcni,  in  [)rincipio  ,s«»cuiidi   1'oslor.   i-  ^ 
u.  dicilur,   quiHl  .si  csl,  esl  vcro      :' 
quia  csl  vcro  ({ujcribile  ;  •-  -       '    • 

riuni  prjc  lic;iri  fjt.<«?  dc  ({..- ,;.    . .   ,- . 

so  ;  crgo  SiHjuilur  •■'  ■!'*  ■  'liJ- « 

Ilcm.in  i\xIom  .'.iniinirii 

sciro  ijui>iest,  Ilti.  : 
hominom  d< 

calur  dc  ip*^.  ««ri!  qnH  *•< 
pnoscirc  tir  , 

qu<Hl  csl. 

.\d  primum  dico,  quo  1  si 
(rum  inlclIoi*luni  | 
hic  esi^  seouiidum  ^tr  e$i  «/• 


H. 


9. 


r,:')! 


SIIPKII  Un.  I.  rEKIIlEUMENIAS 


bxs,  quia  accicleiis  ivale,  sivc  per  accidoiis 
(•ujusinodi  osl  albuin,  uulii  subjocto  inosl, 
nisi  oxislonli  ;  orgo  ojus  osse  do  subjoclo 
nocossario  ponil  osso  absoluLe.  (luni  pro- 
balur  consf-quonlia,  quia  osse  subslanlia; 
esL  verius  ;  vorum  osl,  esse  subslanLia^ 
exisleni.is,  sed  esse  specificaLum  por  subs- 
lanliam  non  ost  verius  esse,  lioc  esl,  esse 
existero,  quam  essespecificatum  per  acci- 
dens  ;  essc  enim  quando  pra?dicaLur  ter- 
lium,  pro^dicat  unionem  extremorum,qutie 
necessaria  est  subsLanliie  ad  subsLanLiam, 
sine  exisLenLia  exLremorum,  non  auLem  ac- 
cidenlis  ad  subslanliim  non  existentem. 

Ad  aliud,  major  esL  vera  de  esse,  iiL  sci- 
liccL  cxisliL,  et  sic  non  ponitur  pra^dicari 
do  Civsare,  sed  ul  inLclligiLur,eL  sic  ei  exis- 
tei'e  exLrancalur. 

Ad  aliud  dico,  quod  si  csl,  uL  sumiLur  2. 
PosL.  non  e.sL  pro  exisLere,  sed  pro  ens,  el 
liabens  essenLiam,  uL  ens  esl  nomen,  opor- 
Lel  scire  aliquid  essenLiam  babere  prius- 
quam  scire  cssenLiam,  quia  eL  primum  per- 
linet  ad  qusestioncm  s^  est;  secunduni  ad 
qnid  est. 

Si  aulem  auctoritas  inLelligitur  de  exis- 
tere,  lioc  non  esL  nisi  apLiLudinaliLer.  Nihil 
enim  liabet  essentiam,  nisi  quod  aptum  na- 
Lum  est  exisLere  :  manifcsLum  esL  autem, 
quod  potest  sciri  quid  est  vox,  liceL  nescia- 
Lur  aliquam  vocem  acLu  exislere,  puLa  cum 
aliquis  nihil  audiL  acLu. 
l,)_  Ad  LcrLium  principale  dico,  quod  mor- 

^''  ^-  luum,  cL  vivuni  possunL  .acLualilcr  sunn', 
vel  apLiLudinaliLer.  Primo  modo  sunt  acci- 
denLia  cssenLiae  hominis,  significata^  pcr 
hoc  nomen  homo,  cL  sic  poLcsL  conccdi, 
quod  Cffisar  non  est  homo  vivus,  scd  mor- 
luus ;  quia  mortuum  illo  modo  non  dimi- 
nuiLab  liomine,  ncc  inferl  non  liominem  ; 
nam  diminulio  alicujuj  pcr  aliud,  sicuL 
opposiLio  inter  illa,  debel  esse  ratione  si- 
gnificaLorum  :  homo  aulem  non  includiL  in 
suo  significato  opposiLum  morlui  hoc  modo 
sumpti,  sed  si  sumantur  hacc  aplitudinali- 
Ler,  forLe  sic  sunt  differentia^  in  genere 
Substantise,  eaidem  isLis  animalum,  el  ina- 
nimctlum,  eL  sic  morluum  diminuit  ab  lio- 


mine,  cL  ha.'c  esL  l'aIsa,C<x'sar  esthomo  mor- 
ti/us,  ha^c  auLcm  vera,Ca?.s«r  esthomo  vivus, 
nec  scquiLur;  crffn  vivit,  sicuL  nec  sequi- 
Lur,  cst  risibHis,  cryo  ritlct. 

('um  probaLur  quo:l  Ca3sar  esl  homo 
morLuus,  quia  fuiL  homo,  \)VO\xi  fuit  dicit 
acLum  compleLum,  oL  LerminaLum,  nego 
hoc,  si  fuit  pra^dicaLur  terlium  adjacens  : 
non  enim  LerminaLum  esL  in  co  csse  homi- 
nem,  cum  adhuc  siL  homo.  Si  autem  fuil 
praedicet  secundum  adjacens,  tunc  poLesL 
concedi,  quod  ipse  fuil  homo,  quia  in  eo 
exisLere  esL  LerminaLum,  usus  lamen  est 
concedi  hanc  proposiLionem,  Csesar  fuit  ho- 
mo,  et  non  est,  quia  usualiter  magis  fertur 
intellectus  ad  existentiam,  quam  ad  non 
cxistentiam.  Et  de  Caesare  non  est  verum, 
quod  est  homo  existens,sed  fuit,  cum  homo 
do  sui  significato  non  importet  hominem 
oxistentem,  unde  inmultis  significatio  ser- 
monis  repugnat  usui,eL  e  converso. 

Ad  secundum  pateL,  qualiLer  sequitur, 
esl  viims,  ergo  vivit,  disLincLio  praidicLa  pa- 
LeL  in  simili  de  bipede,  quo  frequenLer  uLi- 
Lur  ArisLoLeles  pro  differenLia  essenliali  ho- 
minis,  cum  tamen  dicat  in  5,  Topicorum, 
cap.  1.  cap.  15.  Non  est  omnis  homo  hahens 
(luos  pedes  :  ergo  secundum  aptitudinem 
est  differentia  hominis,  vel  ad  minus  non 
dicitur  de  omni  homine  secundum  actum. 

Contra  hoc,  si  Csesar  non  vivit,  et  vivere 
viventibus  est  esse,  2.  de  Anima,  conLext. 
37.  ergo  non  est,  et  si  non  est,  ergonon  est 
ens  :  esse  enira  quando  pra^dicat  secundum 
adjacens,  pra^dicat  quod  in  se  est,  etsi  non 
esL  ens ;  ergo  non  esL  homo,  per  locum  a 
supcriori  ad  inferius  negando. 

Ad  isLud,concedenda  esL  hoec  propositio  : 

Csesar  non  vivit,  et  hasc  similiter,  Csesar 

non  cst,  loquendo  de  esse  existere,  et  ulte- 

rius  ;  ergo  non  est  existens,  quia  illud  ens 

pra^dicatur  per  esse,  quando  prcedicat  se- 

cundum  adjacens  :  sed   ens  sumpLum  pro 

exisLente  non  est  superius  ad  hoininem. 

Unde  soIeL  antiquitus  dici,  quod  ens  potest 

esse  ParLicipium,  vel  Nomen  ;  Ens  ParLici-  ^^^^     ^^^i 

pium  significaL  idcm,  quod  exislens,  qmd.cssevarii- 
"^  *^  '  ^  cipium,vel 

tenet  significaLum  verbi,  a  quo  descendif    nomen. 


\ 


x-^" 


1 


QVMSTU)  VIII 


eus  Noincn  forlo  si>^uH'u;d  /uihfns  essriili/tm, 
illud   «livirlilur   in   ilmin  (ienora,  el  si»: 
conccilendiun  esl,  quoiJ  Ca^sar  csl  em,  io 
quendo  non  de  enle,  quod  esl  Parlicipiuin. 
II.  Ad  quarlnni,  lransinul:ilio  non  cadil  cir- 

'^  ^'  ca  reni,  nisi  secunduin  (juod  exislil;  sic 
aulem  non  habi'l  ralionein  sui^jKjsili,  sedul 
concipilur  apud  inlellecLum,  i^er  inoduni 
non  dicibileni  de  jjluribus.  Vull  ergo  auc- 
lorilas,  quod  res  secundum  quod  exislit 
in  Iransmulalione  subsLanliali,  non  habeal 
formam,  quam  priiis  habuiL  :  sed  ex  hoc 
non  se^juilur,  (juod  prius  fueril  supposi- 
Lum  alicujus  communis,  el  nunr  non  essel 
ejus  supposiLum,  (|uia  circa  illud  nulla  fac- 
ta  est  Iransmulalio  subslantialis.  Inlelligi- 
tur  ervo  auclorilas  tanlum  do  re,  qu;r  per 
se  transmutatur,  quiu  est  res,  ut  exislens, 
Aii  5.  Ad  quintum,  si  concedatur  oinnem  mi- 
iiorem  in  unifoinii  de  conlingenti  cjso  iin- 
possibilem,  nihil.  contra  Aristotelem,  quia 
non  eo  minus  esset  forina  syllogistica 
bona,  (|uam  docel  Aristoteles.  Velsi  sil  ali- 
quod   suppositum   in  polentia  ad  formaiu 

Itcrmini,  quod  non  esl  per  se  supposilum 
lermini,  talc  su{)positum  potesl  sumi  sub, 
etesset  minor  vera. 
Ad  soxtum,  ([iialitcr  illud  dictum  in  lib. 
Pra-dicamenlorum  sil  inlcllitjendum,  dic- 
tum  ibi  osl,  (j.  I. 
|.,  .\(l  aliam  «juuvstioncm  concodonda' snnt 

Aiifiiisi,)  omncs   iiiloA,  Cwsur  rst  Cwiir,   llnno   rsl 

i'Sf>'iilsil'it  .  ■  e       ,  1    I        I 

!,/</""  s     fiomo,  propter  rationcs  prius  factas.  Ad  al- 

' ;"/^„,  Lcram   partem  (|ua'stionis,  (luarum    una, 

scilicet  illa,  (lua;  est  do  syllogismo  ex  oj)- 
positis,  potcst  roduci  ad  .solutionem  pra*- 
i-('d(>n'is  (luieUionis,  sic  scilicel  quia  in  «'. 
rriorum  dicit  .Vrisloleles^iuod  non  lantum 
ost  syllogismus  ex  opposilis,  ubi  aliquid 
affirmalur,  et  no,L,'at ur  do  eodom  simplici- 
tor  :  sod  ot  ubi  aliiiuid  aflirmatur  de  supo- 
riori  univorsaIitor,et  nogalur  idem  ab  in- 
foriori,  vel  e  conver.so  :  el  oxomplillcal  in 
([uarto  .socund;e  sic,  nmnis  (iis:ipfiiia  esl 
sludiosii,  non  omnis  medicina  esl  sittdiosa ; 
aimililor  in  proposito  cssolhicsyllogisniu-^ 
ex  oppositis,  Omn'  animal  est  a'bum,  hoh 
omnis  homn  esl  atbus,  cl  stHiuilur,  ci^o  hoh 


omnis  hmno  est  animal ;  ergo  Ir»-  •  •:'-|u- 
sio  impoisibilis,  eliani  ?•     ■;  •  •■  .•q. 

lo ;  quia  noii  eo  min'i  px 

op[>o<ili? ;  orgoojUH  opi'  i  a 

Si  diciiur  existere  lollere  v-  :  io- 

ris  ab  homino  rospoolu  aniuiall:*,  .saquilur, 
quod  illa  ralio  sibi  iiifuil  .«ic<*urid<im  quod 
oxislobal,  vel  ad  minus  quoJ  d  .'nt 

ab  existentia  roi,  el  per  coasequeiH  nori 
eral  illa  ralio  simpliciler  ab  oporiliime  in- 
telloclus  :  inlelleclu.s  onim  in  sua  o[iera- 
liono  non  dependcl  ab  exislenlia  rei,  cum 
el  delinitiones,  el  demonslraliones  (ianl  Ue 
non  exi.stenlibus,   mullo  i  oxii- 

tonlibus  potost  allribuorc  .:i.-  ;i,i  jne*  se- 
cund as,  quM'  omnino  ab  inlollfclu  causan- 
lur. 

Contirmatur  illa  ralio,  qux*  (iebat  a(J  pri- 
mam  qu;eslionem  dopffr  .</•,  per  h«x',  quol 
non  oxist^Mitium  sunl  detinilionos  ;  crgo 
nullo  homino  exislonto.  p  Host  habere  hoaio 
dolinitionem,  ot  in  illa  ponorolur  aiiimal ; 
crgo  per  so  prx*dicatur  do  h  )mino.  .\d  mi- 
nus  homo  potest  habere  per  so  detinilionein 
cxpriment(  in,  quid  dicilur  per  noinen,  el 
in  illa  necossario  ponorelur  animal.  cum 
sil  do  signiticato  nominis,  qui:i  n<  :n- 

por  signilicat  idem. 

Ad  primutn  argumontuin  dictum  ral  in       13 
qutoslionc  prxcedenli,  qualiler  hi  *  pnvdi-  •*'«nr"- 
calur  esse  S4>cundum  aa-ideni.  :- 

.\  I  si>cundum  '  inliir  | 

(luu!  s>4iuuntur,  ^'  ui 

consimilo^,  sicul  pim.  >u;. 

.\d  loriiuin  dici  p<'' ■  •  .i  n-.  >.■ 

babot  ;i  ! — •  ""••  ■■  .   ,...'•■••"  l.v 

lis  pro  "»  in  ;.  . ..  ;n, 

qii/iH  ,  •  ilur  in  s   .  NV.!nm  nu- 

i  I  per  h"«'.  qti 

ow^  JHT  intollotiuin. 

oi)  n  ):i   ;.i."i  f.  t 

cjmiKjiilio  oj 

loclum  oum  seipso.  cl  I  >  suf* 

ticil  nd  V(  1,  ubi  t  19, 

ul  p:ili>l  ill  ISll!<.  •!• 

N     1  rns  rt<  moH  en*. 
Ad  priiuum  .ir 
nis,  qu:i'  esl  tlo  u:u. 


nKi 


SUPER  Lir>.  I.  PEUIIIERMENIAS 


munis,  ([uod  oslendit  lcrniinum  non  esse 
univocuin  :  palol.  quod  ens,  ul  eiia  csl  No- 
men,  mm  esl  ipquivocum  ad  illud  quod 
exislit,  (1  ad  ilUid  quod  non  cxislit,  licet 
forle  euf  secundum  quod  est  Parlicipium 
sit  ivquivocum  ad  illa,  sed  ens  ut  est  Parti- 
cipium  non  ost  suporius  ad  hominem. 

Ad  aliud  jam  concessum  est    commu- 
ne  praedicari  de  supposito  per  lioc  verbum 

est. 

Ad  terlium,  enti,  et  nonenti,  ctc.  si  inlel- 
ligatur  de  istis  secundum  quod  Iiabent  ra- 
tionem  contradictoriorum,  sic  forte  nihil 
est  eis  univocum.   Et  si  arguatur  ulterius, 
Socrates  est  existens,  (la^sar  non  est  exis-- 
tens  :  ergo  eis  non  est  aliquid   univocum, 
est  falla«na  Accidentis,quia  medium  est  ex- 
Iraneuui  uni  exLremo,inquantum  compara- 
luradaliud.Quiadu()bussuppositis,quorum 
alterum  exislens  est,  alterum  non,  aliquid 
est  cis  univocum,  inquantum  includunt  per 
se  aliquid  idem,  sed  accidit  uni  esse  exis- 
lens,  et  alteri  esse  non  exisLens,quia  secun- 
dum  ista  accidenlia  eis  non  convenit  ali- 
quid  commune  tale.  Quod  autem  forma  ar- 
guendi  nihil  valeat,  palet  in  simili,arguen- 
do  sic  :  Albo,  et  non  albo  nihil  esl  commu- 
ne  univocum,  cum  sint  contradictoria  ;  isle 
homo  CvSt  albus,  et  ille  non  est  albus  :  ergo 
isti  homini,    ot    illi  nihil  est  univocum  ; 
non  valot  consequentia,  quia  hoc  prsedica- 
tum,   non  haherc  aliquid    univocum  isLis 
inest  ratione  affirmationis,  et  negalionis  : 
sicut  et  hoc  quod  est,  conlradicloria  esse,el 
non  ralione  eorum,  quse  subsunl  formoe,  et 
in  minori  sumuntur  sub  illa,  quoc  subsunt 
istis  formis.  (lum  osLenditur  illa  proposiLio 
enti,  et  non  enti  nihilesL  univocum,perlioc 
quod  non  omnibus  entibus  est  aliquid  com- 
mune  univocum;  negandaestconsequentia, 
quia  nihil  idem  conceplum  apud   intellec- 
Lum,  includiLur  in  conceptu  omnium  en- 
ium,  sed  aliquid  idem  conceptum  apud 
intelleclum,  potest  esse  de  intellecLu  ejus 
cui  accidil  existere,  et  ejus,  cui  accidit  non 
existero. 
i^.  Aliler  potest  dici  ad  tertiam  quoestioncm 

^i'5  'ai"'  ill^'^i'^ni  trium,  sustinendo  ea,  quoe  dicun- 

quwst.  1. 


lur  ad  pniccedentos  quoesLionos  duas  ;  scili- 
cet  quod  supposita  tam  existcntia,  quam 
non  existentia  sint  simpliciter  supposita 
termini  communis,  et  univuce.  Et  adhuc 
secundum  aliquos  non  oporLeL  concedere 
commune  pra^dicari  de  his,  et  de  illis  vere, 
cum  hoc  verbo  esi,  quia  simpliciLer  suppo- 
sita  sunt  univoce,  quaecumque  includunt 
eamdem  rationem  termini,secundum  quam- 
cumque  differentiam  temporis;  quia  signi- 
ficatum  termini  nullam  differenliam  tem- 
poris  sibi  determinat.Potest  ergo  stare  cum 
univocatione  ,  quod  horfio  prsediceLur  de 
AnLichrisLo  cum  fore,  el  de  Csesare  cum 
fuisse,  quia  illa  non  varianL  significatum 
lermini.  El  hoc  forLe  inLellexerunL,  qui  di- 
xerunL  illa  esse  supposita  diversoe  appella- 
tionis,  quia  non  eodem  modo  appellanLur  a 
communi,  liceL  forLe  parLicipenl  idem  si- 
gnificatum  communis. 

Ad  rationes  quse  sunt  contra  univocatio-       le. 
nem.Adprimam  poLest  dici,  quod  supposi-  ^^eZ' 
lum  exisLens,  el  non  exisLens,  univocantur   guwst.  5. 
in  ente,  quia  ens  secundum  unum  signifi- 
caLum  diciLur  de  eis,  sed  non  cum  hoc  ver- 

bo  est. 

Ad  secundum  concediLur,  quod  prsedica- 
tio  communis  de  quocumque  supposito  es- 
esL  essentialis,  non  tamen  omnem  proedica- 
tionem  essenLialem  esse  veram  cum  hoc 
verbo  est,  sed  sufficit  cum  quocumque  ver- 
bo  cujuscumque  differenliae  temporis. 

Ad  tertium  dicatur  sicut  prius  dictum 

est. 

Ad  argumenta  probanLia  hanc  esse  ve-  Ad  argu- 
ram,  Csesar  est  homo.  Ad  primum  diciLur,  ^^parteof- 
quod  hoec  consequenLia  non  valeL,  Caesar  firmauua 
currit,ergo  homo  curril,  quia  nunc  non  ap- 
pellatur  Cxsar  ab  homine  cum  verbo  de 
praesenti,  sed  sequiLur,  Csesar  currit  pro 
tempore  pro  quo  appellabatur  ab  homine  ; 
ergo  homo  currit,  et  pro  tempore  illo,   pro 
quo  appellabatur  ab  homine  cum  verbo  de 
praesenti   sequebatur ,  Cdesar  currit,   ergo 
homo  currit,  nunc  autem  non. 

Ad  aliud  dictum  Aristotelis,  est  intelli- 
gendum  de  compositione  significata  per  ver- 
bum  cujuscumque  differentiae  temporis. 


■ 


OCESTIO  IX  557 

Ad  aliiid  noj:jnlurh.iPccon<«oqiK'jili.'i,C7*.<<jr     nmnulum  f/"o  I  nr.riicatur  in<!fiTr-irrif/»i'  >^ 
eUCnmr,  frfjoCrsar  cxt hotno,  sifinch^iwv      \\:\\>f\.  ad   <  .  H   nori  _■  » 

aulcm  quaiido  ('.Tsar  appellahalur  ab  ho-     8ecun'lum  quo<l  p: 

mino  cuni  verbo  <lo  pr^scnli.elc.  nil :  el  pari  ralione  eswl  rotis<>fji.  a 

oinnibus  ne^nda,  a  conjunriitnl  <livi«a, 

ul  videlur.  quia   ulrobiquo  pr  r 

OU.ESTlo  IX  esse  serun<luru.nrri(li>ns  :  ergo  fruHlra   do- 

rerelur  in  2.  PerilnTmoni.is,  in  quilnis  lc- 
illrnm  tcrmitvm  rommiinia  xupposHm  ver-      ucl,  ol  in  quibus  non. 

f)0  fle  pr;i'srtiti,siipp'>iiril  tantifm  propr.r-         Iloin,  gomposilio   non   intollit?i(ur  sine 
Sfnitibus  e.xlremis,  per  Ar;  m   in  fino  cap.  dc 

VerlK) ;  ergo  pro  oo.li'in  lonipom  inlplliiri- 

i  Fonseca  lil>.  H.  cap.  20.   Vi'le  citnndos  iiuirtl.  6.  2.       .  •••       .       . 

nperi»  Perihn-.  '^'"*  '■<^">P''^>1">  ol  exlroma  :  orgo  ulrunKiue 

oxlnMuum   roslrinuilur  ad   illud  (empuA, 

^  Quod   sic  vidolur,   quia  alilcr  iKor  cssol      quo<l  rompoMlio  monsurat. 

»  AruinDrn-  wr.t^Mfjutn  rsl  tiifjrum,  ol  isla,  Setlfns  po-         lloin,  romposilicj  ««st  forma  oxtnmorum. 
lii  I  ro  par- 
'■■  n//iriiifi-  trst  ntnfjuitirr  in  sonsu  composilionis,  qiiia      foriiia  voro  ost  prinripiiiin  into||i;;cn)li  ali- 


l 
I 


» 


posscl  liid»crc  iiano  caiisam   vcritalis,  r/KO'/  ([iiid  soninfluin  ojus  r.ilionom  :  orjrf>  ex- 

/■«<7  a//>wm  e-s/ «/7/-»/m,  si  subjcclum  possil  licnia   iiilelli«:iiiiliir  siriindum    mlionom 

slarc  pro   priolcrilo   :   ct  siinilitcr  do  alio  romposilionis. 

exeinplo  liirc  osl  possibili.s,.sV"/rn.<{  rt//*/yf//a/,         Ad  opposilum,   si  in  illa    de   pm-senti        .». 

quia  sedonsqiii  fiiil.ainbiiial.inodo  illa  osl  lanliim  .slarot  pro   pra-siMilibus,  duo  ron-  ^,1','*,'?''! 

falsa,  .\ff)um  rst  nigrttm.  Tum,  qiiiaox  ista,  tradicloria  essont  siraul  falsa.  Probaliocon-  '' 

.\lf)um  fst   nifjrutn,   scfiiiilnr,  qiiod  allmin  .so({iionlia',  ponatur,  niillum  hominom  esse, 

non  osl  albiim.cl  contradirloria  illius,soili-  hiPC  esl   fal.sa,  0//i/iiv  Aomo  c.«/,  et  illa,.l/i- 

cel  tltntir  alf/utti  cst  filtnim,   osl  vcra.  quia  qxia  hmnn  non  /*.</,  si  subjivtum  s(o(  pro 

idcm  pnodicalur  do  (vuloiii  ;  oi-^'o  diio  con-  oxislonle  ianlum  ;  quia  significa(ur  aliqui.s 

tradicloria   siim   siiniil    vor.i.    Timi,   ((iiia  hoiiio,  qui  ost,  non  osst\ 
proposilionosdo  praMlic.iMsconlrariisessonl         llcm.s((piorolur,si  subjivtum  iaiiiumsU- 

siiniil  vorjo,  liaM',  srilic(«l  .Vfjutn  cstftlfnftn,  nM  pro  pr;o.s«'nlibus,quodomm>s(a'  il 

cl. \ffiutn  cst  nigcffm.  Do  rcli^iiio  diril  .\ris-  fals;r,  Ihmiux  fit,  //<»//'  mlnr  ;  (luia  se- 

lolclcs,  ((iiod  .scMsiis  composilionis  csl  fal-  (luciiilur  illii<l  liori  qii'»  i  <  >i,  «|uod    (^huni 

sus.  osl  ;  qiiia  liori  est  via  a  non  osso  .id  esMO. 

Ilcni,    pr.cdjcaliim    in   lali    propositiono  ol  por  consi«(|iions  quo«I  nun<' ••s(.  ihiik"  non 

rcslriiii/iliir  ad  slandiini   lanlniii  pro   his  lil.  .'si  auloin  oininvs  lalc<   fii.i    ..s.-dt    «.. 

qiia'  siiii»   ;   crgo  ol  siibjorluni.    l'rob.ilio  (luorolur,  (iU(»d   onin.s 

conscqiicnli;o,  ({iiia  alilor  tioii  poiso!  os.so  Itotnus  cstfitrta,  li  i 

convorsio,  sivo   lijtrnra   diclioiiis.    1'robalio  llori  ol  f.icliim  os-;*»  sunloadom.  el  i(a 

nntorodonlis.  Tiiin  sir  diriMido,  M  csi  :  ic-;  pmix>sllio  oss<«t  vem.  U""//»*»'/ •^Z,  «^   «o» 

vcrbi   csl   prjodiraliim.  apfM^sito  aul(Mn  .V.  fuctutn 

fariol  iiiiiim  riiiii  rc  vorbi,  (luod   i(|om  cs-         llom  s«Hiui(ur.  .4w'  t.t  cmrrtl,  erfo 

sol  isli,    11  cst  cn<  .\ ,  \\\\\  pra"(lic.'ilmii   rcs-  Ao;;i/)  rirrri/.  qiiia  minor 

triii,v:ilnr   p(M' /♦//«  siM^cillrans  ipsnin.  Tnm  (u(e  ciijns  lonot  r-  i.  wl 

qiiia  aiiliM'  iion  sciiiioroiiir.  hnmncsl  ulttus;  ria.  slrut  dirdim  osi  ;  or 

cri/o  hnuio  r.s7.   rrob.ilio.  quia   sialhuin  a  <in<'iil''  s(ar«»  pro  .4 »»  .''• 

parlo   pivoilirati  polcsl  slan»  pro  «s)  quod  pro  oo  «|u  k 

oxislil,  cl  pro  oo  (luod  iion  oxislit,  iiidinTo-  prim  ii 

rciilcr,  scruiidiini   i\\\'y\  pra'(li(Mtur  :  crgv  pn)|Kx.%.i.oiic,  ci  u<Ji»   pru  Mipjsjnio.    uiai 


558 


SITEU  Lin.  I.  rEUIIlEUMENIAS 


qiiia  siipposilinn  rsl  idcm  signifiraLo,  alio- 
quin  inilla  nniversalis  essel,  vera  ;  ergo  ;i;- 
qualilersupponil  pro  supposilis,qu;r;rqua- 
lilor  se  liabonl  ad  significalum  communis  : 
s(>(i  hujnsmodi  sunl   lani  oxislenlia,  quam 
non  oxislenlia,  sicul   prius  o^tensum   esL  ; 
ergo  pro  onmibus  fil  .Tqualiler  supposillo. 
IlfMU.   quod   non   arolotur  virtule  verbi, 
probalio,  tum  quia  illud,  quod  distat  ab 
;diquo   in  oratione,  non   immulat  aliquid 
reale  circa  aliud  distans,quia  omne  contra- 
liens   reale  cadet  in  idem  extremum  cum 
conlraclo  cerlo,  aliter  li.iec  possetesse  vera, 
Ilomo  est  moiUnns;  quia  si  illud  quod  est  a 
parlo  pr.Tdicali,  posset  contrahore  subjec- 
tum  realiler  ;  ergo  illud  quod  est  a  parte 
praedicati,    posset    diminuere    subjectum, 
quoad  proposilumenim  non  est  differentia 
de  dolerminatione  contrahcnte,   et  dimi- 
nuente  :  staret  ergo  homo  hic  in  subjecto 
pro  homine  diminuto  per  mortuum,  et  ita 
hppc  eliam  vera,  Ilcmo  est    mortuus,  ad 
quam  soquitur,  per  Aristotelem,  ergo  liomo 
€st  non  homo,  quia.mortuum  per  ipsum  2. 
Perihorm.  includit  oppositum  hominis,  ad 
quod  sequitur  contradictio  ;  ergo  duo  con- 
tradicloria  absolute  sino  determinalione, 
ut  significanlur  per  hoec  nomina  homo,  el 
non  homo,  prsedicarentur  de  se  invicem. 
Quod  si  ha?csunt  inconvenientia,  sequitur, 
quod  illudquod  esta  parte  unius  extremi, 
non  possot  contrahere  illud,  quod  .  est  a 
parto   alterius  extremi  ;  sed  composilio  se 
tenet  ex  parte  praedicati,  ut  dicetur  post  : 
ergo  tempus  quod  est  circa  compositionem, 
non  potest    restringere   suljjectum.   Tum 
quia  contingit  intelligere  actum  mensura- 
lum  tempore  pra^scnti,  inesse  subjecto  pro 
supposito,  quod  fuit,  velpro  omnibus  quae 
fuerunt,  sunt,  et  erunt,  secundum  intollec- 
lum,  licot  sit  falsum  ;  ergo  etcontingit  si- 
gnificare  hoc  :  sod  impossibile  est  signifi- 
care  hoc,  si    tempus  prsesens  circa  praedi- 
calum  faceret  subjectum  tantum  stare  pro 
supposilis  quae  sunt  :  ergo  illa  hypolliesis 
interimit  finom  sermonis,  qui  est  ut  per 
eum  possit  omnis  intellectus,  vel  concep- 
tus  mentis  signiflcari. 


1. 


QU/ESTIO  X 

Utrum  ia  propositione  de  praatcrito  slet  sub- 
jectum  lantum  pro  illis  qux  fuerunt,  el 
de  fuluro  tantum  pro  illis  qux  erunl 

Occam  2.  part  Log.  cap.  7.  Fonseca  lib.  8.  Inslit. 
cap.  36.  el  37.  Rodriguez  lib.  1.  Dial.  c.  10. 
Doctor  lib.  1.  Prior.  q.  16. 

Quod  sic,  per  illas  duas  rationes  factas 
ad  prsecedentem    quaeslionem  de  composi-  Argumen- 

ta  pro  par- 
tione.  te  negati- 

Item   sequi tur, /iowo  qui  fuit,  fait ;  ergo       ^'"' 

homo  fuit,  quia  oppositum   Consequentis, 

quod  est,    mdlus  homo  fuit,  non    potest 

stare  cum  Antecedente,  cum  repugnet  im- 

plicationi  :  sed   illud  Consequons  est  fil- 

sum,  nuUus  qui  fuit,  fuit ,  ergo  ejus  con- 

tradicLoria  vera  ;  ergo  antecedens    ex  quo 

sequitur.  Eodem  modo  arguitur  defuturo. 

Item,  nisi  subjoctum  staret  in  illa  de 
proeterito,  pro  illis  quoe  fuerunt,  liaec  pro- 
positio,  Ilomo  fuit,  esset  falsa,  posito,  quod 
oranes  nunc  existentes  essent  in  primo  ins- 
tanti  sui  esse,  et  multi  alii  prfficessissent 
eos,  et  si  illa  esset  falsa,  tunc  hasc  esset 
vera,  Nidlus  homo  fuit ;  ergo  sequitur,  nid- 
lus  homo  qui  fuit,  fuit,  quia  oppositum 
Consequentis  non  potest  stare  cum  Anlece- 
dente  :  sed  isLud  Consequens  est  falsum, 
nullus  Jiomo  qui  fuit,  fuit ;  ergo  ejus  con- 
tradictoria  est  vera  ;  ergo  et  antecedens, 
ox  quo  sequitur,  ergo  contradictoria  vera. 

I)u?e  ultimse  rationes  tantummodo  pro- 
bant,  quod  subjeclum  stet  pro  prseteritis 
et  futuris,  non  quod  tantum  pro  illis.  Et  ad 
idem  est  secunda  raLio  facta  ad  primam 
partem  proecedenLis  quseslionis, 

Ad  oppositum,  quod  non  tantum  probant        o. 
duae  ulLimse  rationes  ad  oppositum  pra3ce-  ^nji^mfn- 

'^'-  ^  ta  pro  par- 

dentis  quaestionis.  te  negati- 

ILcm,  si  posset  stare  illa  de  pr.Tterito  pro 
pr.ieLeritis,  illa  e.ssoL  \QVi\,Album  fuitni- 
grum  :  ergo  et  sua  de  prcesenti  aliquando 
fuisset  vera,  quod  falsum  est,  cum  prsedi- 
cetur  oppositum  de  opposito. 


QI  .ESTIO  XI 


ViO 

att:n   minor**^  dfl 


QLVESTlo  \I 

lUnnn  in  omni  propnsitiono,  in  i/nn  non 
a  lililnr  lcrmino  minniuni  aliqun'l  rnn- 
Ira/inis  iniaifiliftli/ni,  ilislrihnaliir  Ifr- 
ininiis  rnmmuuis  jno  i/uiljuscumi/ur  rjus 
suj/])Osilis  simjilirilrr 


const^qucnlicn   p;ilenl 
prj*s<'nli,  perquriH  illjT  c<» 
cunlur  in  syi:  m,  sunt  i. 

ul  palel  cx  prrdirlis. 

Ilem,  univocum  muUis,  signo  sibi  ad- 
di(o  siipponilur  pro  mullis  :  scd   tenniniLi 
communis    univocus   e^l  ad   quxwrut!. 
supposiia,  ul  fKilol  ex  diclis. 

Ilem,  proomni  cofil  di.stributio  in  uni 


1. 

rr/U)iirii 
!•!  ]iro  i>iir 
(c  nri/uli- 
fc     va. 

I 


versali,quo<l  poliMl  siimi  Hjb,  per //ir i   «fc 

Quorl  iion   virjclur,   qui.i    Innr     m.njoro      om/i/,  hujusino'li  sun*  quavamque  suppo- 


'  '  ;<niu  M- 


'irttiii 
II 


.  oxislfnlo,  de  ino.s.so  ul  nuiir,  ol  minori  do 
conlin^'onli,  es.sol  syllof,'ismus  ulilis, 
iino,  ul  vidolur,  rogulalus  ;  qui.i  prorjio- 
(Munqiio  supposilo  acciporolur  mo(l'uin  in 
niinori,  viilulo  conlinfronliri',  [)ro  oodoin 
(lislriliMolur  in  majori.  (]o:i.so(|iions  osl 
falsiiin.  ot  coMlr.i   Arisloiolom  I.  Priorum. 

HoiM,  iii  li.ic  accopliono,  /jund  rsl,  aul 
sl.il  sMl),'oclMtM  iit  illa  pro  oMinihiis  por  Ke 
su[)posilis,  oHuMc  (iiKolibol  do  conlinpMili, 
ol  (jMa-liliol  de  ine.;so,  in  ([na  imi^oMilur, 
csl  im[)ossil)ilis  ;  ciim  mmIIik  aclus  [)o.ssil 
idom  coiiliiigoMlor  ino.sso  su[)po.silis  ciijus- 
cuinqiio  (linoroMliiL'  loiiiporis.  .\mI  (;iiiIuim 
pr.)  o.\is(oMlil)Ms,  ol  (imc  cmn  in  siia  (\o 
iiiosso .--(('(  piM  omiiiljMS  siiis  siipf  oiKi-i,  por 
posilMiM  [io(oril  uiiiver.salis  do  conliiigon- 
(i  os.so  vor.i  :  oi  l.iiiicii  sii;i  (|o  iiiossc  iiM[:o;- 
sibilis. 

lloMi,  iMiiJoro  oxislcnlo  i\v  noco^sario.  e( 
miiiori  do  coM(inLr('M(i,  os.sol  syllogismus 
rouMl.idis.qiiia  ([MiociinKiuo  siiiMMutur  sul) 
iii  iiiiii'iri,  pro  illis  fii  i'.>!  ili  .ti-ilniri»  in  m.-i- 
joiv. 

Koiii,  ad  lioc  suii(  oMiios  ra(ioMos,  qu.'o 
proliaiil,  (iiiod  loriiiiiiMs  comiMMiiis  slol  in 
ali([ti.-i  (>ropo^i(ion(>  (.iirinM  [)ro  sii[)[)osilis 
MiiiMs  (lilToron(i:i'  Ii>im|)  iris,  (iui  mom  dis- 
(ril)iiilMi-  iiisi  [u-o  iHis,  [n-o  (iMil)'.is  sm[)[)o- 
iii(. 

.\il  <ip|)o-<itMiM,  sociMidir.  oninia  homo 
rnrril  :  rrifn  Cj'sar  rurnl,  simililcr  sic. 
nmnis  himn  rurrrt  :  crgo  Crsar  rnrrrt, 
ol  ila  (iii()cuM]i|Uo  suppodlo  ciijuslihot 
dilToronli.o  lciiqioris  ;  orgo  coiuiuunc  res- 
|)ocIm  ciiiMscMMKjiic  [^nodiciili   ilistrihiiiliir 

[ild    (|llll)llSCMIM(IMO    SUp[Misilis.  OuilK'8    h'A' 


sita,  ut  pnodiclum  esl ;  quia  omnia  sunl 
similitor  siipp  isiii  termini. 

Ad   duas  priiiias  qiuTstionc;  dicfMldum,         3 
quo  1  toniiinus  communis  in    quacunKiuo  ^^^".'.'Jl"', 
pro[)o<ilione,  sivcde  prj'5""''   -'•■•  '  ■  •— ■    n/q.>  ^: 
terilo,  sivo  do  fuluro,  sui 

cumiiuo  supposilis,  sive  • ,    ... 

non  exislonlihus,  sive  qiiando  non  a  Irlittir 
sihi  immodiate  dctorminatioaliqua 
hens  ad  siipposita  unius  (lifTercnlix"  (empu- 
ris. 

Kl  juxli  lioccon-^oiiuentor  est  dicendum  c 
ad  :i.  q.  «iiiod  torminus  pro  omnibus  dislri-  prjti^nf» 
huitur  iii  quacumque  proi^ositione,  in  qua 
ah.solute  sumitur,  quo.I  patct  ;  quia  quixl- 
cumque  siipposilim  inferl  suum  comniu- 
no,  re.spoctii  cujuscuiiuiue  pr.odicali,  et  in- 
forlur  ex  siio  communi  dislrihuto  :  (( 
iitrohique  minor  intolkvta,  in  qua 
coinmune    pnodicalur    de    ^  : 
rum   hoc   verho  esl,  esl  no 
coinmuno  pro  quDcumque  .^ 
poni(,  et  dislnhuitur.  (uiiisa 
pueost.quia  communo  min' 
ticalur  i)or  aliquid    i 
sup[)onit  ah<(oliile  stiu: 
a»qmlltor  pro  omnibui,  qu:i'  ai; 
hnh«'nt  nd  siium  s  ilum.  Ii 

sunl  (nm  oxislontia,  quain  non  •  .a  : 

ergn   pro  omnihus  supponil  n>;  ot 

pi»r  (  ''ns  iliHtrihuiliir,  nee  ;• 

pr.o  li(M  uiii  ipsuni  'lil,  ul  i 

psl  in  Dpi  «,  ei  cot%' 

trnctum.  ii  tu  idtnu  o  loi :  d 

•n. 


i|uiu    i*i>;i\i-iiu     in' 
suniplum   .Hiib  o 


sulycclo,  pru  HUj»j-"iU'   •  jj  13-  umjuc  u.i' 


5C0 


SUPEH  LIB.  I.  PEUIIIRKMENIAS 


foronliiv  loiiiporis,  vel  pro  omnihns  simnl ; 
oru:o  significaro  :  orgo  pnrdicalnm  nnllam 
ralionom  snppononcli  Iribnil  snbjoclo. 

4.  Ad  primam  ralionem  primoc  qna?sLionis 

'^mim'  nolandnm,  qnod  Ibrmtr accidentalis,  signi- 
/)n/ic.  y.  0.  fl(.j,lip  in  concrelo,  aliud  esl  supposilum, 
aliud  est  snlyectnm  ;  qnia  commune  esl 
idem  essontialiter  suo  snpposito,  sod  non 
suo  subjeclo:  licet  ergo  concedatur,  termi- 
num  commnnem  posse  stare  pro  supposi- 
tis  existontibus,  et  non  existentibus,  non 
tamen  hoc  conceditnr  de  snbjecto,  quod 
aliqnando  liabnit  formam,  et  per  conse- 
quens  hirc  non  est  vera,  Albxim  eslnigrum. 
Licet  enini  subjectum  quod  aliquando  fuit 
album,  nunc  sit  nigrum,  non  tamen  sup- 
positum  albi,  quod  fuit  aliqnando  albnm, 
est  nigrnm  ;  quia  de  isto  snpposito  etiam 
quando  non  existit,  praedicatur  suum  com- 
mune,  cum  hoc  verbo  es/,  etperconsequens 
oppositum  sui  communis  pro  nullo  tem- 
pore  vere  prsedicalur  de  ipso.  Per  hoc  pa- 
tet  ad  aliud  exemplum.  Qui  enim  dicunt 
tales  propositiones,  in  quibus  subjiciuntur 
concreta,  esse  dislinguendas  secundum 
compositionem,  et  divisionem,  non  intelli- 
gunt  quod  significatum  communis,  vel 
ejus  per  se  suppositum,  possit  accipi  pro 
eodem  tempore,  vel  pro  diverso,  cum  prse- 
dicato  ;  sed  hoc  intellignnt  de  subjecto 
formse  accidentalis,  et  ita  hsec  falsa  in  sen- 
su  composito,  Sedens  potesl  ambulare,  pro 
quocumque  supposito  per  se  supponat  se- 
dens,  et  similiter  pro  subjecto,  cnm  intelli- 
gitur  informari  forma  possessionis  pro  illo 
tempore,  pro  quo  prsedicatum  sibi  unitur. 

^  Contra  hoc,    nigrum,   et   album,   quod 

fuit,  loquendo  de  supposito  praeterito  albi, 
possunt  dici  de  eodem  subjecto  :  ergo 
unum  de  alteropotest  prsedicari.  Antece- 
dens  patet,  quia  verum  est  dicere  de  illo 
quod  est  album  quod  fuil,  et  quod  est  ni- 
grum.  Primum  palet,  quia  sequitur,  si  fuil 
album,  ergo  esl  (ilbum  quodfail. 

Ad  illud  dici  potest,  quod  albura  quod 
fuit,  loquendo  de  per  se  supposito  albi, 
non  dicitur  nunc  de  illo  quod  heri  fuit  al- 
bum,  sed  dicitur  de  eo  pro  praeterito,  et  ex 


allera  de  pra^lerilo,  et  ex  altera  depraesen- 
ti,  non  sequitur  conclusio  de  pra3senti  ; 
ergo  nonsequitur  hgec,  quodalbum  prcete- 
ritumsit  nigrum. 

Ad  probationemnegatur  hsec  consequen- 
tia,  Non  fuil  album  ;  ergo  hoc  est  album 
quod  fuit.  Non  enim  sequitur,  si  supposi- 
tum  albi  dicatur  de  subjecto  cum  fuit, 
quod  dicatur  de  eo  cum  est  ;  illud  enim 
pra3teritum  suppositum  non  ost  existens, 
subjectum  est  existens  :  non  existens  au- 
tem  non  potost  prsedicari  de  existente.  Si 
eliam  arguitur,  Quod  fuit  album  est  ni- 
grum,  ergo  album  est  nigrum  :  anlecedens 
est  distinguendum,  quia  aut  ly  g^Moc^,  re- 
fort  subjectum  albi,  et  tunc  consequentia 
non  valet,  quia  album  non  stat  pro  sub- 
jecto  proeterito,  sed  magis  est  figura  dictio- 
nis,  commutando  quii  in  quale  ;  aut  si  ly 
quod,  referat  snppositum  albi,  tunc  conse- 
quentia  bona  est,  antecedens  autem  fal- 
sum. 

Contra,  saltem  videtur  quod  hic  non  prse- 
dicetur  contrarium  de  contrario,  quoi  fiiit 
album,  esl  nigrum,  quia  album  quod  fuit, 
et  nigrum  quod  est,  non  contrariatur,  nec 
pari  ratione  unquam  possibile  erit  prsedi- 
cari  contrarium  de  contrario. 

Ad  lioc  dicitur,  quod  album  quod  fuit, 
loquendo  de  per  se  supposito  albi,  inquan- 
tum  includit  de  per  se  formamsuicommu- 
nis,  contrariatur  nigro,  et  sub  illa  ratione 
supponitur  per  suum  commune,  et  tanta 
est  ibi  contrarietas,  quanta  inter  album 
quod  est,  etnigrum.  Similiter  adillani,.s'e- 
dens  ambulat,  palet  quod  non  est  vera,  quia  . 
suppositum  prseteritum,  vel  futurum  ses- 
sionis  nunquam  est  ambulans  :  qui  autem 
ponit  talem  propositionem,  Sedens  polest 
ambulare,  esse  distinguendam  secundum 
compositionem,  et  divisionem,  non  ponit 
Iioc  a  parte  suppositi,sed  subjecti :  pro  quo- 
cumque  enim  supposito  sumantur  extrema, 
est  sensus  compositus  et  falsus,  quia  sup- 
positum  cajuscumque  temporis  ex  una 
parte  non  polcst  uniri  cuicumque  sup- 
posito  ox  alia  parte. 

Ad  secundam  potest  dici,   quod  sequali-        7 


6. 


Ad%. 


01  .ESTIM  XI 


Ml 


I 


ler  el  indifTeronlor  slal  prfrdicjiluiu  in  pro- 
posiliouo,  sicut  et  subjccluni,  qjiia  consi- 
Hjilis  ratio  probal  ulruinquficonveiiil  cnim 
inlollij,'i'ro  pru-dicatuiu  pro  quibuscuniquo 
suppositis,  sivo  ouuiihus,  sivc  ali(|uilni.s, 
ol  attribuilur  subjcclo,  pio  quibuscunique 
suppositis  subjocli,  sivc  ornnibus,  sive  plu- 
ribus,  ol  lioc  mcdiantequacumquc  coiupo- 
sitionc;  crgo  convenit  significare  :  crg») 
qua;cuin(|uc  coinpositio  nuUain  delcrniina- 
tionciu  [)oiiit  pro  supposilis  circa  cxtrenia, 
iioc  circa  priudicituin,  neccirca  subjcctum, 
cuiu    pnedicatur  o()posiluiu   de  0[)posito. 

Dicendumad  primaiu  probationem.quod 
res  verbi,  [^osito  quod  cssel  [)ars  pru.'dicali, 
([uando  est  pnedical  lcrtiuiu  adjaccns, 
adliuc  illa  nou  sp(.'ci(icat  illud  quod  subse- 
quitur  ipsum,  scd  e  convcrso,  ul  hic,  Om- 
nis  liDuio  csl  animul\  si  cns  sit  pars  pra,'di- 
cali,  illud  non  specifical  animal  ad  slan- 
duin  pro  cxislenlibus  tanlura  :  sed  aninial 
spccitical  illud  ;  quiu  quando  esl  privdicat 
tcrlium  adjacens,  adhuc  praedical  quod  iu 
alio  csl  ;  nunc  autem  cns  si^ecilicalum  per 
anijnal,  ila  csl  in<lilTercns  ad  supposita, 
sicul  animal:  vel  forle  (ul  videtur  posl)  rcs 
verbi  non  esl  pars  pra^dicati. 

Ad  secundaui  probalionem,  concesso 
quod  nunquam  ab  <?*•«<•  pra'dicato  terlio,  se- 
quatur  esse  pracdicatum  .secundo,  sallem 
quandoin  antcccdente  s[)eciticatur  essj  per 
tenniuum  nomiiialcm  :  non  .se([uilur  cx 
hoc,  quod  frustra  delcrminet  Aristolclcs 
in  2.  Perihcrm.  capil.  2.  a  ([uibus  coiyunc- 
lis  lenct  conse^iucntia  ad  divi.sii,  el  a  ([ui- 
bus  non  :  quia  in  aliis  conjunctit>  ab  csse 
quando([uc  scquilur  divisim  :  ul,  Iste  esl 
fiomocnnrns  :  ergo  istc  est  homo ;  in  aliis 
vcro  iKJii,  ul,  /stc  eslbonns  cilhara>tlns,  ergo 
cst  bonu<i ;  cl  illud  cst  inagis  ibi  ad  pro[).). 
situiu  Arislolclcs([uam  dccs-.sr,  diciturciiim 
ibi  in  litlcra  ;  Quurc  in  quanliscumquepro'- 
(iicalis  nequc  conlrarictas  uliqua,aut  nuUa 
oppositio  inest,  si  ilc/lniti<mes  pro  nomini' 
l)us  rcddantur,  ct  secumlum  sc  f)r;ii/icuntur 
ct  non  sccunUumaccidens,  iil  esl,  nun  st»- 
cunduiu  aliquod  oxlrancum  suu'  ralioiii 
l)iO|)ri.c.  In   his  cliam  siiiqilicilcr   vcrum 

Tom     I. 


e.Ht  dicero,  uU  uuilu  ili  in 

esMe,  ol  »1      •■    ilur  magi.H  ut;  aiii.^  prxui- 

ralis  coujj;>--..u.-i. 

Ad  lerlium  concedenduni  (*st,  quod  ex-.4rf3. 
trcma  intelligunlur  pro  eodtm   lemf^^rc, 
pro  quoconiposilio  :  .sed  ex  boc  non  se»,  .. 
tur,  quod  lanluni  prosu[ipO!iiliri  uniusl»  ii> 
poris. 

Ad  quarlum  simililer    polesl    i-  ^ 

quod   forma    esl    princi[>ium  inlci 
exlrcma,  quoad  aliquem  m<Klum  circa  ex- 
Irenia,  .scd  nonde  reali  acceplione  pro  sup 
[io.sitis;  quia  impossibilee^l  inlelligereler- 
minuin,  pro  quibu.scumque  supf^osilis.  >  .' 
ratione  pnpscnlialitalis,vel  prxrteritionis:  el 
h<x-    esl    quod    solcl    dici,   quod 
denda  csl  reslrirtio  modali.s,  el  noii 

.\d  priinum  argumcntum  in  opp<.>^; 
dicitur,  quod  [)osituiu  esl  imf)ossibile,  >-  i 
licct  nulluiu  hoinincm  csso.  Vel  alilcrqu**'! 
si  subjocluiu  halN'al  aliqua  supposita  e.\..% 
tentia,  tanlum  stal  pro  illis;  si  nuUum, 
tunc  slat  pro  non  exislentibus,  el  lunc  luec 
esl  vcra,  Aliquis  homo  non  est,  nec  esl  sen- 
sus,  ali([uis  hoino  qui  est,  non  es(. 

(lonlra  priiuam  n*spon.sionem,  illud  po-  9. 
silum  si  sil  imp()s.sibile,  non  esl  iropassi- 
bile  includcns  incom[K>sibilia  ,  quia  polesl 
concipi  sine  repugnantia  intellcetuuni: 
ergo  propter  illud  po.silum  non  .scquitur. 
contradictoria  es.so  simul  faUi.  quia  impos- 
sibilius  nun  sequilur  ex  minus  impossibili, 
ucc  minus  impossibileex  fnl.so  condngenle. 
Ex  co  cniiu  ([luxl  [h>IcsI  coiicipi.  ut»u  sequi* 
lur  illud  ([uotl  nou  [)<)tcsi  CDncip:  •m- 

gnanlia  intollccluum  ;  cru'"  c.-nu.i.  -  \ 
os.sesimulfal.sa,  .H(*qui(ur  ex  alio.  vi|,. .-. 
qiKMi  subjcclum  ponilur  slare  lanluni  prn 
cxislcndbus. 

Ilcm,  ;in-'intMr  i  lcm  «Ir  sinirul.iri.  mio*1 
Iio^-^ibilc  • 

(iontra  .H(H:undam  n-^:  .  ..•  :n,  si  bo- 
minc  noii  cxislenle,  sil  bi»e  vcn.  Momo 
Hon  est,  ol  slel  hnmo  pra  non  oxistenle, 
lunc  hnv  con  1.  Ilomo  qmi 

HUH  eii.HOH  eti,  >  mm  e$l ;  quia 

(*ommuueiiifor(iir  t 
sii[»[>osi(i).|»roqu 


5G-2 


SUPER  LIM.  I.  PEKIllEiniKNIAS 


cati ;  ergoeadoni  con.soquonli:i  lenol)iL  lio- 
mineoxislenle.quia  idoui  eril  inLellecLus An- 
leceilealis,  eL  Consoquenlis  :  nec  inlellectus 
proposiLionis  muLabilur,  propler  mutatio- 
noin  rei  in  oxisLenLia  :eL  Lunc  non  mulaLur 
eadem  oraLio  a  vcriLalc  in  falsitatem,  eL  o 
convorso,  quod  esL  conLra  ArisLotelem  in 
pnudicamontis  cap.  deSubsLanLia. 
J<>- .  AdquinLam  raLionom  in  conLrarium  res- 
qiuv^i.  <).'  pondeLur,  quodprimaprobalio  tanLum  pro- 
bal  subjecLum  non  resLringi  por  aliquid 
circa  composiLionem,  quia  disLanL;  sed  non 
probaL  quin  procdicatum  resLringalur,  quia 
composiLio  cadil  in  idem  exLremum  cum 

ipso. 

Ad  secundam  probalionem  diciLur,  quod 
conLingiL  significare  pra^dicatum  inesse  sub- 
jecLo,  pro  omnibus  suppositis  cujuscumque 
lemporis,  per  composilionem  de  prsesenLi, 
praiLeriLo,  eL  fuLuro,  sic,  Oinnis  homo  qui 
est,  vel  fiiit,  vel  erit,  est  albus,  eL  sic  inLel- 
ligendo  in  su])jecto  totum  disjuncLum  dis- 
IribuiLur,  ot  ita  per  circumlocutionem  di- 
citur  in  aliis  conceptum  esse  exprimendum, 
quando  non  potest  per  lerminum  absoUUe. 

Objectio.  ConLra,conLingit  intelligere  prsedicatum, 
isLud  incsse  ejus  subjecLo,  pro  ejus  per  se 
supposiLis  quibuscumque,  inquanLum  par- 
ticipanl  formam  communis,  exLra  quorum 
ralionem,  ulsic  inLelliguntur,  est  tempus, 
et  disjuncLio,  eL  quodlibet  prasLer  inLellec- 
tum  sui  communis ;  ergo  et  significare ;  sed 
hscc  non  significaLur  per  Lalem  circumlo- 
cuLionem,  plus  enim  significaLur  in  Lali  di ;- 
JuncLioneel  a  parLe  temporum,  quam  in- 
telligebatur. 

Ohjcctio  ILem,  in  Lali  propositione  manet  compo- 
siLio  de  prajsenLi,  sicut  in  alia;  si  ergo  com- 
posiLio  de  pra^senLisemper  resLringaLextre- 
ma  ad  suppositionem  pro  pra^sontibus, 
adhuc  hoc  tolum  ,  Ilomo  qui  est,  etc,  su- 
metur  tantumpro  pra^sentibus,  et  eriL  sen- 
sus,  omnis  homo  qui  est,  fuit,  vel  erit,  est 
albus;  nugatio  est,  et  eritprocessus  in  infi- 
nitum.  Prima  consequenLia  palet,  quia 
a^qualiter  sul)jectum  est  indifferens  ad  est, 
\e\fitit  ,  vel  e?u't,  et  a^qualitcr  compositio 
de  praisenti. 


71CS. 


AD  ALIAM  qua)stionemdicendum  consc-        il. 

,  1  ,  •  •     •  •     Conclusi 

quontor,  quod  terminus  communis  m  omni  ^d  q.  ■pm 
propositione,  quando  non  additur  aliquod  *^'^'c»*- 
contrahens  immediatum,  disLribuiLur  pro 
quibuscumque  per  se  supposilis ;  quare 
quodlibeL  poLest  sumi  sub,per  c^zc/c^eom?!?, 
el  quodlibet  sequitur  ad  distribulum 
propLer  raLiones  prietaLas,  eL  sequiLur  ex 
solutione  quaestionis  pra^cedontis  :  signum 
enim  additum  termino,  denotat  ipsum  sumi 
universaliter  proomnibus,  quibus  est  com- 
mune,  ut  supponiL  in  indefiniLa. 

Ad  primum  argumenLum  in  conLrarium  12. 
dico,  quod  syllogismus  est  inutilis,  quan-  cipaif!'^ 
do  major  esL  de  inesse,  uL  nunc ;  quia  Lunc 
pro  aliquo  Lempore  uniLur  medium  minori 
extremilaLi  in  minori,  quamproquo  major 
esL  vera.  Minor  enim  de  conLingenLi  pole.U 
accipi  vera  pro  futuro,  pro  quo  non  oporLeL 
majorem  esse  veram,  cum  sufficiaL  eam 
esse  veram  pro  uno  tempore.  Sed  quando 
major  est  de  inesse  simpliciter,  pro  quo- 
cumque  tempore  sitminor  vera,  proeodem 
est  major  vera,  quia  est  semper  vera;  ideo 
necesse  est  extrema  uniri  in  medio  pro 
eodem  tempore,  non  autem  quando  major 
est  vera  de  inesse,  ut  nunc,  et  non  est  de- 
fectus  propler  variationera  suppositorum, 
pro  quibus  sumitur  medium  in  majori,  et 
minori. 

Adsecundumpotesldici,quod  nuUum  per  ^^  2. 
se  suppositum  contingenLer  comparaLur  ad 
iUud,  cujus  est  per  se  suppositum,  sed  ne- 
cessarium  ;  ergo  in  hac  accepLione,  quodest 
3,  sumiLur  subjecLum  pro  omnibus  per  se 
supposiLis,  inquantum  perse  supposita. 

Cum  dicitur,  ergo  omnis  universalis  de 
conLingenti  in  illa  accepLione  q:A  falsa,  el 
omnis  de  inesse  ei  correspondens  esL  im- 
possibilis.  Vel  hoc  potest  concedi,  nec  pro- 
pler  haec  deficit  aliquid  dearte  syUogizan- 
di,  quia  syUoglsmus  non  dependet  ex  vo- 
ritaLe,  vel  possibilitate  propositionum,  sed 
ex  necessaria  habitudine  praemissarum  ad 
conclusionem.  Vel  aliter  potest  dici,  quod 
liceL  proeLeritis,in  quanLum  prseLeriLa  sunL, 
impossibilesiL  aliquid  conLingenLer  inesso, 
quia  respecLu  pra3leriti  non  est  potentia. 


Or.KsTiM  \i 


t.iinonqnibiisruinqiio.snppositiscomiiUHii.s, 
inqiianluni  p;irlifip.'inl  forin.im  coniinunis, 
non  est  impossiljilo  alirjuid  conlinj^enlcr 
ines.so  ;  quiaexlr.inc.i  est  cis  pnulcrilio,  ol 
c;i;leriL'  (lifTcrenlia'  lemporis,  inquantum 
sunlper  se  supposita  communis:  in  alia 
autem  acceplione,  scilicet,  qnod  conthyjil 
ensn  li,  nori  sumiliir  pro  aliis  realiter,  cum 
'\\\\\\.i  fiuod  csl  li,  sumatur  pio  omnibus; 
.swl  in  illa,  qnod  conliiif/itesse  fi,  sumitur 
[)r()  aUquibiis  sub.alia  raliono.  Ou:e  enim 
[ter  sesumpla  necessario  cump.ir.intur  :i<l 
(•ommunc,  .secumlum  exis.lenliam  sunifttaiu 
conlingentor  comporanlur  ad  idem,  quia 
oxislentia  accidit  por  se  siipposito  :  el  sc- 
cuiidiiMi  illam  rationom  forto  sumitur  pro 
aliquibiLs  supposilis  iii  hac  accepliono, 
quod  ondnyil  esse  li. 
i:{.  Non  mirum  csl  aiilem  illud,  quod  abso- 

lulo  suiii[)lum  ost  por  .se  sup[)osilum  com- 
iiiunis,  si.sumatur  sub  rationo  alioujus, 
(|uod  osl  oi  oxtranoiiin,  iiKiu.intum  est  siip- 
po.silum,  e.sso  pcr  accidens,  ot  conlingf?nlor 
subcomiuuni;  ul,  Istc  Ivnno  osl  pcr  .so  sup- 
posilum  Iioininis  ncccssariuin,  Iste  h  nno 
a/.^M.s',  est  conlinj,'cns  supfjositum,  ita  au- 
lcm  accidil^.//.N/<';-e  pcr  se  supposito  liomi- 
nis,  sicul  alhinn.  H.incautom  acccptionom, 
i/uoftest,  pononda  ost  h.alioro  [)ro[)osilioncm 
cx  nitiiiio  tiTmini  in  sc,  qiii  dcso  accipitur 
[iro  omiiibus  pcr  s«»  suppositis,  sicul  sumi- 
tiir  in  illa  accopliono  :  ali.imautcm  acccp- 
lionom  quol  cnntint/it  esie,  in  (ju.i  sumitur 
prooisdem,  lamon  sub  alia  r.itionc,  liabo', 
pro[»ositio  ox  iiiodo  contintroiiUio.  (jiii  mo- 
dus,  licot  non  possil  conlorn»  tormino  ac- 
c(»[)lionom  [>ro  su[tpositis  aliquibus  dclcr- 
miiialis,  tamon  [)olost  conforro  oi  accc[)lio- 
nom  pro  illis,  pro  ([uibus  slarol  sccundum 
.so  sum[)lum  :  lamon  sub  alia  rationc,  ({uia 
onmis  conif^ositio  |K)IcsI  dorclin([uorc  mo- 
duin  inlolligondi  circa  cxlivma,  liccl  non 
r(Mlcm  arcl.ilionom  a<l  su[)f)osita.  Sic  po- 
iitMido  [totoslconccdi,  qiiod  islii»  nccoplio- 
iics  suiil  ;iiilocodonlos  ad  firopositioncm  do 
contiiii^cnli,  cl  do  inos.so,  ol  disjunctivc  sc 
li;il)riii  ail  luiiver.salom,  sicul  ad  indoflni- 
t:im.   I.icot  onim  unico  nctu  distribuatur 


lorminu.s  pro  omnibus  peritc  suppositi»,  la- 

mon  nondistribuilur  I! 

bus,    inquanlum  sumuiuur  :>uu  o  i 

ratione. 

OiUtra  lioc.  in  i.sla  acccpli'"  < '  ett       n. 

li,  csl  conlingenlia  circ.i  c 
qu:i!  derclinquit  mo<lum  int< 
similcm,  circa  e.xlrcma;  •  . 

ceplionc,  scilicel  quol  anUngit,  non  sil 
nisi  modiis  intolligendi  Uiliscircacxtrtraa, 
.scquitur,  quoJ  non  esl  diffcrcnlia  inler  ac- 
coplioncs.  quia  in  ulraquc  surailur  lermi- 
nus  pro  omnibus  pcr  sc  supposiiis,  lamen 
sub  ralione  inlclligcnda}  conl  rc. 

Ilcm,  modus  contingcnlia?  non  polrsl  de- 
rolinquerc  circa    subjectum  a^ 
pro  subjocli  siipposilis  sumptis  sub  cxlra- 
iioa  rationo.  Tuin  qui;i  lunc  procisdcmsub 
rationc,  sumorotur  in  illa  ac«'     "  / 

est  li,    cum  in   illa   sil  conliii-"iiua  circi 

compusitionom.  Tum  quia   modus  < 

silionis  f)onen'l  detorminalioncm   i.....  .ii 

circ  I  cxtroina  ;  nam  supf)osila  per  .s«'  non 
sunl  por  accidonssuf)fM>sil;i,  uisi  inlolliv.Mii- 
lur  sub  ali<(ua  dolorminaliono  r.-ali  super- 
a()<lila ;  compositio  au'cm  nihil  rcalo  in- 
noval  circa  oxtnMna,  iil  pra*  lictiimcst. 

Idco  polcsl  dici,  (fuo  1  hav  acccplio,  nmne       ,j 
quinl  est,  in  quastal  tcrminus  pro  <i 
cunKfUo  supf)ositi9  |mt  sc,  qunm  ra- 

tio  sit  circa  ipsa,  quod  cti.im   intclhg.intur 
csse  pra-.sonlia  comr>asitioni.  ut  cx   virluN' 
sormonis,  in   prof)asitionc    dc  r 
alitcr  non  ch.s<\  quod  <  t*x 

signilitMtiono,  ncc  itt  a  > 

cx  pnclixionc  nostra;  lutu  d;ii:iir  a 
lioc  osl,  contingit  accim»ri'  inf*"  ■  '■ 
fM)sitionis    sub    lali    dolcrni 
autom  fKilcst  dici  :c(iualitor  a 

cum([ucpn>fKi«iiioni'«   nUi.iti    . 

mi<)r  os'.     iiiiMlo  ci'    ,  >*     amm   fn 

aliis  profH  .;bus,  l.i 

silionc  in  Islo  intcll(H'lu. 
syi;  lus. 

.\«l  lorlium  p: 
a«l  \*  loni  s\  III    imn    «urrt»!!  •*^-^'"* 

illuil.  siiiHi  SHh,  in  ' 
tribulio  in  m  i*  ra* 


561 


SUPKIJ  M15.  I.  PEUIIIEUMENIAS 


liono  illiul  .•?»»?/ 5?//;,  sul)  qiui  l\\.  pro  co 
(lisli-ihulio  :  sio  iste  syllugismus  iion  esL 
perfcflus,  0;??>t/s /<o?«o  neceasario  esl  ani- 
mal,  islc  honio  albus  est  homo  ;  eryo,  elc. 
quamvis  pro  illo  liomine  liat  dislribuLio  in 
majore  :  sed  hoc  esL,  quia  pro  ipso  fil  dis- 
Iribulio  inquanlum  parLicipaL  formam  ho- 
minis,  cL  sumilur  sub  ratione  albi ;  ita  in 
proposiLo,  si  supposiLum,  quod  est  per  se, 
sil  idem  cum  eo  quod  est  conLingens,  pro 
eo  inquanLum  esL  pcr  sc  supposilum,  fiL  dis- 
Iribulio  in  majoro  de  necessario,  el  non 
sumiLur  sab,  sic  in  minori  do  conLingenti, 
sed  sub  cxLranca  raLione. 

Vi>l  poLcsL  dici,  quod  supposiLum  conLin- 

gens  non  esl  per  se  suppositum,quia  quod- 

libet  per  sc  suppositum,  necessario  compa- 

ralur  ad  commune. 

Hoc  in  ma-     j)c  omnibus  quxsUonibus  sequentibus  su- 

niiscriptis  .        ,  •  i  j  • 

antiquis   psr  Ub.  \.  Perihermenias  dictum  est  alibi. 

n:)n  roperi- 
tur. 

QU^STIO    XII 

Utrum  hsec  sit  vera,  Caesar  est  homo,  C«- 
sarenonexislente,  supposito  quoi  idem 
lerminus  significet,  re  exislente,  et  non 
existenle  univoce,ut  supra  dictum  est 

1.  Et  videtur  quod  sic,  quia  dicit  Philoso- 

ta^plTpm'-  P^^^^^'  ^^  Melaph.  lib.  4.  contexl.   10.  quod 
te  (iffirma-  tcrminus  significiit  hoc  es^sed  Csesar  signi- 

tiva.  />        ,         • 

ncat  hommem  ;  crgo,  ctc. 

Ilem,  quidquid  includitur  in  prsedicato, 
esl  verum  de  eodcm  dc  quo  ipsum  pra^di- 
catum  ;  sed  himo  includitur  in  Caesare,  et 
est  de  intellectu  ejus,  crgo  si  hsec  esl  vera, 
CiBsar  est  Cxsar,  hoec  erit  vera,  Cxsar  est 
hwio. 

Sed  quod  hoec  sit  vera,  Caesar  esl  Coesar, 
probo,  quia  hoec  esl  vera,  Chimxra  esl  Chi- 
mxra,  similiter  Non  ens  est  non  ens.  Csesar 
autem  est  ens  ;  ergo,  etc, 

Priieterea,nulla  procdicatio  e^t  verior  illa, 
in  qua  idem  proedic^tur  de  se  :  sed  hic  prae- 
dicatur  idom  de  se  ;  ergo. 

Item,  de  Syllogismo  cx  oppositis  scqui- 
tur  iuipossibile,  sed  ex  hi<,  Cxsar  est  ho- 


mo,  Csesar  non  est  homo,  sequitur,  Caesar 
non  csl  Caesar  ;  sed  hoc  esl  impossibile  : 
ergo  oppositum  cst  verum. 

Ad  aliam  partem,  principalitcr  ubi  est 
ponitur  utcopula,significat  ut  nunc,sccun- 
dum  Philosophum;  ergo  si  Goesar  cst  homo, 
est  nunc  homo. 

Item,  cum  hominem  necessjrio  conco- 
mitcLur  vivere,  inLelligere,  senLire,  si  Cae- 
sar  cst  homo,  vivit,  intelligit,  et  sentit  ; 
scd  haec  omnia  sunt  falsa  et  impossibilia, 
cum  C;esar  est  corruptus.  Respondeo,  dici- 
tur,  quod  prima  propositio  est  falsa,  pro- 
pter  rationcs  positas,  nuUuscnim  cst  homo 
nisi  nunc  sit  homo,  hoc  non  competit  Coe- 
sari. 

Ad  argumcnlum  primum  dicitur,  quod 
quando  dicit  Philosophus,  quod  tcrminus 
significat  hoc  est,non  est  intentio  sua  diccre, 
quod  quidquid  significatur  per  aliquid,  hoc 
prsedicatur  de  eo  in  praescnti.  cum  esse ; 
sed  volens  probare  principium,  loquitur 
ibi  de  contradictoriis,  dicens  quod  illud, 
quod  significatur  per  unum  contradicto- 
rium  est,  reliquum  non  est,  cum  dividanl 
omne  quod  cst.  Vcl  si  fortc  hoc  non  dicat, 
licet  verum  sit,  potest  dici,  quod  tantum 
velit  per  illud  verbum,  illud  quod  signifi- 
catur  per  dictionem  hoc  est,  ejus  significa- 
tum.  Vel  si  forle  inLendaL  de  liac  praedica- 
Lione,scilicet  quod  significat  quod  hoc  proe- 
dicatur  de  illo,  verum  est,si  est  in  praescn- 
ti,  sed  si  fuerit,  non  prsedicatur,  nisi  pcr 
vcrbum  de  prseterito,  et  in  praeterito  bene 
prsedicalur  homo  de  Coesare, 

Ad  secundum  negatur  consequcntia  ; 
quidam  ncgant  consequentiam,  quia  cum 
Csesar  significet  unum  suppositum,  et  ita 
est  quod  cum  suppositum  non  est,  requiri- 
tur  quod  prsedicatum  sit  non  exislcns  ; 
ergo  Csesar  in  utraque  stat  pro  non  existen- 
te,  homo  aulcm  cum  de  se  habeat  suppo- 
sila  existentia,  idco  quando  simplicitcr 
profertur  in  pr8esenti,slatproexistcntibus; 
homo  aulem  existens  non  est  dc  intellectu 
Coesaris  :  et  idco  non  sequitur,  sed  bene 
scquitur  sub  tcmporc  compelenti. 

Alii  dicunt,  quod  hoec  esL  falsa,  Csesar 


2. 

At';/umc 

ta  pro  pa 

te   neyat 

va. 


i 


Adl.prin 


Ad2. 


OJL-KSTlo  Xlll 


■!> 


I 


•J. 

dratio- 
u. 


I 


fistC.Tsar,  sifMit  isla,  Osar  esl  hnmn,  (\wh\ 
oslciifli  potesl  sic  ;  cuni  friim  ('xnar  si^ni- 
flcel  verain  rem,  qiiia  iinivoce  siji^nifical 
iiiofJo,  el  prins  ;  dicere  ergo  quoil  Cxsar 
est  Ca-sar,  est  dicen?  qiiod  priiis  fiiit  vera 
res,   esl  modo   vera  res  :  qiiod  falsiim  esl. 

Potest  etiam  simili  modo  ostendi  sic,  sit 
liic  bos  viviis  slalim  ninctinidus  :  non  est 
verum  dicere,  iste  bos  cras  eril  bns,  quia 
cras  erit  morluus  per  positum  :  ergocum 
venerlt  illud  fulurum,  el  sll  pra^sens,  non 
possum  vere  dicere,  iste  hos  cst  bns. 

Idein  judiclum  est  ihi,  Csesar  est  Csesar, 
(juia  singularis  est  Ijla,  sicut  ista. 

Itein  alio  inodo  sic,  duplex  est  mulatio, 
.scilicel  substanlialis  et  accidentalis  :  acci- 
denlalis  est  In  qualitate,  vel  In  quantitate, 
vel  loco,  talis  mulatio  non  interimit  sub- 
jectiim  ;  sed  Iransmulallo  substanlialis 
iiilerimit  subjeclum,  nec  slt  nisi  per  des- 
tructionem  subjecli  :  uiirle  in  Iransmuta- 
tioiic  substaiiliali  subjeclum  desmil  e.sse 
soipsum,  si  delur  oppo-;iluin  non  coiTum- 
petur,  quia  si  non  desinit  esseseipmm.non 
desinil  es.se. 

.\d  laliones,  et  primo  ad  primam,  quu.' 
adducltur  pro  consimili,  dicendiim,  quod 
iion  est  simile,  (juia  illud  (jiiod  signiticat 
( hinurra,  vcl  nnn  ens,  uiiiformiler  se  hi- 
bet  ad  omiie  leinpu>,  Ideo  In  oiniii  tcmpore 
possuiit  cssf  verx",  sel  ila  iioii  est  do  (l:i'- 
saro  :  illa  ciiim  res  quam  ra?<</r  signlllcat, 
liinc  iioii  esl,  iiec  Iiabel  suum  e.sse  in  uinni 
lempore. 

Ad  aliud,  (juod  niliil  noii  dicitur  esse 
idem  sibi.  Tndo  cum  IMiilosophus  dical, 
(|uod  verior  prnHlicatlo  ost,  quando  idein 
(le  .se  praMllcalur.  veruin  esl,  (juando  Idem 
(jued  esl  ali({uid  pnedicaliir  dc  .se,  quia 
niliil  noii  dicilur  idetn  es.se sibi  :  uiuiequia 
Cwsar  est  nihil,  idco  noii  dicltur  idem 
sibi. 

Ad   aliiid,    (luol    regula    IMiilnsophi   dt» 
concliisione  syllogisml  ex  opposilis  rst  in 
Lclligeiida   iibi   ali((iiod  esl  actu  subjivdim 
lermiiio,  (|iiia  tuiic  .s(><|iiiiur  quod  idem  de 
.se  nej.rareliir,  (jiiod  esl  im[M)ssibile. 

Nola  (|uod  signiim  a  parU>  prnjJicjili,  ce- 


dil  In  lilenlilalern  pra^vlicali,  quia  ea%  in 
onini  pr«)[)Osilione  esl  siniplirlipr  pnr«lica- 
tum,  el  (\\uul  addilur  esl  r<'i  ij  fl- 

catlo  ;  el  quidquid  i[w»um  h[(*i  iji.  ai  p:  i  di- 
calur  cum  i[)S4>  verl>o.  .\  [wirie  aul«-m  sub- 
j(>cti  iion  esl  ali(|uid  sic.s[>eciticandum,idoo 
non  cadil  in  identilatem  cum  snt.lcrto.  El 
si  ubjicialur,  (]uo(l  onmin  pr>  .  *  una 

convertilur,  el  lunc  quo<l  esl  pra>dicalum, 
lit  subjecluiii  ;  si  ergo  esl  [>ars  praxlicali, 
erit  [)ars  subjecli.  ^•.•spi^ndelur,  quod  ve- 
rum  est  non  in  ratione  signi,  sed  ul  mate- 
rialiter  leneatur,  ulOmnis  hnmo  ett  omniM 
hnmo,  converlilur,  Aliquo  l  ens  omnia  homo 
est  homo. 

Ilem  nol.i,quo(|  univers;ilis  negaliva  Don   rnirrrM- 

convertitur  per  acci(|ens,   quia  ad  vcram  ' '** 

conversionem  re(juiritur,  quo^J  convorlens 
lanlum  capiat  de  veritale  converHa',  quan-  d<u4. 
tiim  est  pos.sibile  transposilis  lerminiH;  sed 
iioii  est  ita,  si  convertalur  universalis  ne- 
gativa  In  parlicularem  iiegalivam,  quia  in 
Iransposilis  l(>riulnls  potest  plusca[)«»re,  lc- 
iiet  taineii  cunsequentia  [ht  mfHli.nm  con- 
versionem  simplicem. 


Or.ESTio  \ni 

t  tnt m   trrmimts  lu in  m unis  postit  rettrimgi 

RiMlrik'it«-z  Itb.   I.  Dial.  eap.  lo. 

Dlccndum  quod  .hIc.KI  ratiu  quurumdam        | 
esl.   nuia  conir^ONilio  qua  cnmponitur  rcs    Ttrmimtt* 
verl);»liter  sivMiala  cuiii  su'  ,,. 

[iravstMili.  men^uralureadem  :  f.-iua 

nieiHuralur    c«)m|w)^ilto.    t;- 
exlrema  meusur.iri,  el  i'!-- ' 


esl  alterum  exln-mMM*             . 

,  » 

|)onendosup|>«t>ita  l-             ^.  ([uo 

tur. 

<!onlra,  qiia*  non  se  c 

')'    r<ir.'.v«^ 

lellipTi'.  n»»n  conM^quuniur  «»  » 

• 

care  :  nunc  aulem  qui 

•i. 

liuiieinaliquorumev 

»1. 

nun  eHt  ncreH.'4o    quo  1 

»». 

mi  llliu*  rt) 

iCid 


.SUPER  LIH,  I.  PKinilEUMENIAS 


2. 


possumus  onim  prirsonlialilor  coiuponoro, 
qu;r  sunl  fulura,  dicondo,  Antic/iHsUcs  /u- 
In rusest,vl  nonlixnlum  dicondo,  Anlichris- 
ti(s  crit,  ergo  pr.Tsenlia  alicujus  eonipo- 
silionis  ad  exlrema  necessario  non  refer- 
lur. 

Ileni,  illud  non  osL  principium  reslriclio- 
nis  lormini,  quod  non  osL  principium  iii- 
lelligondi  ipsius  :  luiic  aulem  lerminus 
consignilicaLus  non  est  principium  inLelli- 
gendi  subjecLum,  quia  illud  quod  est  prin- 
cipium  inLelligcndi  alLerius,  in  idem  ex- 
Iremum  cadil  cum  ipso  ;  quod  enini  a  parte 
praidicati  cadiL  non  resLringiL  subjecLum, 
ul  cum  dicitur,  I/omo  est  albus,  si  enim  sic, 
ista  esset  vera,  Omnis  homo  est  albus  ;  pro 
oisdem  enim  supponit  terminus  in  indeti- 
nita,  ot  universaii. 

Item,  tempus  est  accidens  absoluLum 
Verbi,ideo  non  requiriL  subsLanLiam  a  parLe 
subjecLi,  sub  conformiLaLe  Lemporis. 

ILem,  si  sic,  Lunc  dicendo  B  polesL  esse 
A,  reslringereLur  B  ad  supponendum  pro 
prsescntibus  tantum,  quod  est  falsum,  non 
enim  sic  dicendo  reslringilur. 

Alii  aliter  dicunt,  quod  causa  resLrictio- 
nis  accipilur  a  parte  finis  ;  sermones  enim 
inventi  sunL  ad  hoc,quod  nosLros  concepLus 
aliis  exprimere  possimus.  Sed  si  intelligam 
hoc  procsentialiLer  huic  inesse,  hoc  alii  si- 
gnificare  possum,  sed  non  aliter,  nisi  per 
verbum  proesenLis  Lemporis  ;  ergo  esL  ne- 
cesiie  terminum  sic  resLringi. 

Contra,  cum  finis  scrmonisnihil  sitaliud 
quam  ejus  significaLio  ;  dicero  crgo  quod 
terminusresLringitur,quia  hoc  exigit  finis, 
est  dicere  quod  lerminus  resLringiLur,quia 
hoc  significat  :  sed  hoc  non  significat,  nisi 
quia  terminus  restringitur,  nec  restringi- 
lur  nisi  quia  hoc  significat  :  ergo  terminus 
restringitur,  quia  reslringitur,  et  ita  peti- 
tur,  quod  manifestari  debct. 

Item,  licet  sermones  inventi  sint,  uL  aliis 
concepLus  nosLros  exprimamus,  non  lamen 
quemcumque  concepLum  indiflerenLer  per 
quemcumque  sermonem  exprimere  possu- 
mus,  sed  determinatmn  concepLum  per  de- 
lerminaLum  sermonem  :  sicuL  liceL  securis 


siL  invonLa  ad  scindondum,  Lamen  non  di- 
ciLur  fnisLrari,  licoL  lioc  .scindere  non  pos- 
sit,  vol  illud,  .sod  si  simpliciLer  scindere 
non  posseL,  tunc  frustraretur  :  similiter 
licet  terminussuppositus  verbode  praesenti, 
non  significet  pra^teriLum  inesse  subjeclo, 
pro  his,  quae  proesentialiter  sunt,  a  fine  suo 
non  frusLratur,  quia  hoc  per  alium  sermo- 
nem  significari  poLest. 

Itom,  si  propLer  hanc  causam  dicitur 
resLringi,  uL  aliis  significemus  concepLus 
nosLros,  frustratur  finis  ;  quia  possum  in- 
Lelligerc  subjecLum,  uL  absLractum  ab  omni 
Lempore,  et  ut  sic  inlellectum  volo  signifi- 
care  aliquid  sibi  prsesentialiter  inesse,  sed 
si  restringitur  ad  supposiLa  pr8esenLia,quod 
inLelligo  aliis  significare  non  possum,  quia 
in  significando  alius  consLiLuitur  intelle- 
ctus. 

Item,  finis  sermonis  ost  rei  significatse 
intellectum  consLituere;  sed  res  significata 
per  Lerminum  nominalemnullam  differen- 
tiam  temporis  concernit ;  ergo  talem  intel- 
lecLum  consLiluit. 

Ideo  dicitur  aliter,  quod  ideo  terminus 
restringitur,quiaalia  supposita  quam  prae- 
sentia,  non  sunt  sub  termino,  quia  termi- 
nus  in  supponendo  non  supponit,  nisi  pio 
suis  suppositis. 

ConLra,non  plus  exigiLur  ad  suppositum, 
quam  ad  aliud,  cujus  est  supposiLum  :  sed 
illud,  cujus  qA  suppositum,  non  includit 
esse,  cum  abstrahatur  ab  esse ;  ergo  de  ra- 
tione  suppositi  non  erit  esse,  quia  tunc  plus 
includeret  suppositum,  quam  illud,  cujus 
est  suppositum.  Item,  illud  quod  esL,  et 
illud  quod  non  est,  sub  eadem  ratione  ad 
intellecLum  veniunL  ;  quia  intellectus  ab 
eo,quodnomine  Sccratis  significalur,potest 
abstrahere  rationem  hominis,  sicut  ab  eo, 
quod  significatur  nomine  Cyesaris.  RaLio 
ergo  sic  absLracLa  ab  utroque  cum  absLra- 
hatur  apud  intellectum,  esL  indivisa  ;  ergo 
lerminus  significans  hanc  raLionem,  signi- 
fical  commune  univoce  illis  duobus  :  ergo 
per  eamdem  ralionem,  qua  unum  erit  sup- 
positum,  el  reliquum, 

Secus  autem  est  de  non  enie  repugnante 


yl.KSTIo  \(ir 


rAZ 


J/iji:  iiOii 
n-lirritur 
iii   anti- 

qiiis  iiii- 
prr  >iiini- 

)«/(  Vt    1)1(1- 

?"■  '■  riplin. 


j!i'}  punsio 
id    ijinrxt. 


ful  /'H.sff,  sicHl  ('liimirrd  .  fih  tllit  ftiim  iwn 
ente  alifiua  rnlin  fowmunis  inlflligi,  et 
efi/lem  fihslrnlii  innt  jtfitest  ;  fjtiis  eniin  tthA- 
trahere  ratifinem  ftnimalls  nh  asino  et 
Chim.Tra,  non  fipiifirrl. 

Idooad  qujfslionom  vi<lelur  alilcr  adliuc 
diceriduni,(piod  leriuinus  suppoiiens  verbo 
d(!  praseiili  reslriuj^iltir  :  el  causa  reslri- 
clionis  esl  aclualis  irilKPrcnlia  pnrdicaii 
ad  siilijcclum.  Nani  aclualilas  inliaTenliu; 
cxi^^il  Irrminum  supponcrc  pro  his,  pro 
quibus  hanc  aclualilalem  polesUer'minai'e  ; 
liiiK"  aulcm  terminus  supponcns  pro  sup- 
posilis,  (ictuaicm  inluercnliam  pro  aliis 
lcrminare  noii  polcst,  nisi  pi-o  hisqiucsunl. 
Vcrhi  <;ralia,  calcfactibile  ul  ad  calefacien- 
tciii  rclcrtur,  lcrminus  calcfaclioiiis  csl  so- 
lum  pro  his,  in  quihus  dci-eliiKiuitur  dis- 
positio,  qiue  per  calefacienlem  gcncratur  : 
idco  calcfactihilc  iilad  calcfacicnlcm  refer- 
lur,  soliim  pro  calefactis  su[)[)oiiil.  Ideo 
caUdaciihilcsecundum  se  ad  calefacienlcm 
iion  dicitiir.  Sicul  vull  (!oiniucntal;»r  in  5, 
Mctapli.  scd  actualilerad  calcfacieiitem  in 
actu  dicitui-  1)11)  calcf.iclis,  ct  [iro  aliis  .so- 
liiin  [)olcntialiter.  Kodem  modo  cx  parte 
islii,  si  considcrcmus  suhjccltim,  ul  esl  ler- 
minus  hujiis  actualis  inh:ci'cnlia',  et  ul  htec 
aclualis  iiilKL>rciitia  sibi  adjaccl,  ita  quol 
siib  i"itioric  cjus  considcrclur,  rion  su[)po- 
nit  [iii)  alis,  nisi  \n'<\  quibus  hancaclualcm 
inhxM-cntiam  lerminarc  f)oh*sl.  lioc  esl  sa- 
lis  [Hjssihilc  sic  consiilerarc,  qiiia  aclu  ilis 
inha-rcnlia  a  fuiedicalo  inci[»il,  clad  suhjcc- 
tiim  tcrminatur,  el  quia  possihilc  csl  con- 
sidcrarc  lci*mi;ium  sul»  i-alionc  illius,  quod 
lci-miii:ilur  ad  ipsum,  ({ui  si  sic  consi(U'ro- 
tiir,  suh  ralionc  illius  accipcrclur,  cl  idco 
sub  lermino  sic  supponcnlc,  non  corivpnil 
acci[)crc  ali(|iiid.  nisi  illud,  de  quo  [wlcsl 
tcrminus  acliialilcr  [irxdicari ;  ol  lalis  sup- 
liosilio  subjocti  cognoscilur  pcr  sumplio- 
iicm  suh.  Kx  (juo  sumi  non  [lolcsl  snh,  rc  • 
pccl  i  l;ilis  iiiJKcrcnlia',  nisi  illiid  dc  quo 
lcrminus  [)ra'dicatur  aclualiUT,  evidons 
sigiium  csl,  ([iiod  lcrTninus  rcs[)cclu  lalis 
iiih;crcntia\  pro  aliis  non  supivmil,  idco 
ad  hoc  rcs[)icicns  Arislolohv^  iit   lih.    Prio 


rum,  dicil  quod  Majorc  cxisU-ntr»  dr  in**«3M», 
non  p«jlcst  Humi  »uh  iiniKjr  ih  .    ili, 

ol  boc  rog^ulariliT  :  nutn  cuni  Kumo  mitio- 
rem  de  conlingcnli,  suino  nliquid  pro  quu 
iion  supponil  U»nninu.H  innrluali  iiilia-ren- 
tia  illius  dc  incoitc.  El  illud  pfjlml  aliter 
paicrc,  nam  sicul  slgniHcnlur  p<'  ler 

aliquid  iiiha*rcrn  subjclo,  non  exigilur 
subjcclum  sufifxjiicn',  rcspeclu  talis  iiib«- 
rcntia',  pro  his  qmL-  aclu  sunl  :  cl  h' 
istam  iniircrciitiam  lerminare  potesl  inati 
fcrcnter,  vel  pro  his,  qua-  aclu  s  inl,  vel 
pro  liis,  qiKc  conlingunl  :  el  ideo  »ic  diclio 
H  poh^st  csse  .\,  (|uia  hic  csl  polenUalis 
inha)rcnlia  alicujus  ad  aliquid,  non  aclua- 
lis,  et  ideo  subjeclum  hanc  inlurronliam 
leiminans,  fKJlcsl  a^qualitcr  supf)onere  pro 
his,  qu:i'  suril,  el  qua*  crunl,  idco  H  polcst 
esse  .V,  dicilur  duplicilcr,  secundum  com- 
posilioncm,  cl  divisioncm. 

Scd  conlra  hoc,  aclualis  inhaTeniia  de- 
pciidet  ex  co,  quod  aclus  inh:i'ret,  sod  ac- 
tus  inhcrcns  non  polesl  lerininum  reslrin- 
gcrc. 

Igilur  WQc  cjus  aclualis  inh  i-rcntia. 

Ilciii,  si  dicatur,  nninuil  loqui^nr.  inliiP* 
rciilia  hujus  actus  ad  aniina',  reslringtTel 
auimal  pro  animali  loqucnlc,  ct  sic  hax 
csset  vcra,  oinne  animal  loifuitur. 

Itcm,  actualis  coinposilio  cxlreinorum 
iiori  rcstriiigil  cxlrcina  :  »  r  -  •  r  canidem 
rationcm,  ncc  acliialis  inl:  i. 


.Vd  primuin  islonv"   ' 


.i.qn 


.^1 


tiis  :iclualis,  sivc  p; ,  sinc 

inhaTi'nlii    ri  ■;'riiiL's'rr'  rinn  tvitr^t   -  . 

lum,  11'«'  lu: 

imm«  rcsiringilur  ■ira 

pcr  actualem  inh;crcnliam.  qunn  per  «c- 

tuin  cujus  csi,  quia  iiclus  cujus  • 

Ita  imnu  *<•- 

tunlis  m. 

esl  in  subj«H'lo.  sicul  i  «-i 

etiain  sicul  .  > 

polosl,  sic  oclujt  acluiiU!» 

tuali  inh  «  '  • 

sicul  cnl 

lualis  li.  i  luitii'-'  "•nj»|-'.i' n»' , 

sinc  actu  m_' i  n-»»ii  i^*l. 


508  SIIPEU  Lin.  I.  PEUIIIERMENIAS 

A(l  aliuc]  (licendum,  quod  .-KMualis  inluxi-  ergo  Homerus  ed,  lianc  consequenliam  nc- 

renlia  alicujus  aclus  inhaTenlis,  non  re-  gat  Philosophus.  Dico,  quod  ad  aclualem 

quiril  in  lermino  supponenle  alia  necessa-  inhaerenliam  esse  alicujus  ad  aliquid,  quod 

rio,  nisi  supposila  aclu  exislenlia  ;   el  quia  in  se  esse  habel,  sequilur  actualis  exislen- 

sub  animali  sunl  multa  supposita,quantum  tia  ejus,  cui  inhtEret  tale  esse,  ut  cum  di- 

est  ex  parlfe  aclualis  inha^rentiJB  non  res-  citur,  Socraleseit,  hic  copulatur  esse  So- 

Iringitur  animal,  nisi  ad  animalia  in  aclu,  cratis,  quod  quidem  esse  Socrates  in  se  ha- 

et  quia  animal  in  actu  polcst  esse  indilfe-  bet,  et  non  in  alio  ;  ideo  requirilur  Socra- 

renter  loquens,  et  non  loquens,  ideo  non  tis  esse,  ut  propositio  sit  vera.  Sed  quando 

magis  restringetur  ad  loquens,  quam   ad  copulatur  esse  alicujus  inesse,  quod  qui- 

non  loquens,  ideo  sic  dicendo,0?)i?2<?«»»??«^  dem  esse  non  habet  in  se,  sed  in  alio  :  ac- 

loqintur,  est  oratio  falsa.  tualis  inhaerentia  talis  esse  non  exigit  quod 

Ad   tertium  dicendum,  quod  aetualitas  illud,  cui  copulatur,  praesentialiter  sit,  sed 

compositionis    potest  esse  sine  actualitate  quod  illud  sit  principaliter,  in  quo  habet 

exlremorum  :  et  hoc  quia  praesentialitas  tale  esse.  Unde  cum  dicitur,  pater  vivit  in 

compositionis  ad  compositipnem  referlur,  filio,  non  est  necesse  quod  pater  sit,  sive 

non  ad  extrema.  Potest  enim  compositio  vivat,  sed  filius,  ad  hoc  quod  oratio  sit  ve- 

esse  pra^sens,  cujus  extrema  sunt  futura ;  ra  :  sic  cum  dicitur,  Homerus  est  poeta, 

sedactualisinhffirenlianonpotestessesine  non  intelligitur  significari,  nisi  quod  llo- 

actualitate  inha^entis,  quia  ab  ejus  esse  merus  sit  in  sua  poesi,  et  ideo  sufficit  ad 

denominatur  inha-rentia  actualis,  vel  po-  veritatem  propositionis,  quod  poesis  ejus 

tentialis,  ideo  non  est  simile  hinc  inde.  sit,  et  hoc,  quia  esse  non  copulatur  Homero 

Adhuc,  si  objiciatur  ad  principale,  quod  pro  se,  sed  pro  alio  ;  quod  tamen  derelin- 

terminus  supponat  pro  non  existentibus,  quitur  ab  ipso,  et  ideo  illud  aliud  per  ac- 

quia  terminus  pro  illo  supponit,  ad  quod  tualem  inhaerentiam  hujus  verbi  est  exigi- 

sequitur  :  sed  ad  non  existens  sequitur,  tur  esse. 

quia  sequitur,  Antichristus  currit  ;    ergo  Item,  dicitur,   quod  significare  aliquid 

homo  currit,  Antichristus  non  est  exislens.  alicui  inesse  praesentialiter,  non  est  signi- 

Dicendum,quod  non  soquitur,nisi  posito,  ficare  illud,  cui  hoc  inesse  significatur  esse 

quod  Anticliristus  sit  homo  :  quod  patet  prsesens^quia  si  dicatur, //omo  es/c?(rs^<n<s, 

reducendo  illam  consequentiam  ad  formam  hic  unitur  praedi(^atum  cum  subjecto  prae- 

sylJogismi,  et  tunc  per  oppositum  Anti-  sentialiter,  et  tamen  non  est  necesse  quod 

christus  est  ens,  et  ideo  homo  supponit  pro  illud,  cui  unitur,  praesens  sit,  quia  potest 

eo,  quia  non  sequitur,  nisi  sit  ens.   Vel  po-  esse  vera  pro  AnLichristo,qui  nunc  non  est. 

test  dici,  quod  si  aliquid  sequiturad  aliud,  Dico,  quod  est  differentia  inter  actualem 

ratione  illius  in  se,  ut  hcmio  ad  hominem  inhaerentiam  alicujus  actus,  et  actualem 

hunc  qui  est ;  sic  est  major  vera  :  si  aulem  compositionem  extrercorum  ;   quia  aliquid 

ratione  adjuncti,   quod  tamen  adjunctum  potest  aclualitercomponi  cum  aliquo,  quod 

exigat,  quod  sit,  cum  tamen  in  veritatenon  tamen  aclualiter  non  inhaeret  sibi. 

sit;  non  sequitur  quod  terminus  commu-  Sed  cum  per  propositionem  de  pra3senti 

nis  sub  eodem  pracdicato  supponat  pro  illo.  non  plus  significatur,nisi  extremum  inesse 

Item  cum  dicitur,  si  terminus  restringe-  extremo,  potest  dubitari  per  quid  signifi- 

retur  a  parte  subjecti,  haec  esset  bona  con-  calur  actualis  inhacrentia,  quae  est  causa 

sequenlia,  Homerus  esl  aliquid  ut  poela,  restrictionis. 

QU^STIONUM  SCOTI  SUPER  PRIMUM  LIBRUM  PERIHERMENIAS,  FINIS 


F.   .TOAXXIS 


DUNS    SCOTI 

DOCTORIS    SUBTILIS 

iNsixLMHM  ijiiiini  i'i;i;iiii:ii>h:m\s(ji  i:sti(im;s 


I 


duu'  «litiiuiics,  qua»  «liriiono^   propler   in 
«rro.ssum,  vol  etrressiini  or.ilionis  non  mii- 

/•;/•//  nitlnn  nmtiis  nf/iniinlin,  vri  rs  Xiwiiti.;  rl        •'>»l  ><'"l'n  si^^nificiluni  pmprilim 

Verhit,  n-l  e.r  iii/iiiil')  titmiiu-,  et  vfihu.  Viur  IlclU,  IJ^tolius  si«-    nrguil.  nisi    sJC   PJWrf, 

tfi'  vrhuiii  nutnti  tiulln  nf/innntin,  v.'l  wifo-  s<><|UJM"Olur,  r[Uod  UIIUS  Sv!'"/'-""'-;  »•-... i-;, 

tineitt.  KMpnitn,vi'l   fuii,  iv/  crit.  re/  ijiue-  a  IMalono  o.ssol  ox  omnilm>  ..  _ ...:\,u.: 

cutnifne  uliii  /iiiji,.i,n',fli  vn-ha,  ex  /im  gittit,  t.„i,p  p|.,|„  svllo-risliro.ol  in  minori  in  pri- 

r,nfP.  pn.uta  .sittit,  rntm.jni/inmt  enitn  tettijntx,  ,„.,  ,|         ,    ^„„11,,^  vorl.lim  infinilum  nu.>d 

elc   C;i')    I  • 

'  si  lonealur  puro  nogalive,  e^sel  suus  syllo- 

QlI.KSrii)  I  Ki.smus  hal>ons  minorem  nov'alivam  in  pri- 

nia  fi;;iiM. 

,1//    vprhnm  infiiiHutn  miitmtl  inflnituni    in  .\d  "ppoulum  esl  Ik)Olius  liir  rap.    l.  di-        ^ 

iiraliiin''  cens,  quo<l  vorbiim  inlinilum  in  o:  Arymmr»» 

posilum.  non  r.manoi  infinilum.   sed  c^\  u^^^Hmti^ 

Ii.  riioin.  Iiir.  can.  2.  Ai)lir«>«l.  cl  Hi)i>t.  ihii/.   Alh.  „,,k^   ,.«,...1: >    i}„i-  >  1  •     1.  ..    r#. 

yUg.  de  .XonnL  r.  ;;.  ./  Iracl.  de  Vetbo  cap.  i».  n"»^^   UOir.lllMim.  Halio   e<l  IkIv.  qm   dlcH,  ^^' 

IOocmii.  liii.  Vi.  /'erihinn.  cap.  1  J<>;inii.  n  Ma-  llomn  non  ruml  iiiliil  afiirmai  (lo  Iiominc, 

gi.t.    iO,,l.   .,u.,-st^  ;i.    duh.    t    C.M.n.l..-.     ,a,,.  u.  ^^.,,  .^  .^,^  ^^^ 

de  orat.  fjuiml.  2.  sect.  arl.  I.  1  ** 

llmi  si  sic,  idom  e<sel  dicere,  //nmo  noji 

I.  Quod  sic  vidclur,  <|iiia   .\risI()t(>los  dirif,  curnl,  o[  luimn  eitl  nnn  cunfHs;  m^I  rx  se- 

'^"'"""■"' (inoil  vorbiim   inliniliini   sinjililcr  dicilur  cunda  soquilur  niUKl /10«  rii/ww.*  «/A/»iw«* 

a  jnn  jtiir-    ' 

'•  "'A/«/«- (lo  00  qiio  1  osl,  cl  do  00  quod  non  o^'    ••'  orgo  illud  siHiniiMf  ,.x  prjnj.T,  quod  falsum 

non  (lirilur  dc  aliijuo.  nisi  in  oraliono.  esl ;   (|ui.i   .\   .       .'iis  rk..r....t   .  ^i..   v..r.,.., 

llein  (licit,   (inud  osl  nola  dirondi  do  al-  slne  r.onHe<|uonlo,  vel 

tero.  c|  hor  non  0 4  nisi  in  oraliono.  lcnle  f.dso  :  ul  i»osilo  qs.  ,it. 

Itciii,  vorhuni  inllnittini  osl   una  diclio,  lunc  li.i'c  eU  f«Is,i,  mom  cu 

ciijiis  sunl    inoli   si.Lrnili«-aiidi.    qui   sunl  ct  h;iv  vora,  qtiia  lionio  non  rurril. 
prinripia     rognosrondi,      «  l     ronslrucndi  llom,  in   s»*cundo  dicilur.  qii-ifl    • 

i|)siiin  ciiin  .iliadicliono  :  ruin  crgohalHvil  vorbum  finilum  nulla  ai  a: 
pcr  .sc  iuo(lo<  sipiilicandi,  i)or  (juo-i  cum  >  :  qiiia   m  im  In: 

alio  in  oralionc  polosl  conslrui.  polcsl  iii  atiinii.ilio,    vcl  :ur  quod 

oraliiMc  mancro  inlinilmn.  op;  .«s  lot     n. 

Ilcin.    inconvcnions  viiloltir  «msc,   qiiod  quan.l.»  ♦•»/ p;  ,.l 

diclio  propliM'  .soUim  courdinalionom  (\jus  qti:^ 

in  or.ilionc,  ainill.il  rationcm  stinm.  qu  >d  I  .:q    iu 

(\jus  signili('atuin   non   m.inoat.    .s(»d   tiani  or.m 'n'- jh^u.imi.  n '(i 'li  h  ;i  a  Tiruu  pufv  /^" 


' 


570 


SIIPEII  LIH.  II.  PEUIIIRHMENIAS 


nojialivo.  Nam,  .siciil  Jicil  liocHius  loco  ci- 
lilo,  lunc  verha  inllniUi  sunL  infiuila,  cuin 
sola  snnL,  cuiu  auL(Mn  alicui  nomini  ad- 
juncla   sunl,  finila  sunl;  sed   lamen  cuni 

•ai.  coiii-  net2:aLione  in  lola  proposiLione  '  inlelligitur; 

positioue.  q,jjy  i„  oralione  affirmativa  aliquid  aflir- 
maLur  de  aliquo  :  .sed  niiiil  de  liomine  af- 
firmatur,  cum  dicilur,  llomonon  ciirril. 

ihxtio  con-  H;itio  dicli  est  lituc,  verbum  aggregatur 
cx  duojjus,  scilicet  ex  re,  et  compositione, 
qua  significantnr  aliqnid  esse,vel  non  esse; 
verbum  aulem  infiuitum  fit  peradditionem 
particuUv  negalivir,  qu:Te  removet  verbuni 
secundum  se,  (-um  ergo  additur  noniini, 
removet  quod  significatur  per  verbum  esse 
de  aliquo  ;  non  autem  ob  aliud  est  proposi- 


clusionis. 


hominc,  dico  a]>lationem  veram  dohomine, 
quia  proposiLio,  qua  significatur  aliquid 
esse,  vel  non  esse,  est  de  rationo  verl)i,  et 
non  esL  lantum  modus  significandi  :  ideo 
negalio  non  tantum  refertur  ad  rem  verbi, 
sed  compositionem.  Ideo  ubi  ponitur  ver- 
hum  infinitum  in  oraLione,  illa  esL  propo- 
silio  negaLiva  simpliciter.  Unde  licet  ha- 
hoaL  in  se  noLam  dicendi  de  aUero,  non 
tamen  remanet  nola  dicendi  secundum  se 
in  oratione, 

Ad  aliud,  verhi  infiniLi  non  sunL  modi 
significandi,  quibus  ordinari  polesL  cum 
aliqua  dicLione  in  oratione  ;  ila  quod  ralio 
verbi  infiniti  maneat,  quia  si  sic,  jam  non 
significareLur  esse    alicujus  removeri  ab 


j 


tio  negaLiva,  nisi  quia  removet  aliquid  de     aliquo,  sed  tanLum  significaLionem  alterius 


esse,  ad  non  esse  :  igitur  verbum  infiniLum 
est  verburn  intellectum  cum  negaLione, 
quod  non  accidiL  ex  parLe  nominis;  cum 
enim  diciLur,  non  honio  currit,  non  remo- 
vetur  aliquid  esse  ab  aliquo  :  sed  verbum 
infinitum  extra  oralionem  intelligitur,  ut 
una  dictio ;  in  oraLione,  non ;  quia  verba 
infinila  cum  sint  sola,  intelliguntur  ut  no- 
mina,  nec  removent  aliquid  ab  aliquo. 
Verbum  ^^  tamcn  intelligereLur  negaLio  infiniLans 
infinitum  feferri  ad  rem  verbi,  conveniens  esset  di- 

quomodo 

dici  potest  cere  quod  verbum  infinilum  in  oraLione 

infinitum  i  •    /2    •.  •      >  1  •      .• 

,•„  o,.at,o.  maneret  mnnitum  ;  sicuL  verbum  privati- 

ne.       Yum  maneret  privativum  in  oratione,  ut 

hie,  iste  excommunicalnr  ;  et  hoc,  quia  in 

verbis  privativis  affirmatur  compositio,  et 

intelligitur  tantum  privaLio  rci, 

4.  Ad  primum  dictum  Aristotelis  dico,quod 

qnarc  infi-  verhum  iufiniLum,  ideo  est  infinitum,  quia 

niium.       j.gg  designata  per  verbum  simpliciter  con- 

venit  ei,  quod  est,  et  ei,  quod  non  est.Unde 

ex  hoc  non  sequilur,  quod  verbum  infini- 

tum,  inquantum  infinitum,  est  dicibile  de 

aliquo  ;    sed  solum    .sequitur  conceplum 

verhi  infiniti  non  esse  distincLum,  et  deter- 

minatum. 

Ad  aliud  diclum  ArisloLelis   dico,  quod 
verbum  infiniLum  estnota  dicendi  de  alte- 


Verljum 
infinilum 

est  du(ii 
dicliones. 


esse  de  aliquo, 

Ad  aliud  dico,  quod  necesse  est  de  verbo 
infinito  extra  orationem  fieri  duas  dictio- 
nes  in  oraLione ;  quia  cum  verbum  signifi- 
cat  aliquid  esse  de  aliquo,  negativa  parti- 
cula  adveniens  verbo,  inquanLum  verbum 
est,  removebiL  esse  alicujus  de  aliquo  :  ei 
hoc  est  facere  composilionem  ncgativam 
simpliciter  ;  ita  quod  in  nullo  reali,  nec 
raLione  differt  proposilio  ncgaLiva  a  pro- 
posiLione,  ubi  verbum  infiniLum  ponitur. 

Ad  aliud  diciL  BocLius,  quod  in  minore  Boet.  cita- 
talis  syllogismi,  si  verbum  infinilum  intel-  *•"'■ 
ligaturut  unadictio,  ncgatio  Lanlum  intel- 
ligitur  referri  ad  actum,  ut  ille  sit  scnsus, 
Socrales  non  currit,  id  est,  estnon  currens, 
quod  osLendiL  Boetius,  quia  idem  est  dicere, 
Socrales  currit,  et  Socrates  est  currens ; 
sed  negativa  particula  addita  huic  verljo 
est,  sic  dicendo,  Socrates  non  est  currens, 
staLim  facit  propositionem  negativam. 
Cum  ergo  in  hoc  verbo  currit  primo  conLi- 
ncatur  vcrbum,  est,  sic  dicondo,  Socrates 
non  currit,  removctur  esl  curren^i,  quia 
toLum  verbum ;  ita  quod  in  toLo  verbo 
inLclligatur  negatio  cursus.  IIoc  cLiam 
diciL  BocLius  paulo  anLe,  quia,  inquit,  cum 
dico,  SocraLesnon  ambulat,  nihil  de  Socrate 


{ 


Virbuni 
in/initum 
qnomudo    „  .    .,  ,  , 

noiadicen-'^^'  cum  per  so  accipitur  ;     sed  quando     affirmo,  sed polius  tollo ;  quia  si  ssset  affir- 

<^/^  t/c«//e- cum  alioponitur,  dcnotatur  aliquid  remo-      malio,  id  est,  si  verbum  esset  infinilum, 

veri  ab  aliquo  ;  quia  dicendo  «o?i  esse  de     aliquid  do  aliquoesseafllrmaret.YwMevgo, 


Or.EsTio.  II  rr  iii 


•»t 


1 


t 


quod  si  cssct   iijllniluiii,    coiiiposilio  essol  llein,  hoc  verlmm  ^W  afMrTiintiirhlc, //'»«• 

.•jniriii.itiva  ;  ol  ila  iion  essel  verlmm  iiili-  e.«/  non  album  :   uinJr   >. .          .lur,  qu«*l 

iiiluiii  :  scd  iioii  osl  sic  do  verljo  iiitiiiilo;  Iio.^  r.nl  en<<,  quod  iion   esl  allmm    r   sicul 

qui.i,  iit  (licil  Hoetius,  7/^/ ^/r/V,  lioiuo  iioii  \i:vv,  f/ftcpol'-»!  non  ainhularf,  s.           mr 

curril,  de  homine  n>h>l  of/irmal,  sed  magis  quo  1  hoc  ««sl  prjlen.s  ut   iion  amlmlr>(  •    s,-  \ 


I 


» 


1. 


a  jiio par 
\«  iirgati- 
m 


\ 


f 
I 


ab  homine  aliqui'1  loUil. 


QiKindii  inilciii  csl  Irrliiiiii  itiljnnnn  jinvilim- 
liir.  i/ii/iliiifrr  itirunliw  o/i/ioxilinnrit  :  ilirn 
aiilrm  uT  rst  juslits  /iniiin,  rsl  Irrliiiin  ailjn- 
cerr  noiiirn,  rrl  rrrhinn  iii  nffinnntionr. 
Qunrr  i/iintuor  rrunt  illtv,  ijunruin  duiv  i/ui- 
)/rin  111/  nffiriiinlionnn,  rl  nri/ntionrni  srsr 
/m/tcnl  srcuni/uni  conscf/urntinm  ut  prirnlio- 
nrs,  t/uce  vero  minime,  clc.  (lap.  eodrni. 

yr.IvSTlD  II 

An  srr/ttalur,  hoc,   iioii    cst  jusluiii ;    crgt» 
hoc  esl  iioiijiishim 

I).  Thom.  nix'1.  Alh.  Oocam  supT  cap.  1.  /lujus. 
Joati.  a  Magi»t.  rl  Alb.  Parvu»  i/uirst.  I.  /lu- 
jut    (lonimbr.  (vi/k  I.   /uijits.  i/uir.\t.  tinir.   mt .  \. 

Quod  iion  vidf^tur,  qiiia  dicit  Aristotclcs 
(fuod  quatuor  propositiouuiii,  duaruin  do 
pr.rdicato  fiiiito,  ol  duarum  do  pnr(lir.ilo 
iifiuilo,  d'i;i'  afHrmaliva;  se  h.ibciil  ad 
no^'aliv.is,  qiiod  ox  unius  affirmatioiK» 
so(iiiilur  .•illorius  nogalio;  sed  du:o  iicLra- 
liv.i'  o  coiivor.so,  noii  sic  so  lnl»iiil  jkI  .iriir- 
malivas. 

Dicilur  ({uo  I  Arislotolos  iiil(dli^'il  coiiso- 
(|ut'iiliam  iioii  v.doro  in  loriuinis  (•omjiosi- 
tis.  (loiilra,  sic  dicil  iii  lillcra  :  Disiinrtio 
ftnlvm  hi)v  /oco  csl  atfjarrrc  juslo,  el  non 
Jusli);  jUstum,  ol  non  justum  suiil  tormini 
siiiqilicos. 

Ilom  iii  lil).  Priorum  dicil.  quod  diffort 
conslriUMido,  ol  doslruondo  cssc  non  hoc,  ol 
non  e.<se  hoc.  \\\'\  oli.iiii  dicil,  ({iiod  ox  n  > 
liva  d(»  praMlicalo  (inilo,  non  s(H]uilur  aftir- 
mativa  do  pnutlicato  intinito.  quia  essenm 
albiim,  ol  /n/j  t^sse  alhum,  sic  .se  lialHMit. 
sicut  possc  non  amhularr,  ol  non  iHt.^se  am 
/lularc.  Sicul  org>)  ox  socunda  isUrum  non 
soquilur  prior,  sic  noii  soquilur,  non  csl 
ai  u»i  .  crgoc!tt  non  afhum. 


Mic,  lloc  non  rsl  aihuin,    nogaur 
osse  albuin  :  er;;o  ex  socumla  non  soquilur 
prima,  quia  pcr  priin.im  aliquid   ponitur. 
quod  non  ponilur  pcr  socundam. 

Itom,  nojraliva  potr^l  Iial>oro  duas  cau- 
sas  veril;itis,  ariirmaliva  nun  :  ergo  ex 
nogaliva  ad  aftirmalivam  esl  rallacia  Con- 
so<nioiilis,  sicut  ox  disjuncliva  ad  alleram 
ojus  p;irlom. 

Ilom  Arislololos  dlcii,  ...  quo  |  esl  non 
a^qiMlo,  ali(iuid  suhjacol,  sicul  iiuTquale  : 
sod  iion  >((juitur,  non  esl  .rquaie  :  e^ryo 
imrqua/e,  or<ro  non  .soquilur,  hor  rst  nnn 
;rqua/r. 

Ad  o[)posilum,  juslum,  el  non  Juslum        t 
dicunlur  do  quolihel  :.  si  ergo  de  isto  non  ,'?^'!"*^*I 
dicitur  jiisium,  ol  non  justuni  vere  dicilur  '•* 

de  eo,  vol  orunl  conlr.idicloria  siinul  vera. 

Itom  .Xristotelosdicil,  si  verum  esl  inler- 
rog.ilum  noir.iro.  vorum  esl  affinn.iro  prti'- 
dicalum  infiiiitum,  ut  qu:osito,  Socrales 
eslno  sapions,  si  dic:itur  non,  sequitur, 
cr^^o  esl  non  .s.ipiens. 

Itom,  dicilur  in  liKora.  quod  sequilur. 
Mon  omnis  hn:no  est  nonjuslui,  ergt^  ' 
/lomoest  Justus.  similitcr,  .\'utlut  h"in  <  -  •< 
juitus,  err/o  omnis  homo  est  noH  JmsIms  ; 
(|u:in*  similitor  .sr«|uilur,  Ih^  nnn  esl  jhm- 
luin  ;  enjn  est  non  Jiislum,  narn  sinvili*!  r  S4» 
lial)ol  utr.iquo  nc^raliva  ad  u!  . 
malivam. 


0!*  ^vSTlO  III 

.in    lafx    1'inirtiiirttlin     tr^ti-^nt     m    tiTiiiiitil 


Viilt»  nl«to«  ffUiftl.   mmttt. 

-   F»  ■ 


(^•uo.i  liini  \  iJiiu: 
lur,  quod  non  ohI  iii- ..... .n. .. 

dupluni,  Pl  non  Uuplum. 


.t:. 


.'  i<  iif  « • 


r>7Q 


SUPKU  LII{.  II.  PERIIIERMENIAS 


1. 


lloiii;  non  scqnilur,  est  inspqiiale ;  ergo 
ost  non  ivqnale,  noc  nlloiius  in  secunda ; 
crgo  non  csl  .vqnale. 


QUJESTIO  IV 

Antoneat  (iim  rerbo  de  prxloito;  primo, 
an  sequatur,  fuilnon  album  :  ergo  non 
fuit  album 

Vide  citatos  qu(eslione   2. 

Quod  sic  videlur,  quia  propositio  de 
prsesenli,  et  de  pryeterilo  non  differunt, 
nisi  quoad  tempora,  sed  tempus  non  -variat 
liabitudinem,  quia  consequentia  est  sim- 
plex,  et  non  accidentalis,  ut  videtur  ;  ergo 
sequitur  cum  verbo  de  prseterito,  sitiut  de 
pra3senti. 

Ad  oppositum  lia3c  est  vera,  Uocfuil  non 
album,  si  semel  fuit  nigrum,  et  ha3C  est 
fasa,  Nonfuislialbus,  si  semel  fuisli  albus, 
etex  vero,  non  sequitur  falsum. 


QU^STIO  V 

An  sequatur  e  contra posita  constantia 
subjecti 

ViJe  oitatos  quwsl.  2. 
Quod  sic  videtur  :   nam  sequitur,   Non 


Argumcn-  fuisti  albus,  et  fuisti  :  erqoiuisti  non  albus, 

tapiopar-'  '       '  '^    ' 

te  af/inna-  quia  pro  quoUbct  tempore  pro  quo  fuisti, 
fuisti  vel  alLus,  vel    non  albus. 

Ad  oppositum,  idem  est  dicere,  Tu  fuisti 
albus,  et  tu  es  prseleritus  aUms  ;  sed  non 
sequitur,  tu  nones  prseteritus  albus,  et  es  : 
ergo  es  prseteritus  non  albus ;  sicut  non 
valet,  iu  non  es  albmn  lignum,  el  es  :  ergo 
es  non  album  lignum. 

Dicendum,  quod  quatuor  existentibus 
propositionibus,  de  eodem  subjecto  prsedi- 
catis,  variatis  secundum  flnitum,  et  infini- 
lum,  affirmative,  et  negative,  lerminis 
sumptis  simplicibus,  et  compositis,  compo- 
silione  existente  de  pra^senti,  sive  de  proe- 


Comiusio. 


terito,  vel  futuro ;  si  duo  praulicata  propo- 
silionum  affirmativarum  dicantur  de  quo- 
libet  ex  negativis,  sequitur  affirmative,  si 
non,  non. 

Cujus  ratio  est,  quamponit  Aristoteles  1. 
Priorum.  Accipiantur  termini  simplices, 
Socrates  est  bonus,  Socrates  est  non  bonus, 
Socrales  non  est  bonus,  Socrates  non  est 
non  bonus,  si  esse  bonum,  el  esse  non  bo- 
num  dicantur  de  quolibet,  et  de  nullo 
eorum  ambo,  ex  affirmativis  sequuntur 
negative,  et  e  converso  convertitur  ;  quia 
si  non,  contradictoria  simul  stabunt,  quia 
si  Socrates  non  sit  bonus,  si  non  sequitur  ; 
ergo  est  non  bonus,  et  non  bonum,  et  bo- 
num  dicuntur  de  quolibet,  per  positum 
Socratis,  slcsimulerit  bonus,  etnonbonus, 
et  e  converso  tenet  per  idem.  Item,  in  ter- 
minis  compositis  tenet  eadem  ratio,  quia 
si  esse  album  lignum,  et  esse  non  album 
lignum  dicantur  de  quolibet,  sequeretur, 
Non  est  album  lignum  ;  ergo  est  non  album 
lignum,  vel  contradictoria  simul  starent. 
Sed  in  quibusdam  de  eodem  negatur 
utrumque  prasdicatorum  compositorum, 
et  non  dicuntur  de  quolibet,  ut  hic,  Hoc 
est  album  lignum,  hoc  est  non  album  li- 
gnum,  et  utrumque  est  falsum  de  Socrate, 
ideo  non  tenet  consequentia. 

Sed  ulterius  est  dubitatio  an  bic,  hocesi        3. 
non  bonum,  prsedicaturens,  et  nonbonum,  ^"^*""*- 
ratione  cujus  prohibetur  illatio  hujus  ex 
hac  negatione,  Hoc  non  est  bonum,  sicut  in 
aliis  compositis  prsedicatis. 

Ad  quod  dicendum,  quod  si  esl  quando  gQj^fHQ 
pra^dicatur  tertium  adjacens,  sit  tantum 
copula,  certum  est,  quod  non  impedit  con- 
sequentiam,  tunc  enim  tantum  proedica- 
tur  non  bonum ;  et  bonum,  et  non  bonum 
dicuntur  de  quolibet;  sed  si  est  sit  pars 
proedicati  secundi,  secundum  intellectum, 
per  quam  irapediatur  ne  non  esse  album, 
et  esse  non  album,  dicantur  de  quolibet, 
tunc  non  tenet  consequentia,  quia  diversi- 
mode  ponendo  Antecedens,  et  diversimode 
ponendo  Consequens,  est  non  inferre  Con- 
sequens. 

Ad   primum  argumentum  patet,  quod        , 


I 


Or.EsTiM  VI 


:#73 


Adl.etl. 
prmc. 

fflllfxl    '.l. 

prit  prirle 

(if/iniinli- 

la. 


y\'/:{. 


\ 


Ail  \.princ. 

qiiivsl.  I{. 

pro  parte 
iieijiitiva. 


hfiiiKt,  f;l  rna  ikju  hoinn,    non   dicuiilur   de 
quolibot. 

Ad  aliud,  ([wnl  qua'slionos  sunl  ordi- 
nala?,  ul  coiuposiUi!  prajsupponunl  sitnpli- 
ce^,  undo  qui  qua.Tit  aliquod  adjacens  liuio 
verbo,  f.^it,  pnosupponit  ipsuin  esse,  unde 
quaTondo  an  Socralcs  osl  .sapiens,  pnr-iup- 
ponitur  ipsuiii  o.ssc,  ct  si  Socrates  est  el 
non  est  .sapicns,  lunc  osl  cns  noii  sapicns. 

Ad  lorliuiii  connnunilor  siip[)onil  .\risto- 
lcl(-*s  in  ista  illalioiio  liomiiicni  es.sc,  sic 
patot  ad  raliones  ostondontcs  cons<>quon- 
liani  non  lenere  :  si  aulcm  dicatur,  quod 
consoqucntia  tonol,  dicpnflum  quod  '•*•/  iion 
cst  nisi  taiitum  cof)ula,  ot  nnn  /imno  tan- 
tum  pr.cdicatiim,  vol /i'>//»o,  cl  lanlum  allc- 
rum  [)r.cdicaliim  dicilur  dequolihot,  ol  dc 
nullo  eoruiii  ambo,  ot  sic  noii  [)riudicatur, 
ens  non  liomo. 

Ad  primuiii  argumcntum,  cuin  dicilur 
.  ifuii'  vero  viiniine,  clc.  dico  quod  .Vrislolo- 
los  dicil,  ox  ncgativis,  non  licct  inlbrro 
affirmalivas,  quia  non  univcrsalitcr  infc- 
runt  ;  sicut  c  coiivcrso,  nec  quando  pricdi- 
cala  aflirmalivarum,  non  dicuiitur  doquo- 
libot,  quud  non  conlin.L^it  in  pricdicalis 
composilis.  Kt  cum  .u-^^uilur  cDulr.i  Iioc 
(juod  <'.n7  adj.icebil  juslo  cl  non  justo, 
lioc  dicit  Arislotolcs  ad  dislinguonlum 
praidicaUi  secuudum  finilum,  ot  iiilinilum: 
quod  autom  pra-dicalum  simplox  sil,  aul 
composilum,  Iioc  accidit. 

Kl  ([uod  diciliir  in  libro  Priorum,  dico 
quod  dilTorunl  quaiiluiu  ad  modum  omin- 
ci.indi  in  quibusdam,  non  lamon  dilToruul 
roalitor,  sod  <|uanlum  ad  modum  cnun- 
ciandi  dinVrunt,  scilicot  .Vorm/f/n  non  cur- 
rrro  oxt  rerum,  ct  lunc  Socratein  currere 
nnn  rst  rrruin,  (|ui.i  .se.uinda  coiitradicil 
aliciii,  non  lamoii  prim;c.  ol  lamon  quan- 
tum  .'id  vorilalom  non  dilToruiit. 

.\d  aliud  dico,  »|uod  afrirmallva  do  pr.o- 
dicalo  iiiliiiito  tot  modi^  [)olost  vorific.iri, 
([uol  modis  iu'galiva  do  [u-avlicalo  linilo. 
rssr  oiiiiu  non  hominis  non  plus  [xtnil.  (|uani 
non  c.\\<.'  AoiMi/</v,  licot  ossc  siuijdicilor 
plus  |)onit. 


Al  rrrn  "ni>m  lir  plurilniM,   rrl  plura    </*•    UMo 

nffirmnrr^   vet  nnjnre  «i  nnit  rtt   i"^ ^' 

ptnrtttu»,  nun   eat     nffirmnlir,^    rei  , 

uni,  ctc.  Op.  4. 

«,)!  .KSTIi»   VI 

An  h.Tr  iit  II nn,  Socrnlo»  os^^  Tii.nv» 
albus- 

To.H)|ihi'.  tih.  de  affirm.  n  nr.j.    Ra«|.  im  i 
lionr  hujui,  in  es/Hnilti,n«    iUpiti»  primi.    t#»- 
t#ca  lib.  :i  inilit.  enp.  .1. 

Qiiod  nun  viileiur ;  quia  «licil  BoeUiu, 


1. 


Si  CJ'  his,  iiu;r  subjici*   ■t'!   hrifticas,   Mom  Arfumt» 

t«prop*r 
fiat  unuin,  iion  est  jiriij  una,   scil   ex  i*   iwfafi- 

homino,  ol  albo  non  consliluilur  uiiuui.       *** 

Itom  dicit,   si  ex  his,  quse  subjicit,  aul 
pr.Vflicas,  non  /iat  unum,  sicut  ex  iubtlan 
tiaanimata  sensilnli  lU  unum,  non  esl  pro 
jiositio  una  ;  .sed  ex  hominc,  ol  albo  non  (il 
unum  ila. 

Dicilur  qiiod  lioolius  intelligil,  iU  id  sub 
quo  accipitur  toriumus,  non  til  iinuin  :  ut 
spccios  una,  non  erit  proposiii»»  una,.se(i  id 
sub  ([110  accipilur  lorminus,  ul  albutn,  sic 
ost  unum. 

Et  simililor  dicriido.  Iloiiv}  alh>is  rumt, 
currcro  altrihuitur  allx)  honiini  per  acci- 
dcns  ;  ergo  sub  rationc  alhi  aocipilur  ho- 
mo  rosfK»ctu  cursus. 

(iontra,  cadom  raliono  li.in:  loln  propo>i- 
lio  i»ssol  uiia  //■viin  nfbm  anhu'n  t\  riirril, 
quia  quod  |    ■  .  ,  ra- 

lioiic  aiiihulanlis,  iiuu<l  nog;inl  .Vn 
cl  Doelius. 

Iteni.  dicil  in  liltcr.i,  quoil  duoruMi  qua* 
pra"dicanlur  do  lorlio  por  .ic  -t 

ox  illis  unuin  dequo,  ul  do  uno.    ;  a 

afllriuan\  vol  nognru  :  albuin  autoin   p   > 
dicalur  do  liotniiH*  por  nc  .  non  ergo 

orit  I  lo  uiui.  IUmu.  c 

mitioiii^  t.^i  una  n  :    t 

h  I  no  ii/'ms   cnmi,  uu-i  : 

quia  Hi  «iic  oj»cI,  ilb,  au^^us  koma  ti 
HiH  currtl,  qxind  W' 
sunt  falsa*.  poHiio  i|ii<ji  ii>iii>i->  uviu<j  7u  ji 


Sl'1'EK  Lin.  M.  PEIllllEKMENlAS 


biis,qiii;i  in  iilraqiu'  iinplicalur  quod  esl  me- 
(lium  intor  Iiominem,  el  album,  sicut  inler 
oxigons  el  exacLum  :  utraquo  ergo  implical 
Iiominom  esso  ali)um  ;  orgo  uLraque  falsa 
esl,  propLer  implicalionom  falsi. 
2.  Contra  Iioc,  quando  de  aliquo  subjecto, 

universaliler  sumplo,  affirmaLur  aliquid 
in  propositiono  contradicente  idem,  sufficit 
negare  totum,  quod  prlus  aftirmabalur,  ab 
oodom  particulariter  sumpto  :  sed  li;oc, 
Omnis  homo  albus  curnt,  affirmatur  de  ali- 
quo,  scilicet  de  hoc  subjeclo  homj  univer- 
saliter  ;  ergo  illud  prsedicatum  negare 
ab  eodem  particulariter  esL  contradicero. 

ILem,  hrec  est  una,  Omne  animal  ralio- 
nale  currit,  cui  contradicit  Iubc,  aliquod 
animal  ralionale  non  curril,  non  obstante 
implicatione  jacente  inter  animal,  elralio- 
nale  ;  ergo  non  obstante  implicatione  inler 
hominem,  et  album  illae  contradicunt, 
Omnis  homo  albus  curril,  et  aliquis  homo 
albus  non  currit, 

Dicitur,  quod  pi'opLer  accidens  non  eo- 
dem  inodo  respicieiis  subjeclum,  et  ditfe- 
renliam  respicientem  genus,  non  est  eadem 
implicatio,  propter  quod  liceL  una  irape- 
diat  contradicLionem,  alia  non  impediL. 

ConLra  non  haboLur  unde  dicaLur,  quod 
implicaLio  cadaL  media,  nisi  quia  lioc  esL 
exigens,  hoc  exactum  ;  cum  ergo  similiter 
animal  exigat  ralionale  ;  vel  e  conver^o, 
sicut  homo,  album,  vel  e  converso,  mu- 
tata  non  esL  raLio  de  implicatione. 
3.  Ad  oppositum,    in  illa  propositione  est 

f/Z^J^i"'  una  veritas  ;  ergo  esL  una,  non  enim  esL 

ict  pt  0  pai  -  ° 

<ca/^V//(a- idem  dicQre,  Omnis  homo  albiis  currit,  el 
omnis  homo  currit.  Si  enim  sic,  esseL  pro- 
posiLio  plures,  hom.o\n  uLraque  essoL  sub- 
jecLum  absoluto,  ol  sequeretur,  omni^  ho- 
mo  albus  currit  ;  ergoomnis  homo  currit, 
quia  album  est  praedicatuin  in  uiia,  et  cur- 
rcrem  alia. 

Item  Aristoteles  inquirens  quse  prsedi- 
cata  divisim,  ut  duo,  po3sint  prcedicari  ut 
unum,  dicit,  quod  sic  esL  homo,  eL  albus, 
eL  hoc  uLuiium. 

ILem  (liciL  ArisLotuIes  h:inc  e.sse  unam, 
Socrales  esl  homo  albus. 


tica. 


QII.ESTIO   VII 
An  hsec  sit  unay  album  estmusicum 

Vicie  citatos  qucBsl.  antec. 

Quod  non  videLur  ;  quia  mws/amproedi-        i. 

caLur  de  albo  raLione  LerLii,  uL  Socratis,  vel  fap^^^p^j. 

IHatoni^ ;    idem  esL  ergo,  ac  si  dicereLur,  '■'^  negaii 

va. 
Socratos  qui  est  albus,  est  musicus   ;  sed 

ArisLoLeles  vulL  quod  hoec  siL  plures,   So- 

crates  qui  est  albus,  est  musicus,  quia  diciL 

in  ItLLera  :  Quando  duo   accipiimtur ,   quo- 

rum  unum  prsedicalur  de  allero  per  a:ci- 

dons,  vel  ambo  de  lertio  per   accidens,   ex 

his  non  fUunum. 

ILem,  LoL  composiLiones  impliciLae,  sunt 
h«ic,  Album  est  musicum,  sicuthsec,  Socra- 
tes  estalbus  musicus  ;  sed  propter  compo- 
sitiones  implicitas  Iiic  est  propositio  plu- 
res,  Socrates  est  albus  musicus  ;  ergo  et  lia3c 
erit  plures,  Album  est  musicum,  nam  cum 
dicitur,  Album  est  musicum,  duse  sunt  im- 
plicitee  compositiones,  Socrales  est  albus, 
qui  est  musicus,  et  esedem  compositiones 
sunL  impliciLse  :  hoec,  Socrates  esl  albus 
musicus.  AssumpLum  patet  :  nam  cum  di- 
co,  album  est  musicum,  dico  illud  cui 
inest  musicum  esse,  album  esL  virLuLe  ser- 
monis. 

Ad  opposiLum,  propositioest  una,  in  qua 
prsedicatur  unum  de  uno  ;  eadem  autem 
unitas  extremi  sufficit  ab  subjectum,  qua? 
ad  prsedicatum  :  sed  hsec  est  una,  Socrates 
est  musicus,  et  hsec  similiter,  Socrates  est 
albns  ;ergo  hoc  album  est  musicum. 


QUJ^STIO  VIII 

An  hxc  sit  una,  Ilomo  albus  est  homo 
musicus 

Vicle  citatos  qua^sl.  G. 

Quod  sic  videLur,  quia  hsec  est  una,  Homo         i . 

aUms  currit,  uL  osLensum   est,  unitas  ergo  ^'Y/"'»"» 

'  °     tapiopjr 

hominis  albi  sufficit  ad   unitatem  extremi,  leuffirma 

tiva. 


yi  .ESTIO  IX 


ol  cadcin  ralioi»'  illud  ol  umiiu,  homo 
musiais  ;  crj^o  ot  ha,'c  pruposilio,  Jfomo 
eil  alhus  lioiiK»  intisictis,  csl  uria,  cuin 
ulruiMquc  oxlromuiu  sil  unuui. 

Iloiu  ex  hoinine,  ol  albo  (il  unuin,  sicul 
cx  aclu,  ol  polonlia. 

Simiiilor  ox  homino,  ol  luusico  ea<l«'m 


quiaoxpropoKilioiie/>/ttn'«,  non  fil  syllo- 
gism  U.S. 

llcm  oadfin  uuilas  non  im[ii.>(iil  unilaletn 
proposiiioui«{,  luec  enira  esl  una,  Ute  hoino 
alhus  curril  celociter. 

Ileui,  quaiifio  esl  pr  >  piures,  nc- 

ce.isc  eslpluracssc  exlrema,  quia  a<l  mtn..^ 


raliono  ;  orgo  ulruuKiuo    oxlromum  esl  qualuor,   cum  cujuslibel   uniu.H  «unl'l 

iiiuiin.  cxlrcma.  Ilcm,  accipio  aliud  quaro  pnedi- 

Ad  opposilum  (licil.Xrislotcles  hic  iu  lit-  caluin.  quja  pm' licalum,   non  ari-lal  8ul>- 

lora  quod  ooriiiu  quiosuhjicjunlur,  ol  pr.i'-  jeclum  :  si  crgo  in  hac,  liomo  qut  esta'- 

'licanlur  qnanimquo  scrnnthi.vol  plura  di-  bus  curril,  pr^udicalur  eurrere  de  l. 

cnnlnr  do  lorlio  pcr  accidons,  ol  allorum  sicut  do  suo  subjeclo,  el  fl/&M/;i  dc  h 

(lo  alloro  por  accidons  dicilur,  ox  his   nou  sicul  de  subjocto  suo,  non  coarcLilur  /* 


I 


I. 

ta  /irn  par- 
tr  iif/lrmu- 
tirii. 


llt  unum,  noc  tit  anirinalio,  vol  nogalio 
uiia  ;  sic  osl  in  proposilo,  qiiia  hoino,  ol 
m«.s/cv«dicnnlnr  di'  hoinino  albo  por  acci- 
dens,  ol  altorniii  d<'  aU''ro  por  a»'cidons  ; 
or;,'o  Iiic  non  orit  una,  sicut  noc  ha'c,  So- 
rrult'^  esl  /lomo  albus. 


gr.KSIJn  |\ 

Ulriiin  /i.rr  si(  uiifi,  llonio  «|ni  osl 
albus,   currit 

Qiiod  sic  vidotur,  quia  ho;-  quoil  osl  ijui, 
lial)('l  naluram  arclali  suliinlclloclam, 
proplcr  qiiod  lacil  subsiHjucns  arclaro  pra'- 
codcns.  undc  priocodons  .iccipilur  sub  ra- 
liono  sul).so«iuonlis,  ul  -id  .iniinn  .•nmnnr.i- 
lur  ;  ori^o,  «lc. 

Ilom,  unilas  subjccli  dislributiouis,  suf- 
llcit  ad  unilalciu  acliis  subjocli  ;  sod  Iioc 
l«)luin.  /lonii)  r/iii  c.<{/ ^///;i<.«,  osl  sultjcclum 
dislribtilionis,  quia  ex  isla,  Omnis  /uuno 
i/iii  rsl  iilhiis  r///';v/,  c«)iilingil  sic  syllo^i- 
zaro,  »'.</'?  rst  /inmo  t/ui  fsf  alhiis.  ergn  iitte 
riirril ;  iii  sylloijismo  aiilom,  modiuiu  o<l 
(olnni  illiid.  ((uoil  iii  ulr.iqnc  pruposiliono 
accii)ilnr,  cl  in  majori  ponilur  loluiu  ul 
unnm  dislribiiibilo,  siipor  «piol  cadil  si- 
gnnin. 

lliMii,  iinit.is  liujiis,  «juo  I  osl,  Huiin  >/ifi 
rs/ rr'/n/.s,  siillicil  a»l  uni(-il«'iu  m«'«lii  syllo- 
gislici,   orgo  ol   o.\(tviui   iii    propa-iiliono, 


per  ly  alhum,  fv^o  .st»qucrelur,  '-         ' 
quieitalhus  currH;ergoomni*l,,,nr,  i..#- 
n/. 

Ad  oppositum,  rolativum  .subslanlio}  re- 
forl  i«lciu  cuuisuo  aii(occdcnle,  qui  esl  re 
ladvuiu  subslaidia'  ;  orgo  sic  diccndo,  //»- 
mo  i/ui  est  albus  currif,  dcuoUilur  /tomo 
roplicari,  il;i  qu«>d  /tomo  .scmol  acocpluji 
vidolursubjici  actui  currendi,  cl  lunc  al- 
(ribuitur  «'i  quolosl  albuui,  cx  ttomine  au- 
tcm  itcrato  re.spcclu  divorsurum  p 
lorum,  non  polesl  fiori  uuuiu  subji-clum 
propositioiiis. 

Kcm,  hicsuiU  plures  comi' 
go  non  ost  uiia   proposilio.  L;ii;v;i..r,  »i 
uiia   proiHisilio  Cal  nialerialis  r 
torius.cl  idco  non  iuipcdil  unilau  ai  piuim- 
sitioiiis. 

(iuiitra  h  c,  liccl  /komo  rcferaUir  ^"-  'v 
(j/ui,    taiiioii    ly   qui  .scmel   dictnrn 
furmalilor  album  cuin  houiinc,  > 
ccrolur,  llomo  qui  esl  aibm  ;  *»rs»> 
silio  qun  uiiitur  albnm  cuiu  !. 
forinalis  cst,  et  nun  malerialis  rc^ptvlu 

Cll.l 

llem  composilio  iliciiur  in 
ip.<«,'i  socundum 
allorius  ;  mM  c 
pi«r  hoc  vorbumfs/,  0*1  ii 
mnlis,  sicui  -Mlio  itii| 

'..:!. ",Mi 

ll.  iii  ,  '-" 

UtlllU     •. 

/'     ■  '»1"     •'!'  .    ...      1 


Ar^m€U' 
ta  pn  p»r- 
If   mtgmU- 


5/0 


SUPKK  lAn.  II.  I'EI{IIIKKM1-:NIAS 


conlradiclioneni,  qiiia  si  sic,  essel  ista,  f/o- 
mo  qui  est  albus  non  currit. 

Dicilur,  quod  esl  isla,//owo  non  qui  esl 
albua  curril. 

Coutra,  poripsos,  propositio  esl  una,  cu- 
jus  subjectum  ost,  llomo  qui  est  albnfi  ;  sed 
particularis  negativa  de  eodem  subjecto,  et 
de  eodem  pra^dicato  contradicit  universali 
affirmalivai,   ideo  prior  si    sit  una,   con- 
Iradicil  \\\\\(\llomo  qui  est  albus  non  currit. 
Item  inloUectuscujuscumque  propositio- 
nis  tacile   resolvilur  in  duos    intellectus 
slmplices,  sive  veros,  sive  falsos  ;  sed  hnec 
propositio  sic  resolvilur,  nam  sic  dicendo, 
Homo  qui  esl  nlbus,  sine  addilione  alicujus 
alterius,   soquitur    verum,   vel    falsum  ; 
quare  denotatur  quod  liomo  cst  albus,  sed 
quia  homo  refertur,  et  relatio  est  ad  aliura 
actum,  ideo  animus  suspensus  est,  donec 
aliquid  aliud  addatur  de  Iiomine,  sicut  si 
dicatur,  Ilomo  qui  currit,  et  verum  signifi- 
catur  per  ipsam  propositionem,  sed  adhuc 
dependetanimus  audientis  quid  debeat  ul- 
terius  dici. 

Item,  negatio  adveniens  proposilioni  uni 
tantum  negat  compositionem  a  qua  acci- 
piebatur  unitas,  et  verilas  propositionis  ; 
si  ergo  hsec  sit  una,  Omnis  homo  qui,  etc.  in 
hac,  Non  omyiis  homo  qui,  etc.  refertur  ne- 
gatio  ad  unam  compositionem  tantum,quod 
non  est  possibiIe,quia  ad  quamcuraque  cora- 
positionemreferlur  negatio,  erit  ha3c  falsa, 
Omnis  homo  qui,  etc.  quia  posilo  quod 
multi  homines  sint  albi,  et  aliqui  currant, 
et  aliqui  non,  hsBc  est  falsa,  Omnis  homo 
qui  est  albus  currit,  et  haec  similiter,  Non 
omnis  homo,  etc.  intelligendo  tamen  quod 
negalio  referturad  compositioneraraateria- 
lem  ;  similiter  posilo  quod  nullus  liorao 
sit  albus,  htec  est  falsa,  Omnis  homo  qui  esl 
albus  currit;  et  hsec  similiter,  .\on  omnis 
homo,  etc.  intelligcndo  compositionera  re- 
ferri  ad  compositionem  principalera,  eo 
quod  implicatur,  aliquem  honiinera  esse 
album.  Ad  nullam  ergo  corapositioneni 
unam  potest  negatio  referri  ;  si  autem  es- 
set  una,  bene  posset  ncgalio  referri  ad 
unam  corapositionem. 


/. 


I 


I 


Ad  primum  qufcsitum  dicitur,  quod  hic       4. 
est  plures,  llomo  albus  currit,  propter  auc-   ^?"  '"* 
toritates  Boetii  adductas,  quia  duae  compo-  adquws 
sitiones  sunt,  una  iraplicita,  alia  explicila, 
quia  homOj  et  album  se  habent  sicut  exi- 
gens,  el  exactum,    inter  quae  Cd,(W{  qui  est 
medium. 

Contra,  tunc  hic  essetplurcs,  Animal  ra- 
lionale  currit,  quia  inter  aniraal  quod  est 
exigens,  el  ralionale  quod  est  exactura,  ca- 
(\.\[qui  esl  mediura. 

Potest  dici,  quod  propositio  est  una,  un-   CodcIusi 
de  ex  horaine,  et  albo  llt  unum  extreraum,  ad\u(p$i 
respectu   coraposilionis,   non  taraen    sunt        '• 
sirapliciter  unura.  Adquod  sciendum,quod 
in  propositionibus,  unitas  est   proportiona- 
lis  unitati  in  rebus  :  in  rebus  autem    quae- 
dam    habent    unitatem  sirapliciter,    sicuL 
quoe  sunt  entia  sirapliciter  ;  qusedam  di- 
cuntur  unura  secundura  quid,  ut  quse  ex 
talibus  componuntur,  sicut  domus.  Siraili- 
ter  est  in  prop^sitionibus.   Unde  hsec  est 
simpliciter  una,  llomo  est  animal,  ubi  sim- 
plex  prsedicatum  enunciatur  de  siraplici 
subjecto  ;  haec  autera,  Ilomo  albus  currit, 
non  est  sirapliciter   una,  sicutprior  :  quia 
propositio  dicitur  una  ex  unitate  extremo- 
rum  ;  sed  currerenon  ita  affirmatur  de  uno 
secundumconceptum,  cum  dicitur,  llomo 
albus   currit,  sicut  cum  dicitur,  homo  esl 
animal,   est   tamen  propositio  una  ;  quia 
sibi    corapetunt   conditiones  propositionis 
unae,   quae    sunt  oppositio   contradictoria 
et   contraria,  et  dividi  per  affirmationem 
et  negalionem   et  syllogizationem,  et  se- 
cundum  sensum  istorum  paLet  quod  Aris- 
toteles   1.  hujus,  non  dividit  aliquara  in 
affirmationem,   et  negationem,  nisi  unam. 
Ad    primum    argumentum    dico,   quod 
Boetius  inLelligit,  quod  non  est  proposilio 
simpliciter  una,  nisi  ex  proedicato  et  sub- 
jecLo  fia,    unum,  quemadmodum  species 
una,  et  unum  ens. 

Alio  modo  tamen  potesLproposiLio  esse  una,       5 
liceLextreraum  non  situnum:naraunurafit  -^rgutnen- 

1 1  pro  par 

ex  acLu,  et  potentia  ;  et  albics  quodamraodo  lenegativa 
est  actus  hominis,licet  non  simpliciter  :  ta-    ^'"^*  ' 
men  dicitur  ut  actus  accidentalis,  propLer 


gU.ESTIO  X  577 

quod  px  lioinino  ct   albo  fil  qiKxlamTno^Io         Afl  alind,  qucnJ  quando  duo  a-^  i, 

ununi.  qnorutn  nlrumqueaccidil  ti^rlio,  V  n- 

Ad  aliud  p.ilfl  idcm.  tur  illi,  v«d  prirdiranlur  dc  illo.   luiic  iion 

Ad  UTlinm  dico,  qnod    h.Tc    csl    sua  dicilur  ox  illis  unum  :  sic  r  *   in  pro* 

conlradicloria,     A/irjuis    Uomo  athua   non  jHmU},  homo  cl  alhnm  non  A   Ifrlio, 

currit;  el  cum  dicilnr,  ulraqno  csl  falsa,  nl  snpra,  liccl  arri<ial  all)U  ni. 

posilo  qnod  nulhis   liomo  sil  albns,  dico         Ad  sccundum  qnn-silum  •.,     ..  .!im,qu«xi   Com<iutt« 

qxiod  nou  ;  qnii\hic,  //omoal/jus  non  ciirrit,  hivc,  Attttim   cil   muxirum,   «rsl  u'' >     'iim        2* 

non  ponil  lioniiiiom  cssc  album.  Cnni  dici-  qnia  n/bum  snbjicilur,  quwl  pr«r  .  il* 

tur  quod  (^w/cst  mediuin,  dico  quod  ad-  cst  unum,  sicut  cst  liajc,  Itomo  a'bu*  ett 

jcclivnm  confornialur  snbslanlivo  sno,  cl  musicux,  unnm  ciiim  subjiriiur,  ol  uiium 

sibi  uniliir  ,  ul  aclus    potciilia'  :  [)ol«'ntia  pni-dicalnr  :  nisi  cnim  unitas  tcrmint   iiuf- 

aulcm  rcspoclu  sui  aclus,  rationcm  habct  Jiccrct  ad  unilalcm  oxtrcmi,  proprisiliouna 

aclns  :  actualilas  aulcm  secundnin  qn(A  convcrtcrctnr  in  pn)p<isitionem />/»/r<*«,quia 

aclualilas,  ralioni'in  h.Mbct  ciijnscumque  :  hirc  cst  una,  Sor rates  est  albun,  quvc  con- 

simililcr  cum  dicimus  nl  csl  acliialis  in  po-  vcrlilnr  in  hanc,  .i/ffum  est  Socratr^. 
lentia.    Similitcr   cnm  dicilur,   /lomo  a/-         .\d  priinum  argumcnlum  dico,  quod  os-       7. 

6/<.s,  capicndo  Aom///^'/// .sccundiimquod  li.'i-  tcndit  cxtroinnm   prof>ositioni.s   non    f»*^  mJmtl  »r* 

bet  ralionom  polcnti;r'  rospoclii /^/'//?,  qutc  simpliciter  uimm,  Uimcn  csl  unum  pcr  ar-P*"""   ■* 

eidcm  poloiilia  iiala  csl  .'iclnari  pcr  al/jum,  cidons,  qnorl  sufficit  ad  unitatom  afMrma-       8. 

nndc  nlnolcluraclu.alil.is  polenliicadsuam  tionis,  «t  nc^^alionis,  et  ul  sufficil  ad  ratio- 

qiialilatcm,  ct  ad  suum  aclnm,  intorcipio  noin  sylloj^isticam. 

e;js,  vel  (7?</>.<f/,  quod  quidcin  c»/,s',   vel   qui         .\d   .sccnndum   cum  dicitur,  .</(>M»n   esl  Ad*. 

estf  non  sij^mifical  .-ili^iuid  cs.sc,  vcl   non  musicum,  compositio  implicata  in  subjcclo 

esse  :  scd  dcsii,'n.'il  ralionem  conrormilatis  cst  compositio  actus,  et  poliMilia*,  proplcr 

adjectivi  ad  substantivuiii,  lanquammodus  qnod  cx  sumptis   in  subje<*ti»  fU  unum  : 

inlclligoiidi,  vol  pricdic.indi,  proptcr  qnod  siinililor  cx  sumptis  in  pnclicato  filunum, 

dico,  (jnod  e//s,  vcl  (7?//>s/ sub  intcllcctum  scdcum  dicitnr  ;  //omocstalbusmu.^irMs.nl- 

iii  hoc, //omo  albus  currit,  ron  asscrit  albnm  buni.ct  musicumsunl  duo.quorumneuirum 

do  hoininc  e.ssc,  scd  inanet  adliiic  simplex  cst  in  potcntia  rcspt^ctualtcrius,sf«l  ulrum- 

inlellectus  sine  vcro,vcl  falso,et  ibi  manct ;  que  esl  actus,  ideo  per  modum  unius  non 

el  sic  patct  quod  liic, //0///O  ^/A».s-,nun  poiiit  possunt    pniHlicari    de        '     i.    sod   cum 

hominom  cssc  .ilbnm,  sicut  ct  liic.  animal  utrumquc  sumatur  ut  pt  um,  mx^csso 

rationiilc,  non  ponil  aniinal  c.s.sc  ration.ilc.  csl  utrumquc  pravlicari.i  n-.. ,-.(  pr  ■      'io 

Ad  .iliud,  quod  noii  osl  cadcm  ralio  (jna-  plurcs  ct  communitcr  illa.  in  q"  -  a 

ro  am/)u/fins  <'l   alfjum  sunl  diio.  (|noriim  accidcnlia  snbjiciunfop    v..?   f 
iilriimqnc  accidit  altcri,  <'l  ncutrum  eslac         Ad  (crlium  dico.(p,  ^ 

liis  respcclu  altcrius.  nec  potcnlia  :  proptcr  al/ius  rst  homo  musicus,  prop'or  r  ' 

(inod  /tomo  atbus,  cst  unnm  subjwlum  nvs-  dict.im.  (|uia  a!/>um  «to  h.ilirl  ad  h 

pcctu  pricdicati.  undc  cx  hominc,  ct  a/bo,  cl  sicul  actus  nd  p<»l  rl  mmir»m 

timlni/antt'  non  fil  nniiiii,  licct  cx  linminr,  litcr.idoo  cx  homino.ot  nllm  (U  .ilitid  unum 

ct  ulniqiio  divisim  liat  uniiin.  sod  lijcc  for-  cxtroinum.  ot  ox   h  ol  miutiro  fll 

ic  cslnn,itSuhstantia  sujicrftruita  allia  rur-  aliud  cxlnMtitim.  I«lc«»  p  !i» 

/•/7,  qnia  snbsl.inlia  suiKMMiciata  cst  |M>tcntin  alio,  oms  nulem 

respecln  alhi;  cl  idoo  cx  illis  fit  unum.  si  vum.ol  .sulK«lnnli\u::  I 

cul  cx /jo/;M/if  ctrt//>o.iiam  substanti:r  a<lvo-  oss«»,  vol  w 

ninnt  accidcntia  s«vundiim    onlinom,    ita  mati^Tr.  v«  i  ii«^  «ii\.«    ^m 

(piod  niiiiiii  .iccidcns  est  sicut  disptwiiio.  mitalem  quaiiubiiu    mlrr  .*  .j-- ... ...; 

Tom .   I . 


578 


SnPER  MI5.  II.  PERIIIEKMENIAS 


substantivum,  socunduin  quod  Ikcc  liabot 

rationoui  (lisponil)ilis,   ot  illud    rationom 

(lisponentis  :  undo  inagisost  modus  intolli- 

gondi,quam  vorbalis  copuli  significansali- 

quid  osso. 

Ad  argw     Ad  illud  in  contrarium  dico,quod  quam- 

"oppo!<itJm  vis  plura  pra^Iicantur,  quorum  utrumque 

qua-st.  9.  accidit  lertio,  el  alterum  aUeri  accidat,non 

esl  proposilio  plu?'es ;  sed  si  duo  pra^dican- 

lur,  quorum  unum  accidit  aUeri,per  quod- 

dam  tertiuni,  cui  insunt,  et  cujus  sunt  ac- 

tus,  tunc  est  propo3itio;?^«res,  quia  si  duo 

accidentia  sibi  invicem  prjBdicantur,  quia 

sunt  actus  ojusdem  tortii,  ox  liis  non  fiet 

unum  ,    sicut    cx  actu    et  potentia  ,    ex 

aliis  autem    lieri    potcst    Per  lioc  patet, 

quod  ratio  procedit  ab  insufficienti,  quia 

amiltit  aliquam  particulam  positam. 

9  Ad  quartum  qmiesitum  dicitur  ,  quod 

a^"'quafsL  li^c  ost  uua,  Ilonio  qui  est  albus  ci«'n7,quia 

vrcvsentem  gg^  syIIogiaabilis,el  conlradictoriam  liabel, 

el  consimilia,  licet  secundum  idem  non  po- 

lest  contradictio  salvari  competonler  in  ta- 

libus ;  quia  particularis  negativa  de  eodem 

proedicato  deberet  contradicere  universali 

affirmativse.   Unde  si  licec  sit  una,  Omnis 

homo  qui  esl  albus  currit,  sequitur  lianc 

suam  contradicloriam,  Aliquis  homo  qui  est 

albus  uon  currit,  esse  unam,  unde  erit,  IIo- 

mo  qui  est  albus,  subjecLum  idem  particu- 

larilor  sumptum,  quod  sumebatur  univer- 

saliler  in  universali. 

Ideo  dici  potest,  quod  liocc,  Homo  qui  esl 
albus  curril,  est  plures  simpliciter,  quia 
duo  actus  per  duas  compositiones  formales 
attribuuntur  homini,nam  albumattribuitur 
liomini  per  lioc  verbum  csl  importans  for- 
malem  compoutionem,  ita  enim  formaliler 
attribuitur  album  homini,  Ucet  per  qui  re- 
feratur  :  sicut  si  diccretur,  Ilomo  est  albus, 
quia  formalis  attribulio  speciem  accipit  a 
propositione  verbali ;  sed  hoc,  qui  est,  ho- 
mini  relatum,  denolat  album  attribui,  cui 
et  currere  atlribuitur  :  nec  attribuilur  a<r- 
rere  homini,  qui  est  albus,  ita  uthoc  toLum 
accipiatur  ut  unum  subjectum  :  numquani 
enim  rospectu  tertii  accipitur  ut  unum  sub- 
jectum,   quod   de  alio  significat  esse,  vel 


10. 


non  csse  formaliter  :  hoc  auLem  quod  est, 
qui  est  albus,  licet  ratione  relaUonis  impor- 
tatoc  per  ly,  qui,  susponditur  animus  au- 
dientis,  ut  Imno  interim  ad  aVmm  refera- 
lur,  tamen  aliquid  de  aliquo  significatur 
esse,  alioquin  nuUo  homine  exislente  albo, 
non  esset  hsec  falsa,  Aliquis  homo,  qui  est 
albus,  non  currit;  sicut  si  dicam,  quod  tu 
curris,  verum,  vel  falsum  significatur,  si 
Lamen  intelligatur  quod  quiest  inlelUgaLur 
ut  modus  quidam  intelligendi  inter  adjec- 
tivum,  ot  subsLantivum,  tunc  est  proposi- 
tio  una,  sicut  hic,  Ilomo  albus  currit,  et  est 
ejus  conLradicloria,  Ilomo  qui  est  albus  non 
currit. 

Ad  primum  cum  diciLur,  quod  qui  habet  11. 
naLuram  arcLali  subinLellecLi,  dicendo  cipaie.  ' 
quod  hic  Ilomo  qui  est  albus  currit,  coarc- 
tatur  homo  per  sequens,  quia  denolatur 
quod  idem  homo  subjiciaLur  cursui,  et  al- 
bedini,  ideo  sic  coarctatur  homo,  quod  non 
sLaL  universaliLerproquolibet  ejus  :  tamen 
ex  hoc  non  sequitur,  quod  totum  sit  unum 
subjectum,  Homo  qui  est  albus  currit,  quia 
tria  denoLanLur  inesse  eidem  homini,  eL  hic 
tria  concomiLanLur  se  in  homine,  ideo 
coarctaLur  homo  non  ita,  ut  fiat  subjecLura 
respecLu  prcedicaLi  ex  ipsis. 

Ad  secundum  dico,  quod  absolute,  et  Ad  2. 
primo  non  aLLribuitur  toLum  prcedicatum 
liuic, //omo  qui  est  albus,  sed  homini  per  se, 
tamen  in  habiLudine  ad  hoc,  qui  est  albus, 
quia  homo  quodammodo  accipiLur  coarcta- 
tus,  ut  ei  inesL  album,  et  cursus. 

Ad  terLium  dico,  quod  hoc  quod  esL,  qui  Ad  3. 
esl  albus,  per  se  non  esL  pars  medii  syllo- 
gisUci,  nec  debenL  Lres  determinationes  ad- 
di  ad  subjecLa,  sicut  nec  alise  determina- 
tiones,  sicut  si  syllogizatur,  Omnfs  honio,et 
duo  homines  sunt  tres,  iste  est  homo ;  ergo 
is'e  et  cluo  homines  sunt  tres  ;  sic  debet  syl- 
logizari  in  proposiLo,  Omnis  homo,  qui  est 
albiis  currit,  iste  est  homo  ;  ergo  iste,  qui 
esl  albus,currit. 

Vol  polosL  dici,  quod  hic,  Onviis  homo 
qui  est  albus  currit,  simpliciternon  estsyl- 
logizabilis,  quia  simpliciter  est  plures ;  et 
cum  diciLur  quod  homo  qui  est  albus,  est 


QU.E.STIO  X  570 

urmm  di.striljuihile,  ncgrindum  csl.  Ouarta         A«l  quiiilum  'liro,  qmxl  sunlqualuor  ex 

ralio  o.slcndil  haiic  csso  unam,  homo  albus  Ircina,  homo,  cl  rurrerc,  hoino  rclatat  ci 

currit,  .scd  do  honiiiic  qui  csl  albus  curril,  alhuin  sibi  denolalum  incssc,  idi-o  cst  pro- 

non   esl   simile,  quia  qtiod  addilur  non  csl  posilio  plurc?*. 
unum   cxtremuin,   (juia  .significal  verum, 
vel  falsum  in  pioposiliono  una. 


gU^EbTlONLM    Imm:  |(  »KIS    Slin-JU.S,  rn.  JOAKIHS  DUiTS  SCCTI ,  SIITIt    2.    UH. 

rLiailEKMK.MAS    AKI.sroTKLIs  ||MS 


^ 


I 


I 


F.  JOANNrS 


DUNS    SGOTI 

DOCTORIS     SUBTILIS 
IN  DIOS  LlimUS  Pi:UJlli:ilMLMAS,  (Jli:i!IS  MXLNDl, 

QLOI)  ArM:LLV>T,  Ol.LSTIONLS  (KiTO 


K.  \\  r.  MC.i:  WADhlNdl  llinEUNI  r.ENSCRA 

//./'  fjK.vslionrs  octo,  uusquani  hn-  lenua  imprcasop,  reperta'  sunt  in  tribus  colicibuM  vehU' 
tis  .}fSS.  Primus  fuibetur  in  liihliothecd  Vaticana,  plutuj  2<».  num.  S70.  Secundus  ih  Bi- 
bliothrra  .Monasterii  S.  Marix  de  Populo,  in  Urbe  celetjerrimi.  Tertius  in  .{niciana  Cot- 
legii  Ordinis  S.  liencdicli.  1'rimus  et  secundus  ita  pr;r/!t/unt,  Oiursliones  Joanni.H  Scoli  su- 
per  libriim  i)rinnim  de  I*eri!iormenii.><,  socundum  ali;im  repjrUilionom.  Tertius  c<ktexilti 
habet,  ad  flnfmCommentariorum  primi  libri,  quos  pr:e  manibus  ej-rusns  habemus,  Expli- 
ciunt  qu:rsliones  primi  ( )poris  primi  libri  I'eriliormenias  Arislolelis.  De'  'jun'jit  trae- 

tatum,ctin  /Ineila  subsrribil,  Kxplicil  libor  primus  Perihermenias  .Vn^  U 

Operis  Docluris  Sublilis.  Sanr  s(i/lus,  rt  melhodus  rrtiquis  hujus  Ojteng  ijuuinjnious  co- 
fuerrnt.  Videtur  Dortor  rxjdeto  primo  ojtere,  maturius,  et  dum  per  otium  ticuit,  oUala 
occasione  opus  j)onderosius  esjicndendi  fias  quwstiones  adjunxisse. 


PIKKK.MMM  .U  CroUIS 

Sicul  (lifil  Philosophus;!.  (lo.Vnima.  le.\l  coin. -.'l.  iluplrx  ■  H.una 

qmo  dirilur  indivisibilium  inlollip'nlia.stvundum  iiuam  duuur  i;.  ^mtrmS» 

ceplus  siinplicos  :  alia  osl  ojx-ralio  inUdleclus,  sivunttum  quam  coiuj-iiui,  ti  uuiu.i;  ci  •^••''•'ft" 
dicilur  (Nimposilio.  vel  divisio  .  Isli^i  duabus  o|H.'ralionibM-  ..i  ;.i..,.  i..,.i; .     ....,,.   ,.  .     i; . 

currore  ab  uno  in  aliud  ;  ul  a  nolis  ad  ignola.  I)o  illi-*  a  

inlolhu-lus  osl  libi-r  Pnudicamonlorum  ;  quia  dolermi:  ill.i   . 

nanlis  de  anima  ;  quia  cujus  esl  delorminaro  de  subslanlia.  .^  . 

operalione  :  esl  enim  univer.s.diler  Iil)or  PnidicamiMiUinim  d»»  - 

vol  de  concoplibus,  quos  formal.  vel  qua»  sunl  iiib 

lia,  el  ordinabilia  in  tieneiv  por  se,   de  illis  osl.qi; 

Do  sccunda  isl  IilM»r  Porihormonias,  el  non  de  o{NTalioiio   i:  »..     « 

componens,  vel  dividons.  formal  enunlt  ui  in  hoc  iibru  ii  »r,  et  inv 

esl  enunlialio  ipso  aclusinlelleclus.  sihI  iu.i  ur  ab  lu.  Ik' 

cadunl  sub  lorlia  op<»rali(mo  inhdlwlu.H,  sunl  i  in  qu.i  «l.i^vUir 

esl  proco(londum  a  nolo  ad 

Liber  islo.  qui  dicitur  Pitiu'  ruii  iiui<'. 'i,'  uu. 


i 


taWo,  socundum  Hoelium  in  Prua'ju.    super  pn...  .|-..i...  ...y..',  ■ -.  .^...  >j'i><  n«u<.<  ^r    «# 


582 


OPEIIIS  SEClJiNDI  PERIIIERMENIAS 


aliquid  significans  csse,  vclnon  esse,  si  tamen  in  definilione  inlerprelationis  ponatur  vox 
arliculala  aliquid  por  sc  sig'nificans;sic  est  interpretalio  quid  commune  voci  complex;e,etin- 
complcxycised  quia  intcrprelans  vult  aliquid  exponere,ct  niliil  exponi  potest  pcrsimpliccm 
diclioncm;  igitur  nomina  ct  verba  sunt  magis  partes  intcrpretationis,  quam  interpreta- 
tioncs.  Et  dictioncs  syncategorcmatica^,non  liabent  rationem  interprelationis,quia  non  «unt 
dictiones  pcr  se  significantes.  Est  cnim  liber  iste  qui  dicitur  Perihermcnias ^  de  inlerpre- 
tatione,  ut  exponat  aliquid  esse,  vel  non  esse,  hoc  est,  de  simplici  enuntiatione,  non  enim 
exponunt  alia3  orationes,  esse,  vel  non  esse.  Quia  ergo  illa,  quoe  cadunt  sub  prima  ope- 
ratione  inlelleclus,  sunt  partes  illorum,  quye  fiunt  a  secunda  opcratione  intellec- 
tus,  ideo  ad  hunc  librum  ordinatur  per  se  liber  Prsedicamentorum :  illa  enim, 
qua3  cadunt  sub  secunda  operatione  intellectus,  sunt  partes  illorum,  quae  cadunt 
sub  terlia  ;  ideo  liber  iste  ordinatur  ad  alios  libros  novse  Logicae,  sed  principaliter  ad  li- 
bros  Priorum,  et  mediate  ad  alios,  quia  Syllogismus  est  ex  propositionibus.  Ex  dictis  pa- 
tel,  quod  est  subjectum,  et  quem  ordinem  tenet  inter  libros  logicales ;  et  propter  quam 
necessitatem;  ut  propter  necessitatem  habendi  arlem  de  Syllogismo. 


I 


Sunt  crgo  ea  quce  sunt  in  voce,  eariim  qux  sunl 
in  anima  passionum  notce,  et  ea  qum  scrihun- 
tur,  eorum  quce  sunt  in  voce.  lib.  i.  cap.  1. 

QU.^STIO   I 
An  nomen  significel  rem,  an  passionem 

Arist.  hic,  cap.  1.  et  lib.  Je  sensu  et  sensib.  cap.  1 
<?M.  Metaph.  cap.l.  D.  Thom.  1.  p.  q.  13.  art. 
!•  et  q.  S.depotentia,  art.  1.  in  corpore,el  hic  lect. 
2.  Averroes  in  Proo-mio  hujus.  Boetius  ibid.  in 
edit.  i2.Albeit.Magn.  Iract.  2.c.  1.  Alb.  Parvus 
q.  unic.  Proann.  Occam  in  Proa^mio  hujus.  An- 
ton.  Andr.  c.  1.  hujus.  Joan.  a  Magist.  q.  i. 
dub.  \.  Gabr.  m  \.  di&t.  22.  q.  unic.  art.3.  Fland. 
4.  Met.  q,  7.  ai-t.  1.  Bruxellis  q.  l.hufuf,  arlic.l. 
Commhr.  /tic  cap.  \.  q.  3.  artic.l.  2.3-  et  4. 
Ravlns  ibid .  q.  unic.  Doctcr  q.  2.  primi  operis, 
et  in  1.  di^t.  27.  q.  3. 

^,  Videtur  quod  passionem :  quia  Aristote- 

Argumen-  les  cap.  1.  dicit,  quod  voces  sunt  notse  ea- 

ia    princi-  ^ 

palia.        rum  passionum,  quse  sunt  in  anima,  etc. 

Ilem  dicit,  quod  sint  similitudines  rerum, 
quarum  voces  nota^  sunt  esedem  omnibus, 
sicut  et  res. 

Item  Boetius  in  cap.  1.  dicit,  quod  oralio- 
nes  in  voce,  sunt  nolas  orationum, 
quai  sunt  in  mente  ;  et  sunt  verba 
ejus,  quod  oralio  in  voce  est  signum  oratio- 
nis,  quse  tacita  oratione  conficitur. 

Itcm  Boetius  ibidem  dicitpost  multa  nar- 
rata,  quod  Aristoteles  non  putat  nomina, 
el  vcrba  significarc  ipsasres,  sed  ipsas  pas- 


siones.  Patet  igitur  per  Aristotelem,  et  Boe- 
tium  quod  voces  sunt  signa  passionum,  et 
non  rerum  immediate. 

Item  dicit  Priscianus  lib.  2.  Grammat. 
quod  pars  orationis  significat  mentis  con- 
ceptum ;  sed  res  non  est  mentis  conceptus  : 
igitur,  etc. 

Ad  oppositum  est  Aristoteles  4.  Metaphy-        ^. 
sicse  text.  10.  dicens,  quod  nomen  signifi-  ^/gumen- 
cat  rem,  quam  exprimit  definitio;  sed   illa  positum. 
ratio  est  rerum  ;  ergo,  etc. 

Item,  illud  significatur  per  nomen,  de 
quo  intendit  enuntians  aliquid  significare  ; 
sed  cum  dicit  quis,  homo  currit,  inlendit 
primo  enuntiare  currere,  non  de  inten- 
tione,  sed  de  re. 

Item,  significare  sequitur  intelligere ; 
quod  ergo  primo  intelligitur  primo  signi- 
ficatur :  sed  primo  intelligimus  rem,  non 
passionem,  igitur  nomen  rem  primo  signi- 
ficat. 

Dicilur  propter  has  rationes,   quod  no-        3, 
men  significal  passionem  rei,  et  rem  :   sed  ^^^"^'g^^^i 
rem  significat    posterius,   passionem  per  tiorum. 
prius.  Illud  non  valet,  namintellectuscom-  tur. 
ponit  nomina  ad  invicem  pro  primis  signi- 
ficatis  ;  si  igitur  nomina  primo   significant 
passiones  in  anima,  sequiiur  quod  signifi- 
catio  cujuslibet  realis  orationis    est  falsa; 
nam  sic  dicendo,  Ilomo  est  animal,  idem 
est  dicere,  quod  Hoec  passio  est  illa. 

Item,  sicul  ista^  passiones  exlensse  in 


I 


A 


Oi;;£STio  I 


.VCJ 


I 

I 


4. 

Opmin 

Uocturis. 


aere  sunl  iinmcdialoor^^tina  vjsus,  sic  spe-     iiilellcclus  riuii  iiiU^Iligit  primo 
cios  iii  iiilcllcctu  :  sod  illai  noii  sonliuntur,      s<h1  (p^otl  quid  «r/,  sino  ro 
quia  lunc  osscnl  priimim  olijoclum  visus, 
quod  ost  falsum  ;  sod  sunl  modlum  qho. 

Ilein,  qu.-L*  poslorius  signidcanlur,  non 
significanlur  nisi  habeant  allrilniliononi  ad 
primuin  significalum  :  si  igilur  homo  non 
sigiiiticarol  roin,  nisi  inquanlum  Iialjol  al- 
IrihulioiiOTn  ad  spocios.non  os^;ot  Iircc  voi*o, 

Lapis  non  eat  in  anitna  ;  quia  quod  primo     qui  inlelligitur  :  Ari^...^.' 

signincalur  por  ho<;  iiomfri //-//^/s,  haljol  osso     ponil. 

in  anima,  Ad  omnc;  auclo; 

Ilom,  si  nomon  significarcl  primo  p.issio-     tolosolIV)olius  inlolloxorunl  ; 
nom,  haL'c  essol  vera,  Son-alcs  esl,  licel  non     non  simililudinein,  quac  esl  in  aniiua.  sed 
sil  oxlra  animaiu  ;  quia  non  rcfiuiritur  essc     rom  proul  concipilur  ab  anima,  el  •  1 


rialibus,  rum  nonexislit,  - 

sifleraro  sine  islis;  el 

ponilur  ei  iiomen.  Uiidi* 

p:  id  07»l,  rtiu  ul  co 

pilur  :  ruio  laiiKU  lib.  dc  r 

raliono,  posuil 

exislil;  quia  di\ii  k 


ir,  im- 


ul 


rci  oxlra  ;inim;im,quanlum  ;i'I  illud  qu(xl 
priino  sigiiificatur  por  nomon. 

Dicondum  sicul  dicil  .Vristololos  hic  cap. 
1.  quod  nomon  primo  signilical  passionos 
anim:T;,  id  csl,  concoplionos  inlollcctus.  Ad 
cujus  evidcntiam  sciondum,  quod  tria  .so 
haljcnl  sociindum  ordinom,  primum  o-jI 
spccies  inlolligibilis,  .secundum  qu;im  csl 
in  aclu,  sicul  aclusprimus  in  su;i  propria 
nalura  :  n;im  sicul  (lomiucnlalDr  ail  3.   do 


in  cujus  noliliam  i>erducilur  int<  ■    per 

specios. 

Ad  aliud  dico,  quol  primoonunlialurdo 
ro  sonsibili,  ul  illa  ro  lcalur, ' 

accipiendo  nomon  absoiuk- ;  vcrificaiur 
mon  primo  porsiii     '      i. 

.\d  qu.Tflam  ai  ~im  coiiuj   i.i- 

lionom  quamdam  .r..)  «.,..i  <;. 

mililudiuem  convt ....  o  V  .. .  .^  ^...  ..  ..  :, 

vol  socunduiu  esse  quod  habel  in  aniina  ; 
vol  secundum  quod    esl  ducUvurn   in  ro- 


AJ    .-■ 


Anima,  lcxt.  cap.  3.  Si'-  sc  hahet  inleUeclus 

aU  specics  inteUigibiles,  sicul  omnis  mate-  gnilionom  rei  :si  priinomodocu. 

ria  prima  adformas  individualcs,  r^uas  re-  sjc  nomen  significal  similitudinom  r*»! 

c<>/7.  Secundumcsl,quodralioroi,oslquoil  rom  non  solum  ip.sam  univoro  <\ 

quid  cral  csso  rci  <iuod  objicilur  virluli  in-  sed  requivoce.  Si  aulom  < 

lollocliva*,  iiKiuanlum  ost  aclus,  qui    r.».l  ducil  in  cognilionom  roi.tuncnon  p. 

spofiosinlolligibilis,  sooundum  qucm  ac-  gnilicalur,   sicul  non   ii.  ur  pr. 

lum  fcrlur  virlus  cogno.sconsinipsumviwxi  sed  esl  quo  priiiio  . 

quid  cst  csse  rei.  'rerlium  osl  n's  p;irlicula-  lur. 
rilor  exislcus,  sub  conditionibus   indivi- 
du.intibus. 
1'rimum  non  signilicalur  primo  p«'r  vo- 


*»! 


.1 


Hetoiutio  ^^.^,|jj  .  jjjjiy  ^^j^^jj^   ^,^^;^  ^.gf^   primo    inlelli- 


Ad  •il)u<l  i^^uiii  (l;o;lur, 
essel  fal        ■  ' 

o^.    ... 

s. 


guwt  toni 


ilii  f 


ol 

ir 


gitur,  quam    spocios  roi   inl'  " 
quod  primo  intrlligilur  prnn 
AssumplMin  palrl,  quia  ini' 
inlolligibilos  non  intolligil.  nisi  per  refle- 
xioncm,  sicul  suum  aclum. 

'rorlium  vcro,  scilicol,  rcs  •  os  in- 

dividualitor  por  suam  ralionom  piopri.un, 
non  iKi.s.suut  primo  .signili»"arc,  quia  inlcl- 
lcclus  esl  in  actu  primo  por  suum  objcc- 
lum  pruprium,  quod  c.^t  ijuod  quid  est  rci  : 


n'>V'  I  v: 


illu 

AUal 
finnalur  cnc 
i;  lur  m' 


I  af  • 


k^ 


584                                      OPEUIS  SECUNDI  rERIIIERMENIAS 

vendiquwi-  lunL  iii  inlclleclu,  dicenduiii  quod  nonien  sunl, ;  sed  uL  signa  sunL  aliorum  :  sicuL  liL-  LiuerfrsUf' 

cTprobu-  medianlo  specio  in  aninia,  quam  prinio  si-  lera3 significanL  voces  inquanLum  sunl  signa  Zs^Tt^vo- 

hiiiorapud  .rjjjji^.;,!   sinnificaL  posLorius  reni.  specierum;  eLsiniiliLervocessignificanLspe-  ces species, 

Ad  primumargumonLum  dico,  quod  quia  cies,  inquanLum  sunL  signa  rerum  :  eL  ideo  tum  voces, 

, .     .      .    .  1         •       •  ,       ,                 r.           •           •               •                          ^t  species 

similiLudo  rei  csl  naLuralis  ipsi,  ideosigni-  absoluLa  confirmaLio,  vel  negaLio,  non  eal  sunt  signa 

lical  rem,  ex  consoqucMili  nomcn  significaL  anLequam  denominalur  ad  rem,  quia  anLe  '■<^''"'"- 

speciem  ;  Iioc  enim  vidcLur  aucLoriLasmerc  illud,  quodlibcL  de  quolibel  cnunLiaLur  uL 

sonarc  :  prima  est,  voces  sunL  noLa3  passio-  solum  signum  de  signo.  Signum  auLem  in- 

luim;  simililudinum  in  anima,  cL  id  signi-  quanLum  signum,  nec  verum,  nec  falsum 

licaL  vox  quod  proferens  voce  prolaLa  cons-  diciLur,  nisi  in  comparaLione  ad  significa- 

liLuil  in  audienle  :  sed  in  cap.de  Verbo,  di-  tum. 

ciLur,  quod  qui  proferL  verbum,  consLiLuiL  Ad  primum  argumenLum  dico,  quod  ora-       10. 

in  audienLe  inLellecLum,  unde  audiens  qui-  lio  nec  vera,  nec  falsa  diciLur,  quanLum  ad  mentapri- 

esciL.  EL  anle  cap.  de  Nomine;  iVomma  SMwi  primum  significaLura  ;   quia  sic  dicendo,  J?^'^ ^P*~ 

similia  intelleclui ;  qiiia  quandoque  est  vox  Homo  esl  animal,  quanLum  ad  primum  si- 

sine  vei'ilale  el  falsilale,  quandoque  cum  al-  gnificaLum,  non  significal  primo  hominem 

tero  horum,quia  scilicet  sic  est  apud  inlel-  in  re  esse  animal  :  sed  est  primum  signum 

Quomodo  lcclum,  el  quorum  litterse  priniorum  pri-  liujus,  quod  est  hominem  esse  animal  in 

^?"**'°  ^'l^  mo  notx  sunt,  ea^dem  omnibus  passiones  re,  ut  ipsius  intellecLus.  Ulud  auLem  quod 

'■^'-            animse  sunt.  primo  significaLur,   esL    alLerius  signum, 

Sed  sciendum,  quod  cmn  jmssio  sil  simi-  ideo  vox  non  primo  significaL  speciem  ho- 

liLudo  rei,  poLesLdupliciLerconsiderari,  vel  minis  esse  speciem  animalis   :  sicuL  paLeL 

inquanLum  esL  sigimm  rei  in  menLe ;   vel  de  scripLo,  quod   non  esL  signum  hujus, 

inquanLum  consisliL  in  menLe,   sicuL  acci-  quod  esL  hanc  vocem  esse  hanc  vocem,  sed 

dens  quoddam  in  subjecLo  :  sicut  haec  sLa-  lantum  signum  hujusraodi  significat.  Unde 

Lua  poLest  dupliciter  considerari,   vel  in-  sicut  haec  scriptura  non  falsa  dicitur,   liceL 

quanLum  esl  hoc,  quod  ei  accidiL  figura  ;  hsec  vox  non  siL  isla  ;   sic  nec  isLa,  Ilomo 

vel  inquanLum  esL  similiLudo  Ilerculis.   Si  est  animal,  est  falsa ;  licet  hsec  species  non 

confideratur  primo  modo,  sic  species  signi-  sit  isLa. 

ficalur  per  nomen.  Si  secundo  modo,  non  Ad  aliud  cumarguiLurdeanalogia,  dico,       \\, 

nisi  aequivoce  :  si  considerelur  primo  modo,  quod  nomen  analogum  significaL  uLrumque  '^naloaum 

sic  nomen  significans  speciem  esL  signum  analogorum ;  eL  in  raLione  significandi  non  significat 

.     utrumque 

rei,  sicuL  litterae  scripLse  sunL  signum  m  esL  prius,  et  posLerius,  quia  uLrumque  si-  anaiogo- 

mLellecLu.  SicuL  enim  liLLera  significaL  vo-  gnificaL  ex  imposiLione;   sed   prioriLas  Ql  quomodo. 

cem  primo  modo,  quia  vox  esLsignumspe-  posLerioriLas  insunl  raLionibus  significaLis ; 

cici,  nam  liLLera  significaL  speciem  ;  sic  vox  hoec  auLem  priorilas  eL  posterioritas  est  in 

prirao  modo  esL  signura  speciei,  el  mediaLe  acLu  significandi,  non  enim  significaL  no- 

esLsignum  rei.  men  rem  extra  animam,  nisi  quia  passio, 

Sed  pro   raLionibus  intelligendum  esL,  quoe  significatur  per  vocem,   est  signum 

quod  sicut  ordinans  dictionem  ad  invicem  rei  extra  aniraam  :  unde  LanLura  unura  si- 

scripLas,  sicut  illas, //omo  esi  «;ima^,  non  gnificatur  per  se,aliudsignificatur,  inquan- 

dicit  hanc  vocem  Aomo  esse  vocem  anima-  Lura  esL  signura  illius,  quod  prirao  eignifi- 

lis;  sic  nec  ordinans  hanc  vocera,Aomo  cuni  caLur.  Sic  auLeranon  esL  inconveniens,  vo- 

hac  dicLione  animal,  diciL  speciem  signifi-  cem  significare  duo,  sicut  nec  scriptura  ;                 " 

caLivara  per  unam,  esse  speciem  significati*  sed  propLer  hoc  non  erit  aequivocatio,  nisi 

vam  per  aliara.  Gujus  raLio  esL,  quia  non  possiL  accipi  pro  uLroque   tanquara  per  se                X 

ordinanLur  hoec  ad  invicem,  ordinando,   et  significato.                                                                    y 

efnrmando  unum  de  alio,  inquantum  res  Ad  uUimum  dico,  ad  veriLatera  oralionis 


9, 


12. 


or.^STio  II 


5SS 


>!'/ vmta- roqiiiritur  osse  rei  oxlra  aiiiTnain,  quia  ros      pnpdicali  e(  «ubJLrli  iion  ca«iuiil  blc  iii 

tnm  ordtio- 


nm    requi- 


ipsa  ost  monsura   inlolloctus.   Iniolloclus  unioiic  farta  per  ai/.  Vfl  polcsi  dici,  qaod 

re'"'  7-a  ^"''"  """  dirilur  verus,  nisi  proplor  sic  comfKMilio  iionHignitiralur.  ii^eHlicJ.qurfil 

aniniam.  osso  iii  ro  ;  si  signincaret  oralio  lioc  quo<l  tenetur  a  parte  sigiii  :  unde  lioc  non  ■ 

ost  in  iiitoiloctu,  ut  passionoin   unain  osso  ponitur  cuin  illo,  sed  pr  •  im  co!. 


13. 


IinpoiitiO 
vocis  ett 
ad  jjlaci- 
tum. 


ii. 


aliani,  procodorot  ratio  :  sic  auteiii  non  .si- 
gnitical,  quia  cst  e.sse  rei,  .sedsif^niticat  ini- 
medialo  signuni  liujiisinodi,  quod  est,  lioc 
e.s.se  hoc ;  ideo  ad  vorilatcm,  vol  falsitiitom 
scrmonis,  oporlot  sic  essc,  vol  non  csso  in 
re. 

Ad  quoddam  argumenluni,  Imjjis  non  esl 
anima;  dico  qiiod  lincc  est  vora,  licet  liioc 
vo.\  lapia  sit  signum  simililudinis  lapidis 
in  anima  ;  quia  cum  dico,  hipis  non  est  in 
anima,  iion  signitico  aliquid  esso  primo, 
sed  primo  significo  inlolloclum,  qui  ost  si- 
gnum  naluralo  liujus,  Lapis  non  cst  in  ani- 
via.  Ideo  licot  Iiiec  oralio,  htpis  nnn  esl  in 
anima,  sil  extra  aniinam,  et  vox  signi- 
ficet  priiiio  inlelloctum  signum  liujus  esso, 
non  proplcr  lioc  hivc  est  falsa  ;  quia  non 
nego  o.sse  ah  aliqiio,  quod  esl  in  anima; 
de  spocioonimiionaniriiioes.se,  iioc  non 
esse, 

Ad  aliiid,  nomrn  sitjni/irat  f/uo'l  primo 
intelliyilur,  dico  quod  vocos  liuntnotai  per 
iinpositionom;  iinpositio  vocis  cum  sit  ad 
placituin,  potost  o.sse  ip.si  similitudini  oxis- 
lcnti  inanima,  socundum  ({iiod  similitudo 
estsifjMium  roi,  sicut  polost  iiuponi  ni,  iit 
inlolligiliir  :  el  sic  ratio  concludil,  «[uod 
nomen  potest  sii^^nilicaro  rein,  ut  intellijjn- 
tur. 

Noulra  via  csl  multum  iiccessaria  ;   setl 


iiitur  cum  subjerlo,  quia  coni[)- 
int<>iitionaIe;  et  sic  pncdicaluin,  vi  jiul 
tum  >iintduo;  non  tamen  oporlcl  ila  «w 
in  fuiiilamcnlo  istorum  intentionum.  ] 


Qunniam  timiliter  in  quotibet  eit  et  quod  est, 
et  quoit  non  ent,  ete.  Batio  autem  ejiu  eat ; 
alin  tamm  xnnt  Mernnttuin  aeipta  :  quoniam 
cHin  est,  iW  fuil,  «•«•/  eril.  neque  verum,  nt- 
que  falaum  rat,  nomen  vero  aemper,  ut,  Ca- 
tonia  eat,  vel  non  eat  :  nontlum  enim  aliqui* 
neque  verum  dicit^  neque  falaum.  lib.  I. 
cap.  ± 

OU.tSTIo  II 

Ulrum  nom"n  univove  siyni/lcft  rem,  rt 
existenle,  el  non  existente 


Occaiit  i;j  proifmio  primi  tibri  Periherm.  Foawc. 
lih.  8.  Initit.  cap.  2S.  l^UtrqumtS.  #/3.  primn 
operit. 


Quod   iion  videtur;  quia  res  secundum 
propriam  ralionom  ejus  ,  significalur  pi»r  ^ 
nomon,  licet  iion  sipiiticolur  primo;   quia  t* 
passio  intelleclus  esl  siiniuiu  rei  Hub  pro* 
pria  r.itione ;  variala  i^rilur  n^  .«sorunduin 
propriam  rationem,  variatur  el  .nig! 
noininis. 

Itoin.  .\vorroes  in  lib.  de  > 


.sccunda  vidotur  maj;is  con.S4.)na  dictis  .\ri.s 
lotclis,  ol  Hootii  :  sod  dicen>  quod    n\s  ab-     bis  c.  'A.  dicil  (iui>'l  in  tninsn: 
soluto  signiticatur,    est   omnino  inconve-     stantiali.n^  am  "  ' 
nioiis. 
Ih-est  in       \  llom,  circa  composilionom,  ot  divisio- 
coii.    aii-  ,,,.,„  noiji.quod  non  semiKM'  nxiuiritur  com- 

cano.  '  '  ' 

positio  rodis  oxlreinorum  :  .so«l  lantum  ra- 

tionis ;  quia  intelhvtus  polosi  uti   uno  et     parlib.  aniinal.  c.  1.  q 
I  eodcm,  ul  duobus,  cl  sic  idem  sibi  coinpo-      non  lial)el  podo*.  n«' 

p  ncro. 

(lonlra,  tunc  compasilioni  vono  in  inlel- 

lcctu  non  correspoiulot  compositio  in  re,  el 

compositio  osl  diver.soruin   :   raliu  aulrm 


tia  or- 

■  ,t. 


igitur  non  mani  iui  ii'  in  u<>tii'  u  rv; 
do  n's  est,  el  qi! '"''••'"  ■-'  ■•••  •■ 
ruplionom  iu'" 
quo  prius.  > 


^i.  non 


\i* 


co  :  sicul  inantu  al>^ 
ni.si  wquivuco. 

Ilein  illi  quud  e»l.  cl  iiU  quod  noQ  «■!« 
nilul  osi  communo  u  :i;  idto  niio 


586 


OrERIS  SECIJNDI  PEUIIIERMENIAS 


iioiuiiiis  non  osl.  cadoni  in  enlibus,  el  non 
enlibus. 
i».  Acl  opposiluni,  ralio  rei  apud  aniniam 

;^/27^p-"esloadoni,  re  cxislenlo,  el  non  cxislcnte; 
pvsiium  per  hoc  autem  est  signiiicatuni  vocis  idem, 
quod  ratio  rei  esteademapudanimam,  nia- 
nifcstum  est  in  accidentibus,  quae  mullo- 
lies  yenerantur,  et  corrumpuntur.  Si  enim 
dicitur,  Animal  curril,  licct  non  sit  aliquis 
cursus  :  idem  est  tamen  intellectus  per  no- 
mcn,  quod  cursu  existente  esset,  aliternon 
contingcret  de  non  exislentibus  fieri  de- 
monstralionem  ;  quia  sic  dicendo,  Socrales 
esl;  si  per  Socratem  nonintelligitureadem 
res,  qua3  intelligilur  ipso  existente,  tunc 
continuo  mutarentur  propositiones  ad  mu- 
tationem  rei,  quod  falsum  est.  Si  autem  si- 
gnificat  morluum  liominem  ;  tunc  brec  erit 
vera,  quia  significat  illum  liominem  esse 
mortuum.  Si  autcm  oratio  niliil  significa- 
ret,  nisi  quod  esl,  non  esset  aliquaproposi- 
tio  falsa,  ubi  enuntiaretur  hoc  verbum  esl; 
nara  subjectum  semper  significaret  aliquid 
sub  ratione,  qua  competit  sibi  esse.  Et  si- 
railiter  non  esset  hoec  vera,  Socrates  fuil ; 
quia  significaret,  quod  illud  quod  jam 
existit,  fuit,  et  non  esl ;  quod  est  impossi- 
bile. 

Etiam  Aristoteles  dicit,  quod  eadempro- 
positio  est  vera,  et  falsa ;  sed  non  est  eadem, 
nisi  extrema  maneant  per  se  eadem ;  sed 
extrema  non  manent  per  se  eadem,  nisi 
per  significata  maneant  eadem. 

Dicendum,  quod  nomen  significat  uni- 
voce  rem,  re  manente,  vel  existente,  et  non 
existente.  Ad  quod  sciendum,  quod  hoc  no- 
men  Socrates  significal.9ocr«<e??isecundum 
quod  esl  in  actu  ;  non  tamen  significat  So- 
cratem  existere;  sed  Socrates  est  ens  in 
actu  sua  forma ;  nam  nomen,  ut  dictum 
est,  primo  significat  similitudinem  rei  in 
anima  :  illa  auiem  est  ejus  forma,  quod 
est  in  actu  :  ideo  nomen  significat  Socra- 
tem  secundum  quod  est  in  actu. 

Aliud  intelligendum  est,quod  sive  res  sit, 
sive  non,  similitudines  univoce  sunt  signa 
illarum.Ex  i.-tis  sequitur,  quod  nomen  es- 
sentialiler  significiU  rcm,  sivc  res  sit,  sive 


Ad 


3. 

Solulio 

qucestionis 


non  sit,  quia  rem  reproesentat  sccundum 
quod  similitudo  ejus  in  anima  esl.,et  esl  si- 
gnum. 

Adprimumarguraentum  dico,quod  resest 
per  se  significatum  per  vocem,  ut  mediate 
in  immutabili  similitudine,  ad  vocem  ha- 
bet  relationem  ;  cum  enim  res  sub  propria 
ratione  significata  per  vocem,  inquantum 
similitudo  rei  in  anima  immutabiliter  est 
signum  rei,  re  existente,  et  non  existente. 

Ad  aliud  dico,  quod  in  transmutatione  Arf2. 
substantiali,  substantia  rei,  quse  corrurapi- 
lur,  non  manet;  sicut  quando  Socratesmori- 
tur,  substantia  Socratis  non  manet,  sed  de- 
relinquitur  cadaver,  quod  non  liabet  de- 
finitionem  illam,  quam  prius  habuit  sub- 
jectum,  nec  nomen,  nisi  sequivoce  :  sed 
cum  lioec  vox  Socrates  idera  sigriificat  ipso 
non  exislente,  quod  prius  significavit  ipso 
existente ;  et  sub  hoc  intellectu  procedunt 
omnes  auctoritates. 

Ad  aliud,  quod  ad  conceptum  hujus, 
quod  est  esse  Socratis,  et  ad  conceptura  hu- 
ju.^,  quod  est  non  esse  Socratein,  non  est 
aliquis  conceptus  per  se  communis  univoce ; 
sed  Socrates  qui  non  est,  non  taraen  ut  non 
est  esse  Joannis,  quod  nunc  est,  potest  esse 
conceptus  communis ;  hoc  autera  sufficit 
ad  hoc,  quod  nomen  sit  coramune  enti,  et 
non  enti. 

Propler  dicta,  sciendum,  quod  noraen 
significat  rem,  secundum  quod  hujus  si- 
gnura  est  similitudo  in  animo  exislens;  illa 
autera  sirailitudo  est  sirailitudo  ejus  quod 
est,  et  ejusquod  non  est :  nara  ab  eo  quod 
est,  et  ab  eo  quod  non  est,  parlicipatur 
a^qualiter  secundum  se,  non  tamen  ab  eo, 
quod  non  est,  ut  non  est.  Unde  hoc  nomen 
Ji07no  a  Gaesare  non  participatur  secundum 
esse,  quod  nunc  habet  Gsesar,  nec  ab  Anti- 
christo  sub  esse  possibili  parlicipatur  hoc 
nomen  honio;  quia  Anticln^istus  intellec- 
lus  sub  esse,  quod  nunc  habel,  non  est  in- 
tellectus  particularis  participans  per  se  in- 
tellectum  ejus,  quod  est  homo;  sed  est  to- 
taliter  alius  intelleclus,  ut  est  parliculari- 
ter  intellectus  per  se  hujus,  quod  est  homo 
in  potentia.  Si  intelligilur  Antichristus  sub 


Ad  \.  ar- 
gumenlum 
p?  0  parle 
negativa. 


I 


I 


\ 


Ol^.-ESTIo  III 


W7 


ralionr',  sul)  qua  in  inlolleclu  suo  includil  puncluin.rjuo'!  >:•* ••'•  ■ 

aclum  lioininJH  p.'irlicipalunj,   lunr  sunri.i-  \{,x  -i  ' nirn  p . 

siluin  uiiivocum  ciirn  islo  liomino   pan.  .  •lur  ri 

panle  nuncaclualiler  formain  liominis,  ut  modialuni  ":  .r  in   • 

{jarlicipnl  ulrumquc  communc  pfiiilu-i  sub  lamen  p:  .»■  unum  ;     . 

r.itionc  divisa.  (lujus  ralio  e.st.tiuia  nomen  alteriu.s  ;  sicul  ex  alia  f>arle  dtctum  estt  de 

per  .so  cst  signum  rei ;  quod  aulcm  oU  si-  causn,  ot  causalis  ;  inter  quaL*  cauAala  etl 

gnum  roi,  qurc  est,  qua;  fuil,  volquai  erit,  ordo  efreclm  po.sleriorls  ad  offeclum   prlo- 

hoc  est  prajler  signiticationom  nominis.  rom,  non  autem  c.iuh.i'  ad  eflfectum.  vel  ef- 


• » 

..'iii 

'  ira- 

'«',    el 

.m 


fectu.s  ad  c^u.sam 


Deest    lo- 
'uni  hnv  in 
',od.  \  ati- 
cano. 


Item  logiceloqucndo,  scilicot  do  form.di 
rationo  communis,  el  de  supposilo  parlici- 
panto  inlolleclnm  communis,  oxlra  inlol- 
lcclum  islius  communis.  ot  supposili  ;  in 
parlicipalione  nullam  prioriLilem,  vel 
poslcriorilalom,  vol  joquivocationem  cau- 
s.inl  in  parlicipalioncconnnunis,asupposi- 
lo  per  so.  Nec  tamun  ex  lioc  soquitur, 
lianc  esse  veram,  vel  falsam,  Cwsar  rst 
homo ;  aed  dico  quod  univocum  supposi- 
lum  homini.s  est  Anliclirislus,  Ca;.sar,  el 
luannos,  ot   inlelleclus  horum  nominum. 

[Polostigilurbroviterdici  atiquiostionom 
quod  illud  quod    proprio  sigiiiticatur   pcr 
voceni,  ost  ros.non  ut  existcns  ost,  vol  non 
oxistens  ;  scd  ros,  ul  absolulo  abslrahit  ab 
islis,ct  osloxlranouiii  ail  qu()dIil)OliIlorum, 
VA  lamem  osl  advorlfiidum   prop'cr  ralio- 
nos  tiictas,  osst;  auclorilales.  qua;  oju  ;Jem 
signilicati,  scilicet  roi,  sunt  signa  ordinata 
scilic«'l,  litleni,  vox,  et  conreptits,  seu  p-is- 
sio  aiuimv;  sicul  sunl  inulti  olTectus  ordi- 
nali  oJusdemcausii',(iuorum  nulla  ost  cau- 
.sa  allerius  :  sicut  de  .sol»'  illuminanto  mul- 
las  parlos  modii,  (juarum  (iiuelib^'!  illumi- 
minatur    a     solc    immodialo,   sed  ordino 
(juodain,  quia  romolum   motlianle  pr.>pin-     lorum,   setl   ikt  si 
([uiori,  ol  ubi  ost  ordo  cau.salorum.  ab-«iue     oon 
lioc  quod  unum  sil  alterius,  ibi  osl  \\v 
dialio  cujuslilx?l,  rospoctu  ojusdom,  r,\.  i.i 
dondoaliud  in  ration»'  caus;o,  uli   •  ■^■••'  is 
iminoflialarum;  ol  tunc  imkssoI  dlci.«  i 

ali(iuo  modo  propinquiorom  osso  w 

lemoliorisolTiM-tus.  non  proprio,  «ed  pn>T>- 
lor  pn);»iiuiuitatom  illam  qua»  lalis  i 
lus  ad  causjim.  Ita  in  prop«)silo  p«)t«»«l  con- 
codi  do  multis  ordinitls  eju.sdo.n 
cali.quod  unum  aliiiuomodo  rsl  .ijjnium  al-     circa  • 
l.Tiu;,  qui:\  dali^i  ;uw«  i|NUin      1« 


//M//    iijilur  «'•  III4I 

Kiiiit.rt    ' i'f^'i,i  ;    I   >riiii(iiii    •"■nitn 

(/iti  (liiui  (,  r/    ifui  aultt.   •lUtetrit  ■ 

xfd  91  csl,  vel  non  eal,  nnndum  it,   ne- 

qitc  enim  $ignum   ent  rei,  eue,  pei  non  eue  : 
nrr  gi  hor  iji  '  '  <, 

nifiil  rnl  ;  coi.     ,..-,-    :.  .„..  ..i 

qunmdain  ipinin  sine  c  ■  ■■st   in- 

tettiijere.  lib.   !.  cap.  3. 

OI.E.STh)  III 

An  lenltis,  irl  /  su  arca  compoti- 

tiimnn,  et  divt.siiinrin  tftntum,  sicuttates, 
i/ittiles  ilesrrii)si  nitnc 

Ari.st.  '.).   .Metaph.  cap.  t«Jt.  2f.  et    3.   rftf  Amimm, 

rap.  (>  I'tI.  ' 

/>(*  Aniiiiii.  . 
AliMTtii».  Mag.  iif  3* 
.\       •      -n  7.  la     .1 
I  «la  I .  ronlr 

i:i  tap.   1.  Uot>ttu)>r.    <up. 


<,,»uod  nonvidolur  : 
simplicia,    (piia    esl 


urad 


I. 


.0    co 


non  uniu    lu  t« 


.luruui.  i-i 
....       ii  .... 


i». 


haU'l 

h  t!»'  l  .1  I 

voru.'»  propr 

lexl.  ;: 

rmot  ifHtietl  rei.  GSl  verun  it. 


.1.  A^  .Anifna, 


ui.  cl 

;    l«.'.im 


588 


OPEIUS  SECUNDI  PEUIIIEUMENIAS 


2. 
Solulio 


Ad  opposituni  esl  Arisloleles  G.  Motaphy- 
sicio  toxl.  8.  (licons  quod  verum  et  falsum 
non  sunt  in  robus,  sicut  bonuni  et  malum, 
sed  in  intellectu,  non  omni,  sed  componen- 
le,  vel  dividonle. 
Dicendum,  quod  verum,  el  falsum,  sunt 
<jw°Ji"oHis. circa  compositionem,  et  divisionem  intel- 
rnUe  res  lectus   tantuni,   sicut  in  cognoscente.  Ad 

dicilur  ve-  ,  ,  ,.   ., 

ra.  quod  notandum,quod  verum  dicitur  unum- 

quodque,  ex  Iioc  quod  est  ada^quatum  suoe 
raensuriic  ;  mensura  autem  cujuslibel  rci 
est  intellectus  ;  ideo  qunelibet  res  aliquo 
modo  dicitur  vcra  per  comparationem  ad 
inteUectum. 
3.  Sed  sciendum  quod  duplex est  iniellectus, 

fJlfectus'!'  quidam  est  mensuratus  a  rebus,  quidam 
est  mensura  rerum.  InteUectus  noster  per 
comparationem  ad  res  naturales,  est  men- 
suratus,  et  dicitur  verus,  ex  lioc  quod  est 
conformis  rei,  quse  est  sua  mensura  :  arli- 
ficialia  autem  comparanlur  ad  inteUectum 
nostrum,  sicut  mensurata  ad  suam  mensu- 
ram.Igitur  artiticiaUadicunturveraex  hoc, 
quod  atUngunt  per  suam  formam,  perfec- 
tionem  formffi  arUficis.  Domus  enim  dicitur 
vera  ex  hoc,  quod  secundum  formam  ejus 
in  materia,  assimilatur  formce  domus  in 
menle  artificis:  et  dicuntur  res  naturales 
verae  per  comparationem  ad  inlellectum 
divinum.  Namqua^Ubet  res  naturaUs  se- 
cundum  suam  formam  imitatur  quodam- 
modospeciem  ejus  in  mente  divina  :  unde 
vera  dicitur  secundum  quod  ad  ralionem 
illius  speciei  atUngit.  Et  secundum  hunc 
modum  dicitur  unumquodque  ens  verum, 
ut  aurichalcum,  Ucet  dicatur  falsum  au- 
rum,  est  tarnen  verum  aurichalcum.  Simi- 
Uter  sensus  dicitur  verus  ex  hoc,  quod  est 
conformis  sua3  mensurse,  quse  est  suum 
proprium  sensibile.  InteUectus  noster  si- 
militer  dicitur  verus,  quia  est  conformis 
suse  mensurse.Unde  palet  quod  unumquod- 
que  dicitur  verum  in  conformitate  sua3  men- 
surai  :  mensuraautem  cujuslibet  est  raUo 
formata  ab  inteUectu  aUquo,  ideo  quoelibet 
res  dicitur  vera  ex  comparatione  ad  ali- 
quem  inteUectum  ;  sed  primo  ex  compara- 
tione  ejus  ad  suam  mensuram.  Licel  autem 


sensus  dicatur  verus,  ct  intellectus  simi- 
liter,  propter  conformitatem  adsuammcn- 
suram,  tamen  sensus  secundum  se  non  co- 
gnoscit  conformitatem  suiadid,  quod  co- 
gnoscit ;  nec  cognoscit  se  conformem  suo 
cognoscibili.  Simililer  est  de  inlellectu 
simplici  :  sed  intellectus  componens  co- 
gnoscitillam  conformilatem  sui  ad  rem. 
Unde  intellectum  componere,  vel  dividere, 
non  est  nisi  intellectum  judicare  ita  es.se  in 
re,  vel  ita  non  esse,  sicut  res  conformatur 
intellectui.  Non  enim  intellectus  componit 
per  hoc,  quod  dicit  unam  speciem  intelli- 
gibilem,  esse  aliam  ;  sed  per  hoc,  quod 
judicat  ita  essein  re,  sicut  intellectus  con- 
formatur  rei.  Quidquid  enim  judicat  esse, 
componit  ut  in  re  est ;  et  ideo  nuUusintel- 
lectus,  nisi  componens  cognoscit  verum. 
Sed  inlellectus  simplex  est  verus,  licet  non 
cognoscat  verum  ;  quia  cognoscere  verum, 
est  cognoscere  conformitatem  intellectus 
ad  rem,  Intellectus  aulcm  hoc  non  facit, 
nisi  quia  judicat  ita  essein  re,  et  propter 
hoc  componit,  vel  dividit ;  propter  quod 
nullus  intellectus  praeler  componentem, 
vel  dividentem,  verum  cognoscere  potest. 

Et  ideo  dicit  Aristoteles  6.  Metaphys. 
quodverum,  et  falsum  sunl  in  mente.  Et 
per  hoc  dico  quod  verum,  et  falsum,  sunt 
in  inteUectu  componente,  vel  dividente, 
sicut  in  cognoscente  :  non  sunt  in  intellec- 
tu  componente,  vel  dividente,  sicut  in  eo, 
quod  est  verum,  quia  intellectus  simplex 
est  verus,  quia  conformis  suo  intelUgibili  ; 
et  sensus  similiter,  quia  conformis  suo 
sensibili  :  sed  neutrum  intelligit  verum;  -m 

et  hoc  intelligit  Aristoteles. 

Rationes  probant,   quod  in  aliquo  alio,        4. 
quam  in  composiUone,  et  divisione  est  ve-  ^^^i^^^'^ 
rum,  ut  in  eo,  quod  est  verum.  Unde  ad  Simiinudo 
primam  raUonem  dicendum,  quod  simili-  ^na  potest 
tudines,  qu^e  sunt  apud  animam,  possunt  cmmdejZ- 
dupliciterconsiderari  ;  vel  secundum  quod  ''*• 
anima  unam  similitudinem  alteri  compa- 
rat,  et  sic    similitudinum  semperest  com- 
paratio,  vel  compositio  ;  sive  aliquid  velle, 
et  affirmare,  vel  negare,  quod  sive  sic,   si- 
ve  sic,  anima  semper  comparat  similitudi- 


il.  com- 
)aro. 


nom  uiiiii.s;if|  .illrTam.Siaulom  consiilcren- 
tiir  .simililudiiios  proiil  rofcrunlur  ad  ros, 
simililu'lincs  (listiiiguuiilur  sicul  rcs  :  si- 
cutsi  (lic;im,//i»nonoii  est  a//v».'<,profcn»*Mi- 
militudiiicra  prout  rofcrlur  w\  rcni,  (lislin- 
i;iioiido  uuum  <'il)  alio. 


osl  |ionuH.O//i;j/*  non  nnimal  e$t  ntm  homo' 
tfipix  ent  non  finimal ;  tgitur  tapis  e*l  mom 
/iomo,  ol  lamcn  minor  cril  ncgativa  in  pri- 
ma  ligurii*. 


N<ni  /tnmn  rnim  nnmen  f/iiii/fm  nfin  iticn,  xnil 
nninnn  in/initnm,  itnttin  rniin  xiijni/icftt  itti- 
ijnn  inni/n,  in/initiini  nninni :  ijufmnilmnduin 
rt  nnn  nfinfttur,  nnn  verlntin,ncft  infinititm  ver- 
hiiin,  ritm  ninnis  af/irinatin,  ea  negatin  vel 
r.r  nnmine  ct  verltn,  vrl  ex  in/initn  noinine  et 
vrrho.  lilt.   -2.  rap.  1 . 

QlI/EsriO    IV 

IJtnnn  wnnf^n  inflnitinn  fi/iqnitl  ponal,  itfi 
i/uoi/ fitl />)';i'ilirntiftnfm  ejnx  i/f  ii/iqui), 
rff/uirtffin'  /invdiaitio  enti^  de  eodem 

L).  Thoni.  hic  iii  expotitione  cap.  2.  l<o«tiii«  el  \m- 
iiioiiiuB  ibiileiii.  SoIiim  til>.  2.  *uin.  c.  1.  Kuvius 
i'i  c.^1.  /iiijus  fj.  .■'(.  n.  l'». 

nuod  sio  vidctur,  pcr  Arislotolom  in  tino 
'iitnncn'  .sociuidi  Priorum,  uhi  dicit,  quod  oi,  qu(xl 
afiinna-  ^*^''  injoqualo  ali^iuid  suhjacot  siciit  malo- 
'"•  rialo  ;  .sod  inn-qim/e   ali(|uid  poit     :  i^'itur 

l  hmI  non  fioil  vqUfllt'*. 

[uiitoali-        ,.  ■•        i-       •  .  ,•  !• 

idhiihja-      Itoui,  iio^^alio  aliciijusosl  romolio   alicu- 

(t,  hcili- 
liiiitKiua 


I 


ciijus  abaliquo  :  igiliir  no|^alio  advonions 
liomini,  al)0(»aliquid  romovot  ;  cl  si  liar 
aliquid  lollil,  aliquid  dcroliuquit  ;  nam 
altlatio  lotius  nou  ost  ahlalio  alicujus  ali 
aliquo. 

Itcm,  si  niliil  poiiil,  stMiuitiir  lioc.  .scili- 
cel,  si  /loino  non  estjustus  ;ergo  /lomo  ntl 
nonjustus,  islamtnmcn  .Vri.slotclcs  lih.  '2. 
Pcriliorm.  cap.  1.  no^nl.  Dicitiir,  quotl  csl 
boiia  c()ii.so<iuoiitin.  noc  illnm  inval  \'' 
lololcs,  iiisi  iii  pr.odicntis  composilis  ;  quia 
1)1)11  sc(]uilur  :  .Vo;*  r-*l nl/utm  /iijnum,  iiji- 
titrfsl  nonn/huin  /iijnuin. 

('oiitra    illiid,     .\rislololos    iiogat     liaiu' 
(•oiiMH|uciitiaiii.  dicons,  qiio  I    lioc    vcrbiim 
rsl.justo  cl  non  juslo  ndjacchit.    Uimii 
coiisti|uciitin  ossol  iMiiia,  liinc  iiiinon<  c\i 
lciitc  tic^ativa   in   prima  tigurn.   .s(>i|uilur 
bonus  syllo^ismus  ;  (|uia  islo  sylloKismiis 


llom,  ad  principalc.dlcll  ItoeUu.s,  in  rap.   '«i,,^ 


primiiiii   libri   2.  qiiocl  noraem  intinitum         . 
pnc.sciitomHpcricm  privat,  ci    alia   inflnita  •ait>idn»« 

cnm   addt- 
rolimuil,  lo  «t  «.j 

Ad  oppositiim,  qiKrl  a'qurdil»T  «•■•  ;i  ,^^"" 

diccro  doco  quod  osl,  fl  de   «•o  qu<ja    liju**'"; 
■  .  ««r  il 

ost.  w*A;/ /)o;i;/ ;  scn  laliscsl   lormiuu.s  irt         n 

Hiiilus,  quia  uy]ualitcr  csl  6o«  non  Aomo,» 

C/tiimrra. 

Ci 

Ilem,  in  contradicloriis  lcncl  corwcqucn-  i  »• 

tia  c  coiitrario:  orjifo  .sicul    .scr|uilur,   est        x 
homo,if/ilur  ext  n/iqiiif/,ila  soquitur,  m/  non  J^'VV«I-' 
a/if/uid  ;  igilurrst  non  homo  :   .st«d   CAynne-  potitmm. 
quciis  iiuiiquam  potosl  delerminarc  oppo- 
situm  .XiiU-^^-odcnlis,  quia  si  sic,  cum  quid- 
quid  poiiitiir  p<>r  aliud,  scriuilurad  ipsum: 
scd  ad  niitocodcn.s  scquilur  (Ioiiso«jucns  ; 
crj;o  ad  oppositum  ('.on.sc«]ucntis,   so<]uilur 
oppositum   .Viilivedonlis.    Krgo  ad   conao- 
quciis,  el  oppasilum  Oonsfyiucnlis  v   :   ••■ir 
oppositum  .Vnt«»codonlis.  qu»Kl  csl  .ii.j---i- 
bilc,  qiiia  liiiic  ad  idom  afHrm.ilum.  cl  no- 
galum,   stH|uorolur  idcnl,  CDiilm  .Vrnlote- 
loin  2.  Prior.cap.  10. 

nicilur  (IUimI   pccoal,   quia  a/iqitid  non         » 
potosl  iiiHnilari.   C.onlra.    ms  polosl   iiiH- 
iiitari.  cl  rns  non  ost  miuori.s  communita- 
li<  (luam  a/iquid  :   dicil  cniin  .\'  '4 

I .  V\\\  M  ••rum.  qiiwl  ex  hoh  ente  fit  a/i' 
quii/  ms. 

Itcm,  nd  principalo  :  «i  liir,  nrriuitur. 
Ihnnin  homo  ntl  animat  :  igilHr  lapi$ 
mi  a/iquid.   r        -  a  fiiliium.  Igi- 

tur  oi  .Vnlccr  ....'..  i  ...►.v.  »  corisoqiionUv. 
sMiiiilur.  0»;»/iii  Ao;«')  rtl  nni'» ''  t-iifnr 
iiinnr  non  animit/ntl  non  htm»  .  .••, 

/,;/)!«  ext  nnn  annnal ;    igHnr  tapis    etl  «off 
,  M  .      .1  .;     i  is  esl atii/HHt,  cum  poruo* 
miMi   inliiiitum  nliquid   ponalur  :   ergo  • 
priinond  ullimum.  olc. 
IUmu.  lonninus  inliniliit  ur  a  oih 

1« 


noii  ni 
piT  illaiu  : 


r,  Hr, 


590 


OPEHIS  SECUNDI  PERIIIRRMENIAS 


5.  Dicilur  ad  qua3sLioneiii,  quod  duplex  c.s/ 

Hlo!"^^^^'  (ermitiKS  in/iinlus,  quidaiu    substanlialis, 

rermiiius  qni»^!:»"!  accidenlalis.  Termiuus  substanlia- 

in/iiiitus    lis  inliniius  nihilponit,  quia  negalivapar- 

(luplcx.  ,  .  .      , 

ticula  adjuncla  lermino,  per  se  privat  qua- 
lilatem  :  sed  in  sub.sLantialibus  signilicatis 
privala  qualilaLe,privatur  et  illudquodlia- 
bet  esse  pcr  illam  qualitaLem  ;  igiLur,  eLc. 
DicoauLem  terminum  snhstantialem  om- 
nom  tcrminum  significantem  per  modum 
substantiix;,  ul  albedo,  homo.  Sed  lerminus 
inilnitus  accidentalis  aliquid  ponit,  quia 
privata  qualitate  accidentali,  non  oporLeL 
illud  privari,  quod  est  per  illam  qualita- 
lem  ;  quia  qualitas  illanon  est  principium 
essendi  simpliciter  ;  propterca  sic  dicendo, 
Socratesest  nonalbus,  ponitur  aliquid. 

Et  per  hanc  distinctionem  dicitur  ad  ar- 
gumenLuni  sumpLum  ab  AristoLele  1.  Prio- 
rum,quoniam  ille  iiiLendiL  de  Lerraino  infi- 
niLo  accidentali,  quod  aliquid  sibi  subjaceL. 
SimiliLor  ad  dicLum  ArisLoLelis  in  Iioc  se- 
cundo  hujus,  quod  ArisLoLeles  negal  con- 
sequenLiam  in  Lerminis  accidenlalibus.quia 
in  illis  Lerminus  infiniLus  aliquid  ponil,sed 
in  terminis  subsLanlialibus  lenet  :  Non  est 
homo,  ergo  est  noil  homo. 

Sed  contra  :  sicut  in  termino  accidenlali 
est  composiLio  quLedam  accidenLalis  cum 
subjecLo  ;  sic  in  Lermino  subsLanLiali  esL 
composilio  forniDe  cum  maLeria  :  sicuL  igi- 
tur  privaLaqualiLaLe  accidenLali  poLest  sub- 
jecLum  raanere  sub  qualiLate  infinita,  et 
ideo  terminus  accidentalis  aliquid  poniL  ; 
sic  privaLa  forma  subsLanLiali  a  maLeria, 
poLeriL  manere  maLeria  sub  negaLione  for- 
mae  deLerminaLae.  Cum  igiLur  maLeria  siL 
aliquid,  videLurquod  Lerminus  subsLanLia- 
lis  infiniLus  aliquid  ponaL. 

Item,  terminus  accidentalis  non  signifi- 
b^-^ctio'^"^  cat  subjectum,  sed  tantum  qualitatem  ; 
igitur  negatio  adveniens  termino  acciden- 
tali  solum  negat  ejus  per  se  significaLum, 
quia  non  sunL  ibi  duo,  quorum  posseL  alLe- 
rum  privari,et  reliquum  non  ;  igilur  mul- 
to  minus  poLest  terminus  infinitus  sub- 
stantialis.  Nain  differenlia  est  inter  termi- 
num  privativuin,  et  infinitum,  sicut  inter 


6. 

Prima  ob 
jectio. 


7. 


cxcum,  et  7ion  videntem;  quia  cdecus  deter- 
minat  sibi  subjectum,  et  ponit  reinotionem 
formue  determinatje,  et  in  hoc  convenit 
cum  termino  infinito  ;  et  omnem  illam  re- 
motionem  form.T  significat  in  deterrainato 
subjecto  :  et  in  lioc  differt  a  termino  infinito 
quia  non  determinat  subjecLum  sibi,dequo 
diciLur  ;  tunc  sic,  si  terminus  infinitus  ac- 
cidentalis  aliquid  poneret,  quia  negatio  re- 
movet  illan)  qualilatem,  et  designat  remo- 
tionein  qualitatis  a  determinato  subjecto, 
tunc  terminus  infinitus,  et  privativus  non 
differrent. 

Ad  qua3stionem  dicendura,  quod  quae- 
rere,  an  terminus  infinitus  aliquid  ponat,eL 
qua^rere,  an  de  ratione  essentiali  Lermini 
infiniLi  siL,  quod  exigaL  aliquam  naLuram 
subjici  sibi,  ad  hoc  quod  proposiLio  siL  ve- 
ra,  in  qua  subjiciLur.  Nam  lioc  quod  esL, 
lerminum  rnfmilum  aliquid  supponere,  po- 
tesL  habere  duplicem  inLellecLum  ;  vel  quod 
de  suo  inlellecLu  essenLiali  sit  aliquid  ei 
subjecLum  ;  vel  quod  exigaL  de  naLura  sua 
rem,  vel  naLuram.  Dico,  ({Modi  aliquid  mul- 
Lipliciter  sumitur,  scilicet  pro  re  et  natura, 
quse  existit,  vel  pro  omnieoquod  poniLper 
vocem  significaLivam. 

Dico  igiLur  quod  nomen  infiniLum  non 
poniL  aliquid,  ita  quod  in  intellectu  suo 
essentiali  aliquod  ens  incIudaLur  secun- 
dum  naLuram  ;  includiL  Lamen  aliquid  in- 
deLerminatum  ad  ens  naturse,  et  ens  intel- 
ligibile:  sicuL  dicendo,?20/^  Ao?wo,  quidquid 
potest  intelligi  sub  negatione  hominis,  po- 
tesL  dici  non  homo  :  unde  diciL  BoeLius  quod 
indifferenLer  esL  in  quolibet,  quod  est  sim- 
pliciter  *  ;  sed  ens  tanLum  in  opinione,  uL 
Chimssra  est  non  homo  ;  negaLio  enim  ad- 
veniens  Lermino  infiniLo,  privaL  formam 
finiLam,  significaLam  per  terminum,  eL  re- 
linquiL  ens  indeLerminaLum  ad  quodcum- 
que  inlelligibile,  vel  apprehensibile,  sub 
raLione  qualiLaLis  determinaLce ;  eL  ideo  non 
homo  conveniL  cuilibeL,  cui  convenit  quali- 
Lercumque  ens  naLura3,vel  ens  inLelligibile, 
prouL  inLelligiLur  sub  privaLione  qualiLaLis 
finiLse,  imporLaLse  per  hoc  nomen  homo. 
Ideo  soIeL  dici,  eL  bene,  quod  ens  et  aliquid 


8. 

Solulii 
qucestio) 


Term  im 
infinilu 
aliquii 
suppnnt 
duplicil 
intellig 
tur. 


9. 
Conclusi 
Duclori 


*  al. 

quodlib 

quod  Bi 

simplici 

et  quoi 

non  es 

simplici 


I 


or.ESTlo  V 


501 


III. 

A'l  \ .  prin 

'  i/ialc. 


r-  ilur  ptT  : 

llTUllIi!». 


:ifm  a 


:i 


l./i. 


non  po.s.sunt  infinilari  ;  qula  nomon  inflni-  movcl  formam  lcrminl,  non  removendo 
tum  aliquiil  ponit,  ol  non  privalur  por  no-  aliquam  foniiam  ril'r>riit^.  ut  r?o  i  hr.mo, 
nion,  quoi   ponilur.  Nam  hoc  notnon  non     quia  ncj^lio  a'l'. 

homn,  si;,'riiMcal  cn.s  siKnifij-aliilo  ;  quia  ni     spcciom  Uominis,  non  r.  » 

jion  /tomo   niliil   signillfan»!,   prolalo  non     albi,  vcl  cqul,  vol  a  { 

homo,mn  ningis  quiosccrol  animus  audion       spccics  non  rcmola.1.  Scd  potiiw  I  :.  :i 

lis,  quam  [«roljUi  liac  voco.  hus,  cx  quo  inlolIii,'il,  quo  I  rionuTi  inflnilum  ponil  «lo 
palol,  quod  nomon  inniiilurn  .iliqui»!  ponil.  inlolli-clu  .suo  .spccic-H  illoruin,  qua*  nfin 
iil  ons  si;.,'iii(iral)ilo,  olo. 

Ad  primum  dico,  quod  oi  quod  o.sl  nou 

■  [cqualc,   aliriuid   oi   subj;icol,  ul  in.rf/ufit', 

l;iri(fuam  illud,  do  quo  dicilur  ;  s<'d  uou 

quod  inirqwUc  sil  po.-iiluni  ox  vi  signilira- 

tioriis  por  non  .rqunle. 

.Vd  .socundum  dico,  quod  nogalio  a<Ivc- 
nions  lonnino,  rolinquil  ;di<juid  non  priva- 
lum,  quod  osl  ons  iiilolligibilo,  ot  signill- 
cabilo,  .sod  riiliil  rialurMlilcr  iion  roliriquil 
quod  pr'(L'l'uil. 

Ad  lorliurn  dico,  quod  vcrbum  non  tan- 
tuni  osl  uiiio,sivo  niodus  uniondi  o.\troma, 
sod  ol  cst  ros  (iua'd;nn  uiiit;i,  cui  apporiilur 
pi;L'dicalinn  :  qui;i  iii  vorbo  sunl  duo,scili- 
cot,  c(jmposilio,  ot  ros  ;  ot  idoo  noii  soqui- 
tur,  Hot'  non  mt  juxtum  ;  crfjn  hoc  esl  nnn 
justum,  quia  iri  illa,  hor  rst  non  Juslum, 
afHrin;itur  ics  vorbi  ;  sod  in  liac,  hor  uon 
est  justum,  nogalur  ros  vcrbi  ;  ol  ulrobi- 
que  nog;itur  jusliiia.  rrido  sicut  ox   noga- 


Prtrtrr  vrrhum   autem   nulta   aff*r»-i!  ■     •  ^ 
negtitio  eat^  cj*1  eniin,  vel  fuil,  r<  .  , 

it/  qwrruinque  nlin  hujiuincili  rerba  ex  ii» 
«itnl,  qiiar  fKfMitn  tiiHt,coi  <imt  ler 

clc.  lih.  j.  cnp.  4. 

QlJ.ESTIn   V 

rtrum  oU  sil  tnntitm  rnpu'a  jtrnfdirati  cum 
subj-clo,  tcl  sil  //;•  m,  vcl  atifHi'! 

ftr.Tflicnfi,  n'c  di-enfln,  liomo  osi  a! 

Quod   ijiiii  >{i  copuia  proij.iiur,  i 
bum,  cst,  i<lom  prn'dical,  quan  1 
torlium.   ol  quando   v"'  -ii   ... 

•luia  iiou  mulal  .suuin  ;;  •  iiiM. 

api)Osilum,;   sod  quando  n 
durii.  tunc  ros  ojus  csl  pi 


I 

Arjuttrm- 

f    : ,':  I. 


tiono   i'oi  vorbi,   non  sciiuilur   atlirmatio     simililor  qu;indo  aliquid  «ibi  apj 


ojusdoui,  sic  iinii  scriuilur,  /lor  non  estjus- 
tum;  it/ilur  hfir  est  non  jnslum  :vol  polcst  di- 
ci.quod  dubiuni  osl.ulrum  vcrbum  sil  l;iii- 
tum  copu!;i,  vcl  pio  ro  sua  cadil  in  parlom 
oxtrcrni  ;  (iui;iy«.s-//<m  dat  inlolliijcro  sub- 
jcrluiu,  00  quod  osl  acciiloiis  concrclivo 
si;,'iiilic:itum  ;  (luia  sic  dicciido,  llomo  est 
yj/.s7»v.  siguiflcalur,  (luod  hmnu  oslaliquid, 
cui  iiiosl  juslilia.  idco  piM'dicaluui  Iialx»l 
virlulciu  illorum  UTiuiuorum.  Idoo  sicul 
noii  .s(viuitur,.V/»/M'.</  ntftum  lignum  ;  itjitur 
est  non  nlhum  litjnum  ;  sic  non  Sfvpntiir 
Uftn  estjuslus ;  ijitur  e»l  ct  nonju  ^ 

\(\  priiuuiu  conlra  lioc  dico.(|uod  dictuin 
Arislololis  iii  siMMiiido  Iiujus  inloIlit^Miduin 
ost  in   pnodicatis  coinposilis.  Ad  Illloram 
Hoclii  dico.  (juod    ilUi   liltor.i   inloIliuMlur     couipi>Mii<>  : 
sic  ;  iio.uMlio  advonion-i  lormiiio  lliiilo,   ro-      ps  i. 


vid(»lur  rcs  vorbi  spcciJlcaUi  poraliu<l. 

Ilom.  quandosirdirllur,  homoenl,  w 
liiriliir  rcs  Iiujiis  verbi  csi,  uniri  cum  ?»up- 
posllo,  pcr  nuMlum  .s;  vorlia: 

i|ut  osl  conqxisilio  ;  ijcuur  cimi    dioUur. 
//'>,7io  r.<c/ri//w.'(,  inloIligiluradhurr> 
uiurt  [H>r  oumdom  iiiodum.  q' 
tuiii  por  sc  noii  mulal  por  mj  iiijuui  ix-^iu- 
ticairli. 

Ilom    |t<M>l'i:<i  !l>!it    t!i  <><|{|.  9,  <l:.*i>      r.pii^. 

p<uilio  I  .  :r  in 

UlIilUMl,  i.  ill  «li 

lum  :  Hequilur  iKilur  quo«l  ly  "«f.    : 
pnrs  por  *'.  cum  •llro  // 
orit  nlii|iiiil  iin 
pri''! 

ui  »  imoi  a  \\ 


592 


OPERIS  SECUNDI  PERIIIEIIMENIAS 


Ilom,  csse  osl  acliialirasoinnisoiilis  ;  igi- 
lur  cum  di.co,  llomo  esl  animal,  designo 
liominem  esse  aclu  animal,  el  non  lanlum 
enunlio  animal,  sed  animal  sub  aclu. 

Item,  dicil  Arisloleles  lib.  2.  c.  1.  quod 

e.s/  pradicat  lerlium  adjacens  ;   igitur  non 

est  tanlum  copula. 

2.  Ad  opposituin,   si  esset  pars  praedicati, 

andoppo'-  nuUa  propositio  converteretur  simpliciter 

stium.       jj^  eisdem   torminis   ;   quia  sic    dicendo, 

Ilomo  est  albus,  per  te,   res  verbi  est  pars 

pra'dicali  ;  igitur  si  debet  converti  in  ter- 

minis,  oportet  rem  verbi  in  conversa,   esse 

partem  subjecti,  quod  falsum  est  ;  et  tunc 

omuis  Syllogismus  in  prima  figura  esset  ex 

quatuor  terminis,  quia  medium  in  majore 

sumitur  absolute  ;  ita  quod  esse  non  est 

pars  ejus,  sed  in  minore,  quando  prsedica- 

lur  esse  esset  pars  ejus. 

Item,  hic  esset  nugatio,  Hoc  est  animal ; 
quia  si  ens  praedicatur,  et  animal,  et  in 
animali  intelligitur  ens  ;  tunc  ex  eadem 
parte  orationis  idem  bis  dicitur  ut  ens. 

Item,  Boetius  dicit  super  2.  liujus,  cap. 
I.  (^uod  esl  ponit  tertium  adjacens,  non 
tanquam  pars  qugedam  propositionis,  sed 
sicut  determinatio  qusedam  qualitatis  in 
propositione,  demonstrat  enim  qualis  sit 
propositio,  quoniam  affirmativa  ;  et  non 
constituit  propositionem  tanquam  pars 
ejus  ;  igitur  est  tantum  copula. 

Item,communilerdicitur  quod  es/quando 
praedicat  tertium,  prsedicat  quod  in  alio 
est ;  ita  quod  non  praidicat  rem  suam  se- 
cundum  se,  sed  aliud  :  et  Boetius  dicit, 
quod  non  praedicatur,  sed  quod  adjacet 
praedicato,  etc. 


Verhum  est  quod  consignificat  lempus,  itt  sani- 
tas  quiclem  nomen  est;  sanatur  vei-o  verbum  : 
consignificat  enim  nunc  esse,  et  semper  eo- 
rum,  qu(e  de  altero  dicuntur,  nota  est,  etc. 
lib.  2.  cap.  3. 

QU.ESTIO  VI 

Utrum  verbum  de  prsesenti  copulet  minc 
rjuod  instat,  vel  indifferenter  quodlibet 
pnesens 

D.  Thom.  hic  lect.  5.  et  3.  p.  gurest  60.  art.  5.  et 
in  A:  dist.  8.  q.  '2.  art.  8.  S.  Bonavenlura  in  4.  2. 


p.  art.  \.  (].  \.  et  2.  Suarez  3.  p.  tom.  3.  disp.  60. 
Coniiubr.  Itic  c.H.q.  unica,  art.  \.  et  cap.  4.  q, 
2.  sect.  art.  2.  Doct.  in  4.  d.  8.  g.  2. 

Et  quod  non  7iunc  quod  instat, probatur  :        1. 

Argumen- 
h.TBc  est  vera,  curro,  quando  curro,  licet  tapropar- 

sedeam  ;  si   tamen  currere  copularet  pro  ^^"^.9«<*"« 

nunc,  quod  instat,  falsa  esset  propositio  ; 

ergo,  etc.  Item,  si  copularet  pro  nunc({\io(i 

instat,  hic  esset  repugnantia  intellectuum, 

Socrates  semper  est :  dicitur  quod  copulat 

pro  tempore,  quod  instat  cum  institerit  ul 

nunc  pro  illo,  quod  est  nunc,  et  alias  pro 

alio  cum  institerit.  Exemplum  ponilur  cum 

aliqua  porta  fuerit  angusta,   ita  quod  non 

possit  nisi  unus  transiro,etquod  quodlibet 

ens  in  porta  cum  fuerit  in  porta  vocetur  A, 

tunc  A  semper  stabit  pro  ente  in  porta, 

sed    nunc    pro  Joanne,    nunc    pro  Socra- 

te.  Similiter,  Ilic  homo  est  homo,  copulat 

pro  isto  nunc  ;  et  cras  cum  dico,  IIo7no 

est,    copulabit    pro    isto  nunc,  quod  est 

tunc,   sub  ratione  preesentialitatis,  et  non 

pro  hoc  singulari  nunc  :  unde  sic  copulat 

verbum  de  prsesenti  pro  quolibet  prsesenti, 

quousque  habeat  rationem  pr3esentis,et  non 

pro  instanti  significato.  Quod  sic  ostenditur, 

quia  si  copularet  pro  illo  nunc  tantum,quod 

instat,   significaretur,  et  notaretur  A  tunc, 

dicendo, //owo  est,  sensus  est,  Ilomo  est,  in 

A  transeat,  et  dicitur  Homo  est ;  lisec  est 

falsa,  quia  homo  non  est  in  A,  cum  hoc  A 

non  sit  :  igitur  si  illa  propositio  sit  vera 

nunc,  ut  prius,  oportet  necessario  quod  ad 

instans    significatum    copuletur   nunc  ut 

prius  ;  vel  oportet  dicere  quod   multoties 

imponeretur  hoc  verbum  est,  ut  significa- 

ret  sub  novo  tempore. 

Gontra  hoc  :  nulla  determinatio  sub  qua       ^ 

intelligitur  determinabile  coarctat  deter-  Objeciio. 

minabile  ultra  suam  formam  ;   quia  sic 

dicendo,  Ilomo   albus,  albus  non  coarctat 

hominem,  nisi  ut  stat  pro  homine  albo,  et 

non  arctatur  ut  stat  pro  aliquo  magis  con- 

tracto,  quam  sit  albus,  virtute  albi  saltem ; 

nec  ad  alia  nisi  ad  album  :  ubi  autem  pri- 

mo  intelligitur  significatum  absoIute,prout 

est  quid  in  se  ;  et  deinde  additur  ei  modus 

cum  tempore  de  pra^senti,  per  modum  di- 

cendi  de  altero,   sub  quo    intelligitur,  et 


Of.tSTIO  Vf 


n. 

ta  ail  op- 

tituni . 


modu.s  significandi  cAim  Irmporo  do  pnr- 
sonli,  .sub  quo  significalum  primum  inlcl- 
lif^ilur  :  «M/ic  aulom  ralio  ejus,  quod  osl 
lompus  pra.sons,  non  magi.s  rc.spicil  tmnc, 
quam  /«nc;  sed  de  pncsenli  dicilur  secun- 
dum  quod  liabel  ralionem  pwsontis  :  ij,'i- 
tur  significatum  verl)i  inlelloclum  sub  illn 
maloriaiilalo,  ut  modus  o.sl.  non  magis  in- 
tolligilur  sub  illa  prao.senlialitalr  oxislonU», 
qu;iin  non  oxislonlo. 

llcm,  nisi  verbum  de  pnrs<'nli  copiiiarol 
hoc  praD.scns  delorminalum,  //omn  currit, 
possct  o.sse  vora  pro  Iiominecurrenlerras  ; 
quia  virlusscrmonis  non  magis  arclaturad 
lioc  praesens,  quam  ad  aliud. 

Ilem,  ad  principalc,  si  res  qua-lil^ot  do 
pra'.sonli  e.ssol.cssol  noces.saria  simplicilor, 
quia  (juod  est,  vel  non  ost  in  hoc  inslanti, 
necesse  est  essc,  vel  non  csse  in  hoc  ins- 
tanli. 

Ad  opposilum  sic  :  liacc  cssotfalsa,  Otnue 
qiiod  eal,  csl  in  /loc  inslanti,  el  ila  aliquid 
es.sot,  ct  non  esset  in  hoc  inslanli.  Dicilur 
quod  hioc  ost  vera,  oinno  quo  l  esl,  esl  in 
hoc  inslanli,  et  copulalur  priO.sens  instans 
quod  inslat,  sed  por  accidens,  sciIicol,quia 
non  esl  aliquid  pra-sons,  ctc.  Contra  hoc 
sophislice  oslcndo,  quod  mulla  sunt  simul 
pra'sonlia,  cl  tunc  non  oportot  lioc  copu- 


cum  dirilur,  Sof-ratea  cnt atKtt* .9\i!:r\\fkMinT 
subjcclum  osse  »ub  pr  •  i»ub 

actu,   proptor  <\mqA  eue  fwnilur  :  lu 

quod  pradicalur;  quia  a'ium  non  desi- 
gnalper  sc  actum  .s  ,  cl  per  modum 

acliis. 

Ad  rationos  possel  sic  diri,  ad  prim^am 
qiKKl  contingit   '  rari   tn   pncdiralo 

duo,  scilicct,  Tvrw  quu;  pr  •  ir,  cl  ra- 

lionem,  suh  qua  praMlicalur,  ci  cise  potcst 
intclligi  cs,so  parlom  pr'  '  '  '  ■ '  •iliT, 
vol  quo<|  sil  pars  rei,  q;...    [•.  .  i.         -   «i. 

cut  hlc,  Anmal  rat{< •»"'>'  '-urrit  \  : »le 

osl  par.-;  ojus,  quod  ir-  vol  quodsit 

ralio  sub  qua  p:  ipsa  ;  e9$9 

primo  mo<lo  non  pncdiralur,  no<'  **^\  pnrs 
pr.'1'dirali,  quia  rum  rc  non  farii  ^- 

tionom ;  quia  esse  cl  aVmm  non  fariunt 
compositionom,  sicul  /iomo  ol  al/jum  ;  quia 
aclualilas  roi  non  facil  composilioncm  cum 
oo,  rujus  osl  arlualilas.  Sed  esse  .sccundo 
modo  ost  pars  pnedicati,  quia  esl  ralio  rei, 
inquanium  csl  pr.rdir.il>ilis. 

Ad  aliud  dirondum,  quod  animai  appo- 
silum  oi,  quod  esl  esse,  non  app  ••*•:'•  oi 

sirut  ros  roi ;  so<l  sicut  potonlia  ini  ;ur 

ap[)oni  actui  :  animal  cnim  accipilur  ul  po- 
tonlia.cujus  aclualilas  imporlalur  pcr  esse; 
so<l  si  dirorolur,  llomn  rst  enn  nnimat,  csjhH 


larc,  quia  nullum  aliud  osl.  quia  pr.rsmft      nogalio;  quia  in  osscnliali  Ui  cjus, 

est,  cujus  pnrs  prxlcriit  priu.sr/uam  futura      (|U(k1  csl  animal,  intolligilur  sub  co  roodo, 
cst ;  ot  n(jn  ost   pno.sons  indivisibilo,  qiiia     quo  significalur  pt^r  ens.  rnde  .sic  dicendo, 


tnimntln 
uoruni- 

'inn  itd 
}rimiim 

iuirsliu- 


tiinc  non  e.^sot  lompus  :  mulU»  orgo  sunl 
parlialia  pra-scnlia  simul,  slcut  mulla  pno- 
lerila. 

Ilem.si  non  do  virlulo  .sormonisconlnilio- 
ronlur  pro  h(X' inslanti,  scd  por  acrid.'.. 
non  oporlol  lu-nc  propositionom  osso  voram. 
t)mnc  (ju<rl  rst,  ''n/  in  /luc  nunc,  irt  in  /toc 
insttinti. 

Ad  primam  qua\sliononj  dironlos,  quod 
ropiila  sil  pars  oxiromi.  hisic  ponunt  :  '•«<^ 
esl  arlualilas  ontis;  undo  rum  dirllur, 
cst  a/i'>/(//i,si^'nifi"atur  pravliraluu»  priuium 
inosso  subjooto  sub  raliono  nclus  Ipsms 
liubjocli ;  et  h(H'  modianle  vcrlx)  o.s.scndi  ; 
sicut  onim  sir  diccndo,  Smrates  est,  signi- 
licalur  arlualitas  enlis  in  Socralo ;  sicul 

Tom.  t 


//nmo  est  ens  animat,  hoc  lolum  etu  animal 
accipitur  ul  po.s  i  \% 

osl  illud.  quo<l  iui{M>rtalur 

.\d  dirlum  lkK'lii  «•         "  n 

sil  pjjrs  pr  '  '      *      ' 


■'  i r 


«  in 


I '    '  au'»»i 

\.  :1   irn  duo 
qu(Ml  I 
qii.uitum 


vn 


,memk 


s. 

Earmt 

dem  r\ 


594 


OPEIIIS  SECUNDI  rEUUIEUMENIAS 


ipsius:,  inquanluin  vcrlmm.  Unde  ralione 
rei,  quani  iniporlaL  Iioc  verbum  est,  cuni 
illa  sil  aclualilas,  csl  ralio  sub  qua  quodli- 
bct  praHlicalur  de  aliquo. 
7  Ad  aliud  dicilur,  quod  quando  hoc  vcr- 

bum  es!l  pnrdicalur  terlium,  cl  alteri  adja- 
cens ;  pritno  pra^dical  esse  illius,  cui  adja- 
cet,  de  lerlio ;  ut  sic  dicendo  :  Homeriis  cst 
pocla,  pnicdicatur  esse  poctoe  de  Ilomero, 
non  es'?^  Homeri  de  Ilomero.   Idco  dicit 
Doelius  in  2.  editionc  quod  hic  Ilome.us 
e^l  poeta,  duo  sunt  praedicata,  sciIicetpo5/a 
principaliter,  et  esse  secundario.  Praidicat 
igitur  esse  quod  in  alio  est,  quia  prasdicat 
esse  quod  subjectum  non  habet  secundum 
sc,sed  secundura  quod  aliud  :  ul  esse  quod 
convenit  Ilomero  secundum  quod  poela ; 
sed  quando  pra^dicalur  per  sc,  tunc  pmedi- 
cat  esse  simpliciler,  ut  actuale ;  et  hoc  est 
secundum  quod  in  se  est.  Est  igitur  esse 
terlium  ralio,  secundum  quam  pra^dicatur 
aliquid,   el  non  est  pars  ejus,  inquanlum 
accidit  sibi  hsec  inlentio  prsedicabile.  Sed 
rationes  rerum  disLinguuntur  per  actumet 
poLenLiam;  sicul  enim  in  composito  natu- 
rali  est  unum  habens  rationem  poLentioe,ut 
materia ;  aliud  habens  rationem  acLus,  ut 
forraa  ;  sic  est  in  composito  artis,  quod  est 
propositio,  subjecium  enim  est  ut  materia, 
prceiicalum  sicut  forma.  Unde  propter  hoc, 
quod  de  eo,  quod  est  subjecLum,  fit  praedi- 
caLum,  idco  requiriLur  quid  aliud  aresub- 
jecLa,  quod  noLaL  illud,quod  priusfulLsub- 
jecLum,  accipi  sub  raLione  actus,  el  forma?, 
et  hoc  est  verbum  est.  Sunt  igitur  tria,  res, 
cui  accidit  praedicari,  intentio  priEdicandi ; 
res  ut  informatur  tali  intentione ;  et  duo- 
bus  primis  modis  non  est  pars  pr^Bdicali, 
sed  terlio  modo. 
AliLcr  diciLur,  quod  res  verbi,  el  illud 
Aiioium   quod  sequilur  rem  verbi  simul  cum  cora- 
^aTqun'!  positione  intcgrant  unum  extremum  com- 
uonem.      positionis,   quod  esL  pnieaicaLum ;  cL  non 
est  inLelligendum,  quoJ  composiLio  sit  si- 
cut  quoddam  medium,  et  non  aUerum  ex- 
tremorum;  quia  ralio  pra^dicali  est  raLio 
dicibilis  de  alLero,  cL  ratio  dicibilis  de  al- 
lero.csL  ralio  dopcndcnlis  ad  altcruni.   Ues 


autem  verbi  non  inclinatur  cx  se ;  sed  in 
verbo  sunt  duo,  res  verbi,  el  compositio, 
ratione  cujus  inclinatur  :  res  verbi  in  al- 
tero  constituit  rationem  pnedicati,  propter 
quod  compositio  formaliter  constituit  prae- 
dicatum. 

Contra  :  composiLio,  de  qua  esL  qusesLio,        9. 
esL  composiLio  uniens  extrema,  secundum    conira 
quod  per  corapositionem  significatur  ve-    eosdem 
rura,  vel  falsum  :  hsec  autera  compositio 
non  est  modus  significandi  verbalis,  quoe 
est    principium    constituendi   suppositura 
cum  apposito,  quia  hsec  coraposiLio  est  ea- 
dera  in  proposiLione  affirmaLiva,  el  negaLi- 
va  ;  sicuL  NorainaLivus  casus  est  idera  :  sed 
manifestum  esL,quod  compositio  quasigni- 
ficatur  aliquid  esse,  vel  non  e.^se,  non  est 
eadera  in  affirmativa,  et  negativa.  Respon- 
sio  igilur  non  esL  ad  proposiLura  ;  quia  Lan- 
Lum  respondcL  de  composiLione,   quae  esL 
modus  significandi  verbalis. 

iLem  quod  dicitur,  coraposilionem ,  eL 
rem  verbi,  eL  prsedicalum  inLegrare  unum 
pra^dicatum,  non  esL  verum  ;  quia  raodus 
non  est  extremura  in  propo3iLione,nec  pars 
exLrerai. 

Ideo  ad  quoestionera,  sciendum  est,  quod       \o, 
hoc    verbum    est,   quando    prsedicat  ter-  ^ociorls! 
tiura  proprie,  nec  est  subjectura,  nec  est 
pars,  nec  prsedicatura,  nec  ejus  pars  :  sed 
tantum  denotat  prsedicatum  esseidem  sub- 
jecLo  aclualiter,  vel  secundum  actum.  Ad 
quod,  sciendum,  quod  omne  intellectivura  Omnein 
intelligitur  per  modura  actus  ;  quia  quod-    ^ii,„  gg 
libet  est  intelligibile  ex  lioc,  quod  actura  ^'"'  '"° 

o  '  ^  dum  ac 

habcL ;    acLus    auLem    uniuscujusque    esl     tus. 
idera,  secundura  quod  prsedicatur  propria 
raLio  ejus ;  sed  hoc  raodo  dicitur  ens  in  po- 
tentia  esse  in  actu  :  nara  alia  est  ratio  pro- 
pria  poLenlise,  secundum  quara  disLingui- 
tur  a  non  potentia  ;  sic  etiam  privatio  est 
in  actu.  Aliud  est  intelligendum,  quod  esse  Esse  n 
significatactualitatemenLis;  i.ieocuni  volu-  ^luaMai 
mus  significare  hoc  esse  acLu,dicimus  quod  ^"''*- 
hoc  est;  et  propLer  hoc,  quod  actus  non  fa- 
cit  compositionem  cum  eo,  cujus  est  actus  ; 
ideo  me  non  facit  aliquam  corapositionem 
cum  eo,  quod  apponitur  sibi,designat  cnim 


oi    tNTI >  VI 


*/»' 


M. 
Pitplr.t 
CDmpoxitio 
in  vrrt/o. 


12. 
Ail  argu- 

tnrnlit 

priiicipa- 

lin. 


\:i. 


A'l 


\(\,  qiuxl  .sil)i  npponilur  csso  i'lom  allf  ri  se- 
cundum  arluin  :  ifloo  sic  diccndo,  tlomerus 
nnlpoftn,  .signiflralur  quo(l/>of//iMJCun<lum 
siium  acliim  esl  i<lem  cum  llomero  ;  quia 
ralio  csscndi  rcrum,  cl  res  non  fariunl 
compo-iilionom,  fnde  non  inlellivMlur  pra:- 
diraliim  esse  roiipo>ilum  ex  duobu«i,  scili- 
cel  c.K  apijusilo,  ol  verbo  cssendi. 

rndo  inlolli^fndum,  qiiod  tlujilr.c  e.H 
comjiositiOfUm  qua*  eU  modus  signilirnndi 
in  vorl)0,  socundumquam  acliis  inclinalur 
ad  subslinliam  :  el  illacompodliocommu- 
nitorestin  omni  verlx)  por.sonali ;  undo  a 
quil)usdam  vocaUir  per.toiKilio.  Alia  cst 
composilio.qiuo  dosi«^nalur  p<*r  hoc  vorbum 
esl,  cl  non  osl  modus  si^niticandi  sod  osl 
res  vcrbalis  siLTiiticala,  qii03  composilio 
(lifTort  a  prima  ;  quia  prima  non  facil  com- 
posilionom  aflirmativam  ,  vol  negalivam  ; 
sed  esl  in  omni  verbo  personali.  Sccunda 
vero  pcr  hoc  qucxl  dosignat  aliquid  cs-.e, 
vol  rioii  essc  de  aliqiio,  f.iril  propcjsitionom 
aftirmalivam,  vol  no^ralivam;  nam  ab  hac 
compositione  dicitur  propositioafhrmativa, 
vcl  nogativa;  el  csl  alia  iii  aftirmaliva,  cl 
alia  in  negativa,  prima  aulom  non;  et  hoc 
inlclligitur  do  omiii  vori)0,  secun«lum 
quod  Gst  par.s  proposilionis,  vel  enuntiatio- 
nis. 

Ad  primiim  argumcnlum  diro,  quod  si 
huir  vorlx),  >'st  ,  ai»ponatur  aliquid  pcr 
modum,  (|iio  apponitur  aliquid  oi  quod 
est  homo,  ruin  dico,  Socrafot  est  homo  al- 
bus,  tenoirl  consciucnlia.  qiiod  hoc  ver- 
bum  est  cssot  pars  pncdirali,  quo<l  non  osl 
ila  ;  quia  qiiandi)  [icr  .sc  proilicilur.  pra- 

(liratur  arliis  osscndi  at)solul«»  :  qii '  ■  •'». 

lom  prjvdiratur  tcrtium,  nllorinn  •  i- 

tur  priiiripalilor,  ol  .scipsiim  > 

inquanliim  dosignal  alloriim,  scili 
diraliim  scruiidum  arlum  ojus  do  lorlio,i<l 
esl,  do  siil»j(M'lo. 

Ad  aliud  dico.  quod  qiinndo  est  \  >• 

liir  i)or  sc,  composilio,  qun)  osl  m 
gnillrandi  vcrbalis.csl  modus  uniondi  pnu* 
diraliiiu  ciim  subjcvlo;  siul 
pium  siguillrandi  v<rum,  ol  1.»I-uim.I>«  i  .la 
rompositiono    nihil    nd   U>Kirnm,  .•M-tl   ad 


'".i- 


•  l\'J,l    t   ■.!    ;ii<j 

-mI        t.ilf     .     ..iir^, 
I 


rirammnliram    porliwl.    !k^\   efrnyrt-r 

qiiam  impr)rlat  a  f>x  »> 

ne  verbali,  e*l 

vcrum,  vel  f  lUum,  ila  qu 

lis  apid    Gramma  t  ip^i 

apud  l/)gic(w  in  hoo  vurU>  esl.q 

dirnl  tcrliiirn      '  '      " 

liri  dirunl,   qm>i  ix;;.'U 

suin  i)o.<l  Mi  vx  vi  ■  -    ' 

nrnli<'"'-    "««d  i.sUi 

diis  s  _ .indi  V. 

ponil.  rnrh-  nfin  non    r, 
compositio.rj 
dcsignala  in  esse;  cl  ; 
ultima;  rationis  procedil  do  ra< 
candi. 

Ad  secundiim  qusesilum  d.  i.quod 

vcrbura  copulnl  sub  lcmp  .re  pne^onli  dis- 
rrelo.  Ad  (juod  sctcndum  primo.quod  vcr- 
bum  [)r.Tsons  per  se  accopluin  signiflcal 
pncscns  :  signitical  aulcra  vcrbura  dc  pr«e- 
.scnli  rom  suam,  non  proul  csl  aliquid  lia- 
bcnscHsein  pr.i-sonli.  vcl  fuluro,  sed  nnb**9»»M^' 
mo  lo  cs.sendi  pra-scnlialiler  rcra  sunra  de- 
nolal;  quia  pr.ctcrili  nulla  pars  i"-'  >'  nec 
fuliiri,  .scd  pni'scns  inslnl,  el  \,..  -f.' 
praiscnli  signitiral  rera  smm  ror  :  i 

instanlis  ;  el  csl  quo<lamii  rio- 

mine  primario  suorura   ;  'i.   v*»| 

siippo^itorum,  el  de  verbo  f'  i 

homo  siirnillr.il  ■  ut  hotni- 

nom  in  aclu,  non  liominom  in  polcnlia  nec 
hominom.  qui  fuil  sub  illis  n>  is  : 


14. 
Adt. 


VtHmr 


.sod  h 

cl  qii  ui  m: 

Im-iis 

bum  «I'   ; 

nrlum  pr 

ntis  rn:n 

«•nli.l 

lormlnus   c> 
poro.  niliil  i' 

CV' 

loliiK-iur.  U' 


u.ol  furni.ira, 

.r,  ul  arturo  ba- 

'    .Sc  rer- 

proul 


m- 


<i  in* 


^ 


pjici    luifui^i»   «ju.-M    muua    5uui  x,  uul. 


596 


OrERIS  SECUNDl  PEUIHERMENIAS 


qiiibus  convonial  pr.Tsens  in  acUi;  propler 
quod  dissiniile  est  de  nomine  adsupposila, 
el  de  verbo  prscsenlis  lemporis. 

15.  Sciendum  esL  secundo  quod  verbum  de 
,^opuiafex-  prcTsenli  pro  eodem  lempore  copulal  exlre- 
trema  ?      muni  exlremo,  quod  consignifical.  Unde  si- 

oul  consignificat  pracsens  tempus,  sic  dis- 
crelum,  ul  distinguilur  a  pricterito,  et  fu- 
luro,  pro  tali  temporo  copulat.  Unde  non 
pote4  inlelligi,  quod  copulal  pro  hoc  JiJinc 
significato,  quorum  (tinc  transacto,  hoc 
minc  significaret  verbum  pr^sentis  tempo- 
poris,  ut  per  argumentum  dictum  est.  Nec 
copulal  prcesens  commune  ad  prjesens, 
quod  fuit,  et  ad  prcTsens,  quod  erit.etquod 
est,  prout  nomen  commune  significat :  nam 
tunc  ista,  lu  eris  albus,  posset  istam  verifi- 
care,  lu  es  albus  :  copulal  igitur  pro  quo- 
libet  lempore  prassenti,  cum  fuerit  actu 
prsesens. 

16.  Ad  primum  argumentum  dico,  quod  in 
ife,u.^2'  conditionalibus  non    prosdicatur    praesens 

qucesiio-  lempus  absolute,  nec  aliquid  prse^entis  ab- 
solute  ;  sed  proedicatur  proesens  unius,  sub 
habitudinead  allerum,  ita  quod  significa- 
tur,  quod  cum  habeat  hoc  esse  proesenliale, 
et  illud  habebit,  unde  ibi  copulatur  prDS- 
sens  confusum,  quia  sic  se  habet  ad  alle- 
rum  :  sed  hic  loquitur  de  verbo  copulalo 
aliquid  absolute, 

Ad2.  Ad  secundum  dico,  quod  licet  lioc  ver- 

bum,  est,  copulet  lerapus,  quod  instat  sub 
ratione  qua  instat,non  tamen  est  repugnan- 
•tia  intellectuum,  cura  dicitur,  semper  esl, 
quia  ibi  copulatur  extremura  extrerao  sub 
tempore  proesenti,  prout  dislinguitur  a  ra- 
tione  pra3teriLi,et  ratione  futuri ;  namquod 
proeteritum  esL,  non  esl,  el  fuLurura  non 
esl  sirapliciLer,  quia  ly  semper  est  deter- 
minaLivum  hujus  verbi  est,  cum  eL  non  re- 
pugneL  ei,  uL  inLelligaLur  distincLum  a 
praiLerito,  et  futuro  non  est  repugnantia  in- 

.  ,    .       tellectuum*  :  sic  dicendo,  semper  Socrales 

ai.  et  re- 

pugnat  ei  est,  quia  copulatur  pro  temporequolibeL,ut 

ut  inlelli-     ,.     .  .  ,      .,  .  ^    , 

gatui-  non  distmguitur  a  praeterito,  et  luLuro. 
a''pr."tm-     ^^  »^i^^  ^'^0'  ^^od  proesens  ex  sua  si- 
to,  et  futu-  gnificaLione  significaL  pra3sens,quodinsLat, 
non  est  re-  quia  alioquiu  nonessctprajsens  :  naraprce- 

pugnautia. 


Ad^. 


sens,  quod  fiiit,  et  quod  eril,  non  est  prse-  intellec- 
sens  ;  ideo  habet  ut  ex  forraa  sua  significel  ^2di. 
rera  verbi,  ut  intelligatur  sub  pra3senti, 
quod  instat.  Sed  licet  ex  eo,  quod  noraen 
posset  intelligi  habere  raulta  supposita  si- 
mul,  sicut  hoc  noraen  homo,  tamen  ratione 
forma3  rei,  quam  significat,  et  sub  propria 
ratione,  non  polestsimul  multa  supposila 
Iiabere  sub  rationc  pnc.sentis;ideo  res  vorbi 
intollecta  sub  raLionc  pra3senLialilaLis  non 
inLclligiLursub  indifferenLia  ad  mulLa  pra3- 
senLia  simul.  Unde,  hic  homo  non  currit, 
non  verificaLur,quia  hic  homo  cras  curret 

Ad  aliud  dico,  quod  si  copulareL  proe 
sens,  pro  hoc  praesenti  deraonsLraLo  A,  lioc 
essel  impossiiihile, Antichristus  est;  sic  hoc, 
Antwhristiis  est  in  A  ;  sed  quia  non  sic  co-  cras  in  a. 
pulaL,  sed  pro  quolibeL  nimc  cum  insLiLe- 
riL  :  et  proposiLio  prolaLa  hodie^non  esL  alia 
proposiLio,  quam  ipsa  prolaLa  cras,  Anti- 
christus  est;  ideo  non  esL  jam  proposiLio 
impossibilis,  liceL  nunc  non  posseL  verifica- 
ri  :  sed  solum  scquitur  quod  sit  irapossibi- 
lis  nunc,  et  non  quod  sit  irapossibilis, 

Ad  aliuddico,  quod  toLum  tempus,  quod 
intelligitur,  ut  distinctura  a  prseteriLo,  id 
esL,  ratione  praeteriti ;  et  a  futuro,  id  est, 
raLione  fuLuri,  diciLur  lempus  prsesens : 
unde  quantitas  teraporis  prsesentis  accipi- 
tur  secundum  comparationera  ad  acLionem ; 
sicuL  dicimus  quod  in  sepLimana  faciL  ali- 
quis  domura,  intelligendo  quod  in  illo  toto 
tcmpore  agit  totara  actionera,  et  non  quod 
immediale  agiL ;  et  comparando  partem 
temporis  ad  partera  actionis,  distinguimus 
idem  tempus  per  prsescns,  et  futurum  : 
quia  respectu  totiusintelligiLur  formaprce- 
sens  :  eL  non  dicit  praeLeriLum,  quod  pra3- 
sens  tempus  est,  cujusparspra^teriiLprius- 
quam  fuLura  esl  ;  totum  tamen  accipitur 
ut  unum  tempus  per  comparationem  ad 
opus:  et  ideo  licet  unius  proesenLis  sinl 
plures  parLcs,  nulla  Lamen  habet  rationem 
proesentis  ,  ut  possinL  dici  multa  praesen- 
tia  simul;  sed  illiid  dicitur  praesens  per 
comparationera  adunum  opus,  praBteritum 
ad  aliud,  Est  enim  terapus  accommodaLuir^ 
verbo,  uL  mcnsurat  aclum  ejus. 


Ad^. 


I 


QVJEsnrh)  vii 


M7 


quo<J  in  hU  qux  sunl  ad  ul: 


i. 


Xani  si  omnU  affirm  '       '  -,  t-.--t 

1'nlxn    /?«/,  /■/  omni'  >  '    y»/)fi 

e««rt  .•                   /  /ti''  iliciit    jtt  /- 
f/»/</,  '           I')  n'}ii  fiituruiii 

aiim,  mnniffstum  est,  qwmiam  u               U 

viirum  dirtrr     "  ,» 

af/irmalio,  >  ; 
utraque  eitim  ium  erunt  aimul  in  taiibua. 

QUiESTIO  VII 

An  ]>i'op(h<<itio(lt'  fuluro  xit  determinalc  vera, 
vcl  falsa 

D  Thom  quirKl.  li,'.  dc  ftrital,\  art.  10.  ail  7.  D. 
linn.  iri  t.  (/.  '.SH.  tirt.  "2.  i/.  1.  Alonkis  I.  pnrla  q. 
15.  Okam.  1.  d.  ;W.  a;t.  '.  q.  !j.  <f  '/.  mnpria  ae 
hac  re  eUita  ah  ipso  iit  l.ogica.  1-  d.   :w. 

AhiileiiHiit  1.  parle  defcn*orti  ruf..  _  .    .  <r<luh«n>is 
li//.  1.  quirflinnarii  q.  i'i».  Lichfl.  in  1.  d.  yj.  S- 
«'/  Argumentd  prinri/talin.  .MaJ"r  ibid.  q.  \        ' 
V.  Sotua  in  cii/t  .'.  l-'pi%tolir  ml  llnnfinos.  C\ 
liiH  /;i  I.  </.  :«S.  S  : 

fuliiriiruin  conli 

1.  1.  /lartis  ilix/i.  07.  cap.  W.  C.iumiu'.  wi  i-ip.  8. 
Itujun,  q.  unicu.  art.  J.  et  \.  Uiiviiiii  i;i  raij.  G. 
quiest.  unica.  Dortor  in  I.  d.  :J9.  gii<r»l.  unira. 

1.  (Juod  lal.sa  vidctur,   quia  alilor  .si^niin- 

uiprnpar.  ^^^  ^'^^  quaui  csl  iii  ro ;  i;^'ilur.  Conswiucn- 

te af/irma-  lia  palol ;  quia  iii  co  quod  res  e.sl   rira^stns, 

ttvti. 

lia;  oralioncs  .sunl  veraj ;   et  in   rrxnlica- 


IIUllJ 


^»t  i  ■ji*'; 

iii       r. 


.  vera,  quam  taln;  supbo-  *•  ff^ 

.s.iu  qui>,i  A  ir,  an 

nuiic  Nil  ' 
videlur 
vel  faN 

caiiiTi 

Pi  .     ,  .    in- 

lur  sccuiidum  d^  .  .  ^  .  im  ba- 

t)enlnuiir,  8cd  itceundum  illain,  quam  ba- 
bueruiil ;  igilur  sirnililpr  eril  in  illis  cle 
fuluro :  sic  aulem  d  Tu  en'M  albuM  iu 

A,   non  ^  iiur  aliquid    do  rc  nunc 

e.sse,   velnoiiejwc;  irquodin 

A  eril  veruin  diccns  lu  es  aibuM.  Si  ergo 
sic  sc  babebil  resin  A,  sicul  nunc  cnunliat 
proposilio  .sc  rern  balx^re  in  A,  lucc  nunc 
csl  dclerraiiiate  vera.  Ilem,   s;'    '  "  r  pro- 
po.silio  sirnplex  de  fuluroeau:  rn   fo- 

re  eo  modo,  quo  evenil ;  nara  .......... a  rem 

foro  pro  delerniinalo    lempore,  sic  quod 
possel  non  e.ssc ;  CTip),  elc.  Sed  nunc  sc  ha- 
bcl  res  sic  ad  essc  cris,  quofl   povS«'l  non 
o.ise  ;  ergo,  elc. 
Diiilur,  qu(xl  proposilio  de  fuluro  signi- 


mentis  dicitur ;   ah  co  fjiKjd  res  cst,  vei  non     fical  nunc  quod  dclerniinale  iUi  esl  in  re  ^*"**»-"^ 

'  cummum. 

est,  oratio  dicitur  vcrn,  vel  faha.  Kt  in  lil-  sieut  tunc  cril ;  ideo  nonsimul  slanl,  quud 
tora  dicilur,  (luod  orationcs  sunt  verx  sicut  ista  nunc  sil  dclcrminalc  vera.  cl  quo^I  po- 
rcs.    Anlcccilciis  patcl,  quia   prop<jsilio  do     sel  rcs  non  foro  cras.  (lonlra,   hoc  non  .ie- 


2, 


fuluro  si;^niticat  nunc  quod  r«*s  liabcbit  - 
dcleriniiialiim,  (iuod  cssi' cst  iiulcl<riiuiia- 
tuiii.  lltMu  Ikjcliiis  supcr  .sccuiida   ratioiio 
Arislolclis  iii  boc  ca|>ilulo,  »iU(Kidicil,  qi!' ! 
navalcbcUum  crit  cras,  qiiasi  sil  ncc. 
evoniro,  lulurum  pronuntial ;   sed  si  i, 
ncril  jaiii,  iion  niiiic  verum  esl  quod  dicil, 
quia  quod  ronlingcnler  cvonit,  dicil  ex  ne- 
cossitaleovenirc;  unde  non  in  evenlu    n»i 
csl  falsitas,   scd   iii     pranlicalionis  modo. 
Ilcm,  oiimis  propositio  signilical  vo- 

rniii.  Sic  igilur  diccndo,  tu  curri*  in  A,  si- 
giiilicalur  to  essccursurum  in  A,  non  csl 
voruin  :  lioc  aulcin  e.sl  detcniiinulum  fal- 
KUiii,<iuia  signitic.iturvcriim  cvsr  pn»  lcin- 
porc,  (luod  nunc  e.st  :  igilur  ol  biH\  tu 
curns  in  A,vsi  dclcrminalo  vcru,  vel  fal.sa, 
quofl  falsum  e.sl. 
Ad  opposilum  esl    .\rislololeji,  diccos. 


< imlur,  I/omo  erit;  ergo  homo  mecetMrio 

cr/7,  igilur  opposilum  sla(:  ho  :   noo 

foro  cras.  Ad  oppositumesl  .\riiuj;ciea. 


nio  C' 

CMt.      fi  r,.,„,tl 

fliiiin  m  I  .  rtf^, 

b, 

at 

M 

«rui-  ti  yu.r  «iiL-fii  cn  nejuna.  i:u.  a  c    » 


.f 

i(\ 


VI M 


.i  n  j^j^yiui  I 


'H   comtru     •  «/.  M« 


trti 


i»^»«?r  ui  1 


Videlur  quod  *!•• 
SiimiMi^nt  «ic  o  vM^ 


nii  •  Tlti. 


I. 


'»   *»rt>po»ilJo  •''■■• 


rm 


OPRIUS  SECUNDI  PERIIIERMENIAS 


al.  remo 
vet. 


a/z^^j^s cms,  significalso  es.so  voraiii.  Anle- 
cedens  palel,  quia  ad  onniem  composilio- 
nem  sequilur  suum  diclum  esse  verum: 
simililer  contradicloriaafHrmalivo,  ut  illa, 
Tu  non  es  albusi,Movl  islam,  Te  non  esse  al- 
bwn,eslverum;  ulrumque  ergoconlradicto- 
rium  illisde  1'uturo  significat  se  esse  ve- 
rum  dcterminate ;  cum  igitur  neutra  sit, 
sequitur  utramque  esse  falsam.  Hoc  conce- 
ditur,  quod  utraque  pars  contradictionis 
simul  sit  falsa  in  futuris,  ratione  modi  es- 
sendi,  qui  in  neulra  contradictoriarum  ne- 
galur.  Contra  lioc  sunt  rationes  Aristote- 
lis;  si  utraque  pars  contradictionis  sit  si- 
mul  falsa,  non  de  quolibet  erit  affirmatio, 
vel  negalio,  quod  est  impossibile,  quia  ne- 
gatio  oppositi  est  remotio  ejusdem,  et  eo- 
dem  modoabeodem:  sicutcontradictorium 
hujus,  Omnis  homo  currit,  est  hsec,  Non 
omnis  homo  currit ;  quia  negatio  non  tan- 
lum  negafaifirmalionem,  sed  similifer  af- 
firmatum ;  quo  igitur  modo  hsec,  Tu  eris 
albus  in  A,  affirmat ;  eodem  modo  lisec,  tu 
nonerisaJbus  in  A,  negat;  et  non  erit 
utraque  falsa  in  talibus  in  liltera.  Item,  si 
haec  sit  falsa  determinate  ;  Tu  eris  albus  in- 
A,  nuncestverum  dicere,  quod  cura  A 
fuerit,  non  eris  albus.  Simililer  si  non  sit 
delerminate  falsa  lisec,  Tu  non  eris  albus 
in  A,  verum  est  dicere,  quod  tu  eris  albus; 
et  patel  quod  non  es  albus  :  igitur  in  A 
erunt  duo  conlradictoria  vera. 

Ad  oppositum  est  Aristoleles  in  hoc  ca- 
pile  de  futuris  contingentibus. 
2.  Ad  primura  quoesilum  dico,  quod  pro- 

Resoiutio  posiiio  singularis  de  futuroconLingenti,nec 

prtmte      f  o  o         ; 

qucestionis  simul  ost  vera,  nec  falsa,  nec  determinate 
vera,  nec  determinate  falsa.  Ad  quod,scien- 
dum,  quod  verum  significat  esse  quod  esl, 
et  falsum  significat  esse,  quod  non  est,  eo- 
dem  modo.  Ex  quo  sequitur,  quod  sicut 
res  se  habet  ad  esse,  sicad  veritatem.  Quod 
autem  est  actualiler,  et  in  praesenti,  in 
seipso  habet  quod  sit  verum,  sic  habet  esse 
lies  poiest  P®'"  ^^  '  Q^od  aulem  est  futurura,  non  est 
esseincaw  in  se  ipso,  sed  in  causa,  quod  contingit  tri- 

*a  Iriplici-  ,       ,        ,  ,,..,. 

'"••  pliciter.  Uno  modo  est  aliquid   m  causa, 

quod  necessario  eveniet  ex  illa.  Alio  modo, 


lei 


ut  habetinclinationem  ad  causam,  ut  pro- 
ducatur  a  causa,  polest  tamen  impediri. 
Tertio  modo,  quod  non  magis  se  habet  ad 
esso,  quam  ad  non  esse.  Istis  tribus  modis 
se  liabent  res  in  futuro  ad  esse. 

Secundo  intelligendura  quod  orationcs 
sunt  verse,  sicut  res  seliabentadesse;  nam 
oratio  enuntians  esse  dere,  secundum  quod 
res  se  habet  ad  esse,  est  vera :  aliter  autem 
ennuntians  falsa  est. 

Terlio  intelligendum  est  quod  propositio 
de  futuro  de  suo  significalo,  vel  ex  modo 
significandi,  sequaliter  designat  determi- 
nale  esse  de  quolibet ;  quia  esse  rei  non 
mutat  significationem  sermonis  :  quia  dic- 
tio,  et  oralio,  idem  significant  re  existente, 
et  non  existente. 

Quarto  inielligendumquod  propositio  de 
fuluro  potest  intelligi  dupliciter  significa- 
re  aliquid  de  futuro,  vel  ita  quod  proposi- 
tio  de  futuro  aliquid  significet  nunc  verum 
esse,  quod  aliquid  in  futuro  verum  esse 
habebit  :  verbi  gratia,  quod  hsec, 
Tu  eris  albus  in  A,  significot  nunc 
esse  in  re  ;  ita  quod  tu  in  A  tempore  eris 
albus:  vel  potest  intelligi,  quod  significet 
nunc,  quod  tu  eris  albus  tunc :  et  differt 
secundum  a  primo ;  non  quod  significet 
nunc  ita  esse,  quod  tunc  tu  debeas  esse  al- 
bus  ;  sed  quod  significet  nunc  quod  tunc  ; 
quia  significare  nunc  esse,  quod  lu  in  A 
eris  albus,  hoc  est  plus  signific:ire,  quam 
quod  tu  eris  albus  in  A. 

Dico  igitur,quod  hosc,  Tu  eris  albus  in  A, 
absoIuteenuntiata,si  illa  significat  nuncrera 
sic  se  habere  ad  esse  ut  in  A  tu  debeas  esse 
albus:  hsec  propositio  est  delerrainate  falsa ; 
quia  omnes  orationes  sunt  verse,  et  propte- 
rea  secundum  prseraissum  :  res  autem  ta- 
lis  enuntiata,  non  sic  se  habet  nunc  in  sua 
causa,  ut  tunc  debeathabere  esse;  quia  si 
nunc  se  haberel  res  in  sua  causa,  ut  tunc 
debeat  habere  esse,  hoc  jam  foret  ex  neces- 
sitate,  et  esset  nunc  delerminate  verum  : 
et  sic  procedunt  duoe  primae  rationes,  quas 
facit  Aristoteles  in  texlu  capituli  sexLi  cita- 
ti.  Subhoc  enim  intellectu  significat  pro- 
posilio  de  futuro  aliquid  esse  nunc  delermi- 


3. 


4. 


Of;€STIO  VIII 


599 


natiim  ad  esse  pro  lcraporedefuluro,  quod 
nori  esl  delcnninaluTn. 

Si  aulcm  proposilio  de  fuluro  non  signi- 
lical,  nisi  quodcumque  fulurum  proquosi- 
gnifical,  quixi  si  fucril  pni'sens ;  quia  lunc 
cril  verum  «liccrc,  quoniam  illud  csl,  qufxl 
nunc  cnunlialiir  fulurum,  proposilio  dc  fical  quo<l  v«-ru:..  . 
ruluro  csl  indclcrminale  vcra,  vcl  fal.sa.  senli  Ifi  fore  nff.ttin 
(lujus  ralio  esl,  quia  proposilio  de  fuluro 
sic  cnuiitians,  non  cnuntial  do  eo  quod 
nunc  est  e.sse,  vel  non  e.s.se,  ul  aliquid  do- 
lcniiinatum  ;  quia  secundum  illum    inlcl- 


Ad  aliud  diro,  qu<xl  ratio  procedil  lub^^*. 
unoinlnlle  lu  proiK>.silionis  fl  'k 


Ad  lcrliuni  dico,  quod  hoc,  Tc  f>.r(  album       7. 

A4  J. 
ettvenim,    esl  di-'  ridum  ittrundura 


Cl   u. 


■I 


Cf,-    - 

ctiiiiji' j M i  ■  i.t '  j  r  •■■'  '  ,  ■  •.   i._.»»' 

.  pro  pr»- 
.    .        ,   .turrx  nri- 
ma.  Alio  m<  tr  in  scnsu  •. 

ni.s,  lunc  non  significat,  ui%i  tc  album  : 
est  verum-,  ct  esl  detcnninate  vcra,  sicut 
ct  prima.  Alilcr  tamendlcenduni.quodilla 


lccturn  non  ciiunliatur    cs.sc,  quod   habcl      propositio,  Te  fore  album    esl  rerum,   in 


r.. 

Ad  ari/it- 

mentit 
princ.  pri 
uiii'   (/itirs 
tioni». 


rcs  in  suacausa  pcr  propositioncm  de  fu- 
turo.  Proptcr  quod  licct  rcs  nunc  hal)cat 
osso  dettM-minatiim  in  sua  cau.sa,  cl  enun- 
liatur  e.s.sc  dc  rc  pro  aliquo  fulun»,  non  di- 
cotur  nunc  proposilio  vcra,  vcl  fal.sa,  quia 
non  cnunlialur  hoc  nunc  e.sse  dctcrmina- 
lum,  ul  sil  pro  ali(|uofuluro :  sed  cnunlia- 
lurnuiicquod  hocsic.sc  hal)('bil,clnoncmui- 
tiatur  iiuiic,  rem  sic  se habcre,  ut  lunc  debcal 
e.s.se.  Ideo  dicit  Arislotcles,  quod  in  illis, 
qua;  .sunt  ad  ulrumlihol,  non  magis  csl  af- 
firmalio  vcra,quam  ncgalio.  IJnde  nnncon- 
veiiit  dividcnlcm  diccro  delinitivc  quod 
hoc  crit,  nccdcfinilivc,  quod  hoc  non  cril ; 
definilive  aulcm  dicit  hoc  fore,  quando 
enunlialsicc.s.so  nuiic,  ul  .iliqiiid  habcbit 
esso  in  futtiro.  r.oncludilur  iv^itnr  cx  pnc- 
diclis  quod  propositio  siiigularis  dc  fut-iro 
conlingcnli  sumi^la  hoc  .sccuiido  modo,  si- 
cul  ct  .\rislotclcs  accipit,  ncc  simplicilcr 
est  vcra,  ncc  falsa,  ncc  dctcrminatc  vcra, 
nec  dclcrminatc  falsa. 

Ad  primum  argumentum  dioo.  quod 
,  proposilio  dcfuluro  si  siLrniliiPt  nunc  ovs^» 
.  ila.  <iuod  rcs  iii  futuro  -  -c,ottunc 

sigiiilicat  alilcr  cssc  ({uam  c-t,  el  esl  falsa, 
quamvis  evcniat  n»s,  quie  cnuntlatur  cve- 
nire,  non  proplcr  cvontum  rei,  scd  proptcr     et  tu  p< 
moduiu  cnunliandi  ;  enuntiatur  eiiiin   res     s'. 
nlilcr  cveiiirc.  quam  ovoniat.   Sl  intclligl-      . 
tur  secundo  modo,  quod  cnuntint  dclnnl- 
natum  e.sso  de  n\  pro  lemporo  inlelermi- 
nalo  fuluio,proi>osilio  ncc  erit  vc: 
jMi.quia  nunccst  indclcrminalum  iju 
tradiclorioruiu  lnl)ebile.<wproillolt'i!4'ui<- 


scnsu  comp(jsitionis  it.   non  quod 

nunc  res  sic  se  hal)eat,  ul  *         ! 

tu  eris  albus  in  A,  lunc   eni: 

falsum  delcrminate  :  .«^ctl   vcriin»  « 

tum  dc  dicto  inlclligitur  sirut-j-  verc  qux'-   qu»  im- 

dim  asscrtiocomposiiionis  in  p-  '    '  '-  per  p^rdictaa 


«/.  ••••• 


'V* 


Kt  llll'l 


ium 


dictum  pro  tcmpore  pro  quo  ni 
pnrdicalur  dici  dc  ^>!'.;r..'',. 

Ad  sccundum  qu.i '   tti  (-!::.->.-! 

propositia  dc  'fuluro  n^^n  f^l  •! 
vcra  :  sicul  patct  ex  pi 

Ad  priinum  argumcn'um  dico,  quod  pro- 
positio  de  futuro  cont  non  enuntial 

nuncesse,  sicut  resso  habet  ad  esae;  nec    ^JJIi, 


pro  Iviap»- 

r>  pco  ^w> 

d»ftoUaimr 

»«ir»ai« 

,-,  r,    i4«e 

«Uoaii  tM- 
portatar 
pnsdic»- 

t>ilB     pco 

Uiapor», 


8. 
/ImoIiiIm 


i !   «ry«- 
mfmtm. 


enuntiat  nunc  non  esso  aliter,  qiuim  res  se  *»■  vrmd»- 

«atar  4« 

Iiabct:scd  dico,  qufxl   pro   islo  i 

enuntiat  dclirminatum esse  rei pro  tutnru 
tcmporc.  rn>plcr  quol  cum  pro  isto  lem- 
porc,  ut  patct, 

positio  ii' 

pl"0  istn  u«  iitui 

lalsa,  n* «'  •••  *•  i.n.n.i.»    ••  ..•. 

Ad  al''(  '  ''  •'  '     'Ti',  >•'  ri.  .!i  s'rii\f  „!  Mill' 

hn^"  nu 

/. 

lcrmi'in»''  vcrn,  7 

non  nuln;. 


|uod 

•     ft 

.1 


non 

I 


crms 


Iluli  albu-4.  UUl    liUiicii 


'»-'«fc  ^    IWI  ^      ll\.'«l 


.11...      --■  ,  I 


000 


OPEIIIS  SECUNDI  PERIHERMENIAS 


Tu  eris  alhus  cras,  non  impcdit  qiiiii  cras 
possis  csse  non  albus;    ideo  slant  simul 
quod  lu  eris  albus  cras,  ct  quod  posses  esse 
non  albus  cras. 
9.  Ad  tcrtium  qufrsilum  dico,  quod  si  pro- 

'^'terti!v"  posilio  de  futuro  enunlint  nunc  esse  deter- 
qiurnuonis  n^inalum,  quod  res  enuntiata  de  futuroha- 
beat  esse  ;  utraque  pars  contradictionis  in 
illis  dc  futuro  est  falsa ;  quia  una  pars 
enunliat  esse  definitum,  quod  erit;  alia 
esse  definitum,  quod  non  erit;  ct  patet 
ulrumque  csse  falsum,cum  ncutrum  sit  de- 
tcrminatum,  scd  utrumque  est  indetermi- 
nalum.  Sed  propositio  de  futuro  enuntiat 
tantum  rem  csse  pro  futuro,  et  non  deler- 
minate  aliquid  de  csse,quod  habet  nunc  res 
in  sua  causa  ;  utraque  pars  est  indelermi- 
nate  vera,  vel  falsa. 
^Q.  Ad  primum  argumenlum  in  contrarium 

Adargu-  dico,  quod  hsec  propositio, /e  fore  album, 
ticB  i/uces.  esi  verum,  non  esL  nunc  vera  determmate, 
*"""*•       nec  falsa  ;   quia  per  illam  propositionem 
intelligitur  fore  album  affirmari  de  te,  pro 
aliquo  tempore  futuro,  non  pro  tempore, 
quod  nunc  instat ;  unde  licet  nune  sit  in- 
determinatum  te  fore  album  in  futuro,  quia 
le  fore  album  in  sua  causa  est  ad  utrumli- 
bcl ;  quia  cum  non  significet  te  nunc  esse 
album,   vel  non  esse,  nec  significatur  ita 
esse  determinatum  in  sua  causa,  ul  in  fu- 
luro  habcat  hoc  esse  ;  ideo  hoec  propositio, 
Tu  eris  albus,   non  est  nunc  deterrainate 
vera,  vel  falsa.  Si  tamen  propositio  signifi- 
caret  nunc  esse  determinatum,  quod  nanc 
enuntiatur  de  futuro,  ut  in  futuro  esse 
haberet,  propositio  esset  falsa  determinate, 
quia    significaret  nunc  quod    est  contin- 
gens,  esse  determinatum  ad  alteram  par- 
tem,  et  hoc  dato,  esset  utraque  pars  con- 
tradictionis  falsa  ;  quia  una  pars  significa- 
ret  hoc  esse  dcterminatum  ad  esse,  et  alia 
pars  significaret  hoc  esse  determinatum  ad 
non  esse,  et  ipsum  est  contingens. 
11.  Adhuc  poLest  argui  quod  proposiLio  de 

AUa  reso-  fyj^i^yQ  t^n  tletcrminate  vera,  quia  sequitur, 

lultoquces-  '    ^  ^  ' 

tionis.  fulurum  esl  futurum;  igilur  fulurum  eril. 
Anlecedens  est  determinate  verura ;  ergo 
ct  consequens.  Ilem  proposllio  de  futuro 


sejundum  nunc  dicti,  non  asserit  aliquid 
nunc  delerminatc  esse,  sedforede  recnun- 
liat ;  sicut  non  dclerminando  ad  esse,  vel 
non  esse  ;  igitur  sicul  propositio  de  contin- 
genti  est  nunc  delerminate  vera,quia  enun- 
tial  eventum  rci,  determinale,  non  tamen 
determinat  aliquid  esse,  vel  non  esse ;  slc 
propositio  de  futuro  erit  vera. 

Ad  propositum,  ad  primum  argumentum        12. 
est  diccndum,   quod    conscquentia  deficit  pdl^^^iolxd 
penes  fallaciam  figurae  dictionis,quiacom-   argumen- 
mutatur  quid  in  quale  ;  sic  dicendo,   omne 
futurum  est  futurum,  hic  prsedicat  illud, 
quod  futurumest;  sed  hic,  futuram  erit, 
prsedicalur  esse  sub  modo  de  futuro ;  ergo, 
etc.  Unde,  futurum  est  futurum,  est  de 
prsesenti ;  sicut  hsec,  homo  esl  homo,   hic 
non,  futurum  erit  :  si  tamen  supponitur, 
quod   hsec  sit  deterrainate  vera,  futurum 
erit,  adhuc  non  sequitur,  propter  hoc  quod 
proposilio  de  futuro  contingenti  singularis 
sit  delerrainate  vera.  Nam  si  sic  arguitur, 
Omne  fulurum  erit,  hsec,  Tu  eris  Episcopus, 
esl  fulurum ;  ergo  hasc  erit  :  est  fallacia  fi- 
gurse  dictionis  ;  quia  inmajorifitdistribu- 
tio  pro  suppositis,  quorura  quidditatem  di- 
cit  distributum  ;  sed  in  minori  praedicatur 
futurum,  ut  dicens  ejus  qualitatem,   prop- 
ter  quod  mulatur  quid  in  quale,  sicut  liic, 
Quod  scriplum  esl,  scripsHaliquis  :  falsum 
scriptum  esl:  igilur  falsum,  etc.  Si  autem 
descendatur  sic,   omne  futurum  erit  :  hoi 
futurum,  tu  eris,  est  futurum  ;  igitur  hoc 
futufiim  erit ;  sequetur  e  contrario,  sed  mi- 
nor  implicat  falsum. 

Ad  aliud  dico,  quod  propositio  de  fu- 
turo  non  asserit  nunc  aliquid  esse,vel  non  13 
esse  de  eo,  quod  est,  sed  pro  tempore  fu- 
turo ;  ideo  nec  est  determinate  vera,  vel 
falsa.  Sed  propositio  de  contingenti  nunc 
asserit  determinate  aliquid,  quia  cum  dici  - 
tur,  hoc  contingenler  eveniet,  significatur 
quod  eventus  hujus  est  contingens,  et  ita 
deterrainate  est,  vel  non  est  :  ideo  illa  de 
conlingenti  determinateest  vera,  vel  falsa 
determinate, 

Aliter  arguitur  ad  principale;   si  dica- 
tur,  hoc  erit^  idem  est  dicere,  et  hoc  est  fu-      1^« 


QlMiSTIO  VIII  1 

iurutn  ;  scd  socuiida  proposilio  c>sldelcmii-  eril  :  scii  quia  lunc  c:<l  indeimninalum  in 

riate  vera,  vel  falsa  :  if^Mlur  el  prima.  Diro  aclu  fuluruni,  gsso  babobil,  cum  tempuA 

quod  sic,  dicendo  /loc  erH,  actus  ropulatus  measuran-s  ipsum  sil  pn-va^;  idco  I. ' 

subjeclo  inlt-lllgilur  copul.iri  pro  tcnipore  /litc  rst  fulu  um  esl  indrti-nninaU'  vera,  «• 

futuro,  cujus  lcrniinus  initiaiis  est  prai-  cut  ha-c,  //oc  erit :  vl  cum  arguiturqood 

sens ;  ct  idco  cum  rcsolvilur  /loc  eril,   in  hoM:  cst  de  prrs^Mili,  dicoqual  no.i  esl  de 

lioc,   /loc  est  futurum,    intelli^Mlur  actus  pra'senti ;  quia  ad  hor  ul  sil  de  pra?- 

mcnsuralus  sub  lenifMjre  futuro,   copuhiri  necr^^ise  est  actum  designalum  lcrapor' 

subjfclo  sub  lomporc  pncsenti,   quod  esl  prxsenli  mensurari,  el  non  Molumc  _'- 

tcrmirius  inilialis  cjusdrm  fuluri,   proptcr  ncm  :  sic  non  arcidil  in  propa»ito ; . 

quod  idcm  valct,  /lomo  esl  fnturux,  cl,/iomo  cst  de  pncscnti. 


l'IMS  SECINDI  OPEKIS  PEUillKKMENIAS 


INDEX 


GUAMMATIC.t;  SPEGULATI  V.E 


Pro(emium  Auctons \ 

C\p.  1.  (Juotnodo  rnodus  signilicandi  (lividalur,   el  dpsrribnlur.          .  l 

2.  A  quo  inolus  si/^nifnvuidi  radicaliler  orialur  .....  2 

:{.  A  quo  modu.ssignific^indi  immcdialo.sunialur  3 

4.  Quomodo  modus  signilicandi  a  modo  iMlelligondi,  ela  moUocsaendi  distinifua- 

lur 3 

5.  In  quo  modus  .signilicandi,   lanquam   in  suhj.vlu,  invenialur.  I 
0.  Quilom  ordinem  iiahonl  ad  invicom  isli  lermini.scilicol»  .Vi//4u;m,  duHo,iMirs 

oralionix  et  terminus '  f 

7.  Do  modis  significandi  aclivi.«!  in  speciah i> 

H.  1)0  modo  significandi  e.vsenliali  gonorali.s.simo  Nomlni.s 5 

U.  I)(»  molis  signilicandi  ossonlialibus  sul)alf'">i- "'•''••'''■"- V..Mi:i.;<      .  .               0 

10.  Do  modissignificandi  suballernis  miims  ^    .       .      .                              imnis  7 

1 1.  1)0  modis  spocialissimis,  qui  conlinonlur  sub  mo-lu/jer  .r-  7 
1'2.  1)0  modis  speciali.ssimis  qui  conlinenlur  sub  raodo  a 

\:\.  Po  modis  spocialissimis,  qui  conlinonUir  aub  ino  lo  fi/i/ir«>/*r.a/)  10 

11.  Do  tnodis  accidontalibus  Nomini.sincommuni  II 

IT).  Do  spt»oio  accidonUiU  Nominis.                   .     .  li 

1().  Do  gonoroaccidonhli  Nominis,  Vi 

17.  1)0  numeroaccidonlali  Nominls  13 

18.  Do  figura  accidonlali,  sou  GraMimaliciU  Num»ui>  14 

19.  Do  casu  GrammnUtali    Nonuni.H.     .     .  II 
'20.  Dopor.soMa,ol  diMdinilio.io  •'     •  --,« 17 

21.  Dv>  modo  si  ••■'••  i'idi  esv-t  ..:.,.»  r,-«.  .  r,?.,  |7 

22.  Demodissiu. ludi  osw ii*    qtii-n  rn*». 

ciulisdmis 13 


m  INDE^: 


23.  Demodis.signi(icandi  accidcnlalibusPronominis 20 

24.  De  significatione  propria  Pronominis 20 

25.  De  modo  significandi  cssenliali  generalissimo  Verbi 21 

20.  De  niodis  significandi  esscnlialibus  suballernis  et  specialissirais  Verbi.     .     .  22 

27.  De  modo  significandi  accidonlali  communissimo  Verbi 24 

28.  De  modis  accidenlalibus  spocialioribus  Verbi,  et  in  particulari  dc  Qualilate.     .  24 

29.  De  conjugatione,  et  significatione  accidentali  Verbi 25 

30.  De  genere  accidenlali  Verbi 26 

31.  De  persona,  numero,  et  figura  Verbi 28 

32.  De  tempore  Verbi 28 

33.  De  modo  significandi  generalissimo  Adverbii 29 

34.  De  modis  significandi  essenlialibus  subalternis  Adverbii 29 

35.  De  modis  cssentialibus  specialissimis  Adverbii,  ex  parte  rei  significatae,  et  ex 

parte  modi  significandi 30 

36.  Do  modo  significandi  essentiali  generalissimo  Participii 32 

37.  De  modis  significandi  essentialibus  subalternis  et  specialissimis  Participii.     .  32 

38.  De  modis  significandi  accidenlalibus  Participii ,     .     .     .  33 

39.  De  modo  significandi  Conjunctionis,  tam  essentiali  generalissimo,  quam  su- 

balterno  specialissimo •     •     .  33 

40.  De  modis  significandi  accidenlalibus  Conjunclionis 34 

41.  De  moclo  significandi  essentiali  generalissimo  Prseposilionis 35 

42.  De  modis  significandi  tam  subalt^^^rnis,  quam  specialissimis  Prsepositionis.     .  35 

43.  De  modo  significandi  essentiali  generalissimo  Interjeclionis 36 

44.  Dc  modis  significandi  specialissimis,   et  dc  sufficientia   divisionis   Interjec- 

tionis 37 

45.  De  tribus  passionibus  octo  partium  orationis  in  generali 38 

46.  De  natura  construclionis  in  se,  via  definilionis 39 

47.  De  constructione  in  suis  partibus,  vi&  divisionis 39 

48.  De  divisione  constructionis  intransitivae,  per  actus,etpersona3,etspecialiterde 

intransiliva  actuum , 41 

49.  De  principiis  congruitalis  constructionis  inlransitivse  actuum 42 

50.  De  constructione  intransitiva  personarumin  speciali,  etprincipiis  congruitatis 

ipsius 43 

51.  De  speciebus  constructionis  transitivse,  prsesertim  actuum,  et  principiis  con- 

gruitatis  ipsius 45 

52.  De  construclione  transitiva  personarum  et  principiis  congruitatis  ipsius    .     ,  46 

53.  be  congruitale  sermonis  secundum  se,  et  in  communi 47 

54.  De  perfectione  sermonis.     , 48 


SUPER  UNIVERSALIA 


Quaest.    1.   Utrum  Logica  sit  scientia 51 

2.  Utrum  Logica  sit  scientia  communis 66 

3.  An  Sj^^llogismus  sit  objcctum  Logicse 68 

4.  Utrum  Universalesitens % 


INDEX                  *  <y>j 

5.  Ulrum  ('nivtr-jalc  sil  por  sc  inlclligiblle.  Ift5 

6.  L'lriini  l;'nivor-JaIo  haboal    aliqu.iH  propriolTl*-   .  110 

7.  An  IJnivcrsale  sil  flubjorlum  isliuH  libri  Porphyrii  IIH 

8.  l'lruni  IJnivorsale  .sil  univocum  aflG.  [             bilia.  119 

9.  In  quo  cst  rnivor.Halo   ul  in  subjoclo,  ulrum  in  re,  vel  in  inlelleclu.  1.TI 

10.  An  h.x'c  sil  vora,  llomo  e8tVnircrsa'c  135 

11.  Aii  hcnc  sit  por  sc,  llomocsltlnivem"'  \Xt 

12.  l'lrum  Iiniver.salia  sint  lantumquiiKjiK.' 151 

i:{.  An  locus  sil  gonnralionis  priricipiuin.  quomadmoclum  el  paler.  173 

11.  Quid  sil  dcfiniluin  in  doliiiitionc  (jonoris.  175 

15.  An  donnitio  Gcnorls  sit  convcnionttr  data.     ...  18*J 

10.  Illrum  h.TC  sil  vor.i, //o;/ioc.«f/a/i:/»a/,  ol  consimiloH  206 

17.  Ulrumt///'/e/T;i//6u»67>ffc/  ronvonienlor  ponatur  in  definiliono  (W-nori*».  2.'J5 

18.  Aii  Gonus  nGce.s.sario  requirat  mullasSpccies.     .          .  2IH 

19.  llrum  li.ar  p.irliciila,  ///  f[Hi'l,  ronvonionlcr  ponatur  in  doflriitionorirnorl.i.  250 

20.  L'lrum  flonus  sit  principium  Spccioi  266 

21.  Ari  h.Tc  dclinilio  Speciei,  Spcies  ctt,  qu.v  pr.v^iiratnr  de  p'urtbus,  numero  dif- 

fc  enlibuft,  in  eo  quod  ^j/frf,  sit  convonionlor  data.  -.'71 

22.  IJlrum  isla  sit  vora,  Plures  hominrs  siint  unus  liomo.  2«2 
2.3.  Utrum  prirna  divisio  Difforontiir,  sil  convonions  201 

21.  \n  hiKC  sil\'cr:\,So^rat'sspnex  di//crt  a  seii>so  jnirrj .''Js 

2^}.  An  prima  doflnitio  r)in'oi-orili.T,  .scilicet  qua  Spyciesabun  tat  n  Genere,  sit  cou- 

voriiontor    dala :i| 

26.  AnDiffcrvrilia  possildoliniri .  >*» 

27.  An  li:i.'c  (l(>linilio  sit  convonicns, /)//7t'/Y///<Vi  prrftrntur  ifc  n^uribus  difi>  r,t. 

libus  Specie    in  co  quod  quale ....  3I2 

28.  An  DilTorerilia  prajlicoUir  i»  qmle :tU 

29.  An  mortalc  sil  di(T(»rorilia    animalis    lalionalis  divisiva    ol  hnniinis  ronsli- 

luliva .TW 

.10.  rinrm  propriumsit  Iriivorsilo    .  318 

31.  Ulrum   dofiriilio  Troprii  <J.  mcdo  (scilicet  ^MOr/  acidd,  otnnt  soh  rt 

sil  convenicntor  dala ...  355 

32.  Ulrum  Proprium   sit  dislinrlum  Univcr.sido  ab  Accidcnli  :I03 
3.*{.   Ulnirn  IM'oprium   noci>ssario  .sompcr  irisil  373 

31.  Utrnm  .Vcridons    sil  dc  numoro  Univorsaliuin 383 

^.^.  Ulrum  li.Tc  dollnilio  sit  Qoxwomvns  :  Acidrns  cst,  quod  aletl,  Htibe^pnrtr^ 

sitbjrcli  cnrruptionem .  * . 

;{G.  Ulrum  Pr-oprium  cl  Accidcns  possinl  d)<'i  il.-  ii;,!!!.!  •..»!.  in  l|ti 


suPEi;    im;.ei)I(:ami:nta 


OU-CST.  1.  Ulrum  lil>or  i            monlorum  Ktl  de  docom  v                                  i 

goncra   rorum  Ki;;mii.  1 17 

'J.  I  Inim  islolil»or  .sil  tlc  dr>»  ;a  i\  i  .■'i 

:i.  Ulrum   aliquid  s>il   uuivo^niin  dtvcru  i  i.i  n   luinu  II.' 


G06  '  INDEX 

4.  Utruin  ens  sit  decem  Prrcdicamentis   univocum 443 

5.  IJtrum  definitio  /Equivocorum  sit  bona 450 

6.  Utrum  definitio  Univocorum  sit  bona 452 

7.  Utrum  Genus  sit  univocum  speciebus 454 

8.  Utrum  denominatmm  idem  significet  quod  ahslractum 456 

9    Utrum  liccc  rogula  sit  vera,  Quando  alterum  de   altero  praedicatur,  ut  de 

suhjeclo,  quidquid  praedicalur  de  prxdicalo,  praedicaliir  de  suhjecto.     .     .  460 
10   Utrum  lixc  regMVd  sil  VQTa,  Diversorum  f/ene7'um,  et  no7i  suhallcrnatim  posi- 

lorum,  diversx  sunl  species,  et  di/ferenlise 462 

11.  Utrumsinttantumdecemgeneralissima 465 

12.  Utrum  aliquis  homo  sit  prima  substantia 469 

13.  An  lise  consequentiae  Aristotelis  teneant  formaliter, /Imma^jorajcJzca/jir  c?eho- 

mine,  er^/o  c^ealiquo  liomine 472 

14.  Utrum  differentiade  genere  substantioe,  sit  substantia 477 

15.  An  partes  substanliae  sint  substantise 478 

16.  An  quantitas   sil  genus 480 

17.  Utrum   Quantitas  sit  genus    unum 481 

18.  An  o7'alio  sit  quantitas.    •. 484 

19.  Utrum  oralio  sit  quantitas  discreta 484 

20.  An  Aristoteles  sufficienter  enumeret  species  Quantitatis • .  485 

21.  An  locus   sit  quantilas 486 

22.  An  locus  sit  quantitas  continua 486 

23.  An  particulse  corporis,  et  loci  copulentur  ad  eumdem  terminura 487 

24.  An  Quantitati   sit  aliquid  contrarium 488 

25.  AnGenusRelationis  sitgenasunum 491 

26.  An  secunda  notificatio  Relativorum,  quam  ponit  Aristoteles,  sit  convenienter 

data 497 

27.  Utrum  Relativa  sint  simul  natura 499 

28.  Utrum  in  definitione  unius  Relativi,  necessarium  sit  ponere  suum  correlati- 

vum 501 

29.  Utrum  idem  possit  per  se  referri  ad  diversa 504 

30.  Utrum  species  Qualitatis  convenienter  assignentur 507 

31.  hxi  ^ivimdiSpecies  Qu3i[\\.di[is  sh/iabitusei  dispositio 508 

32.  An  secunda  species  QuaUtatis  sit  naturalis  potentia,  vel  impotentia.     .     .     .  508 

Sd.  knievVvdspeciesQmliiailis  silpassioetpassibilis  qitalitas 509 

3^.  Utrum  forma,  et  circa  cJiquid  constans  figiira,  sit  quarta  species  Qualitatis.  510 

35.  An  quatuor    species  Qualitatis  convenienter  ordinentur 510 

36.  An  species  Qualitatis  sufficienter  enumerenlur 510 

37.  An  oppositio  sit  accidens  reale,  vel   intentionale.     .     •     , 521 

38.  Utrum  divisio  oppositionis  in  hsec  quatuor,  scilicet  Relativam  oppositionem, 

Contrariam,  Contradictoriam,  Privativam,  sit  conveniens 521 

39.  Utrum  aliqua  sint  Gontraria  immediata 527 

40.  Utrum  possibile  sit  aliquorum  contrariorum,  unum  determinate  inesse  a  na- 

lura  alicui  subjecto 529 

41.  Utrum  a  privatione  posssit  fieri  regressio  in  habitum 530 

42.  Utrum  in  negaliva,  subjectum  stet  pro  ente,et  pro  ente  indifferenter.     .     .     .      532 

43.  Utrum  Aristoteles  convenienter  assi gnet  modos  Pnons 534 

44.  Utrum  Aristoteles  convenienter  distinguat  species  Motus 536 


I.NliEX  eo7 


supi:ri  Liii.  I.  PEi;iiii:i;MKNiAs  ai;istutkms 


1.  Qnul  sil  suhjeclum   libroruin  Periliermr:  ^>3I 

2.  l  Irum  .Vo/nf»  signiiifel  reui,  vel  specicm  in  anmia.  .'>|o 

3.  rirum  fjcla  IranMnuUilionc  circa  rem,qua>  ^  ilur,  Hal  InnsmutiUo  lo 

significalione  vocis.  .14 

f.  1'lruni  dilTorcnlia,  qii.Tm  u».igaal  .\risluU.'U>a  iuier  luterai,el  to~e*,el  pij^nuitet, 

et  res,  sil  conveniens 

5.  Llrum  lcrminus  communis  impositus  ad  signif!'^-~  '    "  ■ — ^-  a> 

aliqua  supposiUi  esscnl,  aliqua  non,  dicalnr  uin»  .»n-  -i.- 1 a.i-i.iiuuu".  ••i  tiOQ 

exislcnlibus .«H? 

0.  l.lrum  sinl  aliqua  siir.nr.>;!n  simplicilcrlermini  communis.significaDlis  vcrara 

naluram  priPlcr  o  ti .'»18 

7.  Ulrum  h:rc  sil  vera,  Cxiar  est  homo,  Ceiar  estaiimil,  Cx-arc  noT  cxiHl«»nlc.      549 
ft.  Ulrum  ha?c  sil  vera,  llomo  e%t  homo,  C«fir  esl  Cetar,  noulro  exi<«lcnlc  iV) 

9.  rirum  lcrminiis  communis  supposilus  verhvj  dc  pnrsenli.  supponil  tanlum 

de,  vel  pro  pnrscnlibus.  .  .  557 

10.  Ulruni  in  proposilione  de  pnclcrilo,  slel  subjecluni  Uinlum  pro  illis,  quae  fue- 

runl.et  dc  fuluro  tantum  pro  illis  quae  erunl.  558 

11.  (  Irum  inomni  proposilionc,  in  qua  iion  additur   lenuiiio  cummuni  aliquo'1 

contrahcns  immcJiatum,  dislribualurU^rrainus  communis  proqu 
que  ejus  supposilissimplicitcr.     .     .  .     . 

12.  rtrum  hcc  sil  \QrjL,Cxsar  ett  ho^no,  Cviurcno/i   cxi.*/«ite,  suppo.>iUj  quj-i 

idem    tcrminus    significel,  re  cxislcnte  ct  non  exislcnle  univucc,  ut  .supra 

diclum  oU .'»<>4 

IJ.  rtruni  tcrminus  communis  possit  rcslringi.     ...  ...      o6.> 


IN  II.   LlIU;i:.M    rKHIllKHMKNIAS 


1.  An  Vcrbum   infiiiitum  maneat  infinitum  in  onilionc.  300 

2.  .\n  scqualur.  h^c   tfm  est  juslum,  ergo  hic  est  nnm  ju^:  &7I 

.'i.  An  lalis  cons«xjucnlia  lciifal   in  lermini^  respeclivis 571 

I.  An  tcnoat  oum  vorb)  dc  prctcrilo  :  primo  anscquatur.  /W/l  immi  mtbmm,  rr 

non  finl  album tTi 

.'».  An  scqualur  c  conlra.  poiiUi  consianlia  sul^jocli.  *»7i 

6.  ,\n  Iiiv  sit  una.  .V' "•'•"'•*  r*i  h  •■»  >    !"u<  .73 

7.  ,\n  Ii:i"  ^it  una, 'j              t  mMsi  74 

8.  ,\n  li '           111 1.  //o'/i »  rt/61*  rt/ A'»m  »  *  .74 

9.  riruiu  Inv  sil  uiia, //»m»  ytfi  eil  albut  currU. 


OOS  liNDEX 


SEGUNDl    OPERIS  PERIHERMENIAS 


1.  An  Nnmcn  signilicet  rem,  an   pnssionem 582 

2.  Utrum  A'owm  univoce  significet  rem,  re  exislenle,  et  non  existente.     .     .     .  585 

3.  An  veritas,  vel  falsitas  sit  circa  compositionem,  et  divisionem  tantum,sicut 

tales,  quales  descripsi  nunc 587 

4.  Utrum   Nomen  infinitum  aliquid  ponat,  ita  quod  ad  pra^dicationemejus  de 

aliquo,   requiratur  prcedicalio  entis  de  eodem 589 

5.  Utrum  est  sit  tanlum  copula  proedicati  cum  subjecto,  vel  sit  prsedicatum,  vel 

aliquid  pra^dicati,  sic  dicendo  homo  est  albus 591 

6.  Utrum  verbum  de  pra^senti  copulet  nunc  quod  instat,  vel  indifferenter  quod- 

libel  prcesens 592 

7.  An  propositio  do   futuro  sit  delerminate  vera,  vel  falsa 597 

8.  An  passibile  silutramque  parlem  contradictionis  esse  veram 597 


88^' 


Pag,  196  derniere  ligne,  lire  9-10-11  au  lieu  de    8. 
200       ligne  10         —  17        —         14. 

304  _     11  _  17        —         14. 


% 


i 


f 


163. 


L